ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/109 Karar Sayısı : 2012/145 Karar Günü : 11.10.2012 R.G. Tarih-Sayı :
28.03.2013-28601 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kocaeli 1. Vergi
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 27.10.1999 günlü, 4458
sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin, 18.6.2009 günlü, 5911 sayılı Kanun'un
1. maddesiyle değiştirilen (9) numaralı bendinin (a) alt bendinde yer
alan ''ve mali yükleri,' ibaresinin, Anayasa'nın 73. maddesine
aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davacı şirket adına ithal edilen emtiaya ilişkin olarak tahakkuk
ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisine yönelik itirazın reddi
üzerine açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin,
18.6.2009 günlü, 5911 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen ve itiraz
konusu kuralı da içeren (9) numaralı bendi şöyledir: '9. 'İthalat vergileri' deyimi, a) Eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili
vergiler ve mali yükleri, b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde
edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta
alınacak vergileri ve diğer mali yükleri; ' İfade eder.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 73. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın
katılımlarıyla 3.11.2011 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, bir kamu alacağının vergi ve benzeri mali yük
olarak nitelendirilebilmesi için öncelikle kanunla düzenlenmesi gerektiği;
Anayasa'nın 73. maddesine göre, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük
koymanın kanun koyucunun yetkisinde olduğu; Bakanlar Kurulunun bu yükümlülüklerin
muaflık, istisnalar ve indirimleriyle, oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun
belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin
bulunduğu; bu mali yükümlülükler dışında Anayasa'nın 167. maddesi uyarınca, dış
ticaretin düzenlenmesi amacıyla ek mali yükümlülük koyma konusunda da Bakanlar
Kuruluna yetki verilebileceği ifade edilmek suretiyle vergi ve benzeri mali yük
ile mali yükümlülük arasındaki farkın ortaya konulduğu ancak, 5911 sayılı Kanun
ile 4458 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yapılan değişiklikle, ithalat
vergilerinin kapsamına Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca getirilen ek mali
yükümlülüklerin de dâhil edildiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 73.
maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren (9) numaralı bendinde, ' İthalat
vergileri ' deyiminin, eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer
eş etkili vergiler ve mali yükleri ifade ettiği belirtilmiştir. Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, ' Vergi, resim,
harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya
kaldırılır .' denilerek verginin kanuniliği ilkesi benimsenmiştir. Anayasa'nın 167. maddesinin ikinci fıkrasında ise ' Dış
ticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat,
ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler
dışında ek malî yükümlülükler koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Bakanlar
Kuruluna yetki verilebilir. ' denilmektedir. Anayasa'nın 167. maddesine dayalı olarak çıkartılan ve Bakanlar
Kuruluna yetki veren kanun, 2.2.1984 günlü, 2976 sayılı Dış Ticaretin
Düzenlenmesi Hakkında Kanun'dur. Bu Kanun gereğince dış ticaretin, ülke
ekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat, ihracat veya
dış ticaret işlemleri üzerine konulan vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek
mali yükümlülükler konulması ve kaldırılmasında Bakanlar Kurulu
yetkilendirilmiştir. Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren (9) numaralı bendindeki
düzenleme ile gümrük vergileri tanımının içine diğer eş etkili vergiler ve mali
yükler de dâhil edilerek gümrük idarelerince değişik adlarla tahsil edilen veya
tahsil edilip edilmediği kontrol edilen tutarlar için de gümrük vergilerinin
tâbi olduğu usul ve esasların uygulanması amaçlanmıştır. Böylece ek mali
yükümlülükler için hak arama yolları, tahsil usulleri ve zamanaşımı gibi
konularda ithalat vergileriyle yeknesaklık sağlanmış olmaktadır. Başvuru
kararında, ek mali yükümlülüklerin, ithalat vergisi tanımı içine alınması
nedeniyle ' vergilerin kanuniliği ' ilkesi gereğince kanunla
düzenlenmeleri gerektiği ileri sürülmüşse de bu yükümlülüklerin ithalat
vergileri kapsamında olmaları bunların niteliğinde ve içeriğinde bir değişikliğe
yol açmamaktadır. Zira, ek mali yükümlülüklerin, ithalat vergisi içerisine
konulması, bunların alınış amaçlarını, türünü ve miktarını belirlemede Bakanlar
Kurulunun yetkisini değiştirmemekte ve ek mali yükümlülüklere vergi niteliği
kazandırmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 73.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin,
18.6.2009 günlü, 5911 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen (9) numaralı
bendinin (a) alt bendinde yer alan '' ve mali yükleri,' ibaresinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 11.10.2012 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN