ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/1 Karar Sayısı : 2006/98 Karar Günü : 4.10.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 9.12.2006-26371 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara İkinci İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 15.11.2000 günlü, 4603
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi
ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'a 20.6.2001 günlü, 4684
sayılı Yasa ile eklenen geçici 2. maddenin dördüncü fıkrasının ikinci
tümcesinin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Kıdem tazminatının, emsal personel için hesaplanan emekli
ikramiyesi tutarında tahakkuk ettirilerek ödenmesi işlemine karşı, sınırlama
yapılmaksızın faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu
kuralın Anayasa'ya aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ 1. İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk
Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanun'un 4684 sayılı Yasa ile eklenen ve itiraz konusu kuralı da içeren geçici
2. maddesi şöyledir: “ GEÇİCİ MADDE 2 – Geçici 1 inci maddenin (2) numaralı fıkrasında
belirtilen süreler içinde emeklilik hakkını kullanmayanlara, bu maddenin yayımı
tarihinden itibaren iki ay içinde emeklilik başvurusunda bulunmaları halinde,
emekli ikramiyeleri %25 fazlasıyla ödenir. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesine
göre kurulmuş T.Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfına
tabi personel için de geçici 1 inci maddenin (2) numaralı fıkrası ve bu madde
hükümleri uygulanır. Ancak, söz konusu personel için geçici 1 inci maddede
öngörülen süreler bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başlar. Bu madde kapsamında emekli olan personel, emekli oldukları
tarihten itibaren üç yıl içinde bu bankalarda yeniden istihdam edilemez. T.Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı
üyesi personele, emekli olduklarında, bu Sandığa tabi olarak çalıştıkları ve
“emekli ikramiyesi” veya “kıdem tazminatı” veya “iş sonu tazminatı”
alamadıkları yıllar için, Bankadaki emsali T.C. Emekli Sandığına tabi personele
her bir hizmet yılı için ödenmesi gereken “emekli ikramiyesi” tutarı kadar
kıdem tazminatı Türkiye Emlak Bankası A.Ş. tarafından ödenir. Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli olan, söz konusu Vakıf üyesi
personel için de, her hizmet yılı için kendi hizmet dönemlerinde geçerli olan
emekli ikramiyesi tutarları dikkate alınarak kıdem tazminatı hesaplamak üzere
ve geçmişe yönelik herhangi bir gecikme zammı, faiz veya fer'i diğer bir hak
ödenmemek kaydıyla bu fıkra hükmü uygulanır. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası A.Ş. ve
Türkiye Emlak Bankası A.Ş.'nde 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmakta olan
personelden, emeklilik hakkını elde etmeden, bu Kanundan faydalanmak amacıyla
31/12/2001 tarihine kadar bu görevlerinden istifaen ayrılanlara, 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre hesaplanacak emeklilik ikramiyesi miktarını aşmamak ve
emekli olma şartı aranmamak üzere hesaplanacak miktar, ilgili bankalarca
ikramiye olarak ödenir. Bunlardan, bilahare T.C. Emekli Sandığından emekli
aylığı bağlanmasına hak kazananlara, Sandıkça ödenecek emeklilik ikramiyesinin
hesabında, ikramiye ödenen bu süreler dikkate alınmaz. T.Emlak Bankası A.Ş.
Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfına tabi olarak çalışan personelden, aynı
sürede istifa ederek ayrılanlara da, Vakfa tabi süreler için, emekli olma şartı
aranmaksızın yukarıdaki fıkra hükümlerine göre hesaplanacak kıdem tazminatı
ilgili bankaca ödenir.” B-Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'in katılmalarıyla
14.1.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu Kural'ın yürürlük tarihinden önce
emekliye ayrılan Türkiye Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı
Vakfı üyesi personele ödenecek kıdem tazminatının, emekli oldukları tarihte
geçerli olan emekli ikramiyesi tutarları dikkate alınarak hesaplanmasına
ilişkin düzenlemenin, maddenin yürürlük tarihinden sonra emekliye ayrılanlar
ile önceden emekli olanlar bakımından eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı
nedeniyle itiraz konusu Kural'ın Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen yasa önünde eşitlik ilkesi,
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan
kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım
yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında
eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden
aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,
kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim
Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi'nin çağdaş bankacılığın ve
uluslararası rekabetin gereklerine göre çalışmasını ve özelleştirmeye
hazırlanmasını sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmasını amaçlayan 4603
sayılı Yasa'ya 4684 sayılı Yasa'yla eklenen geçici 2. madde ile söz konusu
bankaların personel sayısının azaltılması için teşvikli emeklilik uygulaması
getirilmiştir. İtiraz konusu kuralın yer aldığı geçici 2. maddede, 4603 sayılı
Yasa'da yer verilmeyen ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 20. maddesine
göre kurulmuş bulunan Türkiye Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım
Sandığı Vakfı üyesi personele de yer verilmiş ve bunlar hakkında da teşvikli
ikramiye sisteminin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu personele, Sandığa tabi
olarak çalıştıkları ve “emekli ikramiyesi”, “kıdem tazminatı” veya “iş sonu
tazminatı” alamadıkları yıllar için, Bankadaki emsali T.C. Emekli Sandığına
tabi personele her bir hizmet yılı için ödenmesi gereken “emekli ikramiyesi”
tutarı kadar kıdem tazminatının ödenmesi öngörülmüştür. Aynı hüküm, itiraz
konusu Kural'la geçici 2. maddenin yürürlüğe girdiği 3.7.2001 tarihinden önce
emekli olan Vakıf üyesi personel için de uygulanacaktır. İtiraz konusu Kural'ın gerekçesinde, 4603 sayılı Yasa'nın “ yürürlüğe
girdiği tarihte görevde bulunan Banka personelinden 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakkını kazanmış
olanlara tanınan söz konusu hak T. Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve
Yardım Sandığı Vakfı üyesi olan personelini kapsamamaktadır. Bu husus da
eşitlik ilkesine aykırı sonuç doğurmaktadır. Diğer taraftan, işçi statüsünden
sözleşmeli statüye geçirilen Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi personeline sözleşmeli
dönem için 5.1.1988 tarihli ve 308 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas
edilen iş sonu tazminatı 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin geçici 8. maddesi ile kaldırılmış olduğundan sözleşmeli dönem ve
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi dönem için ne şekilde bir emekli
ikramiyesi ödeneceği belirlenmemiş olup kanuni bir boşluk doğmuştur. Bu nedenle
T. Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı üyesi
personelden sözleşmeli veya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur
statüsünde olanlara emekli olduklarında emeğinin karşılığı olan kıdem tazminatı
veya emekli ikramiyesi ödenememiştir. Bu durum aynı Bankada çalışan personel
arasında haksız bir uygulamaya neden olmuştur” denilerek eşitsizliğin
giderilmesi için düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır. İtiraz konusu Kural'ın yürürlük tarihinden önce emekliye ayrılan
ve tazminat alamayan Vakıf üyesi personel ile bu tarihten sonra emekliye
ayrılan Vakıf üyesi personel aynı hukuksal durumda bulunmadıklarından, bunlar
arasında eşitlik karşılaştırması yapılamaz. Kural'ın yürürlük tarihinden önce
emekli olanlar arasında ise bir ayırım yapılmamış, her hizmet yılı için kendi
hizmet dönemlerinde geçerli olan emekli ikramiyesi tutarları dikkate alınarak
kıdem tazminatı hesaplanmak suretiyle, kendi dönemleri içinde Yasa'nın
öngördüğü haklardan aynı esaslara göre yararlandırılmaları sağlanmıştır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu Kural Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,
Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanun”a 20.6.2001 günlü, 4684 sayılı Yasa ile eklenen geçici 2.
maddenin dördüncü fıkrasının ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, 4.10.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT