ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1974/10 Karar Sayısı:1974/12 Karar günü:25/4/1974 Resmi Gazete tarih/sayı:21.6.1974/1974/14922 İtiraz
yoluna başvuran : Kuyucak Sulh Hukuk Mahkemesi. İtirazın
konusu : 17/2/1926 günlü, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 443. maddesinin
ikinci fıkrasını Anayasa'nın 10., 11., 12., ve 36. maddelerine aykırı gören
mahkeme Anayasanın değişik 151. maddesine dayanarak Anayasa Mahkemesine
başvurmuştur. I-
OLAY : Mirasçılığın
saptanması için açılarak Kuyucak Sulh Hukuk Mahkemesinin 1974/127 sayısını alan
davanın 4/4/1974 günlü ilk duruşmasında nüfus memurluğundan gelen yazıyı
inceleyen ve tanıkları dinleyen mahkeme mirasçılar arasında baba yönünden
nesebi sahih olmayan bir çocuk bulunduğu ve Türk Kanunu Medenisinin "Sahih
olmayan nesepte miras" kenar başlığını taşıyan 443. maddesinin ikinci
fıkrasının davada uygulanması gerektiği sonucuna varmış ve bu kuralı Anayasanın
10., 11., 12., 36. maddelerine aykırı görerek Anayasanın değişik 151. maddesi
uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geri bırakılmasına karar
vermiştir. II-
İTİRAZ KONUSU YASA KURALI : 17/2/1926
günlü, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin ikinci fıkrasının Anayasaya
aykırılığı ileri sürülen 443. maddesi-Üçüncü Tertip, Düstur, Cilt 7, sayfa 311
deki metne göre- şöyledir : "Madde
443- Nesebi sahih olmayan hısımlar, ana tarafından nesebi sahih hısımlar gibi
mirasçılık hakkını haizdir. Bunların baba cihetinden mirasçı olabilmeleri;
babalarının kendilerini tanımış veya babalıklarına hüküm sudur etmiş
bulunmasına mütevakkıftır. Baba
tarafından nesebi sahih olmayan bir çocuk yahut füruu babasının nesebi sahih
fürularıyla içtima ederse; nesebi sahih bir çocuğa veya ferilerine isabet eden
hissenin yarısını alırlar." III-
İNCELEME : Anayasa
Mahkemesi içtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 25/4/1974 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında rapor, Kuyucak Sulh Hukuk Mahkemesinin 4/4/1974 günlü,
1974/127 sayılı yazısına bağlı olarak gelen aynı gün ve sayılı gerekçeli karar
ile dava dilekçesi, Kuyucak Nüfus Memurluğunun 4/3/1974 günlü yazısı ve duruşma
tutanağı örnekleri, işin kapsamına giren kanun kuralları ve konuyu ilgilendiren
öteki metinler okunduktan sonra önce mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya
yetkili bulunup bulunmadığı üzerinde durulmuştur. Anayasanın
değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri kurallarına
göre bir mahkemenin herhangi bir kanun kuralını, Anayasaya uygunluk
denetiminden geçirilmesi için Anayasa Mahkemesine getirebilme yetkisini
kazanması, elinde görmekte olduğu bir davanın bulunmasından başka ayrıca
Anayasa Mahkemesine getirdiği kanun kuralını o davada uygulama durumunda
olmasına bağlıdır. Kuyucak
Sulh Hukuk Mahkemesinin elinde bakmakta olduğu bir davanın bulunduğunda kuşku
yoktur. Bu davanın niteliği yukarıda "Olay" bölümünde açıklanmıştır.
Mahkemenin itiraz konusu yasa kuralını bu davada uygulama durumunda bulunup bulunmadığı
aşağıda tartışılacaktır. İtiraz
yoluna başvuran mahkemenin saptadığı duruma göre miras bırakanın ölümü ile
geriye eşi, eşinden 1926 - 1943 yılları arasında doğma beş çocuğu ve ayrıca
1935 yılında bir başka kadından doğmuş bir çocuğu kalmıştır. Mahkeme, başka
kadından doğma çocuğun nüfus kütüğüne geçirilişi biçimini ve dayanaklarını
araştırmaksızın Türk Kanunu Medenisinin 443. maddesinin ikinci fıkrasının
davada uygulanması gerektiği ve bu kuralın da Anayasaya aykırı olduğu görüşüne
varmıştır. Başka
kadından doğma çocuğun nüfus kütüğüne miras bırakanın oğlu olarak geçirilmesi
biçiminin ve dayanaklarının itiraz konusu 443. maddenin ikinci fıkrasının
mahkemenin davada uygulayacağı kural olup olmadığını ortaya koyma bakımından
önemi ve etkisi açıktır. 443. maddenin birinci fıkrasına göre nesebi sahih
olmayan çocuğun baba yönünden mirasçı olabilmesi başka bir deyimle aynı
maddenin ikinci fıkrasının davada uygulanabilmesi için babanın çocuğu tanımış
veya babalığına hükmedilmiş olması zorunludur. Kanunî Medeninin 292. maddesi
evli erkek ve kadınların zinasından doğan çocuğun tanınmasını yasaklamakta;
310. maddenin ikinci fıkrası ise cinsî münasebet zamanında evli olan davalının
babalığına hükmedilemiyeceği kuralını getirmektedir. Miras bırakanın çocuğu tanımasına
veya babalığına hükmedilmesine yasal olanak bulunmayınca 443. maddenin ikinci
fıkrasının olayda uygulanması da düşünülemez. Burada ancak babanın yasağa
rağmen çocuğu tanımış ve ilgililerce Kanunu Maddenin 294. maddesi uyarınca
yasal süresi içinde tanımaya itiraz edilmemiş olması olasılığı akla gelebilir
ve ancak böyle bir durum gerçekleşirse 443. maddenin ikinci fıkrasının davada
uygulanması söz konusu olabilir. Öte
yandan konu, 8/5/1945 gününde yürürlüğe giren 30/4/1945 günlü, 4727 sayılı
(Tescil edilmeyen birleşmelerle bunlardan doğan çocukların tesciline ve gizli
kalmış nüfus vakalarının cezasız olarak kaydına dair Kanun) kapsamına da
girebilir görünmektedir. Bu yasa uyarınca evli bir erkekle evli olmayan bir
kadının birleşip karı koca halinde yaşamalarından doğmuş çocukların Kanunun 5
.ve 9. maddelerindeki koşullara uyulup nesebi sahih olarak tescil edilmeleri
olanağı vardır. Aynı konuda çıkan kanunların sonuncusu 8/4/1965 gününde
yürürlüğe girip 7. maddesine göre bu günden başlayarak beş yıl sonra
yürürlükten kalkacak olan ve kapsadığı dönemi 4/10/1926 gününe dek götüren
29/3/1965 günlü, 554 sayılı Yasadır. Bu çeşit kanunların açtığı yoldan
yararlanılarak usulünce bir işlem veya hüküm tesis edilmişse çocuk nesebi sahih
olarak nüfus kütüğüne geçeceği için mahkeme genelde itiraz konusu kuralı
uygulama durumunda olamayacaktır. Yukarıdan
beri ayrıntılarıyla açıklandığı üzere mahkemenin bakmakta olduğu davada itiraz
konusu kuralı uygulama durumunda bulunduğu açıkça anlaşılamamaktadır. İtiraz
Anayasanın değişik 151. maddesine uygun değildir; reddedilmesi gerekir. IV-
SONUÇ: Mahkemenin
bakmakta olduğu davada itiraz konusu kuralı uygulama durumunda bulunduğu açıkça
anlaşılamadığından Anayasanın değişik 151. maddesine uymayan itirazın reddine
25/4/1974 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Muhittin
  Taylan Başkanvekili Avni
  Givda Üye Kemal
  Berkem Üye Şahap
  Arıç Üye İhsan
  Ecemiş Üye Ahmet
  Akar Üye Halit
  Zarbun Üye Abdullah
  Üner Üye Kâni
  Vrana Üye Ahmet
  Koçak Üye Muhittin
  Gürün Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Şevket
  Müftügil Üye Nihat
  O. Akçakayalıoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu