ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/122 Karar Sayısı : 2024/122 Karar Tarihi : 27/6/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Diyarbakır 3. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesinin 14/4/1982
tarihli ve 2653 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle değiştirilen (c) fıkrasının Anayasa’nın 2., 10., 11., 129. ve 140. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Devlet üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapan sanık hakkında kasten
yaralama ve hakaret suçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un 53. maddesinin itiraz konusu (c) fıkrası şöyledir: “ c. (Değişik: 14/4/1982 - 2653/3 md.) Ceza
soruşturması usulü: Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile
yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim
elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa
tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada
işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme
başlatılabilir, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da
doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır: (1) İlk soruşturma: Yükseköğretim Kurulu Başkanı için, kendisinin
katılmadığı, Milli Eğitim Bakanının başkanlığındaki bir toplantıda,
Yükseköğretim Kurulu üyelerinden teşkil edilecek en az üç kişilik bir kurulca,
diğerleri için, Yükseköğretim Kurulu Başkanınca veya diğer disiplin amirlerince
doğrudan veya görevlendirecekleri uygun sayıda soruşturmacı tarafından yapılır. Öğretim elemanlarından soruşturmacı tayin edilmesi
halinde, bunların, hakkında soruşturma yapılacak öğretim elemanının akademik
unvanına veya daha üst akademik unvana sahip olmaları şarttır. (2) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına; a) Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci
Dairesi, b) Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumu rektörleri,
rektör yardımcıları ile üst kuruluş genel sekreterleri hakkında, Yükseköğretim
Kurulu üyelerinden teşkil edilecek üç kişilik kurul, c) Üniversite, fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim
kurulu üyeleri, fakülte dekanları ve dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul
müdürleri ve yardımcıları ile üniversite genel sekreterleri hakkında, rektörün
başkanlığında rektörce görevlendirilen rektör yardımcılarından oluşacak üç
kişilik kurul, d) Öğretim elemanları, fakülte, enstitü ve yüksekokul
sekreterleri hakkında üniversite yönetim kurulu üyeleri arasından oluşturulacak
üç kişilik kurul, e) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar
hakkında, mahal itibariyle yetkili il idare kurulu, Karar verir. f) Yükseköğretim Kurulu ile üniversite yönetim
kurullarınca oluşturulacak kurullarda görevlendirilecek asıl ve yedek üyeler
bir yıl için seçilirler. Süresi sona erenlerin tekrar seçilmeleri mümkündür. (3) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına karar verecek
kurullar üye tamsayısı ile toplanır. Kurullara ilk soruşturmayı yapmış olan
üyeler ile haklarında karar verilecek üyeler katılamazlar. Noksanlar yedek
üyelerle tamamlanır. Diğer hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükümleri
uygulanır. (4) Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme
Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci Dairesinde verilen lüzum-u
muhakeme kararına itiraz ile men-i muhakeme kararlarının kendiliğinden
incelenmesi Danıştayın İdari İşler Kuruluna aittir. Diğer kurullarca verilen
lüzum-u muhakeme kararına ilgililerce yapılacak itiraz ile men-i muhakeme
kararları kendiliğinden Danıştay 2 nci Dairesince incelenerek karara bağlanır.
Lüzum-u muhakemesi kesinleşen Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme
Kurulu Başkan ve üyelerinin yargılanması Yargıtay ilgili ceza dairesine, temyiz
incelemesi Ceza Genel Kuruluna, diğer görevlilerin yargılanmaları suçun
işlendiği yer adliye mahkemelerine aittir. (5) Değişik statüdeki kişilerin birlikte suç işlemeleri
halinde soruşturma usulü ve yetkili yargılama mercii görev itibariyle üst
dereceliye göre tayin olunur. (6) Yükseköğretim Kurulu Başkanı ve rektörler hakkında
19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve
Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarından dolayı yapılacak
ceza soruşturmasında yukarıda belirtilen ceza kovuşturması usulü tatbik edilir. (Mülga cümle:15/4/2020-7243/7
md.) (...) 3628 sayılı Kanun kapsamına giren suçlarından dolayı
kanuni kovuşturma için gereken izin, Yükseköğretim Kurulu üyeleri ile
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri ve bu kuruluşların memurları
(Üniversitelerarası Kurul memurları dahil) hakkında Yükseköğretim Kurulu
Başkanından, üniversite yöneticileri ve öğretim elemanları ile memurlar
hakkında üniversite rektörlerinden alınır. (7) İdeolojik amaçlarla Anayasada yer alan temel hak ve
hürriyetleri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk,
sınıf, din ve mezhep ayrılığına dayanılarak nitelikleri Anayasada belirtilen
Cumhuriyeti ortadan kaldırmak maksadıyla işlenen suçlarla bunlara irtibatlı
suçlar, öğrenme ve öğretme hürriyetini doğrudan veya dolaylı olarak kısıtlayan,
kurumların sükün, huzur ve çalışma düzenini bozan boykot, işgal, engelleme,
bunları teşvik ve tahrik, anarşik ve ideolojik olaylara ilişkin suçlar ile ağır
cezayı gerektiren suçüstü hallerinde, yukarıda yazılı usuller uygulanmaz; bu
hallerde kovuşturmayı Cumhuriyet Savcısı doğrudan yapar. (8) Bu Kanunda yer almamış hususlarda 2/12/1999 tarihli
ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında
Kanun hükümleri uygulanır. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mehmet AKTEPE
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz
konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu
davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan
belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği hükme bağlanmış;
anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi
maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4)
numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun
olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anılan İçtüzük‘ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendinde itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında; Anayasa’ya
aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine,
hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça
gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde
de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin
bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı
fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran
mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı
belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede başvuru kararında itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırılığının belirsiz ve genel bir anlatımla ileri
sürüldüğü, hangi paragraflar, bentler veya alt bentlerin Anayasa’nın hangi
maddelerine aykırı olduğunun ayrı ayrı ve açıkça belirtilmediği tespit
edilmiştir. Bu itibarla başvuru kararında yer verilen gerekçelerin kuralın
hangi paragrafları, bentleri veya alt bentleri yönünden ileri sürüldüğü
anlaşılamamaktadır. 6. Açıklanan nedenlerle
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile
İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu
anlaşılan itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı
fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun
53. maddesinin 14/4/1982 tarihli ve 2653 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle
değiştirilen (c) fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası
gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR