ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2016/135 Karar Sayısı:2016/129 Karar Tarihi:4.7.2016 R.G. Tarih-Sayı:Tebliğ Edildi İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet
Meclisi (TBMM) üyeleri Engin ALTAY, Levent GÖK ve Özgür ÖZEL ile birlikte 122
milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 1.7.2016 tarihli ve 6723
sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun’un; tümünün yok hükmünde olduğunun saptanmasına ya da tümünün şekil
bakımından Anayasaya aykırılığı nedeniyle iptaline ya da 1., 12.,17. ve 22.
maddelerinin Anayasa’nın 2., 10., 90., 138., 139., 140., 154. ve 155.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek esas bakımından iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, dava dilekçesi ve ekleri, Başraportör Ayşegül ATALAY
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, yok hükmünde olduğunun tespiti ya da
iptali istenilen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: 2. Dava dilekçesinde özetle, Anayasa'nın 7. maddesinde yasama
yetkisinin TBMM'ye ait olduğunun ifade edildiği ve 87. maddesinde de TBMM'nin
yetkilerinin kapsamının belirlendiği, bu sürecin Genel Kurul’un kabul
iradesiyle tamamlanacağının kuşkusuz olduğu, yasama organından sadır olan bir
kanunun TBMM Genel Kurulunda oylanıp kabul edilmekle artık hukuk aleminde
hayatiyet kazandığı ve var olduğu, 6723 sayılı Kanunun da 1.7.2016 tarihinde
kabul edilmekle artık hayatiyet kazandığı ve hukuk aleminde var olduğu,
kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması ya da halkoyuna sunulmasının
kanunların "varlık" koşulu olmadığı, kanunların Resmî
Gazete'de yayımlanmakla yürürlüğe girdiği, Anayasa'nın "Dava açma
süresi" başlıklı 151. maddesinde öngörülen altmış günlük sürenin "hak
düşürücü süre" olduğu ve kanunun Resmî Gazete'de yayımlanma
tarihinden itibaren işlemeye başladığı, fakat buradan, şekil ya da esas
yönünden iptal davası açabilmek için ilgili kanunun mutlaka Resmi Gazete’de
yayımlanması gerektiği sonucuna varılamayacağı, bir yasama tasarrufunun Resmî
Gazete'de yayımlanmasının "yürürlük" koşulu olduğu, TBMM Genel
Kurulu'nun "kabul" iradesinin tezâhürü ile birlikte "varlık "
kazanan kanunlara karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilmek ya da aynı
zamanda "yokluk" isteminde bulunabilmek için "varlık" koşulunun gerçekleşmesinin yeterli olduğu ve "yürürlük" koşulunun
gerçekleşmesinin beklenilmesine gerek bulunmadığı, zira, Anayasa’nın 7., 87. ve
175. maddeleri uyarınca, olağan kanun ya da Anayasa değişikliği niteliğindeki
her bir tasarrufun TBMM’nin yetki alanına girdiğinin açık olduğu, Anayasa’nın
TBMM’nin bu yetkisini “ yürürlük koşullarını yerine getiren ya da getirmeyen
yasalar bakımından herhangi bir ayırım yapmaksızın ” tanıdığı, TBMM’nin
hukuksal tasarruflarının, Anayasa’daki ayrık durumlar dışında Anayasa
Mahkemesi’nin denetimine tabi olduğu, Anayasa Mahkemesi'nin 27.11.2007 tarihli
ve E.2007/99, K.2007/86 sayılı kararında da, kanunlar arasında yürürlük koşulunu
yerine getiren ya da getirmeyen şeklinde bir ayrım yapılmaksızın kanunların
TBMM'nin yasama yetkisinin kapsamında bulunduğunun kabul edildiği ve henüz
yürürlüğe girmemiş olan bir yasama tasarrufunun Anayasa’ya uygunluğunu
denetlediği, kaldı ki Anayasamızda ve hukuk düzenimizde kanunların, yürürlük
öncesi yargısal denetimini yasaklayan herhangi bir hüküm bulunmadığı,
dolayısıyla sakat bir yetkiye ve amaca dayanılarak ihdas edilen bir kanunun
Anayasa’nın 89. maddesindeki prosedürün tamamlanması ve Cumhurbaşkanınca
yayımlanması (yürürlük koşulu) beklenmeksizin “ yokluğunun tespiti ”nin ya
da “ iptali ”nin istenmesinin olanaklı olduğu, bu itibarla, dava konusu
6723 sayılı Kanun’un TBMM Genel Kurulunca varlık koşulu yeterli görülmekle,
dava konusunun “ önemi ”, “ hassasiyeti ” ve “ aciliyeti ”
gözetilerek 6723 sayılı Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanması beklenmeksizin
yargısal denetiminin sağlanması amacıyla dava açıldığı belirtilerek, 1.7.2016
tarihli ve 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanun’un; tümünün yok hükmünde olduğunun saptanmasına ya da tümünün şekil
bakımından ya da 1., 12., 17. ve 22. maddelerinin esas bakımından Anayasa’nın
2., 10., 90., 138., 139., 140., 154. ve 155. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep
edilmiştir. 3. Anayasa'nın 148. maddesinde, "...Kanunların şekil
bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp
yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve
ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile
sınırlıdır... Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra,
şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def'i yoluyla da ileri
sürülemez..." , 151. maddesinde ise "Anayasa Mahkemesinde
doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, iptali istenen kanun, kanun hükmünde
kararname veya içtüzüğün Resmi Gazetede yayımlanmasından başlayarak altmış gün
sonra düşer." kuralına yer verilmiştir. 4. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un " İptal davası açma süresi " başlıklı
37. maddesinde de, "Anayasa değişiklikleri ile kanunların şekil
yönünden Anayasaya aykırılıkları iddiası ile doğrudan doğruya iptal davası açma
hakkı, bunların Resmî Gazetede yayımlanmalarından başlayarak on gün; kanun
hükmünde kararnamelerle Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların
belli madde ve hükümlerinin şekil ve esas, kanunların ise sadece esas
yönlerinden Anayasaya aykırılıkları iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası
açma hakkı, bunların Resmî Gazetede yayımlanmalarından başlayarak altmış gün
sonra düşer." denilmiştir. 5. Anayasa Mahkemesi'nin 21.2.2014 tarihli ve E. 2014/46, K.
2014/38 sayılı kararında da belirtildiği üzere kanun tasarı ve tekliflerinin
TBMM'ce kabulüyle kanunların varlık kazandıkları kuşkusuz olmakla birlikte,
Anayasa'nın ve 6216 sayılı Kanun'un anılan maddelerinde iptal davası açma
süresi, dava konusu kanun, kanun hükmünde kararname veya İçtüzüğün Resmî
Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren başlatılmış ve öngörülen sürelerin
sonunda dava açma hakkının düşeceği belirtilmiştir. 6. Dava dosyasının incelenmesinden, 6723 sayılı Kanun'un;
tümünün yok hükmünde olduğunun tespiti ya da tümünün şekil ya da 1., 12., 17.
ve 22. maddelerinin esas bakımından iptalleri talebiyle 1.7.2016 tarihinde
iptal davası açıldığı ve bu tarih itibarıyla Kanun'un Resmî Gazete'de
yayımlanmadığı anlaşılmıştır. 7. İptal davasının açıldığı tarihte, Anayasa'da ve 6216 sayılı
Kanun'da öngörülen iptal davası açma sürelerinin henüz işlemeye başlamadığı
açık olduğundan, süresinden önce açılan iptal davasının incelenebilmesi ve dava
konusu kuralların Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapılabilmesi mümkün
değildir. 8. Açıklanan nedenlerle, bu aşamada incelenmesi mümkün olmayan
iptal davasının reddi gerekir. 9. Alparslan ALTAN ve Erdal TERCAN bu görüşe katılmamışlardır. ll- HÜKÜM 1.7.2016 tarihli ve 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; tümünün yok hükmünde olduğunun
saptanmasına ya da tümünün şekil bakımından ya da 1., 12., 17. ve 22.
maddelerinin esas bakımından Anayasa’nın 2., 10., 90., 138., 139., 140., 154.
ve 155. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi talebiyle açılan iptal davasının, Anayasa’nın
148. ve 151. maddeleri ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 37. maddesinde öngörülen dava açma
sürelerine uyulmaması ve dava konusu kuralların bu aşamada Anayasaya uygunluk
denetiminin yapılabilmesinin mümkün olmaması nedeniyle incelenmeksizin REDDİNE,
Alparslan ALTAN ve Erdal TERCAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 4.7.2016
tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Alparslan ALTAN Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ