ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/99 Karar Sayısı  : 2008/120 Karar Günü     : 12.6.2008 R.G. Tarih-Sayı :29.01.2009-27125 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Çanakkale Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 25.2.2003 günlü, 4811
sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
"...Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı halde, ..."
bölümünün, Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY 213 sayılı Yasa'nın 359. maddesi hükmü gereğince hakkında ceza
davası açılan mükellefin, 4811 sayılı Yasa hükümlerinden yararlanmak için
yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine, bu Yasa'dan yararlanmasını engelleyen
itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 25.2.2003 günlü, 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun itiraz konusu
bölümü de içeren 5. maddesi şöyledir: "1. Bu Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı halde, bu tarihe
kadar tamamlanamamış olan vergi incelemeleri ile takdir, tarh ve tahakkuk
işlemlerine bu Kanunun matrah artırımına ilişkin hükümleri saklı kalmak
kaydıyla devam edilir. 2. Bu işlemlerin tamamlanmasından sonra tarh edilen vergilerin
%50'si ile bu tutara gecikme faizi yerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe
kadar Devlet İstatistik Enstitüsünün her ay için belirlediği toptan eşya fiyat
endeksinin aylık oranı esas alınarak hesaplanacak tutarın, ihbarnamenin tebliğ
tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yazılı başvuruda bulunularak,
ihbarnamenin tebliğini izleyen aydan başlamak üzere oniki ayda ve altı eşit
taksitte ödenmesi şartıyla, vergi aslının %50'sinin, bu vergilere uygulanan
gecikme faizinin ve vergi cezalarının tamamının tahsilinden, vergi aslına bağlı
olmayan cezaların kesilmesinden vazgeçilir. 3. İştirak, teşvik ve yardım fiilleri nedeniyle kesilecek vergi
ziyaı cezalarında, cezaya muhatap olanların, cezanın %20'sini (2) numaralı
fıkrada öngörülen süre ve şekilde ödemeleri halinde cezanın kalan %80'inin
tahsilinden vazgeçilir. 4. Mükelleflerin bu madde hükümlerinden yararlanabilmeleri için
(2) numaralı fıkrada belirtilen süre ve şekilde ödeme yapmaları ve dava
açmamaları şarttır. 5. Bu Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak, Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce tamamlandığı halde, bu tarihte ya da bu
tarihten sonra vergi dairesi kayıtlarına intikal eden takdir komisyonu
kararları ve vergi inceleme raporları üzerine gerekli tarh ve tebliğ işlemleri
yapılır. Yapılan tarhiyat üzerine dava açılmaması, (2) ile (3) numaralı
fıkralarda öngörülen şekilde belirlenen tutarın, (2) numaralı fıkrada
belirtilen süre içerisinde ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden
yararlanılır. 6. Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Vergi Usul Kanununun
tarhiyat öncesi uzlaşma hükümlerine göre uzlaşma talebinde bulunulmuş, ancak
uzlaşma günü gelmemiş ya da uzlaşma sağlanamamış olmakla birlikte vergi ve ceza
ihbarnameleri mükellefe tebliğ edilmemiş alacaklar için de bu madde hükmü
uygulanır. 7. Bu Kanunun 3 üncü maddesi ile bu madde hükmünden yararlananlar,
ayrıca Vergi Usul Kanununun uzlaşma, tarhiyat öncesi uzlaşma ve vergi
cezalarında indirim hükümlerinden yararlanamazlar. 8. Bu madde hükmüne göre incelemeye başlama; bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce mükellef nezdinde işe başlama tutanağının düzenlenmesi,
mükellefe davet veya defter ve belgelerin istenmesi yazısının tebliğ edilmiş
olması, matrah tesisine yönelik tutanak düzenlenmesi ya da defter ve belgelerin
incelenmek üzere vergi incelemesine yetkili olanlara ibraz edilmiş olması
hallerini kapsar." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,
Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A.Necmi ÖZLER ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ün
katılımlarıyla 9.11.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN  İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam Ve Kapsamı İtiraz başvurusunda, 4811 sayılı Yasa'nın, "Bu Kanunun
kapsadığı dönemlere ilişkin olarak Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı
halde, bu tarihe kadar tamamlanamamış olan vergi incelemeleri ile takdir, tarh
ve tahakkuk işlemlerine bu Kanunun matrah artırımına ilişkin hükümleri saklı
kalmak kaydıyla devam edilir." hükmünü içeren 5. maddesinin 1. fıkrasının
"...Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı halde, ..."
ibaresinin iptali istenilmiştir. Yasa'nın 5. maddesine göre, Yasa'nın yürürlüğe girdiği 27.02.2003
tarihinden önce başlanılmış, ancak bitirilmemiş olan vergi incelemeleri ile
takdir, tarh ve tahakkuk işlemlerine, Yasa'nın matrah artırımına ilişkin
hükümleri saklı kalmak kaydıyla devam edilecektir. Bu durumdaki mükellefler,
matrah artırımına ilişkin hükümlerden faydalanmak istemedikleri takdirde,
bunların sözü edilen işlemlerine devam edilecek ve bu işlemlerin
tamamlanmasının ardından, bulunan matrah farkına göre tarh edilen vergi
mükellefe tebliğ edilecektir. Mükellef, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün
içinde ilgili vergi dairesine başvurduğu takdirde, 4811 sayılı Yasa'nın
sağladığı ödeme kolaylığından yararlandırılacaktır.  Söz konusu
mükelleflerin matrah artırımına ilişkin hükümlerden faydalanmak istemeleri
halinde ise, bu mükellefler hakkında, inceleme veya takdir işlemlerinin
sonuçları beklenilmeden matrah artırımına ilişkin hükümler uygulanacak, gerekli
tarh, tahakkuk ve tahsil işlemleri yapılacak, ardından da başlanılıp da
bitirilmemiş olan inceleme ve takdir işlemlerinin Yasa'da öngörülen süre içinde
sonuçlanması beklenecek, tarhiyata konu matrah farkı tespit edilmesi halinde de
yine Yasa'da öngörüldüğü şekilde tahsilat/ödeme yapılacaktır. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, vergi incelemesinin yapılıp yapılmamasının,
mükelleflerin değil, vergi idaresinin takdirinde olan bir konu olması
nedeniyle, af kapsamına alınan aynı tür suçu işleyen mükelleflerden, işlemleri
Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten önce incelemeye alınanların
yararlandırılıp, daha sonra incelemeye alınanların yararlandırılmamasının,
Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine ve 38. maddesinin birinci
fıkrasında yer alan, suçun işlendiği zamanda yürürlükte olan kanun gereğince
işlem yapılması gerektiği ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 4811 sayılı Yasa'nın 5. maddesinde, Yasa'nın yürürlüğe girdiği
tarihten önce işlemleri incelenmeye başlanılmış mükellefler ile haklarında
yapılan tarh işlemleri devam eden vergi mükelleflerinin bu yasadan nasıl
yararlanacakları düzenlenmiştir. Maddede, Yasa'nın kapsadığı dönemlere ilişkin
işlemleri Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra incelemeye alınan mükelleflerin
durumu ile ilgili bir hükme yer verilmemiştir. Yasa koyucunun, vergi
mükelleflerinin işlemlerinin tümünün incelenmesinin fiilen  mümkün
olmadığını ve inceleme zamanına bakılmaksızın tüm mükelleflere 5. madde
hükmünden yararlanma olanağının tanınmış olması halinde, bir çok mükellefin
matrah veya vergi artırımında bulunmayacağı olasılığını gözeterek, her iki
mükellef grubunu ayrı kategorilerde değerlendirdiği görülmektedir. Bu nedenle,
iptali istenilen ibareyi de içeren 5. maddeyi, işlemleri 4811 sayılı Yasa'nın
yürürlüğe girdiği tarihten önce incelemeye alınan mükellefler için düzenlediği,
işlemleri incelemeye alınmamış olan mükelleflere de, Yasa'nın matrah artırımına
ilişkin hükümlerinden yararlanarak, daha önceden ödedikleri ya da
ödeyeceklerini beyan ettiklerinden bir miktar daha fazla vergi ödemeyi kabul
etmeleri koşuluyla incelenmeme, varsa, 213 sayılı Yasa'nın 359. maddesinde
belirtilen eylemlerden yargılanmama, dolayısıyla da cezalandırılmama olanağı
tanıdığı anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesi, herkesin her
yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Bu ilke ile aynı durumda
olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların
yaratılması engellenmektedir. Durum ve konumlarındaki değişik özellikler kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. 4811 sayılı Yasa ile bu Yasa'nın yürürlüğe girmesinden önce
işlemleri vergi incelemesine alınan vergi mükellefleri ile işlemleri incelemeye
alınmayan vergi mükellefleri için farklı olanaklar getirildiğinden, bunların
Yasa'dan yararlanma koşulları bakımından aynı konumda olmadıkları, bu nedenle
de aralarında eşitlik karşılaştırması yapılamayacağı açıktır. Bu nedenle, iptali istenilen kural, Anayasa'nın 10. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasıyla ilgili
bulunmaması nedeniyle, bu fıkra yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. VI- SONUÇ 25.2.2003 günlü, 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun 5. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının "... Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
başlanıldığı halde, ..." bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, 12.6.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket APALAK Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ