ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/62 Karar Sayısı  :  2018/117 Karar Tarihi :  27/12/2018 R.G. Tarih – Sayı :  8/3/2019
– 30708 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 4. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 3/5/1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin
Anayasa’nın 36. ve 125. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Davalı idare tarafından tanzim edilen yapı
tatil tutanağı ile bu tutanağa dayanılarak verilen encümen kararının iptali
talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 32. maddesi şöyledir: “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar: Madde 32- Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek
yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine
aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...)tespiti ve
ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye
veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek
inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı
sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshasıda
muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını
ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten
mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu
veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda
anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına
izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız
yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip,
belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahi-binden tahsil edilir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Recep KÖMÜRCÜ,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,
Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki
HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 12/4/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İptal Talebinin Gerekçesi 3. Başvuru kararında özetle; itiraz konusu kural gereğince yapı
yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılan yapı tatil tutanağının
ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıldığı iddia edilen yapının mühürleme yoluyla
yapımını durdurduğu, yapımı tamamlanmış ise kullanımını durdurduğu, ruhsata
aykırı veya ruhsatsız yapıların yıkımına ilişkin verilecek karara esas teşkil
ettiği ve Kanun’un 42. maddesi gereğince yapının sahibine, yapı müteahhidine
veya aykırılığı altı iş günü içinde bildirmeyen ilgili fenni mesullere para
cezası verilmesine dayanak oluşturduğu dikkate alındığında söz konusu tutanağın
ilgili kişilere şahsen tebliğinin gerektiği, günümüz koşullarında bunun teknik
ve hukuki olarak mümkün olduğu belirtilerek yapı yerine asılma suretiyle yapı
sahibine tebligatı düzenleyen itiraz konusu kuralın Anayasa’nın 36. ve 125.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca ilgisi nedeniyle itiraz
konusu kural Anayasa’nın 13. ve 35. maddeleri yönünden de incelenmiştir. 5. İtiraz konusu kuralla durdurmanın yapı tatil zaptının yapı
yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayıldığı hüküm altına
alınmıştır. 6. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla
kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir. 7. Anayasa’nın 35. maddesinde “Herkes, mülkiyet ve miras
haklarına sahiptir./ Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla
sınırlanabilir./Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz” denilmektedir.
Mülkiyet hakkı; kişiye -başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğu
sınırlamalara uymak koşuluyla- sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma ve
tasarruf etme, onun ürünlerinden yararlanma olanağı veren temel bir haktır. 8. Anayasa’nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı sınırsız bir hak
olarak düzenlenmemiş, bu hakkın kamu yararı amacıyla ve kanunla
sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken
temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri
düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması
gerekmektedir. 9. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes,
meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı
veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” hükmüne
yer verilmiştir. Maddeyle güvence altına alınan hak arama hürriyeti, bir temel
hak niteliği taşımasının yanında diğer temel hak ve hürriyetlerden gereken
şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili
güvencelerden biridir. 10. Hak arama hürriyetinin temel unsurlarından biri mahkemeye
erişim hakkıdır. Mahkemeye erişim hakkı, hukuki bir uyuşmazlığın bu konuda
karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önüne götürülmesi hakkını da kapsar.
Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya
da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp
kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin en etkili ve güvenceli yolu
yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Kişilere yargı mercileri
önünde dava hakkı tanınması hak arama hürriyetinin ön koşulunu oluşturur. 11. Anayasa’nın 36. maddesinde, hak arama hürriyeti için herhangi
bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte bunun hiçbir şekilde
sınırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu düşünülemez. Anayasa
Mahkemesi kararlarında, Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan hak ve
özgürlükler ile devlete yüklenen ödevlerin özel sınırlama sebebi gösterilmemiş
hak ve özgürlüklere sınır teşkil edebileceği kabul edilmektedir (AYM,
E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014; AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015). 12. Anayasa’nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve
işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu ve idari işlemlere karşı açılacak
davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağı öngörülmüştür.
Tebligat; yetkili makamlarca birtakım hukuki işlemlerin, bu işlemin hukuki
sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kişilere kanuna uygun şekilde bildirimi
ve bu bildirimin usulüne uygun olarak yapıldığının belgelendirilmesi işlemidir.
İşlemlerin kendilerine bağlanan hukuki sonuçları doğurabilmesi için muhatabına
bildirilmesi gerekir. Tebligat, Anayasa’da güvence altına alınmış olan iddia ve
savunma hakkının tam olarak kullanılabilmesinin ve bireylere tanınan hak arama
hürriyetinin önemli güvencelerinden biridir. 13. Anayasa’nın 13. maddesinde “ Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen
sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar,
Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin
gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz ” denilmektedir. Anayasa’nın
13. maddesi uyarınca mülkiyet hakkı ve hak arama hürriyeti, yalnızca kanunla ve
demokratik bir toplumda gerekli olduğu ölçüde sınırlanabilir. Ayrıca getirilen
bu sınırlamalar hakkın özüne dokunamayacağı gibi Anayasa’nın sözüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. 14. Dokunulamayacak “öz” , her temel hak ve özgürlük
açısından farklılık göstermekle birlikte kanunla getirilen sınırlamanın hakkın
özüne dokunmadığının kabulü için temel hakların kullanılmasını ciddi surette
güçleştirip amacına ulaşmasına engel olmaması ve etkisini ortadan kaldırıcı bir
nitelik taşımaması gerekir. 15. Ölçülülük ilkesi ise elverişlilik , gereklilik ve orantılılık olmak
üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen
sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak
istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir ifadeyle aynı
amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise
hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir
dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir. 16. 3194 sayılı Kanun’un itiraz konusu kuralın yer aldığı 32.
maddesine göre ruhsat alınmadan yapıya başlandığının veya ruhsat ve eklerine
aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve
ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine belediye
veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek
inşaat derhâl durdurulur. İtiraz konusu kural gereğince durdurma, yapı tatil
zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.
Tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay
içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak,
belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan
yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu
ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe
kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal
edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il
idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı
yapı sahibinden tahsil edilir. 17. İtiraz konusu kuralla yapı tatil zaptının yapı yerine
asılmasından haberdar olmayan ilgililerin durdurma kararına karşı idari yollara
başvurması ve dava açmaları fiilen mümkün olamayacağından hak arama hürriyetine
ve mülkiyet hakkına yönelik bir sınırlama yapıldığı açıktır. Ancak kuralla,
anılan işleme karşı başvuruda bulunma hakkının ortadan kaldırılmayıp tebligat
usulü bakımından farklı bir usul öngörüldüğü dikkate alındığında hak arama
hürriyeti ve mülkiyet haklarının özüne dokunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu
nedenle değerlendirilmesi gereken husus söz konusu sınırlamanın ölçülülük
ilkesine uygun olup olmadığıdır. 18. 3194 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yapı; karada ve suda,
sürekli ya da geçici, resmî ve özel, yer üstü ve yer altı inşaatı ile bunların
eklerini, değişikliklerini, onarımlarını, sabit ve hareketli tesislerini içine
alan bir kavram olarak tanımlanmaktadır. Bu yönüyle ister sabit olsun ister
hareketli olsun sadece ana yapı değil ana yapıya ek olarak yapılan yapılar
(ilaveler), ana yapı üzerinde yapılan değişiklikler; onarımlar (tamirler) da
yapı olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla “yapının sahibi” ibaresiyle
yukarıda sayılan inşaat yapım faaliyetlerini gerçekleştiren kişiler ifade
edilmektedir. Başka bir deyişle “yapının sahibi” ibaresinden
ister yapının mülkiyetine sahip kişiler isterse kiracı, yapı malikinin yakını,
intifa hakkı sahibi gibi üçüncü kişiler olsun inşaat yapım faaliyetinde bulunan
kişiler anlaşılmaktadır. 19. 3194 sayılı Kanun’un 1. maddesinde Kanun’un amacı, yerleşme
yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına
uygun teşekkülünü sağlamak şeklinde belirtilmiştir. İtiraz konusu kuralın yer
aldığı madde gerekçesinde ise genel olarak imar mevzuatına aykırı yapılaşmayı
önlemek için anılan düzenlemenin getirildiği ifade edilmiştir. 20. Anayasa’nın 56. maddesine göre herkesin sağlıklı ve dengeli
bir çevrede yaşama hakkı bulunmaktadır. İtiraz konusu kuralın ruhsatsız veya
ruhsat ve eklerine aykırı yapıların inşaatının derhâl durdurulması suretiyle
şehirlerin imar mevzuatına uygun şekilde gelişmelerinin ve kişilerin sağlıklı
ve dengeli bir çevrede yaşamalarının sağlanması amacıyla ilişkili olarak
düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda şehirlerin imar planlarına uygun
şekilde gelişerek kişilerin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamasını sağlamak
amacıyla ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak inşa edildiği tespit edilen
yapıya ilişkin hukuka aykırılığın bir an önce sona erdirilmesini teminen yapı
tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılması
hakkındaki kuralın ulaşılmak istenilen amaç yönünden gerekli ve elverişli
olmadığı söylenemez. 21. Yapı tatil zaptının asıl işlevi, ruhsatsız veya ruhsata aykırı
bir yapının inşasının bir an önce durdurulması olduğundan söz konusu hukuka
aykırılığın ortadan kaldırılması için yapı tatil zaptının yapı sahibine şahsen
bildirimi zorunluluğunun aranması, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapının
inşasına ilişkin hukuka aykırılığın bir an önce giderilmesi imkânını
zedeleyebilecektir. Bunun kişilerin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama
hakkını olumsuz etkileyebileceği açıktır.  İtiraz konusu kural da hukuka
aykırı bir eylemi bir an önce ortadan kaldırmayı, yapı tatil zaptının yapıya
asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı hükmüyle gerçekleştirmeyi
hedeflemektedir. 22. Kanun’da yapı tatil zaptının yapıya asılması suretiyle yapı
sahibine tebliğ edilmiş sayılmasına birtakım hukuki sonuçlar bağlanmış ise de
tebliğ tarihinden itibaren yapı sahibince hukuka aykırılığın giderilmemesi
hâlinde idare tarafından tesis edilmesi öngörülen ruhsat iptali ve yıkım
kararları ile idari para cezasının ilgililerine 11/2/1959 tarihli ve 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca şahsen tebliği gerekmektedir. Bu
işlemlere karşı açılacak davalarda söz konusu işlemlerin dayanağını oluşturan “yapı
tatil zaptı” nın hukuka aykırılığı yolundaki iddiaların da yargı yerlerince
öncelikle incelendiği ve bu konuda verilecek kararların yapı tatil zaptının
yapıya asılmasıyla ortaya çıkan tüm hukuki sonuçları ortadan kaldırabilecek
niteliğe sahip olduğu hususları gözetildiğinde devam eden hukuka aykırılığın
bir an önce ortadan kaldırılması ihtiyacına binaen getirilen itiraz konusu
kuralın hak arama hürriyetine ve mülkiyet hakkına ölçüsüz bir sınırlama
niteliğinde olduğu söylenemez. Aynı gerekçelerle kuralın idari işlemlere karşı
açılacak davalar yönünden hak arama hürriyetinin bir yansıması olan dava açma
süresinin belirlenmesinde kural olarak yazılı bildirimin esas alınması hükmünü
ihlal eden bir yönü de bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 13., 35., 36. ve 125.
maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Serruh KALELİ ile Celal Mümtaz AKINCI bu görüşlere
katılmamışlardır. IV. HÜKÜM 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesinin
ikinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, Serruh KALELİ ile Celal Mümtaz AKINCI’nın karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA 27/12/2018 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ KARŞIOY Başvuran İstanbul 4. İdare Mahkemesinin, itiraz konusu kuralla
(3194 sayılı Yasa’nın 32. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi)
“durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılması ile yapı sahibine tebliğ
edilmiş sayılır.” şeklindeki düzenlemenin Anayasa’nın “hak arama hürriyetini”
düzenleyen 36 ve “idari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı
bildirim tarihinden başlar” diyen 125. maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı
olduğu iddiası ile iptaline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır. Başvuru hakkında Mahkememiz çoğunluğu; 3194 sayılı Yasa’nın
amacının yapılaşmaların plan, sağlık fen ve çevre şartlarına uygunluğunu
sağlamak ve imara aykırı yapılaşmayı önlemek olduğunu, amacı ihlal edecek
yapılaşmaların hukuka aykırılığının bir an önce giderebilmesini temin etmek
için dava açma süresini belirleyen, tebligat usulü bakımından farklı bir usul
öngören kural ile hak arama hürriyeti ve mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin
ölçüsüz olduğunun söylenemeyeceğini belirterek, kuralın Anayasa’ya uygun
olmadığı sonucuna ulaşmıştır. İtiraz konusu kuralla, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı
yapıların mühürlenerek inşanın durdurulması halinde durdurmanın yapı sahibinin
bu durumdan haberdar olup olmadığına bakılmaksızın yapı tatil zaptının yapı yerine
asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı kabul edilmektedir. Anayasaca idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı
yolunun açık olması ve idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı
bildirim tarihinden başlayacağı kuralı karşısında bireye tanınan hak arama
hürriyetinin önemli bir güvencesi haline gelen, iddia ve savunmanın
kullanılabilmesinin sağlanması tebligatın yapılmış olması eylemi ile doğmakta
ve usulüne uygun olarak tebligatta yer alan hukuka aykırılık iddiasının,
savunma yapacak kişinin bilgisine sunulmasını, ulaştırılmış ve bilgilendirilmiş
olmasını zorunlu kılmaktadır. Aksi halde mahkemeye erişimin tesadüfi tebliğ
bilgisine bırakılmış olması halini düzenleyen kurallar, haklılığın
kanıtlanmasının önüne getirilmiş bir engel niteliği taşıyacaktır. Kural, tebligatı “yapmak” fiilinden öte, yapılmış olma anlamı
taşımakta ve muhatabın bilgilenmiş olmasını var saymaktadır. Mahkemeye erişim
hakkı, bir hukuk Devletinde korunması ve güçlendirilmesi gereken hak grubundan
olduğuna göre kuralın adil ve hakkaniyeti gözettiğinin ve düzenlemede hukuka
aykırı tutumdan kaçınıldığının da uygulamada gösterilmesi zorunludur. İtiraz konusu kural yapı sahiplerine karşı bağlayıcı birçok hukuki
sonuç yaratmaktadır. Somut olay ve benzeri durumlarda  yapı mühürlenmekte,
inşaat, faaliyet tatil edilmekte veya kullanım durdurulmakta, tanınan sürede
yapı ruhsata uygun hale getirilmedi ya da aykırılık giderilme ise ruhsatın
iptali ve binanın yıkılması gibi sonuçlarla karşılaşılabilmektedir. Başvuru
dosyasında olduğu gibi durdurmadan altmış günlük sürenin  geçmesinden
sonra haberdar olabilen yapı sahibinin, idarenin durdurma kararına karşı dava
açma imkanı veya yapısını ruhsata uygun hale getirme ve mührün kaldırılmasını
talep etme hakkı da ortadan kalkmaktadır. Bu durumda yapı sahibinin ruhsat iptali, yapı yıkım kararı, 
idari para cezaları ile konu hakkında kanunda öngörülen diğer tüm hukuki
sonuçlara katlanmak zorunda kalacağı açıktır. Tebligat; hukuki işlemlerin yetkili makamlarca kanuna uygun
şekilde muhatap bilgisine ulaştırılması, bildirilmesi işlemidir. Özü itibari ile tebligat; ilgilinin konudan haberdar edilmesi ile
ortaya çıkacak takip eden her türlü sürecin başlama anını belgeler. Hukuk
düzeni için oldukça önemli olan bu hususun, uygulamada doğacak tüm sorunları
karşılayabilmesi amacıyla 64 maddeli Yasa ve 82 maddeden oluşan Yönetmelik
hükümleri ile yürürlükte olan tebligat mevzuatının, yargı içtihatlarıyla da
pekiştirilen kapsamlı bir uygulama alanı bulunmaktadır. Bir hakkın kullanılabilmesini mümkün hale getiren tebligat, hak
arama özgürlüğü, adil yargılanma hakkının (AYM. M.36.) temel unsurlarından bir
olan hukuki dinlenilme hakkı  (HMK. M.27) ile doğrudan ilgilidir. İdari Yargılama Usulü Kanunu (8/1), Hukuk Muhakemeleri Kanunu (91)
maddesine göre süreler tebliğ, tefhim, yayın ve ilan tarihini izleyen günden
başlar. Kişilere haklarının bildirimine ilişkin işlemler idarece hiçbir
belirsizliğe yer bırakmayacak açıklıkta ve anlaşılır nitelikte olması
zorunludur. Nitekim Anayasa’nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun 7. maddesinin 2/a bendinde, idari işlemlere karşı açılacak
davalarda sürenin yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı
hükme bağlanmıştır. İmar Kanunu’nun 32. maddesi uygulamasında Tebligat
Yasasının ruhuna oldukça aykırı bir hukuksal durum ortaya çıkmış, kendisine
yapı ruhsatı verilmiş, verilirken her türlü tebligat adresi belli muhatap
yerine, tebliğ evrakının YAPI YERİNE ASILMA işlemi ile muhatap bilgisine
ULAŞTIRILDIĞI/tebliğ edildiği kabul edilmiştir. Elektronik imzanın, elektronik
haberleşmenin ve elektronik tebligatın uygulanmaya başladığı günümüzde, 34-35
yıl önce 1985 yılının şartlarına göre getirilmiş “yapı yerine asma” suretiyle
tebligat uygulaması çağdaş bir yöntem olmasa gerektir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve kanunun uygulanmasına dair
Yönetmelik Hükümleri uyarınca elektronik ortamda tutulan ve tüm kamu
kurumlarına açık olan merkezi nüfus kayıt sistemi üzerinden ilgililere
ulaşılması mümkün bulunmaktadır. Bu husus da, kaçak yapı sahibine tebligat
yapılmasında fiili, teknik ve hukuki bir sorun olmadığını göstermektedir. Bir hakkın kullanılabilmesi, kullanılacak hakka müdahale teşkil
eden eylem veya işlemin muhatapları tarafından öğrenilmesine bağlıdır. Bu
bağlamda ilgili idare tarafından yapının durdurulması işlemine karşı yapı
sahiplerinin tespit edilen aykırılığı giderebilmesi ve dava açabilmesi için
Kanun’da öngörülen sürelerin başlayabilmesi ancak yapı sahiplerinin böyle bir
faaliyetten ve neticesinde tesis edilen idari işlemden haberdar olmasıyla
mümkündür. Bu yüzden bu konudaki bilgilendirme faaliyetinin hiçbir tereddüte
yer vermeyecek şekilde ve açıklıkta olması gerekir. İtiraz konusu kural
gereğince öngörülen yapı tatil zaptının yapı yerine asılması suretiyle
gerçekleştiği kabul edilen bir tebligatın ise idare tarafından durdurma
şeklinde tesis edilen işlemin arz ettiği önem ve hukuki sonuçlar karşısında
yeterli bir tebligat usulü olmadığı açıktır. İtiraz konusu kuralın, yapı sahibinin kendisinden kaynaklanmayan
ve kendilerine kusur izafe edilmesi mümkün olmayan bir durumda, söz konusu
durdurma kararlarının hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesine yönelik
idari başvuru ve dava açma hakkını ortadan kaldırdığı ve esasa ilişkin
iddiaların idari veya adli makamlar önünde ortaya koymalarını engellediğinde
kuşku yoktur. Dolayısıyla durdurmanın yapı tatil zaptının yapı yerine
asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılmasına ilişkin itiraz konusu kural
Hukuk Devleti ilkesiyle bağdaşmayacak şekilde mahkemeye erişim hakkının
kullanılmasını ciddi surette güçleştirip amacına ulaşmasına engel olacak,
etkisini ortadan kaldıracak nitelikte olduğundan hak arama hürriyetinin özünü
hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde zedelemektedir. Hak arama hürriyeti özüne sadık kalınarak hazırlanmış ve yıllardır
yüksek yargı organları kararlarında hassasiyetle korunan ve uygulama alanı
bulan, 7201 sayılı Tebligat Yasamızın 21. ve 35. maddelerindeki usul
hükümlerinin özünde saklı amaçsal ve sistematik yorumdan uzaklaşılarak,
tebligat hukukunun koruduğu, hak sahibinin hukuki güvenliğine aykırı olduğunu
düşündüğümüz iptali istenen kural, hak arama özgürlüğüne getirilmiş ölçüsüz bir
sınırlama ve Anayasa’nın 36. ve idari işlemlere karşı açılacak davalarda
sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağını bildiren 125. maddesine açık
aykırılıkta olup, çoğunluk görüşünde olduğu gibi kuralın, hukuka aykırı bir
durumun tespiti halinde derhal müdahale usulü getiren yeni bir düzenleme olduğu
şeklindeki kabule ve bu nedenle Anayasa’ya uygun olduğu görüşüne
katılınmamıştır. Üye Serruh KALELİ Üye Celal Mümtaz
  AKINCI