ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/38 Karar Sayısı : 1975/45 Karar Tarihi:11/3/1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmir
Birinci Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974
günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanan 15.5.1974 günlü,1803
sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında
Kanun”un 3. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün, esas yönünden Anayasanın 12. maddesine
aykırılığı nedeniyle iptali istenmiştir. I- OLAY : 20.2.1930 günlü, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma
Hakkında Kanun hükümlerine aykırı eylemlerinden ötürü, beş sanık hakkında, sözü
geçen Yasanın 6258 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin (A) ve (C) bentlerine
göre cezalandırılmaları istemiyle, yöntemine uygun biçimde açılıp İzmir 1.Ağır
Ceza Mahkemesinde Esas: 1972/22 sayı ile görülmekte olan kamu davasında,
sanıkların eylemleriyle suç günlerine göre uygulanması gereken yasa kuralları
arasında bulunan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasındaki
kuralı esas yönünden Anayasanın 12. maddesine aykırı gören Mahkemece, bu
kuralın iptali için Anayasa’nın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı
Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar
verilmiştir. II. İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 11.3.1975
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinde durulmuştur: 1-Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olup
olmadığı sorunu: Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasaya
uygunluk denetimine bağlı olduğu, daha önce Mahkememizin verdiği 28.11.1974
günlü, Esas: 1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararda gerekçeleriyle birlikte
açıklanmıştır. (Resmi Gazete gün: 21.1.1975, sayı: 15125) Orada da benimsendiği üzere, bir kuralı itiraz konusu yapılan
15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasa, Anayasanın değişik 147. maddesindeki “kanun”
deyiminin kapsamına girmektedir. Öbür yönden, Anayasanın Anayasaya uygunluk
denetimin dışında bıraktığı yasalardan değildir. Şu duruma göre, itiraz yoluyla gelen bu işe bakmanın Anayasa
Mahkemesinin görevi içinde bulunduğu ortadadır. Bu görüşe Şahap Arıç katılmamıştır. 2- İtirazın yöneltildiği 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci
fıkrasındaki “ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 1567 sayılı
Kanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerini ihlâl eyleyen fiiller” e
ilişkin kuralın iptaline 5.3.1975 gününde, Esas:1975/3, Karar: 1975/35 sayı ile
karar verilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer
kalmamıştır. III- SONUÇ : 1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi içinde
bulunduğuna Şahap Arıç’ın karşıoyu ile ve oyçokluğuyla; 2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci
fıkrasındaki “ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 1567 sayılı
Kanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerini ihlâl eyleyen fiiller”e ilişkin
kuralın iptaline 5.3.1975 gününde, Esas:1975/3,Karar:1975/35 sayı ile karar
verilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına
oybirliğiyle; 11.3.1975 gününde karar verildi. Başkan Muhittin TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye Şahap ARIÇ Karşıoy ekli Üye İhsan ECEMİŞ Üye Ahmet AKAR Üye Ziya ÖNEL Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Hasan GÜRSEL Üye Ahmet Salih ÇEBİ Üye Şevket MÜFTÜGİL Üye Adil ESMER Üye Nihat
  O.AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet
  H.BOYACIOĞLU KARŞIOY YAZISI Görev sorununa ilişkin karşıoy: İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasaya
aykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığı
ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir. İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.
Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp karar
niteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukuki
sonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetimine
tabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabi
tutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediği
kararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 de
olduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklinde
kullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığından
Kanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinin
takdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmiş
olur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet
edilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, af
yetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu hususta
istisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada
karar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun
şeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez. Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’nin
görevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin görevi
içinde kabul eden karara karşıyım. Üye Şahap
  ARIÇ