ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2002/95 Karar Sayısı : 2002/49 Karar Günü : 28.5.2002 R.G. Tarih-Sayı :18.07.2002'de tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 3.12.2001 günlü, 4722 sayılı
"Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun"un
10. maddesinin, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıylaiptali
istemidir. I- OLAY Taraflar arasındaki boşanma, maddî ve manevî tazminat alacağına
ilişkin davada, davalı vekilinin 4722 sayılı Yasa'nın 10. maddesinin Anayasa'ya
aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II-İTİRAZ KONUSU KURAL 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli
Hakkında Kanun'un itiraz konusu 10. maddesi şöyledir: "MADDE 10.- Türk Medenî Kanununun
yürürlüğe girdiği tarihten önce evlenmiş olan eşler arasında bu tarihe kadar
tâbi oldukları mal rejimi devam eder. Eşler Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
başlayarak bir yıl içinde başka bir mal rejimi seçmedikleri takdirde, bu
tarihten geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar. Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan
boşanma veya iptal davaları sonuçlanıncaya kadar eşler arasında tâbi oldukları
mal rejimi devam eder. Dava boşanma veya iptal kararıyla sonuçlanırsa, bu mal
rejiminin sona ermesine ilişkin hükümleruygulanır. Davanın redle sonuçlanması
hâlinde eşler, kararın kesinleşmesini izleyen bir yıliçinde başka bir mal
rejimi seçmedikleri takdirde, Kanunun yürürlük tarihinden geçerli olmaküzere
yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar. Şu kadar ki eşler, yukarıdaki fıkralarda öngörülen bir yıllık süre
içinde mal rejimi sözleşmesiyle yasal mal rejiminin evlenme tarihinden geçerli
olacağını kabul edebilirler. Yukarıdaki hükümler uyarınca mal birliği veya mal ortaklığı
rejiminin yasal mal rejimine dönüşmesi hâlinde, Türk Kanunu Medenîsinin ilgili
mal rejiminin sona ermesine ilişkin hükümleri uygulanır." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3.12.2001 günlü, 4722 sayılı Yasa'nın 10. maddesiyle, 4721 sayılı
Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğünden önce açılmış boşanma davaları
sonuçlanıncaya kadar eşler arasında, 743 sayılı Kanuna göre tâbi oldukları mal
rejiminin (evlenme mukavelesiyle "mal birliği" veya "mal
ortaklığı" rejimlerinden biri seçilmemişse yasal malrejimi olarak kabul
edilen "mal ayrılığı" rejiminin) devam edeceği, davanın boşanma veya
iptal kararıyla sonuçlanması halinde ise 743 sayılı Kanun uyarınca tabi
oldukları malrejiminin sona ermesine ilişkin hükümlerin uygulanacağı
öngörülmektedir. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava, 743 sayılı
Medeni Yasa'nın 134. maddesine göre eylemli ayrılık nedenine dayanılarak
26.10.1999'da açılmış, davalı vekilinin 22.11.1999'da verdiği cevap dilekçesi
ile de, boşanma davasının her aşamasında istenebilen ve bu davanın devamı
sırasında istendiğinde harca bağlı olmayan 743 sayılı Yasa'nın 143. maddesinin
bir ve ikinci fıkraları uyarınca maddi ve manevi tazminat isteminde
bulunulmuştur. Bu istemle ilgili 19.4.2002 tarihinde harç ödemesi yapılmış ise
de bu işlemin manevi tazminat davasını, "katılma alacağı" davasına
dönüştürmeyeceğiaçıktır. Açıklanan nedenlerle, manevî tazminat isteminin karara
bağlanmasında, 4722 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 10. maddesinin olumluveya
olumsuz uygulanma olanağı bulunmadığından istemin başvuran Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 3.12.2001 günlü, 4722 sayılı "Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü
ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun"un 10. maddesi, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağı kural olmadığından, bu maddeye ilişkin
itiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,28.5.2002
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Nurettin TURAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA