ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/97 Karar Sayısı : 1975/109 Karar Günü : 29.4.1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: İstanbul
2. Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU: 15.5.1974 günlü, 1803
sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında
Kanun”un 2. maddesinin (B) bendi hükmünün, Türk Ceza Kanununun 496. maddesi ile
sınırlı olarak iptali istenmiştir. I. OLAY: Türk Ceza Kanununun, sanıklar hakkında uygulanacak 496. maddesinin
yer aldığı 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin, Anayasanın 92.
maddesinin beşinci fıkrası ile saptanan yöntemlere uyulmadan yasalaştığı
Cumhuriyet Savcılığınca ileri sürülmüş; bu sav, Mahkemece de ciddî görülerek
söz konusu Yasa hükmünün iptali için, Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962
günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine
başvurulmasına karar verilmiştir. III- İTİRAZIN GEREKÇESİ ÖZETİ: 1803 sayılı Af Yasasının 2. maddesinin (B) bendinin, Anayasanın
92. maddesinin beşinci fıkrasındaki biçim kuralına aykırı olarak yasalaştığı
ileri sürülmüştür. III- YASA METİNLERİ: 1- İtiraz konusu Yasa kuralı: 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin, itiraz konusu
(B) bendi şöyledir: “B) Türk Ceza Kanununun 202, 203, 205, 206, 207, 208, 209, 210,
212, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 403 ncü maddeleriyle 404, ncü
maddesinin 1 nci bendinde ve 406, 407, 414/1, 415, 416/2-3, 491, 492, 493, 495,
496, 497, 498, 499, 500, 503, 510 ncu maddeleriyle Askeri Ceza Kanununun 131 ve
132 nci maddelerinde gösterilen suçları işleyenler hakkında ilgili maddede
öngörülen Devlet zararı önceden ödenmek; tazminat hükümleri ise saklı kalmak
şartıyle bu maddenin (A) bendi hükmü uygulanır.” 2- Dayanılan Anayasa kuralı: Mahkemenin Anayasaya aykırılık gerekçesinde dayanak tutulan
Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrası şöyledir. “Madde 92/5- Millet Meclisi, Cumhuriyet Senatosundan gelen metni
benimsemezse, her iki Meclisin ilgili komisyonlarından seçilecek eşit sayıdaki
üyelerden bir karma komisyon kurulur. Bu komisyonun hazırladığı metin Millet
Meclisine sunulur. Millet Meclisi, karma komisyonca veya Cumhuriyet Senatosunca
veya daha önce kendisince hazırlanmış olan metinlerden birini olduğu gibi kabul
etmek zorundadır. Cumhuriyet Senatosunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile
kabul edilmiş olan madde değişikliklerinde, Millet Meclisinin kendi ilk metnini
benimsemesi için, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gereklidir. Bu halde
açık oya başvurulur.” IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca toplanarak
aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur. 1- Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olup
olmadığı sorunu: Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasaya
uygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde durulmuş ve bunların
da Anayasaya uygunluk denetimine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır. Konu
hakkındaki gerekçeler, Anayasa Mahkemesinin 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34,
Karar: 1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmî Gazete;
gün: 21.1.1975, sayı: 15125), bunların burana yinelenmesine gerek kalmamıştır. Şu duruma göre bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesinin görevi içinde
bulunduğu açıktır. Şahap Arıç ve Halit Zarbun, bu görüşe katılmamışlardır. İlk inceleme sonunda: 1- İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi
içinde bulunduğuna Şahap Arıç ve Halit Zarbun’un karşı oylarıyla ve oy çokluğu
ile; 2- Konunun niteliği gözönünde tutularak işin esası hakkındaki incelemenin
başka güne bırakılmaksızın sürdürülmesine oybirliği ile; Karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ: İtirazın esasına ilişkin rapor, Mahkeme kararının gerekçesi,
iptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa Kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler
ve diğer yasama belgeleri okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 1- İtiraz eden Mahkemenin kararında uygulanacak yasa kuralının
biçim yönünden Anayasaya aykırı olarak yasalaştığı ve bu nedenle iptali
gerektiği belirtilmiştir. 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendindeki
kural, Türk Ceza Kanununun 414. maddesinin birinci fıkrasıyle sınırlı olarak
Anayasa Mahkemesinin 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/39, Karar: 1974/51 sayılı
kararı ile, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrasındaki biçim kurallarına
aykırı oluştuğundan ötürü iptal edilmiş ve bu karar 29.1.1975 günlü, 15136
sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır. Şu halde 1803 sayılı yasanın 2. maddesinin (B) bendi için
saptanmış bulunan iptal nedeni, burada da geçerlidir. Bu neden, yukarıda gün ve
sayısı açıklanan ve yayımlandığı Resmî Gazetenin gün ve  sayısı gösterilen
Anayasa Mahkemesi Kararında tüm ayrıntıları ile belirtilmiş olduğundan,
bunların burada yinelenmesine gerek görülmemiştir. Nihat O.Açkayalıoğlu, bu sonuca değişik gerekçe ile katılmıştır. Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, Halit Zarbun, Ahmet Koçak ve Ahmet Salih
Çebi bu görüşe katılmamışlardır. 2- İptal hükmünün yürürlüğe giriş günü: Anayasanın değişik 152. maddesinin ikinci fıkrası ile saptanmış
ilkeye göre, özel bir durum zorunlu kılmıyorsa, iptal hükmünün yürürlüğe
gecikmeksizin konulması aslıdır. İnceleme konusu olayda da Anayasaya aykırılığı
anlaşılmış bir kuralın yürürlüğünü sürdürmesi için bir zorunluluk saptanmamış
ve bu nedenle de iptal hükmü için ayrı bir yürürlük günü kararlaştırılmasına
gerek görülmemiştir. Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, Halit Zarbun, Abdullah Üner ve Nihat O.
Akçakayalıoğlu bu görüşe katılmamışlardır. IV- SONUÇ: 1- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin itiraz
konusu yapılan (B) bendindeki kuralın Millet Meclisinde Anayasanın 92.
maddesinin beşinci fıkrası hükmüne aykırı olarak oylanmış bulunması nedeniyle
biçim yönünden ve Türk Ceza Kanununun 496. maddesi ile sınırlı olarak iptaline,
Nihat O. Akçakayalıoğlu’nun değişik gerekçeleriyle ve Şahap Arıç, İhsan Ecemiş,
Halit Zarbun, Ahmet Koçak ve Ahmet Salih Çebi nin karşı oylarıyle ve oyçokluğu
ile; 2- İşin niteliğine göre Anayasanın değişik 152. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca iptal hükmünün yürürlüğe gireceği günün ayrıca
kararlaştırılmasına yer olmadığına Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, Halit Zarbun,
Abdullah Üner ve Nihat O.Akçakayalıoğlu’nun karşı oylarıyle ve oyçokluğu ile; 29.4.1975 gününde karar verildi. Başkan Muhittin
  TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye Şahap ARIÇ Üye İhsan ECEMİŞ Üye Halit ZARBUN Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet
  KOÇAK Üye Şekip
  ÇOPUROĞLU Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Hasan GÜRSEL Üye Ahmet Salih
  ÇEBİ Üye Şevket
  MÜFTÜGİL Üye Adil ESMER Üye Nihat
  O.AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet H.BOYACIOĞLU KARŞIOY YAZISI Anayasa Mahkemesince; a) İlk inceleme evresinde görev sorunu tartışılarak, itirazın
incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevine girdiğine; b) 1803 sayılı Af Kanununun itiraz konusu maddelerinin biçim
yönünden iptaline; c) İşin niteliğine göre Anayasanın değişik 152 nci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca iptal hükmünün yürürlüğe gireceği günün ayrıca
kararlaştırılmasına yer olmadığına oyçokluğuyla karar verilmiştir. Anayasaya uygun
görmediğimden kararın bu kısımlarına katılmıyorum. Bu konulardaki karşıoylarım; (21 Ocak 1975 gün ve 15125 sayılı
Resmî Güzetede yayımlanan, Anayasa Mahkemesinin 1974/34, 1974/50 sayı ve
20.11.1974 günlü) kararındaki karşıoy yazımın I, II, III nolu bentlerinde
tafsilatlı olarak yazdığım karşıoyların prensipleri itibariyle aynı nitelikte
olduğundan, bunların burada tekrarına lüzum görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle Anayasa Mahkemesinin bu kararının Anayasaya
uygun olmadığını bildirdiğim kısımlarına, sözü geçen karşıoy yazımın I, II, III
nolu bentlerinde gösterilen nedenlerle karşıyım. Üye Şahap ARIÇ KARŞIOY YAZISI 12.7.1974 günlü ve 14943 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
Mahkememizin 2.7.1974 gün ve 1974/19-31 sayılı kararına ilişkin karşıoy yazımda
açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun bu kararındaki görüşlerine de
katılmıyorum. Üye İhsan
  ECEMİŞ KARŞIOY YAZISI 21.1.1975 günlü ve 15125 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
Mahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy
yazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun bu kararına da katılmıyorum. Üye Halit ZARBUN