ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/48 Karar Sayısı : 2014/198 Karar Tarihi : 25.12.2014 R.G. Tarih-Sayı :
7.4.2015-29319 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul
2. Vergi Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 25.10.1984 tarihli ve
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde yer alan ".vergi." sözcüğünün
Anayasa'nın 2. ve 73. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Davacı tarafından sonradan tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma
değer vergisinin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu sözcüğün de yer aldığı 24. maddesi
şöyledir: " Matraha dahil olan unsurlar: Madde 24- Aşağıda yazılı
unsurlar matraha dahildir: a) Teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılan
taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri, b) Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider
karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi
unsurlar, c) Vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile
servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve
değerler." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 73. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra
Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un
katılımlarıyla 14.5.2013 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince Maliye
Bakanı Mehmet ŞİMŞEK, Maliye Bakanlığı Müsteşarı Naci AĞBAL ve Gelir İdaresi
Başkanı Mehmet KİLCİ'nin 14.1.2014 tarihli sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, mal teslimi ve ithalatından alınan özel tüketim
vergisinin aynı karakterli katma değer vergisi matrahına dâhil edildiği ve bu
suretle aynı eşya için ödenen özel tüketim vergisi üzerinden de katma değer
vergisi alındığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 73. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Kanun'un 24. maddesinin birinci fıkrasının itiraz konusu kuralın
da yer aldığı (b) bendinde, ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri
gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurların
matraha dâhil olduğu öngörülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk
devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur.
Kanun koyucu, Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla
her türlü düzenlemeyi yapma konusunda takdir yetkisine sahiptir. Anayasa'nın 73. maddesinde, herkesin, kamu giderlerini karşılamak
üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü bulunduğu, vergi yükünün
adaletli ve dengeli dağılımının maliye politikasının sosyal amacı olduğu ve
vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulması, değiştirilmesi
veya kaldırılması gerektiği belirtilerek, hem yükümlüler hem de Devlet yönünden
vergi ödevinin temel ilkeleri gösterilmiştir. Herkes tarafından yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük
olarak kabul edilen ve Devletin kamusal gereksinimlerini karşılaması için
egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı iradesiyle kişilere yüklediği bir kamu
alacağı şeklinde tanımlanan verginin, anayasal sınırlar içinde salınıp
toplanması zorunluluğu açıktır. Vergilendirmede genel kural, kanunla
belirlenmiş konularda kişilerden vergi, resim ve harç alınmasıdır. Kanun
koyucu, Anayasa'ya aykırı olmamak koşuluyla, vergilendirilecek alanların
seçiminde yetkili olduğu gibi bu vergilerin matrahlarına dâhil olan unsurları
da belirleme yetkisine sahiptir. İtiraz konusu kuralla, katma değer vergisinin matrahına
vergilerin de dâhil olacağı öngörülmektedir. Kural gereğince yürürlükteki
mevzuat hükümlerine göre damga vergisi, özel tüketim vergisi ve 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre alınan yangın sigortası vergisi,
eğlence vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi ile haberleşme vergisi
gibi mal ve hizmet satışına bağlı olarak ortaya çıkan vergi, resim, harç, pay
ve fon karşılıkları katma değer vergisi matrahına dâhil edilmektedir. Başvuru kararında her ne kadar mal teslimi ve ithalatından alınan
bir vergi üzerinden aynı karakterli başka bir vergi alındığı ileri sürülmüş ise
de mükerrer vergilendirmeden söz edilebilmesi için aynı kaynaktan, aynı yapıdan
birden fazla vergi alınması gerekmektedir. Katma değer vergisi ile özel tüketim
vergisinin her ikisi de harcamalar üzerinden alınmakla birlikte yapıları
birbirinden farklıdır. Katma değer vergisi, malların ve hizmetlerin satışında
oransal olarak alınan bir işlem vergisi olup verginin konusu tüm mal ve
hizmetlerin üretiminden tüketiciye intikaline kadar her üretim ve dağıtım
aşamasında "katılan değeri" dir. Diğer bir deyişle katma
değer vergisinde mal ya da hizmetin üretiminden tüketiciye kadar her el
değiştirme aşamasında katılan değer vergilendirilmektedir. Özel tüketim vergisi
ise 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli dört adet listede yer alan
Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde tanımı yapılan mallardan bir defaya mahsus
olarak alınmakta olup verginin konusu anılan Cetvel'de özel olarak sayılan
mallardır. Dolayısıyla sözü edilen iki vergi türünün aynı kaynaktan alınsalar
da yapı itibarıyla aynı olmadıkları anlaşıldığından mükerrer vergilendirmeden
söz edilemez. Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 262. maddesine göre,
maliyet bedeli; iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin
artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara bağlı tüm giderlerin
toplamı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu bağlamda katma değer vergisinin matrahına
dâhil olan ve maliyet bedelini etkileyen taşıma, yükleme, boşaltma, ambalaj,
sigorta, komisyon, faiz, erken ödemeler, müşterinin temerrüdü dolayısıyla
yapılan ve müşteriye fatura edilen giderler, resim, harç, pay, fon karşılığı,
fiyat farkı, prim, servis ücreti ve benzeri adlar altında sağlanan her türlü
menfaat, hizmet ve değerler gibi vergiler de satılan malın maliyetine dâhil
olan ve malın satış bedelini etkileyen unsurlardır. Avrupa Konseyi'nin katma değer vergisi hakkında ortak kuralları
belirleyen 28.11.2006 tarihli, 2006/112/EC sayılı Direktifi'nin 78. maddesinde
de katma değer vergisi matrahının kapsamına, vergi, resim ve harçların dâhil
edileceği öngörülmektedir. Dolayısıyla söz konusu kural sadece ülkemize özgü
olmayıp katma değer vergisi hakkında uluslararası mevzuatta da benzer şekilde
düzenlenmiştir. Bu itibarla malın maliyetine dâhil olan ve malın satış bedelini
etkileyen unsurlardan olan vergilerin de itiraz konusu kural gereğince katma
değer vergisinin matrahına dâhil edilmesi, sistem bütünlüğünün bir gereği olup
Anayasa'ya aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 73.
maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 25.10.1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun
24. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "...vergi..." sözcüğünün
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,25.12.2014 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN