ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/25 Karar Sayısı : 2010/20 Karar Günü : 28.1.2010 R.G Tarih-Sayı :
28.04.2010-27565 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 3. Çocuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 3.7.2005 günlü, 5395 sayılı
Çocuk Koruma Kanunu'nun 17. maddesinin Anayasa'nın 10., 37. ve 138. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Yaşı büyük sanıkla birlikte suç işlediği iddia olunan yaşı küçük
sanık hakkında dosyası ayrılarak açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 3.7.2005 günlü, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun iptali
istenilen 17. maddesi şöyledir: '(1) Çocukların yetişkinlerle birlikte suç işlemesi hâlinde,
soruşturma ve kovuşturma ayrı yürütülür. (2) Bu hâlde de çocuklar hakkında gerekli tedbirler uygulanmakla
beraber, mahkeme lüzum gördüğü takdirde çocuk hakkındaki yargılamayı genel
mahkemedeki davanın sonucuna kadar bekletebilir. (3) Davaların birlikte yürütülmesinin zorunlu görülmesi hâlinde, genel
mahkemelerde, yargılamanın her aşamasında, mahkemelerin uygun bulması şartıyla
birleştirme kararı verilebilir. Bu takdirde birleştirilen davalar genel
mahkemelerde görülür.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 10., 37. ve 138. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 8.4.2008 günü yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında; küçüklerin kendileri için özel kurulan
mahkemelerde yargılanması kadar doğru ve tabii bir şey olmadığı, ancak küçük ve
yetişkin sanıkların iştirak halinde suç işlemeleri halinde yargılamaların hangi
mahkeme olursa olsun tek bir mahkemede, tek bir hâkim önünde yapılmasının,
adaletin tecellisi açısından en doğru sonuç olduğu, bununla birlikte davaların
birleştirilmesi tamamen hâkimlerin takdirine bırakıldığından birleştirme
tekliflerinin genel mahkemelerce büyük oranda geri çevrildiği, aynı suç
nedeniyle yargılama yapan iki mahkemeden farklı kararlar çıkabildiği ve bu
durumun kamu vicdanını rahatsız ettiği, adalete gölge düşürdüğü, yine çocuk
mahkemesi lüzum gördüğü takdirde çocuk hakkındaki yargılamayı genel mahkemedeki
davanın sonucuna kadar bekletebilir kuralının da hâkimin sadece vicdanına ve
kanaatine göre hüküm verebileceği ilkesiyle çeliştiği, bir hâkimin hüküm
vermesinin bir başka hâkimin vereceği hükme bağlı kalmasının bu ilkeyi
zedeleyeceği belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10., 37. ve 138.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralla, çocukların yetişkinlerle birlikte suç
işlemesi hâlinde, soruşturma ve kovuşturmanın ayrı yürütülmesi esas olmakla
birlikte, çocuklar hakkında gerekli tedbirler uygulanmak suretiyle çocuk
mahkemesinin gerekli gördüğü takdirde çocuk hakkındaki yargılamayı genel
mahkemedeki davanın sonucuna kadar bekletebileceği, davaların birlikte
yürütülmesinin zorunlu görülmesi hâlinde ise genel mahkemelerde, yargılamanın
her aşamasında, mahkemelerin uygun bulması şartıyla birleştirme kararı
verilebileceği ve birleştirilen davaların genel mahkemelerde görüleceği
öngörülmektedir. Çocuk mahkemeleri, Yasa'nın 1. maddesinden de anlaşılacağı üzere,
korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasını, haklarının
ve esenliklerinin güvence altına alınmasını sağlayan yerlerdir. Bu nedenle
Yasa'da çocuk suçluların özel mahkemede, özel bir usul yasasıyla yargılanması
öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralla da bu kapsamda bir düzenleme
getirilmiştir. Genel ceza yargılaması usulünde olduğu gibi çocukların
yetişkinlerle birlikte suç işlemeleri halinde, her failin işlemiş olduğu eylemden
dolayı ayrı yargılanması esas olmakla birlikte uyuşmazlıklar arasında bir
bağlantı da bulunabilir. Bu durumda bir uyuşmazlığın çözümü başka bir
uyuşmazlığın çözümüne bağlı olabileceği gibi yargılamaların birlikte yapılması
gerekebilir. Bu tür uyuşmazlıklarda davalar birleştirilebilir ya da bekletici
sorun yapılarak diğer davanın sonucu beklenebilir. Anayasa'nın 'Kanuni hâkim güvencesi' başlıklı 37. maddesinde, 'Hiç
kimse kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz. Bir
kimseyi kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu
doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamaz.' denilmiştir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında belirtildiği gibi, doğal
yargıç ilkesi suçun işlenmesinden veya çekişmenin doğmasından önce davayı
görecek yargı yerini yasanın belirlemesi şeklinde tanımlanmaktadır. Başka bir
anlatımla doğal yargıç ilkesi, yargılama makamlarının suçun işlenmesinden veya
çekişmenin meydana gelmesinden sonra özel olarak kurulmasına veya yargıcın
atanmasına engel oluşturmaktadır. İtiraz konusu kuralın üçüncü fıkrasındaki düzenleme ile, birlikte
işlenen suçlara ilişkin birleştirme kararı verilerek, sanıkların aynı ceza
mahkemesinde yargılanmalarıyla adaletin daha iyi gerçekleşmesi ve aynı konuda
farklı kararların ortaya çıkmasına engel olunması amaçlanmaktadır. Bağlantı
sebebiyle işlenen suçun niteliğinden ve mahkemelerin uygun bulmasına bağlı
olarak davaların birlikte yürütülmesinin zorunlu görülmesi nedeniyle, çocuk
yetişkinle birlikte, olaydan sonra kurulmuş olağanüstü bir mahkemede değil
olaydan önce kurulmuş genel mahkemede yargılanmaktadır. Kural, belirli bir
suçun işlenmesinden sonra bu suça ilişkin davayı görecek yargı yerini
belirlemediğinden doğal yargıç ilkesine aykırı görülmemiştir. Anayasa'nın 138. maddesinin birinci fıkrasında ise, hâkimlerin
görevlerinde bağımsız oldukları, Anayasa'ya, yasalara ve hukuka uygun olarak
vicdanî kanaatlerine göre hüküm verecekleri belirtilmektedir. Kuralın ikinci fıkrasına göre, çocuk mahkemesindeki hâkimin
gerekli gördüğü takdirde genel mahkemedeki davanın sonucunu beklemesi,
Anayasa'nın 138. maddesinde açıklanan vicdanî kanaatlerine göre karar verecek
hâkime emir ve talimat verilmesi, tavsiye ve telkinde bulunulması şeklinde
anlaşılamaz. Burada hâkim bir uyuşmazlıkla ilgili karar verirken, çocuk
hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirleri uygulamak suretiyle gerekli
görürse yargılamayı genel mahkemedeki davanın sonuna kadar bekletmekte ve
bağlantı nedeniyle başka bir mahkemenin kararına dayanmaktadır. Bununla
birlikte çocuk hakkında yargılamayı yapan mahkemenin her olayı değerlendirerek
bekletici mesele sayma ya da saymama takdirindedir. Kaldı ki genel mahkemedeki
davanın sonucu, çocuk mahkemesi için bağlayıcı da değildir. Açıklanan nedenlerle Kural Anayasa'nın 37. ve 138. maddelerine
aykırı değildir. İtiraz isteminin reddi gerekir. Kural'ın Anayasa'nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 3.7.2005 günlü, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 17. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 28.1.2010 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ