ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/70 Karar Sayısı : 2025/55 Karar Tarihi : 6/3/2025 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420.
maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “ …ibra tarihi itibarıyla
sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş
bulunması,… ” bölümünün Anayasa’nın 2., 5., 13., 35., 48. ve 49. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: İşçi ve işveren ilişkisinden doğan alacak davasında itiraz konusu
kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 420. maddesi
şöyledir: “ V. Ceza koşulu ve ibra MADDE 420- Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine
konulan ceza koşulu geçersizdir. İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin
yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden
başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması , ibra konusu
alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına
nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları
taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra
sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri
miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka
aracılığıyla yapılmış olması zorunludur. İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, destekten yoksun
kalanlar ile işçinin diğer yakınlarının isteyebilecekleri dâhil, hizmet
sözleşmesinden doğan bütün tazminat alacaklarına da uygulanır .” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mehmet AKTEPE
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “ Anayasaya
aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta
olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması hâlinde anılan
fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine
göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde “ İptali istenen
kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli
başvuru kararının aslı ”, (b) bendinde “ Başvuru kararına ilişkin
tutanağın onaylı örneği ” ve (c) bendinde “ Dava dilekçesi, iddianame veya
davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri ”
Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4)
numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun
olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün
(İçtüzük) 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde “ Başvuru
kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ”, (b) bendinde “ Dava dilekçesi,
iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı
örnekleri ” ve (c) bendinde “ Dava dosyasında sunulan belgelerin tarih
sırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulası ” Anayasa
Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır. 4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilk
incelemede başvuruda eksiklikler bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz
yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar
verileceği belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede itiraz yoluna
başvuran Mahkemece gerekçeli başvuru kararının ekinde fiziki olarak gönderilen
belgelerin onaylı örnek niteliğinde olmadığı ve bu suretle dosyanın ilgili
bölümlerinin onaylı örneklerine yer verilmediği anlaşılmıştır. Ayrıca söz konusu belgelerin tarih
sırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulasının da düzenlenmediği
tespit edilmiştir. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. 6. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi ile İçtüzük’ün 46.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentlerine aykırı olduğu
anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası
gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun
420. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “ …ibra tarihi
itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin
geçmiş bulunması,… ” bölümünün iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan
itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı
fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 6/3/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI