ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       :  2015/60 Karar Sayısı    :  2016/2 Karar Tarihi   :  13.1.2016 R.G. Tarih-Sayı   : 
27.1.2016 - 29606 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ, Engin ALTAY, Levent GÖK ile birlikte 120
milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 27.3.2015 tarihli ve
6637 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanun'un 7. maddesiyle, 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (n) bendine eklenen ". her
türlü program, .", "...y apım ve yayınlarla ." ve
"... mal ve . " ibarelerinin, Anayasa'nın 2. ve 167.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ 4734 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının dava konusu
kuralın yer aldığı (n) bendi şöyledir: " İstisnalar Madde 3 . (n) Erbaş ve erler ile askerî malzemelerin
hava yoluyla taşıtılması için Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığından yapılacak
hizmet alımları, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün her
türlü program, haber, yapım ve yayınlarla ilgili
olarak Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal ve hizmet
alımları ile uluslararası mükellefiyetlerden doğan veya ulusal amaçlı; savunma,
güvenlik, insani yardım gibi durumlarda ortaya çıkabilecek acil ihtiyaçların,
süratli ve etkin bir biçimde temini amacıyla, önceden güvenceler alınmasına
olanak sağlayan anlaşmalar veya sözleşmeler yapmak suretiyle mal ve hizmet
alımları, . Ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi
değildir . " II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve
Rıdvan GÜLEÇ'in katılımlarıyla 17.6.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma talebinin ise esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptali istenilen kanun hükmü, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İptal Talebinin Gerekçesi 3. Dava dilekçesinde özetle, Anadolu Ajansı'nın asıl faaliyet
alanının haber ajanslığı yaparak haber üretmek, bu haberleri yazılı ve görsel
medyaya satmak olduğu, her türlü program ile yapım ve yayım ve bunlarla ilgili
mal ticaretinin Anadolu Ajansının faaliyet alanının dışında kaldığı; Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumu'nun, " her türlü programlar " ile " yapım
ve yayım "ı ve bunlarla ilgili " mal "ları, çok sayıda
firmanın faaliyette bulunduğu piyasadan saydam, rekabetçi, kamuoyu denetimine
açık, güvenilir ihale usulleriyle temin etmesi gerekirken, 4734 sayılı Kanun'un
kapsamında bulunmayan ve kamu denetiminden bağışık tutulan Anadolu Ajansı
aracılığıyla karşılamasının, kendisine keyfi hareket edebileceği çok geniş ve
kuralsız bir takdir yetkisi vermesinin ötesinde Anadolu Ajansını en yüksek kâr
düzeyine ulaştırmak için kuraldışı yollara teşvik ederek maliyetinin kamu
bütçesinin üzerine yıkılmasına neden olacağı, kuralın istisna tutulan faaliyet
alanlarında hizmet veren firmalar yönünden hukuki güvenliği ve
öngörülebilirliği sağlamadığı, adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütleriyle
de bağdaşmadığı, ayrıca Anadolu Ajansının esas faaliyet alanına girmeyen " her
türlü programlar " ile " yapım ve yayım "ın ve bunlarla
ilgili " mal "ların, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca Anadolu
Ajansı üzerinden rekabetçilikten uzak bir şekilde karşılanmasının, sektörün
sağlıklı ve düzenli işlemesini sekteye uğratacak sonuçlara yol açacağı
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 167. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 4. Dava konusu ibarelerin bulunduğu kuralda, Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün her türlü program, haber, yapım ve
yayınlarla ilgili olarak Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal ve
hizmet alımlarının, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç 4734 sayılı
Kanun'a tâbi olmadığı hüküm altına alınmıştır. 5. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin önemli
ilkelerinden biri de kanunların kamu yararı amacıyla çıkarılmasıdır. Bütün
organları üzerinde hukukun mutlak bir egemenliğe sahip olduğu, kanun koyucunun
faaliyetlerinde Anayasa ve hukukun üstün kuralları ile bağlı bulunduğu hukuk
devletinde, kanunların çıkarılabilmesi için kamu yararının bulunması
şarttır. Anayasa'nın çeşitli hükümlerinde
yer alan kamu yararı kavramının Anayasa'da bir tanımı yapılmamıştır. Ancak
Anayasa Mahkemesinin kimi kararlarında da ifade edildiği üzere, kamu yararı,
bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yarardır. Bu
saptamanın doğal sonucu, kamu yararı düşüncesine dayanmaksızın, yalnız özel
çıkarlar için veya yalnız belli kişilerin yararına yasa kuralı konulamayacağıdır.
Böyle bir durumun açık bir biçimde ve kesin olarak saptanması halinde, söz
konusu kanun hükmü Anayasa'nın 2. maddesine aykırı düşer. Açıklanan ayrık hal
dışında, bir yasa kuralının ülke ihtiyaçlarına uygunluğu bir siyasi tercih
sorunu olarak kanun koyucunun takdirindedir ve salt bu nedenle kamu yararı
değerlendirmesi yapmak anayasa yargısıyla bağdaşmaz. 6. Kamu İhale Kanunu'nda kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun
denetimi altında bulunan veya kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve
kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak usul ve esaslar
düzenlenmiştir. Kanun'un 2. maddesinde Kanun kapsamında bulunan idareler, 3.
maddesinde de ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç, bu Kanun
hükümlerine tâbi olmayan mal ve hizmet alımları belirlenmiştir. Dava konusu
kural da Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu için istisna hükümlerinden
birini oluşturmaktadır. 7. Mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihaleleri yönünden 4734
sayılı Kanun'un kapsamına giren Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu, tarafsız radyo
televizyon yayıncılığını yerine getiren, anayasal kamu tüzel kişiliğine sahip
özerk bir kurumdur. Anadolu Ajansı ise kamu iştiraki ile faaliyetini sürdüren
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na tâbi bir sermaye şirketi olmakla birlikte
bazı yasal düzenlemelerle, ticaret şirketlerine uygulanan kimi kurallardan muaf
tutulmuş, malları ve personeli farklı statüde kabul edilmiştir. Anadolu
Ajansı'nın şirket olarak amacı ve konusu, yurt içinde ya da yurt dışındaki
olaylarla ilgili doğru, çabuk, tarafsız ve çağdaş haber ve fotoğraf, görüntü ve
multimedya istihbaratı yaparak, topladığı istihbaratı basın ve yayın
abonelerine ulaştırmaya, kendi yazılımını ve donanımını gerçekleştirebilmek
için araştırma geliştirme faaliyetleri yürüterek, bu yazılımları ve donanımı
yurt içi ve yurt dışında uluslararası alanlarda pazarlamaya; basın yayın ile
ilgili her türlü konuda film hazırlama, araştırma ve tanıtım yapma, sponsor
olma gibi faaliyetlerde bulunmaya, amaçlarını gerçekleştirebilmek için gerekli
her türlü araç ve gereci, taşınır ya da taşınmaz malları edinerek, edindiği bu
taşınır ve taşınmaz malları satmaya kadar geniş bir alan oluşturmaktadır. 8. Devlet harcamalarında 4734 sayılı Kanun'un uygulanmasını
zorunlu kılan bir Anayasa kuralı bulunmadığından, kanun koyucunun bazı mal ve
hizmetler yönünden farklı usuller benimsemesinde anayasal açıdan bir engel
yoktur. Ancak, bir mal ve hizmet alımı ihalesi 4734 sayılı Kanun'da öngörülen
saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlilik, gizlilik ve kamuoyu denetimi
esas alınarak belirlenen usullerin dışına çıkarılırken, hukuk devleti ilkesinin
bir gereği olan kamu yararı amacı gözetilmelidir. 9. Kanun'un gerekçesinde, başta haber hizmeti olmak
üzere yapım ve yayın hizmetlerinde çoğu zaman acil kararlar alma zorunluluğu
bulunduğu, yürürlükteki mevzuat ile Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu'nun
faaliyetlerinin en uygun düzeyde yürütülmesinde güçlükler yaşandığı, özellikle
kamu kurum ve kuruluşlarından yapılan mal ve hizmet alımlarının temin
sürecindeki sıkıntıların Kurum faaliyetlerini olumsuz etkilediği, bu anlamda
Kurumun, Anadolu Ajansından yapacağı her türlü program, haber, yapım ve
yayınlarla ilgili mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun'un istisna
kapsamına alınmasının, kamusal yayıncılıkta etkinliği ve verimliliği artıracağı
belirtilmektedir. Dava konusu düzenlemeyle, Anadolu Ajansından Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumunun ihtiyacı olan arşiv, yapım, yayın ve programları
içeren mal ve hizmet paketlerinin kısa sürede ve düşük maliyetle elde
edilmesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır. Kanun koyucu, Anayasa'ya ve hukukun
genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla her türlü düzenlemeyi yapmak ve halkın
çıkarlarını en iyi şekilde belirleyebilecek organ konumuyla, hangi araç ve
yöntemlerle kamu yararının sağlanabileceği konusunda takdir yetkisine sahiptir. 10. Belirtilen hususlar gözetildiğinde, Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumunun her türlü program, yapım ve yayınlarla ilgili olarak Anadolu Ajansı
Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal alımlarının Kamu İhale Kanunu kapsamı
dışına çıkarılmasında kamu yararı amacı dışında bir amaç güdüldüğü
saptanamadığından kuralda, hukuk devleti ilkesine aykırılık söz konusu değildir. 11. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir. 12. Kuralın Anayasa'nın 167. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 13. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralın yürürlükte
kalmasının kamu bütçesinin keyfi, savurgan ve usulsüz harcanmasından dolayı
vergi mükelleflerinin ileride telafisi olmayan zarar ve ziyanlarına sebebiyet
vereceği, anayasal düzenin hukuka aykırı düzenlemelerden en kısa sürede
arındırılmasının hukuk devleti sayılmanın en önemli gereklerinden sayıldığı,
hukuk üstünlüğünün sağlanamadığı düzende kişi hak ve özgürlüklerinin güvence
altında bulunmayacağı belirtilerek kuralın, yürürlüğünün durdurulması
talep edilmiştir. 27.3.2015 tarihli ve 6637 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7.
maddesiyle, 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3.
maddesinin birinci fıkrasının (n) bendine eklenen ".her türlü program,." , ".yapım
ve yayınlarla." ve ".mal ve." ibarelerine yönelik
iptal talepleri, 13.1.2016 tarihli, E.2015/60, K.2016/2 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu ibarelere ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE,
13.1.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- HÜKÜM 27.3.2015 tarihli ve 6637 sayılı Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanun'un 7. maddesiyle, 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (n) bendine
eklenen ".her türlü program,." , ".yapım ve
yayınlarla." ve ".mal ve." ibarelerinin Anayasa'ya
aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE,13.1.2016 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ