ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/158 Karar Sayısı : 2024/154 Karar Tarihi : 5/9/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Manisa 2. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 27/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 33.
maddesinin 22/1/2015 tarihli ve 6586 sayılı Kanun’un 41. maddesiyle
değiştirilen ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…kazaî veya
idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile…” ibaresinin Anayasa’nın
13., 35. ve 125. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Rütbe
terfiinin yargı kararıyla geriye çekilmesi üzerine rütbe farkından doğan
parasal hakların ödenmesi talebinin reddine ilişkin idari işlemin iptali talebiyle
açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 33. maddesi
şöyledir: “IV – Terfi zamanı: Madde 33 – (Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/127 md.) (Ek : 21/7/2000 - KHK - 607/2 md.; Değiştirilerek kabul
: 10/5/2006-5497/2 md.; Değişik: 22/1/2015 - 6586/41 md.) Kıdem alanlar, kazaî
veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile açığa alınmaları,
tutuklanmaları, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya
izin tecavüzünde bulunmaları nedeniyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliği
onanmayanlardan, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasının
açılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firar
veya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasının
seçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenler
hakkında, emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla,
yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu durumda olanların rütbe terfi ve
rütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden geçerli olarak
yapılıp emsalleri tarihine götürülür. Bu şekilde yapılan terfi ve rütbe
kıdemliliklerinde maaş farkı ödenmez. (Ek fıkra: 21/7/2000-KHK-607/2 md.; Aynen kabul:
10/5/2006-5497/2 md.) Terfi sırasında olup da belirli oranda sicil
mecburiyetini, sicil belgelerinin düzenlenmesinden sonra, 30 Ağustos tarihine
kadar tamamlayacak olanlar (albaylar hariç) hakkında birinci fıkra hükmü
uygulanmaz.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Derya ATAKUL
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle
uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin
iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen
kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise
bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde
veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. 3. 926 sayılı Kanun’un 33. maddesinde Türk Silahlı
Kuvvetlerine mensup subaylar ve astsubayların terfi zamanları düzenlenmektedir.
Anılan maddenin ikinci fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinde kıdem alma,
yargısal veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilme ile açığa alınma,
tutuklanma, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya izin
tecavüzünde bulunma nedenleriyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliği
onanmayanlardan -haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasının
açılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firar
veya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere- hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasının
seçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenlerin
emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla rütbe
terfii ve rütbe kıdemliliklerinin hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden
geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürüleceği belirtilmiştir. 4. İtiraz konusu kural anılan fıkranın birinci cümlesinde
yer alan “…kazaî veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile…” ibaresidir. Kurala göre kazai veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilerin
rütbe terfii ve rütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden
geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürülecektir. 5. Bakılmakta olan davanın konusu ise kazai kararla
nasbın lehe düzeltilmesi üzerine rütbe terfii ve rütbe kıdemliliğinin emsalleri
tarihine götürülmesi olmayıp rütbe farkından doğan parasal hakların ödenmesi
talebine ilişkindir. Dolayısıyla kural, bakılmakta olan davadaki uyuşmazlığın
çözümünü olumlu ya da olumsuz yönde etkileyecek nitelikte değildir. 6. A çıklanan
nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III. HÜKÜM 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
Personel Kanunu’nun 33. maddesinin 22/1/2015 tarihli ve 6586 sayılı Kanun’un
41. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “ ...kazaî veya idari kararlarla
nasıpları lehe düzeltilenler ile... ” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 5/9/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR