ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/65 Karar Sayısı  :  2018/36 Karar Tarihi :  2/5/2018 R.G. Tarih-Sayı :  Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 8. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2003 tarihli ve
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı
Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin (2) numaralı alt bendinin Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Akaryakıt istasyonundaki yer altı
tankında gizli bölme bulundurulması nedeniyle verilen idari para cezasının
iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu kuralı da içeren 19. maddesi şöyledir: “İdari para cezaları Madde 19- Bu Kanuna göre idari para cezalarının veya idari
yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel
oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve tedbirler diğer kanunlar gereği
yapılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idari
para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması. 2) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin ihlali. 3) 18 inci maddenin ihlali. b) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin bayilik
lisansı sahipleri tarafından ihlali halinde bayinin sözleşme yaptığı dağıtıcı
lisansı sahipleri hakkında (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri
uygulanır. c) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası
idari para cezası verilir: 1) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapılan uygulamaların dolaylı
veya dolaysız olarak engellenmesi veya engellenmeye teşebbüs edilmesi. 2) 9 uncu maddede yer alan kısıtlamalara uyulmaması. 3) 5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 17 nci maddelerin
ihlali. d) 8 inci maddenin ihlali halinde bayiler için (c) bendinde yer
alan cezanın beşte biri uygulanır. e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası
idari para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya
işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin
yapılması. 2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet
gösterilmesi. 3) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvim
yılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendi
haricindeki bentlerin ihlali. 4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama
tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi. f) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki
ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte
biri uygulanır. g) Ulusal marker ekleme işlemlerine nezaret etmek üzere yetki
verilen bağımsız gözetim firmalarının yükümlülüklerini yerine getirmemeleri
halinde (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri uygulanır. h) 16 ncı madde uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü
bulunan lisans sahiplerine, eksik tuttukları her bir ton ürün için iki yüz Türk
Lirası idari para cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında ton
küsuratı dikkate alınmaz. Ceza uygulanan bir fiilin iki takvim yılı geçmeden aynı kişi
tarafından tekrarı halinde, cezalar iki kat olarak uygulanır. İdari para cezaları, ön araştırma veya soruşturma aşamasının
tamamlanmasından sonra Kurul tarafından en geç üç ay içinde karara bağlanır. Bu Kanunun kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına
karşı yargı yoluna başvurulması tahsil işlemlerini durdurmaz. İdari para cezalarının tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde
ödenmemesi halinde, cezanın ilgili vergi dairesi aracılığı ile tahsili
sağlanır. Tahsilatta 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği
yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk
Lirasına kadar idari para cezası verilir. Tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna göre lisans
gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar mühürlenir.” B.İlgili Görülen Kanun Hükmü Kanun’un ilgili görülen 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l)
bendi şöyledir: “Lisans sahiplerinin temel hak ve
yükümlülükleri Madde 4- … Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar; … l) (Ek: 28/3/2013-6455/37 md.) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal
marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye
yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı
sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmamak, İle yükümlüdür.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODAL
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu ve ilgili kanun
hükümleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2.Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. 3.Başvuran Mahkeme, Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin (2) numaralı alt bendinin iptalini talep etmiştir. 4. Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2)
numaralı alt bendinde “4üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin
ihlali”, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idari para cezası verilmesi
gereken hâller arasında öngörülmüştür. 5.Kanun’un “Lisans sahiplerinin temel hak ve
yükümlülükleri” kenar başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l)
bendinde; bu Kanun’a göre faaliyette bulunanların kaçak akaryakıt veya sahte
ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu
etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere
aykırı sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmamakla yükümlü
oldukları belirtilmiştir. 6. Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l) bendinde
belirtilen bu yükümlülük, petrol piyasasında faaliyette bulunan lisans
sahiplerinin tamamı yönünden geçerlidir. Bakılmakta olan dava ise akaryakıt
istasyonunda yer alan yer altı tankında gizli bölme bulundurması nedeniyle
akaryakıt bayisine verilen idari para cezasının iptali talebine ilişkindir.
Dolayısıyla itiraz konusu kurala ilişkin esas incelemenin bayiler yönünden
sınırlı olarak yapılması gerekir. 7.Diğer taraftan Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın
diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” kenar başlığını taşıyan 152.
maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına
girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl
geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda
bulunulamaz.” ve 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel
durumlar” kenar başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî
Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.” hükümlerine
yer verilmiştir. 8.5015 sayılı Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin (2) numaralı alt bendinin bayiler yönünden sınırlı
olarak incelenmesine ilişkin itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin 1/11/2017
tarihli ve E.2017/97, K.2017/148 sayılı kararıyla kuralın Anayasa’ya aykırı
olmadığı gerekçesi ile esastan reddedilmiş ve bu karar 22/12/2017 tarihli ve
30278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 9.Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret
kararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için
önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 22/12/2017 tarihinden başlayarak
geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. 10.Açıklanan nedenlerle Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının
(a) bendinin (2) numaralı alt bendinin bayiler yönünden
sınırlı olarak incelenmesine ilişkin itiraz başvurusunun Anayasa'nın 152.
maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı
fıkrası gereğince esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun
28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19.
maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendinin esasının
incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin bayiler yönünden
sınırlı olarak yapılmasına, bu yönden incelenen kuralın Anayasa’nın 152.
maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası
gereğince REDDİNE 2/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ