ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1973/14 Karar Sayısı:1973/17 Karar Günü:17/4/1973 Resmi Gazete tarih/sayı:21.5.1973/14541 İtiraz
yoluna başvuran: Ceyhan Tapulama Mahkemesi. İtirazın
konusu : 26/7/1972 günlü, 14257 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 19/7/1972
günlü, 1617 sayılı Toprak ve Tarım. Reformu Ön Tedbirler Kanunun 23. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olduğu yolunda davalının ileri sürdüğü iddianın ciddiliği
kanısına varan mahkeme Anayasanın değişik 151. maddesine dayanarak Anayasa
Mahkemesine başvurmuştur. l-
OLAY : Bir
taşınmazı, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki çalılık ve pırnallıktan ihya
ederek 1940 yılından beri çekişmesiz, aralıksız zilyetliğinde bulundurduğu
gerekçesiyle 8/10/1956 gücünde davalı adına tahdit ve tespit ve yapılan
itirazın Tapulama Komisyonunun 20/8/1971 günlü karariyle reddedilmesi üzerine
Hazinece süresi içinde açılan ve Ceyhan Tapulama mahkemesinin 1971/443 esas
sayısını alan dava da 2/5/1972 gününde 1972/176 sayı ile reddolunmuş; Yargıtay
Yedinci Hukuk Dairesi (Nizalı taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki
taşlık, pırnallık yerlerden olduğunda uyuşmazlık bulunmadığı dava ve hükümden
sonra yürürlüğe giren 1617 sayılı Kanunun 23. maddesiyle 766 sayılı Tapulama
Kanununun 37. maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırıldığı; 20. madde ile
değiştirilen 33. maddenin son fıkrasında ise bu gibi yerlerin zilyetlikle
kazanılamıyacağı kuralının yer aldığı; 1617 sayılı Kanunun 22. maddesinde bu
kanunun yürürlüğe girmesinden önce açılan davalarda da sözü geçen kuralın
uygulanması gerektiğinin belirtildiği; olayda 766 sayılı Kanunun 37. maddesinin
birinci fıkrasının uygulanmasının mümkün olduğu) yolundaki gerekçe ve 2/11/1972
günlü, 1972/7537 7070 sayılı ilâm ile hükmü bozmuştur. Mahkeme
bozma ilâmına uymuş; davalının 27/3/1973 günlü duruşmaua 1617 sayılı Kanunun
23. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu yolunda ileri sürdüğü iddianın
ciddiliği kanısına vararak Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve duruşmanın
geri bırakılmasına karar vermistir. III
- YASA METİNLERİ : l -
İtiraz konusu kanun kuralı : 1617
sayılı 19/7/1972 günlü Toprak ve Tarım Reformu Öntedbirler Kanunun Anayasaya
aykırılığı ileri sürülen 23. maddesi, 26/7/1972 günlü, 14257 sayılı Resmî
Gazete'de çıkan metne göre, şöyledir : "Madde
23 - 766 sayılı Tapulama Kanununun 37 nci maddesinin son fıkrası hükmü
yürürlükten kaldırılmıştır. 2 -
İlgili Kanun kuralı : 1617
sayılı Kanunun 23. maddesinde sözü geçen 28/6/1966 günlü, 766 sayılı Tapulama
Kanununun 37. maddesinin son fıkrası (Beşinci Tertip -Düstur -Cilt 5 - İkinci
Kitap -Sayfa 2644 deki metne göre) şöyledir : "Madde
37/son - Bu maddede yazılı gayrimenkuller hakkında şartları uygun bulunduğu
takdirde 33 üncü madde hükmü uygulanır." 3 -
Mahkemenin dayandığı Anayasa kuralları : Mahkemenin,
Anayasa'ya aykırılık iddiasının ciddi olduğu yolundaki görüşünü desteklemek
üzere ileri sürdüğü Anayasa'nın 12. ve 36. maddeleri aşağıdadır: "Madde
12 - Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep
ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir. Hiçbir
kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz." "Madde
36 - Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu
haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet
hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." IV -
İLK İNCELEME : Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 17/4/1973 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında rapor, Ceyhan Tapulama Mahkemesinin 27/3/1973 günlü,
1973/71 sayılı gerekçeli kararı ve ekleri, işin kapsamına giren kanun kuralları
ve konuyu ilgilendiren öteki metinler okunduktan sonra önce mahkemenin itiraz
yoluna başvurmaya yetkili bulunup bulunmadığı üzerinde durulmuştur. Anayasa'nın
değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri kurallarına
göre bir mahkemenin herhangi bir kanun kuralını, Anayasa'ya uygunluk
denetiminden geçirilmesi için Anayasa Mahkemesine getirebilme yetkisini
kazanması, elinde görmekte olduğu bir davanın bulunmasından başka ayrıca
Anayasa Mahkemesine getirdiği kanun kuralını o davada uygulama durumunda
olmasına bağlıdır. Ceyhan
Tapulama Mahkemesinin elinde bakmakta olduğu bir davanın bulunduğunda kuşku
yoktur. Bu, bir tapulama tespiti dolayısıyle Hazinece süresi içinde açılan
Ceyhan Tapulama Mahkemesinin önce 1971/ 443, Yargıtay Yedinci Hukuk Dairesinin
bozma ilâmından sonra da 1973/ 71 esas sayısını alan tapulama tespitinin
düzeltilmesi davasıdır. Davanın doğuş nedeni, hukuki niteliği, geçirdiği
evreler yukarıda "olay" bölümünde belirtildiği için burada yeniden
açıklamaya gidilmesinin yeri yoktur. Yalnızca davanın 1617 sayılı Kanunun yayım
ve ilân tarihi olan 26/7/1972 gününden aylarca önce açılmış bulunduğuna işaret
edilmesi yeterlidir. Mahkemenin itiraz konusu Kanun kuralını bu davada uygulama
durumunda bulunup bulunmadığı aşağıda tartışılacaktır. 1617
sayılı Kanunun II. Bölümü (Madde 20 23) 766 sayılı Tapulama Kanununda yapılan
değişikliklerle ilgilidir. 20. madde ile 766 sayılı Kanunun 33. maddesi, 21.
madde ile geçici 3. maddesinin birinci fıkrası değiştirilmiş, 23 madde ile
kanunun 37. maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılmış, 22. madde ile de
1617 sayılı Kanunun yayımlanıp ilân edildiği tarihe kadar açılmış davalar için
özel bir hüküm getirilmiştir. 1617
sayılı Kanunun 22. maddesiyle 766 sayılı Kanuna eklenen maddede 1617 sayılı
Kanunun 766 sayılı kanunda yaptığı değişikliklerden eski davalara
uygulanamayacak ve uygulanabilecek olanlar belirtilmektedir. Bu maddede
Tapulama Kanununun 1617 sayılı Kanunla değişik 33. maddesinin son fıkrası
kuralının eski davalara da uygulanması öngörülmüştür. Değişik 33. maddenin son
fıkrası aynen şöyledir : "Devletin
hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler ile kanunlar uyarınca Devlete kalan gayrimenkuller
tapuda kayıtlı olsun veya olmasın kazandırıcı zamanaşımı yoliyle
iktisabedilemez ve bu madde hükmü uygulanamaz." 1617
sayılı Kanunun 22. maddesi kurallarına ve yukarıda olay bölümünde özetlenen ve
mahkemece uyulmuş olduğu anlaşılan Yargıtay yedinci Hukuk Dairesi bozma ilâmı
kapsamına göre itiraz Konusu 23. maddenin davada uygulanma olanağı bulunmadığı
ortadadır. Böylece iptali istenen Kanun kuralının mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulayacağı kurallar arasında bulunması koşulu gerçekleşmediğinden
Anayasa'nın 151. ve 44 sayılı Kanunun 27. maddelerine uymayan başvurmanın
başvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddedilmesi gerekir. V-
SONUÇ: İtiraz
konusu Kanun kuralını mahkeme, bakmakta olduğu davada uygulama durumunda
bulunmadığından Anayasa'nın değişik 151. maddesine uymayan başvurmanın,
başvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine 17/4/1973 gününde
oybirliğiyle karar verildi. Başkan Muhittin
  Taylan Başkanvekili Avni
  Givda Üye Fazıl
  Uluocak Üye Sait
  Koçak Üye Nuri
  Ülgenalp Üye Şahap
  Arıç Üye İhsan
  Ecemiş Üye Ahmet
  Akar Üye Halit
  Zarbun Üye Abdullah
  Üner Üye Kâni
  Vrana Üye Muhittin
  Gürün Üye Lûtfi
  Ömerbaş Üye Şevket
  Müftügil Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu