ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1993/22 Karar Sayısı : 1993/44 Karar Günü : 25.11.1993 R.G. Tarih-Sayı :02.04.1994-21893 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay 10. Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 23.12.1988 günlü, 351 sayılı "Çeşitli Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname"nin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin
"Ortak Hükümler" başlıklı ikinci fıkrasının (B) bendinin 3. alt bendinin
değiştirilmesine ilişkin 3/a hükmü ile bu hükmün yürürlüğe girmesini öngören
21. maddesinin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savı ile iptali
istemidir. I- OLAY Polis memurluğundan 9.2.1982 tarihinde re'sen emekliye sevk edilen
davacıya, İçişleri Bakanlığı'nca 4.8.1989 tarihli işlemle,331 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname gereğince intibakının 5. derecenin 6. kademesine
yükseltildiği bildirilmiştir. Davacı, hakkında 351 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinin
uygulanarak intibakının 3. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi gerektiğini
ileri sürerek İçişleri Bakanlığı'nın sözü edilen işleminin iptali istemiyle
Ankara İdare Mahkemesi'ne dava açmıştır. Ankara 3. İdare Mahkemesi yaptığı inceleme sonucunda, davacının
331 sayılı KH.K. uyarınca intibakının yapıldığı tarihte 351 sayılı KH.Kde
yürürlükte bulunduğundan 5. derecenin 6. kademesi yerine 4. derecenin 3.
kademesine intibakının yapılmasının gerektiğini kabul ederek davalı İçişleri
Bakanlığı'nın sözü edilen işleminin iptaline karar vermiştir. Bu kararın davalı Bakanlıkça temyiz edilmesi üzerine Danıştay 10.
Dairesi, uyuşmazlığın kaynaklandığı 351 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 657
sayılı Yasa'nın 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (B)
bendinin üçüncü fıkrasının değiştirilmesine ilişkin 3 maddesinin 3-a hükmü ile
bu hükmün 15.1.1989 tarihinde yürürlüğe girmesini öngören21. maddesinin
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu kanısına vardığını belirterek
iptal istemiyle doğrudan 16.4.1993 günü Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralı 23.12.1988 günlü, 351 sayılı "Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin
iptali istenen 3/a bendi ile 21. maddesi aynen şöyledir: 1- "Madde3- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36
ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (B) bendinin 3 üncü fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "3- Emniyet Hizmetleri Sınıfı mensuplarından: a) Emniyet müdürleri ve bu sıfatı taşımakta olan emniyet teşkilatı
mensupları ile başkomiser ve emniyet amirleri dışında kalanlar 3 üncü derecenin
son kademesine, kadar yükselebilirler." 2- "Madde 21- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 2, 7, 15, 16 ve
20 nci maddeleri yayımını izleyen aybaşında , 3, 5, 9, 10, 11, 12, 17 ve 18
inci maddeleri 15/1/1989 tarihinde, diğer maddeleri ise yayımlandığı tarihte
yürürlüğe girer." B- Dayanılan Anayasa Kuralları : İtiraz yoluna başvuran mahkemenin iptali istemini dayandırdığı
Anayasa kuralları şunlardır : 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik,
lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta Güngör
ÖZDEN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL, Selçuk
TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN ve Sacit
ADALI'nın katılmalarıyla 29.4.1993 günü yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyadaki eksiklik giderildiğinden işin esasının incelenmesine oybirliğiyle
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, iptali
istenilen Kanun Hükmünde Kararname kuralı ile dayanılan Anayasa kuralları,
bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Anayasa Mahkemesi'ne başvuran Danıştay 10. Dairesinin Anayasa'ya
aykırılık savlarını değerlendirmeden önce, itiraza konu olan kural hakkında
aykırılık savında bulunulup bulunulamayacağı sorunu çözümlenmelidir. 23.12.1988 günlü ve 351 sayılı KHKnin 3. maddesiyle, 657 sayılı
Devlet Memurları Yasası'nın 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün
(B) bendinin üçüncü fıkrası değiştirilerek "Emniyet Hizmetleri sınıfı
mensuplarından; emniyet müdürleri ve bu sıfatı taşımakta olan emniyet teşkilatı
mensupları ile başkomiser ve emniyet amirleri dışında kalanların 3. dereceninson
kademesine kadar yükselebilmeleri öngörülmüştür. 351 sayılı KHK, 30.12.1988 tarihinde yayımlanmış, iptali istenilen
3/a hükmünün yürürlüğe gireceği tarih ise aynı Kararnamenin 21. maddesinde
15.1.1989 olarak belirtilmiştir. İtiraza konu hüküm, halen memuriyet statüsünde olan emniyet
hizmetleri sınıfı mensuplarına ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca bir intibak
kuralı olmadan emeklilere uygulanması olanağı bulunmamaktadır. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 28. maddesi gereğince, bir davaya bakmakta
olan mahkemenin, bir yasa veya KHK. kuralının Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle
iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi, ancak yasa veya KHK. kuralının
davada uygulanacak kural olmasiyle olanaklıdır. Olayda ise, davacı 9.2.1982 tarihinde emekli edilmiş, memuriyet
statüsü sona ermiştir. Bu nedenle itiraz konusu 3/a ve 21. madde hükümleri
davada uygulanacak kural niteliğinde değildir. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin isteminin yetkisizlik nedeniyle
reddi gerekir. Selçuk TÜZÜN, bu görüşe katılmamıştır. VI- SONUÇ 23.12.1988 günlü, 351 sayılı "Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin: A. 3. maddesiyle düzenlenen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun
36. maddesinin "ORTAK HÜKÜMLER" başlıklı ikinci fıkrası nın (B)
bendinin 3. alt bendinin değiştirilmesine ilişkin 3/a kuralı ile, B. Yürürlüğe ilişkin 21. maddesinin, Davada uygulanacak kural niteliğinde olmadığına, başvuran
mahkemenin yetkisizliği nedeniyle itirazın REDDİNE, Selçuk TÜZÜN'ün
"Uygulanacak kural olduğundan esasın incelenmesine geçilmesi
gerekeceği" yolundaki karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 25.11.1993 gününde karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Üye Mustafa GÖNÜL Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1993/22 Karar Sayısı : 1993/44 İtiraz yoluna başvuran Danıştay 10. Dairesi'nce incelenmekte olan
iptal davasının konusunu oluşturan İçişleri Bakanlığı işlemi Ankara 3. İdare
Mahkemesi'nce iptal edilmiştir. Danıştay 10. Dairesi'nin davacının intibakının 351 sayılı KHK'ye
göre yapılması gerektiği gerekçesiyle Bakanlık işlemini iptal eden Ankara 3.
İdare Mahkemesi kararını onaması halinde bu hükmün uygulanacak hüküm olduğu,
Danıştay 10. Dairesi'nin davacının 351 sayılı KHK'nin anılan hükmü kapsamına
girmediğini belirterek hükmü bozması halinde ise, ortada olumsuz bir
uygulamanın bulunacağı açıktır. Bu nedenle dava konusu 36/B-3 madde hükmü davada uygulanacak hüküm
niteliği taşıdığından ve itiraz yoluna başvuran mahkemenin başvurusunda yer
alan 351 sayılı KHK'nin 21. maddesi hükmünün uygulanacak hüküm niteliğinde
bulunup bulunmadığının esasla birlikte düşünülmesi gerektiği kanısıyla çoğunluk
görüşüne katılmıyorum. Üye Selçuk
  TÜZÜN