ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/91 Karar Sayısı : 2013/86 Karar Günü : 10.7.2013 R.G. Tarih-Sayı :
27.3.2014-28954 İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye
Büyük Millet Meclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte
118 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU : 31.5.2012 günlü, 6322
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle 2.7.1964 günlü, 492 sayılı
Harçlar Kanunu'nun (8) SAYILI TARİFESİ'ne eklenen “ XIV- Denetim
yetkilendirme belgeleri ve müşavirlik ruhsat harçları: ”
bölümünün Anayasa'nın 2., 10., 73. ve 167. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüğünün
durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralı 6322 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 492 sayılı
Kanun'un (8) SAYILI TARİFE'sine eklenen dava konusu “ XIV- Denetim
yetkilendirme belgeleri ve müşavirlik ruhsat harçları: ” bölümü şöyledir: “ XIV- Denetim yetkilendirme belgeleri ve müşavirlik ruhsat
harçları: 1- Denetim kuruluşları yetkilendirme belgeleri (Her yıl için): a)
  Kamu yararını ilgilendiren kuruluşları denetleyecek bağımsız denetim
  kuruluşları yetkilendirme belgeleri: aa)
  Belgenin verildiği yıl 30.000 TL bb)
  Takip eden yıllarda 10.000 TL'den az olmamak üzere bağımsız denetim
  faaliyetlerinden elde edilen bir önceki yıl gayrisafi iş hasılatının Binde
  5'i b)
  Diğer kuruluşları denetleyecek bağımsız denetim kuruluşları yetkilendirme
  belgeleri: aa)
  Belgenin verildiği yıl 15.000 TL bb)
  Takip eden yıllarda 5.000 TL'den az olmamak üzere bağımsız denetim faaliyetlerinden
  elde edilen bir önceki yıl gayrisafi iş hasılatının Binde 5'i 2- Denetim yetkilendirme belgeleri ve müşavirlik ruhsat harçları: a)
  Yeminli mali müşavirlik ruhsatı b)
  Bağımsız denetçi yetkilendirme belgesi c)
  Serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatı 1.800
  TL 900
  TL 450
  TL Bakanlar Kurulu gayrisafi iş hasılatı üzerinden hesaplanacak
harcın oranını binde 2'den az, binde 10'dan çok olmamak üzere yeniden
belirlemeye yetkilidir. Bakanlar Kurulu bu yetkisini denetim kuruluşlarının
gayrisafi iş hasılatlarına göre farklı oranlar belirleyerek de kullanabilir. ” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 10., 73. ve 167. maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,  Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,
Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 12.9.2012 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine ve yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptali istenilen yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Dava dilekçesinde, bağımsız denetim kuruluşlarınca her yıl
ödenmesi öngörülen harcın yüksek tutulduğu ve şube sayısına göre harcın
farklılaştırılmadığı, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM) ve Yeminli Mali
Müşavirlerin (YMM) ruhsat için hem Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler
ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğine ( TÜRMOB)
ruhsatname ücreti hem de 492 sayılı Kanun kapsamında Hazineye harç ödemelerinin
harcın mükerrerliği sonucunu doğurduğu, bağımsız denetimin SMMM ve YMM'lerin
görev alanı içinde yer alan bir faaliyet olmasına rağmen, SMMM ve YMM'lerin hem
ruhsat alırken hem bağımsız denetçi olarak yetkilendirilirken harç ödemekle
karşı karşıya kaldığı ve SMMM ile YMM için belirlenen harç tutarlarının benzer
serbest meslek mensupları için belirlenen harç tutarlarından yaklaşık üç katı
fazla olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 73. ve 167. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kural ile yeminli mali müşavirlik ruhsatları, serbest
muhasebeci mali müşavirlik ruhsatları ile bağımsız denetçi yetkilendirme
belgeleri ve denetim kuruluşları yetkilendirme belgeleri harç kapsamına
alınmıştır. Denetim kuruluşları yetkilendirme belgeleri, ilk alındığında maktu
harca, daha sonraki yıllarda ise bağımsız denetim faaliyetlerinden elde edilen
gayri safi iş hasılatı üzerinden hesaplanacak nispi harca tabi olacaktır.
Ancak, yapılan düzenlemeye göre hesaplanacak harç, ilgili bentlerde belirtilen
tutarlardan az olamayacaktır. SMMM ve YMM ile bağımsız denetçilerin, ruhsat
alabilmek için dava konusu kural uyarınca Hazineye maktu ruhsat harcı ödemesi
gerekmekte olup bu harç, ruhsat veya belgenin ilk alındığında bir defaya mahsus
olmak üzere ödenecektir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan sosyal hukuk
devleti, insan haklarına dayanan, kişilerin huzur, refah ve mutluluk içinde
yaşamalarını güvence altına alan, kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı
arasında adil bir denge kurabilen, milli gelirin adalete uygun biçimde
dağıtılması için gereken önlemleri alan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni
kurup bunu geliştirerek sürdüren, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak
sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir. Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen “ kanun önünde eşitlik
ilkesi ” hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile
eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı
durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak,
ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında
eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı
kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Anayasa'nın “ Vergi ödevi ” başlıklı 73. maddesinde ise “ Herkes,
kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının
sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur,
değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık,
istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği
yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna
verilebilir. ” denilmiştir. Harç, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden
yararlananlardan, bu yararlanmaları karşılığı alınan bedel olup, kamu
hizmetinden yararlananların ödeme güçlerine bakılmaksızın harca tabi tutulması
asıldır. Serbest meslek faaliyetlerinin yürütülmesi için mesleki
yeterlilik göstergesi durumunda olan ruhsatlar ile uzmanlık ve yeterlilik
belgeleri, bu belgelere sahip olan kişilere özel bir fayda sağladığından harca
tabi tutulabilmektedir. SMMM ve YMM ruhsatları Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler
ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) tarafından verilmektedir.
SMMM ve YMM'lerin ruhsat alabilmek için iptali istenilen kural uyarınca
Hazineye ödedikleri ruhsat harcının yanı sıra TÜRMOB'a “ ruhsatname ücreti ” 
de ödemeleri gerekmektedir. 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve
Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 30. maddesinde “ Birliğin gelirleri,
birliğe dahil odaların gelirlerinden alınacak paylar ile birliğe ait mal
varlığından sağlanan gelirler, ruhsatname ücretleri ve genel hükümler çerçevesinde
elde edilen bağış ve yardımlardan meydana gelir. ” hükmüne yer verilmiştir.
TÜRMOB tarafından alınan ve geliri TÜRMOB varlıklarına aktarılan ruhsat
ücretleri, Birliğin gelirlerini oluşturmakta olup odalara ve meslek
mensuplarına verilecek hizmetle ilgilidir. TÜRMOB tarafından ruhsat ücreti
alınmasının temelinde, TÜRMOB'un ve ilgili odaların faaliyetlerini
sürdürebilecekleri, meslek mensuplarına hizmet verebilecek kaynakları
sağlamaları yer almaktadır. İptale konu kuralda düzenlenen müşavirlik
ruhsat harçları ise Devlet tarafından yapılan hizmetin karşılığında alınmakta
ve bu gelir Devlet varlıklarına aktarılmaktadır. TÜRMOB tarafından alınan
ruhsatname ücreti ile dava konusu kural uyarınca alınan ruhsat harçlarının
nitelikleri birbirinden farklı olup harcın mükerrer alınması söz konusu
değildir. SMMM, YMM ve bağımsız denetçilerin mesleki şartları, faaliyet
alanları ve yükümlülükleri farklı olduğundan, bunlara ilişkin olarak alınacak
ruhsatlardan farklı harç alınması harcın mükerrer alınması anlamına gelmeyecektir.
Eşitlik ilkesine aykırılıktan söz edilebilmesi için bir yasa kuralının aynı
hukuksal durumda olanlar arasında bir ayırım veya ayrıcalık yaratması gerekir.
İptale konu kural uyarınca öngörülen ruhsat harçları, aynı hukuksal konumda
olan tüm kişilere uygulanacağından eşitlik ilkesine aykırı bir yön bulunduğu
söylenemez. Bağımsız denetim kuruluşlarının ödemesi öngörülen harcın, bağımsız
denetim sektörünün önemi, iş hacmi ve piyasa değeri dikkate alındığında yüksek
olmadığı, bağımsız denetim şirketlerinin piyasa değerleri, denetim hizmeti
verilen işletme sayısı ve denetlenen işletmelerin piyasa değerlerinin büyüklüğü
birlikte değerlendirildiğinde bağımsız denetim kuruluşlarınca iptali istenilen
kuralla ödemesi öngörülen yetkilendirme belgesi harcı, makul ve kabul
edilebilir olduğu gibi aynı hukuksal durumda olanlar arasında bir ayrım,
ayrıcalık veya piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemesini engelleyen bir
durum da söz konusu değildir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2., 10. ve 73.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 167. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI
İSTEMİ 31.5.2012 günlü,  6322
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle 2.7.1964 günlü, 492 sayılı
Harçlar Kanunu'nun (8) SAYILI TARİFE'sine eklenen “ XIV- Denetim
yetkilendirme belgeleri ve müşavirlik ruhsat harçları: ” bölümüne
yönelik iptal istemi, 10.7.2013 günlü, E.2012/91, K.2013/86 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu bölüme ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
10.7.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- SONUÇ 31.5.2012 günlü,  6322 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un 20. maddesiyle 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (8) SAYILI
TARİFE'sine eklenen “XIV- Denetim yetkilendirme belgeleri ve müşavirlik
ruhsat harçları:” bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, 10.7.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ