ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2011/106 Karar Sayısı:2012/192 Karar Günü:29.11.2012 R.G. Tarih-Sayı:02.04.2013-28606 mük. İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Emine Ülker TARHAN ile birlikte 115 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU : 8.8.2011 günlü, 648 sayılı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin; A- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1) sayılı
cetvelin ve (1), (2) ve (3) sayılı listelerinin, B- 1. maddesiyle; 1- Değiştirilen 29.6.2011 günlü, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde yer alan '' Bakanlar
Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile'' ve ''mülkiyeti kamuya ait arsa
ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler,
askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri'' ibarelerinin, 2- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrasına eklenen (h) bendinin, C- 4. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin; 1- 7. maddesinin (1) numaralı fıkrasına eklenen (e) bendinin, 2- 7. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine eklenen 'mülkiyeti
kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,' ibaresinin, D- 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
13/A maddesinin; 1- (1) numaralı fıkrasının, a - (a) bendindeki ''sulak alanlar'' ibaresinin, b- (b) bendinin, c- (c) bendindeki ''doğal sit alanları, sulak alanlar, özel
çevre koruma bölgesi'' ibaresinin, d- (ç), (d) ve (e) bentlerinin, 2- (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesindeki ''ile
Bakanlıkça tespit edilen doğal sit alanları, tabiat varlıkları ve bunların
koruma alanlarının'' ile ikinci cümlesindeki ''Ancak Bakanlıkça'' ibaresinin, E- 12. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 25.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın, F- 15. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
ek 1. maddenin, G- 17. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
geçici 6. maddenin (1) ve (3) numaralı fıkralarının, H- 19. maddesinin, I- 20. maddesinin, J- 23. maddesiyle 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu'na
eklenen ek 4. maddenin birinci fıkrasının, K- 32. maddesiyle 29.6.2011 günlü, 645 sayılı Orman ve Su İşleri
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 19.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın, L- 36. maddesiyle değiştirilen 9.8.1983 günlü, 2873 sayılı Milli
Parklar Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasındaki 'onaylı uygulama imar
planına göre hazırlanacak projelerin' ibaresinin, M- 40. maddesiyle değiştirilen 13.12.1978 günlü, 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
13. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendindeki, 'Bakanlar Kurulunca
uygulama usul ve esasları belirlenen projeler kapsamında;' , ' 've
Devlet'in hüküm ve tasarrufu altında bulunan'' ibareleri, ''kamulaştırma'' sözcüğü ve ikinci fıkrasının, N- 41. maddesinin '21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda yer alan 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Yüksek Kurulu' ibareleri 'Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'
şeklinde ve 'kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu' ile 'Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu' İbareleri 'Kültür Varlıklarını Koruma
Bölge Kurulu' şeklinde değiştirilmiş '' bölümü ile (13) numaralı alt
bendinin, O- 42. maddesiyle değiştirilen 21.7.1983 günlü, 2863 sayılı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 17. maddesinin (a) fıkrasının
ikinci ve üçüncü paragraflarının, P- 47. maddesinin, R- 49. maddesinin, S- 50. maddesiyle değiştirilen 2863 sayılı Kanun'un 61.
maddesinin ikinci fıkrasındaki '' Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli
görüldüğü takdirde '' ibaresinin, T- 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4. maddenin, U- 52. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen geçici 9. ve
geçici 10. maddelerinin, V- 63. maddesinin, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 5., 6., 7., 8., 10., 11., 35.,
43., 45., 46., 56., 57., 63., 87., 90., 91., 117., 123., 127. ve 169.
maddelerine aykırılıkları ileri sürülerek iptallerine ve iptal davası
sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin iptali istenen kuralları ile eki (1) sayılı cetvel ve (1), (2) ve
(3) sayılı listeleri şöyledir: MADDE 1- 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre
ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (ç) bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş, (e) bendinde yer alan 'özel ihtisas işleri hariç' ibaresinden
sonra gelmek üzere 'talepleri halinde' ibaresi eklenmiş, (ğ) bendinden sonra
gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiş ve mevcut bentler buna göre teselsül
ettirilmiştir. 'b) Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ile çevre kirliliğinin
önlenmesine yönelik prensip ve politikalar tespit etmek, standart ve ölçütler
geliştirmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma,
projelendirme, eylem planları ve kirlilik haritalarını oluşturmak, bunların
uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği ile ilgili iş ve
işlemleri yürütmek.' 'ç) Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların
uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve
bunların uygulanmasını sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile
merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa
ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler,
askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji
ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte
çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve
değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden
itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde
resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek.' 'h) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti
Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına ya da kişilere ait olan taşınmazlar
üzerinde yapılacak yatırımlara ilişkin olarak ilgilileri tarafından hazırlanan
veya hazırlattırılan ancak yetkili idarelerce üç ay içerisinde onaylanmayan
etüt, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar
planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgili idarelerin
başvurusu üzerine yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren
üç ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat
ve yapı kullanma izni vermek. ı) Depreme karşı dayanıksız yapılar ile imar mevzuatına, plan,
proje ve eklerine aykırı yapıların ve bunların bulunduğu alanların dönüşüm
projelerini ve uygulamalarını yapmak veya yaptırmak.' MADDE 2- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'dört' ibaresi 'beş' şeklinde
değiştirilmiştir. MADDE 3- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
(f) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut bentler buna
göre teselsül ettirilmiştir. 'd) Altyapı Hizmetleri Genel Müdürlüğü.' 'g) Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü.' MADDE 4- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
bent eklenmiş, mevcut bentler buna göre teselsül ettirilmiş ve (j) bendinde yer
alan 'kamu yatırımları,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'mülkiyeti kamuya ait
arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,' ibaresi eklenmiştir. 'e) 2 nci maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen
konularla ilgili olarak 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 7 nci maddesi
çerçevesinde uygulama yapmak veya yaptırmak, bu uygulamalara yönelik olarak
kentsel dönüşüm, yenileme ve transfer alanları geliştirmek, bu alanların her
ölçekteki imar planı ve imar uygulamalarını, kentsel tasarım projelerini
yapmak, yaptırmak ve onaylamak, bu çerçevede paylı mülkiyetleri ayırmak,
birleştirmek, arsa ve arazi düzenlemeleri yapmak, imar hakkı transfer etmek,
kamulaştırma ve gerektiğinde usulüne uygun olarak acele kamulaştırma yoluna
gitmek, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izinlerini vermek ve kat mülkiyeti tesis
ve tescilini sağlamak.' MADDE 5- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ), (ı), (j) ve (l) bentleri aşağıdaki
şekilde değiştirilmiş, (m) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler
eklenmiş, mevcut bentler buna göre teselsül ettirilmiş ve (k) bendinde yer alan
'ölçütleri belirlemek' ibaresinden sonra gelmek üzere ', uygulanmasını
sağlamak' ibaresi eklenmiştir. 'ğ) Yeraltı ve yerüstü sularının, denizlerin ve toprağın
korunması, kirliliğin önlenmesi veya bertaraf edilmesi maksadıyla kirletici
unsurlar ile kirliliğin giderilmesi ve kontrolüne ilişkin usul ve esasları
tespit etmek ve uygulamayı sağlamak, acil müdahale planları yapmak ve
yaptırmak, çevrenin korunması maksadıyla uygun teknolojileri belirlemek ve bu
maksatla kurulacak tesislerin vasıflarını tespit etmek ve bu çerçevede gerekli
tedbirleri almak ve aldırmak.' 'ı) Atıksu arıtma tesislerinin tasarım esaslarını ve
kriterlerini belirlemek, onay işlemlerini yürütmek.' 'j) İlgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde atıkların
taşınması ile tehlikeli atıkların taşınma lisanslarına ilişkin esasları
belirlemek, uygulanmasını sağlamak, izlemek, atık ve kimyasallarla kirlenmiş
alanların mevcut kirlilik durumlarını tespit etmek, çevre ve insan sağlığına
yönelik risklere ve kirlenmiş alanların iyileştirilmesine ilişkin çalışmaları
yapmak ve yaptırmak.' 'l) Ulusal çevre stratejisi ve eylem planlarını hazırlamak,
yürütmek ve koordinasyonu sağlamak.' 'n) Mahalli çevre kurullarının çalışmalarını takip etmek ve
yönlendirmek. o) Yerleşik alanlarda bina ve sair yapılarda görüntü kirliliğine
yol açan uygulamaları önleyici tedbirler almak.' MADDE 6- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b), (c) ve (i) bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş, (ç), (d), (f), (ğ) ve (k) bentleri yürürlükten kaldırılmış,
mevcut bentler buna göre teselsül ettirilmiş ve (ı) bendinde yer alan ', tespit
ve kalite ölçütlerini' ibaresi 've analiz ölçütlerini belirlemek,' şeklinde
değiştirilmiştir. 'b) Çevre kirliliğini önleme ve çevre kalitesini iyileştirmeye
yönelik her türlü faaliyet ve tesisi izlemek, gerekli tedbirleri almak ve
aldırmak, denetlemek, çevre izni ve lisansı vermek. c) Çevre kirliliğine neden olan faaliyet ve tesislerin emisyon,
deşarj ve atıklar ile arıtma ve bertaraf sistemlerini izlemek ve denetlemek.' 'i) Her türlü atık bertaraf tesisine lisans vermek, bunları
izlemek ve denetlemek.' MADDE 7- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f), (g) ve (ğ) bentleri yürürlükten
kaldırılmış ve aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan '(ç)' ibaresi '(c)'
şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 8- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
11 inci maddesinin başlığı 'Altyapı Hizmetleri Genel Müdürlüğü' şeklinde ve
birinci fıkrasında yer alan 'İmar ve Kentsel Altyapı Genel Müdürlüğünün'
ibaresi 'Altyapı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün' şeklinde değiştirilmiş, aynı
maddenin birinci fıkrasının (f) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent
eklenmiş ve mevcut (g) bendi (ğ) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. 'g) 2 nci maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi kapsamındaki
uygulamalara ilişkin her türlü altyapı, katlı ve köprülü kavşak gibi yapıların
proje ve uygulamalarını yapmak, yaptırmak, bu alanlarda mülk sahiplerinden
altyapı katılım bedellerini tahsil etmeye dönük düzenlemeler yapmak.' MADDE 9- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
12 nci maddesinin birinci fıkrasına (l) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
bentler eklenmiş ve mevcut (m) bendi (o) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. 'm) Yapılarda kullanılacak malzemelerin kullanım amacına
uygunluğuna dair esasları belirlemek, koordinasyon ve yetkilendirme
çalışmalarını yürütmek, yapı malzemelerine ilişkin standartların hazırlanıp
yayımlanmasını sağlamak. n) Yapı malzemelerinin üretim, satış, nakil ve kullanma
safhalarında her türlü mekânda ve ortamda gözetim ve denetimini yapmak, yapı
malzemesi numunelerinin test ve deneylerini ilgili standarda göre yapmak,
yaptırmak ve laboratuvar altyapısını geliştirmek.' MADDE 10- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
13 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. 'Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü MADDE 13/A- (1) Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün
görevleri şunlardır: a) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı
koruma alanları, sulak alanlar ve benzeri koruma statüsü bulunan diğer
alanların tescil, onay ve ilanına dair usul ve esasları belirlemek ve bu
alanların sınırlarını tescil etmek. b) Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma
bölgelerinin tespit, tescil, onay, değişiklik ve ilanına dair usul ve esasları
belirlemek ve bu alanların sınırlarını tespit ve tescil etmek, yönetmek ve
yönetilmesini sağlamak. c) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı
koruma alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, özel çevre koruma bölgeleri
ve benzeri koruma statüsü bulunan diğer alanların kullanma ve yapılaşmaya
yönelik ilke kararlarını belirlemek ve her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım
ve uygulama imar planlarını yapmak, yaptırmak, değiştirmek, uygulamak veya
uygulanmasını sağlamak. ç) Tabiat varlıkları, doğal, tarihi, arkeolojik ve kentsel sitler
ile koruma statüsü bulunan diğer alanların çakıştığı yerlerde koruma ve
kullanma esaslarını ilgili bakanlıkların görüşünü alarak belirlemek ve bu
alanların kısmen veya tamamen hangi idarelerce yönetileceğine karar vermek, her
tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak,
yaptırmak ve onaylamak. d) Orman alanları dışında yer alan korunması gerekli taşınmaz
tabiat varlıkları, koruma alanları ve doğal sit alanlarının Bakanlıkça
belirlenen ilke kararlarına, onaylanan planlara uygun olarak kullanılmak üzere
tahsisini gerçekleştirmek, uygulamaların tahsis şartlarına uygun olarak
gerçekleşmesini izlemek ve denetlemek. e) Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma
bölgelerine ilişkin olarak; hâlihazır haritaları aldırmak, gerekli görülen
projeleri yapmak, yaptırmak ve onaylamak, her türlü araştırma ve inceleme
yapmak, yaptırmak, izlemek, eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yürütmek,
kullanım yasağı getirilen alanların kamulaştırma veya benzer yollarla kamunun eline
geçirilmesini sağlamak, kontrol ve denetim yapmak, gerekli görülen alanların
korunması ve kirliliğin önlenmesi amacıyla yatırım yapmak veya ilgili
idarelerin yatırım projelerini desteklemek, bu alan ve bölgelerde Devletin
hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere ilişkin her türlü tasarrufta bulunmak,
işletmek, işlettirmek ve kullanım izinlerini vermek, korunan alanlara ilişkin
insan ve finansman kaynağı sağlamak. f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. (2) Orman ve orman rejimine tabi olmayan yerlerde Orman ve Su
İşleri Bakanlığınca tespit edilen veya ettirilen tabiat parkları, tabiat
anıtları, tabiatı koruma alanları, sulak alanlar ve benzeri diğer koruma
alanları ile Bakanlıkça tespit edilen doğal sit alanları, tabiat varlıkları ve
bunların koruma alanlarının tescil ve ilanı Bakanın onayı ile yapılır. Ancak
Bakanlıkça yapı yasağı önerilen tabiat varlıkları ve doğal sit alanları dahil
orman rejimine tabi olmayan bütün koruma alanları Bakanlar Kurulu kararı ile
tescil ve ilan edilir. Uygulama imar planı kararı ile yapı yasağı getirilen
özel mülkiyete konu alanlara ilişkin arazi ve arsa düzenlemesi, trampa veya
kamulaştırma işlemleri, bu alanların yönetimi ve işletmesini üstlenen
kuruluşlarca veya Bakanlıkça gerçekleştirilir.' MADDE 11- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'Yüksek Fen Kurulu, en az üçte iki çoğunluk ile toplanır ve
toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar alır; oyların eşitliği halinde,
Başkanın taraf olduğu görüş çoğunlukta sayılır.' MADDE 12- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
25 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. '(2) Bakanlık Müşavirleri, Bakanın uygun göreceği merkez veya
taşra teşkilatına ait birimlerde çalıştırılabilir.' MADDE 13- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
32 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. '(2) Bakanlık, 2 nci maddenin birinci fıkrasının (i) bendinde
belirtilen görevlerden bir kısmını veya tamamını, talepleri üzerine, yeterli
teknik teşkilatı olduğu kabul edilen kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir.' MADDE 14- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
36 ncı maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. 'Sözleşmeli personel çalıştırılması MADDE 36/A- (1) 2 nci maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi
kapsamında Bakanlar Kurulunca belirlenen projelerde, proje ve uygulama süresini
aşmamak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların
sözleşmeli personel çalıştırılmasına dair hükümlerine bağlı kalınmaksızın, özel
bilgi ve ihtisas gerektiren konularda sözleşmeli personel çalıştırılabilir. Bu
suretle çalıştırılacakların unvanı, sayısı, ücretleri ile diğer hususlar,
Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacak hizmet sözleşmesi esaslarına göre tespit
edilir.' MADDE 15- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
aşağıdaki ek madde eklenmiştir. 'EK MADDE 1- (1) 19/10/1989 tarihli ve 383 sayılı Özel Çevre
Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan
Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı kapatılmıştır. (2) 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen iş ve
işlemler, Bakan tarafından uygun görülen Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
birimlerince yürütülür. (3) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Özel Çevre Koruma
Kurumu Başkanlığına ait her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç ve malzeme, borç
ve alacaklar, hak ve yükümlülükler, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü
kayıtlar ve dokümanlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına hiçbir işleme gerek
kalmaksızın devredilmiş sayılır. Mülkiyeti Hazineye ait veya Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki taşınmazlardan Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığına tahsis
edilmiş olanlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın tahsis amacında kullanılmak
üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır. (4) Kapatılan Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığının
harcamaları, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa istinaden
Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, Özel Çevre Koruma
Kurumu Başkanlığının 2011 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerden karşılanır. (5) Kapatılan Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığında Özel Çevre
Koruma Kurumu Başkanı, Başkan Yardımcısı, I. Hukuk Müşaviri ve Daire Başkanı
kadrosunda bulunanlar, ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen Bakanlık Müşaviri
kadrolarına, Özel Çevre Koruma Müdürü ve Özel Çevre Koruma Müdür Yardımcısı
kadrolarında bulunanlar, bulundukları illerdeki Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğünün şube müdürü kadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle
atanmış sayılır. Geçici 3 üncü maddenin beşinci fıkrası hükümleri bunlar
hakkında da uygulanır. Bu madde uyarınca ihdas edilen Bakanlık Müşaviri
kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek
kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Bunlar dışında kalan personel, hiçbir işleme
gerek kalmaksızın kadro ve pozisyonlarıyla birlikte Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına devredilmiştir. Devredilen personele ait kadrolar, başka bir işleme
gerek kalmaksızın devir tarihi itibarıyla ihdas edilerek 190 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait bölümüne eklenmiş ve
devredilen sözleşmeli pozisyonlar aynı Bakanlığa vize edilmiş sayılır.' MADDE 16- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
geçici 2 nci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. '(7) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile Bakanlığa verilen
görevlerle ilgili iş ve işlemlerden dolayı Çevre ve Orman Bakanlığınca taraf
olunan işlem ve sözleşmelerde Bakanlık taraf olur ve Çevre ve Orman Bakanlığı
leh ve aleyhine açılmış olan davalar ile başlatılmış olan takiplerde Bakanlık
kendiliğinden taraf sıfatını kazanır. Söz konusu görevlere ilişkin olarak bu
maddenin yürürlüğe girmesinden önce Çevre ve Orman Bakanlığınca yapılmış iş ve
işlemler sebebiyle açılacak davalar Bakanlığa yöneltilir. Tabiat varlıkları ile
ilgili iş ve işlemlerden dolayı Kültür ve Turizm Bakanlığının taraf olduğu
işlem, sözleşme, dava ve takipler hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır. (8) Yedinci fıkrada belirtilenler hariç olmak üzere bu maddenin yayımı
tarihinden önce, Çevre ve Orman Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığına
ilişkin iş ve işlemler sebebiyle adı geçen Bakanlıkların leh ve aleyhine
açılmış olan davalar ile başlatılmış takiplerde Çevre ve Orman Bakanlığınca
tesis edilmiş işlemler için husumet Orman ve Su İşleri Bakanlığına; Bayındırlık
ve İskan Bakanlığınca tesis edilmiş işlemlerde ise husumet Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına yöneltilir.' MADDE 1 7 - 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. 'Mevcut statülerin değerlendirilmesi GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte, doğal
sit alanı ve tabiat varlığı olarak tespit ve tescil edilmiş alan ve varlıklara
ilişkin her türlü belge, bu alan ve varlıkların statülerinin yeniden değerlendirilmesi
için en geç altı ay içinde Bakanlığa devredilir. Tabiat varlıkları ve doğal
sitlerle ilgili yeni değerlendirme yapılıncaya kadar bu alanlara ilişkin olarak
kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurullarınca alınmış kararlar
geçerlidir. (2) Devir sürecinde arkeolojik, kentsel, tarihi sitlerin ve
kültür varlıklarının bulunduğu alanların doğal sitler, tabiat varlıkları ile
benzeri diğer koruma statüsünde bulunan alanlarla çakışması durumunda bu
alanlara ilişkin konular mevcut doğal sit statüsü de gözönüne alınarak kültür
varlıklarını koruma bölge kurullarınca değerlendirilir ve Kültür ve Turizm
Bakanlığının talebi üzerine bu alanların adı geçen Bakanlıkça kısmen veya
tamamen yönetilmesine Çevre ve Şehircilik Bakanı ile Kültür ve Turizm Bakanınca
birlikte karar verilir. (3) Bakanlık tarafından konunun uzmanlarından oluşturulacak
komisyonca yeniden tespit edilen statüler Çevre ve Şehircilik Bakanının onayı
ile, yapı yasağı öngörülen statüler ise Bakanlar Kurulunca onaylandıktan sonra
tescil edilir. Bu alanlar ve varlıklar yeni statüsüne, ören yerleri ise mevcut
statüsüne uygun koruma-kullanma esaslarına göre yetkili idarelerce yönetilir. (4) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce ilan
edilmiş olan milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma
alanları ve sulak alanlardaki kamuya ait alanların mevcut halleriyle
yönetilmesine ve işletilmesine ilişkin iş ve işlemler, Bakanlıkça onaylanan her
tür ve ölçekteki çevre düzeni planı ile nazım ve uygulama imar planı kararlarına
uygun olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yürütülür.' MADDE 18- 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
eki (I) sayılı cetvelin 'Müsteşar Yardımcısı' başlıklı sütununa 'Müsteşar
Yardımcısı' sırası eklenmiş, 'Hizmet Birimleri' başlıklı sütununun 5 inci
sırası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, 7 nci sırasından sonra gelmek üzere
aşağıdaki sıra eklenmiş ve mevcut sıralar buna göre teselsül ettirilmiştir. '5) Altyapı Hizmetleri Genel Müdürlüğü' '8) Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü' MADDE 19- 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (II) sayılı cetvelin 'B) ÖZEL BÜTÇELİ
DİĞER İDARELER' bölümünde yer alan '31) Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı'
sırası yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 20- 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'Özel
Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı,' ve sekizinci fıkrasında yer alan 'Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı,' ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 21- 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dördüncü cümlesi ve
ikinci fıkrasının üçüncü cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca
tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.' 'Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde
ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir.' MADDE 22- 3194 sayılı Kanunun 27 nci maddesi
başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Köylerde yapılacak yapılar ve uyulacak esaslar MADDE 27- Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy
yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis
niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı
yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber,
köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı
tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar
için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve projelerinin valilikçe incelenmesi,
muhtarlıktan yazılı izin alınması ve bu yapıların yöresel doku ve mimari
özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur. Etüt ve
projelerin sorumluluğu müellifi olan mimar ve mühendislere aittir. Bu yapılar
valilikçe ulusal adres bilgi sistemine ve kadastro planlarına işlenir. Köy
yerleşik alan sınırları dışında kalan ve entegre tesis niteliğinde olmayan ve
imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların yapı ruhsatı
alınarak inşa edilmesi zorunludur. Tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların
denetimine yönelik fenni mesuliyet 28 inci madde hükümlerine göre mimar ve
mühendislerce üstlenilir. Onaylı üst kademe planlarda aksine hüküm bulunmadığı hallerde
köy yerleşik alan sınırları içinde, jeolojik açıdan üzerinde yapı yapılmasında
sakınca bulunan alanlar ile köyün ana yolları ve genişlikleri, hâlihazır harita
veya kadastro paftaları üzerinde il özel idarelerince belirlenir. Belirlenen
yollar, ifraz ve tevhit suretiyle uygulama imar planı kararı aranmaksızın kamu
yararı kararı alınarak oluşturulur. Köy yerleşik alan sınırı içerisinde, 3/7/2005 tarihli ve 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri uygulanmaz. Köy yerleşik alan sınırlarının parselleri bölmesi durumunda
yerleşik alan sınırı 5403 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmaksızın ifraz hattı
olarak kabul edilir. İl çevre düzeni planında açıkça belirtilmediği takdirde, ihtiyaç
duyulması halinde, köyün gelişme potansiyeli ve gelişme düzeyi de dikkate
alınarak köy yerleşik alan sınırları ve özel kanunlara ilişkin hükümler saklı
kalmak kaydıyla bu alanlarda yapılaşma kararı ve ifraz şartları belediye sınırı
il sınırı olan yerlerde büyükşehir belediye meclisi, diğer yerlerde il genel
meclisi kararı ile belirlenir. Tespitler kadastro paftasına işlenerek tapu
sicilinde belirtilir. İhtiyaç duyulması halinde mevcut köy yerleşik alan
sınırları il genel meclislerince yeniden belirlenebilir. İmar planı olmayan köy yerleşik alanı sınırları içerisinde köyün
ihtiyacına yönelik olarak ilk ve orta öğretim tesisi, ibadet yeri, sağlık
tesisi, güvenlik tesisi gibi yapılar için imar planı şartı aranmaz. Ancak yer
seçimi, valilikçe oluşturulan bir komisyonca hâlihazır harita veya kadastro
paftaları üzerinde kesin sınırları ile belirlenir. Bu yapı ve tesislere uygulama
projelerine göre ilgili yatırımcı kamu kurum ve kuruluşu adına yapı ruhsatı ve
yapı kullanma izni verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça hazırlanan
yönetmelikle belirlenir.' MADDE 23- 3194 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde
eklenmiştir. 'EK MADDE 4- Mera, yaylak ve kışlakların geleneksel kullanım
amacıyla geçici yerleşme yeri olarak uygun görülen kısımları valilikçe bu
amaçla kurulacak bir komisyon tarafından tespit edilir. Bu yerlerin ot bedeli
alınmaksızın tahsis amacı değiştirilerek tapuda Hazine adına tescilleri
yapılır. Bu taşınmazlar, bu madde kapsamında kullanılmak ve değerlendirilmek
üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalanlar ilgili
belediyelerine, diğer alanlarda kalanlar ise il özel idarelerine veya özel
kanunlarla belirlenen ilgili idarelere tahsis edilir. Özel kanunlar kapsamı
dışında kalan alanlarda belediyesince veya il özel idaresince geçici yerleşme
alanının vaziyet planı ve yapılaşma şartları hazırlanır ve onaylanır. Bu
taşınmazlardan kamu hizmetleri için gerekli olanların dışındakiler, il özel
idaresince veya belediyesince ve özel kanunlarla belirlenmiş alanlarda ilgili
idarece kadastro verileri işlenmiş hâlihazır haritalar üzerine yapılmış vaziyet
planına veya onaylı imar planına uygun olarak talep sahiplerine bedeli
karşılığında yirmidokuz yıla kadar tahsis edilebilir. Bu yerlerde umumi ve
kamusal yapılar hariç, inşa edilecek yapıların kat adedi bodrum hariç olmak
üzere ikiyi, yapı inşaat alanı 200 metrekareyi geçemez. Bu yapıların yöresel
mimariye uygun ve yöresel malzeme kullanılmak suretiyle yapılması zorunludur.
Bu fıkranın uygulanmasına, bu fıkra kapsamında tahsis edilecek mera, yaylak ve
kışlakların il genelindeki toplam mera, yaylak ve kışlakların binde beşini
geçmemek üzere oranının belirlenmesine, bu yerlerin kiralanmak ve irtifak hakkı
tesis edilmek suretiyle tahsisine, tahsis sürelerine, tahsis bedellerine,
tahsil edilen bedellerin kullanım şekline, tahsis süresinin sona ermesine,
komisyonun teşkiline ve diğer konulara ilişkin esas ve usuller, İçişleri
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Orman ve Su
İşleri Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görüşleri alınarak
Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir. Mera, yaylak ve kışlakların 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı
Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve
turizm gelişim bölgeleri kapsamında kalan kısımları, ot bedeli alınmaksızın
tahsis amacı değiştirilerek tapuda Hazine adına tescil edilir ve bu yerler,
2634 sayılı Kanun çerçevesinde kullanılmak ve değerlendirilmek üzere Kültür ve
Turizm Bakanlığına tahsis edilir.' MADDE 24- 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı
Denetimi Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'Bu Kanun; a) 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen
kamuya ait yapı ve tesisler ile 27 nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi
olmayan yapılar, b) Bodrum katı dışında en çok iki katlı ve yapı inşaat alanı
toplam 200 metrekareyi geçmeyen müstakil yapılar, c) Entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı
yapı ve tesisler, d) Köy yerleşik alanlarında, belediye ve mücavir alan sınırları
içinde olmayan iskân dışı alanlarda ve nüfusu 5000'in altında olan
belediyelerin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bodrum katı ve çatı
arası dışında en çok iki katlı ve yalnızca bir bodrum katın inşaat alanı hesaba
katılmaksızın toplam inşaat alanı 500 metrekareyi geçmeyen konut yapıları ile bunların
kömürlük, otopark, depo gibi müştemilatı, hariç olmak üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve
dışında kalan yerlerde yapılacak yapıların denetimini kapsar. Ruhsata tabi
olup, bu Kanun hükümlerine tabi olmayan yapılarda denetime yönelik fenni
mesuliyet 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı ve 28 inci maddelerine göre mimar
ve mühendislerce üstlenilir. Birden fazla müstakil yapının bulunduğu
parsellerde, bütün yapıların toplam yapı inşaat alanının 200 metrekareyi
geçmesi halinde de bu Kanun uygulanır. Yalnızca bir bodrum katın inşaat alanı
hesaba katılmaksızın toplam inşaat alanı 500 metrekareyi geçmeyen yapılarda
geçici yapı müteahhidi yetki belgesi almak ve mimar veya mühendis unvanlı
şantiye şefi bulundurmak, yapı müteahhitliğine ilişkin bütün sorumlulukları
üstlenmek şartıyla parsel maliki kendi yapısını inşa edebilir. Ancak bu
yapılarda da mimar veya mühendis unvanlı şantiye şefi bulundurulması
zorunludur. Parsel malikinin veya hissedarlardan birinin mimar veya mühendis
olması halinde ayrıca şantiye şefi aranmaz.' MADDE 25- 4708 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin
üçüncü fıkrası ve 7 nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 26- 4708 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi
başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Yapı denetim komisyonları ve görevleri MADDE 4- Bu Kanunun uygulanması ile ilgili Bakanlık iş ve
işlemlerinin yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlık merkezinde Merkez Yapı
Denetim Komisyonu ve illerde İl Yapı Denetim Komisyonları kurulur. İl Yapı
Denetim Komisyonları, yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi verilmesi hariç
Kanunda belirtilen diğer görevleri yapar. Merkez Yapı Denetim Komisyonu, konu ile ilgili Bakanlık
personeli arasından, biri başkan olmak üzere Bakanlıkça görevlendirilecek
toplam yedi üyeden oluşur ve Bakanlıkça uygun görülen birimin bünyesinde
faaliyetlerini yürütür. Bakanlık; gerek görülen konular hakkında çalışmada
bulunmak üzere, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile meslek ve sivil toplum
kuruluşlarının temsilcilerini Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikte belirtilen
usul ve esaslar çerçevesinde Komisyonda görevlendirebilir. İl Yapı Denetim Komisyonu, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün
teklifi üzerine, biri başkan olmak üzere Merkez Yapı Denetim Komisyonunca
görevlendirilecek toplam beş üyeden oluşur.' MADDE 27 - 4708 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin
dördüncü ve yedinci fıkraları yürürlükten kaldırılmış, beşinci ve altıncı
fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek
hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. Bu bedel, yapı
yaklaşık maliyetinin % 1,5'inden az olamaz. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi
iki yılı aşan iş için yıllık % 5 artırılır ve yapım süresi iki yıldan daha az
olan işler için yıllık % 5 azaltılır. Bu bedele, katma değer vergisi ile yapı
denetim kuruluşu tarafından talep edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan
malzeme ve imalâtlar konusunda yapı müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar
deneylerinin masrafları dâhil değildir. Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibinden
başka bir ad altında, ayrıca hiçbir bedel talebinde bulunamaz. Yapı denetim hizmet bedeli, yapı denetim kuruluşlarının hizmet
bedellerinin ödenmesinde kullanılmak üzere yapı sahibince il muhasebe
birimlerinde açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılır. Yatırılan tutarların %
1'i ruhsatı veren idarenin, % 1'i Bakanlık bünyesinde bulunan döner sermaye
işletmesinin hesabına aktarılır.' MADDE 28- 4708 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin
ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'İlgili idarelerin bu Kanunda belirtilen hususlara ilişkin
görevleri ile çalışma usul ve esasları; yapı denetim kuruluşları ve şubelerinin
sınıflandırılması, kuruluşlar arasında adaletli iş dağılımını temin etmek üzere
bir ilde faaliyet gösterebilecek olan yapı denetim kuruluşu sayısının
belirlenmesi ile kuruluş safhasında sahip olunması gereken asgarî nitelikler;
yapı denetim kuruluşları ve laboratuvar kuruluşlarının görevleri ile çalışma
usul ve esasları; denetçi belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile yapı
denetim ve laboratuvar kuruluşlarında görev alacak personelde aranacak nitelik,
tecrübe ve bunların istihdam şartları ile görev ve sorumlulukları; diğer yapı
sorumlularının nitelikleri, görevleri ile çalışma usul ve esasları; Merkez ve
İl Yapı Denetim Komisyonunun görevleri ile çalışma usul ve esasları; yapı
denetimi hizmet sözleşmesinin esasları, asgarî hizmet bedelinin belirlenmesi ve
hizmet bedelinin ödenmesi, bu Kanun uyarınca denetlenerek inşa edilen yapılara
sertifika verilmesi ve düzenlenecek meslek içi eğitimlere ilişkin usul ve
esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.' MADDE 29- 29/6/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman
ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'üç' ibaresi 'dört'
şeklinde değiştirilmiş ve aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı
cetvelin 'Müsteşar Yardımcısı' başlıklı sütununa 'Müsteşar Yardımcısı' sırası
eklenmiştir. MADDE 30- 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
(g) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (ğ) bendi
(h) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. 'a) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı
koruma alanları ve sulak alanların tespiti, bunlardan Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca
tescil edilenlerin korunması, geliştirilmesi, tanıtılması, yönetilmesi,
işletilmesi ve işlettirilmesi ile ilgili işleri yürütmek ve denetlemek.' 'ğ) Orman ve orman rejimine tabi yerlerde tabiat parkı, tabiat
anıtı ve tabiatı koruma alanları ile sulak alanları ve benzeri koruma
alanlarının tescil ve ilanını yapmak.' MADDE 31- 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
bentler eklenmiş ve mevcut (h) bendi (i) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. 'h) Su kirliliği açısından hassas alanları ve nitrata duyarlı
hassas alanları tespit etmek ve izlemek. ı) İklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisi ile ilgili
çalışmalar yapmak.' MADDE 32- 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
19 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. '(2) Bakanlık Müşavirleri, Bakanın uygun göreceği merkez veya
taşra teşkilatına ait birimlerde çalıştırılabilir.' MADDE 33- 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Millî
Parklar Kanununun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'MADDE 3- Orman ve Su İşleri Bakanlığınca millî park karakterine
sahip olduğu tespit edilen alanlar, Millî Savunma Bakanlığının olumlu görüşü,
Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer
ilgili bakanlıkların görüşü de alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile millî park olarak belirlenir. Orman ve orman rejimine tabi yerlerde tabiat parkı, tabiat anıtı
ve tabiatı koruma alanları Orman ve Su İşleri Bakanının onayı ile belirlenir. Orman ve orman rejimi dışında kalan yerlerde tabiat parkı,
tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı belirlenmesine veya Orman ve Su İşleri
Bakanlığınca belirlenmiş olanların işlemlerinin tamamlanması için gerekli
yerlerin orman rejimine alınmasına ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Çevre
ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir ve
bu alanlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tescil edilir.' MADDE 34- 2873 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin
başlığı 'İşletme:', ikinci fıkrasında yer alan 'İmar ve İskan Bakanlığının'
ibaresi 'Çevre ve Şehircilik Bakanlığının', üçüncü fıkrasında yer alan
'planlar' ibaresi 'projeler' ve dördüncü fıkrasında yer alan 'Tarım ve Orman
Bakanlığının' ibaresi 'Çevre ve Şehircilik ile Orman ve Su İşleri
Bakanlıklarının' şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 35- 2873 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci ve üçüncü fıkralarında, 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, 7 nci
maddesinin birinci fıkrasında, 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, 9 uncu
maddesinin birinci fıkrasında, 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında, 12 nci
maddesinin birinci fıkrasında, 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, 15 inci
maddesinin ikinci fıkrasında ve 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde yer alan 'Tarım ve Orman Bakanlığınca' ibareleri 'Orman ve Su İşleri
Bakanlığınca' şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 36- 2873 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında yer alan 'hazırlanacak planın' ibaresi 'onaylı uygulama imar
planına göre hazırlanacak projelerin' şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 37- 2873 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde ve 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer
alan 'Tarım ve Orman Bakanlığının' ibaresi 'Orman ve Su İşleri Bakanlığının'
şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 38- 2873 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan 'Çevre ve Orman Bakanlığı' ibaresi 'Orman ve Su
İşleri Bakanlığı' şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 39- 2873 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan 'İmar ve İskan' ibaresi 'Çevre ve
Şehircilik' şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 40- 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ve ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. 'r) Bakanlar Kurulunca uygulama usul ve esasları belirlenen
projeler kapsamında; Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu
altında bulunan taşınmazları geliştirmek, değerlendirmek, kişilerin
mülkiyetinde bulunan taşınmazları satın almak, trampa etmek, kamulaştırma ve
toplulaştırma yapmak. Birinci fıkranın (r) bendi kapsamındaki tüm taşınmazlara ilişkin
her tür ve ölçekteki etüt, harita, plan, imar planları, imar plan tadilatları
ve imar uygulamaları Bakanlığın talebi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca
yapılır ve onaylanarak yürürlüğe konulur.' MADDE 41- 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür
ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda yer alan 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Yüksek Kurulu' ibareleri 'Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu' şeklinde
ve 'kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu' ile 'Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu' ibareleri 'Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu' şeklinde değiştirilmiş ve aynı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendine aşağıdaki alt bentler eklenmiştir. '(13) 'Doğal (tabii) sit'; jeolojik devirlere ait olup, ender
bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında
veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır. (14) 'Taşınır tabiat varlıkları'; jeolojik devirlere ait olup,
ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer
altında veya su altında bulunan korunması gerekli taşınır tabii değerlerdir. (15) 'Sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamaları'; kentsel sit
alanları ve koruma alanlarında, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları
ile sokaktaki diğer yapıların özgün sokak dokusunu tanımlayan tüm öğelerle
birlikte korunması ve belgelenmesine yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon,
kentsel tasarım projeleri ile mühendislik dallarında yapılması gereken her
türlü proje ve bunların uygulamalarıdır. (16) 'Etkileşim-geçiş sahası'; korunması gerekli kültür
varlıklarını ve sit alanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük
gösteren, daha önceden sit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış
veya sit sınırları dışında tutulmuş korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve
benzerlerinin yer aldığı, sit bölgeleri arasında kalmış, sitleri doğrudan
etkileyen veya koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında gözönünde
bulundurulması gereken alanlardır.' MADDE 42- 2863 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin
(a) fıkrasının birinci paragrafında yer alan 'etkileşim çevresine ilişkin'
ibaresi 'etkileşim-geçiş sahası' şeklinde, ikinci, üçüncü, beşinci, sekizinci
ve dokuzuncu paragrafları aşağıdaki şekilde, (c) fıkrasının sekizinci
paragrafında yer alan 'Bayındırlık ve İskân' ibaresi 'Çevre ve Şehircilik'
şeklinde değiştirilmiştir. 'Koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu
tarafından üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları
belirlenir. Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl
içinde koruma amaçlı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere
koruma bölge kuruluna vermek zorundadır. Üç yıllık süre içinde zorunlu
nedenlerle plan yapılamadığı takdirde koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak
bu süre uzatılabilir. Uzatılan süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve
kullanma şartları uygulanır. Sit alanlarına ilişkin tüm ölçeklerde yapılmış; koruma bölge
kurullarının uygun görüşü alınarak yürürlüğe giren planların yargı kararları
ile uygulamasının durdurulması veya iptal edilmesi halinde ilgili koruma bölge
kurulunca geçiş dönemi yapılanma şartları yeniden belirlenir.' 'İlgili idareler, koruma amaçlı imar planını en geç iki ay
içinde görüşür ve varsa değişmesini istediği hususları koruma bölge kuruluna
bildirir. Koruma bölge kurulunda bu hususlar değerlendirilir ve kurul
tarafından uygun görülen haliyle planlar ilgili idarelere onaylanmak üzere
gönderilir. Planlar koruma bölge kurulunun uygun gördüğü şekliyle ilgili
idarelerce altmış gün içinde onaylanmak zorundadır. Bu süre içinde görüşülmeyen
ya da onaylanmayan planlar kesinleşerek yürürlüğe girer. Koruma amaçlı imar
planının yürürlüğe girmesiyle geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları
ayrıca karar almaya gerek kalmadan ortadan kalkar.' 'Koruma amaçlı imar planları, müellifi şehir plancısı olmak
üzere alanın konumu, sit statüsü ve özellikleri gözönünde bulundurularak ilgili
meslek gruplarından Bakanlıkça belirlenecek uzmanlar tarafından hazırlanır. Koruma amaçlı imar planları ve çevre düzenleme projelerinin
hazırlanması, gösterimi, uygulanması, denetimi, koruma amaçlı imar planı
değişiklikleri, plan müellifleri ile planlama ekibinin niteliği ve yeterliliği
ile görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça
hazırlanan yönetmelikle belirlenir.' MADDE 43- 2863 sayılı Kanunun 18 inci maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir. 'Sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamalarına ilişkin usul ve
esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.' MADDE 44- 2863 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin
birinci fıkrasında yer alan 'Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler
Genel Müdürlüğü' ibaresi 'Kültür ve Turizm Bakanlığı' şeklinde
değiştirilmiştir. MADDE 45- 2863 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin
ikinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiş, üçüncü ve dördüncü fıkraları
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'd) Bakanlıklarca Koruma Yüksek Kurulunda görüşülmesi talebiyle
gönderilen ve gündeme alınan konularda karar vermek. Mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları Koruma
Yüksek Kurulunda görüşülmesini istedikleri hususları bağlı, ilgili veya ilişkili
oldukları bakanlıklar aracılığıyla bildirir. Koruma Yüksek Kurulunca karar
verilen konular ilgili koruma bölge kurulunca tekrar görüşülmez. Koruma Yüksek Kurulunun gündemi Bakanlıkça belirlenir. Gündemin
belirlenmesini müteakip Koruma Yüksek Kurulu toplantıya çağırılır. Toplantı
sayısına bir sınırlama getirilmez. Koruma Yüksek Kurulu salt çoğunlukla
toplanır, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile karar verir.' MADDE 46- 2863 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin
ikinci fıkrasının (4), (5), (6) ve (9) numaralı bentleri ile üçüncü ve dördüncü
fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. '(4) Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü, (5) Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü, (6) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili Genel Müdürü,' '(9) Koruma bölge kurulları üyelerinden Bakanlıkça seçilecek
altı üye,' 'Koruma Yüksek Kurulunun başkanı, Bakanlık Müsteşarıdır. Bakan,
gerekli gördüğü takdirde Kurula başkanlık eder, ancak oy kullanmaz. Müsteşar bulunmadığı zaman görevlendireceği Müsteşar Yardımcısı
Kurula başkanlık eder.' MADDE 47- 2863 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin
ikinci ve dördüncü fıkralarında yer alan 've Yükseköğretim Kurulunca' ibareleri
yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 48- 2863 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin
dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı
maddenin yedinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. 'Ancak karar yeter sayısı dörtten az olamaz.' 'Koruma, Uygulama ve Denetim Bürosu kurulmamış yerlerde taşınmaz
kültür varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında, 3194 sayılı
İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tabi olmayan tadilat ve
tamiratlar koruma bölge kurulu müdürlüğünün izin ve denetiminde yapılır.' MADDE 49- 2863 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan 'beş' ibaresi 'yedi' şeklinde
değiştirilmiş, aynı fıkranın (b) bendi yürürlükten kaldırılmış ve üçüncü
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Koruma bölge kurulunun gündemiyle ilgili meslek odaları, koruma
bölge kurulu müdürlüğünün davetiyle toplantılara gözlemci olarak katılabilir.' MADDE 50- 2863 sayılı Kanunun 61 inci maddesinin
ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve
kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar, Bakanlıkça
değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine
alınır. Bu itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç üç ay
içinde karara bağlanır. Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itiraz konuları
ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak
itirazlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle
belirlenir.' MADDE 51- 2863 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde
eklenmiştir. 'EK MADDE 4- Taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları,
doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak bu
Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlık,
Çevre ve Şehircilik Bakanlığıdır. Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma
alanları ile ilgili hususlarda karar almak ve bu Kanunda öngörülen diğer iş ve
işlemlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmak üzere; Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Müsteşarının veya ilgili Müsteşar Yardımcısının başkanlığında, Tabiat
Varlıklarını Koruma Genel Müdürü, söz konusu varlıkların ve alanların
özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış biolog, peyzaj mimarı, ziraat, çevre,
orman ve su ürünleri mühendisleri ve hukukçular ile Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca uygun görülecek uzmanlardan Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez
Komisyonu ve taşrada Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcisinin başkanlığında,
aynı meslek alanlarından yeterli sayıda uzmanın katılması suretiyle yeteri
kadar Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu teşkil edilir. Bu
komisyonların iş, işlem ve kararları konusunda, bu Kanunun Koruma Yüksek Kurulu
ve koruma bölge kurulları ile ilgili hükümleri, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca alınan ilke kararları çerçevesinde kıyasen uygulanır. Bu Kanunda Koruma Yüksek Kurulunca alınması öngörülen kararlar,
tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları
bakımından Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölge kurullarınca alınması
öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır ve Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur. Bu Kanunda ve diğer mevzuatta tabiat varlıkları, doğal sit
alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Yüksek Kuruluna
ve koruma bölge kurullarına yapılan atıflar ilgisine göre Koruma Merkez
Komisyonuna ve koruma bölge komisyonlarına yapılmış sayılır ve ilgili
maddelerde geçen Koruma Yüksek Kurulundan Koruma Merkez Komisyonu ve koruma bölge
kurullarından koruma bölge komisyonları anlaşılır. Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma
alanları ile ilgili iş, işlem ve kararlara ilişkin usul ve esaslar ile bu
konularda görev yapacak komisyonların teşkili, çalışma usul ve esasları Çevre
ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.' MADDE 52- 2863 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici
maddeler eklenmiştir. 'GEÇİCİ MADDE 9- Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve
bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca hazırlanması öngörülen yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu
maddenin yürürlüğe girmesinden önce yürürlüğe girmiş olan yönetmeliklerin bu
Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. GEÇİCİ MADDE 10- Koruma bölge kurullarının mevcut üyelerinin
görevleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sona erer.' MADDE 53- 16/4/2003 tarihli ve 4848 sayılı Kültür
ve Turizm Bakanlığı Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan '2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanunu' ibaresi '21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kanun'
şeklinde değiştirilmiş ve aynı Kanunda yer alan 've tabiat' ibareleri ile 've
Tabiat' ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 54- 31/10/1985 tarihli ve 3234 sayılı Orman
Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut (ç) bendi
(d) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. 'ç) Orman Harita ve Uzaktan Algılama Dairesi Başkanlığı,' MADDE 55- 3234 sayılı Kanuna 22 nci maddesinden
sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. 'Orman Harita ve Uzaktan Algılama Dairesi Başkanlığı MADDE 22/A- Orman Harita ve Uzaktan Algılama Dairesi
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Genel Müdürlüğün, uydu görüntüleri, hava ve yer fotoğrafları,
harita ve koordinat bilgilerine ilişkin işlemlerini yapmak ve yaptırmak, b) Coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama ile ilgili
faaliyetleri yürütmek, c) Ormancılıkla ilgili haritaların hazırlanmasına ilişkin iş ve
işlemleri yapmak veya yaptırmak, ç) Genel Müdürlükçe verilecek benzeri görevleri yapmak.' MADDE 56- 3234 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici
madde eklenmiştir. 'GEÇİCİ MADDE 6- 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Orman
Genel Müdürlüğüne verilen görevlerle ilgili iş ve işlemlerden dolayı Çevre ve
Orman Bakanlığınca taraf olunan işlem ve sözleşmelerde Orman Genel Müdürlüğü
taraf olur ve Çevre ve Orman Bakanlığı leh ve aleyhine açılmış olan davalar ile
başlatılmış olan takiplerde adı geçen Genel Müdürlük kendiliğinden taraf
sıfatını kazanır. Söz konusu görevlere ilişkin olarak bu maddenin yürürlüğe
girmesinden önce Çevre ve Orman Bakanlığınca yapılmış iş ve işlemler sebebiyle
açılacak davalar Orman Genel Müdürlüğüne yöneltilir. Çevre ve Orman Bakanlığından Orman Genel Müdürlüğüne devredilen
görev ve hizmetlere ilişkin dava ve icra takip dosyaları Maliye Bakanlığı ile
Orman Genel Müdürlüğünce müştereken belirlenecek esaslara göre bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde adı
geçen Genel Müdürlüğe devredilir. Bu şekilde devredilen dava ve icra takipleri
ile ilgili olarak devir tarihine kadar yapılmış her türlü işlem ilgili idareler
adına yapılmış sayılır.' MADDE 57- 3234 sayılı Kanunun eki (1) sayılı
cetvel ekteki şekilde değiştirilmiştir. MADDE 58- 26/1/2011 tarihli ve 6107 sayılı İller
Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına
aşağıdaki bentler eklenmiştir. 'h) Bakanlık tarafından talep edilen özel projeler ve kentsel
altyapı projeleri ile yapım işlerini yapar veya yaptırır. ı) Bankaya kaynak temin etmek üzere, proje kaynağı için herhangi
bir borç ve şartlı yükümlülük altına girmemek kaydıyla kâr amaçlı gayrimenkul
yatırım projeleri ile uygulamalar yapar veya yaptırır.' MADDE 59- 6107 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin
birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. '(1) Yönetim Kurulu, Genel Kurula karşı sorumlu karar organıdır.
Yönetim Kurulu Genel Müdür dahil yedi üyeden oluşur. (2) Yönetim Kurulunun dört üyesi Bakanlık tarafından atanır; iki
üyesi de belediyeleri ve il özel idarelerini temsil etmek üzere Genel Kurula
katılan belediye başkanları ve il özel idare temsilcileri arasından İçişleri
Bakanlığı tarafından önerilen iki kat aday arasından Genel Kurul tarafından
seçilir. Yönetim Kurulu yemin törenini izleyen ilk toplantıda, aralarından
birer üyeyi başkan ve başkan vekili olarak seçer.' MADDE 60- 6107 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin
birinci fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'Genel Müdür, Bakanın teklifi üzerine Başbakan tarafından
atanır.' MADDE 61- 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu
Konut Kanununun ek 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'müşterek
kararname ile,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Başkan Yardımcıları Başkanlığın
bağlı bulunduğu Bakan tarafından,' ibaresi eklenmiştir. MADDE 62- Ekli (1) sayılı listede yer alan
kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı
cetvelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Orman
Genel Müdürlüğü bölümlerinden çıkarılmış ve ekli (2) sayılı listede yer alan
kadrolar ihdas edilerek aynı cetvelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür ve
Turizm Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ve Orman Genel Müdürlüğüne ait
bölümlerine eklenmiştir. Bu Kanun Hükmünde Kararname ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
merkez ve taşra teşkilatında kullanılmak üzere ihdas edilen ikiyüze kadar
kadroya, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunundaki sınırlamalara
tabi olmadan açıktan ve naklen atama yapılabilir. MADDE 63- Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı
tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 64- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür. (1) SAYILI CETVEL ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MERKEZ TEŞKİLATI Genel Müdür Genel Müdür Yrd. Hizmet Birimleri Danışma ve Denetim Birimleri Yardımcı Birimler Genel Müdür Genel Müdür Yrd. 1) Orman Zararlılarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı 1) Teftiş Kurulu Başkanlığı 1) Personel Dairesi Başkanlığı Genel Müdür Yrd. 2) Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı 2) Hukuk Müşavirliği 2) İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı Genel Müdür Yrd. 3) Kadastro ve Mülkiyet Dairesi Başkanlığı 3) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı 3) Dış İlişkiler, Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanlığı Genel Müdür Yrd. 4) Orman İdaresi ve Planlama Dairesi Başkanlığı 4) Orman Harita ve Uzaktan Algılama Dairesi Başkanlığı Genel Müdür Yrd. 5) İşletme ve Pazarlama Dairesi Başkanlığı 5) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı 6) Ağaçlandırma Dairesi Başkanlığı 7) Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanlığı 8) Silvikültür Dairesi Başkanlığı 9) Orman ve Köy İlişkileri Dairesi Başkanlığı 10) İnşaat ve İkmal Dairesi Başkanlığı 11) Odun Dışı Ürün ve Hizmetler Dairesi Başkanlığı 12) Fidanlık ve Tohum İşleri Dairesi Başkanlığı (1) SAYILI LİSTE KURUMU : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İPTAL EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Uzman 1 37 37 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 3 30 30 TH Arkeolog 1 4 4 TH Arkeolog 2 1 1 TH Teknisyen 3 20 20 YH Hizmetli 7 15 15 YH Hizmetli 12 10 10 TOPLAM 117 117 KURUMU : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İPTAL EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Koruma Bölge Kurulları Koordinasyon Müdürü 1 1 1 TH Mühendis 6 2 2 TH Mimar 6 1 1 TH Şehir Plancısı 6 1 1 TOPLAM 5 5 KURUMU : ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : TAŞRA İPTAL EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Fotogrametri Müdürü 1 1 1 GİH Fotogrametri Müdür Yardımcısı 1 1 1 TOPLAM 2 2 (2) SAYILI LİSTE KURUMU : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar Yardımcısı 1 1 1 GİH Genel Müdür 1 1 1 GİH Genel Müdür Yardımcısı 1 2 2 GİH Daire Başkanı 1 8 8 TH Mühendis 5 55 55 TH Şehir Plancısı 5 15 15 TH Jeolog 5 5 5 TH Jeomorfolog 5 5 5 SH Biolog 5 30 30 TOPLAM 122 122 KURUMU : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Şube Müdürü 1 81 81 TOPLAM 81 81 KURUMU : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Bilgisayar İşletmeni 7 2 2 GİH Memur 9 6 6 TH Mimar 1 2 2 TH Mimar 3 2 2 TH Mimar 6 2 2 TH Mühendis 1 2 2 TH Mühendis 3 2 2 TH Mühendis 6 2 2 TH Şehir Plancısı 1 1 1 TH Şehir Plancısı 3 1 1 TH Şehir Plancısı 6 3 3 TH Arkeolog 1 2 2 TH Arkeolog 3 2 2 TH Arkeolog 6 2 2 TH Müze Araştırmacısı 1 2 2 TH Müze Araştırmacısı 3 2 2 TH Müze Araştırmacısı 6 2 2 TOPLAM 37 37 KURUMU : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Bilgisayar İşletmeni 3 8 8 GİH Bilgisayar İşletmeni 5 8 8 GİH Bilgisayar İşletmeni 7 8 8 GİH Bilgisayar İşletmeni 9 10 10 GİH Memur 7 2 2 GİH Memur 9 4 4 GİH Memur 10 4 4 GİH Memur 11 7 7 GİH Memur 12 8 8 TH Mimar 1 7 7 TH Mimar 3 10 10 TH Mimar 6 21 21 TH Mühendis 1 6 6 TH Mühendis 3 8 8 TH Mühendis 6 20 20 TH Şehir Plancısı 1 3 3 TH Şehir Plancısı 3 5 5 TH Şehir Plancısı 6 10 10 TH Arkeolog 1 3 3 TH Arkeolog 3 5 5 TH Arkeolog 6 10 10 TH Müze Araştırmacısı 1 3 3 TH Müze Araştırmacısı 3 5 5 TH Müze Araştırmacısı 6 10 10 TOPLAM 185 185 KURUMU : ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar Yardımcısı 1 1 1 TOPLAM 1 1 KURUMU : ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Şube Müdürü 1 30 30 TOPLAM 30 30 KURUMU : ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Orman Harita ve Uzaktan Algılama Daire Başkanı 1 1 1 TOPLAM 1 1 (3) SAYILI LİSTE KURUMU : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Bakanlık Müşaviri 1 7 7 TOPLAM 7 7 B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 5., 6., 7.,
8., 10., 11., 35., 43., 45., 46., 56., 57., 63., 87., 90., 91., 117., 123.,
127. ve 169. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO,
Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve Celal Mümtaz AKINCI'nın
katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, 2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara
bağlanmasına, 27.10.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ayhan KILIÇ tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptal davasına konu Kanun Hükmünde
Kararname kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında
Genel Açıklama Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde
kararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal
denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa
Mahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin,
öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının
çözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde
kararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca
Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz
edilmekte ise de Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde
kararnamenin yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da,
Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına
çıkılması, kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir. Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü hal
kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanun
hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,
kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı bir
bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanun
hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.
Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,
geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veya
dayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriği
Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan söz
edilemez. Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,
kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, ' Kanunlar
Anayasaya aykırı olamaz. ' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,
onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanun
hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem
dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar. Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, ' Sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... 'in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye
Büyük Millet Meclisi, ' Bakanlar Kurulu 'na ancak kanun hükmünde
kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi verebilir. Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği
öngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça
yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesinde
olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe
kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz. B- KHK'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığı İddiasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223
sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptal
edilmesi halinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek KHK'nin
tümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 87. ve 91. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147
sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasına
dayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelik
Anayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddi
gerekir. C- KHK'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ve Eki (1) Sayılı Cetvel ile
(1), (2) ve (3) Sayılı Listelerin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup
Olmadığının İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin ve eki (1)
sayılı cetvel ile (1), (2) ve (3) sayılı listelerin 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında olmadığı ve acil, ivedi, önemli ve zorunlu konuları düzenlemediği
belirtilerek Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7. ve 91. maddelerine aykırı
oldukları ileri sürülmüştür. 1- KHK'nin 1. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'nin 2. Maddesinin (1)
Numaralı Fıkrasına Eklenen (h) Bendi KHK'nin 1. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrasına eklenen (h) bendi, 23.8.2011 günlü, 653 sayılı Ekonomi
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararname'nin 6. maddesiyle değiştirildiğinden konusu kalmayan (h)
bendine ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar
vermek gerekir. 2- KHK'nin 4. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'nin 7. Maddesinin (1)
Numaralı Fıkrasına Eklenen (e) Bendi KHK'nin 4. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 7. maddesinin (1)
numaralı fıkrasına eklenen (e) bendi, 16.5.2012 günlü, 6306 sayılı Afet Riski
Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 19. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bende ilişkin
iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 3- KHK'nin 5. Maddesiyle Değiştirilen 644 Sayılı KHK'nin 8.
Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (ı) Bendi KHK'nin 5. maddesiyle değiştirilen 644 sayılı KHK'nin 8.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ı) bendi, 11.10.2011 günlü, 662 sayılı Aile
ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendiyle, bentte yer alan 'kriterlerini' ibaresinden sonra gelmek
üzere 'Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile birlikte' ibaresi eklenerek
değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında
karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 4- KHK'nin 7. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'nin 10. Maddesinin (2)
Numaralı Fıkrasında Yer Alan (ç) İbaresinin (c) Şeklinde Değiştirilmesi KHK'nin 7. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 10. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında yer alan ve (c) şeklinde değiştirilen (ç) ibaresi, 6306
sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile yürürlükten
kaldırıldığından, konusu kalmayan değişikliğe ilişkin hükmün iptal istemi
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 5- KHK'nin 8. Maddesi KHK'nin 8. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 11. maddesinde yapılan
değişiklikler, 6306 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi
ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 6- KHK'nin 10. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (e) Bendi KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (c) bendi, 662 sayılı KHK'nin 14. maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendiyle, bentte yer alan 'değiştirmek,' ibaresinden
sonra gelmek üzere 'onaylamak,' ibaresi eklenerek değiştirildiğinden,
konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar vermek gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 7- KHK'nin 13. Maddesi KHK'nin 13. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 32. maddesine eklenen
(2) numaralı fıkra, 23.8.2011 günlü, 653 sayılı KHK'nin 7. maddesiyle
yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 8- KHK'nin 20. Maddesi KHK'nin 20. maddesiyle yürürlükten kaldırılan, 27.6.1989 günlü,
375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914
Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması,
Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem
Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 3.
maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'Özel Çevre Koruma Kurumu
Başkanlığı,' ve sekizci fıkrasında yer alan 'Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı,' ibareleri, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin
Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1.
maddesiyle 375 sayılı KHK'ye eklenen ek madde 12'nin (1) numaralı fıkrasının (m)
bendiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal
istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 9- KHK'nin 21. Maddesi KHK'nin 21. maddesiyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 'Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması' başlıklı 8. maddesinin (b) bendinin
birinci paragrafının dördüncü cümlesi ile ikinci paragrafının üçüncü
cümlesinde, değiştirilerek onaylanan imar planlarının belediye başkanlıkları
ile valilikler tarafından tespit edilen ilan yerleriyle birlikte ilgili
idarelerin internet sayfalarında da ilan edilmesi öngörülmüştür. 3194 sayılı
İmar Kanunu'nun 8. maddesine göre, imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulmasında yetkili idareler, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde belediyeler;
belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise il özel idareleridir.
Dolayısıyla dava konusu kural ile yapılan değişiklik, belediye ve il özel
idarelerinin görevine ilişkindir. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.
maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli
ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkinin
kapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarak
kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi
girmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,
var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. Bu
amaçla; 1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,
yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine, 2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve
ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veya
yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yeniden
düzenlenmesine, 3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan
bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve
yurt dışında teşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir. İkinci olarak kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen
memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,
nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye
sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yeni
düzenlemeler yapılması için KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. 6223 sayılı Yetki Kanunuyla kamu hizmetlerinin bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi amacına yönelik olarak Bakanlar
Kuruluna verilen kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi, Bakanlıklar ile
bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşları kapsamakta olup Bakanlık veya bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluş niteliğinde olamayan kamu kurum ve kuruluşları
kapsamına almamaktadır. Bakanlar Kurulunun, 6223 sayılı Yetki Kanunu'na
dayanarak bakanlık veya bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluş niteliğinde olamayan
kamu kurum ve kuruluşlarının görev, yetki, teşkilat ve kadrolarına ilişkin
düzenleme yapması mümkün değildir. Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca belediyeler ve il özel
idareleri mahallî idare kuruluşu niteliğindedirler. Merkezî idare, mahallî
idareler üzerinde vesayet yetkisine sahip olmakla birlikte bu durum, mahallî
idareleri merkezi idarenin bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşu haline
getirmemektedir. Bu itibarla, belediye ve il özel idarelerinin görevinde
değişiklik öngören dava konusu kural, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
değildir. İptali gerekir. 10- KHK'nin 22. Maddesi KHK'nin 22. maddesiyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 27. maddesi
başlığıyla birlikte değiştirilmiştir. Anılan maddede, köylerde yapılacak
yapıların ruhsata bağlanmasına ilişkin olarak yetkili idarelerce uygulanacak
usul ve esaslar düzenlenmiştir. Kuralda sözü edilen yetkili idareler, 3194
sayılı Kanun'un 21. maddesine göre yapı ruhsatı verme yetkisini haiz olan
belediyeler ve il özel idareleridir. Dolayısıyla dava konusu kuralla,
belediyeler ve il özel idarelerinin göreviyle ilgili düzenleme yapıldığı
anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, belediyeler ve il özel idarelerinin
görevine ilişkin düzenleme içeren dava konusu kural, 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında değildir. İptali gerekir. 11- KHK'nin 23. Maddesi KHK'nin 23. maddesi ile 3194 sayılı Kanun'a eklenen ek 4.
maddenin birinci fıkrasıyla, mera, yaylak ve kışlakların geleneksel kullanım
amacıyla geçici yerleşme yeri olarak kullanılmasına olanak sağlayan
düzenlemeler yapılmıştır. Bu amaçla valilikler bünyesinde bir komisyon
oluşturulması ve söz konusu komisyon tarafından il genelindeki toplam mera,
yaylak ve kışlakların binde beşini geçmemek üzere belirlenen alanların geçici
yerleşme yeri olarak tahsis edilmesi öngörülmüştür. Mera, yaylak ve kışlakların
tahsis amacı değiştirilen kısımlarının, hazine adına kaydedileceği belirtilmiştir.
Bu şekilde geçici yerleşim yeri olarak belirlenerek tahsis amacı değiştirilen
alanların, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan kısımlarının ilgili
belediyelere; diğer kısımlarının ise il özel idarelerine veya özel kanunlarla
belirlenen ilgili idarelere tahsis edilmesi gerektiği kurala bağlanmış; bu
alanlardan, kamu hizmetlerinde kullanılacak bölümlerin dışında kalan yerlerin talep sahiplerine bedeli karşılığında yirmi dokuz yıla kadar tahsis
edilmesi öngörülmüştür. Ayrıca fıkranın devamında bu yerlerde yapılacak
yapılara ilişkin çeşitli kurallar getirilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında ise mera, yaylak ve kışlakların
12.3.1982 günlü, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilen turizm
merkezleri ile kültür ve turizm gelişim bölgeleri kapsamında kalan
kısımlarının, tahsis amacı değiştirilmek suretiyle Hazine adına tescili ve bu
alanların Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi öngörülmüştür. Mera, yaylak ve kışlakların kullanımı ve bunların tahsis
amacının değiştirilmesine ilişkin düzenlemenin kamu hizmetlerinin bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi ile bir ilgisinin bulunmadığı
açıktır. Diğer taraftan, mera, yaylak ve kışlakların kullanımı ve bunların
tahsis amacının değiştirilmesine ilişkin kural, kamu kurum ve kuruluşlarında
istihdam edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu
görevlilerinin atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme,
görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin düzenleme
olarak da nitelendirilemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında değildir. İptali gerekir. 12- KHK'nin 24. Maddesi KHK'nin 24. maddesiyle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında
Kanun'un 1. maddesinin, anılan Kanun'un kapsamını düzenleyen ikinci fıkrası
değiştirilmiştir. 4708 sayılı Kanun; can ve mal güvenliğini teminen, imar planına,
fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması
için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve
esasları düzenlemek amacıyla çıkarılmıştır. Proje ve yapı denetimi görevi, 3194
sayılı Kanun'a göre belediye ve il özel idarelerine ait bir görev olduğundan,
bu Kanun'un uygulamasından sorumlu idareler de belediyeler ve il özel
idareleridir. Belediyeler ve il özel idarelerinin yapı denetimine ilişkin görev
ve yetkilerini kullanabileceği alanlar, 4708 sayılı Kanun'un kapsam maddesinde
belirtilmiştir. Bu itibarla, 4708 sayılı Kanun'un kapsam maddesinde değişiklik
yapılması, belediye ve il özel idarelerinin 4708 sayılı Kanun'dan kaynaklanan
görevlerinde değişiklik yapılması anlamını taşır. Her ne kadar 4708 sayılı Kanun'da yapı denetim kuruluşlarının
denetimi ve bu kuruluşlarca uyulacak usul ve esasların belirlenmesi hususunda
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bazı yetkiler verilmiş ise de Bakanlığın
yetkileri daha çok düzenleme ve denetlemeyle sınırlı olup, 4708 sayılı Kanun'u
doğrudan uygulama yetkisi belediyeler ve il özel idarelerindedir. Açıklanan nedenlerle, belediye ve il özel idarelerinin görevine
ilişkin düzenleme içeren dava konusu kural, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
değildir. İptali gerekir. 13- KHK'nin 27. Maddesiyle Değiştirilen 4708 Sayılı Kanun'un 5.
Maddesinin Beşinci Fıkrası 4708 sayılı Kanun'un 5. maddesinin, değiştirilen beşinci
fıkrası, yapı sahibi tarafından yapı denetim kuruluşuna ödenmesi gereken hizmet
bedelinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Sözü edilen düzenlemenin, bir özel hukuk sözleşmesi olan yapı
hizmet sözleşmesinin hükümlerine (bedeline) ilişkin olduğu açıktır. Yapı hizmet
sözleşmesinin hükümlerine ilişkin düzenleme yapılmasının kamu hizmetlerinin
bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi ile bir ilgisi
bulunmadığı gibi söz konusu düzenleme kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam
edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin
atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve
emekliye sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin düzenleme olarak da
nitelendirilemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında değildir. İptali gerekir. 14- KHK'nin 27. Maddesiyle Değiştirilen 4708 Sayılı Kanun'un 5.
Maddesinin Altıncı Fıkrası KHK'nin 27. maddesiyle değiştirilen 4708 sayılı Kanun'un 5.
maddesinin altıncı fıkrası, 662 sayılı KHK'nin 16. maddesiyle, fıkrada yer alan '%1'i' ibarelerinin '% 3'ü' olarak değiştirilmesi nedeniyle
konusu kalmayan bu fıkraya ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar vermek gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU ile Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe
katılmamışlardır. 15- KHK'nin 51. Maddesiyle 2863 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 4.
Maddenin İkinci Fıkrası KHK'nin 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4.
maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''Tabiat Varlıklarını
Koruma Genel Müdürü, söz konusu varlıkların ve alanların özelliklerine göre
konusunda uzmanlaşmış biolog, peyzaj mimarı, ziraat, çevre, orman ve su
ürünleri mühendisleri'' ibaresi, 662 sayılı KHK'nin 15. maddesiyle ile
değiştirildiğinden; ''Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcisinin
başkanlığında,..' ibaresi ise 662 sayılı KHK'nin 15. maddesiyle ile
yürürlükten kaldırıldığından konusu kalmayan ikinci fıkraya ilişkin iptal
istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 16- KHK'nin 54. Maddesi KHK'nin 54. maddesiyle 31.10.1985 günlü, 3234 sayılı Orman Genel
Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasına
eklenen (ç) bendi, 657 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 12.
maddesiyle değiştirildiğinden; mevcut (ç) bendinin (d) bendi olarak teselsül
ettirilmesi, 657 sayılı KHK'nin 12. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından
konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar vermek gerekir. 17- KHK'nin 55. Maddesi KHK'nin 55. maddesiyle 3234 sayılı Kanun'a eklenen 22/A maddesi,
657 sayılı KHK'nin 13. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından konusu kalmayan
bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar
vermek gerekir. 18- KHK'nin 61. Maddesi KHK'nin 61. maddesiyle 2.3.1984 günlü, 2985 sayılı Toplu Konut
Kanunu'nun ek 3. maddesinin ikinci fıkrasına 'müşterek kararname ile,' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen 'Başkan Yardımcıları Başkanlığın bağlı bulunduğu
Bakan tarafından,' ibaresi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı KHK'nin 25.
maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. 19- KHK'nin Diğer Kuralları Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;
KHK'nin, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı gerekçesiyle iptal edilen
kuralları ile hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler
dışında kalan diğer kurallarının 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında olduğu
anlaşıldığından bu maddelere, fıkralara, bentlere, bölümlere, cetvele ve
listelere ilişkin iptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU, 4708 Kanun'un 5. maddesinin dördüncü
fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin bölümü ile 41. maddesiyle 2863
sayılı Kanun da yapılan ibare değişikleri ve aynı Kanun'un 3. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine eklenen (13), (14), (15) ve (16) numaralı alt
bentler yönünden bu görüşe katılmamıştır. D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin Anayasa'nın 91.
Maddesi Yönünden İncelenmesi Dava dilekçesinde, 648 sayılı KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin
ve eki (1) sayılı cetvel ile (1), (2) ve (3) sayılı listelerin Anayasa'nın 91.
maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış
alanlara ilişkin düzenleme içerdiği, bu nedenle Anayasa'nın 2., 6. 7. ve 91.
maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür. 1- KHK'nin 62. Maddesinin İkinci Fıkrası 648 sayılı KHK'nin 62. maddesinin ikinci fıkrasında, bu KHK ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında kullanılmak üzere
ihdas edilen iki yüze kadar kadroya, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanunu'ndaki sınırlamalara tabi olmadan açıktan ve naklen atama
yapılabileceği hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 161. maddesinde, Devletin ve kamu iktisadi
teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamalarının 'yıllık
bütçelerle' yapılacağı ve bütçenin 'kanunla' düzenleneceği
belirtilmiştir. Anayasa'nın 163. maddesinde bütçelerde değişiklik yapılmasının
esasları düzenlenmiş, maddenin üçüncü cümlesinde ise 'Bakanlar Kuruluna
kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi verilemez.' hükmüne
yer verilmiştir. KHK'nin 62. maddesinin ikinci fıkrasıyla, 648 sayılı KHK ile Çevre
ve Şehircilik Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında kullanılmak üzere ihdas
edilen iki yüze kadar kadroya, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunundaki sınırlamalara tabi olmadan açıktan ve naklen atama yapılabilmesinin
olanaklı kılınması, 6091 sayılı Bütçe Kanunu'nun 22. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında öngörülen sınırlamaların, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
merkez ve taşra teşkilatına tahsis edilen iki yüz kadro yönünden uygulanmaması
sonucunu doğurduğundan bu durum, bütçe kanununda değişiklik yapılması anlamı
taşımaktadır. Açıklanan nedenlerle dava konusu kural, Anayasa'nın 163.
maddesine aykırıdır. İptali gerekir. 2- KHK'nin Diğer Kuralları KHK'nin 62. maddesinin ikinci fıkrası ile 6223 sayılı Yetki
Kanunu kapsamında bulunmadıkları gerekçesiyle iptal edilenler ve ayrıca hakkında
karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğer
kurallarında Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde
kararname ile düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir
düzenlemeye yer verilmediği anlaşıldığından bu maddelere, fıkralara, bentlere,
bölümlere, cetvele ve listelere ilişkin iptal isteminin reddi gerekir. E- Kanun Hükmünde Kararname'nin İçerik Yönünden İncelenmesi 1- KHK'nin 1. Maddesiyle Değiştirilen 644 Sayılı KHK'nin 2.
Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (ç) Bendinde Yer Alan ''Bakanlar
Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile'' ve ''mülkiyeti
kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe
dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik
bölgeleri'' İbareleri Dava dilekçesinde, dava konusu kuralların Anayasa'nın 2., 5.,
6., 7., 87., 117. ve 127. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. a- Anayasa'nın 7. ve 87. Maddeleri Yönünden İnceleme Dava dilekçesinde, hiçbir ölçü getirilmeden ve çerçevesi
çizilmeden Bakanlar Kuruluna mahallî idarelere ait bir görev olan planlama
hizmetlerini Bakanlığa devretme yetkisi verilmesinin, yasama yetkisinin devri
niteliğinde olduğu belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 7. ve 87. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralların da yer aldığı 644 sayılı KHK'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına,
Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile mülkiyeti kamuya ait arsa ve
araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler,
askerî yasak bölgeleri, genel sığınak alanları ve özel güvenlik bölgelerine
ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama
imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapma,
yaptırma, onaylama, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce
ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni verme
görev ve yetkisi verilmiştir. Anayasa'nın 7. maddesinde, 'Yasama yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' denilmektedir.
Öte yandan, Anayasa'nın 87. maddesinde 'kanun koyma' yetkisinin Türkiye
Büyük Millet Meclisine ait bir görev olduğu açıklığa kavuşturulmuştur. Buna
göre, Anayasa'da kanun ile düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organına
genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı
değildir. Farklı koşul ve durumlara göre sık sık değişik önlemler alma,
bunları kaldırma ve süratli biçimde hareket etme zorunluluğunun bulunduğu
alanlarda, yasama organının temel kuralları saptadıktan sonra, uzmanlık ve teknik
konulara ilişkin hususları yürütmeye bırakması, yasama yetkisinin devri olarak
yorumlanamaz. Dava konusu kuralları da içeren (ç) bendinde, Bakanlığın,
Bakanlar Kurulunca belirlenen alanlarda ne tür yetkiler kullanabileceği açıkça
düzenlenmek suretiyle konunun çerçevesi çizilmiştir. Bakanlığın, bu yetkileri
kullanılacağı alanların belirlenmesi, idari ve teknik bir mesele olup gelişen
koşul ve durumlar dikkate alınarak süratli bir şekilde karar alınabilmesini
sağlamak amacıyla bu konudaki yetkinin Bakanlar Kuruluna bırakılması yasama
yetkisinin devri anlamına gelmez. Açıklanan nedenlerle dava konusu kurallar, Anayasa'nın 7. ve 87.
maddelerine aykırı değildir. b- Anayasa'nın 2. ve 5. Maddeleri Yönünden İnceleme Dava dilekçesinde, ülke güvenliği açısından önemli olan ve
gizlilik taşıyan milli güvenliğe dair tesisler, askerî yasak bölgeler, genel
sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri ile ilgili plan ve projelerin Kuvvet
Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Harita Genel Komutanlığınca
yapılacağı mevzuatta yer almış iken bu alanlardaki planların yapım esaslarını
belirleme ve bu planları gerektiğinde bizzat yapma yetkisinin Mekânsal Planlama
Genel Müdürlüğüne verilmesinin, yetki karmaşasına yol açacağı gibi anılan Genel
Müdürlüğün bunları özel kişilere de yaptırabildiği gözetildiğinde milli
güvenliği tehdit ettiği belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2. ve 5.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel
ilkelerinden biri 'belirlilik ilkesi' dir. Bu ilkeye göre, yasal
düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve
kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması
ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi
gerekir. Anayasa'nın 5. maddesinde, Türk Milletinin bağımsızlığını ve
bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak,
kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamanın Devletin temel
amaç ve görevlerinden olduğu belirtilmiştir. Buna göre Devlet, ülke güvenliğini
sağlamak amacıyla her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. Millî güvenliğe dair tesisler, askerî yasak bölgeler, genel
sığınak alanları, özel güvenlik bölgelerinde her tür ve ölçekteki harita, etüt,
plan ve parselasyon planlarını yapma yetkisi, bu konuda ayrıksı bir düzenleme
bulunmadığından 3194 sayılı Kanun'daki genel kural uyarınca belediye ve il özel
idarelerindedir. Dava konusu kurallarla, mahallî idarelere ait olan planlama
yetkisinin belirtilen alanlarla sınırlı olmak üzere Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından kullanılmasına olanak tanınmıştır. Dolayısıyla
belirsizliğe yol açan herhangi bir durum söz konusu değildir. Öte yandan, 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik
Bölgeleri Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan ikincil mevzuatla, bu
bölgelerdeki yapılaşmalar için ruhsat verilmeden önce yetkili komutanlığın
izninin alınması zorunlu kılınmak suretiyle anılan komutanlıklara, bölgenin
savunma gücü ve gizliliği yönünden sakıncalı olabilecek yapıların inşasını
önleme olanağı tanınmıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 5.
maddelerine aykırı değildir. c- Anayasa'nın 127. Maddesi Yönünden İnceleme Dava dilekçesinde, yerel düzeyde uygulanacak planların yapımı görevinin
merkezî idareye bırakılması kanun koyucunun takdirinde olmakla birlikte yerel
yönetimlerin bu süreçten tamamen dışlanmasının imar planlarındaki uyumu
bozacağı belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 127. maddesine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. Mahallî idarelere ilişkin Anayasa'nın 127. maddesinin birinci
fıkrasında, bunların il, belediye veya köy halkının mahallî müşterek
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar
organları kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu
tüzelkişileri oldukları, ikinci fıkrasında yerel yönetimlerin kuruluş ve
görevleri ile yetkilerinin, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla
düzenleneceği belirtilmiştir. Maddenin beşinci fıkrasında ise merkezî idarenin,
mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine
uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum
yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla
kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahip
olduğu belirtilmektedir. Anayasa'da imar planlarına ilişkin yetkinin merkezi idare ya da
yerel yönetimlere ait olduğu konusunda bir kural yer almamakta olup ihtiyaçlara
göre bu hususun belirlenmesi yetkisi kanun koyucunun takdirindedir. Mahallî müşterek ihtiyaç, herhangi bir yerel yönetim biriminin
sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını
değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan somut durumların yarattığı,
yoğunlaştırdığı ve sürekli güncelleştirdiği, özünde etkinlik, ölçek ve
sağladığı yarar bakımından yerel sınırları aşmayan, bölünebilir ve rekabet
konusu olabilen yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak
beklentileri ifade etmektedir. Anayasa'da il, belediye ya da köy halkının yerel
ortak ihtiyaçlarının neler olduğu belirlenmemiş, bunun saptanması hususu kanun
koyucuya bırakılmıştır. Bu durumda kanun koyucu, kamu yararını gözeterek,
anayasal sınırları içinde merkezî yönetimle yerel yönetim arasındaki görev sınırlarını
belirleyebilir. İdarenin bütünlüğü ilkesinden hareketle düzenlemenin yerel
yönetimleri ortadan kaldırma ya da etkisiz kılma amacına yönelik olmaması,
belirli alanlar bakımından belirli koşullara bağlı ve yerel yönetimlere bir yük
ya da borç getirmeden kimi görev ve yetkilerin merkezî yönetim birimine
bırakılması mümkündür. İmar planlarının yapımı ve değiştirilmesi, temelde
belediyelerden başlayıp merkezî yönetime kadar çeşitli düzeylerdeki karar verme
süreci sonunda tamamlanır. Yerel ölçekteki gereksinimlere getirilen çözümlerin
aynı zamanda ülkenin genel ihtiyaçlarıyla da uyumlu olması gerekmektedir. Bu
nedenle söz konusu planlar, merkezî yönetimin vesayet yetkilerini kullanarak
yerel yönetimlerle birlikte gerçekleştirdiği siyasal, hukuki ve teknik
belgelerdir. Bu planların yapımı, merkezî yönetim ile yerel yönetimler arasında
anayasal, yasal ve teknik düzeyde işbirliği ve uyumu gerektirebilir. Bakanlar Kurulunca kamu yararı gözetilerek belirlenen projeler
kapsamında kalan alanlar ile ülke güvenliği için büyük önem taşıyan milli güvenliğe
dair tesisler, askerî yasak bölgeler, genel sığınak alanları ve özel güvenlik
bölgeleriyle ilgili etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve
uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını yapma görev ve yetkisinin
Bakanlığa verilmesi kanun koyucunun takdiri kapsamındadır. Kurallarda
belirtilen alanların dışında kalan yerlerde imar planlarını yapma yetkisi yerel
yönetimlerde kalmaya devam ettiğinden, düzenlemenin yerel yönetimleri ortadan
kaldırmayı ve etkisiz kılmayı amaçladığı söylenemez. Kaldı ki, bu alanlardaki
planlama yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığına verilmekle birlikte
ruhsatlandırma yetkisi yerel yönetimlerde bırakılarak yerel yönetimlerin imar
ve yapılaşma sürecinden tamamen dışlanması engellenmiştir. Kurallarda belirtilen alanlarla ilgili mahallî idarelerin başvuru
tarihinden itibaren iki ay içinde ruhsatlandırma yapmaması halinde ruhsat ve
yapı kullanma izninin resen Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca verileceğinin
öngörülmesi, mahallî idarelerin bu görevlerini ifadan kaçınmalarını engelleme
amacına yönelik olup yerel yönetimlerin bu husustaki yetkilerinin takdire bağlı
olarak kaldırılması şeklinde nitelendirilemez. Nitekim Anayasa Mahkemesi
kararlarında da vurgulandığı gibi, yerinden yönetim kuruluşlarının kanunla
kendilerine verilen görevleri hiç yapmaması veya kanunun öngördüğü şekilde
yapmaması gibi kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda kanunla öngörülmek
kaydıyla, merkezî idareye yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek karar
alma yetkisi tanınabilir. Buna göre dava konusu kurallarda belirtilen alanlarda
inşaat ruhsatı ve oturma izni vermekle yetkilendirilen mahallî idarelerin
başvuru tarihinden itibaren iki ay içerisinde bu görevlerini yapmaması
durumunda Bakanlığın, bu idarelerin yerine geçerek resen bu işlemleri
yapmasında Anayasa'ya aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle, dava konusu kurallar, Anayasa'nın 127.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralların, Anayasa'nın 6. ve 117. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 2- KHK'nin 4. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'nin 7. Maddesinin (1)
Numaralı Fıkrasının (j) Bendine Eklenen 'mülkiyeti kamuya ait arsa ve
araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,' İbaresi Dava dilekçesinde, yerel düzeyde uygulanacak planların yapımı
görevinin merkezî idareye bırakılması kanun koyucunun takdirinde olmakla
birlikte yerel yönetimlerin bu süreçten tamamen dışlanmasının imar
planlarındaki uyumu bozacağı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 127. maddesine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralla, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler
üzerinde yapılacak her türlü yapı ile ilgili her tür ve ölçekteki planların
yapılmasına ilişkin esasları belirleme ve bunlara ilişkin her tür ve ölçekteki
harita, etüt, plan ve parselasyon planlarını gerektiğinde yapma, yaptırma ve
resen onaylama görev ve yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bir birimi
olan Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Dava konusu kural, 644 sayılı KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (ç) bendiyle Bakanlığa verilen ve yukarıda incelenen görevin,
Bakanlığın bir birimi olan Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından yerine
getirileceğinin ifadesinden ibarettir. 644 sayılı KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) yer
alan ''Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile '' ve '' mülkiyeti
kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe
dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik
bölgeleri'' ibarelerine ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle dava konusu
kural, Anayasa'nın 127. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi
gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 3- KHK'nin 10. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'ye Eklenen 13/A
Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendinde Yer Alan ''sulak alanlar'' İbaresi ile (b), (ç), (d) ve (e) Bentleri KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi
ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine yönelik olarak ileri sürülen iddialar dava
konusu kuralların bütününe yönelik olduğundan kurallar birlikte incelenmiştir. a- Kuralların Anlam ve Kapsamı KHK'nin genel gerekçesinden, KHK'nin esas amacının, kültür
varlıklarının korunmasına ilişkin hizmetlerle tabiat varlıklarının korunmasına
ilişkin hizmetlerin birbirinden ayrıştırılarak tabiat varlıklarının korunması
ve kullanılmasına ilişkin iş ve işlemlerin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde
münhasıran bu iş için kurulmuş bir teşkilat tarafından yürütülmesini sağlamak
ve 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararnameyle kurulan Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı kapatılarak
bu Kuruma ait yetki, görev ve sorumlulukların Çevre ve Şehircilik Bakanlığına
verilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda KHK'nin 15. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye
eklenen ek 1. maddeyle, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı kapatılarak bu
Kurum tarafından yerine getirilen iş ve işlemlerin, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının birimlerince yürütülmesi öngörülmüştür. Ayrıca, KHK'nin 51.
maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4. maddeyle, taşınır tabiat
varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin
koruma alanları ile ilgili olarak anılan Kanun'da öngörülen iş, işlem ve
kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlığın, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı olduğu belirtilerek tabiat varlıklarının korunması ilişkin hizmetler
Kültür ve Turizm Bakanlığının sorumluluk alanından çıkarılmıştır. Bu değişikliklere paralel olarak KHK'nin 10. maddesi ile
644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesiyle, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına
bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü kurulmuş ve daha önce Kültür
ve Turizm Bakanlığı ile Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca ifa edilen kimi
görev ve yetkiler anılan Genel Müdürlüğe verilmiştir. Anılan 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptali istenen
bent ve ibareleriyle, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne şu görevler
verilmiştir: - Sulak alanların tescil, onay ve ilanına dair usul ve esasları
belirlemek ve bu alanların sınırlarını tescil etmek. - Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma
bölgelerinin tespit, tescil, onay, değişiklik ve ilanına dair usul ve esasları
belirlemek ve bu alanların sınırlarını tespit ve tescil etmek, yönetmek ve
yönetilmesini sağlamak. - Tabiat varlıkları, doğal, tarihi, arkeolojik ve kentsel sitler
ile koruma statüsü bulunan diğer alanların çakıştığı yerlerde koruma ve
kullanma esaslarını ilgili bakanlıkların görüşünü alarak belirlemek ve bu
alanların kısmen veya tamamen hangi idarelerce yönetileceğine karar vermek, her
tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak,
yaptırmak ve onaylamak. - Orman alanları dışında yer alan korunması gerekli taşınmaz
tabiat varlıkları, koruma alanları ve doğal sit alanlarının Bakanlıkça
belirlenen ilke kararlarına, onaylanan planlara uygun olarak kullanılmak üzere
tahsisini gerçekleştirmek, uygulamaların tahsis şartlarına uygun olarak
gerçekleşmesini izlemek ve denetlemek. - Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma
bölgelerine ilişkin olarak, hâlihazır haritaları aldırmak, gerekli görülen
projeleri yapmak, yaptırmak ve onaylamak, her türlü araştırma ve inceleme
yapmak, yaptırmak, izlemek, eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yürütmek,
kullanım yasağı getirilen alanların kamulaştırma veya benzer yollarla kamunun
eline geçirilmesini sağlamak, kontrol ve denetim yapmak, gerekli görülen
alanların korunması ve kirliliğin önlenmesi amacıyla yatırım yapmak veya ilgili
idarelerin yatırım projelerini desteklemek, bu alan ve bölgelerde Devlet'in
hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere ilişkin her türlü tasarrufta bulunmak,
işletmek, işlettirmek ve kullanım izinlerini vermek, korunan alanlara ilişkin
insan ve finansman kaynağı sağlamak. b- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Dava dilekçesinde, Anayasayla Devlete yüklenen çevre sağlığını
koruma ve çevrenin kirlenmesini önleme ödevinin beraberinde etkin bir Devlet
denetimi gerektirdiği, doğası gereği tarafsız ve bağımsız olarak yerine
getirilmesi gereken denetim faaliyetinin ayrı tüzel kişiliği haiz Özel Çevre
Koruma Kurumu yerine Devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alan Tabiat
Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmesinin çevre koruma
güvencelerini zayıflatacağı, tarih, kültür ve tabiat varlıkları ile sit alanlarının
iç içe olması nedeniyle bunlara ilişkin olarak bütüncül bir koruma anlayışının
benimsenmesi gerektiği, kültür varlıkları ile tabiat varlıklarının korunmasına
ilişkin yetki ve sorumlulukların farklı idarelere verilmesinin, bu alanların
etkili bir şekilde korunamaması sonucunu doğuracağı, 2872 sayılı Çevre Kanunu
ile 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun, sulak alanlar,
özel çevre koruma bölgeleri ile tabiat varlıklarına ilişkin olarak Bakanlar
Kuruluna, Kültür ve Turizm Bakanlığına ve kültür varlıklarını koruma
kurullarına yetki tanıyan hükümleri yürürlükte olduğu halde aynı yetkilerin
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne
verilmesinin belirsizlik yarattığı belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2., 56.
ve 63. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 56. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, 'Herkes,
sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek,
çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların
ödevidir.' kuralına yer verilmiş; 63. maddesinin birinci fıkrasında ise 'Devlet,
tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar, bu
amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alır.' hükmü yer almıştır. Bu hükümlere göre, çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının
korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesine; tarih, kültür ve tabiat
varlıklarının ve değerlerinin korunmasına yönelik her türlü tedbiri almak
Devletin temel ödevlerindendir. Bu amaçla Devlet, çevrenin ve kültür ve tabiat
varlıklarının korunmasını sağlamak için etkili bir maddi hukuk düzeni
oluşturmak ve öngörülen maddi hukuku uygulamak üzere gereken teşkilatı kurmakla
yükümlüdür. Anayasa'da bu görevleri yürütmek amacıyla oluşturulacak teşkilatın
niteliğiyle ilgili herhangi bir belirleme yapılmamış, bu konuda kanun koyucuyu
sınırlandıran herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bu nedenle çevrenin
geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesine;
tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasına yönelik
olarak oluşturulacak teşkilatın türünü, yapısını ve niteliğini belirlemek kanun
koyucunun takdirindedir. Kanun koyucu, bu görevlerin merkezî idare teşkilatı
içerisinde yer alan bir kamu kurumu tarafından yerine getirilmesini
öngörebileceği gibi bu görevi merkezi idare teşkilatı dışında yer alan özerk
bir kamu kurumuna da tevdi edebilir. Bu itibarla, sulak alanlar, özel çevre koruma bölgeleri ve
tabiat varlıklarının tescili, onayı, ilanı, planlanması, yönetilmesi ve
işletilmesi ile ilgili kimi görevlerin merkezi idare içerisinde
teşkilatlandırılan Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne verilmiş
olması, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamındadır. Bu alanların korunmasına
yönelik görevlerin Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce yürütülmesinin
olumlu sonuç doğurup doğurmayacağı anayasallık denetiminin kapsamı dışında
kalmaktadır. Öte yandan, KHK'nin 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen
ek 4. maddeyle, söz konusu Kanun'da Kültür ve Turizm Bakanlığı ile bu Bakanlık
bünyesinde kurulan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve kültür
varlıklarını koruma bölge kurullarınca yerine getirilmesi öngörülen iş ve
işlemlerin tabiat varlıklarına ilişkin olan bölümünün, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı ile bu Bakanlık bünyesinde oluşturulan Tabiat Varlıklarını Koruma
Merkez Komisyonu ve tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonları tarafından
yerine getirileceği hükme bağlanmak suretiyle tabiat varlıklarıyla ilgili iş ve
işlemler yönünden yetkili idareler açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca, 2872
sayılı Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre, özel çevre
koruma bölgelerinin tespit, tescil ve ilan yetkisi Bakanlar Kuruluna ait olup
dava konusu kural ile Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne verilen
görev, Bakanlar Kurulu kararına esas olmak üzere gereken hazırlık işlemlerini
yapmaktır. Dolayısıyla dava konusu kurallarla belirsizlik yaratıldığından söz
edilemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2., 56.
ve 63. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 4- KHK'nin 10. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'ye Eklenen 13/A
Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının Birinci Cümlesinde Yer Alan '' ile
Bakanlıkça tespit edilen doğal sit alanları, tabiat varlıkları ve bunların
koruma alanlarının '' İbaresi ile İkinci Cümlesinde Yer Alan '' Ancak
Bakanlıkça '' İbaresi Dava dilekçesinde, KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye
eklenen 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak
alanlar'' ibaresi ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine yönelik olarak ileri
sürülen gerekçelerle kuralların, Anayasa'nın 2., 56. ve 63. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesin
(2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin dava konusu bölümüyle, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen doğal sit alanları, tabiat varlıkları ve
bunların koruma alanlarının tescili ve ilanının Çevre ve Şehircilik Bakanının
onayı ile yapılması kurala bağlanmıştır. Aynı fıkranın ikinci cümlesiyle bu
kurala bir istisna getirilerek Bakanlıkça yapı yasağı önerilen tabiat varlıkları
ve doğal sit alanları dâhil orman rejimine tabi olmayan bütün koruma
alanlarının, Bakanlar Kurulu kararı ile tescil ve ilan edilmesi öngörülmüştür. KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi
ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle
dava konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 56. ve 63. maddelerine aykırı değildir.
İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 5- KHK'nin 12. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'nin 25. Maddesine
Eklenen (2) Numaralı Fıkra Dava dilekçesinde, bakan müşavirlerinin kurum içinde ihtiyaç
duyulan hizmetlerde görevlendirilmelerine olanak tanıyan düzenlemenin,
kazanılmış hakların ihlali sonucunu doğurduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın
2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 644 sayılı KHK'nin 25. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,
bakanlık müşavirlerinin Bakanlıkta özel önem ve öncelik taşıyan
konularda Bakana yardımcı olmak üzere çalıştırılacakları; 3046 sayılı Kanun'un
27. maddesinde ise bakanlık müşavirlerinin Bakanlıklarda, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda bakanlık makamına yardımcı olmak üzere çalıştırılacakları
hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemelere göre bakanlık müşavirlerinin
görevlerinin, özel önem ve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak
olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu kuralla, bakanlık müşaviri kadrosunda görev yapan
kamu görevlilerinin, özel önem ve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı
olmak dışında da, Bakan tarafından uygun görülen merkez ve taşra teşkilatına
ait birimlerde çalıştırılmaları olanaklı kılınmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin temel
gereklerinden birisi kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmış
haklara saygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucudur. Kazanılmış hak, kişinin
bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve
kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. Çerçevesi kanunla belirlenmek kaydıyla kamu görevlilerinin
çalışma koşullarının ve görevlerinin değiştirilmesi her zaman mümkündür. Bu
nedenle bir memuriyet kadrosuna bağlanan görevlerde değişiklik yapılması, o
kadroda görev yapan memurların kazanılmış haklarının ihlali olarak
değerlendirilemez. Diğer bir ifadeyle kamu görevlileri, atandıkları tarih
itibarıyla mevzuatta öngörülen görevlerle sınırlı olarak çalıştırılabilecekleri
yolunda bir kazanılmış hakka sahip değillerdir. Dava konusu kuralla, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı müşavirlerinin çalışma koşullarında ve görevlerinde değişiklik
yapılmış olup bu kişilerin bulundukları statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve
kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara
yönelik bir düzenleme öngörülmediğinden kazanılmış hakların ihlalinden söz
edilemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural, Anayasa'nın 2.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. 6- KHK'nin 15. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'ye Eklenen Ek 1. Madde Dava dilekçesinde, Anayasayla Devlete yüklenen çevre sağlığını
koruma ve çevrenin kirlenmesini önleme ödevinin beraberinde etkin bir Devlet
denetimi gerektirdiği, doğası gereği tarafsız ve bağımsız olması gereken
denetim faaliyetinin ayrı tüzel kişiliği haiz Özel Çevre Koruma Kurumu
Başkanlığı yerine Devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alan Tabiat Varlıklarını
Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmesinin çevre koruma
güvencelerini zayıflatacağı, öte yandan 383 sayılı KHK'de belirtilen iş ve
işlemlerin hangi birim tarafından yerine getirileceğinin kanunla belirlenmeyip
Bakan tarafından uygun görülen birimlerce yürütülmesinin öngörülmesinin 'belirlilik' ve 'idarenin kanuniliği' ilkelerine uygun düşmediği belirtilerek
kuralın, Anayasa'nın 2. ve 56. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralın (1) numaralı fıkrasıyla, 19.10.1989 günlü,
383 sayılı KHK ile kurulan Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı kapatılmıştır. Maddenin (2) numaralı fıkrasıyla, 383 sayılı KHK uyarınca Özel
Çevre Koruma Kurumu Başkanlığına verilen görev ve yetkiler, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına devredilmiş ve bunların, Bakan tarafından uygun görülen Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının birimlerince yürütülmesi öngörülmüştür. Maddenin (3) numaralı fıkrasında, kapatılan Özel Çevre Koruma
Kurumu Başkanlığına ait her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç ve malzeme, borç
ve alacaklar, hak ve yükümlülükler, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü
kayıtlar ve dokümanların Çevre ve Şehircilik Bakanlığına hiçbir işleme gerek
kalmaksızın devredilmiş sayılacağı, mülkiyeti hazineye ait veya Devletin hüküm
ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığına tahsis
edilmiş olanların hiçbir işleme gerek kalmaksızın tahsis amacında kullanılmak
üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Maddenin (4) numaralı fıkrasında, kapatılan Özel Çevre Koruma
Kurumu Başkanlığının harcamalarının, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanununa istinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya
kadar, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığının 2011 yılı bütçesinde yer alan
ödeneklerden karşılanması öngörülmüştür. Maddenin son fıkrasında ise Özel Çevre Koruma Kurumu
Başkanlığının kaldırılması sonucu açığa çıkan yönetici personelin durumu
düzenlenmektedir. Buna göre, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığında görev yapan
bazı üst düzey kamu görevlilerinin, bu görevlerinin sona ermesi ve Özel Çevre
Koruma Kurumu Başkanı, Başkan Yardımcısı, I. Hukuk Müşaviri ve Daire Başkanı
kadrosunda bulunanların, bakanlık müşaviri kadrolarına; Özel Çevre Koruma
Müdürü ve Özel Çevre Koruma Müdür Yardımcısı kadrolarında bulunanların ise
bulundukları illerdeki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün şube müdürü
kadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılmaları
öngörülmüştür. Bu madde uyarınca ihdas edilen bakanlık müşaviri kadrolarının
herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal
edilmiş sayılacakları belirtilmiştir. Diğer taraftan, bakanlık müşaviri
kadroları ile şube müdürü kadrolarına atananların eski mali haklarının
korunması ve kendi istekleri ile başka kadro veya kurumlara geçenlere fark
ödenmesinin sona ermesi öngörülmüştür. Bunlar dışında kalan personelin, hiçbir
işleme gerek kalmaksızın kadro ve pozisyonlarıyla birlikte Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına devredildiği kurala bağlanmıştır. KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi
ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle
dava konusu kural, Anayasa'nın 56. maddesine aykırı değildir. 383 sayılı KHK'ye göre yürütülmesi gereken iş ve işlemlerin 648
sayılı KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
tarafından yerine getirileceği hususunda herhangi bir tartışma ve belirsizlik
söz konusu değildir. Bakanlığa devredilen söz konusu iş ve işlemlerin
Bakanlığın uzmanlık ve teknik yönden uygun olan birimine verileceğinde kuşku
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 56.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 7- KHK'nin 17. Maddesiyle 644 Sayılı KHK'ye Eklenen Geçici 6.
Maddenin (1) ve (3) Numaralı Fıkraları Dava dilekçesinde, 2863 sayılı Kanun'daki esas ve usullere göre
tespit ve tescili yapılmış tabiat varlıkları ile doğal sit alanlarının
statülerinin, kimlerden oluşacağı belirsiz bir komisyon marifetiyle yeniden
belirlemesinin, Anayasa ve Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması
Sözleşmesiyle Devlete yüklenen tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve
değerlerinin korunmasını sağlama ödeviyle bağdaşmadığı, kaç üyeden ve hangi
meslek gruplarından oluşacağı, seçiminin nasıl yapılacağı kanunla belirlenmeden
anayasal koruma altındaki tabiat varlıklarını ve doğal sit alanlarını
belirleyecek komisyonu oluşturma yetkisinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına
verilmesinin, yasama yetkisinin devri anlamına geldiği ve ayrıca belirlilik
ilkesine aykırılık oluşturduğu belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2., 6., 7.,
63., 87. ve 90. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. KHK'nin 17. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen geçici 6.
maddenin (1) numaralı fıkrasıyla, daha önceki mevzuata göre doğal sit alanı ve
tabiat varlığı olarak tespit ve tescil edilmiş alan ve varlıkların, bu
niteliklerini koruyup korumadıkları yolunda yeniden değerlendirme yapılması
öngörülmüştür. Bu amaçla doğal sit alanları ile kültür varlıklarına ilişkin her
türlü belgenin en geç altı ay içinde Bakanlığa devredilmesi zorunlu
kılınmıştır. Tabiat varlıkları ve doğal sitlerle ilgili yeni değerlendirme
yapılıncaya kadar bu alanlara ilişkin olarak kültür ve tabiat varlıklarını
koruma bölge kurullarınca alınmış kararların geçerli olacağı açıklığa
kavuşturulmuştur. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında ise daha önce Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca yapılan tanım dikkate alınarak 'doğal
sit alanı' olarak belirlenen yerlerin, Bakanlık tarafından konunun
uzmanlarından oluşturulacak komisyonca KHK'nin 41. maddesiyle 2863 sayılı
Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine eklenen (13) numaralı alt
bent ile getirilen 'doğal sit alanı' tanımı çerçevesinde yeniden
değerlendirmeye tabi tutulması öngörülmüştür. Yeniden tespit edilen statülerin
Çevre ve Şehircilik Bakanının onayı ile; yapı yasağı öngörülen statülerin ise
Bakanlar Kurulunca onaylandıktan sonra tescil edileceği düzenlenmiştir. Bakanlık tarafından oluşturulacak komisyonun tabiat varlıkları
ve doğal sit alanı statüleri yeniden değerlendirmek ve tespit etmekle görevli
olduğu kuralda açıkça belirlenmiştir. Öte yandan, statüler yeniden tespit
edilirken 2863 sayılı Kanun'da yapılan tanımların esas alınacağı hususunda
kuşku bulunmamaktadır. Söz konusu komisyonun görev, yetki ve sorumlulukları
kanunla belirlendikten sonra üyelerinin kimlerden oluşacağının Bakanlık
tarafından belirlenmesi, yasama yetkisinin devri olarak nitelenemez. Ayrıca, statülerin yeniden değerlendirilmesi görevinin Bakanlık
tarafından konunun uzmanlarından oluşturulacak bir komisyonca yerine
getirileceği ve bu görevin Anayasa'nın 63. maddesi, Dünya Kültürel ve Doğal
Mirasın Korunması Sözleşmesi ve 2863 sayılı Kanun'da belirlenen esaslar
çerçevesinde ifa edileceği hususunda herhangi bir tartışma bulunmadığından kurallarda,
belirsizlik ve hukuk devleti ilkesine de aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki bu
komisyon kararlarının yargı denetimine tabi olduğu da açıktır. Açıklanan nedenle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2., 7., 63.
ve 87. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralların, Anayasa'nın 90. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. 8- KHK'nin 19. Maddesi Dava dilekçesinde, KHK'nin 15. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye
eklenen ek 1. maddeye yönelik olarak ileri sürülen gerekçelerle kuralın,
Anayasa'nın 2. ve 56. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralla, KHK'nin 15. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye
eklenen ek 1. madde hükmü gereğince kapatılan Özel Çevre Koruma Kurumu
Başkanlığının, 5018 sayılı Kanun'a ekli ve özel bütçeli idareleri gösteren II
sayılı cetvelden çıkarılması öngörülmektedir. Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığının kapatılmasına bağlı
olarak 5018 sayılı Kanun'da şekli değişiklik yapılmasını öngören dava konusu
kural, KHK'nin 15. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen ek 1. maddeye ilişkin
gerekçede belirtilen nedenlerle Anayasa'nın 2. ve 56. maddelerine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 9- KHK'nin 32. Maddesiyle 645 Sayılı KHK'nin 19. Maddesine Eklenen
(2) Numaralı Fıkra Dava dilekçesinde, KHK'nin 12. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 25.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkraya yönelik olarak ileri sürülen
gerekçelerle kuralın, Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 645 sayılı KHK'nin 19. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,
bakanlık müşavirlerinin Bakanlıkta özel önem ve öncelik taşıyan konularda
Bakana yardımcı olmak üzere çalıştırılacakları; 3046 sayılı Kanun'un 27.
maddesinde ise bakanlık müşavirlerinin bakanlıklarda, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda bakanlık makamına yardımcı olmak üzere çalıştırılacakları
hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemelere göre bakanlık müşavirlerinin
görevlerinin, özel önem ve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak
olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu kuralla Orman ve Su İşleri Bakanlığında bakanlık
müşaviri kadrosunda görev yapan kamu görevlilerinin, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak dışında da, Bakan tarafından uygun
görülen merkez ve taşra teşkilatına ait birimlerde çalıştırılmaları olanaklı
kılınmıştır. KHK'nin 12. maddesiyle 644 sayılı KHK'nin 25. maddesine eklenen
(2) numaralı fıkrasına ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle dava konusu
kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. 10- KHK'nin 36. Maddesiyle Değiştirilen 2873 Sayılı Kanun'un 5.
Maddesinin Birinci Fıkrasında Yer Alan 'onaylı uygulama imar planına göre
hazırlanacak projelerin' İbaresi Dava dilekçesinde, milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve
tabiatı koruma alanı sınırları içinde kalan yerlerdeki gerçek ve tüzel kişilere
ait taşınmaz malların, uygulama imar planına göre hazırlanacak proje kapsamında
kamulaştırılmasına olanak tanınmasının, kamulaştırmanın kamu yararı amacıyla
değil, arazi sahiplerine ve yatırımcılara imar rantı transfer edilmesi amacıyla
yapılması sonucunu doğurduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 35. ve 46.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2873 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, Orman ve Su İşleri
Bakanlığına, milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı
sınırları içinde kalan yerlerdeki gerçek ve tüzel kişilere ait taşınmaz mallar
ile her türlü tesisleri kamulaştırma yetkisi verilmektedir. Dava konusu
kuralla, anılan maddede yer alan 'hazırlanacak planın' ibaresi, 'onaylı
uygulama imar planına göre hazırlanacak projelerin' şeklinde değiştirilmek
suretiyle Bakanlığın kamulaştırma yetkisi, onaylı uygulama imar planına göre
hazırlanacak projelerin gerçekleşmesi amacına münhasır kılınmıştır.
Dolayısıyla, kuralın önceki halinden farklı olarak Bakanlığın bu alanlarda
kamulaştırma yapabilmesi için 'milli park gelişme planı' nın hazırlanmış
olması yetmemekte, bunun yanında uygulama imar planının ve bu plana uygun
projenin de hazırlanmış olması gerekmektedir. Anılan Kanun'un 12. maddesinde, milli parklar, tabiat parkları,
tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarındaki planların gerektirdiği her
türlü hizmet ve faaliyetler ile koruma, yönetim, işletme, tanıtım, sportif,
eğlenme ve dinlenme hizmetleri için gerekli alt yapı, üst yapı ve diğer
tesislerin Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yapılacağı veya yaptırılacağı,
yönetileceği veya işletileceği hükme bağlandığından Bakanlığın kamulaştırma
yetkisinin, bu faaliyetler kapsamında üretilen projelerin gerçekleşmesi amacına
yönelik olarak kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fıkrasında, 'Herkes,
mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.' denilmek suretiyle mülkiyet hakkı
güvenceye bağlanmıştır. Birey özgürlüğü ile doğrudan ilgili olan mülkiyet hakkı
bireye emeğinin karşılığına sahip olma ve geleceğe yönelik planlar yapma
olanağı tanıyan temel bir haktır. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı
sınırsız bir hak olarak düzenlenmemiş, kamu yararı amacıyla ve kanunla
sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Ayrıca, mülkiyet hakkının kullanılmasının
toplum yararına aykırı olamayacağı da belirtilmiştir. Anayasa'da mülkiyet
hakkının kapsamı diğer bazı maddelerde yer alan hükümlerle de çerçevelenmiştir.
Bu bağlamda kıyılara ilişkin 43., toprak mülkiyetine ilişkin 44.,
kamulaştırmayı düzenleyen 46., tarih, kültür ve tabiat varlıklarının
korunmasına ilişkin 63., tabii servet ve kaynaklara ilişkin 168., ormanlara
ilişkin 169. ve 170. maddelerde Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet
hakkı güvencesinin çerçevesini belirleyen kurallar yer almaktadır. Anayasa'nın 46. maddesinde öngörülen ve temel unsurunun 'kamu
yararı' olduğu kabul edilen kamulaştırma, bir taşınmaz üzerindeki özel
mülkiyet hakkının, malikin rızası olmaksızın, kamu yararı için ve karşılığı
ödenmek koşuluyla Devlet tarafından sona erdirilmesidir. Kamulaştırmayı
düzenleyen 46. maddenin birinci fıkrasında, 'Devlet ve kamu tüzelkişileri,
kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılıklarını peşin ödemek şartıyla,
özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla
gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari
irtifaklar kurmaya yetkilidir' denilmektedir. Kamu yararı bulunması, kamulaştırma
kararının kanunda gösterilen esas ve usullerine uyulması, gerçek karşılığın
peşin ve nakden ödenmesi kamulaştırmanın anayasal unsurlarıdır. Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları ve tabiatı koruma
alanlarındaki planların gerektirdiği her türlü hizmet ve faaliyetler ile
koruma, yönetim, işletme, tanıtım, sportif, eğlenme ve dinlenme hizmetleri için
gerekli alt yapı, üst yapı ve diğer tesislerin yapımında kamu yararı bulunduğu
tartışmasızdır. Kamulaştırılan alanlarda anılan Kanun'un 8. maddesi uyarınca
turistik amaçlı bina ve tesislerin yapımı için özel hukuk kişileri lehine
intifa hakkı tesis edilebilmesi de kamu yararının varlığını ortadan
kaldırmamaktadır. Kaldı ki, dava konusu kuralla, kamulaştırılacak alanların
kullanım amacına ilişkin olarak herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Kuralda
öngörülen değişiklik, kamulaştırma koşullarına ilişkindir. Buna göre,
kamulaştırma yapılabilmesi için 'milli park gelişme planı' nın
hazırlanmış olması yeterli iken dava konusu kuralla yapılan değişiklikten sonra
somut projelerin hazırlanmış olması şartı getirilmiş ve bu suretle mülkiyet
hakkına kamulaştırma yoluyla müdahale edilmesi daha katı koşullara
bağlanmıştır. Dolayısıyla, dava konusu kuralla yapılan değişiklik sonucu
mülkiyet hakkı zayıflatılmamış, aksine mülkiyet hakkının sınırlandırılmasına
ilişkin usuli güvenceler güçlendirilmiştir. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 35. ve 46.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 11- KHK'nin 40. Maddesiyle Değiştirilen 178 Sayılı KHK'nin 13.
Maddesinin Birinci Fıkrasının (r) Bendinde Yer Alan 'Bakanlar Kurulunca
uygulama usul ve esasları belirlenen projeler kapsamında;' ve ''ve
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan'' İbareleri ile ''kamulaştırma'' Sözcüğü ile İkinci Fıkrası a- Anlam ve Kapsam KHK'nin 40. maddesiyle, 10.7.2011 günlü, 27990 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 646 sayılı KHK'nin 1. maddesiyle 178
sayılı KHK'nin 13. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (r) bendi ve yine aynı
kuralla eklenen ikinci fıkrasında değişiklikler yapılmıştır. Değiştirilen (r)
bendiyle, Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğüne, Bakanlar Kurulunca
uygulama usul ve esasları belirlenen projeler kapsamında; hazinenin özel
mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazları
geliştirme, değerlendirme, kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmazları ise
satın alma, trampa etme, kamulaştırma ve toplulaştırma yapma yetkisi
verilmiştir. Değişiklikle, bendin önceki halinde yer alan ve bu alanlardaki
imar planlarının yapımı ve imar uygulamalarını gerçekleştirme yetkisini Milli
Emlak Genel Müdürlüğüne tanıyan ibareler metinden çıkartılmıştır. Buna paralel olarak, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce yapılan,
yaptırılan veya tadil edilen planların ilgili mahallî idarelerce üç ay içinde
onaylanmaması durumunda Genel Müdürlük tarafından resen onaylanacağını ve onay
sürecine ilişkin diğer işlemlerin anılan Genel Müdürlükçe yapılacağını öngören
ikinci fıkra değiştirilerek Bakanlar Kurulunca belirlenen projeler kapsamındaki
tüm taşınmazlara ilişkin her tür ve ölçekteki etüt, harita, plan, imar
planları, imar plan tadilatları ve imar uygulamaları Bakanlığın (Maliye
Bakanlığının) talebi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapılması ve
onaylanarak yürürlüğe konulması öngörülmüştür. KHK'nin 40. maddesinin gerekçesinde, değişikliğin amacının Milli
Emlak Genel Müdürlüğünün görevlerine ilişkin hükmün, 644 sayılı KHK hükümleri
ile uyumlu hale getirilmesi olduğu belirtilmiştir. 644 sayılı KHK'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendiyle, Bakanlar Kurulunca belirlenen
projeler kapsamında kalan alanlardaki imar planlarının yapımı ve diğer imar
uygulama işlemlerinin gerçekleştirilmesi yetkisi Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına verilmiştir. 178 sayılı KHK'nin 13. maddesinde yapılan
değişiklikle, 644 sayılı KHK'nin anılan kurallarıyla uyum sağlanması
amaçlandığına göre, her iki kuralda belirtilen Bakanlar Kurulunca
yetkilendirilen alanların aynı alanlar olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda,
Bakanlar Kurulunca belirlenen projelerin arazi temini ve düzenlemesine ilişkin
kısmını Maliye Bakanlığı, projenin yapımı ve diğer imar işlemlerine ilişkin
kısmını ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı gerçekleştirecektir. b- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Dava dilekçesinde, Bakanlar Kurulunun usul ve esaslarını
belirleyeceği projelerin, neler ve hangi tür projeler olduklarının ve bu
projelerle nelerin amaçlandığının kanunda açıkça belirtilmemesinin, hukuk
devleti ilkesiyle bağdaşmadığı, düzenlemeyle dağların, tepelerin, kıyıların,
kıyıda denizden doldurma yoluyla elde edilen arazilerin, mera, yaylak ve
kışlaklar ile Devlet ormanları ve içindeki koruma altında bulunan alanların,
yerleşme ve yapılaşmaya açılmasının amaçlandığı, Milli Emlak Genel Müdürlüğüne
verilen kamulaştırma yetkisiyle kamu yararını gerçekleştirmek yerine imar rantı
yaratılmak istendiği, Bakanlar Kurulunca uygulama usul ve esasları belirlenen
projeler kapsamında bulunan taşınmazların, her tür ve ölçekteki etüt, harita,
plan, imar planları, imar plan tadilatları ve imar uygulamalarının yapılması ve
onaylanması yetkilerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına verilmesinin, yerel
yönetimlerin yetkilerine müdahale niteliği taşıdığı belirtilerek kuralların,
Anayasa'nın 2., 6., 35., 43., 45., 46., 57., 63., 127. ve 169. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. KHK'nin 1. maddesiyle değiştirilen 644 sayılı KHK'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde yer alan ''Bakanlar
Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile'' ve ''mülkiyeti kamuya ait arsa
ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler,
askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri'' ibarelerine
ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle dava konusu kural, Anayasa'nın 127.
maddesine aykırı değildir. Anayasa'nın 2. maddesindeki 'hukuk devleti' ilkesi
gereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını
gerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur. Bir kuralın Anayasa'ya aykırılık
sorunu çözümlenirken 'kamu yararı' konusunda Anayasa Mahkemesinin
yapacağı inceleme yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığı ile
sınırlıdır. Kanun ile kamu yararının ne kadar gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini
denetlemenin anayasa yargısıyla bağdaşmayacağı açıktır. Dava konusu kural ile dağınık halde bulunan hazine arazileri ile
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan arazilerin, Bakanlar Kurulunca
belirlenen özel projelerde kullanmaya elverişli hale getirilmesinin amaçlandığı
anlaşılmaktadır. Bu suretle tarımsal yatırımlar ve sanayi yatırımları için
uygun arazi parçalarının elde edilmesi hedeflenmektedir. Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan taşınmazların yanında özel mülkiyette bulunan taşınmazların
da bu projeler kapsamında geliştirmesine ve değerlendirmesine olanak
sağlanmıştır. Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar, ayrıca
bir tahsise gerek olmaksızın, doğal niteliklerinin bir sonucu olarak doğrudan
doğruya kamunun ortak kullanımına açık olan kayalar, tepeler, dağlar, tarıma el
verişli olmayan araziler, kaynaklar, akarsu yatakları, Devlet ormanları,
kıyılar, meralar, yaylaklar ve kışlaklar gibi taşınmazlardır. Devletin, sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait yerler
üzerindeki üzerinde sahip olduğu mülkiyet hakkı özel mülkiyetten farklı olup 'kamu
mülkiyeti' olarak nitelendirilmektedir. Devlet, hüküm ve tasarrufu altında
bulunan bu taşınmazlar üzerinde, kamu yararını gözetmek ve Anayasa'nın özel
maddelerinde yer alan güvence hükümlerini de dikkate almak kaydıyla üstün
yetkilerini kullanarak istediği hukuki düzeni kurabilir. Dava konusu kuralla,
sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait yerlerde bulunan taşınmazların Bakanlar
Kurulunca belirlenen projeler çerçevesinde geliştirilmesi ve
değerlendirilmesinin öngörülmüş olması, Devletin bu yerler üzerinde sahip
olduğu 'kamu mülkiyeti' hakkı kapsamında yapılan bir tasarruftur. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bu yerlerin Bakanlar
Kurulunca belirlenen projeler kapsamında geliştirilip değerlendirilmesinde ve
çeşitli yatırım projelerinde kullanılabilir hale getirilmesinde kamu yararı
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, bu hedefe yönelik olarak Bakanlar
Kurulunca belirlenen projeler kapsamında kalan özel mülkiyetteki taşınmazların
kamulaştırılabilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğüne
yetki tanınmasının, Anayasa'ya aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 43., 45., 63. ve 169.
maddeleriyle koruma altına alınan kıyı, kültür ve tabiat varlıkları, orman,
mera, yaylak ve kışlaklar ile bunların koruma alanlarının yerleşme ve
yapılaşmaya açılmasına olanak sağlandığı ileri sürülmüş ise de Anayasa ve
ilgili kanunlarla koruma altına alınan bu gibi taşınmazların, özel kanunlarında
öngörülen usule uygun olarak statüleri değiştirilmeden dava konusu kuralda
belirtilen projeler kapsamına alınmaları mümkün değildir. Ayrıca, söz konusu projelerin usul ve esaslarının Bakanlar
Kurulunca belirleneceği ve Milli Emlak Genel Müdürlüğünün bu projeler
kapsamında kalan alanlarda ne tür görevler ifa edeceği hususu dava konusu
kuralda açık, net ve anlaşılır bir biçimde düzenlendiğinden, hukuk devleti
ilkesine aykırılık söz konusu değildir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural, Anayasa'nın 2., 35. ve
46. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 6., 43., 45., 57., 63. ve 169. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. 12- KHK'nin 41. Maddesiyle 2863 Sayılı Kanun'da Yapılan İbare
Değişiklikleri ile 2863 Sayılı Kanun'un 3. Maddesinin Birinci Fıkrasının (a)
Bendine Eklenen (13) Numaralı Alt Bendi a- 2863 Sayılı Kanun'da Yapılan İbare Değişiklikleri Dava dilekçesinde, tarih, kültür ve tabiat varlıkları ile sit
alanlarının iç içe olması nedeniyle bunlara ilişkin olarak bütüncül bir koruma
anlayışının benimsenmesi gerektiği, kültür varlıkları ile tabiat varlıklarının
korunmasına ilişkin yetki ve sorumlulukların farklı idarelere verilmesinin
Anayasa'nın 63. maddesine aykırı olacağı ileri sürülmüştür. KHK'nin genel gerekçesinde de açıklandığı üzere, KHK'nin esas
amaçlarından biri, tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin tüm görev ve
yetkilerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığında toplanmasını sağlayacak yasal alt
yapıyı oluşturmaktır. Bu amaçla Bakanlık bünyesinde Tabiat Varlıklarını Koruma
Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Buna bağlı olarak 2863 sayılı Kanun'da önemli
değişikliklere gidilerek kültür varlıklarını koruma hizmetleriyle tabiat
varlıklarını koruma hizmetleri birbirinden ayrıştırılmış; kültür varlıklarını
koruma hizmetleri Kültür ve Turizm Bakanlığının, tabiat varlıklarını koruma
hizmetleri ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görev alanına bırakılmıştır. Buna paralel olarak 648 sayılı KHK'nin 51. maddesiyle 2863
sayılı Kanun'a eklenen ek 4. maddeyle, bu görevler yönünden Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına yardımcı olmak üzere; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez
teşkilatı bünyesinde Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve taşrada
tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonlarının teşkil edilmesi ve taşınmaz
tabiat varlıklarına ilişkin olarak Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Yüksek
Kurulunca yapılması gereken iş ve işlemlerin Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez
Komisyonunca, kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurullarınca yapılması
gerekenlerin ise tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonları tarafından
yerine getirilmesi öngörülmüştür. Dava konusu kural ile taşınmaz tabiat varlıklarıyla ilgili
görevlerine son verilen 'Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Yüksek Kurulu' ile 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları' nın isimleri de, söz
konusu düzenlemelerle uyum sağlanması amacıyla 'Kültür Varlıklarını Koruma
Yüksek Kurulu' ve 'Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları' şeklinde
değiştirilmiştir. KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi
ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle
dava konusu kural, Anayasa'nın 63. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin
reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. b- 2863 Sayılı Kanun'un 3. Maddesinin Birinci Fıkrasının (a)
Bendine Eklenen (13) Numaralı Alt Bendi Dava dilekçesinde, dava konusu kural ile getirilen sit alanı
tanımının, 2863 sayılı Kanun'un 3. maddesinde halen yer alan 'tabiat
varlıkları' ve 'sit' tanımlarıyla çeliştiği, 'jeolojik
devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait' olmaya ilişkin zaman
periyodunun 'jeolojik devirlere ait' olmak ile sınırlandırılmasının ve 'ender
bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli' niteliğinin 'ender bulunmaları nedeniyle olağan üstü özelliklere sahip olması' şeklinde
daraltılmasının, Anayasayla ve Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması
Sözleşmesiyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 63. ve 90.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2863 sayılı Kanun'da 'jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve
tarihi devirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri
bakımından korunması gerekli, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan
değerler' şeklinde tanımlanan 'tabiat varlıkları' için çeşitli
koruma önlemleri öngörülmüştür. Bunun yanında 'sit' olarak nitelenen bir
kısım kültür ve tabiat varlıkları için genel koruma hükümlerinin yanında özel
nitelikte bazı koruma hükümleri de sevk edilmiştir. Ancak, anılan Kanun'da,
kentsel, arkeolojik, tarihi ve doğal sit şeklinde dört ayrı türü bulunan sit
alanlarının her biri için ayrı ayrı tanım getirilmemiş, bu boşluk, Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu tarafından çıkarılan ilke kararıyla doldurulmuştur.
Dava konusu kuralla, sitlerin bir türü olan 'doğal (tabii) sit' yönünden
bu boşluk giderilmiş ve anılan kavram doğrudan kanunla tanımlanmıştır. Buna
göre doğal (tabii) sit, 'jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları
nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında
bulunan korunması gerekli alanları' ifade etmektedir. Anayasa'nın 63. maddesinin birinci fıkrasında, Devlete, tabiat
varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlama ve bu amaçla destekleyici ve
teşvik edici tedbirleri alma ödevi yüklenmekle birlikte, bu korumanın şekli ve
kapsamıyla ilgili herhangi bir belirleme veya sınırlama yapılmamıştır. Anayasa,
korunmaya değer tabiat varlıkları ve değerlerinin belirlenmesi ve bunlar için
uygulanacak koruma yöntemlerinin saptanması hususunda kanun koyucuya takdir
yetkisi tanımıştır. Buna göre, kanun koyucu farklı tabiat varlıkları arasında
bir derecelendirme ve sınıflandırma yaparak farklı koruma yöntemleri
öngörebilir. Dava konusu kuralda 'tabiat varlıkları' nın özel bir türü
olan 'doğal sit alanı' tanımlanarak, genel koruma önlemlerinden farklı
olarak özel hükümlerle korunan alanların kapsamı belirlenmiştir. Yapılan tanıma
göre sit alanı olarak özel koruma görecek yer üstü, yer altı veya su altı
alanların 'jeolojik devirlere ait olması' ve 'ender bulunmaları nedeniyle
olağanüstü özelliklere sahip olması' gerekmektedir. Söz konusu tanımda,
tabiat varlığının ender bulunmasına vurgu yapılarak özel koruma görmemesi
halinde geri dönüşü imkânsız bir şekilde yok olma riski taşıyan tabiat
varlıkları sit alanı kapsamına alınmıştır. Olağanüstü özelliklere sahip olma
koşuluyla da çok önemli özelliklere sahip bulunmayan tabiat varlıklarının doğal
sit alanı kapsamı dışında tutulması sağlanmıştır. Bu tanımın Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması
Sözleşmesi'ne de uygun olduğu anlaşılmaktadır. Zira anılan Sözleşmenin 2.
maddesinin doğal sitlere ilişkin üçüncü fıkrasında doğal sit alanlarının 'doğal
güzellik açısından istisnai olma' sına vurgu yapılmıştır. İstisnai olma durumunun,
iptali istenen kuralda yer alan 'ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü
özelliklere sahip olması' unsuruyla aynı anlama geldiği açıktır. Öte yandan , 'doğal sit' tanımının yapılmış olması, bu
kapsama girmeyen tabiat varlıklarının korunmayacağı anlamına gelmemektedir.
2863 sayılı Kanun'da doğal sit alanı kapsamına girmeyen tabiat varlıklarına
ilişkin genel koruma hükümleri öngörülmüştür. Doğal sit alanları, diğer tabiat
varlıklarından farklı olarak özel koruma rejimine tabi tutulmuştur. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 63.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 90. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. 13- KHK'nin 42. Maddesiyle Değiştirilen 2863 Sayılı Kanun'un 17.
Maddesinin (a) Fıkrasının İkinci ve Üçüncü Paragrafları Dava dilekçesinde, koruma amaçlı imar planının hazırlanma
sürecinden, ilgili meslek odaları, sivil toplum kuruluşları ve plandan
etkilenen hemşerilerin katılımının dışlanmasının, demokratik devlet ilkesiyle
bağdaşmadığı, koruma amaçlı imar planının üç yıllık süre içinde yapılamaması
durumunda, yapılma süresinin sınırsız bir şekilde uzatılmasının ve bu süre
içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının uygulanmasının,
plansız yapılaşmayı teşvik edeceği ve korunması gerekli tabiat varlıkları ile
sitlerin etkin korunamaması sonucunu doğuracağı, ayrıca yerel yönetimlerin
yerleşme planı yapma yetkisinin bu yolla koruma kurullarına devredildiği
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 56., 63. ve 127. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralları da içeren 2863 sayılı Kanun'un 17.
maddesinde, sit alanlarında uygulanacak olan koruma amaçlı imar planlarının
yapılması ve geçiş dönemi koruma esasları ve kullanım şartlarının
belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir. Koruma amaçlı imar
planları, yerleşim bölgeleri ve diğer yapılaşma alanlarıyla çakışan kültürel ve
doğal varlıkların özel olarak korunması ihtiyacı nedeniyle ortaya çıkan plan
türleri olup, hızla değişen yaşam koşulları, hızlı kentleşme, nüfus artışı, sanayileşme
ve teknik gelişmelerle doğal ve kültürel varlıkların yok olmadan korunması,
bakım ve günümüz yaşamıyla bütünleştirilerek kullanılabilmesi amacı ile
yapılmaktadır. 2863 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (a) fıkrasının iptali
istenen ikinci paragrafında, koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma
bölge kurulu tarafından üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma
şartlarının belirlenmesi öngörülmüştür. Paragrafın devamında belediyelerin,
valiliklerin ve ilgili kurumların söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı
imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge
kuruluna vermek zorunda oldukları belirtilmiştir. Yetkili idarelere tanınan üç
yıllık plan hazırlama süresi içinde, zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı
takdirde, koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu sürenin uzatılabilmesine
olanak tanınmıştır. Kuralın önceki haline göre yetkili idarelere tanınan süre
iki yıl olup zorunlu nedenlerle bu sürenin en fazla bir yıl daha uzatılabilmesi
mümkün iken değişiklikten sonra yetkili idarelere tanınan süre üç yıla
çıkarılmış uzatma ile ilgili herhangi bir süre sınırı öngörülmemiştir. Önceki
düzenlemeden farklı olarak koruma amaçlı imar planlarının hazırlık safhasına
ilgili meslek odaları, sivil toplum kuruluşları ve plandan etkilenen
hemşerilerin katılımı şartı da kaldırılmıştır. Öte yandan, uzatılan süre
içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının uygulanacağı
öngörülmüştür. İkinci paragrafta sit alanlarına ilişkin tüm ölçeklerde yapılan
ve koruma bölge kurullarının uygun görüşü alınarak yürürlüğe giren planların
yargı kararları ile uygulamasının durdurulması veya iptal edilmesi halinde
ilgili koruma bölge kurulunca geçiş dönemi yapılanma şartlarının yeniden
belirlenmesi öngörülmüştür. Koruma amaçlı imar planlarının yapımı görevi, merkezi idarenin
bir organı olan koruma bölge kurulları/komisyonlarının olumlu görüşünün
alınması koşuluyla mahallî idarelere bırakılmakla birlikte bu planların yapımı
için öngörülen ve zorunlu nedenlerle uzatılması olanaklı kılınan üç yıllık
geçiş döneminde uygulanacak koruma esasları ve kullanma şartlarının
belirlenmesi yetkisi, koruma bölge kurulları/komisyonlarına verilmiştir.
Mahallî idareleri, kanunda belirlenen süre içerisinde koruma amaçlı imar
planlarını hazırlamaya zorlamak ve geçiş döneminde sit alanlarının plansız
kalmasını önlemek amacıyla, kanunda belirlenen süre içinde koruma amaçlı imar
planlarını hazırlamaması durumunda bu alanlardaki yapılaşmaların, merkezi
idarece (koruma bölge kurullarınca/komisyonlarınca) belirlenen koruma esasları
ve kullanım koşullarına göre yürütülmesinin öngörülmesi, kanun koyucunun
takdirinde olup mahallî idarelerin görev alanına müdahale olarak yorumlanamaz. Koruma bölge kurulları/komisyonları, Anayasa'nın 63. maddesinin
Devlete yüklediği ödevin bir gereği olarak münhasıran tarih, kültür ve tabiat
varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlama amacına yönelik olarak
kurulan idari birimler olup mahallî idarelerin ve ilgili diğer kurum ve
kuruluşlarının kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili işlemleri üzerinde bir
denetim mekanizması olarak işlev görmeleri öngörülmüştür. Bu itibarla mahallî
idarelerce koruma amaçlı imar planlarının yapılmasına kadar, sit alanlarındaki
yapılaşmalarda, koruma bölge kurullarınca/komisyonlarınca belirlenen koruma
esasları ve kullanım koşullarının geçerli olması, sit alanlarına yönelik özel
koruma güvencelerini zayıflatan değil, aksine güçlendiren bir unsurdur. Öte yandan, koruma bölge kurullarının uygun görüşü alınarak
yürürlüğe konulan planların, yargı kararları ile uygulamasının durdurulması
veya iptal edilmesi durumunda, ilgili koruma bölge kurulunca/komisyonunca geçiş
dönemi yapılanma şartlarının yeniden belirlenmesi öngörülmekle, idari yargı
kararına uygun yeni bir planın yapılmasına kadar geçecek sürede ilgili sit
alanının plansız kalmasının önlenmesi amaçlanmıştır. Dolayısıyla, sit
alanlarının korunmasına yönelik olduğu anlaşılan düzenlemede, Anayasa'nın 63.
maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin, toplumun
huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,
Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devleti olduğu vurgulanmıştır. Anayasayla devletin nitelikleri arasında sayılan demokratik
devlet ilkesi, demokrasiyi seçimlere katılma ve oy verme hakkına indirgeyen
klasik temsili demokrasi anlayışının ötesinde, toplumsal sorunların, tüm
tarafların aktif olarak katılımıyla çözümlenmesini öngören katılımcı demokrasi
anlayışını ifade etmektedir. Katılımcı demokrasi, tüm vatandaşların görüşlerini
açıklama hakkına sahip olduğu, kendi yaşamlarını etkileyen çevresel, ekonomik,
sosyal ya da politik karar alma süreçlerine çeşitli araçlarla katılabildiği bir
sistemi öngörmektedir. Dava konusu kural ile koruma amaçlı imar planlarının hazırlık
safhasına, ilgili meslek odaları, sivil toplum kuruluşları ve plandan etkilenen
hemşerilerin katılımı koşulu karar alma sürecinin hızlandırılması amacıyla
sonlandırılmakla birlikte, diğer demokratik katılım araçlarıyla düşüncelerini
ifade edebilme olanağı ortadan kaldırılmamıştır. Koruma amaçlı imar planından
menfaati etkilenen kişi veya kuruluşların, idari ve yargısal başvuru yollarını
işleterek karar alma ve kararların uygulanması sürecine etki etmeleri
mümkündür. Bu nedenle dava konusu kuralın, demokratik devlet ilkesiyle
çeliştiğinden söz edilemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2., 63. ve
127. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 56. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. 14- KHK'nin 47. ve 49. Maddeleri Dava dilekçesinde, Bakanlık tarafından Kültür Varlıklarını
Koruma Kurullarına seçilecek üye sayısının beşten yediye çıkarılması ve
Yükseköğretim Kurulunca, kurumların arkeoloji, sanat tarihi, mimarlık,
şehircilik bilim dallarından aynı daldan olmamak üzere iki öğretim üyesi seçilmesi
olanağının ortadan kaldırılması ile koruma kurulu toplantılarına meslek
odalarının katılımının şarta bağlanmasında kamu yararı bulunmadığı,
düzenlemenin demokratik hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı ve Devlete
yüklenen kültür ve tabiat varlıklarını koruma görevlerini karşılamadığı
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 63. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. KHK'nin 49. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'un koruma bölge
kurullarının oluşumunu düzenleyen 58. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde yapılan değişiklikle, arkeoloji, sanat tarihi, hukuk, mimari ve şehir
plancılığı konularında uzmanlaşmış kişiler arasından Bakanlıkça seçilmesi
öngörülen temsilci sayısı beşten yediye yükseltilmiş; koruma bölge kurullarının
iki üyesinin Yükseköğretim Kurulunca, kurumlarının arkeoloji, sanat tarihi,
mimarlık, şehircilik bilim dallarında görev yapan öğretim üyelerinden
seçilmesini öngören (b) bendi yürürlükten kaldırılarak Yükseköğretim Kurumu
tarafından koruma bölge kurullarına temsilci seçilmesi uygulamasına son
verilmiştir. Buna paralel olarak KHK'nin 47. maddesiyle, 2863 sayılı Kanun'un
koruma bölge kurulu üyelerinin görevi süresini, görevlerinin sona ermesini ve
huzur hakkını düzenleyen 55. maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında yer
alan ''ve Yükseköğretim Kurumunca'' ibareleri yürürlükten kaldırılarak
iki madde birbiriyle uyumlu hale getirilmiştir. Ayrıca KHK'nin 49. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'un 58.
maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilerek, ilgili meslek odalarının koruma bölge
kurulu toplantılarına gözlemci olarak katılımı, koruma bölge kurulu
müdürlüğünün daveti şartına bağlanmıştır. Meslek odalarının, kendi görev alanlarıyla ilgili koruma bölge
kurulu kararlarına karşı idari ve yargısal başvuru yollarını işleterek
kararların alınması ve uygulanması sürecine etki etmeleri mümkündür. Meslek
odalarının, kendi görev alanlarıyla ilgili meselelerin görüşüldüğü her türlü
koruma bölge kurulu toplantısına gözlemci sıfatıyla katılmaları, katılımcı
demokrasi anlayışı bakımından yerinde bir tercih olmakla birlikte, anayasal bir
zorunluluk olarak yorumlanması mümkün değildir. Katılımcı demokrasi anlayışı, meslek
odaları veya diğer sivil toplum örgütlerinin her türlü idari karar alma
sürecine doğrudan katılımlarını zorunlu kılmamaktadır. Demokrasi açısından
önemli olan, bu örgütlerin siyasal karar alma sürecine etkide bulunmalarının
yollarının açık tutulmasıdır. Öte yandan, kültür varlıklarının ve değerlerinin korunmasına
ilişkin olarak 2863 sayılı Kanun'da öngörülen maddi hukuk çerçevesinde gereken
kararları almakla görevli ve yetkili kılınan koruma bölge kurullarının
kimlerden teşekkül edeceğinin belirlenmesi kanun koyucunun takdirindedir.
Koruma bölge kurullarının üye yapısının ideal olup olmadığı ve öngörülen amacı
gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı ise anayasallık denetiminin kapsamı
dışında kalmaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 63.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. 15- KHK'nin 50. Maddesiyle 2863 Sayılı Kanun'un 61. Maddesinin
Değiştirilen İkinci Fıkrasında Yer Alan ''Bakanlıkça değerlendirilerek
gerekli görüldüğü takdirde'' İbaresi Dava dilekçesinde, Koruma Yüksek Kurulunun neleri görüşüp neleri
görüşemeyeceğine Kültür ve Turizm Bakanlığının karar vermesinin ve Yüksek
Kurulun gündeminin Bakanlık tarafından belirlenmesinin kamu yararı amacıyla
bağdaşmadığı, yapılan itirazları değerlendirme ve gerekli görülenleri Yüksek
Kurulun gündemine getirme yetkisinin Kültür ve Turizm Bakanlığının hangi uzman
birimi eliyle, hangi ölçütlere göre, ne şekilde yerine getirileceğinin kanunda
açıkça belirtilmemesinin hukuk devleti ilkesiyle çeliştiği, öte yandan
Bakanlığa böylesine ölçüsüz ve sınırsız bir yetki verilmesinin, Bakanlığa,
itirazın konusuna, itirazın yapıldığı mahalle ve itirazı yapanlara göre
ayrımcılık yapma olanağı sunduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve
10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralla, koruma bölge kurulu kararlarına karşı
yapılan itirazların, Kültür ve Turizm Bakanlığınca değerlendirilerek uygun
görüldükten sonra Koruma Yüksek Kurulunun gündemine alınması öngörülmüştür. Anayasa'nın 125. maddesinin birinci fıkrasında, idari işlemlere
karşı yargısal başvuru yollarının açık tutulması ve etkin yargısal başvuru
yolları oluşturulması zorunlu kılınmakla birlikte, Anayasa'da, idari itiraz
yolu ihdas edilmesi zorunluluğuna işaret eden herhangi bir hüküm yer
almamaktadır. Bu nedenle idari itiraz yolu ihdas edip etmemek kanun koyucunun
takdirindedir. Kanun koyucu, herhangi bir işleme karşı idari itiraz yolu ihdas
etmekte takdir yetkisine sahip olduğuna göre, kanun koyucunun, bu yola
başvurulabilmesi veya itirazın karara bağlanabilmesi için belli koşullar
öngörebileceğinin evleviyetle kabulü gerekir. Bu itibarla, koruma bölge kurulu
kararlarına karşı öngörülen bir idari itiraz yolu olan Koruma Yüksek Kuruluna yapılan
başvurunun Kurul gündemine alınmasının Bakanlığın uygun görmesi şartına
bağlanmasında Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Öte yandan, koruma bölge kurulu kararlarına yapılan itirazları
değerlendirme ve kurulun gündemine getirme görevinin Bakanlığın hangi birimi
tarafından yerine getirileceği hususu, Bakanlığın iç işleyişine ilişkin bir
işbölümü meselesidir. İşbölümüne ilişkin kuralların idari düzenleyici
işlemlerle belirlenmesi, idarenin kanuniliği ilkesine aykırılık oluşturmaz.
Kaldı ki, koruma bölge kurulu kararlarına yapılan itirazlardan hangilerinin
Yüksek Kurul gündemine alınması gerektiğinin kararlaştırılması, belli bir
değerlendirme yapılmasını ve takdir kullanılmasını gerektirmektedir. Bakanlığın
bu takdirini ne şekilde ve hangi yönde kullanılacağının önceden kanunlarla
belirlenmesi mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. 16- KHK'nin 51. Maddesiyle 2863 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 4.
Maddenin Birinci, Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci Fıkraları Dava dilekçesinde, tarih, kültür ve tabiat varlıkları ile sit
alanlarının iç içe olması nedeniyle bunlara ilişkin olarak bütüncül bir koruma
anlayışının benimsenmesi gerektiği, kültür varlıkları ile tabiat varlıklarının
korunmasına ilişkin yetki ve sorumlulukların farklı idarelere verilmesinin, bu
alanların etkili bir şekilde korunamaması sonucunu doğuracağı, yasal
düzenlemelerin ilke kararları doğrultusunda kıyasen uygulanmasının, yasal
düzenlemelerin altında yer alan ve yasal düzenlemelere uygun olması gereken
Bakanlık ilke kararlarını yasal düzenlemelerin üzerine çıkaracağı belirtilerek
kuralın, Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., 63. ve 90. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. Dava konusu kuralın birinci fıkrasıyla, taşınır tabiat
varlıkları hariç, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin
koruma alanları ile ilgili olarak 2863 sayılı Kanun'da öngörülen iş, işlem ve
kararlar yönünden, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevli ve yetkili
kılınmıştır. Dolayısıyla, 2863 sayılı Kanun'un uygulanması sorumluluğu, kültür
varlıkları ve taşınır tabiat varlıkları yönünden Kültür ve Turizm Bakanlığına,
taşınmaz tabiat varlıkları yönünden ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığına aittir. Buna paralel olarak kuralın ikinci fıkrasıyla, tabiat
varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili
hususlarda karar almak ve anılan Kanun'da öngörülen diğer iş ve işlemlerde
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmak üzere Tabiat Varlıklarını Koruma
Merkez Komisyonunun ve tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonlarının
kurulması öngörülmüş ve bu komisyonların oluşumları düzenlenmiştir. Ayrıca, bu
komisyonların iş, işlem ve kararları konusunda, 2863 sayılı Kanun'un Koruma
Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulları ile ilgili hükümlerinin, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığınca alınan ilke kararları çerçevesinde kıyasen uygulanacağı
belirtilmiştir. Kuralın üçüncü fıkrasıyla 2863 sayılı Kanun uyarınca taşınmaz
tabiat varlıklarına ilişkin olarak Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulunca
alınması gereken kararların, Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu;
kültür varlıklarını koruma bölge kurullarınca alınması gereken kararların ise
tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonları tarafından alınması ve Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulması öngörülmüştür. Kuralın dördüncü fıkrasında, 2863 sayılı Kanun'da ve diğer
mevzuatta tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma
alanları bakımından Koruma Yüksek Kuruluna ve koruma bölge kurullarına yapılan
atıfların, ilgisine göre Koruma Merkez Komisyonuna ve koruma bölge
komisyonlarına yapılmış sayılacağı ve ilgili maddelerde geçen Koruma Yüksek
Kurulundan, Koruma Merkez Komisyonunun, koruma bölge kurullarından ise koruma
bölge komisyonlarının anlaşılacağı belirtilerek muhtemel tartışmaların önü
kapatılmıştır. Kuralın beşinci ve son fıkrasıyla tabiat varlıkları, doğal sit
alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili iş, işlem ve kararlara
ilişkin usul ve esaslar ile bu konularda görev yapacak komisyonların teşkili,
çalışma usul ve esaslarının düzenlenmesi hususu Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca hazırlanacak yönetmeliğe bırakılmıştır. Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ile tabiat
varlıklarını koruma bölge komisyonlarının oluşumunu ve hangi hükümlere göre
karar alacaklarını düzenleyen ikinci fıkra hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verildiğinden, dava dilekçesinde bu fıkraya yönelik olarak öne
sürülen iddialar incelenmemiştir. KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi
ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle
dava konusu birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralar Anayasa'nın 63. maddesine
aykırı değildir. Kuralda sözü edilen ilke kararlarının işlevi, 2863 sayılı
Kanun'da yer alan Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının iş, işlem
ve kararları ile ilgili hükümlerin, Koruma Merkez Komisyonu ve koruma bölge
komisyonlarına ne şekilde uyarlanacağının gösterilmesinden ibarettir.
Bakanlıkça alınacak ilke kararlarıyla, 2863 sayılı Kanun'da yer alan hükümlerden
farklı kurallar ihdas edilmesi söz konusu olmayıp, anılan Kanun hükümlerinin
nasıl uygulanacağı açıklanmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuralla, Bakanlık
ilke kararlarına, kanunun üzerinde hukuksal bir güç tanındığı ileri sürülemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 63.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 6., 7., 8. ve 90. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 17- KHK'nin 52. Maddesiyle 2863 Sayılı Kanun'a Eklenen Geçici 9.
ve Geçici 10. Maddeleri Dava dilekçesinde, KHK'nin 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a
eklenen ek 4. maddenin birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına yönelik
öne sürülen gerekçelerle dava konusu kuralların, Anayasa'nın 63. ve 90.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca, ilgisi nedeniyle dava
konusu kural Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. KHK'nin 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4.
maddenin birinci fıkrasıyla, kültür varlıklarını koruma hizmetleri ile tabiat
varlıklarını koruma hizmetleri birbirinden ayrıştırılarak tabiat varlıklarını
koruma hizmetleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görev alanına bırakılmış ve
son fıkrasıyla da bu çerçevede 2863 sayılı Kanun'un tabiat varlıklarına yönelik
olarak çıkarılması öngörülen yönetmelikleri çıkarma yetkisi Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına verilmiştir. Dava konusu kural ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca
Kanun'da öngörülen yönetmelikler çıkarılana kadar bir hukuksal boşluk
oluşmaması için 648 sayılı KHK'den önce yürürlüğe girmiş olan yönetmeliklerin
bu KHK'ye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilmesi
öngörülmüştür. Öte yandan, 2863 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. maddede,
kültür varlıklarını koruma bölge kurullarının mevcut üyelerinin görevlerinin bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sona ereceği belirtilmiştir. KHK'nin 10. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi
ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine ilişkin gerekçede belirtilen nedenlerle
dava konusu kurallar, Anayasa'nın 63. maddesine aykırı değildir. Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin temel
gereklerinden birisi kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmış
haklara saygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucudur. Kazanılmış hak, kişinin
bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve
kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. 2863 sayılı Kanun'da kültür varlıklarını koruma bölge kurulu
üyelerinin görev süresine ilişkin olarak herhangi bir hüküm yer almamaktadır.
İptali istenen kuralın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan 'Kültür
ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulları
Çalışmaları ile Koruma Yüksek Kuruluna Yapılacak İtirazlara Dair Yönetmelik' in
10. maddesinde koruma bölge kurullarının Yükseköğretim Kurulu ve Bakanlıkça
seçilen üyelerinin görev süresi üç yıl olarak belirlenmiş ise de idari
düzenleyici işlemle belirlenen bu sürenin kazanılmış hak teşkil etmesi mümkün
olmadığından, 2863 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. maddede hukuk devleti
ilkesine aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 63.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 90. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. 18- KHK'nin 63. Maddesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, 648 sayılı KHK'nin 63. maddesine ilişkin
olarak bağımsız bir iptal gerekçesi öne sürülmemiş, 648 sayılı KHK'nin 10.
maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(a) bendinde yer alan ''sulak alanlar'' ibaresi ile (b), (ç), (d) ve (e)
bentleri, 15. maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen ek 1. maddesi, 17.
maddesiyle 644 sayılı KHK'ye eklenen geçici 6. maddesinin (1) ve (3) numaralı
fıkraları, 19. maddesi, 20. maddesi, 41. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'da
yapılan ibare değişiklikleri ile aynı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendine eklenen (13) numaralı alt bent, 42. maddesiyle değiştirilen 2863 sayılı
Kanun'un 17. maddesinin (a) fıkrasının ikinci ve üçüncü paragrafları, 47 .maddesi, 49 . m adde s i , 50 . m addesiyle d eğiştirilen 2863 s ayılı
Kanun ' un 61 . m addesinin i kinci f ıkrası ndaki '' Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü
takdirde '' ibaresi, 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4.
maddesi, 52. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen geçici 9. ve geçici 10.
maddeler için açıklanan gerekçelerle kuralın, Anayasa'ya aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. Dava konusu kural, KHK'nin yürürlülük maddesi olup yayımı
tarihinden itibaren yürürlüğe girmesini öngörmektedir. 648 sayılı KHK,
17.8.2011 günlü, 28028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış ve 17.8.2011
tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan madde, fıkra, bent, cümle, bölüm ve ibarelerin Anayasa'ya
uygun olduğuna ve bunlara yönelik iptal isteminin reddine karar verildiğinden
aynı gerekçelerle dava konusu kuralın da iptali isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin: A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu'nun iptal edilmesi halinde dayanaksız hale geleceği
yönünden ileri sürülen iptal istemi, 29.11.2012 günlü, E. 2011/106, K. 2012/192
sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümünün yürürlüğünün
durdurulması isteminin REDDİNE, B) Kapsam yönünden; 1- a- 1. maddesiyle 29.6.2011 günlü, 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişikliklerin, bu
fıkraya eklenen (h) bendi dışındaki bölümünün, 2., 3. maddeleri, 4. maddesiyle
644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin birinci fıkrasında
yapılan değişikliklerin, bu fıkraya eklenen (e) bendi dışındaki bölümünün, 5.
maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında yapılan değişikliklerin, (ı) bendi dışındaki bölümünün, 6. maddesi,
7. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında yer alan (ç) ibaresinin (c) şeklinde değiştirilmesi
dışındaki değişikliklerin, 9. maddesi, 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'ye eklenen 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi dışında
kalan bölümü ile (2) numaralı fıkrası, 11., 12., 14., 15., 16., 17., 18., 19.,
25., 26. maddeleri, 27. maddesiyle, 29.6.2001 günlü, 4708 sayılı Yapı Denetimi
Hakkında Kanun'un 5. maddesinin dördüncü ve yedinci fıkralarının yürürlükten
kaldırılmasına ilişkin bölümünün, 28., 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36.,
37., 38., 39., 40., 41., 42., 43., 44., 45., 46., 47., 48., 49., 50. maddeleri,
51. maddesiyle, 21.7.1983 günlü, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Kanunu'na eklenen ek madde 4'ün birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci
fıkraları, 52., 53., 56., 57., 58., 59. ve 60. maddeleri, 62. maddesinin
birinci fıkrası, 63., 64. maddeleri ile eki (I) Sayılı Cetvel'i, (1), (2) ve
(3) sayılı listelere yönelik iptal istemleri, 29.11.2012 günlü, E. 2011/106, K.
2012/192 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara, bölümlere,
değişikliklere, cetvele ve listelere ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin
REDDİNE, b- 21. maddesiyle değiştirilen, 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar
Kanunu'nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dördüncü cümlesi ile
ikinci fıkrasının üçüncü cümlesinin, c- 22. maddesiyle değiştirilen, 3194 sayılı Kanun'un başlığı ile
birlikte değiştirilen 27. maddesinin, d- 23. maddesiyle, 3194 sayılı Kanun'a eklenen ek 4. maddenin, e- 24. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Kanun'un 1.
maddesinin ikinci fıkrasının, f- 27. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Kanun'un 5.
maddesinin beşinci fıkrası, yürürlüğünün durdurulmasına ilişkin iptal hükmünün yürürlüğe
girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu maddelerin, fıkraların ve cümlelerin
YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 2- 1. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasına eklenen (h) bendi, 3- 4. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 7.
maddesinin birinci fıkrasına eklenen (e) bendi, 4- 5. maddesiyle değiştirilen, 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ı) bendi, 5- 7. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan (c) şeklinde değiştirilen (ç) ibaresi, 6- 8. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11.
maddesinde yapılan değişiklikler, 7- 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi, 8- 13. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 32.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkra, 9- 20. maddesiyle yürürlükten kaldırılan, 27.6.1989 günlü, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 3. maddesinin birinci fıkrasında yer
alan 'Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı,' ve sekizci fıkrasında yer
alan 'Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,' ibareleri, 10- 27. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Yapı Denetimi
Hakkında Kanun'un 5. maddesinin altıncı fıkrası, 11- 51. maddesiyle, 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4. maddenin
ikinci fıkrası, 12- 54. maddesiyle, 31.10.1985 günlü, 3234 sayılı Orman Genel
Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasına
eklenen (ç) bendi ve mevcut (ç) bendinin (d) bendi olarak teselsül ettirilmesi, 13- 55. maddesiyle, 3234 sayılı Kanun'a eklenen 22/A maddesi, 14- 61. maddesiyle, 2.3.1984 günlü, 2985 sayılı Toplu Konut
Kanunu'nun ek 3. maddesinin ikinci fıkrasına 'müşterek kararname ile,' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen 'Başkan Yardımcıları Başkanlığın bağlı bulunduğu
Bakan tarafından,' ibaresi, hakkında, 29.11.2012 günlü, E.2011/106, K.2012/192 sayılı
kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu maddeye,
fıkralara, bentlere, ibarelere, değişikliklere ve teselsüle ilişkin yürürlüğün
durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, C) Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden; 1- 1. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişikliklerin, bu fıkraya eklenen
(h) bendi dışındaki bölümünün, 2., 3. maddeleri, 4. maddesiyle 644 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin birinci fıkrasında yapılan
değişikliklerin, bu fıkraya eklenen (e) bendi dışındaki bölümünün, 5. maddesiyle
644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasında
yapılan değişikliklerin, (ı) bendi dışındaki bölümünün, 6. maddesi, 7.
maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında yer alan (ç) ibaresinin (c) şeklinde değiştirilmesi dışındaki
değişikliklerin, 9. maddesi, 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'ye eklenen 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi dışında
kalan bölümü ile (2) numaralı fıkrası, 11., 12., 14., 15., 16., 17., 18., 19.,
25., 26. maddeleri, 27. maddesiyle 4708 sayılı Kanun'un 5. maddesinin dördüncü
ve yedinci fıkralarının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin bölümünün, 28., 29.,
30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37., 38., 39., 40., 41., 42., 43., 44., 45.,
46., 47., 48., 49., 50. maddeleri, 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen
ek 4. maddenin birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları, 52., 53., 56.,
57., 58., 59., 60., 62. maddesinin birinci fıkrası, 63., 64. maddeleri ile eki
(1) sayılı cetveli, (1), (2) ve (3) sayılı listelere yönelik iptal istemleri,
29.11.2012 günlü, E.2011/106, K.2012/192 sayılı kararla reddedildiğinden, bu
maddelere, fıkralara, bölümlere, değişikliklere, cetvele ve listelere ilişkin
yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, 2- 62. maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin iptal hükmünün
yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu fıkranın YÜRÜRLÜĞÜNÜN
DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, D) İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen; 1- 1. maddesiyle değiştirilen, 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde yer alan ''Bakanlar
Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile'' ve ''mülkiyeti kamuya ait arsa
ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler,
askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri'' ibarelerine, 2- 4. maddesiyle değiştirilen, 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine eklenen 'mülkiyeti
kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,' ibaresine, 3- 10. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye
eklenen 13/A maddesinin; a- (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''sulak
alanlar'' ibaresi ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerine, b- (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''ile
Bakanlıkça tespit edilen doğal sit alanları, tabiat varlıkları ve bunların
koruma alanlarının'' ibaresi ile ikinci cümlesinde yer alan ''Ancak
Bakanlıkça'' ibaresine, 4- 12. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 25.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkraya, 5- 15. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye
eklenen ek 1. maddeye, 6- 17. maddesiyle, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye
eklenen geçici 6. maddenin (1) ve (3) numaralı fıkralarına, 7- 19. maddesine, 8- 32. maddesiyle, 29.6.2011 günlü, 645 sayılı Orman ve Su
İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
19. maddesine eklenen (2) numaralı fıkraya, 9- 36. maddesiyle değiştirilen, 9.8.1983 günlü, 2873 sayılı
Millî Parklar Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'onaylı
uygulama imar planına göre hazırlanacak projelerin' ibaresine, 10- 40. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
13. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde yer alan 'Bakanlar Kurulunca
uygulama usul ve esasları belirlenen projeler kapsamında;' , '' ve
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan'' ibareleri ile ''kamulaştırma'' sözcüğüne ve ikinci fıkrasına, 11- 41. maddesiyle; a- 2863 sayılı Kanun da yer alan; aa- 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu' ibaresinin 'Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu' şeklinde, bb- 'kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu' ile 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu' ibarelerinin 'Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu' şeklinde, değiştirilmesine, b- 2863 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine eklenen (13) numaralı alt bende, 12- 42. maddesiyle değiştirilen, 2863 sayılı Kanun'un 17.
maddesinin (a) fıkrasının ikinci ve üçüncü paragraflarına, 13- 47. ve 49. maddelerine, 14- 50. maddesiyle, 2863 sayılı Kanun'un 61. maddesinin
değiştirilen ikinci fıkrasında yer alan ''Bakanlıkça değerlendirilerek
gerekli görüldüğü takdirde'' ibaresine, 15- 51. maddesiyle, 2863 sayılı Kanun'a eklenen ek 4. maddenin
birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarının, 16- 52. maddesiyle, 2863 sayılı Kanun'a eklenen geçici 9. ve
geçici 10. maddelere, 17- 63. maddesine, yönelik iptal istemleri, 29.11.2012 günlü, E.2011/106,
K.2012/192 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara, bentlere,
alt bende, bölüme, ibarelere, sözcüğe, paragraflara ve değişikliklere ilişkin
yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, 29.11.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, ' Kanun, kanun
hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların
hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten
kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği
tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı
günden başlayarak bir yılı geçemez ' denilmekte, 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin
(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır. 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin 21. maddesiyle değiştirilen, 3194 sayılı Kanun'un 8. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinin dördüncü cümlesi ile ikinci fıkrasının üçüncü
cümlesinin, 22. maddesiyle, 3194 sayılı Kanun'un başlığı ile birlikte
değiştirilen 27. maddesinin, 23. maddesiyle, 3194 sayılı Kanun'a eklenen ek 4.
maddenin, 24. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci
fıkrasının, 27. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Kanun'un 5. maddesinin
beşinci fıkrasının ve 62. maddesinin ikinci fıkrasının iptal edilmeleri
nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte
görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı
Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddelere ilişkin
iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay
sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. VII- SONUÇ 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin: A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E. 2011/60,
K. 2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümüne yönelik iptal
isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, B) 1- a- 1. maddesiyle 29.6.2011 günlü, 644 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan
değişikliklerin, bu fıkraya eklenen (h) bendi dışındaki bölümünün, 2., 3.
maddeleri, 4. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin
birinci fıkrasında yapılan değişikliklerin, bu fıkraya eklenen (e) bendi
dışındaki bölümünün, 5. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişikliklerin, (ı) bendi dışındaki
bölümünün, 6. maddesi, 7. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan (ç) ibaresinin (c) şeklinde
değiştirilmesi dışındaki değişikliklerin, 9. maddesi, 10. maddesiyle 644 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c)
bendi dışında kalan bölümü ile (2) numaralı fıkrası, 11., 12., 14., 15., 16.,
17., 18., 19., 25., 26. maddeleri, 27. maddesiyle, 29.6.2001 günlü, 4708 sayılı
Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin yedinci fıkrasının yürürlükten
kaldırılmasına ilişkin bölümünün, 28., 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37.,
38., 39., 40., 42., 43., 44., 45., 46., 47., 48., 49., 50. maddeleri, 51.
maddesiyle, 21.7.1983 günlü, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanunu'na eklenen Ek Madde 4'ün birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları,
52., 53., 56., 57., 58., 59., 60., 62. maddesinin birinci fıkrası, 63., 64.
maddeleri ile eki (1) Sayılı Cetvel'i, (1), (2) ve (3) sayılı listeleri, 6223
sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu
maddelere, fıkralara, bölümlere, değişikliklere, cetvele ve listelere ilişkin
iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, b- 21. maddesiyle değiştirilen, 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar
Kanunu'nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dördüncü cümlesi ile
ikinci fıkrasının üçüncü cümlesi, 6223 sayılı Kanun kapsamında olmadığından, bu
cümlelerin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, c- 22. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'un başlığı ile birlikte
değiştirilen 27. maddesi, 6223 sayılı Kanun kapsamında olmadığından, bu
maddenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, d- 23. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4, 6223
sayılı Kanun kapsamında olmadığından, bu maddenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, e- 24. maddesiyle değiştirilen 4708 sayılı Kanun'un birinci
maddesinin ikinci fıkrası, 6223 sayılı Kanun kapsamında olmadığından, bu
fıkranın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, f- 27. maddesiyle, 4708 Kanun'un 5. maddesinin dördüncü
fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin bölümü, 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu değişikliğe ilişkin
iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, g- 27. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Kanun'un 5.
maddesinin beşinci fıkrası, 6223 sayılı Kanun kapsamında olmadığından, bu
fıkranın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, h- 41. maddesiyle 2863 sayılı Kanun da yapılan ibare değişikleri
ile aynı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine eklenen (13),
(14), (15) ve (16) numaralı alt bentler, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu ibare değişiklikleri ile alt
bentlere ilişkin iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, 2- a- 21. maddesiyle değiştirilen 3194 sayılı Kanun'un 8.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dördüncü cümlesi ile ikinci
fıkrasının üçüncü cümlesinin, b- 22. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'un başlığı ile birlikte
değiştirilen 27. maddesinin, c- 23. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün, d- 24. maddesiyle değiştirilen 4708 sayılı Kanun'un birinci
maddesinin ikinci fıkrasının, e- 27. maddesiyle değiştirilen, 4708 sayılı Kanun'un 5.
maddesinin beşinci fıkrasının, iptal edilmeleri nedeniyle, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü
fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince
bu maddelere, fıkralara ve cümlelere ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ
GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 3- 1. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasına eklenen (h) bendi, 23.8.2011 günlü, 653
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 6. maddesiyle değiştirildiğinden, konusu
kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 4- 4. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 7.
maddesinin birinci fıkrasına eklenen (e) bendi, 16.5.2012 günlü, 6306 sayılı
Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 19. maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende
ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 5- 5. maddesiyle değiştirilen 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ı) bendi, 11.10.2011
günlü, 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendiyle, bentde yer alan 'kriterlerini' ibaresinden
sonra gelmek üzere 'Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile birlikte' ibaresi
eklenerek değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi
hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, 6- 7. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan (c) şeklinde değiştirilen (ç) ibaresi,
6306 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile
yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan değişikliğe ilişkin hükmün iptal
istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 7- 8. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11.
maddesinde yapılan değişiklikler, 6306 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin
iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 8- 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi, 662 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle, bentte yer alan 'değiştirmek,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'onaylamak,' ibaresi eklenerek
değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, 9- 13. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 32.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkra, 23.8.2011 günlü, 653 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 7. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu
kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 10- 20. maddesiyle yürürlükten kaldırılan, 27.6.1989 günlü, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 3'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer
alan 'Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı,' ve sekizci fıkrasında yer
alan 'Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,' ibareleri, 11.10.2011 günlü, 666
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (1) numaralı fıkrasının (m) bendiyle
yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi
hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 11- 27. maddesiyle değiştirilen 4708 sayılı Kanun'un 5.
maddesinin altıncı fıkrası, 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 16.
maddesiyle, fıkrada yer alan '%1'i' ibarelerinin '% 3'ü' olarak
değiştirilmesi nedeniyle konusu kalmayan bu fıkraya ilişkin iptal istemi
hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU ile Osman
Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 12- 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün
ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan; a- ''Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü, söz konusu
varlıkların ve alanların özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış biolog,
peyzaj mimarı, ziraat, çevre, orman ve su ürünleri mühendisleri'' ibaresi,
662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 15. maddesiyle ile değiştirildiğinden, b - ''Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcisinin
başkanlığında,..' ibaresi 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 15.
maddesiyle ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan ikinci fıkraya ilişkin iptal istemi hakkında
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 13- 1- 54. maddesiyle, 31.10.1985 günlü, 3234 sayılı Orman Genel
Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 19. maddesinin, a- Birinci fıkrasına eklenen (ç) bendi, 657 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 12. maddesiyle değiştirildiğinden, b- Mevcut (ç) bendinin (d) bendi olarak teselsül ettirilmesi,
657 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 12. maddesiyle yürürlükten
kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR
VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 14- 55. maddesiyle 3234 sayılı Kanun'a eklenen 22/A maddesi, 657
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesiyle yürürlükten
kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 15- 61. maddesiyle, 2.3.1984 günlü, 2985 sayılı Toplu Konut
Kanunu'nun Ek 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasına 'müşterek kararname ile,' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen 'Başkan Yardımcıları Başkanlığın
bağlı bulunduğu Bakan tarafından,' ibaresi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname'nin 25. maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan
bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
OYBİRLİĞİYLE, C) 1- 1. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişikliklerin, bu fıkraya eklenen
(h) bendi dışındaki bölümünün, 2., 3. maddeleri, 4. maddesiyle 644 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin birinci fıkrasında yapılan
değişikliklerin, bu fıkraya eklenen (e) bendi dışındaki bölümünün, 5.
maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında yapılan değişikliklerin, (ı) bendi dışındaki bölümünün, 6. maddesi,
7. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında yer alan (ç) ibaresinin (c) şeklinde değiştirilmesi
dışındaki değişikliklerin, 9. maddesi, 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'ye eklenen 13/A maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi dışında
kalan bölümü ile (2) numaralı fıkrası, 11., 12., 14., 15., 16., 17., 18., 19.,
25., 26. maddeleri, 27. maddesiyle 4708 sayılı Kanun'un 5. maddesinin yedinci
fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin bölümünün, 28., 29., 30., 31.,
32., 33., 34., 35., 36., 37., 38., 39., 40., 41., 42., 43., 44., 45., 46., 47.,
48., 49., 50. maddeleri, 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde
4'ün birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları, 52., 53., 56., 57., 58.,
59., 60., 62. maddesinin birinci fıkrası, 63., 64. maddeleri ile eki (1) Sayılı
Cetvel'i, (1), (2) ve (3) sayılı listelerin, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddelere, fıkralara,
bölümlere, değişikliklere, cetvele ve listelere ilişkin iptal isteminin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 2- 62. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'nın 91. maddesinin
birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, 3- 62. maddesinin ikinci fıkrasının iptal edilmesi nedeniyle,
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkraya ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN,
KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE
GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE, D) İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen; 1- 1. maddesiyle değiştirilen 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde yer alan ''Bakanlar
Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile'' ve ''mülkiyeti kamuya ait arsa
ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler,
askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri'' ibarelerinin, 2- 4. maddesiyle değiştirilen 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine eklenen 'mülkiyeti
kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,' ibaresinin, 3- 10. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
13/A maddesinin; a- (1) numaralı fıkrasının, (a) bendinde yer alan ''sulak
alanlar'' ibaresi ile (b), (ç), (d) ve (e) bentlerinin, b- (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''ile
Bakanlıkça tespit edilen doğal sit alanları, tabiat varlıkları ve bunların
koruma alanlarının'' ibaresi ile ikinci cümlesinde yer alan ''Ancak
Bakanlıkça'' ibaresinin, 4- 12. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 25.
maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın, 5- 15. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
Ek Madde 1'in, 6- 17. maddesiyle 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen
Geçici Madde 6'nın (1) ve (3) numaralı fıkralarının, 7- 19. maddesinin, 8- 32. maddesiyle, 29.6.2011 günlü, 645 sayılı Orman ve Su
İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
19. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın, 9- 36. maddesiyle değiştirilen, 9.8.1983 günlü, 2873 sayılı
Millî Parklar Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'onaylı
uygulama imar planına göre hazırlanacak projelerin' ibaresinin, 10- 40. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
13. maddesinin; a- Birinci fıkrasının (r) bendinde yer alan 'Bakanlar
Kurulunca uygulama usul ve esasları belirlenen projeler kapsamında;' ve
'' ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan'' ibareleri ile ''kamulaştırma'' sözcüğünün , b- İkinci fıkrasının 11- 41. maddesiyle; a- 2863 sayılı Kanun'da yer alan; aa- 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu' ibaresinin 'Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu' şeklinde değiştirilmesinin, bb- 'kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu' ile 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu' ibareleri 'Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu' şeklinde değiştirilmesinin, b- 2863 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine eklenen (13) numaralı alt bendin, 12- 42. maddesiyle değiştirilen 2863 sayılı Kanun'un 17.
maddesinin (a) fıkrasının ikinci ve üçüncü paragraflarının, 13- 47. ve 49. maddelerinin, 14- 50. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'un 61. maddesinin
değiştirilen ikinci fıkrasında yer alan ''Bakanlıkça değerlendirilerek
gerekli görüldüğü takdirde'' ibaresinin, 15- 51. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün
birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarının, 16- 52. maddesiyle 2863 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 9 ve
Geçici Madde 10'un, 17- 63. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fulya
KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 29.11.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY 2011/106 sayılı dava dosyasının yapılan ilk incelemesinde
Mahkememiz çoğunluğu dosyanın esasa geçilerek incelenmesi yönünde karar vermiş
ise de, iptal davası açan dava dilekçesi incelendiğinde dava konusunun 8.8.2011
tarih ve 648 sayılı 'Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin tümünün
ve birçok değiştirilen maddelerinin iptali istemine ilişkin olduğu, iptal
istemli dilekçe de, iptal konusunun Anayasa'nın hangi maddelerine aykırı
olduğunu anlatan gerekçe bölümünde iptali istenen her madde kapsamında bir ünlü
edebiyatçının şiirlerinden dizeler ya da mısralar yazmak suretiyle konuyla
ilintisini açıklamadan, teamüle, mahkemeye yapılacak dilekçe üslup ve etiğine
aykırı beyanlarda bulunduğu görülmüştür. Konu bağlantısı verilmeyen, zorlama yorumlara mahkemeyi itecek,
mahkeme mehabeti ile bağdaşmayan, içinde konu dışı bulunmaması gereken unsur
taşıyan dilekçenin usulüne uygun olarak düzeltilerek geri gönderilmesinin
istenmesi gerekirken, bir başka dilekçe de dava konusundan ilgisiz ifadelerinde
yer almasına yol açacak uygulama ile mahkemenin dosyayı iade etmeden esasa
geçmesine karar verilmesine katılınamamıştır. Başkanvekili Serruh KALELİ KARŞIOY GEREKÇESİ 1- 11.10.2011 günlü, 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin
Etkilediği Kurallar Yönünden : 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin,
bazı maddelerinin iptali istemiyle 14.10.2011 tarihinde açılan davadan sonra
anılan KHK'de, 662 sayılı KHK ile yapılan değişikliklerin, ilgili oldukları
dava konusu kuralların tümünü etkilediği gerekçesiyle bu maddeler hakkındaki
incelemenin esasına girilmesine gerek görülmeyerek 'karar verilmesine yer
olmadığı' yolunda karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesine yapılan iptal başvurularının konusunu
oluşturan kuralların tümüyle yasal değişikliğe uğramaları halinde, iptal
davalarının doğrudan soyut norm denetimine ilişkin oldukları da gözetildiğinde,
söz konusu başvurular hakkında esastan karar verilmesinde, hukuki yarar
bulunmamakta ise de yapılan değişikliğin, dava konusu kuralın bir bölümüne
yönelik olması ve özünü de etkilememesi durumunda, kalan bölüm hakkında
incelemenin sürdürülmesi gerekir. Aksi halde dava konusu kurallarda, daha
sonraki yasal düzenlemelerle yapılacak en küçük değişiklikler o kuralların,
iptal davası yoluyla Anayasal denetiminin engellenmesi sonucunu doğurur. Böyle
bir sonucu, Anayasa yargısının amacı ve işleviyle bağdaştırmak olanaksızdır. Açıklanan nedenlerle 648 sayılı KHK'nin tümü değiştirilmeyerek
sadece bazı sözcüklerde değişiklik ve ekleme yapılan kurallarının kalan
bölümlerinin Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapılarak esas hakkında karar
verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. 2- 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Kapsamı Yönünden : Dava konusu 648 sayılı KHK'nin 41. maddesiyle 2863 sayılı Kültür
ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine eklenen alt bentlerle Kanun'da adı geçen 'doğal sit', 'taşınır tabiat
varlıkları', 'sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamaları' ve 'etkileşim-geçiş
sahası'nın tanımları yapılmıştır. Anayasa'nın 91. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, yetki
kanunda çıkarılacak KHK'nin amacının, kapsamının, ilkelerinin, kullanma
süresinin ve süresi içinde birden fazla KHK çıkarılıp çıkarılmayacağının
gösterilmesi gerekir. Buna göre bir KHK'nin Anayasa'ya uygun olduğunun kabulü,
öncelikle dayandığı yetki yasasının kapsamı içinde kalmasına bağlıdır. 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Yasası'nın 1. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının, kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının
yeniden belirlenmesine ilişkin (a) bendi ile (2) numaralı fıkrasının da, (a)
bendinde, Bakanlar Kurulu'na görev, yetki, merkez, taşra ve yurt dışındaki
teşkilatlanma esaslarıyla ilgili olmayan konularda düzenleme yapma yetkisi
verilmediğinden 648 sayılı KHK'nin 41. maddesiyle, 2863 sayılı Yasa'nın 3.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine eklenen alt bentlerle yapılan ve
tümüyle özel bir alana ait olan tanımlamaların Yetki Kanunu'nun kapsamı dışında
kaldığı açık olup, dava konusu KHK kuralı Anayasa'ya aykırıdır; iptali
gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. 3- Yürütme Yetkisinin Genişletilmesi Yönünden : Dava konusu 648 sayılı KHK'nin iptal istemi reddedilen
kurallarının, idarenin KHK'ler konusundaki yetkisinin sınırlı olduğu, yasama
yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmayacak biçimde geniş bir düzenleme
yetkisi kullanamayacağına ilişkin E: 2011/113; K: 2012/108 sayılı karardaki
karşıoy gerekçesi doğrultusunda iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne
katılmıyorum. Üye Fulya KANTARCIOĞLU KARŞIOY YAZISI 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 27. maddesiyle, 4708
sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin beşinci ve altıncı
fıkraları değiştirilmiş, bu değişikliğe göre beşinci fıkrada yapı denetimi
hizmeti için yapı denetimi kuruluşuna ödenecek hizmet bedelinin hesaplanma
şekli düzenlenmiş, altıncı fıkrada ise alınacak bedellerin yapı sahibince il
muhasebe birimlerinde açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılması, yatırılan
bu tutarların %1'inin ruhsatı veren idarenin, %1'inin Bakanlık bünyesinde kurulan
döner sermaye işletmesinin hesabına aktarılması öngörülmüştür. KHK'nin 27. maddesiyle değiştirilen 4708 sayılı Kanun'un 5.
maddesinin beşinci fıkrasındaki düzenleme, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
olmadığından iptal edilmiş ise de Kanunun 5. maddesinin altıncı fıkrası
hükümleri hakkında, daha sonra 662 sayılı KHK'nin 16. maddesiyle
değiştirildikleri ve iptal isteminin konusu kalmadığı gerekçesiyle 'karar
verilmesine yer olmadığına' karar verilmiştir. Kanun'un altıncı fıkrasındaki düzenleme, iptal edilen beşinci
fıkradaki düzenlemenin devamı niteliğinde olup, 662 sayılı KHK'nin 16.
maddesiyle yapılan değişiklik sadece oranlara (%1 yerine %3) ilişkindir.
Altıncı fıkranın değişiklikten önce veya sonra tek başına anlam ifade etmesi
mümkün değildir. Bu nedenle değişik altıncı fıkra hakkında iptal isteminin
konusu kalmadığı kabul edilse bile fıkranın tek başına uygulanması söz konusu
olmadığından, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptali gerekir. Bu gerekçeyle fıkra hakkında karar verilmesine yer olmadığı
kararına katılmamaktayım. Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT