ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2000/37 Karar Sayısı : 2000/14 Karar Günü : 15.6.2000 R.G. Tarih-Sayı :30.06.2000-24095 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Van İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.7.1981 günlü, 2495 sayılı
"Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması
Hakkında Kanun"un 16. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin,
Anayasa'nın 10., 67., 68. ve 70. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY TEDAŞ'ta koruma ve güvenlik görevlisi olarak görev yapan davacının
siyasî bir partide parti üyesi olduğunun saptanması nedeniyle görevine son
verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, 2495 sayılı
Yasa'nın 16. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendini Anayasa'ya aykırı gören
Mahkeme, kuralın iptali için doğrudan başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ 2495 sayılı Yasa'nın itiraz konusu (h) bendini de içeren 16.
maddesi şöyledir : " Madde 16 - Özel güvenlik teşkilâtında çalıştırılacak
personelde aşağıdaki şartlar aranır: a. Türk vatandaşı olmak, b. En az ortaokul mezunu bulunmak, c. Muvazzaf askerlik hizmetini tamamlamış olmak, d. Ağır hapis veya taksirli suçlar hariç olmak üzere altı aydan fazla
hapis yahut affa uğramış olsa bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık,
dolandırıcılık, sahtekârlık, emniyeti suiistimal, dolanlı iflas gibi yüz
kızartıcı bir fiilden dolayı hükümlü bulunmamak, e. Kamu haklarından kısıtlı olmamak, f. Yasa dışı ideolojik amaçlı faaliyetlere, anarşi ve terör
eylemlerine herhangi bir suretle karışmamış veya katılmamış olmak, g. Görevini yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı veya
vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak, h. Yapılacak soruşturma sonucu, başvurma tarihine göre son beş yıl
içinde herhangi bir siyasi partiye üye olmamak veya siyasi partinin organları
veya bağlı kuruluşlarına görev yapmamış bulunmak. Yukarıdaki şartları haiz olanlar için, daha önce güvenlik
hizmetlerinde çalışmış olmak göreve alınmada tercih sebebi sayılır." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali
istenilen yasa hükmü ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 22.7.1981 gününde kabul edilip, 24.7.1981 günlü Resmî Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren 2495 sayılı "Bazı Kurum ve Kuruluşların
Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanunun 16. maddesinin birinci
fıkrasının (h) bendinde daha sonra herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Anayasa'nın Geçici 15. maddesinde, "12 Eylül 1980 tarihinden,
ilk genel seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık
Divanını oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini
Türk milleti adına kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Millî Güvenlik
Konseyinin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı
Kurucu Meclis Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisininher türlü karar
ve tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumluluk
iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine
başvurulamaz. Bu karar ve tasarrufların idarece veya yetkili kılınmış organ,
merci ve görevlilerce uygulanmasından dolayı, karar alanlar, tasarrufta
bulunanlar ve uygulayanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu dönem içinde çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler
ile 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve
tasarrufların Anayasaya aykırılığı iddia edilemez" denilmektedir. Bu kuralla, 12 Eylül 1980'den, ilk genel seçimler sonucu
toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı oluşturuluncaya
kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk Milleti adına
kullanan Millî Güvenlik Konseyi'nin çıkardığı yasaların, Anayasa'ya aykırılığı
savında bulunulamayacağı öngörülmektedir. 7.11.1982 günlü, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın
halkoyu ile kabulünden sonra yapılan ilk seçimler sonucu oluşan Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı 6.12.1983'de toplanmıştır. Anayasakoyucunun, söz konusu kural ile Millî Güvenlik Konseyi'nin
yasama yetkisini tek başına ya da Danışma Meclisi'yle birlikte kullandığı
dönemde çıkarılan yasalar ve kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılı
Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve yapılan işlemleri
Anayasa Mahkemesi'nin denetimi dışında tutmak amacında olduğu açıktır. Anayasa'da belirli konuları düzenleyen genel kurallar yanında,
özel kurallara da yer verilmiştir. Bir konu özel kurallarla düzenlenmemişse,
sorunların çözümünde genel kurallar uygulanır. Ancak, o konuda özel
düzenlemeler varsa artık genel kurallara başvurulmaz. Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup hangi nedenle
olursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunların
bir arada ve hukukun genel kuralları gözönünde tutularak uygulanmaları
zorunludur. Sözü edilen maddenin "Geçici Madde" olarak adlandırılmış
bulunmasıetki ve değer bakımından Anayasa'nın öteki maddelerinden daha zayıf ve
önemsiz olduğu biçiminde yorumlanmasına neden olamaz. Geçici maddeler,
genellikle geçiş dönemlerine ilişkin işlemlerin uygulama yöntemini ve kapsamını
gösteren ayrık hükümleri içerirler.Hukukta genel kural olarak, yasalar,
yayımlanmalarından sonraki olaylara ve durumlara uygulanırlar. Bu ilkenin en
çarpıcı ayrıklığı, yasalardaki geçici kurallardır. Bu nedenle yasaların geçici
maddeleri ile esas maddeleri arasında farklılık varsa, özel niteliği nedeniyle,
geçici maddeler esas maddeden önce uygulanırlar. Çünkü, yasakoyucu, kuralın
ayrıklığında kamu yararı görmüştür. Özel düzenlemenin genel düzenlemeden önce
geleceği hukukun genel bir ilkesidir. Anayasa'da da belli bir konuyu düzenleyen
özelkural varken, o konuyu da kapsamı içine alabilecek nitelikte bir genel
kural bulunsa bile, onun değil, konuya özgü Anayasa kurallarının uygulanması
gerekir. Bir yasada, öncelik alan geçici maddeler, uygulanıp sonuçları tümüyle
alındıktan sonra işlevleriniyitirirler. Tersine durumda, yasalardaki geçici
maddeler, yasanın bir ayrıklık olarak kapsadıkları konularla birlikte
geçerliliklerini sürdürürler. Geçici l5. madde kapsamındaki, olağanüstü yönetimin olağanüstü
koşulları altında çıkarılan yasalarla kanun hükmündeki kararnamelerin, geçilen
demokratik düzen içinde değiştirilmesine ya da yürürlükten kaldırılmasına değin
Anayasa'ya uygunluk denetimi dışında bırakılmasında kamu yararı görülmüştür.
Ancak, yasakoyucu, siyasal ve sosyal gelişmelere ve gereksinimlere göre, söz
konusu yasal kurallardan gerekli gördüklerini değiştirebileceği ya da kaldırabileceği
gibi Anayasa'da öngörülen koşullara uyarak Anayasa'daki geçici maddeleri de
kaldırabilir. Bunun dışında, yorum yoluyla Anayasa'nın geçici l5. maddesiningeçersiz
ve etkisiz duruma getirilmesi olanaksızdır. Anayasa'nın geçici l5. maddesi kapsamına giren kuralların hukuk
devleti ilkesine uygun biçimde yargı denetimine açılması, Anayasa'ya aykırılık
savında bulunma ve inceleme yasağının kaldırılmasına bağlı olup bu da
Anayasa'nın 87. maddesi uyarınca doğrudan yasama organının görev ve yetkisi
kapsamına girmektedir. Bu nedenlerle, söz konusu kural hakkında Anayasa'ya aykırılık
savında bulunulmasına Anayasa'nın geçici l5. maddesi olanak vermediğinden,
itirazın, başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 22.7.1981 günlü, 2495 sayılı "Bazı Kurum ve Kuruluşların
Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun"un 16. maddesinin
birinci fıkrasının (h) bendinin, Anayasa'nın Geçici 15. maddesinin son fıkrası
kapsamında olması nedeniyle Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulamayacağından,
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle BAŞVURUNUN REDDİNE, 15.6.2000 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU