ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/69 Karar Sayısı : 2009/26 Karar Günü : 19.2.2009 R.G. Tarih-Sayı :02.06.2009-27246 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR : 1- Tokat Sulh Ceza Mahkemesi       
             (Esas Sayısı : 2007/69) 2- Sakarya Çocuk Mahkemesi                
      (Esas Sayısı : 2007/88) 3- Sakarya 3. Asliye Ceza Mahkemesi         
(Esas Sayısı : 2007/107) 4- Şişli 2. Asliye Ceza Mahkemesi                (Esas Sayısı
: 2008/65) İTİRAZLARIN KONUSU: 26.9.2004 günlü, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesinin başlığının ve (1) numaralı
fıkrasının ilk tümcesinde yer alan "...iki yıl veya daha az süreyle hapis
cezasına mahkum edilen kişinin cezası ertelenebilir" ibaresinin
Anayasa'nın 2., 10., 36. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Bakılmakta olan davalarda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun
hapis cezalarının ertelenmesiyle ilgili itiraz konusu ibare ve madde kenar
başlığının Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkemeler, iptalleri için
başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu ibareleri de
kapsayan 51. maddesi şöyledir: "Hapis cezasının ertelenmesi Madde 51- (1) İşlediği suçtan
dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen
kişinin cezası ertelenebilir. Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği
sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş olan kişiler
bakımından üç yıldır. Ancak, erteleme kararının verilebilmesi için kişinin; a) Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis
cezasına mahkûm edilmemiş olması, b) Suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık
dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması, Gerekir. (2) Cezanın ertelenmesi, mağdurun veya kamunun uğradığı zararın
aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi koşuluna bağlı tutulabilir. Bu durumda, koşul gerçekleşinceye kadar
cezanın infaz kurumunda çektirilmesine devam edilir. Koşulun yerine getirilmesi
halinde, hakim kararıyla hükümlü infaz kurumundan derhal salıverilir. (3) Cezası ertelenen hükümlü hakkında, bir yıldan az, üç yıldan
fazla olmamak üzere, bir denetim süresi belirlenir. Bu sürenin alt sınırı,
mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz. (4) Denetim süresi içinde; a) Bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün, bu amaçla bir
eğitim programına devam etmesine, b) Bir meslek veya sanat sahibi hükümlünün, bir kamu kurumunda
veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi
altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, c) Onsekiz yaşından küçük olan hükümlülerin, bir meslek veya sanat
edinmelerini sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir
eğitim kurumuna devam etmesine, Mahkemece karar verilebilir. (5) Mahkeme, denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek bir
uzman kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi, kötü alışkanlıklardan kurtulmasını ve
sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte
bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya nezdinde çalıştığı kişilerle
görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışları, sosyal uyumu ve
sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle rapor
düzenleyerek hakime verir. (6) Mahkeme, hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu göz önünde
bulundurarak, denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman
kişi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir. (7) Hükümlünün denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya
kendisine yüklenen yükümlülüklere, hakimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar
etmesi halinde; ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda
çektirilmesine karar verilir. (8) Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak
geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 10.,
36. ve 138. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, E. 2007/69
sayılı dosyada 12.7.2007 gününde, E. 2007/88 sayılı dosyada 13.9.2007
gününde, E. 2007/107 sayılı dosyada 18.12.2007 gününde, E. 2008/65 sayılı
dosyada ise 22.7.2008 gününde yapılan ilk inceleme toplantılarında,
dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine karar
verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI E. 2007/88, E. 2007/107 ve E. 2008/65 sayılı davaların
aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E. 2007/69 sayılı dava ile
birleştirilmesine, birleştirilen davaların esaslarının kapatılmasına, esas incelemenin
E. 2007/69 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ibare ve madde kenar başlığı, dayanılan Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, itiraz konusu kuralla adli para cezalarının
erteleme kapsamı dışında bırakılmasının daha ağır nitelikteki suçlardan dolayı
hapis cezası alanların cezasının ertelenebildiği halde daha hafif nitelikteki
suçlardan dolayı adli para cezasına mahkum olanların cezalarının ertelenememesi
sonucunu doğurduğu, yasal zorunluluk nedeniyle hapis cezası adli para cezasına
çevrilen sanıkların cezalarının ertelenemediği, adli para cezalarının erteleme
dışında bırakılması ve adli para cezalarının ödenmemesi durumunda bu cezalarını
hapis cezasına çevrilmesi nedeniyle hakimin özellikle ödeme gücü bulunmayan
sanıklar hakkında karar verirken hapis cezası vermeye zorlandığı belirtilerek,
itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10., 36. ve 138. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Hapis cezasının
ertelenmesi" kenar başlıklı 51. maddesinde, mahkemelerce hükmolunacak
hapis cezalarının ertelenmesine ilişkin hükümler yer almaktadır. Maddenin
itiraz konusu ibarenin de yer aldığı (1) numaralı fıkrasında, miktar ve tür
bakımından hangi cezaların ertelenebileceği ile ertelemenin koşulları
düzenlenmektedir. Buna göre, işlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az
süreyle hapis cezasına mahkum edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bu sürenin
üst sınırı, fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş
yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır. Hükmedilen adli para
cezaları erteleme kapsamında değildir. Erteleme kararının verilebilmesi için
kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkum
edilmemiş olması, suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği
pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin
oluşması gerekmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve
Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan
devlettir. Hukuk devletinde yasakoyucunun, cezalandırma yetkisini kullanırken
Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak
koşuluyla, toplumda hangi eylemlerin suç sayılıp sayılmayacağı, suç sayılacaksa
hangi tür ve miktardaki ceza yaptırımıyla karşılanacağı, hangi durum ve
davranışların ağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği, hangi
cezaların para cezasına çevrilebileceği ve tecil edilebileceği konularında takdir
yetkisi vardır. İtiraz konusu düzenlemeyle, maddede belirtilen sınırlar
içinde kalmak koşuluyla sadece hapis cezalarının ertelenebileceği hükme
bağlanmakta ve erteleme, suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği
pişmanlık nedeniyle mahkum olan kişinin tekrar suç işlemeyeceği konusunda
mahkemede kanaat oluşması koşuluna bağlı olarak, hakimin takdirine
bırakılmaktadır . Maddenin gerekçesindeki "...erteleme,
bir koşullu af olmaktan çıkarılıp, ceza infaz kurumu haline getirilmiş ve
erteleme sadece hapis cezası bakımından öngörülmüştür." ibaresinden,
yasakoyucunun izlediği suç siyaseti gereği adli para cezalarını erteleme
dışında bıraktığı anlaşılmaktadır. Ertelemenin hükümlü için yasal bir hak
olmayıp, toplum bakımından yararlı bir uygulama olduğu kabul edilmektedir.
Ancak, suçun ağırlığı ve toplumdaki olumsuz sonuçları gözetilerek, suçu, cezayı
ve ertelemeyi takdir ve tayin etmek yasama organının yetkisindedir. Anayasa'nın 138. maddesinin birinci fıkrasında, "Hakimler
görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani
kanaatlerine göre hüküm verirler" denilmiştir. Böylece hakimlerin
görevlerini her türlü baskı ve etkiden uzak, Anayasa'ya, yasaya ve hukuka uygun
olarak vicdani kanaatlerine göre yerine getirebilmeleri sağlanarak yargı
yetkisini kullanmaları güvence altına alınmıştır. Hakim, anayasa, yasa, tüzük, yönetmelik gibi her türlü yazılı
pozitif hukuk kurallarıyla bağlıdır. Bu bağlılık takdir hakkını kullanamayacağı
anlamına gelmez. Hakim delilleri değerlendirirken, yasaların yorumunda ve soyut
kuralların somut olaya uygulanmasında takdir hakkını kullanır. İtiraz konusu kural, maddede öngörülen belli koşulların
gerçekleşmesi durumunda, hapis cezasının ertelenmesi konusunda hakime takdir
hakkı tanımaktadır. Hakim, sonuç olarak hapis cezasına hükmettiği durumlarda,
sanığın suç işlemekle pişman olup olmadığını değerlendirecek ve vardığı kanaate
dayalı olarak erteleme konusunda bir karar verecektir. Yasakoyucunun ertelemeyi
sadece hapis cezası bakımından öngörmesi onun takdirinde olup; hakimin takdir
yetkisi, yasada belirtilen koşullarla sınırlıdır. Ertelemenin, cezanın bireyselleştirilmesinde
hakime takdir hakkı tanıyan bir kurum olduğu da dikkate alındığında, itiraz
konusu kuralın hakimin takdir hakkını ortadan kaldırdığı söylenemez. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. ve 138. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın  10. ve 36. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VII- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesinin başlığının ve (1) numaralı fıkrasının ilk
tümcesinde yer alan "... iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına
mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir." ibaresinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 19.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ