ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/127 Karar Sayısı : 2014/64 Karar Günü : 27.3.2014 R.G. Tarih-Sayı :
12.12.2014-29203 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Konya
2. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 12.1.2011 günlü, 6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
birinci cümlesinde yer alan “…aynı düzey ve sıfattaki…” ibaresinin
Anayasa’nın 5. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Davacı tarafından, iş akdinden kaynaklanan ödenmeyen işçilik
alacaklarının davalıdan tahsili, işe girerken alınan boş teminat senedinin
iadesi ve iptali ile davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi
talebiyle açılan  davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun’un itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 166. maddesi
şöyledir: “ Davaların birleştirilmesi MADDE 166- (1)
Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk
mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda,
davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı
mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın
açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar. (2) Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve
sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme
ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı
mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın
kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır. (3) Birleştirme kararı, derhâl ilk davanın açıldığı mahkemeye
bildirilir. (4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da
biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması
durumunda, bağlantı var sayılır. (5) İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların
da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir. Bu hâlde istinaf
incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye
ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır.” B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa’nın 5. ve 36. maddelerine dayanılmış,
Anayasa’nın 141. ve 142. maddeleri ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri gereğince Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL,
Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.12.2013 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan
işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve ilgili
görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, davaların, aynı düzey ve sıfatta
olmayan mahkemelerde birleştirilebilmesi suretiyle daha kısa sürede ve
daha az masrafla bitirilmesi ve tüm yönleriyle mahkeme önüne getirilmesini
engellediği belirtilen kuralın, Anayasa’nın 5. ve 36. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural
Anayasa’nın 141. ve 142. maddeleri yönünden de incelenmiştir. İtiraz konusu kuralla, aralarında bağlantı bulunan davaların
birleştirilmesinin, mahkemelerin aynı düzey ve sıfatta olması hâlinde
olabileceği öngörülmektedir. Aynı düzey ve aynı sıfattaki mahkemelerden
anlaşılması gereken ise maddenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi her iki
davanın da görüldüğü mahkemenin, örneğin asliye hukuk mahkemesi veya sulh hukuk
mahkemesi yahut iş mahkemesi ya da aile mahkemesi olmasıdır. Anayasa’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin
birinci fıkrasında, “ Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle
yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil
yargılanma hakkına sahiptir.” denilmektedir. Anayasa’nın 141. maddesinde, “Davaların en az giderle ve
mümkün olan süratle sonuçlandırılması yargının görevidir.” denilmek
suretiyle davaların makul bir süre içinde bitirilmesi gerekliliği ifade
edilmiştir. Anayasanın 142. maddesinde ise “Mahkemelerin kuruluşu,
görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.” hükmüne
yer verilmiştir. Hukuk devletinde kanun koyucu, Anayasa’nın temel ilkelerine ve
Anayasa’da öngörülen güvence kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, yargılama
usullerinin belirlenmesi konusunda takdir yetkisine sahiptir. Bu bağlamda
getirilen usul kurallarının, Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen “adil
yargılanma hakkı” nın öngördüğü güvencelere aykırılık taşımaması bir
zorunluluktur. Kanun, hukuk mahkemelerinde uygulanacak yargılama usullerini
düzenlemektedir. Kanun’un 166. maddesinde düzenlenen davaların birleştirilmesi
müessesesi, hukuk davalarında, ayrı ayrı açılmış davalar arasında maddede
gösterilen anlamda bir bağlantı bulunması hâlinde, bu davaların birleştirilmesi
suretiyle daha az giderle ve daha süratli bir şekilde görülmesini sağlamak
amacıyla kabul edilen bir usul hukuku müessesesidir. İtiraz konusu kuralla, hukuk mahkemelerinde açılan ve aralarında
bağlantı bulunan davaların birleştirilebilmeleri için bir koşul getirilmiş ve
bu davaların görüldüğü mahkemelerin aynı düzey ve sıfatta olması gerektiği
öngörülmüştür. Kanun koyucu itiraz konusu kuralda, davaların birleştirilmesi
açısından davaların niteliğini ve buna bağlı olarak mahkemelerin görev alanını
esas almış, farklı nitelikteki ve buna bağlı olarak farklı mahkemelerin görev
alanına giren davaların birleştirilmesini uygun görmemiştir. Aynı nitelikte
olan ve aynı mahkemenin görev alanına giren davaların birleştirilmesi,
birleştirme kurumunun takip ettiği amaca ve usul ekonomisine daha uygundur.
Zira farklı nitelikteki, buna bağlı olarak farklı mahkemelerin görev alanına
giren davaların birleştirilmesi, bu davalarda uygulanacak yargılama usulünün de
bazı hâllerde farklı olması nedeniyle güçlükler yaratacak, davaların
birleştirilmesiyle takip edilen amaca uygun olmayan sonuçlar ortaya
çıkarabilecektir. Bu bağlamda söz konusu güçlükleri gidermeye yönelik itiraz
konusu kuralın usul ekonomisine aykırı olduğu söylenemez. Öte yandan, davaların
birleştirilmesine yönelik bir belirleme yapan itiraz konusu kuralda tarafların
davasını tüm yönleriyle mahkeme önüne getirmesine engel bir durum da yoktur.
Dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında, davaların birleştirilmesi
hakkında esasa etkili olmayan bir usul hükmü niteliğindeki itiraz konusu
kuralda Anayasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 36., 141. ve
142. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa’nın 5. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 12.1.2011 günlü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...aynı
düzey ve sıfattaki...” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına
ve itirazın REDDİNE, 27.3.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ