ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/50 Karar Sayısı : 2010/49 Karar Günü : 24.3.2010 R.G. Tarih-Sayı :
30.12.2010-27801 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri Ali Topuz, Haluk KOÇ ile birlikte 127 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 21.2.2007 günlü, 5582 sayılı
Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun'un; 1- 10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendinin, 2- 15. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya 40/C maddesinden sonra gelmek
üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin, 3- 20. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 10'un
birinci fıkrasının birinci cümlesinin, Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., 11. ve 135. maddelerine aykırılığı
savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 1- 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 5582 sayılı Konut
Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 22. maddesinin iptali istenilen (r) bendi
şöyledir: r) (Ek bent: 24/06/1995 - KHK - 558 /6 md; İptal:Anayasa
Mahkemesi'nin 13/11/1995 tarih ve E.1995/45, K.1995/58 sayılı Kararı ile.;
Yeniden düzenlenen bent: 15/12/1999 - 4487/10 md.;Değişik bent: 21/02/2007-5582
S.K./10.mad.) Gayrimenkullerin değerlemesini yapabilecek değerleme
kurumlarından sermaye piyasasında değerleme faaliyetinde bulunacaklara ilişkin
şartları belirlemek ve bu şartlara uyan değerleme kurumlarını listeler halinde
ilan etmek; bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut
finansmanından kaynaklanan alacakların takibinde ve 38/A maddesinin dördüncü
fıkrası çerçevesinde yapılacak değerlemelerde, ilgili taşınmaz için değerleme yapacak
kişi ve kurumlara ilişkin şartları belirlemek ve bu şartlara uyan kişi ve
kurumları listeler halinde ilan etmek, 2- 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na 40/C maddesinden sonra
gelmek üzere, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda
Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un 15. maddesiyle eklenen ve birinci
fıkrasının birinci cümlesinin iptali istenilen 40/D maddesi şöyledir: ' Gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar, tüzel
kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye
Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için başvurmak zorundadırlar. Lisans
sahibi, lisans almaya hak kazandığının kendisine tebliğinden itibaren üç ay
içinde gerekli başvuruyu yapmakla yükümlüdür. Anılan yükümlülüğe uymayan
kimselerin lisansı Kurulca iptal edilir. Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, gayrimenkul piyasasının ve
gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak üzere araştırmalar
yapmak, eğitim ve sertifika vermek, Birlik üyelerinin dayanışma ve mesleğin
gerektirdiği özen ve disiplin içerisinde çalışmalarına yönelik meslek
kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmak, haksız rekabeti önlemek
amacıyla gerekli tedbirleri almak, kendisine mevzuatla verilen veya Kurulca
belirlenen konularda düzenlemeler yapmak, yürütmek, denetlemek, Birlik
Statüsünde öngörülen disiplin cezalarını vermek, ilgili konularda üyeleri
temsilen ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak, mesleki gelişmeleri, idari ve
yasal düzenlemeleri izleyerek bu konuda üyeleri aydınlatmakla görevli ve
yetkilidir. Birlik, bölgesel ve ülke genelinde gayrimenkul değerleri konusunda
istatistikler oluşturur ve yayınlar. Konut finansmanı kapsamında yapılan
değerlemelere ilişkin bilgilerin, Birlik tarafından belirlenecek usûl ve
esaslara göre Birliğe iletilmesi zorunludur. Birlik, alacağı kararlarda ve yapacağı düzenlemelerde, bu Kanuna,
Kurul yönetmelik, tebliğ ve kararlarına ve ilgili diğer mevzuata uymakla
yükümlüdür. Üyeler, Birlik Statüsüne ve Birlikçe alınacak kararlara uymak
zorundadırlar. Birlik, 40/C maddesindeki hükümlere tâbidir.' 3- 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na, 5582 sayılı Konut
Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik YapılmasıHakkında
Kanun'un 20. maddesiyle eklenen ve birinci fıkrasının birinci tümcesinin iptali
istenilen geçici 10. maddesi şöyledir: ' Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulur. Gayrimenkul
değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar, bu süre içerisinde Türkiye
Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için Kurula başvurmakla yükümlüdürler. Bu üyelik başvuruları Kurul tarafından sonuçlandırılır. Kurul,
Birlik Statüsünün yürürlüğe girmesini izleyen bir ay içinde Birlik üyelerini
ilk genel kurul toplantısına çağırır. İlk genel kurula ait masraflar, Birlik
organları oluştuktan sonra Kurula geri ödenmek üzere Kurul tarafından
karşılanır.' B - Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın2., 6., 7., 8., 11. ve 135.
maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman
Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 17.5.2007 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve
yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara
bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A- Kanun'un
10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22.
maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendininincelenmesi Dava dilekçesinde özetle, iptali istenilen kuralda temel esaslar
gösterilmeden, değerleme yapacak kişi ve kurumlara ilişkin şartları belirleme
yetkisinin idareye bırakıldığı, bunun da Anayasanın 2., 6., 7., 8. ve 11.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralda, sermaye piyasasında faaliyet gösteren kişi ve
kurumların, bu alandaki faaliyetlerine ilişkin olarak ihtiyaç duydukları
gayrimenkul değerlemelerini yapacak kurumların seçimi kendilerine bırakılmış,
ancak bu seçimi hangi şartları taşıyan şirketler arasından yapacakları, bir
başka söyleyişle değerleme yapacak şirketlerin hangi koşulları taşımaları
gerektiğini saptama ve saptanan koşulları taşıyan şirketlerin belirlenip ilan
edilmesi konusundaki görev ve yetki ise Sermaye Piyasası Kurulu'na verilmiştir. Doktrinde yapılan tanımlamaya göre gayrimenkul değerleme şirketi,
bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve
faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerini, gayrimenkulün niteliği,
piyasa ve çevre gibi, bu değeri etkileyen faktörleri analiz ederek uluslararası
alanda kabul görmüş değerleme standartları çerçevesinde bağımsız ve tarafsız
olarak yazılı şekilde raporlayabilecek düzeyde bilgi ve tecrübe sahibi
değerleme uzmanları vasıtasıyla takdir etme konusunda faaliyet gösteren hizmet
şirketini; değerleme de, bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir
gayrimenkule bağlı hak ve faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerinin
bağımsız ve tarafsız olarak takdir edilmesini ifade etmektedir. Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet
Meclisine ait olduğu, bu yetkinin devredilemeyeceği kuralı yer almaktadır.
Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının Anayasa'nın 7.
maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması, çerçeveyi çizmesi,
sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması
gerekir. Bununla birlikte, yasada temel esasların belirlenmesi koşuluyla,
uzmanlık, özel ihtisas ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların düzenlenmesinin
yürütmeye bırakılması Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz. 2499 sayılı Kanunla Devletin üstlendiği önemli görevlerden olan 'sermaye
piyasaları' na ilişkin faaliyetlerin organizasyonu ile bu konudaki denetimi
de gerçekleştirmek üzere oluşturulmuş bulunan Sermaye Piyasası Kurulu'na iptali
istenilen kuralla verilen yetki, kurulun kendi faaliyet alanındaki görevlerini
gereken etkinlikte yapabilmesini sağlamak amacına yönelik,yatırımcıya en iyi
korumayı sağlayacak şirket tipi, asgari sermaye miktarı ve şirketlerce hangi niteliklere
sahip kaç personel istihdam edilmek zorunda olunduğu gibi konulara ilişkin işin
özelliğinden kaynaklanan, çerçevesi çizilmiş, esasları belirlenmiş, ihtisas
gerektiren, ekonomik ve teknik konularda ayrıntılara ilişkin bulunan objektif
bir düzenleme yetkisi olup, yasama yetkisinin devri niteliğinde değildir. Açıklanan nedenle iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir . İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. B -
Kanun'un 15. maddesiyle, 2499 sayılı Kanun'a 40/C maddesinden sonra gelmek
üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin incelenmesi Dava dilekçesinde özetle, iptali istenilen kural ile gayrimenkul
değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanların üye olmalarının zorunlu
kılındığı, tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan
Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinin kurulmasının öngörülmüş olmasına karşın,
5582 sayılı Yasa'da sadece birliğin görev ve yetkilerinin düzenlenip, kuruluşun
yapılanmasına, karar ve yönetim organlarına ilişkin hiçbir düzenlemeye yer
verilmediği ve Birliğin statüsünün bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulacağı belirtilerek Birliğin
yapılanmasının tümüyle idareye bırakıldığı, bunun da Anayasanın 2., 6., 7., 8.,
11. ve 135. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptali
istenilen kuralda, gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanların,
tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye
Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için başvurmak zorunda oldukları
belirtilmiştir. İptali istenilen kuralı da içeren 40/D maddesinde ayrıca,
lisans sahibi olanlara üyelik başvurusu içinüç aylık süre öngörülmüş, bu
yükümlülüğe uymayanların lisanslarının iptal edileceğine işaret edilmiş,
Birliğin görev, yetki ve sorumlulukları sayılmış,kuruluş, örgütlenme ve işleyiş
bakımından ise, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği'nin
organlarının ve statüsünün düzenlendiği, 2499 sayılı Yasa'nın 40/C maddesindeki
hükümlere tabi olduğu belirtilmiştir. 2499
sayılı Yasa'nın 40/C maddesinde de Türkiye Sermaye
Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği'ninzorunlu organları ile bunların seçimine
ilişkin esas ve usuller belirtilmiş, Birliğin organlarının, gelir ve
giderlerinin, çalışma esaslarının, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma
hususlarının, Kurulun önerisi ve ilgili Bakanlığın uygun görüşü üzerine
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak olan statüsünde düzenleneceği
öngörülmüş ve Birliğin, söz konusu statünün yürürlüğe girmesiyle tüzel kişilik
kazanacağı hükme bağlanmıştır. İptali istenilen kuralda geçen 'Statü', 5582 Sayılı Konut
Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun ile kurulan 'Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'nin hukuki bünyesinin,
amaç ve faaliyet konularının, organlarının, teşkilat yapısı ile benzeri diğer
hususların neler olduğunun belirlenmesine ilişkin, bir anlamda ana sözleşme
işlevi görecek olan kurallar bütününü kapsamaktadır. Anayasa'nın 135. maddesinin birinci fıkrasına göre, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek
ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel
menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının
birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak
üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve
organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı
gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişileridir. Mevzuatlarına göre
bu kuruluşların bir kısmı kendilerine özgü Kanuni statülere, bir kısmı da,
Kanuna dayanılarak yürütme organınca hazırlanan tip statülere veya ilgililerin
düzenlediği ve idarenin onayladığı 'ana tüzüklere' göre örgütlenip
yönetilirler. 135. maddenin ikinci fıkrasına göre kamu kurum ve kuruluşları ile
kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek
kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmayacaktır. İptali istenilen kuralda Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinin
yapılanmasına, karar ve yönetim organlarına ilişkin bir düzenlemeye yer
verilmemiştir. Ancak, iptali istenilen kuralı da içeren 40/D maddesinin son
fıkrasında göndermede bulunulan 40/C maddesindeBirliğinyapılanması düzenlenmiş,zorunlu
organları ile bunların seçimine ilişkin esas ve usuller gösterilmiş, Birliğin
fiilen kurulup faaliyete geçebilmesi için ihtiyaç duyulan ve Kurulun önerisi ve
ilgili Bakanlığın uygun görüşü üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulacağı belirtilen 'Statü'nün hangi konuları içereceği gösterilmek suretiyle
çerçevesi çizilmiştir. Bu nedenle anılan konuda idareye verilen yetki, işin
özelliğinden kaynaklanan, çerçevesi çizilmiş, esasları belirlenmiş, ihtisas
gerektiren ve teknik konulardaki ayrıntılara ilişkin objektif bir düzenleme
yetkisi olup, yasama yetkisinin devri niteliğinde değildir. Öte yandan, gayrimenkul değerleme uzmanlığı mesleği ile
gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanların icra edecekleri
hizmetin niteliği gözetildiğinde, iptali istenilen kural ile gayrimenkul
değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar için, Türkiye Değerleme Uzmanları
Birliğine üye olmak bakımından getirilen başvuru zorunluluğunun, kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu iktisadî teşebbüslerinde aslî ve sürekli görevlerde
çalışanları kapsamadığı da açıktır. Belirtilen nedenle iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. ve 135.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir . İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. C- Kanun'un 20. maddesiyle, 2499 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10.
maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin incelenmesi Dava dilekçesinde özetle, iptali istenilen kuralda, Türkiye
Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü'nün 5582 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulacağı belirtilerek
Birliğin yapılanmasının tümüyle yürütmeye bırakıldığı, bunun da Anayasanın 2.,
6., 7., 8., 11. ve 135 inci maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptali
istenilen kuralda, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği
Statüsü'nün bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren azami iki yıl içinde
yürürlüğe konulacağı belirtilmiştir. 2499 Sayılı Yasa'ya eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının
birinci cümlesi için yukarıda belirtilen gerekçeler, iptali istenilen geçici
10. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi için de geçerlidir. Bu nedenle, iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. ve 135.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir . İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 21.2.2007 günlü, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin
Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un; 1- 10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendine, 2- 15. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya 40/C maddesinden sonra gelmek
üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine, 3- 20. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 10'un
birinci fıkrasının birinci cümlesine, yönelik iptal istemleri, 24.3.2010 günlü, E. 2007/50, K. 2010/49
sayılı kararla reddedildiğinden, bu bent ve cümlelere ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN
DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 24.3.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. VI- SONUÇ 21.2.2007 günlü, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin
Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un; 1-10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendinin, 2-15. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya 40/C maddesinden sonra
gelmek üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesinin, 3-20. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 10'un
birinci fıkrasının birinci tümcesinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 24.3.2010
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ