ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1997/42 Karar Sayısı : 1998/87 Karar Günü : 28.12.1998 R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Nevşehir Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları
Trafik Kanunu"nun 36. maddesine 17.10.1996 günlü, 4199 sayılı Yasa'nın 16.
maddesi ile eklenen üçüncü fıkrasındaki "... 18 yaşından küçükler için bu
ceza, ilk tesbitte (1) ay, tekrarı halinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah
edilmek suretiyle yerine getirilir..." kuralının, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanan 18 yaşından küçük
hakkında açılan davada Mahkeme, 2918 sayılı Yasa'nın 36. maddesinin üçüncü
fıkrasındaki itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak
iptali için doğrudan başvuruda bulunmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralı da içeren 36. maddesi
şöyledir: "Madde 36- Motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan
kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi
yasaktır. Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip
sürücüler ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya
geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir. Sürücü belgesi sahibi olmadan araç süren ve sürülmesine izin
verenler, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para ve onbeş günden iki aya
kadar hafif hapis cezası, tekrarında onbin liradan yirmibin liraya kadar hafif
para ve iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. Aynı Kanunun 36 ncı maddesine ikinci fıkradan sonra gelmek üzere
aşağıdaki fıkra eklenmiştir. (Ek: 17/10/1996-4199/16 md.) Geçerli sürücü belgesi olmadan
trafiğe çıkanlara ilk tespitte (1) ay, tekrarı halinde (3) ay hapis cezası
verilir. 18 yaşından küçükler için bu ceza, ilk tespitte (1) ay, tekrarı
halinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah edilmek suretiyle yerine
getirilir. Bu kişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması
diğer cezaların uygulanmasına engel teşkil etmez. 36 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları birleştirilmek
suretiyle üçüncü fıkra olarak : (Ek : 21.5.1997- 4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan trafiğe
çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki aydan üç
aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında 7 200 000
lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin kazaya neden
olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların uygulanmasına engel
teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil plakasına
da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2-"MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,
Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Lütfi F. TUNCEL, Mustafa YAKUPOĞLU ve Fulya
KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 29.4.1997 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
sınırlama sorununun bu evrede ele alınmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü
: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine göre itiraz yoluyla yapılan
başvurulurda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı, başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya sonuçlandırılmasında olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek ve
savunmaları çerçevesinde bir karar vermek için gözönünde tutulması gereken
kurallardır. Bakılmakta olan dava, 18 yaşından küçük sanığın, sürücü belgesi
olmadan motorlu araç kullandığı savıyla 2918 sayılı Yasa'nın 36. maddesine 4199
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü fıkra uyarınca cezalandırılması istemiyle
açılmıştır. 36. maddenin üçüncü fıkrasında "... sürücü belgesi sahibi
olmadan trafiğe çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde
iki aydan üç aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her
defasında 7.200.000 lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu
kişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların
uygulanmasına engel teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse,
ayrıca tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir"
denilmektedir. Değişiklikten önceki düzenlemede ise, aynı eylem için daha fazla
özgürlüğü bağlayıcı ceza öngörülmüş olması karşısında, değişiklikten sonraki
kural 18 yaşından küçüklerin lehinedir. Suç tarihindeki kısa süreli hürriyeti
bağlayıcı cezalar 18 yaşından küçükler için zorunlu olarak 647 sayılı Yasa'nın
4. maddesinde sayılan ceza veya tedbirlerden birine çevrileceğinden, sonraki
düzenleme 18 yaşından küçüklerin lehine olmaktadır. Türk Ceza Kanunu'nun 2.
maddesi karşısında, iptali istenen ve sonradan yürürlükten kaldırılmış bulunan
önceki düzenleme, davada uygulanacak kural olma niteliğini kaybetmiştir.
İtirazın, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. VI- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 36. maddesine 4199 sayılı Yasa'nın 16. maddesi ile eklenen
üçüncü fıkradaki "18 yaşından küçükler için bu ceza, ilk tespitte (1) ay,
tekrarı halinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah edilmek suretiyle yerine
getirilir" kuralının, 21.5.1997 günlü, 4262 sayılı Yasa'nın 4. maddesi ile
yapılan düzenlemede fıkra metninden çıkarılması nedeniyle davada uygulanacak
kural olma niteliği kalmadığından, itirazın başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, 28.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ