ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/98 Karar Sayısı  :  2018/46 Karar Tarihi :  17/5/2018 R.G.Tarih Sayısı   :  Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 37. Asliye
Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı
Kanun’un 24. maddesiyle değiştirilen 253. maddesinin Anayasa’nın 2., 5., 8.,
10., 12. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Sanığın dolandırıcılık suçundan
cezalandırılması için açılan kamu davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I.    İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu 253. maddesi şöyledir: “ Uzlaştırma Madde 253-  (Değişik: 6/12/2006-5560/24 md.) (1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören
gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur: a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar. b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza
Kanununda yer alan; 1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88), 2. Taksirle yaralama (madde 89), 3. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Tehdit (madde 106, birinci fıkra), 4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116), 5. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Hırsızlık (madde 141), 6. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Dolandırıcılık (madde 157), 7. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234), 8. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki
bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239), suçları. c) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Mağdurun veya suçtan zarar görenin
gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar
bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını
gerektiren suçlar. (2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç
olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna
gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir. (3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, (…)
cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, uzlaştırma yoluna gidilemez. (Ek cümle:
26/6/2009 - 5918/8 md.) Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama
girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri
uygulanmaz. (4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu
davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma
bürosuna gönderilir. Büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile
mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Şüphelinin,
mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi
kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini
açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. Şüpheli, mağdur veya
suçtan zarar gören, kendisine uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren üç gün
içinde kararını bildirmediği takdirde, teklifi reddetmiş sayılır. (5) Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın
mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır. (6) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında
yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle
mağdura, suçtan zarar görene, şüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine
ulaşılamaması halinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma
sonuçlandırılır. (7) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine
sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur
veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir. (8) Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi,
soruşturma konusu suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin
uygulanmasına engel değildir. (9) (Mülga: 24/11/2016-6763/34 md.) (10) Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile
reddi sebepleri, uzlaştırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde
bulundurulur. (11) Görevlendirilen uzlaştırmacıya soruşturma dosyasında yer alan
ve Cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği
verilir. Uzlaştırma bürosu uzlaştırmacıya, soruşturmanın gizliliği
ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğunu hatırlatır. (12) Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneği
kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini
sonuçlandırır. Uzlaştırma bürosu bu süreyi en çok yirmi gün daha
uzatabilir. (13) Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma
müzakerelerine şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanunî temsilci, müdafi ve
vekil katılabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya
kanunî temsilcisi ya da vekilinin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi
halinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır. (14) Uzlaştırmacı, müzakereler sırasında izlenmesi gereken
yöntemle ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir; Cumhuriyet savcısı,
uzlaştırmacıya talimat verebilir. (15) Uzlaşma müzakereleri sonunda uzlaştırmacı, bir rapor
hazırlayarak kendisine verilen belge örnekleriyle birlikte uzlaştırma
bürosuna verir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde, tarafların imzalarını da
içeren raporda, ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır. (Ek cümle:
24/11/2016-6763/34 md.)Uzlaştırma bürosu soruşturma dosyasını, raporu ve varsa
yazılı anlaşmayı Cumhuriyet savcısına gönderir. (1) (16) Uzlaşma teklifinin reddedilmesine rağmen, şüpheli ile mağdur
veya suçtan zarar gören uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin
düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan
edebilirler. (17) Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın, tarafların özgür iradelerine
dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi
mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder. (18) Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma
yoluna gidilemez. (19) Uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini def’aten yerine
getirmesi halinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edimin
yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya
süreklilik arzetmesi halinde, 171 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, şüpheli
hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme
süresince zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından
sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, 171 inci maddenin
dördüncü fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır. Uzlaşmanın
sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;
açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini yerine
getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi, 9/6/1932 tarihli ve 2004
sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz
belgelerden sayılır. (20) Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar,
herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz. (21) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma
teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz
kaldığı ve en geç, uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek uzlaştırma
bürosuna verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan
dava süresi işlemez. (1) (22) (Değişik birinci cümle: 24/11/2016-6763/34
md.) Uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen tarifeye göre
ücret ödenir. Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri, yargılama
giderlerinden sayılır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde bu giderler Devlet
Hazinesi tarafından karşılanır. (23) Uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu
Kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir. (24) (Değişik: 24/11/2016-6763/34 md.) Her Cumhuriyet
başsavcılığı bünyesinde uzlaştırma bürosu kurulur ve yeteri kadar Cumhuriyet
savcısı ile personel görevlendirilir. Uzlaştırmacılar, avukatların veya hukuk
öğrenimi görmüş kişilerin yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen
uzlaştırmacı listelerinden görevlendirilir. Uzlaştırmacı, hazırladığı raporu,
tutanakları ve varsa yazılı anlaşmayı büroya gönderir. Uzlaştırma süreci
sonunda soruşturma dosyaları, uzlaştırma bürosunda görevli Cumhuriyet savcıları
tarafından sonuçlandırılır. (25) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.)Uzlaştırmacıların
nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek
kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili,
uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet
başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve
esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve
raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve
esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. ” II.   İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un  “ Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi ” kenar başlıklı 40. maddesinde Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
belirtilmiştir. 3. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya
bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa
Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) numaralı bendinde
de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı
olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” sayılmıştır.
Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun
veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından
esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 4. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli
kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 5. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin
bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye
geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise
anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin
eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 6. Yapılan incelemede başvuran Mahkeme tarafından yirmi beş
fıkradan oluşan itiraz konusu maddede yer alan kuralların Anayasa’nın 2., 5.,
8., 10., 12. ve 141. maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun her bir
fıkra yönünden ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği
anlaşılmıştır. 7. Öte yandan Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrasında “ Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazetede
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. ”, 6216 sayılı
Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “ Mahkemenin işin esasına
girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on
yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz
başvurusu yapılamaz. ” hükümlerine yer verilmiştir. 8.  Bu bağlamda 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu’nun 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun’un 24. maddesiyle
değiştirilen 253. maddesinin (5918  ve 6763  sayılı Kanunlarla
yapılan değişiklikleri içermeyen) Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılan iptal
davası, Anayasa Mahkemesinin 12/3/2009
tarihli ve E.2007/14, K.2009/48 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve bu
karar 25/6/2009 tarihli ve 27269 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır . 9. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun,
6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun’un 24. maddesiyle değiştirilen 253.
maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun, 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 17/5/2018 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ