ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/79 Karar Sayısı : 2012/112 Karar Günü : 12.9.2012 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 21. Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 2.7.2012 günlü, 6352
sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve
Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının, Anayasa'nın 2., 10., 11., 12., 13., 19., 26., 28., 38., 138. ve
141. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanık hakkında elektronik posta yoluyla hakaret suçundan açılan
kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 2.7.2012 günlü, 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi
Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen
Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun'un itiraz konusu
kuralı da içeren geçici 1. maddesi şöyledir: ' Dava ve cezaların ertelenmesi GEÇİCİ MADDE 1- (1) 31/12/2011 tarihine kadar, basın ve yayın
yoluyla ya da sair düşünce ve kanaat açıklama yöntemleriyle işlenmiş olup;
temel şekli itibarıyla adlî para cezasını ya da üst sınırı beş yıldan fazla
olmayan hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı; a) Soruşturma evresinde, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın kamu davasının
açılmasının ertelenmesine, b) Kovuşturma evresinde, kovuşturmanın ertelenmesine, c) Kesinleşmiş olan mahkûmiyet hükmünün infazının ertelenmesine, karar verilir. (2) Hakkında kamu davasının açılmasının veya kovuşturmanın
ertelenmesi kararı verilen kişinin, erteleme kararının verildiği tarihten
itibaren üç yıl içinde birinci fıkra kapsamına giren yeni bir suç işlememesi
hâlinde, kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilir. Bu süre zarfında
birinci fıkra kapsamına giren yeni bir suç işlenmesi hâlinde, bu suçtan dolayı
kesinleşmiş hükümle cezaya mahkûm olunduğu takdirde, ertelenen soruşturma veya
kovuşturmaya devam olunur. (3) Mahkûmiyet hükmünün infazı ertelenen kişi hakkında bu
mahkûmiyete bağlı olarak herhangi bir hak yoksunluğu doğmaz. Ancak bu kişinin,
erteleme kararının verildiği tarihten itibaren üç yıl içinde birinci fıkra
kapsamına giren yeni bir suç işlemesi hâlinde, bu suçtan dolayı kesinleşmiş hükümle
cezaya mahkûm olunduğu takdirde, ertelenen mahkûmiyet hükmüne bağlı hukuki
sonuçlar kişi üzerinde doğar ve ceza infaz olunur. (4) Bu madde hükümlerine göre cezanın infazının ertelenmesi
hâlinde erteleme süresince ceza zamanaşımı durur; kamu davasının açılmasının
veya kovuşturmanın ertelenmesi hâlinde, erteleme süresince dava zamanaşımı ve
dava süreleri durur. (5) Birinci fıkra kapsamına giren suçlardan dolayı hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmiş olması hâlinde dahi, bu
madde hükümleri uygulanır. (6) Birinci fıkra kapsamına giren suçlardan dolayı verilmiş
mahkûmiyet hükmünün infazının tamamlanmış olması hâlinde bu mahkûmiyet hükmüne
bağlı yasaklanmış hakların 25/5/2005 tarihli ve 5352 sayılı Adlî Sicil
Kanununun 13/A maddesindeki şartlar aranmaksızın geri verilmesine karar
verilir. (7) Bu madde hükümlerine göre verilen kamu davasının açılmasının,
kovuşturmanın veya cezanın infazının ertelenmesi kararları adlî sicilde bunlara
mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya
kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme
tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir. (8) Bu madde hükümlerine göre kamu davasının açılmasının,
kovuşturmanın veya cezanın infazının ertelenmesi kararlarının verildiği
hâllerde, bu suçlar 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun
erteleme ve tekerrüre ilişkin hükümlerinin uygulanmasında göz önünde
bulundurulmaz. ' III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 48. maddesi uyarınca, 12.9.2012
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dava dosyası ve ekleri, Anayasa
Mahkemesi Raportörü Şükrü DURMUŞ tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların
da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları ise,
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan
kurallardır. 6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin (1) numaralı fıkrası,
31.12.2011 tarihine kadar, basın ve yayın yoluyla ya da sair düşünce ve kanaat
açıklama yöntemleriyle işlenmiş olup, temel şekli itibariyle adlî para cezasını
ya da üst sınırı beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren bir suçtan
dolayı, soruşturma evresinde 4.12.2004 günlü 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu'nun 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın kamu davasının açılmasının
ertelenmesini, kovuşturma evresinde kovuşturmanın ertelenmesini, kesinleşmiş olan
mahkûmiyet hükümlerinde ise mahkûmiyet hükmünün infazının ertelenmesini
düzenlemektedir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin bakmakta olduğu davanın konusu
olan hakaret suçu, 26.9.2004 günlü 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 131.
maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince soruşturulması ve kovuşturulması
şikayet şartına bağlı olup 5271 sayılı Kanun'un 253. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (a) bendi uyarınca uzlaşma kapsamında kalmaktadır. Usul ve esasları 5271 sayılı Kanun'un 253. ve 254. maddelerinde
düzenlenen ve bir kovuşturma şartı olan uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda kamu
davasının düşürülmesine karar verilmesi gerekmektedir. Yukarıda açıklanan mevzuat uyarınca, itiraz yoluna başvuran
Mahkeme'nin, 'düşme' kararının, 'kovuşturmanın ertelenmesi' kararına göre daha
öncelikli ve lehe bir karar olduğunu gözeterek öncelikle uzlaştırma işlemlerini
yapması ve uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda davanın düşmesine karar vermesi
gerekmektedir. Bu durumda itiraz konusu kuralın davada uygulanma imkânı
kalmayacaktır. Ancak, uzlaşmanın gerçekleşmemesi ve bu suretle itiraz konusu
kuralın uygulanma olanağının doğması hâlinde kuralın Anayasa'ya aykırılığı
ileri sürülebilecektir. Dava dosyası incelendiğinde ise itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin
uzlaşmaya ilişkin işlemleri gerçekleştirmeden kuralın iptali için
başvurduğu anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, bu aşamada itiraz konusu kural Mahkeme'nin
davada uygulayacağı kural olmadığından itiraz başvurusunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. Serruh KALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN ve Nuri NECİPOĞLU bu görüşe
katılmamışlardır. IV- SONUÇ 2.7.2012 günlü, 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi
Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen
Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun'un geçici 1.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkraya ilişkin
başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Serruh KALELİ, Mehmet
ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Burhan
ÜSTÜN ile Nuri NECİPOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 12.9.2012
gününde karar verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY
GEREKÇESİ İtiraz istemine konu 2.7.2012 günlü, 6352 sayılı Kanun'un Geçici
1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının uygulanmasında yetkili ve görevli
mahkemenin 'uzlaşma' hükümlerini uygulaması gerektiği hususunun Anayasa
Mahkemesi'ne yapılacak başvuruya doğrudan bir etkisi söz konusu değildir ve
Mahkemenin muhtemel bir 'düşme' kararından önce de 'davaya bakmakta olan
mahkeme' sıfatıyla Anayasa'ya aykırı olduğunu değerlendirdiği kuralı
Mahkememize getirmesine engel bir hal yoktur. Kaldı ki, Anayasa Mahkemesi'nin
yerleşik kararları da bu doğrultudadır. Davanın somutunda kovuşturmanın
ertelenmesi sonucunu doğurabilecek bir kuralın uygulanacak kural olduğunda
kuşku bulunmadığı gibi, farazi bir olasılıktan söz edilerek uzlaşma suretiyle
verilebilecek bir düşme kararının ertelemeye göre daha öncelikli olduğu
şeklinde bir hukuki değerlendirmeye de katılmak mümkün değildir. Farazi
sonuçlar yetkili ve görevli mahkemenin 'davaya bakmakta olan mahkeme' sıfatını
etkileyemez. Davanın somutunda da itiraz mahkemesinin bu sıfatı mevcut olduğuna
göre, işin esasına girilerek bir sonuca varılması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davada işin esasına geçilmesine gerekirken,
başvurunun başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine dair çoğunluk
kararına katılmıyoruz. Başkanvekili Serruh KALELİ Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Nuri NECİPOĞLU KARŞI
OY GEREKÇESİ 6352 sayılı Kanun'un 'Dava ve Cezaların Ertelenmesi' başlıklı Geçici
1. maddesinin (1) fıkrasının uygulanacak kural yönünden değerlendirilmesi. İtiraz başvurusu, anılan Kanun'un Geçici 1. maddenin (1)
fıkrasının tamamı için yapılmış ise de başvurunun kovuşturma evresinde
yapılması nedeniyle, uygulanacak kural sorununa ilişkin inceleme, (1)
fıkrasının (b) alt bendindeki ' Kovuşturma evresinde, kovuşturmanın
ertelenmesine' karar verilebileceğine ilişkin cümle ile sınırlı olarak
yapılmıştır. Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülen kural, 31/12/2011 tarihine
kadar basın ve yayın yoluyla ya da sair düşünce ve kanaat açıklama
yöntemleriyle işlenmiş, adlî para cezasını ya da üst sınırı beş yıldan fazla
olmayan hapis cezasını gerektiren bir suçtan açılmış, kovuşturma evresinde olan
davaların kovuşturulmalarının ertelenmesine karar verilmesini öngören emredici
nitelikte bir düzenlemedir. Başvuruda bulunan Mahkeme'nin önünde uzlaşma kapsamında olan,
ancak, uzlaşma teklifi yapılmadan açılmış, iddianamesi iade edilmeyerek
kovuşturma evresine geçilmiş ve yargılama yetkisi içinde olan suçla ilgili bir
davanın bulunduğu, kovuşturma evresi devam ederken de 6352 sayılı Kanun'un
Geçici 1. maddesinin (1) fıkrasının (b) alt bendindeki ' Kovuşturma
evresinde, kovuşturmanın ertelenmesine' karar verilebileceğine ilişkin
düzenlemenin yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır. Yasa koyucu itiraza konu düzenlemeyle kovuşturma evresindeki
davaların esasının karara bağlanması için gereken diğer yargısal faaliyetlerin
durdurularak öncelikle kovuşturulmaların ertelenmesine karar verilmesini
öngörmektedir. Nitekim, Geçici 1. maddenin (1) fıkrasının (a) bendinde, Ceza
Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın kamu davasının
ertelenmesine karar verileceğini hükme bağlaması da bu öngörüsünü
doğrulamaktadır. Uzlaşma kapsamında olup, uzlaşma teklifi yapılmamış olan suçlarla
ilgili davanın esasının karara bağlanabilmesi bu eksikliğin giderilmesini
gerektirebilir ise de bu durum, 6352 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin (1)
fıkrasının (b) alt bendi uyarınca kovuşturmanın ertelenmesinden ve erteleme
şartlarına uyulmaması sonucu yeniden kovuşturma başladığında dikkate alınması
gereken bir husustur. Bu nedenle Kovuşturma evresindeki davada, uzlaşma
hükümlerinin değil, öncelikle kural uygulanarak kovuşturmanın ertelenmesine
karar verilmesi gerekir. Yasa koyucu, basın ve yayın yoluyla ya da sair düşünce ve kanaat
açıklama yöntemleriyle işlenmiş, kovuşturma evresinde olan davaların,
kovuşturulmalarının ertelenmesini öngörmekle bu suçların faillerine uzlaşma
kurumunun sağlayacağı hukuki yarardan daha fazla yarar sağladığı kuşkusuzdur.
Uzlaşmanın her zaman gerçekleşmesi mümkün olmadığı gibi kimi durumlarda
mağdurun zararının karşılanmasına, ya da hükmü açıklanmasının geri
bırakılmasına da neden olabilir. Kovuşturmanın ertelenmesi ise deneme süresinin
öngörülen biçimde geçirilmesinden sonra düşme kararı verilmesini sağlayan ve
başka bir sorumluluk yüklemeyen bir düzenlemedir. Bu itibarla, uzlaşma
kurumunun kovuşturmanın ertelenmesini sağlayan düzenlemeden daha lehe sonuç
doğurabileceğini ve öncelikle uygulanması gerektiğini kabul etmek doğru bir
yaklaşım olmadığı gibi yasa koyucunun yargısal faaliyetlerin durdurularak
öncelikle kovuşturmaların ertelenmesine karar verilmesi yönündeki açık
iradesine de ters düşmektedir. Açıklanan nedenlerle iptali istenilen düzenleme somut olayda uygulanacak
kural niteliğinde olduğundan, başvurunun kabulüne karar verilmesi gerekir. Bu gerekçeyle çoğunluğun ret kararına katılmadım. Üye Mehmet
  ERTEN KARŞIOY
YAZISI 6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin (1) fıkrasının, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığı yolundaki çoğunluk görüşüne: - Uygulanacak kuralın, yargılamanın çeşitli evrelerinde
uyuşmazlığın çözümü için başvurulabilecek hukuk normlarını ifade ettiği, - Anayasa Mahkemesi'ne başvurunun, kuralın uygulanacağı aşamada
yapılmasını emreden bir Anayasa veya yasa hükmü bulunmadığı, - Olayda Mahkeme'nin uygulama olasılığı devam eden kural hakkında
yetkisiz olduğuna karar verilemeyeceği, Düşüncesiyle, katılmıyorum. Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT