ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/145 Karar Sayısı : 2013/70 Karar Günü : 6.6.2013 R.G. Tarih-Sayı :
23.11.2013-28830 İPTAL DAVASINI AÇANLAR : Türkiye Büyük
Millet Meclisi Üyeleri Emine Ülker TARHAN ve Muharrem İNCE ile
birlikte 116 milletvekili (E.2011/145) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR : 1- Batman İdare Mahkemesi (E.2012/34) 2- İzmir Bölge İdare Mahkemesi (E.2012/135) DAVA VE İTİRAZLARIN KONUSU : 26.9.2011
günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli
İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname'nin; A- İptal davası ile ilgili,30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 59. ve 60.
maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın reddine; B- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki
Listenin, C- 1- 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ' 'hukuk
birimi amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri' '
ibaresinin, 2- 9. maddesinin, 3- 10. maddesinin, 4- 11. maddesinin, 5- 12. maddesinin, 6- 14. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ' 'hukuk
birimi amirleri, muhakematmüdürleri, hukuk müşavirleri' ' ibaresinin, 7- 17. maddesinin, a- (1) numaralı fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç)
bentleri ile 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yapılan
değişikliklerin, b- (4) numaralı fıkrasının (a) bendiyle başlığı ile birlikte
değiştirilen 11.10.2006 günlü, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının
Önlenmesi Hakkında Kanun'un 21. maddesinin, c- (5) numaralı fıkrasının (c), (ç), (d), (e), (g), (ğ) ve (h)
bentleri ile 13.12.1983 günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de yapılan değişikliklerin, 8- 19. maddesinin; Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 5., 6., 7., 8., 10., 11.,
36., 91., 135. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine,
Kararname'nin 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ' 'hukuk birimi
amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri' ' ibaresi ile
14. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ' 'hukuk birimi
amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri' ' ibaresi
dışında kalan diğer dava konusu kuralların yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- Dava ve İtiraz Konusu Kanun Hükmünde Kararname Kuralları 26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu
İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
Kanun Hükmünde Kararname'nin içerikleri itibariyle iptali istenen kuralları da
içeren maddeleri ve eki Liste şöyledir: Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli
idarelerin hukuk hizmetlerinin etkili, verimli ve usul ekonomisine uygun
şekilde yerine getirilmesine ve bu hizmetlerin yürütülmesinde uygulama
birliğinin sağlanmasına yönelik usul ve esasların belirlenmesidir. Tanımlar MADDE 2- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin uygulanmasında; a) Hukuk birimi: İdarelerde hukuk hizmetlerini yürüten birimi, b) Hukuk hizmetleri: Muhakemat hizmetleri ile hukuk
danışmanlığına ilişkin her türlü iş ve işlemleri, c) Hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonu: İdareler bünyesinde,
üst yönetici tarafından oluşturulan, hukuk birimi amiri ve hukuki uyuşmazlıkla
ilgili birim amirinin bulunduğu en az üç üyeden oluşan komisyonu, ç) İdare: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen
kamu idarelerini, d) İlgili bakan: İdarelerin bağlı, ilgili veya ilişkili olduğu
bakanı, Yükseköğretim Kurulu ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı, üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri için Milli Eğitim
Bakanını, e) Üst yönetici: Milli Savunma Bakanlığında Bakanı, diğer
bakanlıklarda müsteşarı ve kamu idarelerinde en üst yöneticiyi, ifade eder. İlkeler MADDE 3- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin uygulanmasında; a) İdarelerin taraf oldukları uyuşmazlıkların, tarafların hak ve
menfaatlerinin dengeli olarak değerlendirilerek, adil ve hakkaniyete uygun
olarak çözümlenmesi, b) İdarelerin taraf oldukları davaların, usul ekonomisine uygun
olarak, imkânlar ölçüsünde idarelerde istihdam edilen hukuk müşavirleri ve
avukatları tarafından takibi, c) Davaların takibinde, mahkeme kararlarının hukuka uygun olarak,
adil, süratli ve en az masrafla verilebilmesine yardımcı olunması, esastır. Hukuk birimlerinin görevleri MADDE 4- (1) Hukuk birimleri;
idarelerde muhakemat hizmetleri ile hukuk danışmanlığına ilişkin iş
ve işlemleri yürütmekle görevli ve sorumludur. (2) Hukuk birimleri muhakemat hizmetleri
kapsamında; a) İdarenin taraf olduğu adli ve idari davalarda, iç ve dış tahkim
yargılamasında, icra işlemlerinde ve yargıya intikal eden diğer her türlü
hukuki uyuşmazlıklarda idareyi temsil eder, dava ve icra işlemlerini vekil
sıfatı ile takip eder. b)İdarece hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilecek dava ve
icra takipleri ve tahkim ile ilgili işlemleri koordine eder, izler ve denetler. (3) Hukuk birimleri hukuk danışmanlığı kapsamında; a) İdare hizmetleriyle ilgili olarak diğer kamu kurum ve
kuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarını, idare birimleri
tarafından hazırlanan mevzuat taslakları ile düzenlenecek her türlü sözleşme ve
şartname taslaklarını, idare ile üçüncü kişiler arasında çıkan uyuşmazlıklara
ilişkin işleri ve idare birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukuki
mütalaasını bildirir. b) Anlaşmazlıkları önleyici hukuki tedbirleri zamanında alır,
uyuşmazlıkların sulh yoluyla çözümü konusunda mütalaa verir. c) İdarenin amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata, plan ve
programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukuki teklifleri
hazırlar. (4) Hukuk birimleri, hukuki uyuşmazlık değerlendirme
komisyonunun sekreterya hizmetlerini ve idaresince verilen diğer
görevleri yürütür. (5) Başbakanlık ve Maliye Bakanlığı hukuk birimlerinin teşkilat
kanunlarındaki hükümler saklıdır. (6) Teşkilat kanunlarına göre hukuk birimi kurulmayan idarelerde,
bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuk hizmetleri, istihdam edilen
avukatlar tarafından yerine getirilir. İdarelerin merkez birimlerinde istihdam
edilen avukatlardan birisi, üst yönetici onayı ile hukuk birimi amiri olarak
görevlendirilir. Muhakemat hizmeti temini MADDE 5- (1) İdareler, muhakemat hizmetleri
ihtiyaçlarını; a) Hukuk birimlerinde istihdam edecekleri hukuk müşavirleri ve
avukatlardan, b) İhtiyaç duyulması halinde Maliye Bakanlığından
talep etmek suretiyle, sağlayabilirler. (2) Bakanlıklar ve bağlı kuruluşları muhakemat hizmetlerini
yürütmek üzere birbirlerinden hizmet talebinde bulunabilirler. (3) Birinci ve ikinci fıkraya göre muhakemat hizmetlerinin
temin edilememesi veya özel uzmanlık gerektirdiği ilgili bakanın onayı ile
belirlenen hallerde muhakemat hizmetlerini yürütmek üzere Bakanlar
Kurulu kararıyla belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, 4/1/2002 tarihli
ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesine göre doğrudan
temin usulüyle serbest avukatlardan veya avukatlık ortaklıklarından hizmet
satın alınabilir. (4) Hizmet satın alınarak kendisine vekalet verilen
serbest avukatlar ve avukatlık ortaklıkları kendilerine vekalet verilen dava ve
icra işlemlerinin takibiyle ilgili olarak, ilgili mevzuatla idareleri vekil
sıfatıyla temsile yetkili olan görevlilerle aynı yetki ve sorumlulukları
haizdir. Takip ve temsil yetkileri ile bunların kapsamı, niteliği ve
kullanılması MADDE 6- (1) İdareler, kendi iş ve
işlemleriyle ilgili olarak açılacak adli ve idari davalar ile tahkim
yargılaması ve icra işlemlerinde taraf sıfatını haizdir. (2) İdareleri adli ve idari yargıda, icra mercileri ve hakemler
nezdinde vekil sıfatıyla doğrudan temsil yetkisi; hukuk birimi
amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri ve
avukatlara aittir. (3) 5 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen
usullere göre muhakemat hizmeti temin edilemeyen hallerde adli ve
idari davalar ile icra takiplerini yürütmek üzere merkez ve taşra birim
amirlerine üst yönetici tarafından temsil yetkisi verilebilir. Üst yönetici bu
yetkisini hukuk birimi amirine devredebilir. (4) İdari davalarda; gerekli görülmesi halinde, idarede görevli
bir personel, uzmanlığından faydalanılmak üzere idare vekili veya temsilcisi
ile birlikte duruşmalara iştirak ettirilebilir. (5) İdareleri vekil sıfatıyla temsile yetkili olan hukuk birimi
amiri, hukuk müşaviri ve avukatların bir listesi, idaresince yazılı olarak veya
Adalet Bakanlığınca belirlenen esaslar dairesinde elektronik ortamda ilgili
Cumhuriyet başsavcılığına, bölge idare mahkemesi başkanlıklarına; askeri
savcılıklara ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına verilir. Bu listeler,
Cumhuriyet başsavcılığı tarafından adli yargı çevresinde, bölge idare mahkemesi
başkanlığınca idari yargı çevresinde bulunan mahkemelere gönderilir. Yüksek
mahkemeler ve bölge adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini
kullanacakların isimleri ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veya
başkanlıklarına bildirilir. Listede isimleri yer alanlar, baroya kayıt ve vekaletname ibrazı
gerekmeksizin idare vekili sıfatıyla her türlü dava ve icra işlemlerini takip
edebilirler. Vekil sıfatıyla temsil yetkisi sona erenlerin isimleri anılan
mercilere aynı usulle derhal bildirilir. Özel takip ve temsil yetkileri MADDE 7- (1) Birden fazla idarenin
taraf olduğu idari davalardan; a) Müşterek kararnamelerle ilgili olarak açılanlar ve bunlarla
ilgili icra işlemleri, davaya taraf olan tüm idarelerin vekili sıfatıyla,
müşterek kararnameyi teklif eden bakanlığın hukuk birimince takip ve müdafaa
edilir. b) Bakanlar Kurulu kararları ve düzenleyici işlemlerle ilgili
açılan ve Başbakanlığın da taraf olduğu davalardan Başbakanlıkça bu hususta
takip yetkisi verilenler ile bu davalarla ilgili icra işlemleri, Başbakanlığın
da vekili sıfatıyla, takip yetkisi verilen ilgili idare hukuk birimince takip
ve müdafaa edilir. (2) Ulusal ve uluslararası mahkeme ve tahkim mercilerinde Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti veya idarelerin taraf ya da müdahil oldukları, birinci
fıkrada belirtilen davalar dahil her türlü davadan, Başbakanlıkça
Başbakanlık hukuk birimi tarafından takibi gerekli görülenler ve bunlarla
ilgili icra işlemleri, ilgili idarenin de vekili sıfatıyla Başbakanlık hukuk
birimince takip ve müdafaa edilir. Davaların açılması MADDE 8- (1) İdareler adına dava açma
veya icra takibine başlama talebi, üst yönetici veya iş ve işlemle ilgili
merkez veya taşra birim amiri tarafından yapılır. Merkez veya taşra birim
amirince yapılan talep üzerine davayı açmakla yetkili ve görevli olanlarca,
maddi ve hukuki sebeplerle dava açılmasında kamu menfaati bulunmadığı yönünde
görüş belirtilmesi halinde, üst yöneticinin talimatına göre işlem yapılır. (2) Dava açılması veya icra takibinde bulunulmasını isteyen idare
veya birim, dava açılması talebi ile birlikte davaya dair bilgi ve belgeleri
zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri dikkate alarak hukuk birimine gönderir.
Süresinde gönderilmeyen veya eksik ya da yanlış gönderilen bilgi ve belgeden
kaynaklanan sorumluluk bunu gönderen idareye veya birime aittir. (3) İdarelere karşı açılan davaların takibine, dava takipleriyle
görevli ve yetkili merkez veya taşra birimlerince doğrudan başlanır. (4) Üst yönetici bu maddedeki yetkilerini sınırlarını belirterek
yardımcılarına veya hukuk birimi amirine devredebilir. Adli uyuşmazlıklarda sulh MADDE 9- (1) İdarelerin adli yargıda dava açmadan veya icra
takibine başlamadan önce karşı tarafı sulhe davet etmesi esastır.
İdareler, kendi aleyhlerine dava açılacağını veya icra takibine başlanılacağını
öğrenmeleri durumunda da karşı tarafı sulhe davet edebilirler. Sulhe davet,
uyuşmazlığın tarafı olan gerçek veya tüzel kişilerce de yapılabilir. İlgili
mevzuatında daha uzun bir süre öngörülmediği takdirde, sulhe davette
karşı tarafa, ifa, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz güne kadar
süre verilir. (2) Gecikmesinde sakınca bulunan veya işin mahiyeti gereği süre
verilmesinde fayda görülmeyen hallerde doğrudan dava ve icra yoluna
başvurulabilir. (3) Dava konusu edilmiş veya icraya intikal etmiş uyuşmazlıklarda
da taraflarca sulh teklifinde bulunulabilir. (4) 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan tüm taksit tekliflerinin
değerlendirilmesi de bu madde kapsamında yapılır. (5) Sulh başvurularının altmış gün içinde sonuçlandırılması
zorunludur. Sulh başvurusu altmış gün içinde sonuçlandırılmamışsa istek
reddedilmiş sayılır. Adli uyuşmazlıklarda sulhün usul ve esasları MADDE 10-(1) Sulh anlaşması, anlaşma tutanağında belirtilen tutar
kadar bir hakkın tanınması, menfaatin terki, bir şeyin verilmesi, yapılması ya
da yapılmaması konusunda anlaşmalar veya sözleşme değişikliklerini
kapsar. Sulhe konu işte birden çok ihtilaf bulunduğu takdirde asıl
olan, ihtilafın tamamının çözümlenmesidir. Ancak kamu menfaati görüldüğünde
kısmi sulh de mümkündür. (2) Maddi ve hukuki nedenlerle kamu menfaati görülmesi halinde, 11
inci maddedeki yetkiler çerçevesinde asıl alacak ve fer'ilerinden kısmen
ya da tamamen vazgeçilebilir. (3) Bu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde yapılan sulh
anlaşmalarına ilişkin tutanak ilam hükmünde olup ilamların icrasına dair genel
hükümlere göre infaz olunur. Ancak vadeye bağlanmamış alacaklarda tutanağın
imzalandığı tarihten itibaren iki aylık sürenin dolmasından, vadeye bağlanmış
alacaklarda ise vadenin dolmasından önce tutanak icraya konulamaz. Sulh
anlaşması hükümleri yerine getirilmediği takdirde alacak muaccel olur ve sulhekonu
edilen hak veya alacaklar, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 6183
sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında
hesaplanan faizi ile birlikte takip ve tahsil edilir. (4) Sulh halinde üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca
dava açılamaz. (5) Tarafların sulhe davet yazısının diğer tarafa
tebliği ile uyuşmazlık konusu hak ve alacağın tabi olduğu kanuni süreler
durur. Sulhün sağlanamaması halinde bu husus tutanağa bağlanır,
tutanak tarihinden itibaren uyuşmazlığın niteliğine göre kanuni süreler yeniden
işlemeye başlar. Mücbir sebep halinde genel hükümlere göre işlem yapılır. Adli uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli, uzlaşma ve vazgeçme
yetkileri MADDE 11- (1) İdarelerin; a) Kendi aralarında ortaya çıkan her türlü hukuki uyuşmazlığın
sulh yoluyla hallinde, dava açılmasında, bunlardan yargı veya icra mercilerine
intikal etmiş olanların takiplerinden veya davalarda verilen kararlara karşı
kanun yollarına gidilmesinden vazgeçilmesinde, sözleşmelerin değiştirilmesinde
veya sona erdirilmesinde, b) Gerçek veya tüzel kişilerle aralarındaki sözleşmelerde
belirtilen sebeplerle yapılan her türlü sözleşme değişikliklerinin
yapılmasında, bu hususlarla ilgili olarak çıkabilecek uyuşmazlıkların sözleşme
hükümleri çerçevesinde sulh yoluyla hallinde, hukuk birimlerinin uyuşmazlığın bu şekilde sonlandırılmasında
maddi ve hukuki sebeplerle kamu menfaati bulunduğu yönündeki görüşü üzerine,
buna dair onay ve anlaşmaları imzalamaya bakanlıklarda bakan, diğer idarelerde
üst yönetici yetkilidir. Bakan ya da üst yönetici bu yetkisini sınırlarını
açıkça belirlemek suretiyle alt kademelere devredebilir. (2) Birinci fıkrada belirtilenler dışında, idarelerin, herhangi
bir sözleşmeye dayanıp dayanmadığına, yargıya intikal edip etmediğine
bakılmaksızın gerçek veya tüzel kişilerle aralarında çıkan her türlü hukuki
uyuşmazlığın sulh yoluyla halline, her türlü dava açılmasından veya icra
takibine başlanılmasından, bunlardan yargı veya icra mercilerine intikal etmiş
olanların takiplerinden veya verilen kararlara karşı karar düzeltme yoluna
gidilmesi dışındaki kanun yollarına gidilmesinden vazgeçmeye, davaları kabule,
ceza uyuşmazlıklarında şikayetten vazgeçmeye veya uzlaşmaya, davadan
feragat etmeye, sözleşmede belirtilmeyen sebeplerle sözleşmelerin
değiştirilmesinde veya sona erdirilmesinde maddi ve hukuki sebeplerle kamu
menfaati görülmesi halinde, buna dair onay veya anlaşmaları imzalamaya,
vazgeçilen veya tanınan ya da terkin edilen hak ve menfaatin değeri dikkate
alınmak suretiyle; a) Tutara ilişkin olmayanlar ile 1.000.000 Türk Lirasına kadar
olanlarda (1.000.000 Türk Lirası dahil) hukuk biriminin görüşü alınarak,
ilgili harcama yetkilisinin teklifi üzerine üst yönetici, b) 1.000.000 Türk Lirasından fazla olanlardan 10.000.000 Türk
Lirasına kadar olanlarda (10.000.000 Türk Lirası dahil), hukuki uyuşmazlık
değerlendirme komisyonunun görüşü alınarak, üst yöneticinin teklifi üzerine
ilgili bakan, Milli Savunma Bakanlığında Müsteşarın teklifi üzerine Bakan, c) 10.000.000 Türk Lirasından fazla olanlarda, ilgili bakanlık
hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun ve Maliye Bakanlığının görüşü
alınarak, ilgili bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu, yetkilidir. Bakan ya da üst yönetici bu yetkisini sınırlarını
açıkça belirlemek suretiyle alt kademelere, münhasıran taşra birimlerinin iş ve
işlemleriyle ilgili olup illerde valilik, ilçelerde kaymakamlık onayına
bağlanan iş ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda vali ve kaymakamlara
devredebilir. (3) Açılmasında ve takibinde Hazine veya idareye ait herhangi bir
hak ve menfaat bulunmayan, yanlışlıkla açılan veya konusu kalmayan dava ve icra
takipleri ile her türlü davada karar düzeltme yoluna başvurulmasından
vazgeçmeye, davayı takip eden hukuk müşaviri veya avukatın gerekçeli teklifi
üzerine hukuk birimi amiri yetkilidir. Hukuk birimi amiri bu yetkisini alt
kademelere devredebilir. (4) 7 nci maddeye göre başka idare tarafından takip
edilen davalar ile Maliye Bakanlığı tarafından takip edilen diğer idarelere ait
dava ve icra işlerindeki vazgeçme, feragat ve kabul işlemleri ile yargıya
intikal etmiş uyuşmazlıkların sulhen çözümlenmesine ilişkin işlemler,
dava veya icra dosyasını takip eden idarenin tabi olduğu usulde yapılır. İdari uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli ve vazgeçme yetkileri MADDE 12- (1) İdari işlemler dolayısıyla haklarının ihlal
edildiğini iddia edenler idareye başvurarak, uğramış oldukları zararın sulh
yoluyla giderilmesini dava açma süresi içinde isteyebilirler. İdari eylemler
nedeniyle hakları ihlal edilenlerce, idari dava açmadan önce 6/1/1982tarihli
ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 13 üncü maddesinin birinci
fıkrası uyarınca yapılan başvurular da sulh başvurusu olarak kabul edilir ve bu
maddede yer alan hükümler çerçevesinde incelenir. (2) Sulh istemine ilişkin başvuru, işlemeye başlamış olan dava
açma süresini durdurur. Başvuru sonuçlanmadan dava açılamaz. (3) Sulh başvurularının altmış gün içinde sonuçlandırılması
zorunludur. Sulh başvurusu altmış gün içinde sonuçlandırılmamışsa istek
reddedilmiş sayılır. (4) Sulh başvurusu, belli bir konuyu ve somut bir talebi
içermiyorsa, idari makam tarafından reddedilir. Bu Kanun Hükmünde Kararnameye
uygun olarak yapılan ve idare tarafından reddedilmeyen başvurular, hukuki
uyuşmazlık değerlendirme komisyonuna gönderilir. Hak ihlaline neden olan birden
fazla idarenin varlığı halinde, ortak hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonu
oluşturulabilir. (5) Sulh başvurularının incelenmesinde, başvurunun konusu, zarara
yol açan olay ve nedenleri, zararın idari eylem veya işlemden doğup doğmadığı
ve meydana geliş şekli, idarenin tazmin sorumluluğunun olup olmadığı, zararın
miktarı ve ödenecek tazminat tutarı tespit edilir. Hukuki uyuşmazlık
değerlendirme komisyonu tarafından, bilirkişi incelemesi dahil olmak
üzere gerekli her türlü araştırma ve inceleme yapılır, olayla ilgili bilgisi
bulunan kişiler dinlenebilir. (6) Hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun inceleme sonunda
hazırlayacağı rapor 11 inci madde uyarınca karar vermeye yetkili mercilere
sunulur. Bu mercilerin sulh başvurusunu kabul etmesi halinde başvuru sahibine,
hazırlanan sulh tutanağının imzalanması için en az onbeş günlük süre
verilir. Davet yazısında, belirtilen tarihte gelmesi veya yetkili temsilcisini
göndermesi gerektiği, aksi takdirde sulh tutanağını kabul etmemiş sayılacağı ve
yargı yoluna başvurarak zararının tazmin edilmesini talep etme hakkının bulunduğu
belirtilir. (7) Tazminat miktarı ve ödeme şekli üzerinde idare ve istemde
bulunanın sulh olmaları halinde buna ilişkin bir tutanak düzenlenir ve
taraflarca imzalanır. Bu tutanak ilam hükmündedir. Sulh olunan miktar idare
bütçesinden ödenir. Vadeye bağlanmamış alacaklarda tutanağın imzalandığı
tarihten itibaren iki aylık sürenin dolmasından, vadeye bağlanmış alacaklarda
ise vadenin dolmasından önce tutanak icraya konulamaz. (8) Sulh tutanağının kabul edilmemesi veya kabul edilmemiş
sayılması hallerinde bir uyuşmazlık tutanağı düzenlenerek bir örneği ilgiliye
verilir. (9) Sulh olunan konu ya da miktara ilişkin olarak dava yoluna
başvurulamaz. (10) Bu madde kapsamındaki idari uyuşmazlıkların sulhen halli
ile idari davaların açılmasından, takibinden, davayı kabul ve feragatten, kanun
yollarına başvurulmasından vazgeçilmesi, 11 inci maddede belirtilen esaslara ve
tutarlara göre belirlenir. Dış temsilciliklerde görevlendirme MADDE 13- (1) Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesine yapılan başvuruların incelenmesi sırasında Adalet veya Dışişleri
Bakanlıklarınca ihtiyaç duyulması halinde Avrupa Konseyi nezdindekiTürkiye
Daimi Temsilciliğinde, başvuruyla ilgili idareden hukuk birimi amiri veya hukuk
müşaviri ya da avukat görevlendirilebilir. {C}{C}{C}{C}{C} Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine
hükmedilmesi ve dağıtımı MADDE 14- (1) Tahkim usulüne tabi
olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin
vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri,
hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar
için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından
temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi
gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir. (2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet
ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet
hesabında toplanarak idare hukuk
biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir. a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden
hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata
%55'i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk
biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk
müşaviri, muhakematmüdürü ve avukatlara %40'ı, hukuk biriminde görev yapan
diğer personele %5'i eşit olarak ödenir. b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk
birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakematmüdürü, avukatlar için (10.000)
gösterge, diğerleri için (6.000) gösterge rakamının, memur aylıklarına
uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını
geçemez. c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde
görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk
müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda
arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir
kaydedilir. (3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde
kapsamı dışındadır. Parasal sınırlar MADDE 15- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamede yer alan parasal sınırlar, her takvim yılı başından geçerli olmak
üzere, Bakanlar Kurulunca daha yüksek tutarlar belirlenmedikçe, o yıl
için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298
inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme
oranında artırılarak uygulanır. Uygulanacak tutarlar her yıl Ocak ayı
içerisinde Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanır. Yönetmelik MADDE 16- (1) Bu Kanun
Hükmünde Kararname kapsamında hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun
çalışma usul ve esasları, avukatlık hizmeti satın alınmasıyla ilgili usul ve
esaslar ile bunların takip ve denetimine ilişkin hususlar ve vekalet ücretlerinin
dağıtımına dair usuller Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca
yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Değiştirilen hükümler MADDE 17- (1) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun; a) 36 ncı maddesinin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A)
fıkrasının (11) numaralı bendinde yer alan 'Devlet Bütçe Uzman Yardımcıları,
Mali Suçları Araştırma Uzman Yardımcıları,', 'Muhasebe ve Milli Emlak Denetmen
Yardımcıları', 'Devlet Muhasebe Uzman Yardımcıları, Devlet Gelir Politikaları
Uzman Yardımcıları, Devlet Malları Uzman Yardımcıları,', 'Devlet Bütçe
Uzmanlığına, Mali Suçları Araştırma Uzmanlığına,', 'Muhasebe ve Milli
Emlak Denetmenliğine', 'Devlet Muhasebe Uzmanlığına, Devlet Gelir
Politikaları Uzmanlığına,' ve 'Devlet Malları Uzmanlığına,' ibareleri
yürürlükten kaldırılmış ve aynı bentte yer alan 'Milli Emlak Uzman
Yardımcıları,' ibaresi 'Defterdarlık Uzman Yardımcıları,' ve 'Milli Emlak
Uzmanlığına,' ibaresi 'Defterdarlık Uzmanlığına,' şeklinde değiştirilmiştir. b) 152 nci maddesinin 'II ' Tazminatlar'
kısmının '(A) Özel Hizmet Tazminatı' bölümünün (h) bendinde yer alan 'Devlet
Bütçe Uzmanları,' ibaresi 'Maliye Uzmanları' şeklinde 'Maliye Bakanlığı Muhasebe
ve Milli Emlak Denetmenleri' ibaresi 'Defterdarlık Uzmanları' şeklinde
değiştirilmiş ve aynı bölümün (i) bendinde yer alan 'Mali Suçları Araştırma
Uzmanları, Devlet Muhasebe Uzmanları, Devlet Gelir Politikaları Uzmanları,',
'Devlet Malları Uzmanları, Maliye Uzmanları' ve 'Milli Emlak Uzmanları,'
ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. c) Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I ' Genel
İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün (g) bendinin sonuna ', Maliye Uzmanları'
ibaresi eklenmiş, aynı bölümün (h) bendinde yer alan 'Maliye Uzmanı,' ibaresi
yürürlükten kaldırılmış ve aynı bende 'Ürün Denetmenleri,' ibaresinden
sonra gelmek üzere 'Defterdarlık Uzmanları,' ibaresi eklenmiştir. ç) Eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8 inci sırasının (b)
bendinde yer alan 'kazanılmış hak aylıkları birinci derecede' ibaresi 'birinci
dereceli kadroya atanmış' şeklinde değiştirilmiş ve aynı bende 'Kalkınma
Bakanlığı Planlama Uzmanları,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Maliye
Uzmanları,' ibaresi eklenmiştir. (2) 10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Başbakanlık
Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında
Kanunun; a) 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan
'Hukuk Müşavirliği' ibaresi 'Hukuk Hizmetleri Başkanlığı' şeklinde
değiştirilmiştir. b) 22 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'Hukuk Hizmetleri Başkanlığı: MADDE 22-Hukuk Hizmetleri Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Makamca veya bakanlıklarca sorulan hukuki konular ile hukuki,
mali ve cezai sonuçlar doğuracak işlemler ve diğer hukuki uyuşmazlıklar
hakkında görüş bildirmek, b) Başbakanlığın taraf olduğu hukuki uyuşmazlıkların sulh yoluyla
halli veya vazgeçme işlemleri ile idarelerin taraf olduğu hukuki
uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli veya vazgeçme işlemlerinden Bakanlar Kurulu
kararı alınması gerekenler hakkında hukuki görüş bildirmek, c) Başbakanlıkça Danıştay görüşü alınmasına ihtiyaç duyulan
konularla ilgili işlemleri yürütmek, d) Başbakanlığın taraf veya müdahil olduğu, tahkim usulüne tabi
olanlar dahil her türlü adli ve idari davalar ile icra işlerini takip
ve müdafaa etmek, bunlara dair avukatlık hizmeti alınmasıyla ilgili işleri
yürütmek ve bu hizmetleri denetlemek, e) Ulusal ve uluslararası mahkeme ve tahkim mercilerinde Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ya da idarelerin taraf veya müdahil oldukları her türlü
davadan Başbakanlıkça takip edilmesi gerekli görülenleri ve bunlarla ilgili
icra işlemlerini davaya taraf idarenin vekili sıfatıyla takip ve müdafaa etmek,
birden fazla idarenin taraf olduğu dava ve icra işlemlerinin takibini koordine
etmek. f) Makamca verilen benzeri görevleri yapmak.' c) Eki 'Başbakanlık Merkez Teşkilatı' cetvelinin 'Danışma ve
Denetim Birimleri' bölümünde yer alan '3.Hukuk Müşavirliği' ibaresi '3.Hukuk
Hizmetleri Başkanlığı' şeklinde değiştirilmiştir. (3) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanununun; a) 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
'Mayıs ayının sonuna kadar' ibaresi 'en geç Eylül ayının ilk haftası sonuna
kadar' şeklinde, üçüncü fıkrasında yer alan 'Haziran' ibaresi 'en geç
Eylül' şeklinde ve dördüncü fıkrasında yer alan 'Haziran ayının
sonuna kadar' ibaresi 'en geç Eylül ayının onbeşine kadar'
şeklinde değiştirilmiştir. b) 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan
'Temmuz' ibaresi 'en geç Eylül' şeklinde değiştirilmiştir. (4) 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin
Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun; a) 21 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'Bildirim ve bilgilerin değerlendirilmesi MADDE 21- (1) Bu Kanun kapsamında alınan bildirim ve bilgiler
Başkanlıkta istihdam edilen Maliye Uzmanı ve Maliye Uzman Yardımcıları tarafından
değerlendirilir.' b) 28 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ek madde
eklenmiştir. 'EK MADDE 1- Başkanlık, aklama suçunun araştırılması ve
incelenmesi ile yükümlülük denetimi görevlerini, denetim elemanları arasından
Başkanın talebi üzerine ilgili birim amirinin teklifi ve bağlı veya ilgili
bulundukları bakanın onayı ile belirlenerek Başkanlık emrinde üç yıla kadar
geçici süreyle görevlendirilen denetim elemanları vasıtasıyla da yerine
getirebilir. Bu süre aynı usul ve esaslar dahilinde üç yıla kadar
daha uzatılabilir. Başkanlık emrinde görevlendirilen denetim elemanlarına görev
süresi boyunca 25 inci madde uyarınca süre sınırlamasına tabi olmaksızın ek
ödeme yapılır.' {C}{C}{C}{C}{C} (5) 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; a) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'b) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli
idarelerin hukuk danışmanlığını ve muhakemat hizmetlerini talepleri
halinde yerine getirmek,' b) 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'MADDE 9- Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel
Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Bakanlığın ve talep halinde genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri ve özel bütçeli idarelerin hukuk danışmanlığını ve muhakemat hizmetlerini
yapmak, b) Talep halinde kanun, tüzük ve yönetmelik tasarı ve taslakları
hakkında görüş vermek, c) Uyuşmazlıkların sulh yoluyla çözümlenmesine ilişkin işlerde
mütalaa vermek, d) Hazinenin mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki taşınmazların ayn'ıyla ilgili her türlü davaları
takip etmek ve icra işlemlerini yapmak, e) Gerekli koordinasyonu sağlamak suretiyle Maliye Bakanlığına
veya Maliye Hazinesine ait her türlü davayı açmak ve takip etmek, Maliye
Bakanlığı veya Maliye Hazinesi aleyhine açılan her türlü davayı takip etmek ve
icra takibini yapmak, f) Özel kanun hükümlerine göre Hazine alacağı sayılan alacaklara
ilişkin davaları açmak, takip etmek ve alacakları tahsil etmek, g) Mevzuatında başkaca bir takip mercii ve usulü öngörülmeyen
alacaklar ile diğer kurumların taraf olamayacağı davaları açmak, takip etmek ve
alacağı tahsil etmek h) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurulara karşı
Devlet adına savunmaların hazırlanması çalışmalarına katılmak, dostane çözüm
önerilerini değerlendirmek, dostane çözüm mütalaaları düzenlemek, Adalet
ve Dışişleri Bakanlığınca ihtiyaç duyulması halinde oturumlara temsilci göndermek, i) Gerekli koordinasyonu sağlamak suretiyle yabancı mahkemelerde,
uluslararası yargı organlarında ve uluslararası tahkim mercilerinde açılan
davalarda Maliye Bakanlığını temsil etmek, j) Diğer kanunlarla verilen görevleri yapmak. Yukarıda sayılan görevler Başhukuk Müşaviri ve Muhakemat Genel
Müdürü, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri, müşavir hazine
avukatları ve hazine avukatları tarafından yerine getirilir.' c) 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent
eklenmiştir. 's) Teşkilat ve görev alanına giren işlemleri maliye uzmanları
vasıtasıyla incelemek ve denetlemek.' ç) 11 inci maddesinin birinci
fıkrasının (m) bendinde yer alan 'kontrolörleri' ibaresi 'maliye uzmanları'
şeklinde değiştirilmiştir. d) 13 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (p) bendinde yer alan 'kontrolörleri' ibaresi 'maliye uzmanları'
şeklinde değiştirilmiştir. e) 25 inci maddesinin birinci fıkrasına (f) bendinden sonra gelmek
üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (g) bendi (ğ) bendi olarak teselsül
ettirilmiştir. 'g) Teşkilat ve görev alanına giren işlemleri maliye uzmanları
vasıtasıyla incelemek ve denetlemek,' f) 42 nci maddesinin (c) fıkrasında yer alan 'Teknik
daire başkanlıklarına atanacaklarda, Maliye Bakanlığında üç yıl çalışmış olma
şartı aranmaz.' cümlesi 'Defterdar Yardımcısı, Milli Emlak Dairesi Başkanı,
Bilgi İşlem Merkezi Müdürü, Şube Müdürü, Muhakemat Müdürü, Muhasebe
Müdürü, Saymanlık Müdürü, Malmüdürü, Milli Emlak Müdürü, Emlak Müdürü, Personel
Müdürü kadroları ile bunların yardımcılıklarına ilişkin kadrolara atanacakların
yapılacak yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olmaları gerekir.' şeklinde
değiştirilmiştir. g) 43 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'Maliye Uzmanlığı ve Defterdarlık Uzmanlığı MADDE 43- Bakanlık merkez teşkilatında Maliye Uzmanı ve Maliye
Uzman Yardımcısı çalıştırılabilir. Maliye Uzmanı ve Maliye Uzman Yardımcılarına
diğer görevlerinin yanısıra görev yaptıkları başkanlık ve genel
müdürlüklerin görev alanına giren konularda ilgili kuruluşlar nezdinde
araştırma, inceleme ve analiz işleri ile mevzuatla kendilerine verilen diğer
görevler yaptırılabilir. Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Muhasebat Genel
Müdürlüğü, Milli Emlak Genel Müdürlüğü ve Personel Genel Müdürlüğünde görev
yapan Maliye Uzmanlarına, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
genel müdürlüklerin görev alanına giren konularda teftiş, denetim, inceleme ve
soruşturma işleri yaptırılabilir. Bakanlık taşra teşkilatında Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık
Uzman Yardımcısı çalıştırılabilir. Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman
Yardımcılarına diğer görevlerinin yanısıra genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri ile özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı işletmelerdeki
saymanlıklar ve defterdarlık birimlerinde yönetmelikle belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde denetim ve inceleme yaptırılabilir. Defterdarlık uzmanlarından
denetim yapmakla görevlendirilenler yer değiştirme suretiyle atamaya tabi olup,
bunların görevlendirme, çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle düzenlenir. Maliye Uzman Yardımcılığına ve Defterdarlık Uzman Yardımcılığına
atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde
sayılan genel şartlara ek olarak en az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim
kurumlarının hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari
bilimler fakülteleri ile Bakanlığın görev alanına giren ve yönetmelikle
belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim
Kurulunca kabul edilen yükseköğretim kurumlarından mezun olmak ve yapılacak özel
yarışma sınavında başarılı olmak gerekir. Maliye Uzman Yardımcılığı ve
Defterdarlık Uzman Yardımcılığı yarışma sınavı, yazılı ve sözlü aşamalardan
oluşur. Maliye Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç yıl fiilen
çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda
hazırlayacakları uzmanlık tezinin oluşturulacak komisyon tarafından kabul
edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi
içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları
veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir.
Yeterlik sınavında başarılı olanların Maliye Uzmanı kadrolarına atanabilmeleri,
Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C)
düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve
uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren
en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar
veya sınava girmeye hak kazandığı halde geçerli mazereti olmaksızın sınav
hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen
ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri
kabul edilmeyenler, ikinci sınavda başarı gösteremeyen veya sınav hakkını
kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliği şartını yerine
getirmeyenler Maliye Uzman Yardımcısı unvanını kaybederler ve durumlarına uygun
memur unvanlı kadrolara atanırlar. Defterdarlık Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç yıl fiilen
çalışmak kaydıyla açılacak yeterlik sınavına girme hakkını kazanırlar. Sınavda
başarılı olamayanlar veya geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını
kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. İkinci sınavda
başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar Defterdarlık Uzman
Yardımcısı unvanını kaybederler ve durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara
atanırlar. Bu madde kapsamında bulunan uzman ve uzman yardımcılarına teftiş,
denetim, inceleme ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli
ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü
uygulanır. Maliye Uzmanı, Maliye Uzman Yardımcısı, Defterdarlık Uzmanı ve
Defterdarlık Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yarışma sınavı,
komisyonların oluşumu, yetiştirilmeleri, tez hazırlama ve yeterlik sınavları,
atanmaları, eğitimleri, çalışma ve görevlendirilmelerine ilişkin usul ve
esaslar ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.' ğ) Ek 32 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ek
maddeler eklenmiştir. 'Sözlü sınavı EK MADDE 33- 43 üncü madde, ek 29 uncu madde ve 10/12/2003 tarihli
ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60 ıncı maddesi
uyarınca yapılacak giriş sınavlarının sözlü aşaması ile 42 nci maddenin
(c) fıkrası uyarınca yapılacak sınavların sözlü aşaması, adayın; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme
gücünün, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve
tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, değerlendirilmesi suretiyle yapılır. Sınav komisyonu, adaylar
hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapar.
Yapılan değerlendirmeye göre verilen puanlar tutanağa geçirilir. Bunun dışında
sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Kadrolar EK MADDE 34- 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin
Maliye Bakanlığına ait bölümünde yer alan 'Muhasebat Başkontrolörü',
'Milli Emlak Başkontrolörü', 'Başkontrolör', 'Muhasebat Kontrolörü',
'Milli Emlak Kontrolörü', 'Kontrolör', 'Devlet Bütçe Uzmanı', 'Mali Suçları
Araştırma Uzmanı', 'Devlet Muhasebe Uzmanı', 'Devlet Gelir Politikaları Uzmanı'
ve 'Devlet Malları Uzmanı' kadro unvanları 'Maliye Uzmanı' şeklinde; 'Stajyer
Muhasebat Kontrolörü', 'Stajyer Milli Emlak Kontrolörü', 'Stajyer Kontrolör',
'Devlet Bütçe Uzman Yardımcısı', 'Mali Suçları Araştırma Uzman Yardımcısı',
'Devlet Muhasebe Uzman Yardımcısı', 'Devlet Gelir Politikaları Uzman
Yardımcısı' ve 'Devlet Malları Uzman Yardımcısı' kadro unvanları 'Maliye Uzman
Yardımcısı' şeklinde; 'Muhasebe Denetmeni', 'Milli Emlak Denetmeni', 'Muhasebe
Uzmanı' ve 'Milli Emlak Uzmanı' kadro unvanları 'Defterdarlık Uzmanı' şeklinde
ve 'Muhasebe Denetmen Yardımcısı', 'Milli Emlak Denetmen Yardımcısı', 'Muhasebe
Uzman Yardımcısı' ve 'Milli Emlak Uzman Yardımcısı' kadro unvanları ise
'Defterdarlık Uzman Yardımcısı' şeklinde değiştirilmiştir.' h) Geçici 13 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici
madde eklenmiştir. 'GEÇİCİ MADDE 14- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde; a) Muhasebat Başkontrolörü, Milli Emlak Başkontrolörü,
Muhasebat Kontrolörü, Milli Emlak Kontrolörü, Devlet Bütçe Uzmanı, Mali Suçları
Araştırma Uzmanı, Devlet Muhasebe Uzmanı, Devlet Gelir Politikaları Uzmanı ve
Devlet Malları Uzmanı kadrolarında bulunanlar, Maliye Uzmanı kadrolarına ve
bunların yardımcıları ile stajyerleri, Maliye Uzman Yardımcısı kadrolarına, b) Muhasebe Denetmeni, Milli Emlak Denetmeni, Muhasebe Uzmanı ve
Milli Emlak Uzmanı kadrolarında bulunanlar, Defterdarlık Uzmanı kadrolarına ve
bunların yardımcıları Defterdarlık Uzman Yardımcısı kadrolarına, başka bir işleme gerek kalmaksızın halen bulundukları kadro
dereceleriyle atanmış sayılırlar. Muhasebat Başkontrolörü, Milli Emlak Başkontrolörü,
Muhasebat Kontrolörü, Milli Emlak Kontrolörü, Devlet Bütçe Uzmanı, Mali Suçları
Araştırma Uzmanı, Devlet Muhasebe Uzmanı, Devlet Gelir Politikaları Uzmanı ve
Devlet Malları Uzmanı kadrolarında geçirilen süreler Maliye Uzmanı kadrosunda;
Muhasebe Denetmeni, Milli Emlak Denetmeni, Muhasebe Uzmanı ve Milli Emlak
Uzmanı kadrolarında geçirilen süreler Defterdarlık Uzmanı kadrosunda; Stajyer
Muhasebat Kontrolörü, Stajyer Milli Emlak Kontrolörü, Devlet Bütçe Uzman
Yardımcısı, Mali Suçları Araştırma Uzman Yardımcısı, Devlet Muhasebe Uzman
Yardımcısı, Devlet Gelir Politikaları Uzman Yardımcısı ve Devlet Malları Uzman
Yardımcısı kadrolarında geçirilen süreler Maliye Uzman Yardımcısı kadrosunda; Muhasebe
Denetmen Yardımcısı, Milli Emlak Denetmen Yardımcısı, Muhasebe Uzman Yardımcısı
ve Milli Emlak Uzman Yardımcısı kadrolarında geçirilen süreler ise Defterdarlık
Uzman Yardımcısı kadrosunda geçmiş sayılır. Bu maddenin yayımı tarihinden önce birinci fıkranın (a) bendinde
sayılan kontrolör ve uzman unvanlarını ihraz etmiş olanlardan Daire Başkanı ve
üstü kadrolarda görev yapanlar, bu maddenin yayımı tarihinde Maliye Uzmanı
unvanını ihraz etmiş sayılır. Bunların stajyer veya yardımcılıklarına ilişkin
kadrolarda geçirdikleri süreler Maliye Uzman Yardımcısı; Kontrolör veya Uzman
kadrolarında geçirdikleri süreler Maliye Uzmanı kadrosunda geçmiş sayılır. İlgili mevzuatında düzenleme yapılıncaya kadar, Maliye Uzmanı ve
Maliye Uzman Yardımcılarına 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesine göre
yapılacak zam ve tazminat ödemelerinde Devlet Bütçe Uzmanı ve Devlet Bütçe
Uzman Yardımcıları için belirlenmiş olan puan ve oranlar esas alınır. Bu
madde uyarınca Maliye Uzmanı ve Maliye Uzman Yardımcısı kadrolarına atanmış
sayılan Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolörler, bu maddenin
yayımı tarihinde 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesi uyarınca Maliye
Bakanlığı merkez denetim elemanları için belirlenmiş olan zam puanları ile özel
hizmet ve denetim tazminatı oranlarından, aynı usul ve esaslar çerçevesinde
yararlanmaya devam ederler. Bu zam ve tazminatlardan yararlananlara Maliye
Uzmanı ve Maliye Uzman Yardımcıları için öngörülen zamlar ile özel hizmet ve
denetim tazminatı ödenmez. Bu madde uyarınca Maliye Uzmanı, Maliye Uzman Yardımcısı,
Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman Yardımcısı kadrolarına atanmış
sayılan personelin bu kadrolara atanmış sayıldıkları tarih itibarıyla eski
kadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü
zam ve tazminatlar, makam tazminatı, görev tazminatı, ek ödeme ve benzeri
adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti hariç) toplam net
tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); atanmış sayıldıkları
kadrolara ilişkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, her türlü zam ve
tazminatlar, makam tazminatı, görev tazminatı, ek ödeme ve benzeri adlarla
yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarından
fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi
tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atanmış
sayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik
olanlar ile kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı
ödenmesine son verilir. Bu maddenin yayımı tarihinden önce; Muhasebat Başkontrolörü,
Milli Emlak Başkontrolörü, Muhasebat Kontrolörü, Milli Emlak Kontrolörü,
Devlet Bütçe Uzmanı, Mali Suçları Araştırma Uzmanı, Devlet Muhasebe Uzmanı,
Devlet Gelir Politikaları Uzmanı ve Devlet Malları Uzmanı unvanını ihraz etmiş
olanlardan Bakanlık ve bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında
bulunanlar, talep etmeleri halinde durumlarına uygun Maliye Uzmanı kadrolarına;
Muhasebe Denetmeni, Milli Emlak Denetmeni, Muhasebe Uzmanı ve Milli Emlak
Uzmanı unvanını ihraz etmiş olanlardan Bakanlık ve bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının kadrolarında bulunanlar, talep etmeleri hâlinde durumlarına
uygun Defterdarlık Uzmanı kadrolarına atanabilirler. Birinci fıkraya göre Maliye Uzman Yardımcısı veya Defterdarlık
Uzman Yardımcısı kadrolarına atanmış sayılanlar ile halen Maliye Uzman
Yardımcısı kadrosunda bulunanların yeterlik sınavları bu atamadan önce tabi
oldukları yönetmelik hükümlerine göre yapılarak başarılı olanlar ilgisine göre
Maliye Uzmanı veya Defterdarlık Uzmanı kadrolarına atanırlar. Mevzuatta Muhasebat Kontrolörü, Milli Emlak Kontrolörü, Devlet
Bütçe Uzmanı, Mali Suçları Araştırma Uzmanı, Devlet Muhasebe Uzmanı, Devlet
Gelir Politikaları Uzmanı ve Devlet Malları Uzmanı ve bunların yardımcıları ile
stajyerlerine yapılan atıflar ilgisine göre Maliye Uzmanı veya Maliye Uzman
Yardımcısına; Muhasebe Denetmeni, Milli Emlak Denetmeni, Muhasebe Uzmanı ve
Milli Emlak Uzmanı ile bunların yardımcılarına yapılan atıflar ise ilgisine
göre Defterdarlık Uzmanı veya Defterdarlık Uzman Yardımcısına yapılmış
sayılır. Atıflar, anılan yardımcılık ve stajyerlikler için açılmış olan
giriş sınavları ve bu sınav sonucuna göre yapılacak atamalarda da dikkate
alınır. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce yürürlükte
bulunan 43 üncü maddenin (b) bendinin (5) numaralı alt bendine göre bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce yapılmış olan özel sınavı kazanmış
olanlardan ilgili mevzuatında öngörülen hükümlere göre uzmanlık eğitiminde
başarılı olarak Muhasebe Uzmanı veya Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atanabilme
hakkını elde edecekler Defterdarlık Uzmanı kadrolarına atanırlar.' ı) Ek 20 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'muhakemat'
ibaresi 'Hazine avukatlığı' şeklinde değiştirilmiştir. i) Ek 24 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'Muhakemat birimleri EK MADDE 24- Muhakemat birimleri, muhakemat müdürlükleri
ve müdürlük olmayan yerlerde Hazine avukatlığı servisinden oluşur. {C}{C}{C}{C}{C} Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel
Müdürlüğünün görevlerinin il ve ilçeye ilişkin olanlarını muhakemat müdürlükleri
ve Hazine avukatlıkları yürütür.' (6) 3/6/2011 tarihli ve 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 31 inci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan 'Mayıs ayı sonuna kadar' ibaresi 'en geç Eylül
ayının ilk haftası sonuna kadar' şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar MADDE 18- (1) 2/2/1929 tarihli
ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek
Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 1389
sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır. (2) 8/1/1943 tarihli ve 4353 sayılı Maliye
Vekâleti Başhukuk Müşavirliğinin ve MuhakematUmum Müdürlüğünün
Vazifelerine, Devlet Dâvalarının Takibi Usullerine ve Merkez ve
Vilâyetler Kadrolarında Bazı Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 4353 sayılı Kanuna yapılan atıflar ilgisine
göre bu Kanun Hükmünde Kararnameye ve 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
yapılmış sayılır. (3) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 146 ncı maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten
kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta vekalet ücretinin ödenmesine ilişkin
olarak 657 sayılı Kanunun 146 ncı maddesine yapılan atıflar bu Kanun
Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır. (4) İdarelerin hukuk hizmetlerine, uyuşmazlıkların sulh yoluyla
halline, avukatlık hizmeti satın alınmasına ve davalarla ilgili vazgeçme
yetkilerine dair diğer kanunlarda yer alan hükümlerden bu Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerine aykırı olanlar uygulanmaz. (5) Diğer mevzuatta Başbakanlık Hukuk Müşavirliğine ve Başbakanlık
I. Hukuk Müşavirine yapılan atıflar, Başbakanlık Hukuk Hizmetleri Başkanlığına
ve Başbakanlık Hukuk Hizmetleri Başkanına yapılmış sayılır. (6) Ekli listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Başbakanlığa ait bölümüne
eklenmiştir. Dosyaların devri GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yayımı tarihinde diğer idarelere ait olan ve Maliye Bakanlığınca
takip edilen dava ve icra takiplerine ilişkin derdest dosyalardan ilgili
idarece talep edilenler, ilgili idare ile Maliye Bakanlığı tarafından
müştereken belirlenen esaslara göre ilgili idarelere devredilir. (2) Bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki derdest dosyalar ile
özel takip yetkileri çerçevesinde devredilecek derdest dosyaların devirleri, bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde
tamamlanır. Dosya devirleri yapılıncaya kadar bu dosyaların takibiyle ilgili
olarak devir öncesi dosyayı takip eden idarece yapılan işlemler, ilgili
idaresince yapılmış sayılır. (3) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden
sonra diğer idarelerle ilgili açılacak dava ve başlayacak icra takipleri,
ilgili idarelere dosyalar devredilinceye kadar Maliye Bakanlığı
tarafından takip edilir. (4) Yukarıdaki fıkralar uyarınca Başbakanlık ve Maliye
Bakanlığı tarafından diğer idareleri temsilen takip edilen dava ve icra
işlerine ilişkin giderler, devir tarihine kadar Başbakanlık ve Maliye Bakanlığı
bütçesinden karşılanır. Kadrolar GEÇİCİ MADDE 2- (1) İdarelerin hukuk
hizmetlerini yürütmek amacıyla avukatlık hizmetleri sınıfından dokuzuncu
dereceli yediyüzelli Avukat unvanlı kadro ihdas edilmiştir. Bu
kadroları, derece değişikliği yapmak suretiyle idarelerden uygun görülenlere
tahsis etmeye Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu madde hükmüne göre idarelere
tahsis edilen kadrolar 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerin
ilgili bölümüne eklenmiş sayılır. (2) Hazine avukatları talepleri halinde, idarelerin
avukat kadrolarına 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunundaki
sınırlamalara tabi olmadan atanabilir. (3) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin
Başbakanlığa ait bölümünde yer alan 'I. Hukuk Müşaviri' kadrosunun unvanı
'Hukuk Hizmetleri Başkanı' şeklinde değiştirilmiştir. Bu kadroda bulunan
personel hiçbir işleme gerek kalmaksızın Hukuk Hizmetleri Başkanı kadrosuna
atanmış sayılır. Yürürlük MADDE 19- Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme MADDE 20- Bu Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. LİSTE KURUMU : BAŞBAKANLIK TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Hukuk Müşaviri 1 3 3 GİH Hukuk Müşaviri 3 2 2 GİH Hukuk Müşaviri 5 5 5 TOPLAM 10 10 B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesi ve başvuru kararlarında, Anayasa'nın Başlangıç'ı
ile 2., 5., 6., 7., 8., 10., 11., 36., 91., 135. ve 141. maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME A- E.2011/145 Sayılı Başvuru Yönünden 1- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman AlifeyyazPAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla
12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle Anayasa
Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ hakkındaki reddi hâkim talebi görüşülmüştür. {C}{C}{C}{C}{C} Dava dilekçesinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın,
kamuoyunda Wikileaksbelgeleri olarak bilinen ve bir internet sitesinde yer
alan bilgilere göre, 2003 yılında ABD Büyükelçisine Cumhuriyet Halk Partisi
aleyhinde bir takım beyanlarda bulunduğu, 25.4.2011 tarihinde Anayasa
Mahkemesinin 49. Kuruluş Yıldönümü'nde yaptığı açılış konuşmasında 'Ümit
ediyorum ki bu gayret, Anayasa Mahkemesine dava açmak suretiyle sorun çözme
kolaycılığını da ortadan kaldıracaktır.' ifadelerine yer verdiği,
ayrıca 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun iptali istemiyle açılan davada verilen
kararda açıklanan görüşünün daha önceki kararlarda yer alan görüşlerinden
farklı olduğu, bu nedenlerle Cumhuriyet Halk Partisinin tarafı olduğu davalarda
tarafsız olarak karar veremeyeceği ileri sürülerek 6216 sayılı Kanun'un 59.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendi ile 60. maddesinin (1) numaralı
fıkrası uyarınca reddi talep edilmiştir. Hâkimin reddi kurumu, hâkimin bakacağı davada tarafsızlığını
sağlamaya yönelik olup temel bir hak olan adil yargılanma hakkıyla ilişkilidir.
Nitekim herkesin, kanuni ve tarafsız bir mahkeme önünde yargılanma hakkı
bulunmaktadır. Bu nedenle hukukumuzda, hâkimin tarafsız kalamayacağı varsayılan
veya tarafsızlığından kuşku duyulabilecek durumlarda, hâkimin kendi
mahkemesinin yetki ve görevine giren belli bir davaya bakamayacağı veya
reddedilebileceği kabul edilmiştir. Herkesin, tarafı olduğu davada hâkimin
reddi talebinde bulunmak hakkı var ise de talebin incelenebilmesi için bazı usuli şartların
yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu şartların gerçekleşmesi durumunda talep
içerik yönünden incelenebilecektir. 6216 sayılı Kanun'un 59. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d)
bendinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerinin, istişarî görüş ve
düşüncelerini ifade etmiş olduğu dava ve işlere bakamayacakları; 60. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerinin tarafsız
hareket edemeyecekleri kanısını haklı kılan hallerin olduğu iddiası ile
reddolunabileceği; (2) numaralı fıkrasında, bu takdirde, Genel Kurul ya da
bölümlerde ilgili üye katılmaksızın ret konusu hakkında kesin karar verileceği;
(5) numaralı fıkrasında ise ret talebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması
ve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, talepte bulunanların her birine
Mahkemece beşyüzTürk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar
disiplin para cezası verileceği kurala bağlanmıştır. Dava dilekçesinde hâkimin reddi talebi yönünden dayanılan
hususlardan biri Wikileaksbelgeleri olarak bilinen belgelerde yer aldığı
ileri sürülen bilgilerdir. Ancak, bu belgelerin gerçekte var olup olmadığı
kanıtlanamadığı gibi içerdiği bilgilerin doğru olup olmadığı da ortaya
konulabilmiş değildir. Aksine, belgelerde ismi geçen birçok kişi gibi Anayasa
Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ tarafından da kamuoyunun bilgisine sunuldukları
ilk andan itibaren anılan belgelerde var olduğu ileri sürülen bilgiler açıkça
yalanlanmıştır. Ret talebi yönünden dayanılan hususlardan biri olan açılış
konuşmasındaki sözler, Türk siyasal yaşamındaki uzlaşma kültürü eksikliğine ve
temel siyasal sorunların siyasi arenada çözümü yerine yargı kurumlarına havale
edilmesi eğilimine yönelik genel ve kişisel nitelikte bir eleştiri olup somut
bir davaya ilişkin herhangi bir görüş veya düşünce içermediği gibi somut bir
siyasi partiyi de hedef almamaktadır. Ret talebine dayanak yapılan
hususlardan biri olan Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın geçmişte
kimi dava dosyalarında kullandığı oylar, tamamen hâkimin yargısal görevine
ilişkindir. Hâkimin geçmişte verdiği kararlar ve kullandığı oyların ret sebebi
olarak kabul edilemeyeceği açıktır. Dolayısıyla, dava dilekçesinde hâkimin
reddi nedeni olarak ileri sürülen hususlar, Kanun'da düzenlenen davaya
bakılması yasak bir hâl veya ret sebebi olarak kabul edilemez. Öte yandan, her hak gibi hâkimin reddini talep etme hakkının da
amacına uygun olarak kullanılması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye
kullanılması söz konusu olur. Somut dava dosyasında, varlığı ve içerdiği
bilgilerin doğruluğu kanıtlanmamış aksine yalanlanmış olan ve hukuken delil
değeri bulunmayan bir takım bilgi ve belgelere, yine ret sebebi olmadığı açık
olan hâkimin önceki dava dosyalarında kullandığı oylara dayanılarak ret
talebinde bulunulmuş olması, hâkimin reddini talep etme hakkının iyi niyetle ve
amacına uygun olarak kullanılmadığını ortaya koymaktadır. Buna göre, 6216
sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereğince ret talebinde
bulunanlara takdiren 500 Türk Lirası disiplin para cezası
uygulanmasına karar verilmesi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle; 1- Hakimin reddi talebinin esastan REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 2- Talebin kötü niyetle yapıldığının KABULÜNE ve 6216 sayılı
Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereğince DİSİPLİN PARA CEZASI
UYGULANMASINA, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT
ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ınkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 3- Disiplin para cezasının talepte bulunan davacıya
verilmesine, Serruh KALELİ, Burhan ÜSTÜN ile Nuri NECİPOĞLU'nun ' Para
cezasının talepte bulunanların her birine verilmesi gerektiği '
yolundaki karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 4- Para cezası miktarının 500 Türk Lirası olarak esas alınmasına,
OYBİRLİĞİYLE, 12.1.2012 gününde karar verilmiştir. 2 - Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, dosyanın
12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas
inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B- E.2012/34 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim
KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet
ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ,
Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 11.4.2012 günü
yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin
esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında
karar bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. C- E.2012/135 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman AlifeyyazPAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer
TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 22.11.2012 günü yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- BİRLEŞTİRME KARARLARI E.2012/34 sayılı itiraz başvurusunun 11.4.2012 gününde, E.2012/135
sayılı itiraz başvurusunun ise 22.11.2012 gününde, aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2011/145 sayılı dava ile birleştirilmesine, esaslarının
kapatılmasına, esas incelemenin E.2011/145 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi, başvuru kararları ve ekleri,Raportör Berrak YILMAZ
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptali istenen kanun hükmünde
kararname kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında Genel
Açıklama Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,
işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerinin
yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesine
verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetki
kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Her
ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetki
kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim ve
esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de
Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnamenin
yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, Bakanlar
Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması,
kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir. Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü hal
kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanun
hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,
kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı bir
bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanun
hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.
Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,
geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veya
dayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriği
Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan söz
edilemez. Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,
kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, ' Kanunlar
Anayasaya aykırı olamaz. ' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,
onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanun
hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem
dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar. Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında ' Sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... 'in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye
Büyük Millet Meclisi, ' Bakanlar Kurulu 'na ancak kanun hükmünde kararnameyle
düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisi verebilir. Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği
öngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça
yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesinde
olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe
kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz. B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri
İle Eki Listenin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının
İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile
eki Listenin, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı, amacına ve
ilkelerine aykırılık taşıdığı belirtilerek Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6.,
7., 8., 10., 11., 36. ve 91.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 1- İptal Başvurusundan Sonra Yapılan Yasal Değişikliklerin Dava
Konusu Kurallara Etkisi KHK'nin 17. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının; a- (a) bendiyle değişiklik yapılan 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin ' Ortak Hükümler ' bölümünün (A)
fıkrasının (11) numaralı bendi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı Avrupa Birliği
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararname'nin 102. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,
11.10.2011 günlü, 662 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 93.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu
Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin
5. maddesinin (ç) fıkrasının (1) numaralı bendi ile değiştirildiğinden konusu
kalmayan (a) bendine, b- (b) bendiyle değişiklik yapılan, 657 sayılı Kanun'un 152.
maddesinin 'II-Tazminatlar' kısmının ' (A) Özel Hizmet Tazminatı '
bölümünün (h) ve (i) bentleri, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 102.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi, 662 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 93. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (4) numaralı bendi ile
değiştirildiğinden konusu kalmayan (b) bendine, c- (c) bendiyle değişiklik yapılan, 657 sayılı Kanun'un eki (l)
sayılı Ek Gösterge Cetvelinin ' I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı '
bölümünün (g) ve (h) bentleri, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 102.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi, 662 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 93. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (5) numaralı bendi ile
değiştirildiğinden konusu kalmayan (c) bendine, ç- (ç) bendiyle değişiklik yapılan, 657 sayılı Kanun'un eki
(IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8. sırasının (b) bendi, 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç)
fıkrasının (7) numaralı bendiyle değiştirildiğinden konusu kalmayan(ç)
bendine, ilişkin iptal istemleri hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar vermek gerekir. 2- Kanun Hükmünde Kararname'nin 1., 2., 3., 4., 5., 6.,
7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 18., Geçici 1. ve Geçici 2.
Maddeleri KHK'nin 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12.,
13., 14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddelerinde, genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinde ve özel bütçeli idarelerde hukuk hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin esaslar düzenlenmiştir. Dava konusu kurallar ile hukuk hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
esasların düzenlendiği genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli
idareleri, KHK'nin tanımlar maddesinde belirtildiği üzere 10.12.2003 günlü,
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I) ve (II) sayılı
cetvellerde belirtilen kamu idareleri olup hukuk hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin esasların düzenlendiği dava konusu kuralların, bu cetvellerde yer alan
tüm genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idareleri
tarafından hüküm ifade edeceği sonucuna ulaşılmaktadır. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.
maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli
ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkinin
kapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarak
kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi
girmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,
var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarma
yetkisi verilmiştir. Bu amaçla; 1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,
yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine, 2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve
ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veya
yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yeniden
düzenlenmesine, 3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan
bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve
yurt dışında teşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir. İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen
memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,
nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye
sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yeni
düzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi
verilmiştir. 6223 sayılı Yetki Kanunuyla kamu hizmetlerinin bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi amacına yönelik olarak Bakanlar
Kuruluna verilen kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi, Bakanlıklar ile
bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşları kapsamakta olup Bakanlık veya bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluş niteliğinde olamayan kamu kurum ve kuruluşları
kapsamına almamaktadır. Bakanlar Kurulunun, 6223 sayılı Yetki Kanunu'na
dayanarak bakanlık veya bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluş niteliğinde olamayan
kamu kurum ve kuruluşlarının görev, yetki, teşkilat ve kadrolarına ilişkin
düzenleme yapması mümkün değildir. 5018 sayılı Kanun'a ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen
kamu idareleri arasında Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa
Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
da bulunmakta olup dava konusu kuralların bu kurumlar tarafından da uygulanması
gerekecektir. Oysa, Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulu 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamına giren bir bakanlık olmadığı gibi bir
bakanlığın bağlı, ilgili ya da ilişkili kuruluşu değildir. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamına giren iki konu açısından
Kanunu kapsamı yönünden değerlendirildiğinde Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu'na ilişkin kuralların kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki
dağılımının yeniden belirlenmesi ile bir ilgisinin bulunmadığı açıktır. Diğer
taraftan, söz konusu kurallar kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen
memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,
nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye
sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin bir düzenleme olarak da
nitelendirilemez. Açıklanan nedenlerle, KHK'nin 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8.,
9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddeleri,
Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay,
Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu yönünden 6223 sayılı
Yetki Kanunu kapsamında değildir. İptalleri gerekir. 3- Kanun Hükmünde Kararname'nin Diğer Kuralları Yukarıdaki açıklamalar ve yapılan inceleme sonucunda; KHK'nin,
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ile 1., 2.,
3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 18., geçici 1.
ve geçici 2. maddelerinin, Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulu dışında kalan kurumlar yönünden ve kalan diğer kuralları 6223 sayılı
Yetki Kanunu kapsamındadır. İptal isteminin reddi gerekir. C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri
İle Eki Listenin Anayasa'nın 91. Maddesi Yönünden İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile
eki Liste'nin, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde
kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği, bu
nedenle Anayasa'nın 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 1- 17. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrasının (g) Bendiyle Başlığı ile
Birlikte Değiştirilen 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. Maddesinin
Üçüncü Fıkrası ile Son Fıkrasında Yer Alan ' 'mesleğe alınmaları,' ' İbaresi
ve(ğ) Bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye Eklenen Ek Madde 33 KHK'nin 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının; (g) bendiyle
başlığı ile birlikte değiştirilen 178 sayılı KHK'nin 43. maddesinin, üçüncü
fıkrasında Maliye Uzman Yardımcılığı ve Defterdarlık Uzman Yardımcılığına
atanabilmek için gerekli koşullar, son fıkrasında Maliye Uzmanı, Maliye Uzman
Yardımcısı, Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman Yardımcılarının mesleğe
alınmaları, yarışma sınavı, komisyonların oluşumu, yetiştirilmeleri, tez
hazırlama ve yeterlik sınavları, atanmaları, eğitimleri, çalışma ve
görevlendirilmelerine ilişkin esaslar, (ğ) bendiyle 178 sayılı KHK'ye eklenen
ek madde 33 ile 178 sayılı KHK'nin 43. madde ve ek 29. maddesi ile 5018 sayılı
Kanun'un 60. maddesi uyarınca yapılacak giriş sınavlarının sözlü aşaması ile
42. maddenin (c) fıkrası uyarınca yapılacak sınavların sözlü aşamasının
değerlendirilme koşullarının düzenlenmesi öngörülmüştür. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında ' Sıkıyönetim ve
olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... 'in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın ' Kamu
hizmetlerine girme hakkı ' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, her
Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra
ikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka
hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70.
maddesinde düzenlenen ve ' Siyasi Haklar ve Ödevler ' başlıklı dördüncü
bölümünde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun
hükmünde kararname ile düzenleme yapılması mümkün değildir. KHK'nin 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle
başlığı ile birlikte değiştirilen 178 sayılı KHK'nin 43. maddesinin üçüncü
fıkrası ile son fıkrasında yer alan ' 'mesleğe alınmaları,' ' ibaresi ve
(ğ) bendiyle 178 sayılı KHK'ye eklenen ek madde 33 ile, bir kamu hizmeti olan
Maliye Uzman Yardımcılığı ve Defterdarlık Uzman Yardımcılığına giriş koşullarının
belirlenmiş olması, kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir düzenleme
niteliğinde olduğundan, kurallar, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına
aykırıdır. İptali gerekir. Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu
görüşe katılmamışlardır. Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçeyle
katılmışlardır. 2- KHK'nin Diğer Kuralları KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar
verilenler ile 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12.,
13., 14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddelerinin Cumhurbaşkanlığı,
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay
ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu dışında kalan kurumlar yönünden, 17.
maddesinin (2), (3), (4) numaralı fıkraları, (5) numaralı fıkrasının (g)
bendiyle değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin
üçüncü fıkrası ve son fıkrasında yer alan ' 'mesleğe alınmaları 'ibaresi
dışında kalan bölümü, (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye
eklenen ek madde 34, (h), (ı), (i) bentleri, (6) numaralı fıkrası, 19. ve 20.
maddeleri ile eki liste dışında kalan diğer kurallarında, Anayasa'nın
91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararname ile
düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer
verilmediğinden bu kurallara ilişkin iptal isteminin reddi gerekir. Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır. D- Kanun Hükmünde Kararname'nin İçerik Yönünden İncelenmesi 1- Kanun Hükmünde Kararname'nin 6. Maddesinin (2) Numaralı
Fıkrasında Yer Alan ''hukuk birimi amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri'' İbaresi
ile 14. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasında Yer Alan ''hukuk birimi
amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri'' İbaresinin İncelenmesi Başvuru kararlarında, kişilerin davalarını bizzat takip
edebilecekleri gibi bir temsilci vasıtasıyla da takip edebilecekleri ancak bu
temsilcinin avukat olması gerektiği hâlde idarelerin, davalarda avukatlar
dışında, hukuk birim amirleri, muhakemat müdürleri ve hukuk
müşavirleri tarafından da temsiline ve idareler lehine sonuçlanan davalarda
idareler lehine vekalet ücreti takdir edilmesine olanak sağlayan kuralların
Anayasa'nın 2., 5., 10., 36., 135. ve 141. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. Dava konusu kurallarla, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri
ile özel bütçeli idareleri adli ve idari yargıda, icra mercileri ve hakemler
nezdinde vekil sıfatıyla doğrudan temsil yetkisinin, avukatlar yanında, hukuk
birimi amirleri, hukuk müşavirleri ve muhakemat müdürlerine ait
olduğu ve bu kişiler tarafından takip edilen davaların idareler lehine neticelenmesi
halinde, temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre
hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekâlet ücreti takdir
edilmesi öngörülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve
Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan
devlettir. Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel,
objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk
devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle, kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde
kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet
ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir. Anayasa'nın 2. maddesindeki 'hukuk devleti' ilkesi
gereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını
gerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur. Bir kuralın Anayasa'ya aykırılık
sorunu çözümlenirken 'kamu yararı' konusunda Anayasa
Mahkemesinin yapacağı inceleme yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp
yapılmadığı ile sınırlıdır. Kanun ile kamu yararının ne kadar gerçekleşip
gerçekleşmeyeceğini denetlemenin anayasa yargısıyla bağdaşmayacağı, bunun kanun
koyucunun takdirinde olduğu açıktır. Adli ve idari yargıda, icra mercileri ve hakemler nezdinde vekil
sıfatıyla doğrudan temsil yetkisi kural olarak avukatlara aittir. Ancak, kanun
koyucu, kamu yararı ve hizmetin gereklerini dikkate alarak kamu idareleri
bakımından bu kurala istisna getirebilir. Zira, 1136 sayılı Avukatlık
Kanunu'nun 35. maddesine göre, yargı mercilerinde asıl yerine dava açmak,
savunmak, iş takip etmek yetkisi kural olarak baro levhasına kayıtlı avukatlara
aittir. Ancak, aynı maddede hukuk ve ceza muhakemeleri kanunları ile sair
kanunlarda gösterilen hallerde avukat olmayan kimselerin de asıl yerine
mahkemelerde iş ve işlemler yapabileceği belirtilmiştir. Bu durum tarihsel
süreçte de böyle olmuş ve idarelerin taraf olduğu davalarda, idareleri temsil
yetkisi kamu avukatları yanında daire amirleri, muhakemat müdürleri,
hukuk müşavirleri ve ilgili şube müdürlerine devredilmiştir. KHK'nin genel gerekçesinde, idarelerin taraf oldukları davaların,
usul ekonomisine uygun olarak, imkânlar ölçüsünde idarelerin bünyesinde görev
yapan kadrolu hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından takibi, davaların
takibinde, mahkeme kararlarının hukuka uygun olarak, adil, süratli ve en az
masrafla verilebilmesine yardımcı olunması ve davaların kural olarak her
idarenin bünyesindeki görevliler tarafından takibi sayesinde gerekli
koordinasyon ve işbirliğinin daha iyi sağlanması, davaların takibinde konusuna göre
uzmanlaşma sağlanarak verimin artırılmasının öngörüldüğü vurgulanmaktadır. Temsile ilişkin genel kuralın istisnası niteliğinde olan dava
konusu kuralların madde gerekçelerinden de, idarelerin hukuk birimlerinde
çalışanların eğitim durumlarında ve usul mevzuatındaki değişiklikler
kapsamında, işleyişin kolaylaştırılarak hukuk birimlerindeki çalışanlardan
azami ölçüde istifade edilebilmesini teminen, hukuk birimi amirleri, hukuk
müşavirleri ve muhakematmüdürlerinin, idareleri tahkim mercilerinde,
mahkemelerde ve icra mercilerinde vekil sıfatıyla temsil edebilmesi ve
idarelerin taraf olduğu her türlü dava ve icra takibi sonrasında takibin idare
lehine sonuçlanması hâlinde ise idare lehine vekalet ücreti takdir
edilmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. İdarelerin, yargı mercileri
önünde savunma hakkının en önemli parçası olan hukuki danışmanlık görevini
yerine getiren hukuk birimi amirleri, hukuk müşavirleri ve muhakemat müdürleri
tarafından da temsil edilebileceğini, bu kişiler tarafından takip edilen
davaların idare lehine sonuçlanması durumunda idareler lehine yargılama gideri
niteliğinde olan vekâlet ücreti takdir edileceğini öngören dava konusu
kurallarda kamu yararı olmadığı söylenemez. Yapılan somut düzenlemelerin
bu amaçları etkin bir şekilde gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı
yönündeki bir değerlendirme ise anayasallık denetiminin kapsamı dışındadır.
Dolayısıyla, dava konusu kurallar, kanun koyucunun takdir yetkisi içinde olup
hukuk devleti ilkesine aykırılık söz konusu değildir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal
eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin
yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını
ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi
ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali
yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar
için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar
aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da
öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Özel hukuk ilişkisine bağlı olarak avukatlık sözleşmesiyle avukat
temin edebilen özel kişiler ile kamu hukuku kurallarına göre kurulan, işletilen
ve statü hukukuna göre memur kadrosunda görevini yerine getiren hukuk
birimi amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürlerinden hukuki
danışmanlık hizmeti alan kamu idarelerinin konumu aynı değildir. Ayrıca kamu
idareleri, kamu tüzel kişisi olmaları nedeniyle kamu gücünü kullanma yetkisine
sahiptirler. Dolayısıyla, kamu idarelerini özel hukuk kişilerinden ayrı
tutmak, ayrı düzenlemeye bağlı kılmak ya da genel bir düzenlemenin kapsamı
dışında bırakmak, onlara ayrıcalık tanımak anlamında olmayıp hukuki
statülerindeki farklılığın gereğidir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir. Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır. Kuralların, Anayasa'nın 5., 36., 135. ve 141. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. 2- Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. Maddesinin (4) Numaralı
Fıkrasının (a) Bendinin, (5) Numaralı Fıkrasının (c), (ç), (d), (e), (g),
(ğ) ve (h) Bentlerinin ve 19. Maddesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü ile
Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından yürürlükteki mevzuata göre yapılan giriş
sınavları ile mesleğe atanan ve Kontrolörlük unvanını elde edenler için bu
hakkın kişiselleştiği ve kazanılmış bir hak statüsü kazandığı, aynı hususların
Muhasebe Denetmenleri ve Milli Emlak Denetmenleri ile bunların
yardımcıları için de geçerli olduğu, kazanılmış hakların korunmasının, mevcut
hukuksal durumun, benimsenmiş yapının, edinilmiş statünün geçerliliğini
sürdürmesini zorunlu kıldığı, kazanılmış bir hakkı tek yanlı hukuki
düzenlemelerle kaldırmanın hukuka güveni zedeleyeceği, bu nedenle, muhasebat
kontrolörleri ve bunların stajyerlerinin kontrolörlük unvanlarının ellerinden
alınarak ' Maliye Uzmanlığı ' kadrolarına atanmaları ve böylece doğrudan
Genel Müdüre bağlı görev yapmakta iken şube müdürüne bağlı görev yapar hale
getirilerek statü kaybına uğratılmalarına, özü ve niteliği itibarıyla idari bir
işlem olan ve idari işlemle yapılması gereken ' atama ' işleminin, yasa
gücünde kararname ile yapılmasına ve gerek mesleğe giriş ve yetişme gerekse
yeterlik sınavları açısından aralarında farklılıklar bulunan Milli Emlak
Kontrolörleri ve Muhasebat Kontrolörleri ile Bakanlıkta halen görev yapan
uzmanların aynı unvan altında birleştirilmelerine ilişkin kuralların,
Anayasa'nın 2., 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kurallarla, Maliye Bakanlığı kadrolarında istihdam
edilmekte olan kontrolör, denetmen ve uzmanlar, merkez ve taşra teşkilatları
itibarıyla aynı çatı altında toplanarak, Bakanlık merkez teşkilatında Maliye
Uzmanı, Bakanlık taşra teşkilatında Defterdarlık ve bunların yardımcıları
şeklinde birleştirilmeleri ile bunların mali hakları, görev, yetki ve
sorumlulukları ile mesleğe alınma ve yetiştirilmelerine ilişkin hususlar
düzenlenerek halen Maliye Bakanlığında Muhasebat Kontrolörü, Milli Emlak
Kontrolörü, Devlet Bütçe Uzmanı, Mali Suçları Araştırma Uzmanı, Devlet Muhasebe
Uzmanı, Devlet Gelir Politikaları Uzmanı ve Devlet Malları Uzmanlarının Maliye
Uzmanlığı kadrolarına; Muhasebe Denetmeni, Milli Emlak Denetmeni, Muhasebe
Uzmanı ve Milli Emlak Uzmanlarının ise Defterdarlık Uzmanlığı kadrolarına
atanmaları ve bu atamalara ilişkin teknik düzenlemeler yapılmıştır. Kanun koyucu, kamu yararı ve hizmetin gereklerini dikkate alarak
kamu görevlilerinin statüsünde, bunların unvanlarında, görev ve yetkilerinde
değişiklikler yapabilir. KHK'nin genel gerekçesinden de anlaşılacağı
üzere, Maliye Bakanlığı kadrolarında istihdam edilmekte olan kontrolör,
denetmen ve uzmanların merkez ve taşra teşkilatları itibarıyla aynı çatı
altında toplanarak kontrolörler ve denetmenler eliyle yürütülmekte olan denetim
hizmetinin, diğer görevlerinin yanında uzmanlarca yerine getirilmesi suretiyle
daha etkin bir uzmanlaşma modelinin oluşturulması amacıyla Maliye
Bakanlığının teşkilat yapısının değiştirildiği, bununla bağlantılı olarak yeni
bazı unvanların oluşturulduğu ve eski bazı unvanların ise kaldırıldığı
anlaşılmaktadır. Bu amacın kamu yararına yönelik olmadığı söylenemez.
Teşkilatın yenilenen bu yapısı ile kamu yararının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği
anayasallık denetiminin kapsamı dışındadır. Öte yandan, denetim elemanı
olarak görev yapan bir kamu görevlisinin (kontrolör, denetmen) bütün meslek
hayatı boyunca aynı konumunu sürdürmesini gerektiren bir anayasal zorunluluk
bulunmadığından Muhasebat Kontrolörü ile Milli Emlak Kontrolörü unvanlarının
Maliye Uzmanı ve Muhasebe Denetmeni ile Milli Emlak Denetmeni unvanlarının
Defterdarlık Uzmanı olarak değiştirilmesinde Anayasa'ya aykırı bir yön
bulunmamaktadır. Öte yandan, KHK'nin 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (h)
bendiyle 178 sayılı KHK'ye eklenen geçici 14. madde, Muhasebat Kontrolörü ve
Milli Emlak Kontrolörü kadrolarında bulunanların Maliye Uzmanı kadrolarına,
Muhasebe Denetmeni ve Milli Emlak Denetmeni kadrolarında bulunanların
Defterdarlık Uzmanı kadrolarına atanmış sayılmalarını öngörmektedir. Söz konusu
düzenleme, anılan kadroların kaldırılması sonucu ortaya çıkan hukuki ve fiilî
zorunluluklar nedeniyledir. Hukuk aleminde meydana
gelebilecek bu değişiklik, daha önce kural tasarrufların doğurmuş olduğu
objektif ve genel hukuki durumlara da uygulanabilecektir. Soyut ve genel hukuki
durumların (statülerin) en önemli özelliği bunların daima değişebilmesi ve bu
değişikliğin de herkese karşı geçerli olmasıdır. Hukuk alanında meydana gelen
ve hukuki statüde değişiklik yapan bu düzenlemeler, eski düzenleme uyarınca
statü kazanmış ve statüsü devam eden bireyleri de kapsar. Dolayısıyla, nesnel
hukuki durumların (statülerin) kazanılmış hak bahşetmesi mümkün değildir. Dava
konusu kurallarla, önceden Muhasebat Kontrolörü ve Milli Emlak
Kontrolörü unvanlı kadrolarda
çalışmakta olan kişiler Maliye Uzmanı, Muhasebe Denetmeni ve Milli
Emlak Denetmeni unvanlı kadrolarda
çalışmakta olan kişiler Defterdarlık Uzmanı unvanlı kadrolara aktarılmışlardır. Kuralda,
anılan kişilerin bulunduğu statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve
kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara
ilişkin bir düzenleme öngörülmediğinden kazanılmış hakları ihlal eden bir
müdahale söz konusu değildir. Bu kişilerin yeni atandıkları kadrodaki mali
haklarında h erhangi bir değişiklik olmamış,
bunların önceki maaş ve diğer özlük hakları aynen korunmuştur. Bu
nedenle maddede sayılan görevlerde bulunanların kadrolarının değiştirilmesini
öngören kuralın kazanılmış hakları ihlal ettiği söylenemez. Kuralın dolaylı şekilde hak arama özgürlüğüyle ilgili olması
nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesi yönünden de incelemesi yapılmıştır. Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin
birinci fıkrasında, 'Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile
adil yargılanma hakkına sahiptir.' denilerek yargı mercilerine davacı
ve davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve
adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Dava konusu
kurallarla, Maliye Bakanlığının anılan kadrolarında yapılan değişiklikler, söz
konusu unvanların kaldırılması sonucu ortaya çıkan hukukî ve fiili
zorunluluklar nedeniyledir. Buna göre söz konusu işlemin sebep unsuru, Maliye
Bakanlığındaki bazı kadroların kaldırılması olup yürürlükte bulunan kanunlara
dayanılarak ve kamu görevlisinin öznel durumu dikkate alınarak idarece tesis
edilen naklen atama işlemlerinden farklıdır. Genel nitelikte olduğu sonucuna
ulaşılan yasal düzenlemeyle oluşturulan bu durumun, sebep unsuru yönünden
hukuka uygun olup olmadığının tespitinin anayasal bir sorun olduğu ve bu
yöndeki denetimin Anayasa Mahkemesince yapılması gerektiği açıktır. Anılan
atama işleminin doğrudan kanunla değil, idari işlemle yapılmasının öngörülmesi
durumunda dahi kanunlara uygunluk denetimi yapmakla sınırlı bir yetkiye haiz
olan idari yargı yerlerinin, işlemin sebep unsurunun Anayasa'ya uygun olup
olmadığını tartışması ve bu yönde bir denetim yapması mümkün olmadığından bu
işlemin doğrudan kanun hükmünde kararnameyle yapılmasının hak arama hürriyetini
sınırladığı söylenemez. Yürürlük maddesi, yasal düzenlemelerin yürürlüğe gireceği günü
gösteren ve yapım tekniği açısından her tür yasal düzenlemede bulunan bir
kuraldır. Yalnızca KHK'nin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini öngören 19.
maddesinin iptalini gerektirecek anayasal bir sorun görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 36.
maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir. Kuralların Anayasa'nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. KHK'nin 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (h) bendi yönünden
Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe
katılmamıştır. VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu
İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
Kanun Hükmünde Kararname'nin; A- 17. maddesinin (1) numaralı fıkrasının; 1-(a) bendiyle, 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu'nun 36. maddesinin ' Ortak Hükümler ' bölümünün (A) fıkrasının (11)
numaralı bendinde yapılan değişiklikler, 2- (b) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinin ' II-Tazminatlar '
kısmının ' (A) Özel Hizmet Tazminatı ' bölümünün (h) ve (i) bentlerinde
yapılan değişiklikler, 3- (c) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un Eki (l) sayılı Ek Gösterge
Cetvelinin ' I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı ' bölümünün (g) ve (h)
bentlerinde yapılan değişiklikler, 4- (ç) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un Eki (IV) sayılı Makam
Tazminatı Cetvelinin 8. sırasının (b) bendinde yapılan değişiklikler, hakkında, 6.6.2013 günlü, E.2011/145, K.2013/70 sayılı kararla
karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu bentlere ilişkin
yürürlüğün durdurulması istemleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, B-1- Kapsam ve Anayasa'nın 70. ve 91. maddesinin birinci fıkrası
yönünden,1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15.,
16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddelerinin Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu dışında kalan kurumlar yönünden, 17. maddesinin (2),
(3), (4) numaralı fıkraları, (5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle değiştirilen,
13.12.1983 günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü fıkrası ve son fıkrasında
yer alan ' 'mesleğe alınmaları 'ibaresi dışında kalan bölümü, (ğ) bendiyle
178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 34, (h), (ı), (i)
bentleri, (6) numaralı fıkrası, 19. ve 20. maddeleri ile eki listeye yönelik
iptal istemleri, 6.6.2013 günlü, E.2011/145, K.2013/70 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara, bentlere, bölüme ve listeye ilişkin
yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE, 2- Kapsam yönünden 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10.,
11., 12., 13., 14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddelerinin,
Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay,
Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu yönünden iptal
hükümlerinin yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu maddelere ilişkin
yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE, 3- Anayasa'nın 70.ve 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden; a- 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle başlığı ile
birlikte değiştirilen, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin
üçüncü fıkrası ile son fıkrasında yer alan ''mesleğe alınmaları,'' ibaresine, b-17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 33'e, ilişkin iptal hükümlerinin yürürlüğe girmesinin ertelenmesi
nedeniyle bu maddeye, fıkraya ve ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması
istemlerinin REDDİNE, C- İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen; 1- 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ''hukuk
birimi amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri'' ibaresine, 2- 14. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ''hukuk
birimi amirleri, muhakematmüdürleri, hukuk müşavirleri'' ibaresine, 3- 17. maddesinin; a- (4) numaralı fıkrasının (a) bendiyle başlığı ile birlikte
değiştirilen,11.10.2006 günlü, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi
Hakkında Kanun'un 21. maddesine, b- (5) numaralı fıkrasının; ba- (c), (ç), (d) ve (e) bentlerine, bb- (g) bendiyle değiştirilen, 178 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü fıkrası ile son fıkrasında yer alan ' 'mesleğe
alınmaları ' ibaresi dışında kalan bölümüne, bc- (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek
Madde 34'e, bd- (h) bendine, 4- 19. maddesine, yönelik iptal istemleri, 6.6.2013 günlü, E.2011/145,K.2013/70
sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkraya, bentlere ve bölüme
ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE, 6.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VII- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, ' Kanun, kanun
hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların
hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten
kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği
tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı
günden başlayarak bir yılı geçemez ' denilmekte, 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin
(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır. 26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu
İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
Kanun Hükmünde Kararname'nin, 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10.,
11., 12., 13., 14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddelerinin,
Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay,
Danıştay, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu yönünden, 17.
maddesinin (5) numaralı fıkrasının; (g) bendiyle başlığı ile birlikte
değiştirilen 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü
fıkrası ile son fıkrasında yer alan ''mesleğe alınmaları,'' ibaresi
ve (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 33'ün
iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek
nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216
sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddelere
ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak
dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. VIII- SONUÇ 26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu
İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
Kanun Hükmünde Kararname'nin; A- 17. maddesinin (1) numaralı fıkrasının; 1- (a) bendiyle değişiklik yapılan 14.7.1965 günlü, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin ' Ortak Hükümler ' bölümünün
(A) fıkrasının (11) numaralı bendi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı Avrupa Birliği
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair kanun
Hükmünde Kararname'nin 102. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,
11.10.2011 günlü, 662 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 93.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu
Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (1) numaralı bendi ile
değiştirildiğinden konusu kalmayan (a) bendine, 2- (b) bendiyle değişiklik yapılan, 657 sayılı Kanun'un 152.
maddesinin ' II-Tazminatlar ' kısmının ' (A) Özel Hizmet Tazminatı '
bölümünün (h) ve (i) bentleri, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 102.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi, 662 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 93. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (4) numaralı bendi ile
değiştirildiğinden konusu kalmayan (b) bendine, 3- (c) bendiyle değişiklik yapılan, 657 sayılı Kanun'un eki (l)
sayılı Ek Gösterge Cetvelinin ' I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı '
bölümünün (g) ve (h) bentleri, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 102.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi, 662 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 93. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (5) numaralı bendi ile
değiştirildiğinden konusu kalmayan (c) bendine, 4- (ç) bendiyle değişiklik yapılan, 657 sayılı Kanun'un eki (IV)
sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8. sırasının (b) bendi, 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç)
fıkrasının (7) numaralı bendiyle değiştirildiğinden konusu kalmayan(ç)
bendine, ilişkin iptal istemleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, B- 1-1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,
14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddelerinin Cumhurbaşkanlığı,
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay
ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu dışında kalan kurumlar yönünden, 17. maddesinin
(2), (3), (4) numaralı fıkraları, (5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle
değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü fıkrası
ve son fıkrasında yer alan ''mesleğe alınmaları' ibaresi dışında
kalan bölümü, (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek
Madde 34, (h), (ı), (i) bentleri, (6) numaralı fıkrası, 19. ve 20. maddeleri
ile eki listenin; a- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve
iptal istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, b- Anayasa'nın 70. ve 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT'
ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,
14., 15., 16., 18., geçici 1. ve geçici 2. maddeleri, Cumhurbaşkanlığı, Türkiye
Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu yönünden 6223 sayılı Kanun kapsamında
olmadığından, bu maddelerin Anayasa'ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE; iptal
hükümlerinin, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı
Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE, 3- 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının; a- (g) bendiyle başlığı ile birlikte değiştirilen, 178 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü fıkrası ile son fıkrasında
yer alan ''mesleğe alınmaları,'' ibaresinin, b-(ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek
Madde 33'ün, Anayasa'nın 70. ve 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırı
olduklarına ve İPTALLERİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA; iptal hükümlerinin, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla
6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, KARARIN
RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,
OYBİRLİĞİYLE, C- İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen; 1- 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ''hukuk
birimi amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri'' ibaresinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, 2- 14. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ''hukuk
birimi amirleri, muhakematmüdürleri, hukuk müşavirleri'' ibaresinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, 3- 17. maddesinin; a- (4) numaralı fıkrasının (a) bendiyle başlığı ile birlikte
değiştirilen,11.10.2006 günlü, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının
Önlenmesi Hakkında Kanun'un 21. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, b- (5) numaralı fıkrasının; ba- (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinin Anayasa'ya aykırı
olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, bb- (g) bendiyle değiştirilen, 178 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü fıkrası ile son fıkrasında yer alan ''mesleğe
alınmaları' ibaresi dışında kalan bölümünün Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, bc- (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek
Madde 34'ün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, bd- (h) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin
REDDİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, 4- 19. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 6.6.2013 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ KARŞIOY YAZISI 26.9 . 2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu
İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesinin(5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle
başlığı ile birlikte değiştirilen, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43.
maddesinin üçüncü fıkrası ile son fıkrasında yer alan ''mesleğe
alınmaları,'' ibaresi ve (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'ye eklenen Ek Madde 33 çoğunluk kararıyla Anayasa'nın 70. ve 91.
maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. {C}{C}{C}{C}{C} Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesinin (5) numaralı
fıkrasının (g) bendiyle, başlığı ile birlikte değiştirilen 178 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin üçüncü fıkrasında, Maliye Uzman
Yardımcılığı ve Defterdarlık Uzman Yardımcılığına atanabilmek için gerekli
koşullarına yer verilmiş, son fıkrasında Maliye Uzmanı, Maliye Uzman
Yardımcısı, Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman Yardımcılarının mesleğe
alınmaları, yarışma sınavı, komisyonların oluşumu, yetiştirilmeleri, tez
hazırlama ve yeterlik sınavları, atanmaları, eğitimleri, çalışma ve
görevlendirilmelerine ilişkin esaslar ile diğer hususların yönetmelikle
düzenleneceği belirtilmiş ve (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'ye eklenen Ek Madde 33 ile 43. madde, Ek 29. madde ve 10.12.2003
tarihli ve 5018 sayılı Kanun'un 60. maddesi uyarınca yapılacak giriş
sınavlarının sözlü aşaması ile 42. maddenin (c) fıkrası uyarınca yapılacak
sınavların sözlü aşamasının değerlendirilme koşulları düzenlenmiştir. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının
(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ile
birleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve
kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un
ikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik
yapılabileceği belirtilmiştir. 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesinin (5)
numaralı fıkrasının (g) bendiyle, başlığı ile birlikte değiştirilen 178 sayılı
KHK'nin 43. maddesinin (3) numaralı fıkrası ile son fıkrasında Bakanlık
birimlerinde Maliye Uzmanı, Maliye Uzman Yardımcısı, Defterdarlık Uzmanı
ve Defterdarlık Uzman Yardımcısı ünvanlarıyla eleman istihdamının öngörülmesi
teşkilat ve kadroların belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan Yetki
Kanunu'na aykırılık bulunmamaktadır.{C}{C}{C}{C}{C} Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacak
kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.
Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece
yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasının
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde
değildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü bir
konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı
hükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceği
Anayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırı
değildir. Anayasa'nın 70. maddesine göre , 'her Türk kamu hizmetine girme
hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka
hiçbir ayırım gözetilemez' . Maddede Türkiye Cumhuriyeti
Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği
nitelikler dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri
ayırım gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulundukları
belirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasi
hak ve ödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir
hak olarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan
ibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev
değişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi
ve 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanun
hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilen
bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusu temel
hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar geniş bir
biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak ve
özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle bir
yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek ve
KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,
6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişi
hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güç
olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmenin
isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,
temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylı
olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesi
gerekir. Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı
kararında,3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname' nin Genel Müdür olarak
atanabilmek için , 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılı
özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmeti
bulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeşyıl çalışmış olmak, Genel
müdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip
olmak' şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini
reddetmiştir. Anayasa'nın 91'inci maddesi kapsamına giren alanlarda düzenleme
yapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91'inci maddede belirtilen hak ve
alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir. İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında ilgili
kurumda Maliye Uzmanlığı, Maliye Uzman Yardımcılığı, Defterdarlık Uzmanlığı ve
Defterdarlık Uzman Yardımcılığı kadroları oluşturulduğundan, zorunlu olarak bu
kadrolara girişin koşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların
Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen yasak alana ilişkin düzenlemeler
içerdiğinden söz etmek mümkün değildir. Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptal
isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptaline
yönelik çoğunluk görüşüne katılmadık. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL KARŞIOY (Reddi Hakim) Mahkememize 2011/145 Esas sayısı ile T.B.M.M. üyesi 116
milletvekili tarafından açılan 26.9.2011 tarih ve 659 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin iptali davasın da Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın reddi
talebi yer almış ise de, dosyanın 12.01.2012 tarihli ilk incelemesinde hakimin reddi
talebi esastan reddedilmiş, talebin kötü niyetle yapıldığı oyçokluğu ile kabul
edilmiş ise de, bu gibi hallerde uygulanacak para cezasının talepte bulunanlar
dışında cezanın SOYUT bir niteleme ile sadece davacıya verilmesi yönündeki
çoğunluk görüşüne aşağıdaki nedenler ile katılınmamıştır. Reddi hakim talebinin kötü niyetle yapıldığının kabulü
halinde, bu kasta yaptırım uygulanması hukuk düzenince makul kabul görmeyen bir
fiilin cezalandırılması isteminin gereğidir. Nitekim hukukun temel ilkelerinden
bakıldığında HMK'nun 42. maddesi hukuksuz eyleme meşruiyet
kazandırmamak için ceza öngörüsünde bulunmuş ve başvuruda bulunanlara bunlar
arasında nasıl bir hukuksal ilişki olduğuna bakmaksızın talepte bululanlar
yönünden her birinin cezalandırılması gerektiğini ifade etmiştir. Nitekim genel usul hukuku hükümleri yanında özel nitelik taşıyan
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında Anayasa Mahkemesinde
yapılacak hakimin reddi taleplerinin kötü niyetle yapıldığının
anlaşılması halinde BAŞVURUCULARIN HER BİRİNE disiplin para cezası verileceği
hükmü çok açıktır. Davacılar; Anayasanın 150. maddesince siyasi parti kimliklerine
bakılmaksızın kendilerine iptal davası açma hakkı tanınan meclis üye
tamsayısının 1/5 oranındaki asgari 110 milletvekilidir. Açılan davaların kabul
görebilmesi için alt sınır 110 olup beklenmeyip üstünde olması haline ilişkin
bir sınırlama bulunmamaktadır. Nitekim Türkiye Büyük Milet Meclisi tarafından
imzalanarak tasdik edilen belge ile görülen bu davayı açanların Meclis üyeleri
oldukları teyit edilmiş ve görülen bu davayı da asgari 116 kişinin bir araya
gelerek açtığı anlaşılmıştır. Bir an için dava açma için bir araya gelen iradenin zorunlu bir
birliktelik içinde oldukları kabul edilse bile bu beraberlik açılmış davanın
mahkemece kabulünün ön şartıdır. Örneğin değişik siyasi gruplardan 140 kişinin
bir araya gelmesi ile açılan bir davada dava açan belgeye imza atanlardan 40
kişinin diğer talepler yanında reddi hakim talebinde bulunmamış veya
bilahare feragat olmaları halinde görülen davada dava, kalan 100 kişi davacı
yönünden 110 kişilik dava açma şartını oluşturmadığı için açılmamış mı
sayılacaktır' veya dava tüm diğer talepler yönünden düşmüş mü
olacaktır' Dava açanların iradesi açılmış davanın kabul şartından bağımsız
nitelikte olup dava açanlar arasında ki hukuksal ilişkiden kaynaklı bir
zorunluluk değildir. Reddi hakim talebinden çekilenler yönünden kötü
niyet araştırması yapılamayacak ve para cezası verilemeyecek olması ' talepte
bulunan ve bulunmayanlar arasında nasıl bir hukuki tespit yapmayı
gerektiriyorsa da dava açıp hakimin reddi talebinde bulunanların bu yöndeki
iradesi dava açma için bir araya gelme zorunluluğunda bağımsız bir fikir 'bir
irade tezahürüdür. Dava açanlar, açma yönünden gerekli biçimsel bir zorunluluk, dava
konusu talepler yönünden ise ihtiyari bir birliktelik içindedirler. Davacılar
arasında şekli bakımından mecburi dava arkadaşlığı vardır. Mecburi dava arkadaşlığında; dava konusu hukuki ilişkide farklı
davranmalarını önleyecek çok sıkı, iştirak halinde bir ortaklık olup, dava
arkadaşları aynı şekilde ve birlikte hareket etmek zorundadırlar. İştirak
halinde mülkiyet, adi ortaklık, miras şirketi gibi veya ilgililer hakkında tek
bir karar verilmesi zorunluluğunu doğuran davalarda davacılar şekli bakımından
mecbur dava arkadaşı durumundadırlar ve dava konusu hak ile aralarında zorunlu
ilişki vardır. Özel yasasına tabii olan Anayasa Mahkemesine iptal davası açma
şeklinde izah edildiği anlamda dava açan asgari 110 kişinin hukuk usulü
nitelemesi ile mecburi dava arkadaşı oldukları söylenemeyecektir. Aralarında
şekli bakımından olan bu zorunlu birliktelik nedeniyle dava açma şartı yerine getirildikten
sonra dava açanlar yönünden dava açmada asgari sayısal zorunluluk şartının
altına düşmedikçe talep konusu haklar yönünden bağımsız ihtiyari
davranmalarının önüne geçecek kısıtlayıcı bir hüküm mevzuatta yoktur. Kaldı ki, davanın konusu, dava açanlar arası şahsa bağlı sıkı bir
medeni hukuk ilişkisinden değil Kamu hukukundan doğan ve toplumun tümünü
ilgilendiren bir yasa uygulamasının, demokratik toplum öznelerinden Anayasal
denetim talebine ilişkin olup bu yönüyle de mecburi dava arkadaşlığı
nitelemesinden ayrıldığı düşünülmektedir. Aktif süje olan davanın konusu, toplumun tümünü ilgilendiren
içerik taşıdığından, pasif süje olan dava açanlar olup, dava açmada birliktelik
zorunluluğu içinde iseler de hak,yetki ve taleplerini hukuka uygun sorumluluk
bilinci dahilinde kullanmak zorundadırlar, Aksine davranışın
cezalandırılacağının öngörüldüğü hallerde ceza vermenin sınırını adaletle
şekillendirilmiş toplumsal yarar düşüncesi oluşturur, ve cezaların önleme
iyileştirme amaçları da göz önüne alınarak adaletli bir ölçü içinde biçimlenir.
Hedef cezanın yaratacağı korkutuculuk ve caydırıcılıktan toplum adına
yararlanma ilkesidir. Ceza önlemi kimi suçlardan, niteliği, işleme biçimi, Devlet için
zarar alanı, SUÇTAN ZARAR GÖRENİN KİMLİĞİ vb nedenler ile farklı düzenlemeler
içerebilir. Başkanvekili SerruhKALELİ KARŞIOY GEREKÇESİ (Reddi Hakim) 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında ret
talebinin 'kötü niyetle yapıldığının anlaşılması' ve 'esas
yönünden kabul edilmemesi' hâlinde, 'disiplin para
cezası' verileceği öngörülmekte, (6) numaralı fıkrasında da ret
talebinin 'açıkça' kötüye kullanıldığının tespiti
aranmaktadır. Söz konusu kurallar uyarınca disiplin para cezasına
hükmedilebilmesi için, ret talebinin kötü niyetle yapılması ve ret talebi
olarak gösterilen sebeplerin esastan kabul edilmemesi şartlarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlardan birinin gerçekleşmesi disiplin para cezası
verilebilmesi için yeterli olamayacağı gibi ret talebinin açıkça kötüye
kullanıldığının da tespit edilmesi gerekmektedir. Davacı ret sebeplerini, - Kamuoyunda 'WikiLeaks Belgeleri' olarak
bilinen belgelere göre, 2003 yılında ABD Büyükelçisine Cumhuriyet Halk Partisi
aleyhinde bir takım beyanlarda bulunduğu iddiası, - 'Ümit ediyorum ki bu gayret, Anayasa Mahkemesine dava
açmak suretiyle sorun çözme kolaycılığını da ortadan kaldıracaktır' biçimindeki
25 Nisan 2011 tarihli konuşma metninden yapılan alıntı, ve bunları pekiştiren - 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun iptali başvurusunda istikrar
kazanmış görüşünden vazgeçerek iptal isteminin reddi yönünde kullandığı oy, olarak gösterdikten sonra, bu sebeplerin Cumhuriyet Halk
Partisi'nin tarafı olduğu davalarda, reddedilenin tarafsız davranamayacağına
ilişkin kuşkulara neden olduğunu ileri sürmüştür. İleri sürülen bu iddia, 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (1)
numaralı fıkrası çerçevesinde incelenerek, söz konusu sebeplerin tarafsız
hareket edemeyeceği kanısını haklı kılan hâl kapsamında olmadığı düşüncesiyle
Davacının ret talebi esastan reddedilmiştir. Ret talebinin esastan reddedilmiş olması, talebin kötü niyetle
yapıldığı anlamını taşımayacağı gibi salt reddedilme nedeniyle disiplin para
cezası verilemeyeceği de açıktır. Disiplin para cezası verilebilmesi için
kanunun tanıdığı bu hakkın açıkça kötüye kullanıldığının (kötü niyetle
yapıldığının)tespit edilmesi gerekmektedir. Ret talebinin, kimi internet sitelerinden elde edilebilmesi mümkün
olan ret sebeplerine dayanması, belirtilen ret sebeplerinin içerikleri, ret
talebinin sunuluş biçimi, anlatım düzeni ve yargılama sürecindeki ileri sürülüş
zamanı, Davacı tarafından açılan ve ret taleplerini de içeren diğer iptal
davalarının konuları arasındaki benzerlik ve bu iptal başvurularındaki ret
taleplerinin başvuru yönteminin ve ret sebeplerinin ayırımsız aynı olması
dikkatle incelendiğinde, ret talebi başvurusunun, kanunun tanıdığı bir
hakkın kanuni sınırlar içinde kullanıldığını ve yargılamanın düzenli biçimde
işleyişini önlemek ve kamu düzenini bozmak gibi bir amaç taşımadığını,
dolayısıyla da bu hakkın açıkça kötüye kullanılmadığını göstermektedir. Açıklanan nedenle Davacıya disiplin para cezası verilmesi
yönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Mehmet
  ERTEN KARŞIOY GEREKÇESİ 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 17. maddesinin (h)
bendi ile 178 sayılı KHK'ye eklenen Geçici Madde 14 ile evvelce Maliye
Bakanlığında merkez denetim elemanı olarak görev yapan Muhasebat Kontrolörleri
ile Milli Emlak Kontrolörleri (Başkontrolörler, kontrolörler ve kontrolör
yardımcıları dahil) 'Maliye uzmanlığı' ve 'Maliye uzman yardımcılığı'
kadrolarına geçirilmiş ve özlük hakları da buna göre yeniden düzenlenmiştir. Maliye Bakanlığının kuruluş ve görevleriyle ilgili 178 sayılı
KHK'nin önceki düzenlemesinde ilgili Genel Müdürlükler bünyesinde denetim
görevi yapmakta olan anılan kontrolörler, 'maliye uzmanı' statüsüne
indirgenmiş; ancak Gelirler Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan 'Gelirler
Kontrolörleri' ise 'vergi müfettişi' statüsüne intibak ettirilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri
arasında sayılan Hukuk Devleti ilkesi, hukuk güvenliğinin ve adaletin
sağlanmasına yönelik hukuk anlayışını yaratmakta, yasaların kamu yararı
amacıyla çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır. Hukuk güvenliği ve adalet
kavramları ile istikrar arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır. Hukuk güvenliği ve
adalet, çağdaş kamu yönetimi anlayışında, istikrar olgusunun temelini
oluşturmaktadır. Hukuk güvenliği, kamu görevlileri yönünden önemli bir
güvencedir. 659 sayılı KHK değişikliğinden önceki düzenlemede, Maliye Bakanlığı
merkez denetim elemanı olarak görev yapan Muhasebat Kontrolörleri ile Milli
Emlak Kontrolörlerinin belli koşulları sağlayarak ve süre kaydı olmaksızın
atandıkları anılan görevlerden yaş haddinden önce bu statülerinin sona
erdirilemeyeceği konusunda yasal bir güvenceye sahip oldukları anlaşılmaktadır.
Yasayla elde edilen bu statünün anılan kontrolörler yönünden kazanılmış hak
olarak değerlendirilmesi olanaklı olmasa da, statülerinin devam edeceği
yolunda meşru bir beklentiye sahip oldukları, bu beklentinin
ise hukuki güvenlik, adalet ve belirlilik ilkeleri gereğince korunması
gerektiğinin kabulü zorunludur. Nitekim Anayasa Mahkemesi'nin konuya ilişkin
içtihatları da bu doğrultudadır. (Any. Mah.nin 16.7.2010 tarih ve
E.2010/29, K.2010/90; 9.6.2011 tarih ve E.2008/31, K.2011/94 sayılı kararları) Davanın somutunda da görüleceği üzere, dava konusu düzenlemeyle
muhasebat kontrolörleri ile milli emlak kontrolörlerinin mevcut bu haklı
beklentileri hiç dikkate alınmadan bu statülerine son verildiği ve gelirler
kontrolörleri vergi müfettişi statüsüne geçirildikleri halde, bunların maliye
uzmanlığı unvanına intibak ettirildiği; bu unvanın ise 'kontrolör' unvanına
göre bir alt statüyü ifade ettiği açık olduğundan; bu düzenlemenin Anayasa'nın
2. maddesine aykırı düştüğü ve iptali gerektiği kanısına vardığımızdan;
çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyoruz. Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Celal
  Mümtaz AKINCI DEĞİŞİK GEREKÇE 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar,
işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarında
etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme,
terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına'
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kuruluna Kanun
Hükmümde Kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermektedir. 659 sayılı KHK'nin
17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (g) bendi ile değiştirilen 178 sayılı
KHK'nin 43. maddesi memuriyet statüsüne alınmasıyla ilgili bir düzenleme
niteliğindedir. Oysa yukarıda ifade edildiği üzere 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun
belirtilen hükmü salt ' istihdam edilen ' kamu görevlileri bakımından bir
düzenleme yapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle, sözkonusu kural
Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa'nın
91. maddesine aykırı düşmektedir. Açıklanan nedenle, anılan kuralın iptaline bu gerekçeyle
katılıyoruz. Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Burhan
  ÜSTÜN KARŞIOY YAZISI I- Reddi hakim talebinin kötü niyetle yapıldığı
gerekçesiyle DİSİPLİN PARA CEZASI UYGULANMASINA yer olmadığına dair KARŞIOY: İptal davasını açan Parti tarafından Başkan Haşim KILIÇ'ın reddi
talebinin kötü niyetle yapıldığına ve 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5)
numaralı fıkrası gereğince disiplin para cezası uygulanmasına ilişkin çoğunluk
kararına aşağıdaki nedenlerle katılmıyorum: 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında 'Ret
talebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabul
edilmemesi halinde, talepte bulunanların her birine Mahkemece beşyüz Türk
Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezası
verilir' denilmiş; (6) numaralı fıkrasında 'Bu Kanun anlamında
disiplin para cezasından maksat, bireysel başvuru hakkını veya ret
talebini açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular
aleyhine verilen ' paracezası' olduğu belirtilmiştir. Buna
göre para cezası verilebilmesi için öncelikle talebin esastan reddedilmesi
gerekli olmakla birlikte yeterli değildir. Talepte kötü niyet olup olmadığı
talebin yerinde olup olmadığı hususundan bağımsız olarak ayrıca incelenecek,
varlığı açıkça saptanmışsa kötü niyete ilişkin para cezasına
hükmedilebilecektir. Reddi hakim talep etme hakkı Anayasanın 36. maddesinde
yer alan hak arama hürriyetinin ve adil yargılanma hakkının gereğince
kullanılmasını güvence altına alan bir hukuk müessesesidir. Temel hakların
kötüye kullanılması gerekçesi, çoğu kez hakkın özüne dokunacak nitelikte
kısıtlayıcı düşüncelere yönelebildiğinden, ihtiyatla kullanılmalı ve ancak
açık, nesnel koşulların oluşması halinde başvurulmalıdır. Bu nedenle
reddi hakim talepleri yönünden de kötü niyetin varlığı açık, somut ve
nesnel delillere dayanmalıdır. Talebin gerekçelerinin yetersiz olması,
davacının daha önce de benzeri nitelikte, kabul edilmeyen taleplerde bulunması,
davacının mahkemeye ve hakime karşı itimatsızlığının bilinmesi, tek
başına kötü niyetin kanıtlarını oluşturamazlar. Olayda davacının reddi hakim talebinde bulunmasının
kendi açısından hassasiyet yaratan bazı beyan ve olgulara dayandığı, bu
bağlamda: - Başkan Haşim KILIÇ'ın aleni bir konuşmada kullandığı
ifadeler siyaset alanına giren eleştirilerdir. İyi işleyen demokrasilerde
yüksek yargı başkanlarının siyaset alanına yönelik, ifade özgürlüğü kapsamında
da olsa, yorum veya değerlendirme yapmaları olağan değildir. Öte yandan,
Anayasa'nın 150. maddesine göre iptal davası açma hakkı Cumhurbaşkanına,
iktidar ve ana muhalefet partisi Meclis gruplarına ve TBMM üye tamsayısının en
az beşte biri tutarındaki üyelere ait olup, bunlardan Cumhurbaşkanının dava
açması uygulamasına uzun süredir rastlanmadığı, iktidar partisinin dava
açtığının ise hiç görülmediği bilinmektedir. Bu durumda eleştirinin hedefinin
ana muhalefet olduğu açıktır. - WIKILEAKS belgeleri her ne kadar hukuki bir işleme veya karara
esas alınabilecek nitelikte değillerse de bunlarda geçen anlatımların davalı
partide menfi yönde sübjektif kanaat veya kuşku uyandırmaya elverişli oldukları anlaşılmaktadır. Başkan Haşim KILIÇ'ınderdest olan davada tarafsız hareket
edemeyeceği yönünde somut bir ret nedeni bulunmamakla birlikte Sayın Başkan'dan
kaynaklanan nedenlerle davacıda bir hassasiyet doğmuş olduğu, dosyadaki
evraktan anlaşılmaktadır. Bu nedenle olayda açıkça kötü niyet bulunduğu
söylenemez. Para cezasına hükmedilmemesi gerekir. II- K anun Hükmünde Kararname'nin , hakkında karar
verilmesine yer olmadığına karar verilenler ile 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,
11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, Geçici 1. ve 2. maddelerinin Cumhurbaşkanlığı,
TBMM, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve HSYK dışında kalan
kurumlar yönünden, 17. maddesinin (2), (3), (4) numaralı fıkraları, (5)
numaralı fıkrasının (g) bendiyle değiştirilen 13.12.1983 günlü, 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
43. maddesinin üçüncü fıkrası ve son fıkrasında yer alan ''mesleğe alınmaları'
ibaresi dışında kalan bölümü, (ğ) bendiyle 178 sayılı KHK'ye eklenen ek madde
34, (h), (ı), (i) bentleri, (6) numaralı fıkrası, 19. ve 20. maddeleri ile eki
liste dışında kalan diğer kurallarına ilişkin iptal istemlerinin, Anayasa
Mahkemesinin Esas:2011/100, Karar:2012/191 sayılı kararındaki gerekçelerle
iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum. III- Kanun Hükmünde Kararname'nin 6. maddesinin
(2) numaralı fıkrasında yer alan ''hukuk birimleri amirleri, hukuk
müşavirleri, muhakemat müdürleri'' ibaresi ile 14. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında yer alan ''hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri,
hukuk müşavirleri'' ibareleri : İptali istenen kurallarla, idarelerin, adli ve idari yargıda, icra
mercileri ve hakemler nezdinde avukatlar dışında hukuk birim amirleri, muhakemat müdürleri,
hukuk müşavirleri tarafından da temsiline ve idareler lehine sonuçlanan
davalarda idareler lehine vekalet ücreti takdir edilmesine olanak
sağlanmıştır. Mahkemelerde taraflar, ilke olarak avukatlar tarafından temsil
edilir. Avukatlık, Anayasa'nın 36. maddesinde yer alan adil yargılanma hakkı
kapsamında vazgeçilmez bir hizmet ve yargının sav-savunma-hüküm ayaklarından
biri olan savunmanın asli unsurudur. Bu nedenle kişilerin hak arama hürriyetini
kullanmalarına işlevsellik kazandırmak amacıyla, hak ararken maddi külfet
altına girmek zorunda kalan tarafların, mahkemece de haklı bulunmaları halinde,
avukata yaptıkları ödemenin kısmen de olsa haksız çıkan tarafa yükletilmesi
uygulaması doğmuş ve kurumsallaşmıştır. Davayı kazanan taraf lehine hükmedilen vekalet ücreti
ne davayı kaybeden tarafa verilen bir para cezası ne de avukata, davayı
kazandığı için verilen bir ödüldür. Hukuktaki 'vekalet ücretine hükmetme'
kurumu, kişilerin hak aramasının kolaylaştırılması, davaların avukat
mevcudiyeti ve huzuruyla görülerek yargılamanın daha hızlı, etkin ve doğru
hukuki sonuçlara ulaşacak şekilde gerçekleştirilmesi amaçlarına hizmet eder. Hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri ve hukuk
müşavirleri, hizmetinde bulundukları idarenin genel olarak hukuka uygun
davranmasını, idarenin haklarının zayi edilmemesini olduğu kadar idarenin
kişiler aleyhine hukuka aykırı eylem ve işlemlerde bulunmamasını gözetmek ve
sağlamakla görevli, Anayasa'nın 128. maddesinde tanımlanankamu hizmetlileridir.
Bunların durumları ve hukuki statüleri avukatlardan farklıdır. Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesi hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Hukuksal durumları farklı olan
avukatlar ile hukuk müşavirleri, hukuk birim amirleri gibi kişilerin aynı
kurallara tabi tutulması eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. İptali istenen kurallar idareye, davasını bizzat takip, avukat
vasıtasıyla takip ve hukuk bilgisi ve deneyimi yeterli diğer kamu görevlileri
(hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri, hukuk birimi amirleri)
eliyle takip olmak üzere değişik seçenekler tanır ve avukat olmayan bu kişiler
lehine vekalet ücretine hükmedilmesine olanak verirken,
idareyle ihtiafa düşebilecek kişiler davalarını ancak bizzat veya
avukat marifetiyle takip emek zorundadırlar. Diğer bir ifadeyle idare
karşısında davacı veya davalı olan gerçek ve tüzel kişiler, yeterli hukuk
bilgisine sahip olsa da mahkeme önünde avukat dışında başka bir kişinin
yardımından faydalanma ve haklı çıkması halinde bu yardımcı kişiye vekaletücreti
ödenmesine ilişkin bir imkana sahip değildirler. Adil yargılamanın temel ilkesi, tarafların mahkeme önündeki
eşitliğidir. Taraflardan biri olan idareye, mahkeme huzurunda temsil edilme
yönünden farklı kurallar uygulanırsa bu eşitlik bozulur. Bu nedenle kurallar
Anayasa'nın 10. ve 36. maddelerine aykırı olup, iptalleri gerekir. Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY GEREKÇESİ (Reddi Hakim) 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında red talebinin
'kötü niyetle yapıldığının anlaşılması' ve 'esas yönünden kabul edilmemesi'
halinde talepte bulunanların her birine beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk
Lirasına kadar 'disiplin para cezası' verileceği düzenlenmiştir. Aynı maddenin
(6) numaralı fıkrasında ise, bu Kanun anlamında disiplin para cezasının
bireysel başvuru hakkını veya red talebini 'açıkça kötüye
kullandığı' tesbit edilen başvurucular aleyhine verilen para cezası
olduğu belirtilmiştir. Görüldüğü gibi disiplin para cezasına hükmedilebilmesi için red talebinin
kötü niyetle yapılması (açıkça kötüye kullanılması) ve talebin esastan kabul
edilmemesi koşullarının birlikte bulunması gerekmektedir. Bu durumda her somut olayda olayın özelliğine göre 'hakimin reddi
talebinin kötü niyetle yapıldığı' hususu mahkemece takdir edilecektir. Davada, davacının hakimin reddi talebinin reddedildiği
açıktır. Ancak dosyanın incelenmesinden bu talebin kötü niyetle yapıldığı
konusunda herhangi bir belge ve bilgi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenle kararın 'hakimin reddi talebinin kötü
niyetle yapıldığının kabulü ile talepte bulunanlar hakkında disiplin para
cezası uygulanması' yolundaki kısmına katılmıyorum. Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ