ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2009/11 Karar Sayısı : 2011/93 Karar Günü : 9.6.2011 R.G. Tarih-Sayı :
16.11.2011-28114 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 14. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 3.6.2007 günlü, 5684 sayılı Sigortacılık
Kanunu'nun 22. maddesinin (14) numaralı fıkrasının 'Bu sınırlandırmalar
söz konusu kimselerin eş ve velayeti altındaki çocukları için de geçerlidir.' biçimindeki
son cümlesinin, Anayasa'nın 2., 13. ve 48. maddelerine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Bir süre (A) sınıfı sigorta eksperi olarak
görev yaptıktan sonra ara verdiği mesleğini yeniden aktif olarak icra etme
yönündeki talebi eşinin bir sigorta şirketinde yönetici olduğu gerekçesiyle
Hazine Müsteşarlığı tarafından reddedilen davacının, bu işlemin iptali
istemiyle açtığı davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 3.6.2007 günlü, 5684 sayılı Sigortacılık
Kanunu'nun 'Sigorta eksperleri' başlıklı 22. maddesinin itiraz konusu cümleyi
de içeren (14) numaralı fıkrası şöyledir: '(14) Sigorta şirketlerinin, sigorta
acentelerinin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan kişiler
ve bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ile meslekî faaliyette bulunan
şirket çalışanları sigorta eksperliği yapamaz; tüzel kişi sigorta eksperlerinin
yönetim ve denetim kurullarında görev alamaz, imzaya yetkili olarak çalışamaz,
bunlara ortak olamaz ve bunlardan ücret karşılığı herhangi bir iş kabul
edemez. Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve velayeti
altındaki çocukları için de geçerlidir. ' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 13. ve 48.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, 26.2.2009 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- SINIRLAMA SORUNU Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece, 3.6.2007 günlü, 5684 sayılı
Sigortacılık Kanunu'nun 22. maddesinin (14) numaralı fıkrasının 'Bu
sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve velayeti altındaki çocukları için
de geçerlidir.' biçimindeki son cümlesinin Anayasa'ya aykırılığı ileri
sürülerek iptali istenilmiştir. Somut olayda davanın konusunu davacının aktif
olarak sigorta eksperliği mesleğini icra etmek amacıyla TOBB nezdinde tutulan
levhaya kayıt talebinin eşinin bir sigorta şirketinde yönetici olması nedeniyle
reddedilmesi oluşturmaktadır. İptali istenen cümlede velayet altındaki çocuklar
bakımından da aynı sınırlama yer almaktadır. Evlilik ve velayet ilişkilerinin
kişilere yüklediği hak ve mükellefiyetler birbirlerinden farklı olduğundan
esasa ilişkin incelemenin '' eş ve'' sözcükleri ile sınırlı
olarak yapılması gerekmektedir. Bu nedenlerle, 3.6.2007
günlü, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 22. maddesinin (14) numaralı
fıkrasının 'Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve velayeti
altındaki çocukları için de geçerlidir.' biçimindeki son cümlesine ilişkin
esas incelemenin, cümlede yer alan '' eş ve'' sözcükleri ile
sınırlı olarak yapılmasına, 9.6.2011 gününde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 
eşleri sigorta şirketlerinin yönetim ya da denetiminde bulunan ve bunlar adına
imza atmaya yetkili kimselerin sigorta eksperliği yapamayacağı yönündeki
kuralın Anayasa'nın 48. maddesinde düzenlenen çalışma ve sözleşme hürriyetini
ölçülülük ilkesine aykırı olarak sınırlandırdığı; ayrıca eşleri bu durumda olup
5684 sayılı Kanun'dan önceki dönemde sigorta eksperi olma hakkını kazanan ve
dilediği takdirde faal eksperlik görevine dönebileceği inanç ve güveni ile
mesleğine ara vermiş kişilerin bu haklarının Kanun'da korunmamasının
Anayasa'nın 2., 13. ve 48. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. İptali istenilen kuralda,
sigorta şirketlerinin, sigorta acentelerinin ve brokerlerinin ortaklarının,
yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ve bunlar adına imza atmaya yetkili
olanlar ile bu kuruluşlarda mesleki faaliyette bulunan şirket çalışanlarının
eşlerinin sigorta eksperliği yapmaları ya da tüzel kişi sigorta eksperlerinin
yönetim ve denetim kurullarında görev almaları, imzaya yetkili olarak
çalışmaları, bunlara ortak olmaları ya da bunlardan ücret karşılığında herhangi
bir iş kabul etmeleri yasaklanmıştır. Kuralın gerekçesinde ise sigorta
eksperliğinin temel ilkesi olan bağımsızlık ve tarafsızlığın sağlanabilmesini
teminen sigorta şirketlerinin, acentelerinin ve brokerlerinin ortakları yönetim
ve denetim kurulu üyeleri ile bu şirketlerde doğrudan sigortacılıkla ilgili
faaliyette bulunan çalışanların eksperlik yapamayacaklarına ve tüzel kişi
eksperlere ortak ya da yönetici olamayacağına ilişkin düzenleme yapıldığı
vurgulanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde
Cumhuriyetin temel nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insan haklarına
saygı gösteren ve bu hakları koruyucu adaletli bir hukuk düzeni kurup
sürdürmekle kendisini yükümlü sayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve Anayasa'ya
uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan devlettir. Böyle bir
düzenin kurulması, yasama, yürütme ve yargı alanına giren tüm işlem ve
eylemlerin hukuk kuralları içinde kalması, temel hak ve özgürlüklerin anayasal
güvenceye bağlanmasıyla olanaklıdır. Anayasa'nın 13.
maddesinde, 'Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın
yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve
ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük
ilkesine aykırı olamaz.' denilmektedir. Anayasa'nın 'Çalışma ve
sözleşme hürriyeti' kenar başlıklı 48. maddesinde 'Herkes dilediği
alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak
serbesttir. Devlet, özel
teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun
yürütülmesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri
alır.' kuralı yer almaktadır. Maddenin gerekçesinde ise, 'Hürriyet
temeline dayalı bir toplumda irade serbestliği çerçevesinde ferdin sözleşme
yapma, meslek seçme ve çalışma hürriyetlerinin garanti altına alınması
tabiîdir. Ancak, bu
hürriyetler, kamu yararı amacı ile ve kanunla sınırlanabilir. (') Devlet, kamu
yararı olan hallerde ve mili ekonominin gerekleri ve sosyal amaçlarla özel
teşebbüs özgürlüğüne sınırlamalar getirebilir. (')' denilmektedir. Sosyal ve ekonomik yaşamda ortaya çıkan çeşitli risklerin teminat
altına alınmasını sağlaması ve ekonomik gelişmeye uzun vadeli fon yaratması
nedeniyle yaygın bir kitleyi ilgilendiren sigortacılık faaliyetlerine yönelik
düzenlemelerin, bu hukuksal kurumun gerektirdiği güveni sağlayacak nitelikte
olması zorunludur. Bu nedenle sigortalanan değer ve ortaya çıkan hasarın
tespitine yönelik sigorta eksperlerince hazırlanan raporların objektif ve
yansız olması gerekir. Eksperlerin uzmanlıklarının gerektirdiği mesleki bilgi
ve niteliğe sahip olmalarının yanında bağımsızlıklarının ve tarafsızlıklarının
sağlanması, sigorta ettiren ve sigortacı açısından olduğu kadar sigortacılık
kurumunun istikrar ve güvenliği bakımından da büyük önem taşımaktadır. Sigorta eksperliği mesleğinin gerekleri ile tarafların karşılıklı
hak ve yükümlülükleri göz önünde tutularak, mesleğin icrasında dürüstlüğü ve
güveni egemen kılmak için diğer sigorta unsurlarıyla aralarındaki ilişkileri ve
faaliyet alanını da değerlendirmek suretiyle, ortaya çıkabilecek çıkar
çatışmalarını ya da etik değerleri zedeleyebilecek durumları engellemek
amacıyla, yasakoyucunun gerekli önlemleri almasının kamu yararının bir gereği
olduğu kuşkusuzdur. Sigorta eksperlerinin bağımsızlık ve tarafsızlığını sağlamaya
yönelik olarak 5684 sayılı Kanun'un 22. maddesinin (10) numaralı fıkrasında
sigorta eksperliğinin mutad meslek olarak yapılmasının gerektiği, bu
faaliyetlerin devamı süresince esnaf veya tacir sıfatıyla mesleğin niteliği ile
bağdaşması mümkün olmayan başka bir işle uğraşılamayacağı, sigorta acenteliği
ve brokerlik faaliyetinde bulunulamayacağı belirtilmektedir. (13) numaralı
fıkraya göre ise sigorta eksperi tarafsız olmak zorundadır. Sigorta
eksperlerinin, taraflardan birisi ile aralarında tarafsızlığı şüpheye düşürecek
önemli nedenler ya da 18.6.1927 günlü, 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri
Kanunu'nun 245. maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı
bentlerinde yazılı derecelerde akrabalık veya bir iş ortaklığı varsa, bu görevi
kabul edemeyecekleri, bu yasağın, tüzel kişi sigorta eksperlerinin yanında
çalıştırdıkları sigorta eksperleri için de geçerli olduğu, buna aykırı olarak
düzenlenen raporların hüküm ifade etmeyeceği belirtilmektedir. Yasakoyucu, çalışma hürriyeti ile ilgili bir konuyu düzenlerken
hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke
ise ' elverişlilik ', ' gereklilik ' ve ' orantılılık ' olmak
üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. ' Elverişlilik ', başvurulan önlemin
ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, ' gereklilik ' başvurulan
önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve ' orantılılık '
ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü
ifade etmektedir. Ölçülülük ilkesi nedeniyle devlet, sınırlamadan beklenen kamu
yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir dengeyi sağlamakla
yükümlüdür. 5684 sayılı Kanun'un 22. maddesinin (10) ve (13) numaralı
fıkralarındaki düzenlemeler karşısında sigorta eksperlerinin eş ve yakın
akrabalarının ortağı ya da yöneticisi bulunduğu sigorta şirketinin taraf olduğu
uyuşmazlıklarda eksperlik görevi icra etmelerine zaten imkân bulunmamakta olup
bu kişilerin sigorta eksperliği mesleğini icra etmelerinin tümüyle
yasaklanması, ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli ve orantılı bir tedbir
olarak görülemez. İtiraz konusu kural, kamu yararı ile bireyin hak ve
özgürlükleri arasında adil bir denge oluşturmadığından ölçülülük ilkesine
aykırılık içermektedir. Açıklanan nedenle kural, Anayasa'nın 2., 13. ve 48. maddelerine
aykırıdır. İptali gerekir. Alparslan ALTAN bu görüşe katılmamıştır. VII- SONUÇ 3.6.2007 günlü, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 22. maddesinin
(14) numaralı fıkrasının son cümlesinde yer alan ' ' eş ve '' sözcüklerinin Anayasa'ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Alparslan ALTAN'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
9.6.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Başkanvekili Serruh
  KALELİ Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 3.6.2007 günlü, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 22. maddesinin
(14) numaralı fıkrasının, 'Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş
ve velayeti altındaki çocukları için de geçerlidir.' biçimindeki son
tümcesinde yer alan 'eş ve' sözcükleri Anayasa'nın 2., 13. ve 48. maddelerine
aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Sigortacılık Kanunu'nun 22. maddesinin (14) numaralı fıkrasının
ilk tümcesinde, sigorta şirketlerinin, sigorta acentelerinin ve brokerlerin
ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan kişiler ve bunlar adına imza atmaya
yetkili olanlar ile mesleki faaliyette bulunan şirket çalışanlarının sigorta
eksperliği yapamayacakları, tüzel kişi sigorta eksperlerinin yönetim ve denetim
kurullarında görev alamayacakları, imzaya yetkili olarak çalışamayacakları,
bunlara ortak olamayacakları ve bunlardan ücret karşılığı herhangi bir iş kabul
edemeyecekleri kuralına yer verilmiştir. İptali istenen son tümcede ise söz
konusu sınırlamaların bu kişilerin eş ve velayetleri altındaki çocukları
bakımından da geçerli olduğu ifade edilmektedir. Sigortacılık faaliyetlerinde bulunan kişi ve
kuruluşların bağımsızlığının ve tarafsızlığının sağlanması ve
korunması, başta sigortalılar ve sigorta şirketleri olmak üzere sigortacılık
alanında faaliyette bulunan malî kuruluşlar ve ülke ekonomisi açısından büyük
önem taşımaktadır. Bu durum sözkonusu meslek grubunun çalışma ilkelerinin
bağımsızlık ve tarafsızlık güvencesini sağlayacak biçimde oluşturulmasını
zorunlu kılmaktadır. Bağımsızlık ve tarafsızlığın amacı, her türlü etki baskı,
yönlendirme ve kuşkudan uzak kalınarak görevin yapılacağı konusundaki güven ve
inancı yerleştirmektir. Sigorta eksperinin eşi ya da velayeti altındaki çocuğunun sigorta
şirketleri ya da sigorta acentelerinin ortağı veya idarecisi olması yahut
brokerlik yapması sigorta ilişkisinin taraflarında bu görevin ifasında
yakınlarının menfaatlerinin gözetilip kollanıldığı konusunda bir kanının
oluşmasına neden olabilecektir. Bu durum, yalnızca sigorta sözleşmesinin
taraflarına değil, aynı zamanda azami hüsnüniyet ve güven ilkelerine dayalı
olan sigortacılık kurumunun tümüne yönelik kuşkular oluşmasına, sektörün zarara
uğramasına yol açabilecektir. Yasa koyucu, hâkimlik, tanıklık, bilirkişilik ve bunlara benzer
özellikler taşıyan mesleki faaliyetler açısından bu hususu göz önünde tutarak
eşler arasındaki ilişkinin neden olabileceği sakıncaların önüne geçmek ve
kişiler üzerindeki olumsuz algıya neden olmamak amacıyla özel düzenlemeler
getirmiştir. Sigortacılık Kanunu ile itiraz konusu kuralda olduğu gibi sigorta
faaliyetleri yürüten kişi ve kurumların bu faaliyetlerinin devamı süresince
mesleğin temel ilkesi olan bağımsızlık ve tarafsızlıkla bağdaşması mümkün
olmayan başka işlerle iştigalini yasaklayan çeşitli düzenlemeler getirilmiştir: Sigortacılık Kanunu'nun 21. maddesine göre, sigorta şirketlerinin,
sigorta acentelerinin ve sigorta eksperlerinin ortakları, yönetim ve
denetiminde bulunan kişiler ve bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ile
meslekî faaliyette bulunan şirket çalışanları; brokerlik yapamaz, tüzel kişi
brokerin yönetim ve denetim kurullarında görev alamaz, imzaya yetkili olarak
çalışamaz, bunlara ortak olamaz ve bunlardan ücret karşılığı herhangi bir iş
kabul edemez. Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve velayeti
altındaki çocukları için de geçerlidir. Sigortacılık Kanunu'nun 23. maddesine göre, sigorta şirketlerinin,
sigorta sözleşmeleri için brokerlik yapanların ve sigorta eksperlerinin yönetim
ve denetiminde bulunan kişiler ile bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar
sigorta acentelerinin yönetim ve denetim kurullarında görev alamaz; imzaya
yetkili olarak çalışamaz; bu şirketlere ortak olamaz ve bunlardan ücret
karşılığı herhangi bir iş kabul edemez. Bu sınırlandırmalar söz konusu
kimselerin eş ve velayeti altındaki çocukları için de geçerlidir. Ancak, sigorta
şirketlerinin yönetiminde, denetiminde bulunan kişiler ile bunlar adına imza
atmaya yetkili olanların eş ve velayeti altındaki çocukları için sınırlandırma
bu kişilerin faaliyette bulunduğu şirketin sigorta acenteliği içindir. Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesine göre, sigorta hakemleri ve
raportörler tarafsız olmak zorundadır. Sigorta şirketlerinin, reasürans
şirketlerinin, sigortacılık yapan diğer kuruluşların, sigorta eksperlerinin,
sigorta acentelerinin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan
kişiler ve bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ile tüm bu kuruluşlarda
meslekî faaliyette bulunanlar ve sigorta eksperleri, sigorta acenteleri ve
brokerler sigorta hakemliği yapamaz. Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin
eş ve çocukları için de geçerlidir. Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 28.
maddesi sigorta hakemleri hakkında da uygulanır. Benzer düzenlemeler başka kanunlarda da yeralmaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 11. maddesinde, ihaleyi yapan
idarenin ihale yetkilisi kişileri ile bu yetkiye sahip kurullarda görevli
kişiler ile ihaleyi yapan idarenin ihale konusu işle ilgili her türlü ihale
işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli
olanların eşleri ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın
hısımları ile evlatlıkları ve evlat edinenlerinin doğrudan veya dolaylı veya
alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere
katılamayacakları belirtilmiştir. Yine 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun; - 50. maddesinde bankaların, yönetim kurulu üyelerine, genel
müdüre, genel müdür yardımcılarına ve kredi açmaya yetkili mensuplarına;
bunların eş ve velâyet altındaki çocuklarına; tek başlarına ya da birlikte
sermayesinin yüzde yirmibeş veya fazlasına sahip oldukları ortaklıklara ve
bunlar dışında kalan mensupları ile bunların eş ve velâyeti altındaki
çocuklarına her ne şekil ve surette olursa olsun nakdî ve gayrinakdî kredi
veremeyecekleri, tahvil ya da benzeri menkul kıymetlerini satın alamayacakları, - 51. maddesinde, kredi açma yetkisini haiz olanların, kendileri
ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının veya bunlarla risk grubu oluşturan
diğer gerçek ve tüzel kişilerin taraf olduğu kredi işlemlerine ilişkin
değerlendirme ve karar verme aşamalarında yer alamayacakları ve bu hususu
yazılı olarak yetkililere bildirecekleri, - 86. maddesinde, Kurul Başkan ve üyelerinin; 115. maddesinde ise
Fon Kurulu Başkan ve üyelerinin göreve başlamadan önce kendilerinin veya eş ve
velâyeti altındaki çocuklarının sahibi bulunduğu menkul kıymetlerden Hazine
tarafından çıkarılan borçlanmaya ilişkin olanlar hariç Kurumun düzenlemek ve
denetlemekle sorumlu olduğu kuruluşların her türlü sermaye piyasası araçlarını
eş, evlatlık, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın
hısımları dışındakilere otuz gün içinde satmak suretiyle elden çıkarmak zorunda
oldukları, Kurul üyeliklerine atanmalarından itibaren otuz gün içinde bu
fıkraya uygun hareket etmeyen üyelerin, üyelikten çekilmiş sayılacakları, hükme bağlanmıştır. Anayasa yargısında yasa kuralının diğer yasa kurallarıyla
karşılaştırılması ile anayasaya aykırılık değerlendirmesi yapılamamakla
birlikte, bu tür düzenlemelerin özellikleri konusunda fikir vermesi açısından
belirtilen bu kurallarda ilgili meslek alanının gerektirdiği güven ve
tarafsızlığın sağlanması ve korunmasının amaçlandığı görülmektedir. Çoğunluk kararında itiraz konusu düzenlemenin Anayasa'da
düzenlenen çalışma ve sözleşme özgürlüğünü Anayasa'nın 2., 13. ve 48.
maddelerine aykırı olarak sınırlandırdığı belirtilmektedir. Anayasa'nın 13. maddesinde temel hak ve hürriyetlerin, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere
bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği belirtilmiştir. Bu durumda özel
maddesinde bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olan temel hak ve özgürlükler
yönünden konuya salt pozitivist açıdan yaklaşıldığında, anayasa koyucunun, özel
maddesinde sınırlama nedeni öngörmediği temel haklar ve özgürlükleri
sınırlayamayacağını kabul etmek gerekecektir. Ancak günümüzde doğal hukuka
dayalı sınırsız bir özgürlük anlayışı terkedilmiştir. Çağdaş gelişmelere uygun
olarak, Anayasamızda da sınırsız ve içeriksiz özgürlük anlayışından
uzaklaşılarak bir yandan siyasi iktidarı sınırlandıran bir yandan da toplumsal
içeriğe ve konuma sahip olan pozitif bir özgürlük anlayışı benimsenmiştir.
İlgili maddelerinde hak ve özgürlüklere hiçbir sınırlama getirilmemiş olsa
bile, bunların niteliklerinden ve eşyanın tabiatından kaynaklanan doğal sınırlarının
bünyelerinde mündemiç bulunduğu kuşkusuzdur. Bu nedenle, yasa koyucunun,
hakkında hiçbir sınırlandırma nedenine yer verilmemiş olan temel hak ve
özgürlüklerin koruma alanları dışında kalan kullanım alanlarına belli kayıtlar
ve sınırlar getirebileceği kabul edilmelidir. Belirli bir mesleğin icra edilebilmesi bakımından, bu meslek ile
çıkar çelişkisi göz önünde tutularak bu meslekleri icra eden kişilerle belirli
düzeyde akrabalık ilişkisinin bulunmasının, bu mesleği icra etmeye engel olarak
düzenlenmesi, bu mesleği icra için gerekli vasıflardan birisi olarak
değerlendirilmelidir. Sözkonusu düzenlemelerle, Anayasa'nın çalışma hak ve
özgürlüğü ile ilgili güvence altına aldığı özgürlüğün norm alanı
daraltılmamakta, koruma alanının sınırları belirlenmektedir. Zira, Anayasa'da
çalışma özgürlüğünün güvence altına alınmış olduğu olgusuna dayalı olarak,
itiraz konusu kuralla düzenlenen sigorta eksperliği mesleğinin, her isteyen
tarafından icra edilmesine olanak sağlanması gerektiği şeklinde bir sonuca
ulaşmak anayasal denetimle bağdaşmaz. Bu nedenle, sigorta eksperliği mesleğinin
gerektirdiği nitelik ve yeterlilikleri belirleme konusunda yasakoyucunun takdir
yetkisinin bulunduğunun kabulü gerekir. Sigorta eksperliği mesleğinin faaliyet
alanı, diğer sigorta unsurlarıyla aralarındaki ilişkiler, meslekî ilkeleri, hak
ve yükümlülükleri değerlendirmek suretiyle, ortaya çıkabilecek çıkar
çatışmalarını ya da etik değerleri zedeleyebilecek durumları engellemek
amacıyla kişilerin kendileri, eşleri ya da velayetleri altındaki çocuklarının
icra ettikleri belirli meslekleri ya da belirli alandaki faaliyetlerin, bu
kişilerin aralarındaki hukuki ve sosyal ilişkinin boyutları göz önünde
tutularak aktif sigorta eksperliği yapmaya engel olarak düzenlenmesi yasa
koyucunun takdirindedir. Bu bağlamda sigorta eksperliği mesleği ya da görevinin
gereklerinin göz önünde tutularak bunları icra edenlerin birbirleriyle ve
toplumla ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni egemen kılmak için gerekli
düzenlemelerin yapılması olağandır. Hukuk devletinde yasa koyucunun kazanılmış hakları ihlal etmemek
koşuluyla geleceğe yönelik olarak statü hukukunda değişiklik yapmasına ya da
yeni kurallar koymasına, kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin koşulları
belirlemesine engel bulunmamaktadır. Bu nedenlerle kuralın Anayasa'nın 2., 13. ve 48. maddelerine
aykırı yönünün bulunmadığı ve iptal isteminin reddine karar verilmesi gerektiği
düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmadım. Üye Alparslan
  ALTAN