ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2011/83 Karar Sayısı:2012/126 Karar Günü:20.9.2012 R.G. Tarih-Sayı:26.10.2013-28803 İPTAL DAVASINI AÇANLAR : Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri Mehmet Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte 117 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU : 3.6.2011 günlü, 634 sayılı
Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin; A- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eklerinin, B- 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer
alan ''veya özel'' ibaresinin, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 91. ve 128. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları 3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenen kuralları
şöyledir: Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin amacı, Avrupa Birliği Bakanlığının kuruluş, görev, yetki ve
sorumluluklarını düzenlemektir. Görev MADDE 2- (1) Avrupa Birliği
Bakanlığının görevi; 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi ve
Koordinasyonu Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Türkiye'nin
Avrupa Birliği üyeliğine hazırlanmasına yönelik yapılacak çalışmaların
yönlendirilmesi, izlenmesi ve koordinasyonu ile üyelik sonrası çalışmaların
koordinasyonunu yürütmektir. Teşkilat MADDE 3 - (1) Bakanlık, merkez ve
yurt dışı teşkilatından oluşur. (2) Bakanlık merkez teşkilatı ekli (I) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Bakan MADDE 4- (1) Bakanlığın en üst amiri
olan Bakan, Bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet ve
işlemlerinden Başbakana karşı sorumlu olup aşağıdaki görev, yetki ve
sorumluluklara sahiptir: a) Bakanlığı, Anayasaya, kanunlara, hükümet programına ve
Bakanlar Kurulunca belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yönetmek. b) Bakanlığın görev alanına giren hususlarda politika ve
stratejiler geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık amaç ve hedefler
oluşturmak, performans ölçütleri belirlemek, Bakanlık bütçesini hazırlamak,
gerekli kanunî ve idarî düzenleme çalışmalarını yapmak, belirlenen stratejiler,
amaçlar ve performans ölçütleri doğrultusunda uygulamayı koordine etmek, izlemek
ve değerlendirmek. c) Bakanlık faaliyetlerini ve işlemlerini denetlemek, yönetim
sistemlerini gözden geçirmek, teşkilat yapısı ve yönetim süreçlerinin
etkililiğini gözetmek ve yönetimin geliştirilmesini sağlamak. ç) Faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşları arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. Müsteşar ve Müsteşar Yardımcıları MADDE 5- (1) Müsteşar, Bakandan
sonra gelen en üst düzey kamu görevlisi olup Bakanlık hizmetlerini, Bakan adına
ve onun emir ve yönlendirmesi doğrultusunda, mevzuat hükümlerine, Bakanlığın
amaç ve politikalarına, stratejik planına uygun olarak düzenler ve yürütür. Bu
amaçla, Bakanlık birimlerine gereken emirleri verir, bunların uygulanmasını gözetir
ve sağlar. Müsteşar, bu hizmetlerin yürütülmesinden Bakana karşı sorumludur. (2) Müsteşar, Ulusal Yardım Koordinatörüdür. (3) Müsteşara büyükelçi unvanı verilir. Büyükelçilik unvanı,
Müsteşarlık görevi süresince devam eder. (4) Müsteşara yardımcı olmak üzere dört Müsteşar Yardımcısı
görevlendirilebilir. Hizmet birimleri MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmet
birimleri şunlardır: a) Siyasî İşler Başkanlığı. b) Katılım Politikası Başkanlığı. c) Sektörel Politikalar Başkanlığı. ç) Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı. d) Ekonomik ve Malî Politikalar Başkanlığı. e) Tek Pazar ve Rekabet Başkanlığı. f) Tarım ve Balıkçılık Başkanlığı. g) Malî İşbirliği Başkanlığı. ğ) Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkanlığı. h) Proje Uygulama Başkanlığı. ı) Avrupa Birliği Hukuku Başkanlığı. i) Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı. j) Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı. k) Araştırma ve Dokümantasyon Başkanlığı. l) İdari Hizmetler Başkanlığı. m) Hukuk Müşavirliği. n) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı. o) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği. ö) Özel Kalem Müdürlüğü. Siyasî İşler Başkanlığı MADDE 7- (1) Siyasî İşler
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Siyasî kriterler, adalet, özgürlük, güvenlik, yargı ve temel
haklar konularında, kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliği
müktesebatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordine etmek. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Katılım Politikası Başkanlığı MADDE 8- (1) Katılım Politikası
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Avrupa Birliğine üyelik müzakere sürecine ilişkin çalışmaları
izlemek ve koordine etmek. b) Ulusal Programın hazırlanması, uygulanması, izlenmesi ve
raporlanması çalışmalarını koordine etmek. c) İlerleme Raporunun hazırlanmasıyla ilgili çalışmaları
koordine etmek. ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Sektörel Politikalar Başkanlığı MADDE 9- (1) Sektörel Politikalar
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Taşımacılık, çevre, enerji ve trans-Avrupa şebekeleri
konularında kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliği müktesebatına
uyum çalışmalarını izlemek ve koordine etmek. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı MADDE 10- (1) Sosyal, Bölgesel ve
Yenilikçi Politikalar Başkanlığının görevleri şunlardır: a) İşletme, sanayi, bilgi toplumu, medya, bilim, araştırma, eğitim,
kültür, istihdam politikaları, sosyal ve bölgesel politikalar ile yapısal
araçlar konularında kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliği
mevzuatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordine etmek. b) Topluluk program ve ajanslarına katılım veya katılımın
sonlandırılması hususunun ilgili kurumların taleplerinin alınmasını takiben
değerlendirilmesine, katılım veya katılımın sonlandırılması için gerekli
işlemlerin gerçekleştirilmesine ve katılım sağlanan program ve ajansların
yürütülme süreçlerinin izlenmesine, değerlendirilmesine ve etkinleştirilmesine
yönelik faaliyetleri koordine etmek. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Ekonomik ve Malî Politikalar Başkanlığı MADDE 11- (1) Ekonomik ve Malî
Politikalar Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Ekonomik kriterler, ekonomik ve parasal birlik, istatistik,
sermayenin serbest dolaşımı, hizmetlerin serbest dolaşımı, malî hizmetler,
vergilendirme, malî kontrol, bütçe konularında kamu kurum ve kuruluşlarınca
yürütülen Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordine
etmek. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Tek Pazar ve Rekabet Başkanlığı MADDE 12- (1) Tek Pazar ve Rekabet
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Malların serbest dolaşımı, işçilerin serbest dolaşımı,
şirketler hukuku, rekabet politikası, tüketicinin ve sağlığın korunması, kamu
alımları, fikrî mülkiyet hukuku, gümrük birliği ve dış ilişkiler konularında
kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliği müktesebatına uyum
çalışmalarını izlemek ve koordine etmek. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Tarım ve Balıkçılık Başkanlığı MADDE 13- (1) Tarım ve Balıkçılık
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Tarım ve kırsal kalkınma, gıda güvenliği, hayvan ve bitki
sağlığı politikaları ve balıkçılık konularında kamu kurum ve kuruluşlarınca
yürütülen Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordine
etmek. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Malî İşbirliği Başkanlığı MADDE 14- (1) Malî İşbirliği
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Avrupa Birliği malî yardım anlaşmalarının hazırlanmasına
katkı yapmak ve müzakereleri yürütmek. b) Avrupa Birliği ve üye ülkeler tarafından sağlanan katılım
öncesi malî yardımların ve oluşturulan merkezî olmayan yapılanmanın genel
koordinasyonunu yürütmek. c) Merkezî olmayan yapılanma sistemi çerçevesinde Ulusal Yardım
Koordinatörünün sekretarya hizmetlerini yürütmek. ç) Malî yardımları programlamak, izlemek, yönlendirmek,
değerlendirmek ve koordine etmek. d) Malî yardımların kullanımına yönelik olarak kamu
kuruluşlarının ihtiyaçları doğrultusunda eğitim politikası belirlemek, eylem
planı oluşturmak ve bu çerçevede eğitim programları vermek ya da verilmesini
sağlamak. e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkanlığı MADDE 15- (1) Sivil Toplum, İletişim
ve Kültür Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Avrupa Birliği ve katılım süreci hakkında iç ve dış
kamuoyunun bilgilendirilmesini sağlamak. b) Avrupa Birliği iletişim stratejisini hazırlamak ve uygulamak. c) Avrupa Birliği iletişim stratejisi kapsamındaki projeler için
tahsis edilen her türlü malî kaynağı yönetmek. ç) Özel sektör, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve
üniversiteler ile işbirliği yapmak ve koordinasyonu sağlamak. d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Proje Uygulama Başkanlığı MADDE 16- (1) Proje Uygulama
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bakanlığın doğrudan yürüttüğü projelerde ihale, sözleşme
imzalama ve ödemeler dâhil uygulamaya yönelik tüm işlemleri yapmak. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Avrupa Birliği Hukuku Başkanlığı MADDE 17- (1) Avrupa Birliği Hukuku
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Hizmet birimlerinin talebi hâlinde, kamu kurum ve
kuruluşlarınca hazırlanacak düzenlemelerin Avrupa Birliği müktesebatına
uygunluğunu incelemek ve görüş bildirmek. b) Avrupa Birliği hukuku ile organlarının kararları ve
içtihatlarına ilişkin çalışmalar yapmak ve görüş bildirmek. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı MADDE 18- (1) Çeviri Eşgüdüm
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Türk ve Avrupa Birliği müktesebatının çeviri işlemlerini
yapmak ve koordine etmek, bunlara ilişkin envanter çalışmalarını yürütmek,
yapılacak çevirilerin uygunluğunu denetlemek. b) Avrupa Birliği terminolojisi veri tabanını oluşturmak. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı MADDE 19- (1) Eğitim ve Kurumsal
Yapılanma Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Avrupa Birliği kurumlarından ve üye ülkelerden sağlanan
teknik desteğin koordinasyonunu yürütmek. b) Avrupa Birliği ve katılım süreci hakkında kamu görevlilerinin
eğitim ve staj faaliyetlerinin koordinasyonunu sağlamak. c) Kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçları doğrultusunda eğitim
politikası belirlemek, eylem planı oluşturmak ve bu çerçevede eğitim
programları vermek ya da verilmesini sağlamak. ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Araştırma ve Dokümantasyon Başkanlığı MADDE 20- (1) Araştırma ve
Dokümantasyon Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Avrupa Birliği ve Avrupa Birliği-Türkiye ilişkileri konularında
yürütülen akademik araştırmaları takip etmek, bu amaca yönelik çalışmalar
yapmak ve bunları kamunun hizmetine sunmak. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. İdarî Hizmetler Başkanlığı MADDE 21 (1) İdari Hizmetler
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bakanlığın insan gücü politikası ve planlaması ile insan
kaynakları sisteminin geliştirilmesi ve performans ölçütlerinin oluşturulması
konusunda çalışmalar yapmak ve tekliflerde bulunmak; Bakanlık personelinin
atama, nakil, terfi, emeklilik ve benzeri özlük işlemlerini yürütmek;
Bakanlığın hizmet içi eğitim planını hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek;
hizmet içi eğitim faaliyetleri ile ilgili dokümantasyon, yayım ve arşiv
hizmetlerini yürütmek. b) Bakanlığın idarî ve sosyal hizmetleri ile yayım hizmetlerini
yürütmek. c) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri
çerçevesinde, kiralama ve satın alma işlerini yürütmek, temizlik, güvenlik,
aydınlatma, ısınma, onarım, taşıma ve benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak;
Bakanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili mevzuat
çerçevesinde yürütmek; genel evrak ve arşiv faaliyetlerini düzenlemek ve
yürütmek; Bakanlık sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamak ve
yürütmek. ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Hukuk Müşavirliği MADDE 22- (1) Hukuk Müşavirliğinin
görevleri şunlardır: a) Bakanlığın taraf olduğu adlî ve idarî davalarda, tahkim
yargılamasında ve icra işlemlerinde Bakanlığı temsil etmek, dava ve icra
işlemlerini takip etmek, anlaşmazlıkları önleyici hukukî tedbirleri zamanında
almak. b) Bakanlık hizmetleriyle ilgili olarak diğer kamu kurum ve
kuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarını, Bakanlık birimleri
tarafından düzenlenecek her türlü sözleşme ve şartname taslaklarını, Bakanlık
ile üçüncü kişiler arasında çıkan her türlü uyuşmazlığa ilişkin işleri ve
Bakanlık birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukukî mütalaasını
bildirmek. c) Bakanlıkça hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilecek dava
ve icra takiplerini izlemek, koordine etmek ve denetlemek. ç) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,
plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukî
teklifleri hazırlayıp Bakana sunmak. d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. (2) Birinci fıkrada belirtilen her türlü dava ve takip işleri
ile diğer görevler, Bakanlığın Hukuk Müşavirleri aracılığıyla yerine getirilir.
Gerekli hâllerde dava ve takip işleri Hazine Avukatları aracılığıyla veya
ihtiyaç duyulması hâlinde Bakanlıkça belirlenecek usûl ve esaslar çerçevesinde
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinde öngörülen doğrudan temin
usûlü ile avukatlar veya avukatlık ortaklıkları ile yapılacak avukatlık
sözleşmeleri yoluyla yürütülür. (3) Davalarda temsil yetkisi bulunan Hukuk Müşavirlerinin bir
listesi Bakanlıkça ilgili Cumhuriyet başsavcılığı ve bölge idare mahkemesi başkanlıklarına
verilir. Bu listelerin birer nüshası, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından adlî
yargı çevresinde, bölge idare mahkemesi başkanlığınca idarî yargı çevresinde
bulunan mahkemelere gönderilir. Yüksek mahkemeler ve bölge adliye
mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini kullanacakların isimleri ilgili
mahkemelerin başsavcılıklarına veya başkanlıklarına bildirilir. Listede
isimleri yer alan Hukuk Müşavirleri, baroya kayıt ve vekâletname ibrazı
gerekmeksizin temsil yetkilerini kullanırlar. Temsil yetkisi sona erenlerin
isimleri anılan mercilere derhal bildirilir. Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı MADDE 23- (1) Strateji Geliştirme
Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) 5018 sayılı Kanun, 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kanunun
15 inci maddesi ve diğer mevzuatla strateji geliştirme ve malî hizmetler
birimlerine verilen görevleri yapmak. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği MADDE 24- (1) Basın ve Halkla
İlişkiler Müşavirliğinin görevleri şunlardır: a) Bakanlığın basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetlerini
planlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usûl ve esaslara göre yürütülmesini
sağlamak. b) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre yapılacak bilgi
edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru bir şekilde sonuçlandırmak üzere
gerekli tedbirleri almak. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Özel Kalem Müdürlüğü MADDE 25- (1) Özel Kalem Müdürlüğünün
görevleri şunlardır: a) Bakanın çalışma programını düzenlemek. b) Bakanın resmî ve özel yazışmalarını, protokol ve tören
işlerini düzenlemek ve yürütmek. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. Bakanlık Müşavirleri MADDE 26- (1) Bakanlıkta, önem ve
öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak üzere beş Bakanlık Müşaviri
atanabilir. Ortak görevler MADDE 27- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin 7 ila 19 uncu maddelerinde düzenlenen birimler, sorumluluk
alanlarıyla ilgili olarak aşağıdaki görevleri de yaparlar: a) Müzakere süreci ile ilgili gerekli her türlü belgenin
hazırlanmasını sağlamak. b) Oluşturulacak kurul, komite ve çalışma gruplarının sekretarya
hizmetlerini yürütmek ve alınan kararların uygulanmasını izlemek. c) Kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde, mevzuat uyumu ve
uygulaması için gerekli teknik, kurumsal kapasite ve malî ihtiyaçların
tespitine ve bu ihtiyaçların karşılanmasına yönelik faaliyetlerin
programlanmasına, projelendirilmesine yardımcı olmak, bu faaliyetlerin
değerlendirilmesi ve izlenmesine katkıda bulunmak. ç) Kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde, Ulusal Programın
hazırlanmasına, uygulanmasının izlenmesine ve raporlanmasına katkıda bulunmak. d) Kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanacak mevzuat
taslaklarını, Avrupa Birliği müktesebatına ve terminolojisine uyumu açısından
incelemek ve görüş bildirmek. Yurt dışı teşkilatı MADDE 28- (1) Bakanlık, 189 sayılı
Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname esaslarına uygun olarak yurt dışı teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklerin Bakanlık
teşkilatında en az dört yıl süreyle çalışmış olmaları ve hâlen Avrupa Birliği
İşleri Uzmanı veya daha üst kadrolarda çalışıyor olmaları gerekir. Ayrıca, en
az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun, kamu veya özel sektörde yurt
içinde ya da yurt dışında Avrupa Birliği alanında en az beş yıllık deneyime
sahip kişiler de yurt dışı teşkilatına atanabilir. (3) Müsteşar yardımcılarından biri, Avrupa Birliği nezdinde
Daimi Temsilci Yardımcısı olarak atanabilir. Bu şekilde atananlara, Daimi
Temsilci Yardımcısı kadrosuna atananların malî ve sosyal haklarına ilişkin
hükümleri aynı usûl ve esaslar çerçevesinde uygulanır. Çalışma grupları MADDE 29- (1) Bakanlık, görev alanına
giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere diğer bakanlıklar,
kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, özel sektör temsilcileri
ve konu ile ilgili uzmanların katılımıyla geçici çalışma grupları
oluşturabilir. (2) Hizmet birim amirinin teklifi ve Müsteşar onayı ile Bakanlık
personelinden çalışma grupları oluşturulur. Gruplar, Bakan tarafından
görevlendirilecek bir uzmanın eşgüdümünde faaliyet gösterir. Çalışma
gruplarının çalışma usûl ve esasları Bakan onayıyla yürürlüğe konulur. İç Koordinasyon ve Uyum Komitesi MADDE 30- (1) Bakanlıkta, Avrupa
Birliği müktesebatına uyum çalışmalarının ve tam üyelik müzakerelerinin
yürütülmesi ile müzakerelerin ve uygulamanın koordinasyonu amacıyla İç Koordinasyon
ve Uyum Komitesi oluşturulur. Komiteye Müsteşar başkanlık eder. (2) Komitenin oluşumu ile çalışma usûl ve esasları yönetmelikle
belirlenir. (3) İç Koordinasyon ve Uyum Komitesinin görevleri şunlardır: a) Kamu kurum ve kuruluşlarının Avrupa Birliği müktesebatına
uyum çalışmalarını izlemek, değerlendirmek ve koordinasyonu sağlamak. b) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör, sivil toplum
kuruluşları ve üniversitelerin Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmaları ve
uygulamaları ile ilgili önerilerini incelemek ve değerlendirmek, gerektiğinde
ilgili kurul ve komitelere sunmak. c) Avrupa Birliği müktesebatına uyum düzenlemelerine ilişkin
öncelikli önerileri belirlemek ve çalışmaları yönlendirmek. Yöneticilerin sorumlulukları MADDE 31- (1) Bakanlığın her
kademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara,
performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına uygun olarak yürütmekten
üst kademelere karşı sorumludur. Yetki devri MADDE 32- (1) Bakan, Müsteşar ve her
kademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak
kaydıyla, yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri,
uygun araçlarla ilgililere duyurulur. Koordinasyon ve işbirliği MADDE 33- (1) Bakanlık, hizmet ve
görevleriyle ilgili konularda, diğer bakanlıkların ve kamu kurum ve
kuruluşlarının uyacakları esasları mevzuata uygun olarak belirlemekle, kaynak
israfını önleyecek ve koordinasyonu sağlayacak tedbirleri almakla görevli ve
yetkilidir. (2) Bakanlık, diğer bakanlıkların hizmet alanına giren konulara
ilişkin faaliyetlerinde, ilgili bakanlıklara danışmak ve gerekli işbirliği ve
koordinasyonu sağlamaktan sorumludur. Düzenleme yetkisi MADDE 34- (1) Bakanlık; görev, yetki
ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî
düzenlemeler yapabilir. Atama MADDE 35- (1) 2451 sayılı Bakanlıklar
ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usûlüne İlişkin Kanunun eki cetvellerde sayılanlar
dışında kalan memurların atamaları Bakan tarafından yapılır. Bakan bu yetkisini
alt kademelere devredebilir. Kadrolar MADDE 36- (1) Kadroların tespiti,
ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar, 190 sayılı
Genel Kadro ve Usûlü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre
düzenlenir. Avrupa Birliği İşleri Uzmanlığı MADDE 37- (1) Bakanlıkta Avrupa
Birliği İşleri Uzmanı ve Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcısı istihdam
edilir. (2) Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığına atanabilmek için
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara
ek olarak aşağıdaki şartlar aranır: a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal
bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakülteleri ile Bakanlık
tarafından yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde yönetmelikle
belirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği Yükseköğretim
Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki yükseköğretim
kurumlarından mezun olmak, b) Bakanlık tarafından kabul edilen bir yabancı dili, Kamu
Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından en az (B) düzeyinde veya
buna denk kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan bir seviyede
bildiğini belgelemek. c) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak. (3) Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığına atananlar, en az
üç yıl fiilen çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek
konularda hazırlayacakları uzmanlık tezinin oluşturulacak tez jürisi tarafından
kabul edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi
içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları
veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilâve süre verilir.
Yeterlik sınavında başarılı olanlar Avrupa Birliği İşleri Uzmanı kadrolarına
atanırlar. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde
geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara bir yıl içinde ikinci
kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya
ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da
başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar Avrupa Birliği İşleri
Uzman Yardımcısı unvanını kaybeder ve Bakanlıkta durumlarına uygun başka
kadrolara atanırlar. (4) Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılarının mesleğe
alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı
ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. Sözleşmeli personel MADDE 38- (1) Bakanlıkta Müsteşar,
Müsteşar Yardımcısı, Başkan, Bakanlık Müşaviri, Daire Başkanı, I. Hukuk
Müşaviri, Avrupa Birliği İşleri Uzmanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri,
Hukuk Müşaviri, Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcısı, Mütercim kadrolarına
atananlar, kadroları karşılık gösterilmek suretiyle, 657 sayılı Kanun ve diğer
kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı
olmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacak
personele, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde unvanlar
itibarıyla yer alan taban ve tavan ücretleri arasında kalmak üzere, Bakanın
onayı ile belirlenecek tutarda aylık brüt sözleşme ücreti ödenir. Söz konusu
personele çalıştıkları günlerle orantılı olarak, hastalık ve yıllık izinler
dâhil, Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında birer aylık sözleşme ücreti
tutarında ikramiye ödenir. Bunlardan üstün gayret ve çalışmaları sonucunda
emsallerine göre başarılı çalışmalar yaptıkları tespit edilenlere, Bakanın
onayı ile Haziran ve Aralık aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarına
kadar teşvik ikramiyesi ödenebilir. (2) Birinci fıkrada belirtilen kadrolarda fiilen çalışanlara,
657 sayılı Kanunda belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge
dâhil); a) 9 ila 7 nci derecelerden aylık alanlara % 25'ini, b) 6 ila 4 üncü derecelerden aylık alanlara % 30'unu, c) 3 ila 1 inci derecelerden aylık alanlara % 35'ini, geçmemek üzere Bakanlıkça tespit edilecek usûl ve esaslar
çerçevesinde her ay aylıkla birlikte peşin olarak damga vergisi hariç herhangi
bir kesintiye tabi olmaksızın fazla çalışma ücreti ödenir. Fazla çalışma
ücretinin usûl ve esasları Bakanlık tarafından hazırlanacak yönetmelikle
düzenlenir. (3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile söz
konusu personele yapılacak diğer ödemeler Bakanlar Kurulunca belirlenir. Atıflar, değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler MADDE 39- (1) Mevzuatta Avrupa
Birliği Genel Sekreterliğine yapılan atıflar Bakanlığa; Avrupa Birliği Genel
Sekreterliğinden sorumlu Bakana yapılan atıflar Avrupa Birliği Bakanına
yapılmış sayılır. (2) 24/6/2009 tarihli ve 5916 sayılı Avrupa Birliği Genel
Sekreterliği Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. (3) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı
cetvelde yer alan 'Avrupa Birliği Genel Sekreterliği' ibaresi 'Avrupa Birliği
Bakanlığı' olarak değiştirilmiş, ekli (1) sayılı listede belirtilen kadrolar
iptal edilerek anılan bölümden çıkarılmış, ekli (2) sayılı listede belirtilen
kadrolar ihdas edilerek anılan cetvelin Avrupa Birliği Bakanlığı bölümüne
eklenmiştir. (1) (4) (19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı
Kuruluş ve Görevlen Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.) (5) (19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı
Kuruluş ve Görevlen Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.) Taşınır ve taşınmazlar ile hak ve yükümlülüklerin devri GEÇİCİ MADDE 1- (1) Avrupa Birliği Genel
Sekreterliği bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte
kapatılmıştır. (2) Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatılan Avrupa Birliği
Genel Sekreterliğinin merkez ve yurt dışı teşkilâtına ait her türlü taşınır,
taşıt, araç, gereç ve malzeme, her türlü borç ve alacaklar, hak ve
yükümlülükler, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtlar ve dokümanlar
ile anılan Genel Sekreterliğe ait kadro ve pozisyonlarda istihdam edilen
personel, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte hiçbir
işleme gerek kalmaksızın Bakanlığa devredilmiş sayılır. Mülkiyeti Hazineye ait
veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan kapatılan Genel
Sekreterliğe Maliye Bakanlığınca tahsis edilmiş olanlar, hiçbir işleme gerek
kalmaksızın tahsis amacında kullanılmak üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır. (3) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Genel Sekreterlik
tarafından yapılmış olan sözleşmelere, Bakanlık halef olur. Genel Sekreterliğin
leh ve aleyhine açılmış davalar ve icra takiplerinde Bakanlık kendiliğinden
taraf sıfatını kazanır. (4) Maliye Bakanlığı uhdesinde Hazine avukatları tarafından
kapatılan Genel Sekreterliği temsilen takip edilmekte olan dava dosyaları ve
icra takiplerine ilişkin dosyalar, Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken
belirlenecek esaslara göre bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlığa devredilir. Bu şekilde devredilen
dava ve icra takipleri ile ilgili olarak devir tarihine kadar yapılmış her
türlü işlem Bakanlık adına yapılmış sayılır. Personelin devri GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte; kapatılan Genel Sekreterlikte Genel Sekreter, Genel Sekreter
Yardımcısı, Genel Sekreterlik Müşaviri ve Basın Müşaviri kadrolarında
bulunanların görevleri hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer. Bunlar ekli (3) sayılı listede ihdas edilen Bakanlık Müşaviri
kadrolarına hâlen bulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerek
kalmaksızın atanmış sayılırlar. Bu fıkra ile ihdas edilen Bakanlık Müşaviri
kadroları, herhangi bir sebeple boşalması hâlinde hiçbir işleme gerek
kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. (1) (2) Kapatılan Genel Sekreterlik kadrolarında bulunanlardan
birinci fıkrada belirtilenler dışında kalanlar Bakanlık için ihdas edilen aynı
unvanlı kadrolara bulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerek
kalmaksızın atanmış sayılır. (3) Kapatılan Genel Sekreterlikte 657 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesinin (B) fıkrası ve ilgili mevzuatına göre istihdam edilen sözleşmeli
personel, pozisyonlarıyla birlikte, sürekli işçi kadrolarında görev yapanlar
kadrolarıyla birlikte Bakanlığa devredilmiştir. Anılan Genel Sekreterlik adına
vizeli boş sözleşmeli personel pozisyonları ile sürekli işçi kadroları, başka
bir işleme gerek kalmaksızın Bakanlık adına vize edilmiş sayılır. (4) Kapatılan Genel Sekreterliğe ait kadrolarda istihdam edilen
personelden bu madde uyarınca Bakanlık kadrolarına atanan veya atanmış
sayılanların yeni kadrolarına atandıkları veya atanmış sayıldıkları tarih
itibarıyla eski kadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek
gösterge, her türlü zam ve tazminatlar, makam, görev ve temsil tazminatları, ek
ödeme, ikramiye (bir aya isabet eden tutar) ve sözleşme ücretleri ile diğer
malî hakları toplamının net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas
alınır), atandıkları veya atanmış sayıldıkları yeni kadroları için öngörülen
aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlar, makam, görev ve temsil
tazminatları, ek ödeme, ikramiye (bir aya isabet eden tutar) ve ücretleri ile
diğer malî hakları toplamının net tutarından fazla olması hâlinde aradaki fark
tutarı, farklılık giderilinceye kadar atandıkları veya atanmış sayıldıkları
kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın
tazminat olarak ödenir. Atandıkları veya atanmış sayıldıkları kadro
unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendi
istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir. (5) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte;
kapatılan Genel Sekreterliğe ait kadrolarda bulunan personelin, Genel Sekreterlikte
geçirdikleri süreler Bakanlıkta geçmiş sayılır. Yurt dışı teşkilatı GEÇİCİ MADDE 3- (1) Kapatılan Avrupa
Birliği Genel Sekreterliğinin yurt dışı teşkilâtı, Bakanlık yurt dışı teşkilâtı
olarak faaliyetlerine devam eder. Bütçe işlemleri GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bakanlığın 2011 malî
yılı harcamaları, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa
istinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar kapatılan
Genel Sekreterliğin 2011 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerden karşılanır. Kadro değişiklikleri GEÇİCİ MADDE 5- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinde yer alan sınırlama ile bağlı
olmaksızın boş kadrolarda sınıf, unvan ve derece, dolu kadrolarda derece
değişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Düzenleyici işlemler GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yürürlüğe konulur. Anılan
düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde
Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. Sorunların giderilmesi GEÇİCİ MADDE 7- (1) Bakanlığın
teşkilatlanması sebebiyle gerçekleştirilen, kapatma, devir, personel geçişi ve
nakli, diğer geçiş işlemleri ile kadro, demirbaş devri ve benzeri hususlara
ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Bakan yetkilidir. Yürürlük MADDE 40 - (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 41- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. (I) SAYILI CETVEL AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI Müsteşar Müsteşar Yardımcısı Hizmet
Birimleri Müsteşar Müsteşar Yardımcısı 1. Siyasî İşler Başkanlığı Müsteşar Yardımcısı 2. Katılım Politikası Başkanlığı Müsteşar Yardımcısı 3. Sektörel Politikalar Başkanlığı Müsteşar Yardımcısı 4 . Sosyal, Bölgesel ve
Yenilikçi Politikalar Başkanlığı 5. Ekonomik ve Malî
Politikalar Başkanlığı 6. Tek Pazar ve Rekabet Başkanlığı 7. Tarım ve Balıkçılık Başkanlığı 8. Mali İşbirliği Başkanlığı 9. Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkanlığı 10. Proje Uygulama Başkanlığı 11. Avrupa Birliği Hukuku Başkanlığı 12. Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı 13. Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı 14. Araştırma ve Dökümantasyon Başkanlığı 15. İdari Hizmetler Başkanlığı 16. Hukuk Müşavirliği 17. Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı 18. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği 19. Özel Kalem Müdürlüğü (II) SAYILI CETVEL AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI SÖZLEŞME ÜCRET CETVELİ (BRÜT TL) Kadro Unvanı Taban Ücret Tavan Ücret Müsteşar 3.100 Müsteşar Yardımcısı 2.780 2.911 Başkan, I.Hukuk Müşaviri 1.849 2.589 Bakanlık Müşaviri, Daire Başkanı, Hukuk Müşaviri, Basın ve
  Halkla İlişkiler Müşaviri 1.730 2.380 Avrupa Birliği İşleri Uzmanı Kadro Derecesi 1 1.730 2.380 Kadro Derecesi 2 1.698 2.322 Kadro Derecesi 3 1.680 2.304 Kadro Derecesi 4 1.663 2.287 Kadro Derecesi 5 1.645 2.269 Kadro Derecesi 6 1.627 2.252 Kadro Derecesi 7 1.610 2.234 Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcısı 795 1.796 Mütercim Kadro Derecesi 1 1939 Kadro Derecesi 2 1911 Kadro Derecesi 3 1873 Kadro Derecesi 4 1836 Kadro Derecesi 5 1798 Kadro Derecesi 6 1760 Kadro Derecesi 7 1727 1 SAYILI LİSTE KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İPTAL EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Genel Sekreter 1 1 1 GİH Genel Sekreter Yardımcısı 1 4 4 GİH Genel Sekreterlik Müşaviri 1 5 5 GİH Basın Müşaviri 1-3 2 2 TOPLAM 12 12 2 SAYILI LİSTE KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İPTAL EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar 1 1 1 GİH Müsteşar Yardımcısı 1 4 4 GİH Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri 1 1 1 GİH Bakanlık Müşaviri 1 5 5 TOPLAM 11 11 3 SAYILI LİSTE KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İPTAL EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Bakanlık Müşaviri 1 12 12 TOPLAM 12 12 B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 91. ve
128. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Hicabi DURSUN, Cemal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 22.9.2011
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, 2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara
bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararname
kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında Genel
Açıklama Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde
kararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal
denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa
Mahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin,
öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının
çözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde
kararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca
Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz
edilmekte ise de Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun
hükmünde kararnamenin yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü
Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar
içerisinde kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür.
Yetkinin dışına çıkılması, kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma
getirir. Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü hal
kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanun
hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,
kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı bir
bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanun
hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.
Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,
geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veya
dayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriği
Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan söz
edilemez. Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,
kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, ' Kanunlar
Anayasaya aykırı olamaz. ' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,
onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanun
hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem
dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar. Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında ' Sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... 'in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye
Büyük Millet Meclisi, ' Bakanlar Kurulu 'na ancak kanun hükmünde
kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi verebilir. Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği
öngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça
yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesinde
olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe
kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz. B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığı
İddiasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223
sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptal
edilmesi halinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek KHK'nin
tümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147
sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasına
dayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelik
Anayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddi
gerekir. C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Dava Konusu Maddelerinin 6223
Sayılı Yetki Kanunu ve Anayasa'nın 91. Maddesi Yönünden İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri
ile eklerinin, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı, Anayasa'nın 91.
maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi
yasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği belirtilerek Anayasa'nın 2., 6.
ve 91. maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür. 1- KHK'nin 20. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendi KHK'nin 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,
24.10.2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesi ile
değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında
karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 2- KHK'nin 38. Maddenin (1), (2) ve (3) Numaralı Fıkraları ile
Eki (II) Sayılı Cetvel KHK'nin 38. maddenin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları ile
eki(II) sayılı cetvel, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından konusu kalmayan bu fıkralara
ve cetvele ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar
vermek gerekir. 3- KHK'nin 28. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasındaki '' veya
özel '' İbaresinin İncelenmesi Başvuru dilekçesinde; dava konusu kural ile 657 sayılı Kanunda
öngörülen şartlara göre memuriyete girmemiş, adaylık eğitimini başararak devlet
memurluğuna atanmamış, dört yıllık yüksekokul mezunu herhangi birinin, Avrupa
Birliği alanında özel sektörün yurt içi ve yurt dışı birimlerinde beş yıl
deneyime sahip olduğu gerekçesiyle doğrudan Avrupa Birliği Bakanlığının
yurtdışı teşkilatına ait memuriyet kadrolarına atanmasının Anayasa'nın 128.
maddesine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenmiştir. KHK'nin 28. maddesi, Avrupa Birliği Bakanlığının yurt dışı
teşkilatına ilişkin düzenlemeler içermekte olup, maddenin (1) numaralı
fıkrasında Bakanlığın 189 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurtdışı
Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurt dışı
teşkilatı kurmaya yetkili olduğu ifade edilmiştir. Maddenin (2) numaralı
fıkrasında yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklere ilişkin nitelikler
belirlenmiştir. Bu fıkraya göre, Bakanlık teşkilatında en az dört yıl süreyle
çalışmış ve halen Avrupa Birliği işleri uzmanı veya daha üst kadrolarda
çalışıyor olan kişiler yurt dışı teşkilatında görevlendirilebilecektir. Ayrıca
en az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun, kamu veya özel sektörde
yurt içinde ya da yurt dışında Avrupa Birliği alanında en az beş yıllık
deneyime sahip kişilerin de yurt dışı teşkilatına atanabileceği düzenlenmiştir. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında ' Sıkıyönetim ve
olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... 'in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasa'nın ' Kamu
hizmetlerine girme hakkı ' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, her
Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra
ikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka
hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70.
maddesinde düzenlenen ve ' Siyasi Haklar ve Ödevler ' başlıklı dördüncü
bölümünde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun
hükmünde kararname ile düzenleme yapılması mümkün değildir. KHK'nin 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaki ''veya
özel'' ibaresi Avrupa Birliği alanında özel sektörün yurt içi veya yurt
dışı birimlerinde en az beş yıl çalışmış olanların, Avrupa Birliği Bakanlığının
yurt dışı teşkilatına ait memuriyet statüsüne alınmasına ilişkin bir düzenleme
niteliğindedir. Buna göre, dava konusu ibare kamu hizmetine girme hakkına
ilişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundan kural, Anayasa'nın 91. maddesinin
birinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR ve Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçeyle
katılmışlardır. Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe
katılmamışlardır. 4- KHK'nin Diğer Kuralları 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.
maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli
ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkinin
kapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarak
kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi
girmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,
var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarma
yetkisi verilmiştir. Bu amaçla; 1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,
yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine, 2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve
ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veya
yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yeniden
düzenlenmesine, 3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan
bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve
yurt dışında teşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir. İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen
memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,
nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye
sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yeni
düzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi
verilmiştir. Belirtildiği üzere, Anayasa uyarınca kanunla düzenlenmesi uygun
görülen bir konu, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça
yasakladığı hükümler ile ilgisi olmadığı veya hakkında Anayasa'da özel hüküm
bulunmadığı sürece kanun hükmünde kararname ile düzenlenebilecektir. 634 sayılı KHK'nin hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar
verilenler ile 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaki ''veya özel'' ibaresi dışında kalan diğer kuralları, yukarıda belirtilen amaçlara
uygun olarak, verilen süre içerisinde çıkarılmış olmaları, 6223 sayılı Yetki
Kanunu'nun kapsamında kalmaları, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının
açıkça yasakladığı hükümler ile ilgilerinin bulunmaması nedeniyle Anayasa'ya
aykırılık oluşturmamaktadır. Yukarıdaki açıklamalar ve yapılan inceleme sonucunda; KHK'nin hakkında
karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ile 28. maddesinin (2)
numaralı fıkrasındaki ''veya özel'' ibaresi dışında kalan diğer dışında
kalan kurallarına ilişkin iptal isteminin reddi gerekir. Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ile Zühtü ARSLAN KHK'nin 37.
maddesinin (2) numaralı fıkrası yönünden bu görüşe katılmamışlardır. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin; A) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 28.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ' 'veya özel' '
ibaresinin yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından
REDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN ile Zehra Ayla
PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B) Kapsam ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası
yönünden; 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,
15., 16., 17., 18., 19. maddelerine, 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendine, 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27. maddelerine, 28. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ' 'veya özel' ' ibaresi
dışında kalan bölümüne, 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37.
maddelerine, 39., 40., 41., geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici
5., geçici 6. ve geçici 7. maddelerine, eki (1) Sayılı Cetvel'e ve eklerine
yönelik iptal istemleri, 20.9.2012 günlü, E.2011/83, K.2012/126 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu maddelere, fıkraya, bende, bölüme, cetvele ve eklerine
ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, C) 1- 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi, 2- 38. maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları, 3- Eki (II) Sayılı Cetvel, hakkında, 20.9.2012 günlü, E.2011/83, K.2012/126 sayılı kararla
karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu fıkralara, bende ve
cetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 20.9.2012 gününde karar verilmiştir. VI- SONUÇ 3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin; A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
konularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E.2011/60,
K.2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, kararname'nin tümüne yönelik iptal
isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, B) 1- a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,
14., 15., 16., 17., 18., 19. maddeleri, 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(b) bendi, 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27. maddeleri, 28. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ' 'veya özel' ' ibaresi
dışında kalan bölümü, 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36. maddeleri, 37
maddesinin (1), (3) ve (4) numaralı fıkraları, 39., 40., 41., geçici 1., geçici
2., geçici 3., geçici 4., geçici 5., geçici 6. ve geçici 7. maddeleri, eki (I)
Sayılı Cetvel'i ve ekleri, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan ve
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı
olmadığından, bu maddelere, fıkralara, bölüme, cetvele ve eklerine ilişkin
iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, b- 37. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında bulunduğundan ve Anayasa'nın 91. maddesine aykırı olmadığından,
fıkraya ilişkin iptal isteminin REDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU,
Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ile
Zühtü ARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- a- 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,
24.10.2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesi ile
değiştirildiğinden, b- 38. maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları ile eki
(II) Sayılı Cetvel, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin
1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu fıkralara ve bende ve cetvele ilişkin iptal
istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, C) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 28.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ' 'veya özel' '
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan
ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 20.9.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY YAZISI 3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığı'nın Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesinin (2) numaralı
fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''veya özel'' ibaresi çoğunluk kararıyla
Anayasa'nın 91. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. 634 sayılı KHK'nin 28. maddesi Avrupa Birliği
Bakanlığı'nın yurtdışı teşkilatına ilişkin düzenlemeler içermektedir. Maddenin (1)
numaralı fıkrasında Bakanlığın, 189 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının
Yurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak
yurt dışı teşkilatı kurmaya yetkili olduğu belirtilmiştir. (2) numaralı fıkrada
yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklere ilişkin nitelikler düzenlenmiştir.
Buna göre, yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklerin Bakanlık teşkilatında
en az dört yıl süreyle çalışmış olmaları ve hâlen Avrupa Birliği İşleri Uzmanı
veya daha üst kadrolarda çalışıyor olmaları gerekmektedir. Ayrıca, en az dört
yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun, kamu veya özel sektörde yurt içinde
ya da yurt dışında Avrupa Birliği alanında en az beş yıllık deneyime sahip
kişilerin de yurt dışı teşkilatına atanabilecekleri ifade edilmiştir. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının
(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ile
birleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve
kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un
2'nci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik
yapılabileceği belirtilmiştir. KHK'nin 28. maddesi ile Bakanlığın yurtdışı teşkilatında
çalışmak üzere kadro ihdas edilmesi teşkilat ve kadroların belirlenmesine
ilişkin bir husus olduğundan Yetki Kanunu'na aykırılık bulunmamaktadır. Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacak
kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.
Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece
yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasının
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde
değildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü bir
konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı
hükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceği
Anayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırı
değildir. Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'her Türk kamu hizmetine
girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden
başka hiçbir ayırım gözetilemez' . Maddede Türkiye Cumhuriyeti
Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği
nitelikler dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri
ayırım gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulundukları
belirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasi hak ve ödevler
kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak olarak
düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan ibarettir.
Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev değişikliğine
ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi ve 91. madde
anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanun
hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilen
bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusu
temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar geniş
bir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak ve
özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle bir
yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek ve
KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,
6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişi
hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güç
olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmenin
isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,
temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylı
olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesi
gerekir. Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı
kararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname' nin Genel Müdür olarak
atanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılı
özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmeti
bulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genel
müdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak '
şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir. Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenleme
yapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak ve
alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir. İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında ilgili
kurumda yurtdışı teşkilatı ve burada görevlendirileceklerin kadroları
oluşturulduğundan, zorunlu olarak bu kadrolara girişin koşulları da
düzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen
yasak alana ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün değildir. Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptal
isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptaline
yönelik çoğunluk görüşüne katılmadık. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Muammer TOPAL KARŞIOY GEREKÇESİ 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin
(2) numaralı fıkrası, Bakanlık bünyesinde ihdas edilen Avrupa Birliği İşleri
Uzman Yardımcılığına atanabilmek için gerekli şartları düzenlemektedir. Anayasa'nın 91. maddesi uyarınca, 'sıkıyönetim ve olağanüstü
haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci
bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü
bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenemez.' Esasen bu hüküm, temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması
konusunda Anayasa'nın 13. maddesiyle getirilen kanunilik şartına paraleldir.
Olağan dönemlerde, sosyal ve ekonomik haklar dışında kalan temel hak ve
hürriyetlerin, kanuna göre istisnai bir tasarruf olan kanun hükmünde
kararnameyle düzenlenemeyeceğinin belirtilmesi, bu hak ve hürriyetleri daha
fazla güvence altına almaya yöneliktir. Diğer yandan, Anayasa'nın 91. maddesindeki kanun hükmünde
kararname ile düzenleme yasağını sadece 'sınırlama' olarak anlamamak gerekir.
Anayasa koyucunun, 'sınırlama'yı da kapsayan çok daha geniş bir kavram olan
'düzenleme'yi seçmesi bilinçli bir tercihi yansıtmaktadır. Aksi yorum, temel
hak ve hürriyetlere yönelik hangi düzenlemenin sınırlama, hangisinin genişletme
olduğu konusunda belirsiz bir alan doğmasına ve gereksiz tartışmalara yol
açabilir. Bu nedenle, Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen hak ve hürriyetler,
sınırlama ya da genişletme amacıyla, hiç bir şekilde kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenememelidir. Anayasa'nın dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve
ödevlerden olan 'kamu hizmetine girme hakkı', Anayasa'nın 91. maddesinde kanun
hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanan haklardan biridir. Anayasa'nın
70. maddesine göre, 'Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım
gözetilemez.' Madde, vatandaşların kamu hizmetine girme hakkına sahip
olduklarını, ancak bu hakkın mutlak olmadığını, hakkı kullanmak isteyenlerden
görevin gerektirdiği niteliklerin aranabileceğini ve bu nitelikler dışında
göreve alınmada hiçbir ayrım yapılamayacağını düzenlemektedir. Kamu hizmetine
girme ve hizmete alınmada hangi nitelik ve şartların aranacağı hususu
Anayasa'nın 70. maddesi kapsamındadır. İptali istenen kurallar, bir kamu hizmeti olan Avrupa Birliği
İşleri Uzman Yardımcılığına giriş ve atama şartlarına ilişkindir. Uzman
yardımcılığına girişte hangi şart ve niteliklerin aranacağı, bu kamu hizmetine
girecek kişilerin kimler arasından ve nasıl seçileceği gibi hususlar kamu
hizmetine girme hakkının uygulanmasına dair düzenlemelerdir. Dolayısıyla, bu
düzenlemeler Anayasa'nın 91. maddesi uyarınca kanun hükmünde kararnameyle
düzenlenemeyecek 'yasak alan' içine girmektedir. Nitekim Mahkememiz aynı
gerekçeyle 634 sayılı KHK'nın 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan
'veya özel' ibaresini iptal etmiştir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kuralın Anayasa'nın 91.
maddesine aykırı olduğunu düşündüğümüzden çoğunluğun red yönündeki kararına
katılmıyoruz. Başkanvekili Serruh KALELİ Üye Erdal TERCAN Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 3.6.2011 günlü, 634 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin
37. maddesinin (2) numaralı fıkrasında Avrupa Birliği İşleri Uzman
Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48.
maddesinde sayılan şartlara ek olarak aranacak şartlar düzenlenmiştir. 18.7.2012 günlü, Esas:2011/113, Karar:2012/108 sayılı karara
ilişkin karşıoy gerekçesinde de belirtildiği gibi; Anayasa'nın 91. maddesinin
birinci fıkrasına göre, siyasi haklar ve ödevlerin KHK'lerle düzenlenmesi
olanaklı değildir. Kamu hizmetlerine girme hakkının düzenlendiği 70. maddeye
Anayasa'nın 'siyasi haklar ve ödevler' başlıklı bölümünde yer verilmiştir. Bu
maddede, Her Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu, hizmete
alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım
gözetilemeyeceği belirtilmiş, Madde gerekçesinde de 'Kamu hizmetlerine girme
vatandaşların en tabii hakkıdır. 1961-1980 arası, siyasi partilerin, uygulamada
pek titizlik göstermedikleri bir maddedir. Prensip olarak, kamu hizmetlerine
girme hakkı 1961 Anayasasında olduğu gibi aynen muhafaza edilmiştir. Ancak kamu
hizmetine alınacak memur ve kamu görevlileri ile ilgili düzenlemede bu hakkın
kötüye kullanılmasını önleyecek hükümler getirilmiştir.' denilerek, Madde'nin
düzenlenmesindeki amaç belirtilmiştir. Buna göre, kamu hizmetlerine girme
hakkının, KHK'lerle düzenlenemeyeceğinde duraksamaya yer yoktur. Açıklanan nedenlerle dava konusu kuralın iptali gerektiği
düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Fulya KANTARCIOĞLU KARŞIOY GEREKÇESİ I- 6223 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak kararlaştırılan 634
sayılı (KHK) Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenilen 37. maddesinin (2)
fıkrası, Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığına atanmanın koşullarını
düzenlemektedir. Fıkrada, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde
sayılan genel şartlara ek olarak, en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk,
siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakülteleri ile
Bakanlık tarafından yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde
yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki
yükseköğretim kurumlarından mezun olma, Bakanlık tarafından kabul edilen bir
yabancı dili, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından en az
(B) düzeyinde veya buna denk kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan
bir seviyede bildiğini belgeleme, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma
koşulları da aranmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinde, olağan dönemde çıkarılacak kanun
hükmünde kararnameler ile Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci
bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü
bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 'Hizmete girme' başlıklı 70. maddesinde 'Her
Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin
gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.' denilmekte ve
söz konusu kural, Anayasa'nın dördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevler
ile ilgi düzenlemeler içinde yer almaktadır . 634 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenilen 37.
maddesinin (2) fıkrası bir kamu hizmeti olan Avrupa Birliği İşleri Uzman
Yardımcılığına gireceklerde aranacak ek koşulları düzenlemektedir.
Düzenlemenin, kamu hizmetine girme hakkına ilişkin olduğunda ve Anayasa'nın
dördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevler ile ilgi yasak alan içinde yer
aldığında duraksama bulunmamaktadır. Buna göre, 634 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (2) fıkrası, Anayasa'nın
91. maddesi ile olağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler için
yasaklanan alanı düzenlemekte ve bu haliyle Anayasa'ya aykırılık oluşturmakta
ve iptaline karar verilmesi gerekmektedir. II- Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna varılarak iptal edilen
kuralların, hukuka aykırılık ve telafisi mümkün olmayan zararları önlemenin
yanında, hukuksal boşluk doğmasına neden olmayan ve iptal kararının Resmî
Gazete'de yayımlanma tarihine kadar yürürlükte kalmalarında kamu yararı
bulunmayan hallerde, mevzuattan bir an önce kaldırılmalarını sağlamak için
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi, 'hukuk devleti' olmanın
vazgeçilmez gereklerindendir. 634 sayılı KHK'nin 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasının
Anayasa'ya aykırı olduğu saptanarak iptal edilmesi, iptal edilmesinin hukuki
boşluk doğmasına neden olmaması ve Resmî Gazete'de yayımlanma tarihine kadar
yürürlükte kalmasında da kamu yararının bulunmaması karşısında, söz konusu
kuralın mevzuattan bir an önce kaldırılması için yürürlüğünün durdurulmasına
karar verilmesi gerekir Açıklanan nedenlerle çoğunluğun 37. maddenin (2) fıkrasının
iptaline ilişkin istemin reddi ile 28. maddenin iptal edilen (2) fıkrasının
yürürlüğünün durdurulmaması yolundaki karar bölümlerine katılmadım. Üye Mehmet ERTEN DEĞİŞİK GEREKÇE 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin
çalışmalarında etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil,
görevlendirme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk
edilme usul ve esaslarına' ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere,
Bakanlar Kurulu'na Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir. 634 sayılı KHK.nin iptali istenen 28. maddesinin (2) no'lu
fıkrasının ikinci cümlesinin, ilk cümle dışında müstakil bir düzenleme
mahiyetinde olduğu, dolayısıyla yurtdışı teşkilatında görevlendirilmek için
'ayrıca' özel sektörde en az beş yıllık deneyime sahip kişilerinde kamu
görevlisi (devlet memuru) sıfatı olmaksızın bu görevlere atanabileceği şeklinde
heyetçe bir kabule varıldığı için; ikinci cümledeki 'veya özel' ibaresi
memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Oysa
yukarıda ifade edildiği üzere, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun belirtilen hükmü
salt 'istihdam edilen' kamu görevlileri bakımından bir düzenleme yapılabilmesi
konusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu düzenleme yetki
kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa'ya aykırı
düşmektedir. Açıklanan nedenle, anılan ibarenin iptaline bu gerekçeyle
katılıyoruz. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Burhan ÜSTÜN KARŞIOY YAZISI 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Avrupa Birliği İşleri Uzmanı ve Uzman
Yardımcılığı istihdamına ilişkin 37. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,
Anayasa Mahkemesinin daha sonraki tarihte verilen 644 sayılı KHK'nın 36.
maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının iptalini de içeren E:2011/100,
K:2012/191 sayılı kararında yer alıp, aynı nitelikteki müteakip
kararlarıyla istikrar kazanan kararındaki gerekçelerle, iptali gerekir. Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY GEREKÇESİ Anayasa'nın 7. maddesinde, 'Yasama Yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' hükmü yer almıştır.
Anayasa'nın 87. maddesinde ise, 'Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek' Türkiye Büyük Millet Meclisinin
görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Anayasa'nın 91. maddesinde 'Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak
sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasa'nın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler kanun
hükmünde kararnamelerle düzenlenemez.' denilmektedir. Yukarıya aynen alınan madde hükümlerinden yasama yetkisinin
genel ve asli bir yetki olup devredilemeyeceği, kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisinin ise kendine özgü istisnai bir yetki olduğu ve Anayasa'nın
91. maddesinde belirtilen sınırlar içinde kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 'siyasi haklar ve ödevler' başlıklı Dördüncü bölümünde
yer alan 70. madde de ise ' Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir ayırım
gözetilemez.' hükmü yer almıştır. Madde hükmü ile kamu hizmetlerine girme hakkı
düzenlenirken, hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir
ayırım gözetilemeyeceği de belirtilmek suretiyle bu hakkın güvence altına
alındığı açıktır. Bu durumda 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığı'nın Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında yer alan 'Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığı' ile ilgili
düzenleme, Anayasa'nın Dördüncü Bölümünde 70. maddede hüküm altına alınan 'Kamu
hizmetlerine girme hakkı'na ilişkin olup, Anayasa'nın 91. maddesine göre kanun
hükmünde kararname ile düzenlenmesi mümkün olmayan, yasak alan içindedir. Açıklanan nedenlerle 634 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 37.
maddesinin (2) numaralı fıkrası, Anayasa'nın 7., 70. ve 91. maddelerine aykırı
olduğu ve iptali gerektiği düşüncesi ile verilen karara katılmıyorum. Üye Zehra Ayla PERKTAŞ