ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/70 Karar Sayısı : 2010/97 Karar Günü : 7.12.2010 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 15. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 89. maddesinin, 16.6.2010 günlü,
5997 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle değiştirilen birinci fıkrasının ikinci
cümlesinin 'Son defa bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi
hükümlerinin uygulanmasını gerektiren görevlerde çalışmakta iken'' bölümünün;
Anayasa'nın 2., 10. ve 153. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi görevde çalıştıktan
sonra, en son 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabi görevden emekliye
ayrılan ve 2829 sayılı Yasa ile 506 sayılı Yasa hükümleri gereğince yaşlılık
aylığı bağlanan davacının, 5434 sayılı Yasa gereğince emekli ikramiyesi
ödenmesine ilişkin isteminin reddi üzerine işlemin iptali ve emekli
ikramiyesinin yasal faiziyle tahsili istemli açtığı davada, itiraz konusu
kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali istemiyle
başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun itiraz
konusu ibareyi de içeren 89. maddesinin 5997 sayılı Yasa ile değişik birinci
fıkrası şöyledir: Madde 89- Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi
kapsamında geçenlerden emekli, adi malûllük veya vazife malûllüğü aylığı
bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam
fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarların bir aylığı emekli
ikramiyesi olarak verilir. Son defa bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici
4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasını gerektiren görevlerde çalışmakta iken emekliye
ayrılan ve kendilerine mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi
uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ise, bu
Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle
geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden bu madde hükümlerine göre emekli
ikramiyesi ödenir. Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci
fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye
aykırı hükümleri uygulanmaz. B- Dayanılan Anayasa Kuralları Mahkemenin başvuru kararında, iptal istemi Anayasa'nın 2, 10 ve
153. maddelerine dayandırılmıştır. III- İLK İNCELEME 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına karar verilmiştir. Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamışlardır. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan
ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve Celal
Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla 07.12.2010 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, iptali istenilen Yasa
kuralı, dayanılan Anayasa kurallarıyla, bunların gerekçeleri ve diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davada uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Davacı, 24.5.1983 günlü, 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun'un 12. maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "Son defa T.C. Emekli Sandığına tabi
görevlerden emekliye ayrılan ve..." ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin
5.2.2009 günlü, E.2005/40, K. 2009/17 sayılı iptaline ilişkin kararına
dayanarak 5434 sayılı Yasa'ya tabi olarak geçen hizmetlerine karşılık emekli
ikramiyesi ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun 26.10.2009 günlü işlemle reddi
üzerine, bu işlemin iptali istemiyle 23.12.2009 tarihinde dava açmıştır. Anayasa Mahkemesi yukarıda sözü edilen kararındaiptal edilen
ibarenin doğuracağı hukuksal boşluğu kamu yararını ihlal edici nitelikte
görerek, iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak
bir yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verdiğinden ve karar05.06.2009 günlü,
27249 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığından, iptal hükmü 5.6.2010 tarihinde
yürürlüğe girmiştir. Başvuran Mahkeme'nin iptalini istediği kural ise Anayasa
Mahkemesi'nin 5.2.2009 günlü, E.2005/40, K. 2009/17 sayılı iptal kararıyla
doğacak hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla düzenlenen 19.6.2010 günlü ve
27616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5997 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle
değişik 5434 sayılı Yasa'nın 89. maddesinin birinci fıkrasındaki bölümdür. Bu
kural, 5997 sayılı Yasa'nın 19. maddesi hükmü gereğince 1.6.2010 tarihinde
yürürlüğe girmiştir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi, idari
işlemlerin yürürlüğe konulduğu ya da tesis edildiği tarihte yürürlükte olan
mevzuata göre yapılır. Bu nedenle, dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun da
tesis edildiği tarihteki mevzuat hükümleri gözetilerek belirlenmesi gerekir. Buna göre 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu'nun itiraz konusu ibareyi de içeren 89. maddesinin 5997 sayılı Yasa ile
değişik birinci fıkrasındaki iptali istenilen bölüm işlem tarihinde yürürlükte
olmadığı gibi, dava açıldığı tarihte de yürürlükte olmadığından bakılmakta olan
davada uygulanacak kural değildir. Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu'nun 89. maddesinin, 16.6.2010 günlü, 5997 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle
değiştirilen birinci fıkrasının ikinci tümcesinin 'Son defa bu Kanun veya 5510
sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasını gerektiren
görevlerde çalışmakta iken'' bölümünün, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu bölüme ilişkin
başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 7.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI