ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/103 Karar Sayısı : 2009/149 Karar Günü : 5.11.2009 R.G. Tarih-Sayı :
21.06.2010-27619 İPTAL DAVASINI AÇANLAR: Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri Muharrem KILIÇ ve Feridun F. BALOĞLU ile birlikte 110
milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 6.4.2006 günlü, 5485
sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un: 1- 1. maddesinin ilk fıkrasının, 2- 1. maddesiyle 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik
Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110. maddesinin değiştirilen (2) numaralı
fıkrasının; a- 'Mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen iade, suçtan
önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine dair hukukî
sorumlulukları saklı kalmak üzere;' biçimindeki ilk paragrafının, b- (b) ve (c) bentlerinin, Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırılığı savıyla iptallerine
ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 6.4.2006 günlü, 5485 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
Hakkında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un iptali istenilen kuraları da
içeren 1. maddesi şöyledir: ' MADDE 1 - 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 110 uncu
maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, üçüncü fıkrası
yürürlükten kaldırılmış ve diğer fıkra numaraları buna göre teselsül
ettirilmiştir. '(2) Mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen
iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine
dair hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere; a) Kadın veya altmışbeş yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları
altı ay, b) Yetmiş yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları bir yıl, c) Yetmişbeş yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları üç yıl, veya daha az süreli hapis cezasının konutunda çektirilmesine hükmü
veren mahkemece veya hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynı
derecedeki mahkemece karar verilebilir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Tülay
TUĞCU, Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK ve Osman
Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 29.6.2006 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 1- 6.4.2006 günlü, 5485 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin
İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin ilk
fıkrasının, 2- 5485 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 13.12.2004
günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının, 'Mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuş
zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesine dair hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere;' biçimindeki ilk
paragrafı ile (b) ve (c) bentlerinin, Yürürlüklerinin durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından
REDDİNE, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket
APALAK ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 29.6.2006 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. V- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: Dava dilekçesinde, yapılan düzenleme ile 'işlenen suç nedeniyle
doğan zararın aynen iadesi, suçtan önceki duruma getirme ya da tazmin yoluyla
tümünü giderme' şartı kaldırılarak cezanın belli durumlarda konutta
çektirilmesine karar verilmesinin bir ön koşul olmaktan çıkarıldığı, hukuki
sorumluluğun ne zaman yerine getirileceğine ilişkin bir belirleme yapılmaksızın
sadece saklı tutulmasıyla yetinildiği, yasaların genelliği ilkesinden
uzaklaşılarak kişiye özgü düzenleme getirildiği ve kamu yararına dayanmadığı
belirtilerek kuralların Anayasanın 2. ve 11. maddelerine aykırılığı ileri
sürülmüştür. İptale konu maddenin birinci fıkrasında, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik
Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 110. maddesinin ikinci fıkrasının maddede
belirtilen şekilde değiştirildiği, üçüncü fıkrasının yürürlükten kaldırıldığı
ve diğer numaraların buna göre teselsül ettirildiği; ikinci fıkrası ile bu
fıkranın (b) ve (c) bentlerinde ise mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuş
zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesine dair hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere yetmiş yaşını
bitirmiş kişilerin mahkum oldukları bir yıl veya daha az, yetmişbeş yaşını
bitirmiş kişilerin mahkum oldukları üç yıl veya daha az süreli hapis cezasının
konutlarında çektirilmesine hükmü veren mahkemece veya hükümlü başka bir yerde
bulunuyorsa o yerde bulunan aynı derecedeki mahkemece karar verilebileceği
kurala bağlanmıştır. Böylece maddede belirtilen sürelerle hapis cezasına mahkum
olanların cezalarının, ceza infaz kurumunda çektirilmesinin sağlık durumları
itibariyle elverişli olmadığının tam teşekküllü Devlet veya üniversite
hastanelerince verilecek raporla tespit edilmesi şartı kaldırılarak yerine yaş
kriteri getirilmiş; mahkûmiyete konu suç nedeniyle herhangi bir zarar doğmuşsa,
bu zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi şartı yerine bu sorumlulukların hukuki olarak saklı tutulmasıyla
yetinilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların
üstünde yasakoyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın
bulunduğu bilincinde olan devlettir. Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve
ekonomik yaşantısıyla ilgili olması nedeniyle suç ve suçlularla mücadele
amacıyla ceza, ceza muhakemesi ve ceza infaz hukuku alanında sistem tercihinde
bulunulması Devletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda ceza hukukuna
ilişkin düzenlemeler bakımından yasakoyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza
hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, soruşturma ve yargılamaya
ilişkin olarak hangi yöntemlerin uygulanacağı, toplumda hangi eylemlerin suç
sayılacağı, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçüde ceza
yaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği, hangi hal ve hareketlerin
ağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği ve cezaların ne
şekilde bireyselleştirilerek hangi yükümlülüklerin yerine getirileceğinin
belirlenmesi gibi konularda takdir yetkisine sahiptir. Bu nedenle yasakoyucunun, iptal konusu kuralda olduğu gibi
hükümlüler arasında cezanın hangi şartlarla mahkemece bireyselleştirileceğine
yönelik düzenlemeler yaparak takdir yetkisini bu yönde kullanmasında
Anayasa'nın Hukuk Devleti ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle başvuru konusu kurallar, Anayasa'nın 2.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Başvuru konusu kuralların Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 6.4.2006 günlü, 5485 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un: 1- 1. maddesinin ilk fıkrasının, 2- 1. maddesiyle, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110. maddesinin değiştirilen
(2) numaralı fıkrasının; a- 'Mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın
aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine
dair hukukî sorumlulukları saklı kalmak üzere;' biçimindeki ilk paragrafının, b- (b) ve (c) bentlerinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 5.11.2009
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ