ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/26 Karar Sayısı : 2012/41 Karar Günü : 15.3.2012 R.G. Tarih-Sayı :
26.06.2012-28335 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN : Bakırköy 3. Çocuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.7.2010 günlü, 6008
sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un; 1- 3. maddesiyle, 6.10.1983 günlü, 2911 sayılı Toplantı ve
Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 34. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 34/A
maddesinin, 2- 4. maddesiyle, 12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanunu'nun 5. maddesine eklenen ' Bu madde hükümleri çocuklar
hakkında uygulanmaz .' biçimindeki fıkranın, 3 - 8. maddesiyle, 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu'nun 250. maddesine eklenen (4) numaralı fıkranın, 4 - 9. maddesiyle, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik
Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesinin (4) numaralı fıkrasının
sonuna eklenen ' Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz .'
biçimindeki cümlenin, 5 - 10. maddesinin, Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptallerine karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Suça sürüklenen çocuklar hakkında ' silahlı terör örgütüne üye
olma, örgüt propagandasını yapma, tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurma
veya el değiştirme' suçlarını işledikleri iddiasıyla açılan kamu davasında,
itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,
iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 22.7.2010 günlü, 6008
sayılı Kanun'un 3. maddesiyle, 6.10.1983 günlü, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri
Yürüyüşleri Kanunu'na eklenen 34/A maddesi şöyledir: ' Çocuklar hakkında uygulanmayacak hüküm MADDE 34/A- (Ek: 22/7/2010 - 6008/3 md.) Bu Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılarak
direnme suçunu veya katıldıkları toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında
propaganda suçunu işleyen çocuklar hakkında bu suçlara bağlı olarak ayrıca 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü
uygulanmaz.' 2- 22.7.2010 günlü, 6008 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle,
12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen ve itiraz
konusu kuralı da içeren 5. maddesi şöyledir: ' Cezaların artırılması Madde 5- (Değişik: 29/6/2006-5532/4 md.) 3 ve 4 üncü maddelerde yazılı suçları işleyenler hakkında ilgili
kanunlara göre tayin edilecek hapis cezaları veya adlî para cezaları yarı
oranında artırılarak hükmolunur. Bu suretle tayin olunacak cezalarda, gerek o
fiil için, gerek her nevi ceza için muayyen olan cezanın yukarı sınırı
aşılabilir. Ancak, müebbet hapis cezası yerine, ağırlaştırılmış müebbet hapis
cezasına hükmolunur. Suçun, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmiş olması dolayısıyla
ilgili maddesinde cezasının artırılması öngörülmüşse; sadece bu madde hükmüne
göre cezada artırım yapılır. Ancak, yapılacak artırım, cezanın üçte ikisinden
az olamaz. (Ek fıkra: 22/7/2010 - 6008/4 md.) Bu madde hükümleri çocuklar
hakkında uygulanmaz. ' 3- 6008 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle, 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu'na eklenen ve itiraz konusu kuralı da içeren 250.
maddesi şöyledir: ' Görev ve yargı çevresinin belirlenmesi Madde 250- (1) Türk Ceza Kanununda yer alan; a) (Değişik: 26/6/2009 - 5918/7 md.) Örgüt faaliyeti çerçevesinde
işlenen uyuşturucu ve uyarıcı madde imâl ve ticareti suçu veya suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerini aklama suçu, b) Haksız ekonomik çıkar sağlamak amacıyla kurulmuş bir örgütün
faaliyeti çerçevesinde cebir ve tehdit uygulanarak işlenen suçlar, c) İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dört, Beş, Altı ve Yedinci
Bölümünde tanımlanan suçlar (305, 318, 319, 323, 324, 325 ve 332 nci maddeler
hariç), Dolayısıyla açılan davalar; Adalet Bakanlığının teklifi üzerine
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca yargı çevresi birden çok ili kapsayacak
şekilde belirlenecek illerde görevlendirilecek ağır ceza mahkemelerinde
görülür. (2) Gelen iş durumu göz önünde bulundurularak birinci fıkrada
belirtilen suçlara bakmakla görevli olmak üzere, aynı yerde birden fazla ağır
ceza mahkemesi kurulmasına, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca karar verilir. Bu hâlde, mahkemeler numaralandırılır.
Bu mahkemelerin başkan ve üyeleri adlî yargı adalet komisyonunca, bu
mahkemelerden başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilemez. (3) Birinci fıkrada belirtilen suçları işleyenler sıfat ve
memuriyetleri ne olursa olsun bu Kanunla görevlendirilmiş ağır ceza
mahkemelerinde yargılanır. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtayın yargılayacağı
kişilere ilişkin hükümler ile (') askerî mahkemelerin görevlerine ilişkin
hükümler saklıdır. (4) (Ek fıkra: 22/7/2010 - 6008/8 md.) Çocuklar, bu madde
hükümleri uyarınca kurulan mahkemelerde yargılanamazlar ve bu mahkemelere özgü
soruşturma ve kovuşturma hükümleri çocuklar bakımından uygulanmaz.' 4- 6008 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'a eklenen ve itiraz konusu
kuralı da içeren 107. maddesi şöyledir: ' Koşullu salıverilme Madde 107- (1) Koşullu salıverilmeden
yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak
geçirmesi gerekir. (2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar
otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılını,
diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini
infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (3) Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken
süre; a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet
hâlinde otuzaltı, b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuz, c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis
cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzaltı, d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet
hâlinde en fazla otuz, e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla
yirmisekiz, Yıldır. (4) Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde;
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuzaltı yılını,
müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis
cezasına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının dörtte üçünü infaz kurumunda
çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Ancak, bu
süreler; a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet
hâlinde kırk, b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde
otuzdört, c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis
cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla kırk, d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet
hâlinde en fazla otuzdört, e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla
otuziki, Yıldır. (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/9 md.) Bu fıkra
hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. (5) Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün
onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün
olarak dikkate alınır. (6) Koşullu salıverilen hükümlünün tâbi tutulacağı denetim süresi,
yukarıdaki fıkralara göre infaz kurumunda geçirilmesi gereken sürenin yarısı
kadardır. Ancak süreli hapislerde hakederek tahliye tarihini geçemez. (7) Hükümlü, denetim süresinde, infaz kurumunda öğrendiği meslek
veya sanatı icra etmek üzere, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek
veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında, ücret karşılığında
çalıştırılabilir. (8) Onsekiz yaşından küçük olan hükümlüler, denetim süresinde
eğitimlerine, gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir kurumda devam ederler. (9) Hâkim, denetim süresinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman
kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi, kötü alışkanlıklar edinebileceği çevrelerden
uzak kalması ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda
hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya yanında
çalıştığı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışları,
sosyal uyumu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle
rapor düzenleyerek hâkime verir. (10) Hâkim, koşullu salıverilen hükümlünün kişiliğini ve topluma
uyumdaki başarısını göz önünde bulundurarak; denetim süresinin, denetimli
serbestlik tedbiri uygulanmadan veya herhangi bir yükümlülük belirlemeden
geçirilmesine karar verebileceği gibi, denetimli serbestlik tedbiri
uygulanmasını veya belirlenen yükümlülükleri denetim süresi içinde
kaldırabilir. (11) Bir hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında ceza infaz
kurumu idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, hükmü veren mahkemeye;
hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynı derecedeki mahkemeye
verilir. Mahkeme, bu raporu uygun bulursa hükümlünün koşullu salıverilmesine
dosya üzerinden karar verir. Mahkeme, raporu uygun bulmadığı takdirde
gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir. (12) Koşullu salıverilen hükümlünün, denetim süresinde hapis
cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen
yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi hâlinde
koşullu salıverilme kararı geri alınır. (13) Koşullu salıverilme kararının geri alınması hâlinde
hükümlünün; a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren kalan cezasının aynen, b) (Değişik: 25/5/2005-5351/8 md.) Yükümlülüklerine aykırı
davranması hâlinde, bu yükümlülüklere uymama tarihi ile hak ederek salıverilme
tarihi arasındaki süreyi geçmemek koşuluyla takdir edilecek bir sürenin, Ceza infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir. Koşullu
salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir
daha koşullu salıverilme kararı verilmez. (14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak
geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır. (15) Koşullu salıverilme kararının geri alınmasına; a) Hükümlü geri kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir suçtan
dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse, hükmü veren ilk derece mahkemesi veya
bölge adliye mahkemesi tarafından, b) Hükümlünün bağlı tutulduğu yükümlülükleri yerine getirmemesi
hâlinde koşullu salıverilme kararına esas teşkil eden hükmü veren ilk derece mahkemesi
veya bölge adliye mahkemesi veya koşullu salıverilme kararını vermiş olan
mahkeme tarafından, Dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz yolu
açıktır. (16) 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım,
'Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar' başlıklı Dördüncü Bölüm, 'Anayasal Düzene
ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar' başlıklı Beşinci Bölüm, 'Milli Savunmaya Karşı
Suçlar' başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis
cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.' 5- 6008 sayılı Kanun'un 10. maddesi şöyledir: ' A) Terörle Mücadele Kanununun; 1) 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, 2) 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan
'onbeş yaşını tamamlamamış' ibaresi, B) İnfaz Hâkimliği Kanununun 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası, yürürlükten kaldırılmıştır.' B- İlgili Yasa Kuralları 1- 12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun ilgili
görülen 9. ve 13. maddeleri şöyledir. ' Görev ve yargı çevresinin belirlenmesi Madde 9- (Değişik: 29/6/2006-5532/8 md.) Bu Kanun kapsamına giren suçlarla ilgili davalara, 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 250 nci maddesinin birinci
fıkrasında belirtilen ağır ceza mahkemelerinde bakılır. (Mülga ikinci cümle:
22/7/2010 - 6008/10 md.)' ' Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemesi,
seçenek yaptırımlara çevirme ve erteleme yasağı Madde 13- (Değişik: 26/2/2008-5739/3
md.) Bu Kanun kapsamına giren suçlarla ilgili olarak Ceza Muhakemesi
Kanununun 231 inci maddesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı
verilemez; verilen hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilemez ve ertelenemez.
Ancak bu hükümler (') çocuklar hakkında uygulanmaz.' 2- 16.5.2001 günlü, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun ilgili
görülen 2. maddesi şöyledir: ' İnfaz hâkimliklerinin kuruluşu Madde 2- İnfaz hâkimlikleri, Adalet Bakanlığınca Hâkimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak, yargı çevresinde ceza infaz kurumu ve
tutukevi bulunan ağır ceza mahkemeleri ile coğrafî durum ve iş yoğunluğu göz
önünde tutularak ilçe asliye ceza mahkemeleri nezdinde kurulur. İnfaz
hâkimliğinin yetki alanı, kurulduğu yer ağır ceza veya asliye ceza mahkemesinin
yargı çevresi ile sınırlıdır. Gerektiğinde birinci fıkradaki usule göre bir yerde birden çok
infaz hâkimliği kurulabilir. Bu durumda infaz hâkimlikleri numaralandırılır. (Mülga üçüncü fıkra: 22/7/2010 - 6008/10 md.) İnfaz hâkimliklerinde bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadar
personel bulunur.' C- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 10.
maddesine dayanılmış, 2., 141. ve 142. maddeleri ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI ile Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 17.3.2011 gününde
yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle davada uygulanacak kural sorunu
görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin
hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak bu kurallar uyarınca bir mahkemenin
Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali istenen kuralın da o
davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde, ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 6008 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle
2911 sayılı Kanun'a eklenen 34/A maddesinin, 9. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un
107. maddesinin (4) numaralı fıkrasına eklenen ' Bu fıkra hükümleri çocuklar
hakkında uygulanmaz .' biçimindeki cümlesinin ve 10. maddesinin (B)
fıkrasının da iptalini istemiştir. 6008 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle 2911 sayılı Kanun'a eklenen
34/A maddesinde, 2911 sayılı Kanun'a aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine
katılarak direnme suçunu veya katıldıkları toplantı ve gösteri yürüyüşleri
sırasında propaganda suçunu işleyen çocuklar hakkında bu suçlara bağlı olarak
ayrıca 3713 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün
uygulanmayacağı kural altına alınmıştır. 5271 sayılı Kanun'un 225. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,
hükmün, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında
verileceği belirtilmiştir. Buna göre iddianame ya da aşamalarda mahkemelerce
verilen görevsizlik kararlarında unsurları gösterilmeyen suça ilişkin fiil
hakkında hüküm kurulamayacaktır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'de yargılanan suça sürüklenen
çocuklar hakkında düzenlenen iddianamede ve aşamalarda mahkemelerce verilen
görevsizlik kararlarında anılan çocukların 2911 sayılı Kanun'a aykırı herhangi
bir toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılarak direnme veya propaganda suçunu
işlediklerine dair bir anlatıma yer verilmediği gibi anılan Kanun'a muhalefet
ettiklerinden bahisle cezalandırılmaları da talep edilmemiştir. Bu nedenle
itiraz yoluna başvuran Mahkemede yargılanan suça sürüklenen çocuklar hakkında
6008 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle 2911 sayılı Kanun'a eklenen 34/A maddesinin
uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Dolayısıyla itiraz konusu kural, bakılmakta
olan davada uygulanacak kural değildir. 5275 sayılı Kanun'un ' Koşullu Salıverilme ' başlıklı 107.
maddesinin (4) numaralı fıkrasında, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek
ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde,
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanların otuzaltı
yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanların otuz yılını, süreli
hapis cezasına mahkûm edilmiş olanların cezalarının dörtte üçünü infaz
kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilecekleri;
ancak, bu sürelerin birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet
hâlinde kırk, birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzdört,
bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet
hâlinde en fazla kırk, bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına
mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzdört, birden fazla süreli hapis cezasına
mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki yıl olacağı kural altına alınmıştır. 
6008 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle anılan fıkraya eklenen cümlede ise anılan
fıkra hükümlerinin çocuklar hakkında uygulanmayacağı belirtilmiştir. 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinde düzenlenen koşullu
salıverilme hükümlerinin uygulanabilmesi için, sanığın hapis cezası almış ve bu
cezanın infazına başlanılmış olması gerekmektedir. Diğer bir ifade ile koşullu
salıverilme hükümleri, alınan cezanın infazı aşamasında uygulanmaktadır.
Dolayısıyla itiraz yoluna başvuran Mahkemede henüz yargılaması devam eden suça
sürüklenen çocuklar hakkında verilmiş ve kesinleşmiş bir hapis cezası söz
konusu olmadığı gibi bu hapis cezasının infazına başlanmasından da söz
edilemez. Bu nedenle 6008 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle, 5275 sayılı Kanun'un
107. maddesinin (4) numaralı fıkrasının sonuna eklenen ' Bu fıkra hükümleri
çocuklar hakkında uygulanmaz .' biçimindeki cümle bakılmakta olan davada
uygulanacak kural değildir. İnfaz Hakimliği Kanunu'nun ' İnfaz Hakimliklerinin Kuruluşu '
başlıklı 2. maddesinde, infaz hakimliklerinin, Adalet Bakanlığınca Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu'nun olumlu görüşü alınarak, yargı çevresinde ceza infaz
kurumu ve tutukevi bulunan ağır ceza mahkemeleri ile coğrafi durum ve iş
yoğunluğu göz önünde tutularak ilçe asliye ceza mahkemeleri nezdinde
kurulacağı; İnfaz hakimliğinin yetki alanının, kurulduğu yer ağır ceza veya
asliye ceza mahkemesinin yargı çevresi ile sınırlı olacağı belirtilmiştir. 6008
sayılı Kanun'un 10. maddesinin (B) fıkrası ile 4675 sayılı Kanun'un anılan
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan ' İnfaz hakimlikleri, kuruldukları yer
adliye binasında görev yapar.' kuralı yürürlükten kaldırılmıştır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5395 sayılı Çocuk Koruma
Kanunu'nun 25. maddesine göre kurulup faaliyet gösteren özel bir mahkeme olup
4675 sayılı Kanun kapsamında infaz hakimliği görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
Dolayısıyla 6008 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (B) fıkrası bakılmakta olan
davada uygulanacak kural değildir. Bu nedenlerle; A- 22.7.2010 günlü, 6008 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 3. maddesiyle, 6.10.1983 günlü, 2911 sayılı Toplantı ve
Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 34. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 34/A
maddesinin, 2- 9. maddesiyle, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik
Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesinin (4) numaralı fıkrasının
sonuna eklenen ' Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. ' biçimindeki
cümlenin, 3- 10. maddesinin (B) fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu madde, fıkra ve cümleye ilişkin başvurunun
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE; B- 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin
çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda;
Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet
ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi
2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- Dosyada eksiklik bulunmadığından, 22.7.2010 günlü, 6008
sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un; a- 4. maddesiyle, 12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanunu'nun   5. maddesine eklenen ' Bu madde hükümleri
çocuklar hakkında uygulanmaz .' biçimindeki fıkranın, b- 8. maddesiyle, 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu'nun 250. maddesine eklenen (4) numaralı fıkranın, c- 10. maddesinin (A) fıkrasının, esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE; karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa
kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun'un 4. Maddesiyle, 12.4.1991 Günlü, 3713 Sayılı Terörle
Mücadele Kanunu'nun 5. Maddesine Eklenen ' Bu madde hükümleri çocuklar
hakkında uygulanmaz .' Biçimindeki Fıkranın İncelenmesi Başvuru kararında, onsekiz yaşını bir gün geçen bir kişi ile
onsekiz yaşından bir gün eksik olan kişiye verilecek cezalar arasında büyük bir
orantısızlığın bulunduğu, infaz hükümlerinin de gözetilmesi durumunda ceza ve
infaz hukuku bakımından adaletsiz sonuçlara sebebiyet verildiği, terör
örgütlerine çocukları kullanma fırsatının verildiği, ülkemizde birçok il ve
ilçede toplumsal olayların çoğaldığı, toplumsal olayların aktörlerinin 6008
sayılı Kanun ile ayrıcalık getirilen çocuklar olduğu, bu çocuklar hakkında itiraz
konusu kuralın uygulanması halinde terör ile mücadelede zafiyete düşüleceği, bu
çocukların eylemlerinin yaptırımsız kalacağı, yetişkinler ile çocuklar arasında
suç işleme konusunda bir ayrım yapılmadığı, 3713 sayılı Kanun'un çocuklara
uygulanmamasının hukuka ve Anayasa'ya aykırı olduğu, Türk Devleti'nin ve
Cumhuriyeti'nin varlığını tehlikeye düşürecek her türlü eyleme karşı yasa
koyucunun gerekli önlemleri almasının şart ve gerekli olduğu belirtilerek
itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesi uyarınca, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural
Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 6. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (b) bendinde, henüz onsekiz yaşını doldurmamış kişi, çocuk; 5395
sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise kanunlarda suç olarak
tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma
yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen
kişi, suça sürüklenen çocuk olarak tanımlanmıştır. 3713 sayılı Kanun'un ' Cezaların Artırılması ' başlıklı 5.
maddesinin birinci fıkrasında, anılan Kanun'un 3. ve 4. maddelerinde yazılı
suçları işleyenler hakkında ilgili kanunlara göre tayin edilecek hapis
cezalarının veya adlî para cezalarının yarı oranında artırılarak hükmolunacağı,
bu suretle tayin olunacak cezalarda, gerek o fiil için, gerek her nevi ceza
için muayyen olan cezanın yukarı sınırının aşılabileceği, müebbet hapis cezası
yerine, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunacağı; ikinci fıkrasında
suçun, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmiş olması dolayısıyla ilgili
maddesinde cezasının artırılması öngörülmüşse sadece bu madde hükmüne göre
cezada artırım yapılacağı, yapılacak artırımın cezanın üçte ikisinden az
olamayacağı belirtilmiştir. İtiraz konusu kuralda ise anılan 5. madde
hükümlerinin çocuklar hakkında uygulanmayacağı kural altına alınmıştır. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan
kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım
yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında
eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı
kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Çocuk suçluların ya da diğer bir deyimle suça sürüklenen
çocukların, temyiz kabiliyeti, işlenen suçun sebep ve sonuçlarını
değerlendirebilecek akli, ruhi ve fiziki olgunluğa sahip olma, geçerli hukuki
işlem yapabilme, kendini savunma ve kendini üçüncü kişilere karşı temsil etme
bakımından reşit kişilerden farklı konumda oldukları için, reşit kişilerle
farklı ceza ve ceza usul kurallarına tâbi tutulmalarında Anayasa'nın eşitlik
ilkesine aykırı bir durum bulunmamaktadır. Nitekim, çağdaş devletlerin ceza
hukuku ve ceza usul hukuku uygulamalarında da reşit olan suçlular ile çocuk
suçluların, farklı konumda oldukları kabul edildiğinden bunlar ceza yargılaması
sürecinde soruşturma, kovuşturma ve infaz aşamalarında farklı kurallara tâbi
tutulmuşlardır. Buna göre terör ve terör amacı ile işlenen suçları işleseler
bile farklı konumda bulunan suça sürüklenen çocuklar bakımından, aynı suçu
işleyen reşit suçlular hakkında uygulanacak artırım maddesinin uygulanmaması
eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Öte yandan, Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti,
insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine
ilişkin kurallar, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin
kuralları başta olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve
ekonomik hayatın gereksinmeleri göz önüne alınarak saptanacak ceza
siyasetine göre belirlenir. Yasa koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken
toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza
yaptırımı ile karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep
olarak kabul edilebileceği konularında takdir yetkisine sahiptir. Kanun'un genel gerekçesinde de belirtildiği üzere uluslararası
mevzuatta, çocuklar hakkında hapis veya para cezası verilmesinin en son çare
olması gerektiği görüşü benimsenmiş ve çocukların yararının her zaman üstün
tutulması ilkesi kabul edilmiştir. Dolayısıyla terör ve terör amacı ile
işlenen suçları işleseler bile farklı konumda bulunan suça sürüklenen çocuklar
bakımından, aynı suçu işleyen reşit suçlular hakkında uygulanacak artırım maddesinin
uygulanıp uygulanmayacağına karar verme hususu yasa koyucunun takdir yetkisi
içinde olduğu ve yasa koyucunun suça sürüklenen çocukların üstün yararını
gözeterek bu takdir yetkisini kullandığı açıktır. Açıklanan nedenlerle dava konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. B- Kanun'un 8. Maddesiyle, 4.12.2004 Günlü,
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 250. Maddesine Eklenen (4) Numaralı
Fıkra İle Kanun'un 10. Maddesinin (A) Fıkrasının (1) Numaralı Bendinin
İncelenmesi Başvuru kararında, Kanun'un 4. maddesiyle, 12.4.1991 günlü,
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 5. maddesine eklenen ' Bu madde hükümleri
çocuklar hakkında uygulanmaz .' biçimindeki fıkraya
ilişkin gerekçelerle kuralın, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca, ilgisi nedeniyle itiraz
konusu kural Anayasa'nın 141. ve 142. maddeleri yönünden de incelenmiştir. 5271 sayılı Kanun'un ' Görev ve Yargı Çevresinin
Belirlenmesi ' başlıklı 250. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nda yer alan hangi suçlardan dolayı açılan kamu davalarının
Adalet Bakanlığı'nın teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca
yargı çevresi birden çok ili kapsayacak şekilde belirlenecek illerde
görevlendirilecek ağır ceza mahkemelerinde görüleceği kural altına alınmıştır.
Anılan maddeye eklenen itiraz konusu (4) numaralı fıkrada ise bu maddeye göre
kurulan ağır ceza mahkemelerinde çocukların yargılanamayacağı ve bu mahkemelere
özgü soruşturma ve kovuşturma hükümlerinin çocuklara uygulanmayacağı
belirtilmiştir. 3713 sayılı Kanun'un ' Görev ve Yargı Çevresinin Belirlenmesi '
başlıklı 9. maddesinde de 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlarla ilgili
davalara, 5271 sayılı Kanun'un 250. maddesinin (1) numaralı fıkrasında
belirtilen ağır ceza mahkemelerinde bakılacağı kural altına alınmıştır. İtiraz
konusu 6008 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (A) fıkrasının (1) numaralı
bendi ile de anılan 9. maddenin ikinci fıkrasında yer alan ' Bu suçlardan
dolayı onbeş yaşın üzerindeki çocuklar hakkında açılan davalar da bu
mahkemelerde görülür.' biçimindeki cümle yürürlükten
kaldırılmıştır. Böylece itiraz konusu kuralla, suça sürüklenen çocukların
anılan ağır ceza mahkemelerinde yargılanmaları bakımından 'onbeş yaşını
bitiren-onbeş yaşını bitirmeyen ' şeklindeki ayrım kaldırılmıştır. Anayasa'nın 142. maddesinde, ' Mahkemelerin
kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla
düzenlenir. ', 141. maddesinin ikinci fıkrasında ise ' Küçüklerin
yargılanması hakkında kanunla özel hükümler konulur. ' denilmiştir. Çağdaş devletlerin ceza hukuku ve ceza usul hukuku uygulamalarında
reşit olan suçlular ile çocuk suçluların, farklı konumda oldukları kabul
edildiğinden bunlar ceza yargılaması sürecinde soruşturma, kovuşturma ve infaz
aşamalarında farklı kurallara tâbi tutulmuşlardır. Nitekim, uluslararası
belgelerde suça sürüklenen çocukların yetişkinler gibi yargılanmalarının ve
cezalandırılmalarının, çocukları suç ve benzeri risklerden koruyamadığı gibi
daha fazla riske açık hale getirdiği gerçeğinden hareketle, çocuklara özgü
kanun, usul ve makamların oluşturulması gerektiği
belirtilmektedir. Ülkemizin de taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Birleşmiş
Milletler Sözleşmesi'nin 40. maddesi ile haklarında ceza kanunlarını ihlâl
ettiği ileri sürülen, bunlarla itham edilen ya da ihlâl ettikleri kabul olunan
çocuklar bakımından, yalnızca onlara uygulanabilir kanunların,
usullerin , uygulayacak makamların ve kuruluşların
oluşturulması gerekliliği hususu tüm taraf devletler için bir yükümlülük haline
getirilmiştir. Çocuk suçluların ya da diğer bir deyimle suça sürüklenen
çocukların, temyiz kabiliyeti, işlenen suçun sebep ve sonuçlarını
değerlendirebilecek akli, ruhi ve fiziki olgunluğa sahip olma, geçerli hukuki
işlem yapabilme, kendini savunma ve kendini üçüncü kişilere karşı temsil etme
bakımından reşit kişilerden farklı konumda oldukları için, reşit kişilerle
farklı ceza ve ceza usul kurallarına tâbi tutulmalarında Anayasa'nın eşitlik
ilkesine aykırı bir durum bulunmadığı gibi Anayasa'nın 141. ve 142. maddeleri
gözetildiğinde işleyiş ve yargılama usulü olarak çocukların yargılanmasıyla
görevlendirilmiş mahkemeler açısından, çocukların özel durumları dikkate
alınarak kanunla ayrık hükümler konulması yasa koyucuya görev olarak
verilmiştir. İtiraz konusu kurallar birlikte değerlendirildiğinde terör ve
terör amacı ile işlenen suçları işleseler bile suça sürüklenen çocukların
5271 sayılı Kanun'un 250. maddesinin (1) numaralı fıkrasında belirtilen
ağır ceza mahkemelerinde yargılanmalarının ve bu mahkemelere özgü soruşturma ve
kovuşturma hükümlerinin uygulanmasının imkanı kalmamıştır. Dolayısıyla bu
çocuklar, 5395 sayılı Kanun hükümlerine göre özel olarakkurulan ve
faaliyet gösteren, uyguladıkları maddi ve usulî yasa hükümlerinde çocuğun
yüksek yararını gözeten, bozulan kamu düzeninin sağlanmasından çok çocuğun
topluma yeniden kazandırılmasını hedefleyen, bu nedenle suça sürüklenen
çocukların cezalandırılmaları yerine haklarında güvenlik tedbirlerini
uygulayan özel mahkemelerde yargılanacaklardır. Buna göre suça sürüklenen
çocukların hassasiyetlerinin gözetilerek çocuğun yüksek yararının esas alınması
ve bu amaçla özel olarak kurulan çocuk mahkemelerinde yargılanmalarının
sağlanması Anayasa'nın 141. ve 142. maddelerine uygun bir düzenleme olduğu
gibi Anayasa'nın eşitlik ilkesine de aykırı değildir. Açıklanan nedenlerle dava konusu kurallar, Anayasa'nın 10., 141.
ve 142. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. C- Kanun'un 10. Maddesinin (A) Fıkrasının (2) Numaralı Bendinin
İncelenmesi Başvuru kararında, Kanun'un 4. maddesiyle, 12.4.1991 günlü, 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 5. maddesine eklenen ' Bu madde hükümleri
çocuklar hakkında uygulanmaz .' biçimindeki fıkraya ilişkin gerekçelerle
kuralın, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca, ilgisi nedeniyle itiraz
konusu kural Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. 3713 sayılı Kanun'un ' Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Kararı Verilmemesi, Seçenek Yaptırımlara Çevirme ve Erteleme Yasağı '
başlıklı 13. maddesinin birinci cümlesinde, 3713 sayılı Kanun kapsamına giren
suçlarla ilgili olarak 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesine göre hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyeceği, verilen hapis cezasının
seçenek yaptırımlara çevrilemeyeceği ve ertelenemeyeceği kural altına
alınmıştır. Anılan maddenin ikinci cümlesinde ise bu hükümlerin çocuklara
uygulanmayacağı belirtilmiştir. 6008 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (A)
fıkrasının itiraz konusu (2) numaralı bendi ile anılan 13. maddenin
ikinci cümlesinde yer alan ' onbeş yaşını tamamlamamış' biçimindeki
ibare yürürlükten kaldırılmıştır. Böylece itiraz konusu kuralla, suça
sürüklenen çocuklar bakımından ' onbeş yaşını bitiren-onbeş yaşını
bitirmeyen' şeklindeki ayrım kaldırılmış, tüm suça sürüklenen çocuklar
bakımından terör ve terör amacı ile işlenen suçları işleseler
bile şartlarının bulunması durumunda hükmün açıklanmasının geri
bırakılabilmesi, hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilebilmesi ve
ertelenebilmesi imkanı getirilmiştir. 6008 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle, 12.4.1991 günlü, 3713 sayılı
Terörle Mücadele Kanunu'nun 5. maddesine eklenen ' Bu madde hükümleri
çocuklar hakkında uygulanmaz .' biçimindeki fıkraya ilişkin gerekçede
belirtilen nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 22.7.2010 günlü, 6008 sayılı Terörle Mücadele Kanunu İle Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 4. maddesiyle, 12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle Mücadele
Kanunu'nun 5. maddesine eklenen 'Bu madde hükümleri çocuklar hakkında
uygulanmaz.' biçimindeki fıkranın, 2-8. maddesiyle, 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu'nun 250. maddesine eklenen (4) numaralı fıkranın, 3- 10. maddesinin (A) fıkrasının, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 15.3.2012
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN