ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1979/12 Karar Sayısı:1979/25 Karar Günü:5/6/1979 Resmi Gazete
tarih/sayı:19.7.1979/16701 İPTAL DAVASINI AÇAN : Millî Selâmet Partisi Millet Meclisi
Grubu. İPTAL DAVASININ KONUSU : 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı
"Vakıflar Genel Müdürlüğü 1979 Yılı Bütçe Kanunu" nun 6. maddesinin
Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptali istenmiştir. II. İPTALİ İSTENEN YASA HÜKMÜ: 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı "Vakıflar Genel Müdürlüğü 1979
yılı Bütçe Kanunu" nun 6. maddesi şöyledir. "Madde 6. - Mazbut vakıflarda ilgililerin intifa hakları,
Vakıflar Nizamnamesine ek 23/12/1937 ve 13/10/1939 tarihli nizamnamelere göre
ödenir." III. İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca, Şevket
Müftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Lûtfi ömerbaş, Ahmet Erdoğdu, Osman Tokcan,
Rüştü Aral, Ahmet Salih Cebi, Muammer Yazar, Âdil Esmer, Nihat O.
Akçakayalıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu, Necdet Darıcıoğlu, Bülent Olçay,
Yılmaz Aliefendioğlu ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyla 12/4/1979 gününde
yapılan ilk inceleme toplantısında; dosyanın eksiği bulunmadığından işin
esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. IV. ESASIN İNCELENMESİ : Davanın esasına ilişkin rapor, dava dilekçesi, dava konusu yasa
kuralı, dayanılan Anayasa ilkeleri, bunlara ilişkin gerekçeler ve konu ile
ilgili öteki metinler okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü : Anayasa'nın 126. maddesinin son fıkrasının son tümcesi, Bütçe
Yasasına bütçe ile ilgili olanlar dışında hüküm konulmasını yasaklamaktadır.
Bütçe Yasasına konulabilecek hükümleri sınırlayan bu kuralın Anayasa'da yer
alış nedeni, Bütçe Yasası ile öteki yasaların hazırlanış biçimleri ve
nitelikleri yönünden farklarını belirleyen Anayasa'nın 64., 92., 93. ve
94. maddelerinin incelenmesinden açıkça ortaya çıkmaktadır. Gerçekten, Anayasa'nın 64. maddesinde, Türkiye Büyük Millet
Meclisinin görev ve yetkileri belirtilirken, "kanun koyma" yetkisi
yanında, ayrıca "Devletin bütçe kanun tasarılarını görüşmek ve kabul
etmek" yetkisinden de sözedilmesi, Anayasa Koyucunun iki çeşit yasayı
birbirinden ayrı olarak ele aldığını ortaya koyduğu gibi, yasaların görüşülmesi
ve kabulü konusunu düzenleyen 92. madde yanında, Bütçe yasasının görüşülmesi ve
kabulünü ayrı bir yönteme bağlayan 94. maddenin getirilmiş olması ve 93.
maddede, Cumhurbaşkanı'nın yasaları bir kez daha görüşülmeleri için Türkiye
Büyük Millet Meclisine geri gönderme yetkisinin kapsamına bütçe yasalarının
alınmamış bulunması da iki çeşit yasa arasındaki ayrımı kesinlikle
belirlemektedir. Bu anayasal durum karşısında, itiraz konusu hükmün Bütçe
Yasasında yer alabilmesi "bütçe ile ilgili olması" koşuluna bağlıdır.
Oysaki Anayasa Mahkemesinin birçok kararında belirtildiği gibi, bir hükmün
Anayasa'nın 126. maddesindeki anlamda "bütçe ile ilgili"
sayılabilmesi yalnızca bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı
kolaylaştırıcı, tamamlayıcı ya da açıklayıcı nitelikte bulunmasına bağlı olup,
itiraz konusu hükmün bu niteliği taşımadığı ve ancak Bütçe Yasası dışında bir
yasal düzenlenmeye konu olabileceği açıkça ortadadır. Nitekim daha Önceki bir itiraz nedeniyle, 1805 sayılı,
"1974 yılı Vakıflar Genel Müdürlüğü Bütçe Kanunu"nun 8. maddesinde
yer alan aynı nitelikteki bir hüküm Anayasa Mahkemesinin 2/11/1978 günlü, Esas
: 1978/38, Karar : 1978/49 sayılı kararı ile ve yukarda özetlenen gerekçeye
dayanılarak iptal edilmiştir. (12 Şubat 1979 günlü, 16548 sayılı Resmî Gazete) Böyle olunca, 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı "Vakıflar Genel
Müdürlüğü 1979 yılı Bütçe Kanunu "nun 6. maddesinin aynı gerekçe ile
Anayasa'nın 64., 92., 93., 94. ve 126. maddelerine aykırılığı nedeniyle
iptaline karar verilmelidir. V. SONUÇ : 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı "Vakıflar Genel Müdürlüğü 1979
yılı Bütçe Kanunu"nun 6. maddesi hükmünün Anayasa'nın 64., 92., 93., 94.
ve 126. maddelerine aykırı olduğuna ve iptaline, 5/6/1979 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Üye Lütfi Ömerbaş Üye Ahmet Erdoğdu Üye Osman Tokcan Üye Rüştü Aral Üye Ahmet Salih Çebi Üye Muammer Yazar Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Nahit Saçlıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Kenan Terzioğlu Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yekta Güngör Özden