ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1996/29 Karar Sayısı : 1996/25 Karar Günü : 26.6.1996 R.G. Tarih-Sayı :20.10.1996-22793 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Güneysınır Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun
23.9.1983 günlü, 2896 sayılı Yasa ile değiştirilen 93. maddesinin ikinci fıkrasının,
Anayasa'nın 2. maddesine, 10. maddesinin üçüncü fıkrasına ve 169. maddesinin
birinci ve üçüncü fıkralarına aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanığın orman alanında tarla açması dolayısıyla hakkında açılan
kamu dâvasına bakan Mahkeme, Orman Yasası'nın 93. maddesinin ikinci fıkrasının
Anayasa'ya aykırı olduğu görüşüyle iptali için doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 6831 sayılı Yasa'nın iptali istenen ikinci fıkrasını da içeren 93.
maddesi şöyledir: "Madde 93- Bu Kanunun 17 nci maddesinde yasak edilen fiilleri
işleyenler veya izne bağlı işleri izinsiz yapanlar, altı aydan bir yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılırlar. İşgal ve faydalanma yeniden tarla açmak suretiyle vaki olduğu veya
yanmış orman sahalarına ilişkin bulunduğu ve kesinleşmiş orman kadastrosu
sınırları içerisinde işlendiği takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis
cezasına hükmolunur. Birinci ve ikinci fıkralarda değinilen işgal ve faydalanılan
alanın ve yeniden açılan tarlanın yüzölçümünün beş dekardan fazla olması
halinde, bu fıkralarda yazılı cezalar yarı oranında artırılır. Her türlü mahsul ve tesislerin müsaderesine hükmolunur. Müsadere
olunan mahsuller satılarak bedeli Orman Genel Müdürlüğünce irad
kaydolunur. Müsadere olunan tesisler ise Orman Genel Müdürlüğünce ihtiyaç
görüldüğü takdirde ormancılık veya diğer kamu hizmetlerinde kullanılabilir.
Aksi takdirde ilgili orman idaresince, yıkılmak suretiyle karar infaz
olunur. İdarenin bu husustaki talebi halinde genel zabıta kuvvetleri idareye
yardım etmekle mükelleftir. 17 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki yerleri amaç dışı kullananlar
ve amaç dışı kullanılmasına izin verenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2- "MADDE 10.- ... Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 3- "MADDE 169.- Devlet, ormanların korunması ve sahalarının
genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan
ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve
hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. ... Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade
edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasî propaganda yapılamaz;
münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak,
ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af
kapsamına alınamaz." C- İlgili Anayasa Kuralı Olayla doğrudan ilgili Anayasa maddesi şöyledir: "GEÇİCİ MADDE 15.- 12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel
seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını
oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk
milleti adına kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Millî Güvenlik Konseyinin,
bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu Meclis
Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisinin her türlü karar ve
tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumluluk iddiası
ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz. Bu karar ve tasarrufların idarece veya yetkili kılınmış organ,
merci ve görevlilerce uygulanmasından dolayı, karar alanlar, tasarrufta
bulunanlar ve uygulayanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu dönem içinde çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler
ile 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve
tasarrufların Anayasaya aykırılığı iddia edilemez." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin iptalini istediği
Orman Yasası'nın 93. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'nın geçici 15.
maddesi kapsamında olup olmadığı sorunu öncelik taşıdığından, ilk inceleme
raporu, dâva dosyası ve ekleri, iptali istenen yasa kuralı ve dayanılan Anayasa
kuralları ile bunların gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 93. maddesi,
23.9.1983 günlü, 2896 sayılı Yasa'nın 38. maddesi ile değiştirilmiştir. Anayasa'nın geçici 15. maddesinde, 12 Eylül 1980'den, ilk genel
seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı
oluşturuluncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk
Milleti adına kullanan Millî Güvenlik Konseyi'nin çıkardığı yasaların
Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulamayacağı öngörülmektedir. 7.11.1982 günlü, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın
halkoyu ile kabulünden sonra yapılan ilk seçimler sonucu oluşan Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı 6.12.1983'de toplanmıştır. Anayasakoyucunun, söz konusu kural ile Millî Güvenlik Konseyi'nin
yasama yetkisini tek başına ya da Danışma Meclisi'yle birlikte kullandığı
dönemde çıkarılan yasalar ve kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılı
Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve yapılan işlemleri
Anayasa Mahkemesi'nin denetimi dışında tutmak amacında olduğu açıktır. Anayasa'da belirli konuları düzenleyen genel kurallar yanında,
özel kurallara da yer verilmiştir. Bir konu özel kurallarla düzenlenmemişse,
sorunların çözümünde genel kurallar uygulanır. Ancak, o konuda özel
düzenlemeler varsa artık genel kurallara başvurulmaz. Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup hangi nedenle
olursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunların
bir arada ve hukukun genel kuralları gözönünde tutularak uygulanmaları
zorunludur. Sözü edilen maddenin "Geçici Madde" olarak adlandırılmış
bulunması etki ve değer bakımından Anayasa'nın öteki maddelerinden daha zayıf
ve önemsiz olduğu biçiminde yorumlanmasına neden olamaz. Geçici maddeler
genellikle geçiş dönemlerine ilişkin işlemlerin uygulama yöntemini ve kapsamını
gösteren ayrık hükümleri içerirler. Hukukta genel kural olarak, yasalar,
yayımlarından sonraki olaylara ve durumlara uygulanırlar. Bu ilkenin en
çarpıcı ayrıklığı, yasalardaki geçici kurallardır. Bu nedenle yasaların geçici
maddeleri ile esas maddeleri arasında farklılık varsa, özel niteliği nedeniyle,
geçici maddeler esas maddeden önce uygulanırlar. Çünkü, yasakoyucu, kuralın
ayrıklığında kamu yararı görmüştür. Özel düzenlemenin genel düzenlemeden
önce geleceği hukukun genel bir ilkesidir. Anayasa'da da belli bir konuyu
düzenleyen özel kural varken, o konuyu da kapsamı içine alabilecek nitelikte
bir genel kural bulunsa bile, onun değil, konuya özgü Anayasa kurallarının
uygulanması gerekir. Bir yasada öncelik alan geçici maddeler uygulanıp
sonuçları tümüyle alındıktan sonra yürürlükten kalkmış olurlar. Tersine
durumda, yasalardaki geçici maddeler, yasanın bir ayrıklık olarak kapsadıkları
konularla birlikte geçerliliklerini sürdürürler. Yasa metinlerinin ve sözcüklerinin, hukuk dilindeki anlamlarına
göre anlaşılmaları gerekir. Yasa kuralının, günün toplumsal ve ekonomik
gerekleriyle çeliştiği sanılsa bile, yürürlükte kaldığı sürece uygulanması
hukukun gereğidir. Kimi gerekçelerle bu kuralın dışına çıkılması, metinlerin
anlamlarından başka biçimlerde yorumlanması, metnin bir tür düzeltilmesine
kalkışılması, aslında yasada olmayanı yasaya yakıştırmak ve yorum yoluyla
amacını değiştirmek ya da yasakoyucunun yerini almak olur. Geçici 15. madde kapsamındaki, olağanüstü yönetimin olağanüstü
koşulları altında çıkarılan yasalarla kanun hükmündeki kararnamelerin, geçilen
demokratik düzen içinde değiştirilmesine ya da yürürlükten kaldırılmasına değin
Anayasa'ya uygunluk denetimi dışında bırakılmasında kamu yararı görülmüştür.
Ancak, yasakoyucu, siyasal ve sosyal gelişmelere ve gereksinimlere göre, söz
konusu yasal kurallardan gerekli gördüklerini değiştirebileceği ya da
kaldırabileceği gibi Anayasa'da öngörülen koşullara uyarak Anayasa'daki geçici
maddeleri de kaldırabilir. Bunun dışında, yorum yoluyla Anayasa'nın geçici 15.
maddesinin geçersiz ve etkisiz duruma getirilmesi olanaksızdır. Anayasa'nın geçici 15. maddesi ile bir dönemin yasama işlemlerinin
Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulması yasaklanmıştır. Ancak, bunların hukuk
devleti ilkesine uygun biçimde yargı denetimine açılması, Anayasa'ya aykırılık
savında bulunma ve inceleme yasağının kaldırılmasına bağlı olup bu da
Anayasa'nın 87. maddesi uyarınca doğrudan yasama organının görev ve yetkisi
kapsamına girmektedir. Bu durumda, söz konusu kural hakkında Anayasa'ya aykırılık savında
bulunulmasına Anayasa'nın geçici 15. maddesi olanak vermediğinden, itirazın,
başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. V- SONUÇ 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 23.9.1983 günlü, 2896 sayılı Yasa ile
değişik 93. maddesinin ikinci fıkrası, Anayasa'nın geçici 15. maddesinin son
fıkrası kapsamında olup, Anayasa'ya aykırılık savıyla iptali istenemeyeceğinden
mahkemenin yetkisizliği nedeniyle başvurunun REDDİNE, Güven DİNÇER'in karşıoyu
ve OYÇOKLUĞUYLA, 26.6.1996 gününde karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1996/29 Karar Sayısı : 1996/25 26.6.1996 tarih ve Esas 1996/28, Karar 1996/24 sayılı karardaki
karşıoyumda açıklanan düşüncelerle bu karara karşıyım. Başkanvekili Güven
  DİNÇER