ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2021/23 Karar Sayısı : 2021/12 Karar Tarihi : 3/3/2021 R.G.Tarih -Sayısı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 377. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinin Anayasa’nın 36. maddesine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesinin kesinleşen ihlal kararı sebebiyle yargılamanın iadesinin
talep edildiği davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 377. maddesi
şöyledir: “ Süre MADDE 377- (1)
Yargılamanın iadesi süresi; a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş
olduğunun öğrenildiği, b) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentlerinde öngörülen hâllerde, kararın davalıya veya gerçek vekil veya
temsilciye tebliğ edildiği; alacaklı veya davalı yerine geçenlerin karardan
usulen haberdar olduğu, c) Yeni belgenin elde edildiği veya hilenin farkına
varıldığı, ç) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (d), (e), (f) ve
(g) bentlerindeki hâllerde, ceza mahkûmiyetine ilişkin hükmün kesinleştiği veya
ceza kovuşturmasına başlanamadığı yahut soruşturmanın sonuçsuz kaldığı, d) Karara esas alınan ilamın bozularak kesin hüküm
şeklinde tamamen ortadan kalkmasından haberdar olunduğu, e) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (i) bendinde
yazılı sebepten dolayı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararının
tebliğ edildiği, tarihten itibaren üç ay ve her hâlde iade talebine konu
olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır. (2) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde
yazılan sebepten dolayı yargılamanın yenilenmesi süresi ilama ilişkin
zamanaşımı süresi kadardır. II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri
uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör
Hülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “ Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz
konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu
davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada
sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği
belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “ İptali istenen kuralların
Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru
kararının aslı ”, Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.
Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya
yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas
incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendinde de i tiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında,
Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi
maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade
edilmiştir. 4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda
eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin
işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)
numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna
başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel
olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkeme
tarafından ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık gerekçelerinin, 6100 sayılı
Kanun’un 377. maddesinin (1) numaralı fıkrasının bentlerini bağlayan hükmünde
yer alan “…her hâlde iade talebine konu
olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır.” ibaresine yönelik olduğu görülmektedir. Buna karşılık
itiraz başvurusunda bu ibarenin Anayasa’ya aykırılığına ilişkin gerekçeler
ileri sürülmekle birlikte ibarenin iptalinin talep edilmediği anlaşılmaktadır. 6. Diğer yandan başvuru kararında itiraz konusu (e) bendinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi
nedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmektedir . Dolayısıyla itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından
ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık gerekçelerinin itiraz konusu (e) bendiyle değil
esas itibariyle (e) bendinin de bulunduğu (1) numaralı fıkranın bentlerini bağlayan hükmünde yer alan “…her hâlde iade talebine konu olan hükmün
kesinleşmesinden itibaren on yıldır.” ibaresiyle ilgili olması sebebiyle başvuru
kararının yukarıda anılan maddelerde belirtilen nitelikleri taşımadığı sonucuna
varılmıştır. 7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun
anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 377. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e)
bendinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE 3/3/2021 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Hasan
  Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir
  ÖZKAYA Üye Engin
  YILDIRIM Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Rıdvan
  GÜLEÇ Üye Recai
  AKYEL Üye Yusuf
  Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin
  MENTEŞ Üye Basri
  BAĞCI Üye İrfan
  FİDAN