ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı      :  2016/20 Karar Sayısı   :  2017/145 Karar Tarihi  :  1.11.2017 R.G. Tarih – Sayı   : 
4.1.2018 – 30291 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri Levent GÖK, Engin ALTAY, Özgür ÖZEL ile birlikte 118 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU : 10.3.2011 tarihli ve
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 7. maddesinin (3) ve (5) numaralı
fıkralarında değişiklikler yapan 30.12.2015 tarihli ve 6656 sayılı
Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun’un 8. maddesinin Anayasa’nın 2. maddesine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar
verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ 6656 sayılı Kanun’un iptali istenen 8. maddesi şöyledir: “ 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er
Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “onaltı yaşından büyükler
için belirlenen asgari ücret brüt tutarının” ibaresi “15.330 gösterge rakamının
memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarın” şeklinde ve beşinci
fıkrasında yer alan “onaltı yaşından büyükler için uygulanmakta olan brüt
asgari ücret tutarının” ibaresi “15.330 gösterge rakamının memur aylık
katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarın” şeklinde değiştirilmiştir.” 6656 sayılı Kanun’un iptali istenen 8. maddesiyle değiştirilen
6191 sayılı Kanun’un 7. maddesinin (3) ve (5) numaralı fıkraları şöyledir: “ (3) Sözleşmeli erbaş ve erlere, sözleşme tarihinden geçerli
olarak, 15.330 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı
sonucu bulunacak tutarın hizmet yıllarına göre bu Kanuna ekli (1)
sayılı Cetvelde belirlenen oran ile çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerinden
aylık ücret verilir. Ekli (l) sayılı Cetvelde belirlenen oran, komando
birliklerinde görevli sözleşmeli erbaş ve erlere yüzde sekiz, sınır
birliklerinde görevli sözleşmeli erbaş ve erlere yüzde üç arttırımlı uygulanır.
Sözleşmeli erbaş ve erlere ödenecek ücretten, damga vergisi dışında herhangi
bir vergi kesilmez. (5) Kendi kusurları olmaksızın veya ilk sözleşmesini yahut
müteakip sözleşme süresini bitirmesinden dolayı Türk Silahlı Kuvvetlerinden
ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere, ayrıldıkları tarihteki 15.330
gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarın ,
bu Kanuna ekli (2) sayılı Cetvelde hizmet yıllarına göre belirlenen oran ile
çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Bu ödemeden, damga vergisi
hariç herhangi bir vergi kesilmez. ” II.  İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 16.3.2016
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine; yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Abuzer YAZICIOĞLU tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptali istenen kanun hükümleri,
dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İptal Talebinin Gerekçesi 3. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralın sözleşmeli erbaş
ve erlerin aylık ücret ve sözleşme sonu ödemelerinin ciddi oranda azalmasına
sebebiyet verdiği, sözleşme şartlarının tek taraflı değişikliği anlamına gelen
yeni düzenlemenin ahde vefa ve kazanılmış haklara saygı ilkeleri ile
bağdaşmadığı, asgari ücretteki artışın gerekçesinde günün ekonomik koşulları,
geçim standartları, enflasyon hedefleri gibi nedenler gösterilirken sözleşmeli
erbaş ve erlerin bu kapsamdan ayrı tutularak beklentilerinin karşılanmaması ve
tam tersine daha az ücrete mecbur edilmesinin hukuk güvenliği ilkesine uygun
olmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. Dava konusu kuralda 6191 sayılı Kanun’un 7. maddesinin (3)
numaralı fıkrasında yer alan “onaltı yaşından büyükler için belirlenen
asgari ücret brüt tutarının” ve (5) numaralı fıkrasında yer alan “onaltı
yaşından büyükler için uygulanmakta olan brüt asgari ücret tutarının” şeklindeki
ibarelerin “15.330 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı
sonucu bulunacak tutarın” şeklinde değiştirilmesi suretiyle daha önce asgari
ücret esas alınarak belirlenen aylık ücret ve sözleşme sonu ödemelerinin yeni
dönemde 15.330 sabit gösterge ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucunda
bulunacak değer esas alınarak hesaplanması
öngörülmektedir. 5. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan ve kamu yararını gözeten, her alanda adaletli bir
hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan,
Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına
egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık
olan devlettir. 6. Hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden
biri kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmış hak, özel hukuk
ve kamu hukuku alanlarında genel olarak bir hak sağlamaya elverişli nesnel yasa
kurallarının bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel hakkın korunmasıdır.
Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın yeni kanundan önce
yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması
gerekir. Kazanılmış hak; kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden
kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır. Bir statüye bağlı olarak
ileriye dönük, beklenen haklar ise bu nitelikte değildir. Kanunlarda yapılan
değişiklikler kazanılmış hakları ve hukuki güvenlik ilkesini ihlal etmediği
sürece bu değişikliklerin hukuk devleti ilkesine aykırı oldukları ileri
sürülemez. 7. Hukuk devleti ilkesinin gereklerinden bir diğeri olan hukuki
güvenlik ilkesi ise hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm
eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal
düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli
kılar. Kanunlara güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen
bireyin bu kanunların uygulanmasına devam edileceği yolunda oluşan
beklentisinin mümkün olduğunca korunması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.
Ancak güvenin korunması, mevcut hukuk kurallarının değişmezliği anlamına
gelmemektedir. Aksi anlayış, dinamik toplum yapısının kurallarla statik,
durağan hâle getirilmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle kanun koyucu, Anayasa’da
öngörülen kurallar çerçevesinde diğer alanlarda olduğu gibi kamu görevlilerinin
mali ve özlük haklarıyla ilgili olarak değişiklikler yapabilir ve bu
değişiklikler kişilerin beklentilerini etkileyebilir. 8. Her hukuk kuralının muhatabında bir beklentiye yol açması
mümkün olmakla birlikte bir beklentinin hukuken koruma görebilmesinin ön
koşullarından biri haklı beklenti seviyesine ulaşmasıdır. Haklı beklenti,
bireyin kendisine güvenerek hareket ettiği lehine olan bir kanunda öngörülemez
bir değişiklik yapılması ve bu öngörülemez değişikliğin herkes yönünden
objektif olarak geçerli olabilecek bir beklentiyi sonuçsuz bırakması
şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gündeme gelmektedir. Ancak bir
beklentinin hukuken korunabilmesi için anılan koşulların gerçekleşmesi yeterli
olmayıp bu beklentinin korunmasına engel teşkil eden bir kamu yararının da
bulunmaması gerekmektedir. Bu yönüyle anayasa yargısında kişi yararıyla kamu
yararının karşı karşıya geldiği durumlarda ancak önemli bir kamu yararının
bulunmadığı durumlarda haklı beklentinin korunması kabul edilebilir. Aksi
takdirde kanun koyucunun kamu yararını gerçekleştirmek üzere değişen koşulara
göre yeni politikalar belirlemesi imkânı önemli ölçüde zedelenebilir. 9. Bu bağlamda bir kuralın Anayasa’ya aykırılık sorunu
çözümlenirken “ kamu yararı ” konusunda Anayasa Mahkemesinin
yapacağı inceleme, yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığı
ile sınırlıdır. Kanun ile kamu yararının ne kadar gerçekleşip
gerçekleşmeyeceğini denetlemenin ise anayasa yargısıyla bağdaşmayacağı ve bunun
kanun koyucunun takdirinde olduğu açıktır. 10. Dava konusu kural, sözleşmeli erbaş ve erlerin aylık ücret
ve artışları ile Kanun’da öngörülen durumlar çerçevesinde Türk Silahlı
Kuvvetlerinden (TSK) ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere yapılacak ödemelerin
farklı bir hesaplama yöntemiyle belirlenmesini öngörmektedir. Kural, daha önce
asgari ücrete göre belirlenen ve asgari ücrete yapılan artış oranlarından
etkilenen özlük haklarının, değişiklik sonrasında memur aylık katsayılarındaki
artış oranlarından etkilenmesini düzenleme altına almaktadır. Bu nedenle
öncelikli olarak sözleşmeli erbaş ve erlerin kamu görevlileri içindeki
konumunun belirlenmesi gerekmektedir. 11. Kara Kuvvetleri Komutanlığının sözleşmeli er başvuru
kılavuzunda sözleşmeli erbaş ve er “ vatanî görevini yapmakta olan yükümlü
erbaş ve erlerin yapmış oldukları görevleri yerine getirmek için belirli bir ücret
karşılığı 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu esaslarına göre istihdam
edilen, erbaş ve er kadrolarında görev yapan kişi” olarak
tanımlanmıştır. Uygulamada, terörle mücadelede görevli birliklerde normal
askerlik yükümlülerine görev verilmemesi nedeniyle sözleşmeli erbaş ve erlerin
diğer erbaş ve erlerden farklı olarak terörle mücadele ile ilgili operasyonlara
katılma görevi de bulunmaktadır. 12. Sözleşmeli erbaş ve erlerin sosyal
ve mali hakları 6191 sayılı Kanun ile ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Bunların aylık ücret hakkı, sözleşme süresince geçerli olmakta; sözleşme
sonunda da ikramiye benzeri ayrı bir ödeme yapılmaktadır. Sözleşmeler ise ilk
olarak en az 3, en fazla 4 yıllık ve sonrasında birer veya üç yıl uzatmak
suretiyle imzalanmakta ve azami 7 yıllık hizmet süresi öngörülmektedir.
İçeriği, Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği ile belirlenmiş sözleşmenin matbu
kısmında sözleşmeli erbaş ve erlerin 6191 sayılı Kanun’da gösterilen ücret ve
mali haklar dışında herhangi bir ücret talep edemeyecekleri belirtilmiştir.
Dolayısıyla dava konusu düzenlemenin, sözleşmeli erbaş ve erlerin mevcut aylık
ücretlerinde bir düşüşe neden olup olmayacağı hususu ile kanunun yürürlük
tarihinden sonra sözleşme süresi sona ereceklere bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce sözleşmeleri sona erenlere nazaran daha düşük miktarda ödeme yapılıp
yapılmayacağı hususunun gözetilmesi gerekmektedir. 13. Millî Savunma Bakanlığının yürüttüğü savunma ve güvenlik
hizmetleri, niteliği itibarıyla belli bir düzen ve disiplin içinde sunulması
gereken, kişilerin ve toplumun varlığı ve huzuru yönünden vazgeçilemez,
ertelenemez ve ikame edilemez hizmetlerdendir. Bu hizmetleri yerine getirmek
üzere özellikle terörle mücadele kapsamındaki faaliyetlerde belirli ölçüde
tecrübe kazanmış ve fiziki güç gerektiren görevlerde yaşı itibarıyla
verimliliğini kaybetmemiş uzman asker olarak istihdam edileceklerde TSK’da
görev yapan emsali kadrolu erbaş ve erlerde aranan genel ve özel şartlar
aranmaktadır. Sözleşmeli çalışacak erbaş ve erler ile TSK’nın birlik, karargâh,
kurum ve kuruluşları arasında imzalanan idari hizmet sözleşmesinde sözleşmeli
erbaş ve erlerin TSK yetkililerince gösterilecek görev yerlerinde 4.1.1961
tarihli ve 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu’nda erbaş ve erler için belirtilen
görevleri ve üstleri tarafından verilecek emirler çerçevesinde görevleriyle
ilgili kendilerine tevdi edilen işleri yapacakları hüküm altına alınmıştır.
Anılan sözleşmeyi fesih yetkisi sadece kamu makamlarına bırakılmıştır. Personelin
çalışma saat ve süreleri, rütbe alma usulleri ve bekleme süreleri, emsali
kadrolu askerler için belirlenen çalışma saat ve süreleri ile uyum
göstermektedir. 14. Tüm bu hususlar gözetildiğinde sözleşmeli erbaş ve erler
tarafından sunulacak millî savunma ve güvenlik hizmetlerinin, devletin genel
idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler olduğu açıktır. Bu durumda söz konusu asli ve sürekli
görevleri yerine getiren sözleşmeli erbaş ve erlerin Anayasa’nın 128.
maddesindeki “ diğer kamu görevlileri ” kapsamında yer aldığını kabul
etmek gerekmektedir. Kanun koyucu; statü hukuku çerçevesinde yürütülen kamu
hizmetine girmeye, memuriyette yükselmeye, özlük haklarına ve bunun gibi diğer
hususlara ilişkin koşulları belirlerken kişilerin kazanılmış haklarını ve
meşru beklentilerini gözetmek zorundadır. 15. Diğer taraftan kamuda ücret politikası; uzun vadeli planlama
gerektiren, kurum içi ve dışı statüleri dikkate alan, ülkenin ekonomik
koşullarına ve toplumsal iş bölümünün özelliklerine göre değişkenlik gösteren
devlet idaresinin önemli konularından biridir. Bu kapsamda askerî personelin
sosyal ve özlük haklarının belirlenmesinde, kurumsal yapının kendine özgü
hiyerarşik düzeni, üst-ast ilişkisindeki sıkı disiplin anlayışı ve rütbeye
bağlı emir-komuta zincirinin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. 16. Kuralın gerekçesinde; sözleşmeli olarak istihdam edilen erbaş
ve erlerin memur ve diğer kamu görevlileri gibi sosyal güvenlik yönünden 5510
sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olmalarına rağmen maaşlarının brüt asgari ücret esas alınarak belirlendiği;
TSK’da görev yapan subay, astsubay ve uzman erbaşlar da dâhil olmak üzere kamu
görevlilerinin mali haklarının memur aylık katsayıları esas alınarak
düzenlendiği, dava konusu kural ile tüm kamu görevlilerinin mali haklarında
yapılan artışlar konusunda uygulama birliğinin sağlanması ve mali hakların
kurum içi hiyerarşik yapıya uyumunun muhafaza edilebilmesi bakımından söz
konusu personelin mali haklarının da memur aylık katsayısı esas alınmak
suretiyle belirlenmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. Bu bağlamda kanun
koyucunun yaptığı dava konusu düzenlemede kamu yararına aykırı bir yön
bulunduğu söylenemez. 17. Dava konusu kural ile yeniden belirlenen yöntem kapsamında
15.330 gösterge rakamı benimsenirken sözleşmeli erbaş ve erlerin Kanun
değişikliği tarihindeki aylık ücret ve sözleşme sonu ödeme miktarlarının
korunmasına dikkat edildiği ve geriye dönük olarak herhangi bir hak kaybına
neden olunmadığı anlaşılmaktadır. Kuralla sözleşmeli erbaş ve erlere ödenecek
aylık ücret ve sözleşme sonu ödemeleri, bünyesinde çalıştıkları kamu
kurumundaki hiyerarşik yapıyla uyumlu, ülkenin ekonomik koşulları ve uzman
erbaş, astsubay çavuş ve asteğmen rütbesinde bulunan kişilerin özlük hakları
göz önüne alınarak ileriye dönük olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. 18. Bu kapsamda sözleşmeli erbaş ve erler yönünden bulundukları
statülerden doğan, tahakkuk etmiş, kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel
alacak niteliğine dönüşmüş haklardan söz edilemeyeceğinden aylık ücret ve
sözleşme sonu ödemelerin hesaplanmasında asgari ücret yerine 15.330 sabit
gösterge ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunan matrahı esas alan
yöntemi öngören kuralın hukuki güvenlik ilkesinin unsurlarından kazanılmış haklara
saygıyı ve haklı beklentiyi ihlal eden bir yönü bulunmamaktadır. 19. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir. 20. Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 21. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralın uygulanması
hâlinde Anayasal ilkelerin ihlal edilmiş olacağı ve telafisi imkânsız
zararların doğacağı, yürürlüğün durdurulması kararı verilmeden daha sonra
verilecek bir iptal kararının etkisiz kalmasının muhtemel olacağı, yürürlüğün durdurulması
kararının hukuk sisteminde herhangi bir boşluk
oluşturmayacağı belirtilerek kuralın yürürlüğünün durdurulması talep
edilmiştir. 10.3.2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun
7. maddesinin (3) ve (5) numaralı fıkralarında değişiklikler yapan 30.12.2015
tarihli ve 6656 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 8. maddesine yönelik iptal
talebi, 1.11.2017 tarihli ve E.2016/20, K.2017/145 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu maddeye ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE,
1.11.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 10.3.2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun
7. maddesinin (3) ve (5) numaralı fıkralarında değişiklikler yapan 30.12.2015
tarihli ve 6656 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 8. maddesinin, Anayasa’ya
aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün
karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 1.11.2017 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 7. maddesinin (3)
ve (5) numaralı fıkralarında 30.12.2015 tarihli ve 6656 sayılı Kanun’un 8.
maddesiyle yapılan değişiklikle, sözleşmeli erbaş ve erlerin aylık ücret ve
sözleşme sonu ödemelerinin hesaplanmasında yeni bir ölçüt getirilmiş, aylık
ücret ve sözleşme sonu ödemeler daha önce asgari ücret brüt tutarına endeksli
iken bu kere 15.330 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu
bulunacak tutar olarak belirlenmiştir.  Bu değişiklik sonucunda sözleşmeli
erbaş ve erlerin aylık ücretleri ile sözleşme sonu ödemelerinde ciddi miktarda
azalmalar meydana gelmiştir. 2. Anayasa’ya aykırılık iddiasının esası, sözleşmeli erbaş ve er
statüsüne girerken asgari ücrete göre belirlenen maaş ve sözleşme sonu
ödemeleri düzenli olarak alacağı beklentisi içinde bu statüye geçen kişilerin,
yapılan bu değişiklik sonucu kayba uğramalarının, hukuk güvenliği yönünden,
Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan Hukuk Devleti’ne aykırı olacağıdır. 3. Hukuk Devleti’nin gereklerinden olan hukuk güvenliği ilkesi
hukuk normlarının öngörülebilir olmasını zorunlu kılar. Öte yandan, “öngörülebilirlik” gereğinin
statü hukuku bakımından mutlak bir garanti anlamına gelmediği açıktır. Haklı
beklentilerin söz konusu olduğu durumlarda dahi, üstün bir kamu yararının
zorunlu kılması halinde haklı beklentilere de müdahale edilebilir. İptal
istemine konu kurallarda olduğu gibi, statü hukukunun gereği olarak, statü
içerisindeki kişilerin ücretlerinde tek taraflı olarak değişiklik yapılabilir. 4. Ne var ki, “öngörülebilirlik” ölçütünün yine
Hukuk Devleti’nin “ölçülülük” unsurundan ayrı
değerlendirilmesi mümkün değildir. Buna göre, sözleşmeli erbaş ve er statüsüne
giren kişilerin haklı beklentilerinin gerçekleşmemesi sonucunu doğurabilecek
bir düzenlemenin daha üstün bir kamu yararına dayanması zorunlu olduğu gibi,
yapılacak düzenleme haklı beklentileri mümkünse en az etkileyecek şekilde
gerçekleştirilmelidir. 5. Kamu yararının bir yasa kuralı ile gerçekleşip
gerçekleşmeyeceğinin denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapılmayacağına
ilişkin anayasa yargısı ilkesi başka; kişi hakları ile kamu yararı arasında
makul ve adil bir dengenin kurulup kurulmadığının Anayasa Mahkemesince
denetlenmesi başkadır. Bu dengenin mevcudiyeti, öngörülmesi güç veya imkansız
olan bir değişikliğin aynı zamanda ölçülü ve zorunlu olup olmadığına bakılarak
yapılabilecektir. 6. Zorunlu askerlik yükümlülüğünü yaparak sivil hayata geçmek
yerine ücret karşılığı daha uzun bir süre daha askerlik yapmayı ve 211 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 37. maddesinde yer alan askerlik
yemininde ifadesini bulduğu gibi “… icabında vatan, cumhuriyet ve
vazife uğurunda seve seve hayatını feda …” etmeyi kabul eden bahse
konu sözleşmelilerin ücret ve sözleşme sonu ödemelerinin, sadece Anayasanın
128. maddesi anlamında “memur ve diğer kamu görevlilerinin” 
“aylık ve ödenekleri” olarak değerlendirilmesi, yapılan işin ve
statünün özelliğinin göz ardı edilmesi, adil bir yaklaşım olmayacaktır. 7. Belli bir ücret karşılığı yapılan ve üstün özveri, disiplin,
eğitim ve bedensel kabiliyet gerektiren sözleşmeli erbaş ve erlik, Anayasa’nın
en az 128. maddesi kadar, Anayasa’nın 48. ve 49. maddelerinde yer alan çalışma
hakkına ilişkin ilkelerin de gözetilmesini gerektiren bir alandır. Diğer bir
ifadeyle sözleşmeli erbaş ve erlerin ücreti, Anayasa’nın 72. maddesinde yer
alan “vatan hizmeti”nin fevkinde, vatan savunması için serbest irade ile
seçilen bir meslekte sarf edilen emeğin karşılığıdır. Esasen Sözleşmeli Erbaş
ve Er Kanunu’nda da “maaş” tan değil “ücret” ten
bahsedilmektedir. Ayrıca, azami yedi yılla sınırlı olan sözleşmeli statüsünde,
memuriyetteki güvenceler de bulunmamaktadır. Bu nedenle, dünyada genel olarak
kabul edilen “beyaz yakalılar” ve “mavi yakalılar” ayrımında daha ziyade “mavi
yakalı” yani işçi benzeri bir durumu olan sözleşmeli erbaş ve erlerin hukuk
güvenliğine aykırı olarak memur maaşına endekslenmesi için açık ve önemli bir
kamu yararı bulunmalı, benimsenen sistemin haklı beklentileri ihlal edecek
şekilde ani biçimde değiştirilmesiyle  hukuk devleti ilkesinin zedelenecek
olmasında uzun vadede kamu yararı bulunmadığı da hatırda tutulmalıdır. 8. Sözleşmeli erbaş ve erlerin aylık ücret ve sözleşme sonu
ödemeleri işçiye değil memura benzer bir sisteme oturtulacak ve kişinin
sözleşmeli statüye girişinden sonra bu meblağlarda bir azaltmaya gidilecek ise,
yasa koyucu tarafından başvurulabilecek farklı düzenlemeler bulunmaktadır.
Şayet bu ücretler silahlı kuvvetlerin diğer mensuplarının maaş ve ücretleri ile
dengesizliğe sebep oluyorsa, bu denge, kademeli olarak yapılacak bir düzenleme
ile sağlanabilir. Ancak iptali istenen kurallarla sözleşmeli erbaş ve erlerde
sürpriz mahiyetinde yaklaşık yüzde 15 gelir kaybına yol açılmıştır. Bu
uygulamanın ölçülü olduğundan söz edilemez. 9. S özleşmeli erbaş ve erlerin ücret ve sözleşme sonu
ödemelerinde farklı bir hesaplama yöntemine geçmek suretiyle kayda değer bir
azalmaya yol açan kuralların, tüm kamu görevlilerini kapsayan genel bir
tasarruf amacı taşımaması, açık bir mali zorunluluk bulunmaması, mevcut
sözleşmelerin sona ermesi beklenmeden ücretlere ve sözleşme sonu ödemelere
derhal yansıtılacak olması nedenleriyle, Anayasa’nın 2. maddesindeki Hukuk
Devleti’ne aykırı olduğu kanaatindeyim. Üye Osman Alifeyyaz
  PAKSÜT