ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/220 Karar Sayısı : 2024/219 Karar Tarihi : 25/12/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 5. İcra Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı
Kanun’un 6. maddesiyle eklenen geçici 20. maddenin Anayasa’nın 35. ve 36.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: M uhafaza işleminin dayanağı olan haczin kalkması nedeniyle
malın mülkiyetinin yediemine devredilmesi
talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu geçici 20. maddesi şöyledir: “ Geçici Madde 20- (Ek:28/3/2023-7445/6 md.) Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla, muhafaza işleminin dayanağı olan haciz kalkmış olup da yedieminde
bulunan mallar, takibin yapıldığı yer icra dairesince bu madde uyarınca resen
tasfiye edilir. Adalet Bakanlığı, tasfiye edilecek malların sayısını dikkate
alarak takibin yapıldığı yer icra dairelerinden birini veya birkaçını ya da
takibin yapıldığı yerin bağlı olduğu ilin adıyla anılan icra dairelerinden
birini veya birkaçını tasfiye işlemlerini yürütmekle görevlendirebilir. Tasfiye edilecek mallara ilişkin bilgiler, icra
dairesince Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminde duyurulur. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde gümrük idaresi, 4458 sayılı
Kanun kapsamında serbest dolaşımda olmayan tasfiye konusu malı, gümrük
işlemlerini yapmak üzere teslim almazsa, müteakip fıkralar uyarınca mal tasfiye
edilir. Yukarıdaki fıkra uyarınca mal tasfiye edilmez ve tahsil
dairesi, üçüncü fıkradaki süreyi takip eden on gün içinde, 6183 sayılı Kanun
uyarınca üzerinde haciz bulunan tasfiye konusu malı muhafaza ve/veya satış
işlemlerini yapmak üzere teslim almazsa, müteakip fıkralar uyarınca mal tasfiye
edilir. Yukarıdaki fıkra uyarınca mal tasfiye edilmez ve borçlu,
dördüncü fıkradaki süreyi takip eden on gün içinde, tarifeye göre belirlenen
yedieminlik ücretini ödemek suretiyle malı teslim almazsa müteakip fıkralar
uyarınca mal tasfiye edilir. Yukarıdaki fıkra uyarınca mal tasfiye edilmez ve rehin
hakkı sahibi, beşinci fıkradaki süreyi takip eden on gün içinde, rehinden
kaynaklanan haklarını kullanarak bu durumu icra dairesine bildirmezse müteakip
fıkralar uyarınca mal tasfiye edilir. Sicile kayıtlı mallar bakımından yukarıdaki fıkra
uyarınca mal tasfiye edilmezse icra dairesi, altıncı fıkradaki sürenin
dolmasını müteakip gecikmeksizin malın, kanunun elektronik ortamda açık artırma
suretiyle satışa ilişkin hükümleri uyarınca resen satışını yapar. Satış
ilanları, sadece elektronik satış portalında yapılır. Malın son iki yıl içinde
yapılan kıymet takdiri yoksa resen kıymet takdiri yapılır. İkinci artırmada
malın satılamaması halinde, artırma sonuç tutanağının ilan edildiği tarih esas
alınmak suretiyle müteakip fıkralar uyarınca mal tasfiye edilir. Yukarıdaki fıkralar uyarınca malın tasfiye edilememesi
halinde yediemin, altıncı ve sicile kayıtlı mallar bakımından yedinci
fıkralarda belirtilen süreleri takip eden on gün içinde malın mülkiyetini
almayı kabul eder ve varsa malın son iki yıl içinde yapılan, yoksa icra
dairesince takdir edilen kıymetinin yüzde otuzu üzerinden, tarifeye göre
belirlenen yedieminlik ücreti mahsup edildikten sonra bakiye tutarı öderse icra
dairesi, malın mülkiyetinin yediemine devrine yönelik kararın verilmesi için
dosyayı icra mahkemesine gönderir. Sicile kayıtlı mallar bakımından yedieminin malın
mülkiyetinin devrini kabul etmemesi halinde Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim
Şirketi, sekizinci fıkradaki süreyi takip eden bir ay içinde malın 7330 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca belirlenen hurda bedelini
ödeyeceğini bildirmesi ve bildirimde bulunduğu tarihten itibaren üç ay içinde
hurda bedelini ödemesi halinde icra dairesi, hurdaya ayırma işlemlerini
tamamlayarak malın mülkiyetinin Şirkete devrine yönelik kararın verilmesi için
dosyayı icra mahkemesine gönderir. Yukarıdaki fıkralar uyarınca malın tasfiye edilememesi
halinde icra dairesi, malın mülkiyetinin bedelsiz olarak Türkiye Kızılay
Derneğine devrine yönelik kararın verilmesi için dosyayı icra mahkemesine
gönderir. İcra mahkemesi, mülkiyetin devri için gönderilen
dosyalarda, en geç on gün içinde dosya üzerinden yapacağı inceleme sonunda
talebin kabulüne veya reddine kesin olarak karar verir. Kabul kararıyla, malın
mülkiyeti ilgiliye geçer; tüm haciz ve rehinler kaldırılarak devir ve teslim
işlemleri gerçekleştirilir. Tasfiye konusu malın vergi, ceza, prim gibi borçları,
borçluya ait olup mülkiyet ilgiliye, tüm borç ve yüklerinden âri olarak geçer.
Devir ve tescil işlemleri her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır. Devir işlemlerine karşı yedieminlik alacağına dayanılarak
hapis hakkı kullanılamaz. Yedieminlik ücretinin varlığı, mülkiyetin devri ve
buna ilişkin işlemlerin yapılmasına engel teşkil etmez. Tasfiye masrafları, öncelikle dosyadaki avanstan, avansın
bulunmaması halinde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Tasfiye kapsamında dosyaya ödenen tutardan; sırasıyla
avanstan karşılanan masraflar, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan
masraflar ve vergi, resim, harç gibi malın aynından kaynaklanan kamu alacakları
ödenir. Kalan tutar, 9 uncu madde uyarınca muhafaza edilir, bankalarda
nemalandırılır ve talep halinde nemalarıyla birlikte hak sahiplerine ödenir. Dosyaya ödenen tutarın, Adalet Bakanlığı bütçesinden
yapılan masrafı karşılayamaması halinde icra dairesi, bakiye masrafın, 6183
sayılı Kanun uyarınca borçludan tahsili için tahsil dairesine bildirimde
bulunur. İcra daireleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içinde yedieminlerde bulunan malların tespiti için gerekli
işlemleri yapar. Bu hâlde kolluktan yardım istenebilir. Adalet Bakanlığı, bu
fıkrada belirtilen tespit işlemlerinin yapılması için gerekli tedbirleri alır
ve düzenlemeleri yapar. Adalet Bakanlığı, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içinde, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları
belirler ve yürürlüğe koyar. Usul ve esasların yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bu maddenin uygulanmasına başlanır. Bu husus Adalet Bakanlığının resmi
internet sitesinde duyurulur . ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri
uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör
Özge ULUKAYA tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun
hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce
ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla
yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1)
numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak
bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı
görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının
ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi
listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği belirtilmiş, anılan
fıkranın (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4)
numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa
Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği
hükme bağlanmıştır. 3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı
fıkrasının (a) bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı
örneği” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır. 4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin
bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı
fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran
mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı
belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede Mahkemenin gerekçeli karar ile
itiraz yoluna başvurduğu ancak gönderilen belgeler arasında başvuru kararına
ilişkin olarak düzenlenen tutanağın onaylı örneğinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı
fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un
40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından
reddi gerekir. 7. Kaldı ki İçtüzük’ün 46. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde itiraz yoluna başvuran Mahkemenin
gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her
birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı
ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği düzenlendiği
hâlde itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından itiraz konusu geçici 20.
maddenin hangi fıkra veya cümlelerinin bakılmakta olan davada uygulanacak kural
niteliğinde olduğu gözetilmeden, hangi nedenlerle Anayasa’ya aykırı olduğunun
ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte ortaya konulmaksızın genel bir anlatımla
kategorik olarak tamamı bakımından Anayasa’ya aykırılık iddiasında bulunulduğu
anlaşılmıştır. III. HÜKÜM 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na
28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle eklenen geçici 20.
maddenin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince
yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 2 5/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI