ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/157 Karar Sayısı : 2013/79 Karar Günü : 18.6.2013 R.G. Tarih-Sayı :
31.12.2013-28868 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Eskişehir 2. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.2.2011 günlü, 6111
sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasında
yer alan '' bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar
tahakkuk ettiği halde' ' ibaresinin Anayasa'nın 2., 7. ve 10. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY 31.12.2010 günü öncesinde işlediği eylemi nedeniyle hakkında idari
para cezası kesilen davacı, 6111 sayılı Kanun'un idari para cezalarına ilişkin
olarak öngördüğü ödeme kolaylığından faydalanmak amacıyla alacaklı idareye
başvurmuş, talep idarece reddedilmiştir. Davalı idarece tesis edilen idari
işlemin iptali için açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 6111 sayılı Kanun'un itiraz konusu ibareyi de içeren ' Dava
safhasında bulunan veya dava açma süresi sona ermemiş idari para
cezaları' başlıklı 13. maddesi şöyledir: 'MADDE 13 - 31.12.2010
tarihine kadar (bu tarih dâhil) işlenen fiillere ilişkin olup bu
Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar tahakkuk ettiği
halde dava safhasında veya dava açma süresi sona ermemiş olan idari
para cezası asıllarının % 25'i ile bu tutara ödeme sürelerinin bittiği tarihlerden bu
Kanunun yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için TEFE/ÜFE aylık değişim
oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın bu Kanunda belirtilen süre ve
şekilde ödenmesi halinde, idari para cezası asıllarının kalan % 75'i ile idari
para cezasına uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer'i alacakların
tamamının tahsilinden vazgeçilir. Bu madde kapsamına giren alacakların tahakkuk ettiği tarih
itibarıyla bu madde için öngörülen başvuru süresinin onbeş günden az kaldığı
hallerde, bu alacaklar için bu maddeye göre yapılacak başvuru süresi tahakkuk
tarihinden itibaren onbeş gün olarak uygulanır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 7. ve 10.. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın
katılımlarıyla 3.1.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Davut BÜLBÜL tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, idari para cezalarının tahakkukunu takvime
bağlayan bir kural olmaması nedeniyle Kanun'un öngördüğü ödeme kolaylığından
kimlerin faydalanacağının idarece belirlendiği, borcun indirimli ödenmesinden
yararlanacakları belirlemede idareye verilen bu geniş takdir yetkisinin yasama
yetkisinin devri anlamına geldiği, idarenin keyfi uygulamalarının aynı durumda
olan vatandaşlar arasında eşitsizliğe neden olduğu, ayrıca kuralın borcun
muhatapları yönünden öngörülebilir ve belirli olmadığı belirtilerek Anayasa'nın
2., 7. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6111 sayılı Kanunla, vatandaşların kamu kurumları ve diğer bazı
kuruluşlara olan borçları yeniden yapılandırılarak ekonomik durumlarına uygun
bir biçimde ödeme imkânı öngörülmüştür. Kanun'un 13. maddesinde, 31.12.2010
günü ve öncesinde işlenen eylemlere verilen idari para cezalarından Kanun'un
yayımlandığı tarihten önce veya yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna
kadar tahakkuk edenlerin yeniden yapılandırılacağı düzenlenmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri ' hukuk güvenliği' ilkesidir.
Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve
işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu
güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuk
devletinde kanun metinlerinin ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirli
bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini
mümkün kılacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. 'Belirlilik' ilkesine
göre ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
tereddüde ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir
ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı
koruyucu önlem içermesi de gereklidir. İtiraz konusu kurala ilişkin yasama belgelerinden, kanun koyucunun
küresel ekonomik daralmaya bağlı olarak ödeme zorluğuna düşen vatandaşlara
borçlarını uygun şartlarda ödeme imkânı sağlamayı ve birikmiş kamu
alacaklarının tahsilini artırmayı amaçladığı anlaşılmaktadır. İtiraz konusu kural, Kanun'un yayımı tarihinden sonra tahakkuk
eden idari para cezalarını kapsamaktadır. Tahakkuk ise zamanı idarece takdir
edilen idari bir işlemdir. Kural, tahakkuk işleminin hangi ölçülere göre
yapılacağını belirtmemektedir. Bu nedenle Kanun'un yayımı tarihinden itibaren
iki ay içerisinde kimlerin borçlarının tahakkuk ettirileceği, hangi borçluların
borcu uygun şartlarda ödeme imkânından faydalanacağı öngörülebilir değildir.
Dolayısıyla, Kanun'un kimleri kapsayacağı idarenin tek taraflı yapacağı
tasarruf işlemine ve iradesine bağlıdır. Kural bu şekliyle idareye geniş bir
takdir yetkisi vermektedir. Kural, borcu ödeyecek ilgiliye idarenin keyfi yorum
ve uygulamalarına karşı yeterince koruma sağlayacak nitelikte de olmadığından
hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine uygun değildir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesine
aykırıdır. İptali gerekir. Kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
bulunarak iptal edildiğinden Anayasa'nın 10. maddesi yönünden ayrıca inceleme
yapılmasına gerek görülmemiştir. Kuralın, Anayasa'nın 7. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden
Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve
Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun'un 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ''bu Kanunun
yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar tahakkuk ettiği halde'' ibaresinin
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 18.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ