ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/103 Karar Sayısı : 2008/139 Karar Günü  : 18.9.2008 R.G. Tarih-Sayı :25.12.2008-27091 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Mersin 1. Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 9.7.1953 günlü, 6123 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle
değiştirilen 491. maddesinin son fıkrasında yer alan "Bu maddede yazılı
suçlar ikiden fazla kimseler tarafından yapılır..." ibaresinin,
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Hırsızlık suçundan sanık hakkında açılan kamu davasında itiraz
konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 9.7.1953 günlü,
6123 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 491. maddesi şöyledir: "Her kim, diğerinin taşınabilir malını rızası olmaksızın
faydalanmak için bulunduğu yerden alırsa altı aydan üç seneye kadar hapsolunur. Ekonomik bir değer taşıyan her türlü enerji de taşınabilir mal
sayılır. Hırsızlık: 1. Resmi dairelerde ve evrak mahzenlerinde bulunan, Devlete ait
mal ve evrak veya umumi müesseselerde muhafaza olunan yahut diğer mahallerde
bulunup menafii umuma ait olan eşya hakkında vuku bulursa; 2. Adet muktezası olarak yahut tahsis ve istimalleri itibariyle
umumun tekafülü altında bulunan eşya hakkında işlenirse; 3. Hırsızla malı çalınan arasında hizmet veya bir iş yapmak veya
bir yerde muvakkat olsun birlikte oturmak yahut karşılıklı nezaket icaplarından
ileri gelen itimadı suiistimal neticesi olarak sıyanetine terk ve tevdi olunmuş
eşya hakkında işlenirse; 4. Gündüzün bir bina içinde veya duvarla çevrilen müştemilatına
girilerek işlenirse; 5. Mandıra, ağıl gibi hayvanata mahsus yerlerde bulunan yahut
lüzumuna göre açık yerlerde veya kırlarda bırakılan ve haklarında 492 nci
maddenin 9 uncu fıkrasının tatbiki mümkün olmayan hayvanları bu yerden almak
suretiyle işlenirse; cezası bir seneden beş seneye kadar hapistir. Bu maddede yazılı suçlar ikiden fazla kimseler tarafından birlikte
yapılır yahut suçun işlemesinde yukarda yazılı hallerden iki veya
daha fazlası birleşirse cezanın aşağı haddi iki sene hapistir". B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ın
katılımlarıyla 16.12.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Önsorun İtiraz konusu ibareyi içeren 1.3.1926 günlü 765 sayılı Türk Ceza
Kanunu, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5252 sayılı Türk Ceza
Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 12. maddesi uyarınca
yürürlükten kalkmış olduğundan, esas incelemeye devam edilip edilmeyeceği
sorunu üzerinde durulmuştur. Bu durumda 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 491. maddesinin birinci
fıkrasında yer alan basit hırsızlık suçu, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe
giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesinde düzenlenmiş, 491.
maddenin üçüncü fıkrasında yer alan suçun nitelikli hallerine 141. maddede yer
verilmemiş, bunlar Kanun'un 142. maddesinde düzenlenmiştir. 765 sayılı Türk
Ceza Kanunu'nun 2. maddesi ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. ve 5252
sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 9.
maddeleri uyarınca, itiraz konusu kuralın uygulanabileceği gözetilerek esasın
incelenmesinin sürdürülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 491. maddesinin
son fıkrasında yer alan "Bu maddede yazılı suçlar ikiden fazla kimseler
tarafından birlikte yapılır ..." ibaresinin, aynı maddede düzenlenen ve
cezaları farklı olan basit ve nitelikli hırsızlık suçları arasında bir ayırım
yapmadan, bu suçların ikiden fazla kimseler tarafından birlikte işlenmesi
halinde verilecek cezanın alt sınırını iki yıl olarak belirlemesinin, hukuka
aykırı ve adaletsiz sonuçlar doğurduğu ve aynı konumda olmayan suçlulara aynı
kuralın uygulanmasına yol açtığı, bu nedenle itiraz konusu ibarenin Anayasa'nın
2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Hırsızlık suçu, başkasının taşınabilir malının, rızası olmaksızın
faydalanmak maksadıyla bulunduğu yerden alınmasıyla oluşur. 765 sayılı Türk
Ceza Kanunu'nun 491. maddesinin son fıkrası uyarınca, 491. maddede sayılan
suçların ikiden fazla kimseler tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek
cezanın aşağı haddinin artırılması öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri
hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı tutum ve durumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet
organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı
sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde, Anayasa'nın ve ceza hukukunun temel ilkelerine
bağlı kalmak koşuluyla, suçlara verilecek cezaların artırım ve indirim
nedenleri ile oranlarının belirlenmesi ceza siyaseti gereği yasa koyucunun
takdirindedir. İtiraza konu ibare de yasa koyucunun takdir yetkisi ve ceza
siyaseti kapsamında görülmesi gereken bir düzenleme niteliğindedir. Anayasa'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında herkesin, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiştir.
Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen yasa önünde eşitlik ilkesi, hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal
eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin
yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını
ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kişi ve
topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi
yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da
topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 491. maddesinin son fıkrasındaki
düzenleme ile aynı maddede düzenlenen suçların ikiden fazla kimseler tarafında
birlikte işlenmesi halinde verilecek cezanın aşağı haddinin artırılması
öngörülmektedir. İtiraz konusu kuralın, 491. maddede yer alan hırsızlık
suçlarının ikiden fazla kimseler tarafından işlenmesinin suçun işlenişini
kolaylaştıracağı; toplumsal barışı, kamu düzenini, bireylerin güven ve huzurunu
daha fazla bozacağı düşüncesiyle düzenlendiği anlaşılmaktadır. Yasa koyucu,
burada basit ve nitelikli hırsızlık suçları arasında ayırım yapmadan, bu
suçların ikiden fazla kimseler tarafından işlenmesini cezanın alt sınırı
açısından aynı ağırlıkta görerek iki tür suça verilecek cezanın alt sınırını da
iki yıl olarak belirlemiştir. Buna göre 491. maddede düzenlenen basit ya da
nitelikli hırsızlık suçlarını işleyen ikiden fazla kimseler, itiraz konusu
kural karşısında aynı konumda olduklarından, bu kişilerin alacakları cezanın aynı
kurala bağlı kılınması eşitlik ilkesine de aykırı değildir. Bu nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 9.7.1953 günlü, 6123 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle
değiştirilen 491. maddesinin son fıkrasında yer alan "Bu maddede yazılı
suçlar ikiden fazla kimseler tarafından yapılır..." ibaresinin Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 18.9.2008 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Cafer ŞAT Üye A. Necmi ÖZLER Üye Ali GÜZEL Üye Fettah OTO Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla PERKTAŞ