ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/117 Karar Sayısı : 2006/105 Karar Günü : 22.11.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 30.03.2007-26478 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece İcra
Tetkik Mercii Hâkimliği İTİRAZIN KONUSU: A- 15.11.2000 günlü, 4603
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi
ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un geçici 3. maddesinin,
30.1.2002 günlü, 4743 sayılı Yasa ile eklenen son fıkrasının “4389 sayılı
Bankalar Kanununun... 16 ncı maddesinin (2) numaralı fıkrası hükümleri banka
aleyhine yapılacak takipler yönünden ...” bölümünün; B- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 16.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının; Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş.'nin kendisine tebliğ edilen
icra emrinin iptali ile takibin durdurulması isteminin incelenmesi sırasında,
itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan İcra Tetkik
Mercii Hâkimliği iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,
Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanun'un geçici 3. maddesinin, 4743 sayılı Yasa ile eklenen ve itiraz
konusu kuralı da içeren son fıkrası şöyledir: “4389 sayılı Bankalar Kanununun 14 üncü maddesinin (5) numaralı
fıkrasının (c) bendi hükümleri bankanın taraf olduğu davalar yönünden (tesis
edilen teminatlar iade olunur); 16 ncı maddesinin (2) numaralı fıkrası
hükümleri banka aleyhine yapılacak takipler yönünden ve 16 ncı
maddenin (9) numaralı fıkrası hükümleri Bankanın alacak ve borçları yönünden
Tasfiye Halinde Emlak Bankası Anonim Şirketi hakkında da uygulanır.” 2- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun
16. maddesinin itiraz konusu (2) numaralı fıkrası şöyledir: “2. İznin kaldırılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının Resmî
Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren banka hakkındaki ihtiyati tedbir dahil
her türlü icra ve iflas takibatı durur.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın
katılmalarıyla 15.7.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 1. İtiraz Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı İktisadi devlet teşekkülü statüsünde faaliyet gösterirken, 4603
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi
ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun kapsamına alınan Türkiye
Emlak Bankası A.Ş.'nin kimi aktifleri ve şubeleri Türkiye Cumhuriyeti Ziraat
Bankası A.Ş. ve Türkiye Halk Bankası A.Ş.'ye devredilmiş, Banka'nın yönetimi
Tasfiye Kurulu'na geçmiştir. Bankacılık lisansı 6.7.2001 gününde Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından iptal edilen ve Ana Sözleşme'sinde
değişiklik yapılan Banka'nın unvanı “Tasfiye Halinde Türkiye Emlak Bankası
Anonim Şirketi” olarak değiştirilmiş, tasfiye hali Ticaret Siciline tescil
edilmiştir. Banka'nın tasfiyesiyle ilgili düzenlemelere, 20.6.2001 günlü, 4684
sayılı ve 30.1.2002 günlü, 4743 sayılı Yasa'larda yer verilmiştir. 4389 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin itiraz konusu (2) numaralı
fıkrasında, bir bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme
izninin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından kaldırılması
halinde, iznin kaldırılmasına ilişkin kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı
tarihten itibaren banka hakkındaki ihtiyati tedbir dahil her türlü icra ve
iflas hükümlerinin durması öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralda belirtilen “ihtiyati tedbir” ve “icra ve
iflas”, Banka'dan alacaklı olanların alacaklarını tahsil edebilmeleri için
Banka aleyhine yapacakları bireysel takiplerdendir. Kuralla, alacaklıların
Banka aleyhine yapacakları bu tür takiplerin durdurularak alacaklılar
tarafından kullanılması engellenmiştir. 4603 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesinin sonuna 4743 sayılı Yasa
ile eklenen fıkrayla 4389 sayılı Yasa'ya gönderme yapılmak suretiyle, bu
Yasa'nın 16. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Tasfiye Halinde Emlak Bankası
A.Ş. hakkında da uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Böylece, bankacılık
işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırıldığı halde Fona
devredilmeyen Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş., banka aleyhine yapılacak
takipler yönünden 16. maddenin (2) numaralı fıkrası kapsamına alınmıştır. İtiraz konusu kuralla, Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş.
alacaklıları bakımından bu Banka aleyhine yapılacak takibatın doğrudan Tasfiye
Kurulu'nca yapılması ve genel hükümlere göre yapılacak işlemler sonucu
Banka'nın borçlarının ödeme yoluyla tasfiye edilerek şirket varlığına hukuken
son verilmesi öngörülmüştür. Tasfiye işlemlerinin amacı, alacakların tahsili, aktiflerin paraya
çevrilmesi, borçların ödenmesi, varsa elde kalan aktiflerin ortaklara
paylaştırılması ve şirket tüzel kişiliğinin sona erdirilerek ticaret unvanının
ticaret sicilinden silinmesidir. Türkiye Emlak Bankası A.Ş'nin, Ziraat ve Halk
Bankalarına devredilenler dışında kalan bölümünün tasfiye sürecine sokulmasında
da aynı amaç gözetilmiştir. Banka aleyhine yapılacak takipler yönünden,
ihtiyati tedbir dahil her türlü icra ve iflas takibatının durdurulmasıyla
alacakların tahsili ve borçların ödenmesi konusunda Türk Ticaret Kanunu'nun
uygulanması benimsenmiştir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, borçlu Banka yönünden icra takibatının
durdurularak, para alacağı olan kişilerin bu alacağını alması için
başvurabileceği yasal yolların önlenmesinin, söz konusu alacak üzerinde
mülkiyet hakkı bulunan alacaklının mülkiyet hakkını kullanmasını engellediği,
mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla sınırlandırılabileceği, oysa Türkiye
Emlak Bankası A.Ş.'nin tasfiye edilmesinde kamu yararının bulunmadığı,
alacaklının mülkiyet hakkının korunmadığı gibi alacaklı sıfatı ile icra dairesine
başvurma ve icra mahkemesinde itirazda bulunma hakkının ortadan kaldırıldığı,
bu nedenlerle itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 4389 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin itiraz konusu (2) numaralı
fıkrasında, bir bankanın, bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme
izninin kaldırılmasına ilişkin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren banka hakkındaki
ihtiyati tedbir dâhil her türlü icra ve iflas takibatının duracağı
öngörülmüştür. 4603 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesinin 4743 sayılı Yasa ile
eklenen son fıkrasındaki itiraz konusu kural ile de 4389 sayılı Yasa'nın 16.
maddesinin (2) numaralı fıkrası hükümlerinin, Tasfiye Halinde Emlak Bankası
Anonim Şirketi aleyhine yapılacak takipler yönünden de uygulanacağı
belirtilmiştir. Bu düzenlemeye dayanılarak 4389 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin
(2) numaralı fıkrası, Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş.'ye de uygulanacağından
inceleme bu yönden yapılmıştır. Anayasa'nın 35. maddesinde, herkesin, mülkiyet ve miras haklarına
sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla, kanunla
sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı
olamayacağı hükme bağlanmıştır. İtiraz konusu kurallarla, alacaklıların Banka aleyhine yapacakları
takipler yönünden ihtiyati tedbir dahil her türlü icra ve iflas takibatının
durdurulmasının öngörülmesi, alacaklıların alacakları üzerindeki mülkiyet
hakkını ortadan kaldırmamaktadır. İhtiyati tedbir dâhil icra ve iflas takibatı, alacaklılar
tarafından banka aleyhine yapılacak bireysel takiplerdir. Tasfiye Halinde Emlak
Bankası A.Ş.'de ise tasfiyenin amacı alacakların tahsili, aktiflerin paraya
çevrilmesi ve borçların ödenerek bu Banka'nın hukuki varlığının sona
erdirilmesidir. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için, ihtiyati tedbir dahil
icra ve iflas takibatı yolunu tek tek alacaklılar yönünden benimseyen bir
yöntemin değil, bütün alacaklıların haklarını güvence altına alan bir yöntemin
tercihi ve ayrıca Banka'nın alacaklılarına eşit olarak davranılması dışında
tasfiye sürecinin amaca uygun olarak hızlı, kesintisiz ve sorunsuz
sonuçlandırılması söz konusudur. Öte yandan, Anayasa'nın, hak arama özgürlüğünün düzenlendiği 36.
maddesinde herkesin, geçerli araç ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı
mercileri önünde davacı ya da davalı olarak sav ve savunma ile adil yargılanma
hakkına sahip olduğu öngörülmüştür. İtiraz konusu kurallarla, hak arama yönteminde usul değişikliği
yapıldığı, bu bağlamda hak arama özgürlüğünün sınırlandırılmadığı sonucuna
varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 35. ve
36. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ A- 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Ziraat
Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketi Hakkında Kanun”un geçici 3. maddesinin, 30.1.2002 günlü, 4743 sayılı
Yasa ile eklenen son fıkrasının “4389 sayılı Bankalar Kanununun ... 16 ncı
maddesinin (2) numaralı fıkrası hükümleri banka aleyhine yapılacak takipler
yönünden ...” bölümünün, B- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı “Bankalar Kanunu”nun 16.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının, “Tasfiye Halinde Emlak Bankası Anonim
Şirketi” yönünden, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 22.11.2006
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ