ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/90 Karar Sayısı : 2012/71 Karar Günü : 17.5.2012 R.G. Tarih-Sayı :
01.01.2013-28515 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesi 1- E.2011/90 Sayılı Başvuru 2- E.2011/96 Sayılı Başvuru 3- E.2012/2 Sayılı Başvuru 4- E.2012/3 Sayılı Başvuru İTİRAZIN KONUSU : 27.7.1967 günlü, 926 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesine 21.1.2010 günlü
5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına Dair Kanunda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 12. maddesi ile eklenen (Ç) fıkrasının
birinci bendinde yer alan tazminat oranlarına ilişkin tablonun 'uzman diş
tabibi' başlıklı üçüncü sütunu ve 'diş tabibi' başlıklı dördüncü sütunu ile
ikinci bendinde yer alan tazminat oranlarına ilişkin tablonun 'uzman diş
tabibi' başlıklı üçüncü sütunu ve 'diş tabibi' başlıklı dördüncü sütununun,
Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sağlık hizmet tazminatının eksik ödendiği gerekçesiyle ödeme
işleminin iptali için açılan davalarda, tazminat miktarlarını belirleyen
tabloların Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine aykırı olduğu iddiasını
ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu'na 21.1.2010 günlü 5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün
Çalışmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 12. maddesi ile
eklenen iptale konu tazminat oranlarına ilişkin tabloların da bulunduğu Ek 17.
maddesinin (Ç) fıkrası şöyledir: ' Ç) Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan ve aşağıda
rütbeleri belirtilen personelden öğretim üyesi tabip, öğretim üyesi diş tabibi,
uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatında
belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara hizalarında
gösterilen oranları geçmemek üzere orgeneral aylığının (ek gösterge dâhil) brüt
tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıca
ödenir. RÜTBELER TAZMİNAT
  ORANLARI(%) Öğretim Üyesi
  Tabip-Diş Tabibi /Uzman Tabip Tabip/ Tıpta
  uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar Uzman
  Diş Tabibi Diş
  Tabibi General/Amiral 585 455 390 260 Kıdemli
  Albay 550 425 365 230 Albay 545 415 360 220 Yarbay 515 380 345 215 Kıdemli
  Binbaşı 500 370 340 210 Binbaşı 500 370 340 210 Kıdemli
  Yüzbaşı 460 320 305 175 Yüzbaşı 460 320 305 175 Kıdemli
  Üsteğmen 420 280 285 165 Üsteğmen 420 280 285 165 Teğmen 380 250 280 160 Asteğmen 370 240 270 130 Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi
tabiplere ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan uzman
tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine aşağıda belirtilen oranları
geçmemek üzere en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) brüt
tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıca
ödenir. DERECE TAZMİNAT
  ORANLARI (%) Öğretim
  Üyesi Tabip/Uzman Tabip Tabip/Tıpta
  uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar Uzman
  Diş Tabibi Diş
  Tabibi 1 535 400 365 235 2-3 520 390 360 230 4-5 480 340 325 195 6-7 440 300 305 185 8-9 400 270 300 180 Sağlık hizmetleri tazminatının oranları ile usul ve esasları,
personelin rütbesi, unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, görev yeri ve
özellikleri, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamaları
ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas
alınarak Maliye Bakanlığının görüşü, Genelkurmay Başkanlığının uygun görüşü
üzerine Milli Savunma Bakanlığınca belirlenir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, 22.9.2011
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında 2011/90 esas ve 2011/96 sayılı,
12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında ise 2012/2 ve 2012/3 esas
sayılı dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
sınırlama sorununun ise esas inceleme aşamasında ele alınmasına OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. V- BIRLEŞTIRME KARARLARI 27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu'nun Ek 17. maddesine 21.1.2010 günlü 5947 sayılı Üniversite ve Sağlık
Personelinin Tam Gün Çalışmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un 12. maddesi ile eklenen (Ç) fıkrasının birinci bendinin dördüncü
sütununun iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan 2011/96 esas sayılı
davanın 22.9.2011 gününde, aynı fıkranın ikinci bendinin üç ve dördüncü
sütunlarının iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurularına ilişkin
2012/2 ve 2102/3 esas sayılı davaların ise, 12.1.2012 gününde aralarındaki
hukuki irtibat nedeniyle 2011/90 esas sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMELERİNE,
2011/96, 2012/2 ve 2012/3 esas sayılı dosyaların esaslarının kapatılmasına,
esas incelemenin 2011/90 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Selami ER
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralları,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında; 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin (Ç)
fıkrasında yer alan ve iptali istenen sütunların bulunduğu tablolarda sağlık
tazminatı tavan oranlarının belirlendiği, taban oranların ise belirlenmediği,
bu nedenle düzenlemenin asgari bir garanti içermediği, düzenlemenin kanunlarda
bulunması gereken genel, soyut ve anlaşılabilir nitelikte bulunmadığı,
kuralların sınırlarının belirli olmasını gerektiren hukuk güvenliği ilkesi ile
kamu personelinin özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiği yönündeki
Anayasa ilkesiyle bağdaşmadığı, ayrıca 209 ve 2547 sayılı Kanunlarda tabip ve
diş tabipleri arasında döner sermaye tavan oranlarının ayrım yapılmaksızın
belirlendiği, eğitim, yetki ve sorumlulukları arasında fark bulunmayan
dolayısıyla aynı statüde olan Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli diş
tabipleriyle tabipler arasında diş tabipleri aleyhine eşitsizliğe neden olunduğu
belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kural, Türk Silâhlı Kuvvetlerinde (TSK) görevli
öğretim üyesi tabip, uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip, diş tabibi ve tıpta
uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman
olanlara rütbe, memuriyet dereceleri ve unvanlarını esas alarak askerler için
orgeneral, siviller için en yüksek devlet memuru aylığına bağlı, sağlık
hizmetleri tazminatı getirmekte ve Kanun'da öngörülen tavan oranlarını
aşmayacak şekilde tazminat oranlarının belirlenmesini Maliye Bakanlığının görüşü
ve Genel Kurmay Başkanlığının uygun görüşü üzerine Milli Savunma Bakanlığına
bırakmaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasa
kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine
sahiptir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli
değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda
bulunan kişilerin kanunla aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere
kanunlar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu
ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar
uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önünde
eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına
gelmez. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için
değişik kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi
çiğnenmiş olmaz. Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında,' Memurların ve
diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları
ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. 'denilmektedir. Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen alanda temel ilkelerin
yasayla konulmasını ve çerçevenin yasayla çizilmesini ifade etmektedir. Bu
niteliği taşıyan bir düzenleme ile uzmanlık gerektiren ve teknik konulara
ilişkin ayrıntıların belirlenmesi konusunda yürütme organına yetki verilmesi,
yasayla düzenleme ilkesine aykırılık oluşturmaz. Yasa koyucunun, çalışan personele ek ücret veya benzeri bir ödeme
yapılmasını öngörürken, hizmetin niteliği ve niceliğinin yanı sıra ülkenin
ekonomik ve mali kaynaklarını gözeterek tavan belirlemesi takdir yetkisi
içindedir. İptali istenen tabloları içeren kural ile yasa koyucu, sağlık
hizmetleri tazminatı alacak olan kişileri rütbe ve statülerine göre ayırarak,
bunlara ödenecek tazminat tavan oranlarını ayrı ayrı belirlemiş, ayrıca
tazminatın hesaplanmasında esas alınacak kıstas aylığa da kanunda yer
vermiştir. Yapılacak ek ödeme için taban oranın belirtilmemesi, taban oranının
'0' olması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla yapılacak ek ödeme oranı, 0' ile
öngörülen tavan oranı arasında kanunda bahsedilen usulde belirlenecektir. Düzenlemeyle Yasa koyucu, temel ilke ve çerçeveyi belirlemiş,
uzmanlık gerektiren ve teknik konulara ilişkin ayrıntılar hususunda idareye
yetki vermiştir. Bu durumda konunun genel çerçeve ve esaslarının kanunda
saptanarak ayrıntı ve uzmanlık gerektiren hususların idarece düzenlenmesi için
yetki verilmesinde Anayasa'da yer alan 'yasayla düzenleme' ve 'hukuk güvenliği'
ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır. İtiraz konusu kuralla TSK'da görevli asker veya sivil tüm
tabiplerine/diş tabiplerine, tabip sıfatıyla hastalara verdikleri sağlık
hizmeti koşuluna bağlı bir ödeme yapılması öngörülmüştür. Düzenlemeyle TSK
personeli tabipler ve diş tabiplerinin ücretlerinde artış yapılmakta, ancak diş
tabiplerinin ücretleri daha az arttırılmaktadır. Yasa koyucu TSK'da ödenecek
sağlık hizmeti tazminatıyla ilgili olarak diş tabipliğini tabiplikten, uzman
diş tabipliğini de uzman tabiplikten ayırarak daha az tazminat ödemeyi uygun
görmüştür. Yasa koyucu Anayasa'ya aykırı olmamak koşuluyla bir uzmanlık
alanında çalışanlara diğerlerine göre sunulan hizmet, hizmeti sunan kamu
görevlisinin unvanı ve diğer özelliklerini gözeterek daha fazla tazminat
ödemeyi uygun görebilir. Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabiplere
tazminat ödenmesinin öngörülüp öngörülmemesi kadar bunun hangi uzmanlık alanı
veya unvana göre ne oranda uygulanacağının belirlenmesi de Anayasa çerçevesinde
Yasa koyucunun takdir yetkisi içindedir. Diş tabipliği mesleği tabiplik mesleğinin bir kolu olmakla beraber
diğer tıp uzmanlıklarından ayrılmaktadır. Diş tabiplerinin diğer tabiplerden
farklı fakültelerden mezun olmaları, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da tabipler ve diş tabipleri için ayrı
bölümler bulunması, diş tabiplerinin uzmanlık sınavının (DUS) tıpta uzmanlık
sınavından (TUS) ayrı yapılması bu farklılığı göstermektedir. Bu durumda TSK'da
görevli diş tabiplerinin her zaman ve her koşulda TSK'da görevli diğer
tabiplerle aynı hukuki statüde oldukları ve dolayısıyla aynı kurallara tabi
olmaları gerektiği söylenemez. Ayrıca başvuru gerekçelerinde kıyaslama yapılan döner sermaye
ücreti ile sağlık hizmeti tazminatı aynı ödeme biçimi olmadıklarından
aralarında eşitlik karşılaştırması yapılamaz. Döner sermaye, üretilen hizmete
ve elde edilen gelire bağlı yapılan değişken bir ödemedir. Yapılacak ödemeler,
ilgili sağlık kuruluşunun dağıtabileceği aylık döner sermaye miktarına, tabibin
teşhis veya tedavi amaçlı işlem sayısına, yönetmelikle her işlem için
belirlenen puana bağlı olarak değişmektedir. Bunun yanında sağlık hizmetleri
tazminatı yönetmelikle belirlenen sabit oranlı kesin bir ödeme türüdür. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 2., 10.
ve 128. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ve Engin YILDIRIM bu görüşe
katılmamıştır. VII- SONUÇ 27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı
Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesine, 21.1.2010 günlü, 5947 sayılı
Kanun'un 12. maddesi ile eklenen (Ç) fıkrasının: 1-Birinci bendinde yer alan tazminat
oranlarına ilişkin tablonun; a-'Uzman Diş Tabibi' başlıklı üçüncü
sütununun, b- 'Diş Tabibi' başlıklı dördüncü
sütununun, 2-İkinci bendinde yer alan tazminat
oranlarına ilişkin tablonun; a-'Uzman Diş Tabibi' başlıklı üçüncü
sütununun, b- 'Diş Tabibi' başlıklı dördüncü
sütununun, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Engin YILDIRIM'ın karşıoyları
ve OYÇOKLUĞUYLA, 17.5.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1- İptal istemine konu 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu'nun Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasının birinci bendi, rütbeli sağlık
personeline ödenecek 'sağlık hizmetleri tazminatı'nı düzenlemekte ve şu dört
sütun halinde rütbelere göre (general/amiral/asteğmen) tazminat oranları
belirtilmektedir: (a) Öğretim üyesi tabip-diş tabibi-uzman tabip. (GATA'da görevli
öğretim üyelerinin tabip ya da diş tabibi olmaları bir farklılık olarak
değerlendirilmemiş ve aynı rütbede olan öğretim üyesi tabip/diş tabibi/uzman
tabiplere aynı tazminat oranları öngörülmüştür.) (b) Öğretim üyesi statüsünde bulunmayan tabipler ile tıpta
uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar. (c) Uzman diş tabipleri. (d) Diş tabipleri. (uzman olmayanlar) Ek 17. maddenin (Ç) fıkrasının ikinci bendi ise Türk Silahlı
Kuvvetleri kadrolarında görevli sivil statüdeki sağlık personeline ödenecek
'sağlık hizmetleri tazminatı'nı düzenlemekte ve şu dört sütun halinde
derecelerine göre (1. - 9. dereceler) tazminat oranları belirtilmektedir: (a) Öğretim üyesi tabip ve uzman tabip. (b) Öğretim üyesi statüsünde bulunmayan tabipler ile tıpta
uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar. (c) Uzman diş tabipleri. (d) Diş tabipleri. 2- Ek 17. maddenin (Ç) fıkrasının birinci ve ikinci bendlerinin
incelenmesinden şu sonuçlar ortaya çıkmaktadır: (1) Rütbeli (üniformalı) öğretim üyeleri yönünden tabip-diş
tabibi-uzman tabip ayrımı yapılmamış ve aynı rütbede olmak kaydıyla bunlara
aynı oranda sağlık hizmetleri tazminatı ödenmesi öngörülmüştür. (2) Rütbeli olmayan (yani sivil statüdeki) öğretim üyesi tabip ve
diş tabipleri de kendi arasında ayrılmamakla birlikte, bunlara asker öğretim
üyelerine nazaran, derecelerine göre daha düşük oranda sağlık hizmetleri
tazminatı verilmesi öngörülmüştür. (3) Öğretim üyesi olmayan rütbeli (üniformalı) tabip/tıpta
uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar ile yine öğretim üyesi olmayan uzman diş
tabipleri aynı statüde değerlendirilmemiş ve bunlara ayrı sütunlar halinde,
rütbelerine göre öngörülen sağlık hizmetleri tazminatı verilmiştir. (4) Öğretim üyesi olmayan rütbeli (üniformalı) diş tabiplerine de
yine ayrı bir sütun halinde rütbelerine göre sağlık hizmetleri tazminatı
ödenmesi öngörülmüştür. (5) Öğretim üyesi olmayan sivil statüdeki tabip/tıpta uzmanlık
mevzuatına göre uzman olanlara, emsalleri rütbeli sağlık personeline nazaran
daha düşük oranlarda sağlık hizmetleri tazminatı verilmesi, ayrı bir sütun
halinde öngörülmüştür. (6) Öğretim üyesi olmayan sivil statüdeki uzman diş tabiplerine,
emsalleri rütbeli uzman diş tabiplerine nazaran daha düşük oranlarda sağlık
hizmetleri tazminatı verilmesi, ayrı bir sütun halinde öngörülmüştür. (7) Öğretim üyesi olmayan sivil statüdeki diş tabiplerine,
emsalleri rütbeli diş tabiplerine nazaran daha düşük oranlarda sağlık
hizmetleri tazminatı verilmesi, ayrı bir sütun halinde öngörülmüştür. 3- Davanın somutunda, birleştirilen üç ayrı itiraz başvurularından
birinde, doktora yapmış bir diş tabibi Kd. Albay söz konusu olup; 926 sayılı
Kanun'un Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasının birinci bendinin 3. sütununa göre
almakta olduğu sağlık hizmetleri tazminatı oranı (%365), aynı bentte 2. sütunda
düzenlenen askeri tabip ve uzman tabiplerden binbaşı rütbesinde olanlara
verilecek tazminat oranına (%370) tekabül etmektedir. Keza diğer itiraz
başvurusunda, istisnai memur statüsündeki bir sivil uzman diş tabibi söz konusu
olup 1. derecede bulunması itibariyle, 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin
(Ç) fıkrasının ikinci bendinin 3. sütununa göre verilen sağlık hizmetleri
tazminatı oranı (%365), birinci bentte muadili olduğu (211 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri İç Hizmetleri Kanunu Md. 116/g uyarınca) 'albay' rütbesi için
öngörülen (davacı öğretim üyesi tabip albay gibi değerlendirilmesi gerektiğini
ifade etmektedir.) tazminat oranından (%545) düşüktür. Yine üçüncü itiraz
başvurusunda, 5. derecede bulunan bir sivil diş tabibi sözkonusu olup, 926
sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasının ikinci bendinin dördüncü
sütununa göre verilen sağlık hizmetleri tazminatı oranı (%195), aynı bendin
ikinci sütununda yer alan emsali derecedekibir sivil tabibin aldığı tazminat
oranından (%340) düşüktür. Yukarıda açıklanmaya çalışılan örneklerden de anlaşılacağı üzere,
kendilerine 'sağlık hizmetleri tazminatı' ödenecek Türk Silahlı Kuvvetleri'nde
görevli diş tabipleri statü, kariyer ve rütbeli olup olmadıkları gibi bir çok
kriterler gözetilerek farklı bir düzenlemeye tâbî tutulmuşlardır. Bu meyanda
iptale konu kurallardan şu sonuçların çıkarılması mümkündür: (a) GATA'da görevli öğretim üyesi diş tabipleri aynı tabipler gibi
mütalâa edilerek, kendilerinin rütbelerine göre tabipler gibi tazminat almaları
sağlanmıştır. (b) GATA'da görevli öğretim üyesi olmayan diş tabipleri ise asker
(rütbeli) ya da sivil memur statüsünde olup olmadıklarına göre şu esaslara tâbî
tutulmuştur: (1) Subay statüsündeki diş tabipleri, uzman olanlar ve uzman
olmayanlar olmak üzere iki ayrı statüde değerlendirilmiş ve bunlara öğretim
üyesi diş tabiplerine nazaran daha düşük oranlarda tazminat verilmesi
öngörülmüştür. (17. Md. nin (Ç) fıkrasının birinci bendinin 3. ve 4.
sütunları). (2) Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görevli sivil (devlet memuru)
statüdeki diş hekimleri de ayrı bir tabloda, yine uzman olup olmadıklarına göre
iki ayrı statüde değerlendirilmiş ve bunlara subay diş hekimi emsallerine göre
dahi daha düşük oranlarda tazminat verilmesi esası getirilmiştir. (17. Md. nin
(Ç) fıkrasının ikinci bendinin 3. ve 4. sütunları). Bu tespitten de açıkça görüleceği üzere, Türk Silahlı
Kuvvetleri'nde görevli diş tabiplerinden sadece GATA'da görevli subay
statüsündeki öğretim üyeleri, tabip emsalleri ile aynı mütalâa edilmiş; bunun
dışındakiler ise subay-sivil statüsünde olup olmadıkları ve ayrıca uzman olup
olmadıkları kriterleri göz önüne alarak tabip emsallerine nazaran farklı
mütalâa edilerek, kendilerine tabiplere ödenen sağlık hizmetleri tazminatından
daha düşük oranda tazminat verilmesi kuralı getirilmiştir. Bu karmaşık
düzenlemenin kendi içinde yarattığı eşitsizlik bir yana, tabiplerle diş
tabipleri arasında yarattığı eşitsizliğin de hukuken haklı bir yanı olmadığı
değerlendirilmektedir. İtiraz başvurusu gerekçesinde de dile getirildiği üzere, 1219 sayılı
Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 29. ve Ek 13.
maddeleri uyarınca tabipler ve diş tabipleri hasta muayene, teşhis ve tedavi
yönlerinden aynı yetkilere haiz olup; 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı
Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner
Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesi uyarınca da 'uzman tabipler ve uzman diş
tabipleri' ile 'pratisyen tabip ve diş tabipleri' ayrı ayrı ancak eşit iki
kategoride mütalâa edilerek, kendilerine buna göre aylık ek ödeme yapılması
öngörülmüştür. Diğer bir deyişle, uzman tabiplerle uzman diş tabipleri ve
pratisyen tabiplerle uzman olmayan (pratisyen) diş hekimleri aynı statüde
değerlendirilerek, ödemeler bakımından tabip-diş tabibi ayırımı yapılmamıştır. Oysa
iptal istemine konu kurallarla subay statüsündeki öğretim üyeleri dışındaki diş
tabipleri ile Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görevli subay statüsündeki tabipler
arasında bir ayırım yapılmış ve kendilerine yukarıda açıklanan statü kariyer ve
derecelerine göre tabiplerden daha düşük tazminat ödenmesi esası öngörülmüştür.
İnsan sağlığıyla ilgili bu çok yakın iki branşın özelliklerinden kaynaklanan
ayırımın maddi bakımdan farklı yansımalarının genel kamu ve üniversiteler
yönünden değil de sadece Türk Silahlı Kuvvetleri'nde yapılmasını haklı kılan
herhangi bir hukuki nedenin yokluğu karşısında, söz konusu düzenlemelerin
(kuralların) Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı düştüğü açıktır. Çünkü, bu
farklılığı hukuken haklı kılacak bir neden olmadığı gibi, aşağıda işaret edilen
Anayasa Mahkemesi kararlarında da aksi yönde saptamalar bulunmaktadır. 4- Anayasa Mahkemesi'nin 16.7.2010 tarih ve E.2010/29, K.2010/90
sayılı kararında (RG. 4.12.2010, s.27775) hekimlik mesleği hakkında (diş
tabiplerini de kapsar biçimde) şu değerlendirme yapılmaktadır: '' hekimlik,
Anayasa'nın 17. maddesinde yer alan ve bireyin en önemli hakkı olan yaşama,
maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile doğrudan ilgili bir
meslektir. Kişilerin maddi ve manevi varlıklarını geliştirebilmelerinin, mutlu
ve huzurlu olabilmelerinin başlıca şartı, ihtiyaç duydukları anda sağlık
hizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanabilmeleridir. Devlet için bir
görev kişiler için de bir hak olan bu amacın gerçekleştirilmesine bu haktan
yararlanmayı zorlaştırıcı ya da zayıflatıcı düzenlemeler Anayasa'ya aykırı
düşer. Sağlık hizmetleri doğrudan yaşam hakkı ile ilgili olmak nedeniyle diğer
kamu hizmetlerinden farklıdır. Sağlık hizmetinin temel hedefi olan insan
sağlığı, mahiyeti itibariyle ertelenemez ve ikame edilemez bir özelliğe
sahiptir. İnsanın en temel hakkı olan sağlıklı yaşam hakkı ile bu yaşamın
sürdürülmesindeki yeri tartışmasız olan hekimin statüsünün de bu çerçevede
değerlendirilerek diğer kamu görevlileri ile bu yönden farklılığının gözetilmesi
gerekir' İptal konusu ibarede tabiplerin, diş tabiplerinin ve tıpta
uzmanlık mevzuatına göre uzman olanların, maddenin ikinci fıkrasında yer
verilen bentlerden yalnız birinde yer alan kurumlarda mesleklerini icra
edebilecekleri belirtilerek, herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin düzenleme
yapılmasının, Anayasa'da güvence altına alınan yaşam hakkı ile herkesin
hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmeyi ilkelerine aykırılık
oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle dava konusu 'bentlerden
yalnızca birindeki' ibaresi Anayasa'nın 17. ve 56. maddelerine aykırıdır.
İptali gerekir'' Yine Anayasa Mahkemesi'nin 5.2.2009 tarih ve E.2006/53, K.2009/21
sayılı kararında (RG. 28.3.2009, s.27183) öğretim üyeliği (tabip-diş tabibi
ayırımı yapılmadan) statüsü ile subaylık statüsü arasındaki ilişkinin ve
ödenecek tazminat bakımından emsal rütbedeki subayların rütbelerine göre bir
tavan öngörülmesinin Anayasa'ya aykırılığı şu gerekçeye dayandırılmıştır: ''itiraz konusu kuralla, 926 sayılı Yasa'ya tabi olup profesör ve
doçent unvanına sahip subaylardan öğretim görevlisi olarak usulüne uygun bir
şekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atanan subaylara ödenen görev
tazminatının aynı rütbe ve kıdemdeki emsali subaylardan fazla olamayacağı
belirtilerek, öğretim üyeleri yönündeki bir sınırlama getirilmektedir. Bu
subaylara diğer subaylardan farklı tazminat ve ödenek verilmesi öğretim üyeliği
görevinin gereğidir. Görev tazminatı, öğretim üyeliği görevinin niteliği ve
özelliği göz önünde bulundurularak saptandığına göre rütbe ve kıdem,
tazminatın belirlenmesinde etkileyici olmamalıdır. Başka bir anlatımla, bu
tazminat ilgililere, belirli bir rütbe ve kıdemde oldukları için değil, usulüne
uygun bir şekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atanan
profesör ve doçent oldukları için verilmektedir. Kural kapsamındaki profesör
ve doçent unvanına sahip subaylar, bu görev gereği görev tazminatı alma hakkını
kazanma bakımından diğer yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim
elemanlarıyla aynı hukuksal durumdadır. Sözkonusu profesör ve doçentlerin,
öğretim üyeliği hizmeti dışındaki bir hizmetle kıyaslama yapılmak suretiyle, görev
tazminatlarının sınırlandırılması, askeri hizmetin gereklerinden kaynaklanan
bir nedene de dayandırılamaz. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural
Anayasa'nın 10. maddesine aykırıdır. İptali gerekir'' Davanın somutunda da işaret edilen Anayasa Mahkemesi
kararlarındaki gerekçeler ışığında; ortada askeri hizmet gereklerinden
kaynaklanan bir nedenin söz konusu olmamasına, kamu ve üniversitelerde tazminat
yönünden 'uzman tabip-uzman diş tabibi' ve 'pratisyen tabip-pratisyen diş
tabibi' arasında bir ayırım yapılmamasına, Anayasal kuralların ve bu meyanda
hukuk devleti ilkesinin böyle bir düzenlemeyi haklı kılmamasına karşın, askeri
tabiplerle diş hekimleri (rütbeli ve sivil memur statüsünde olanlar) arasında
'sağlık hizmetleri tazminatı' yönünden getirilen ve kendi içinde dahi
tutarlılığı bulunmayan düzenlemelerin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
düştüğü kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle itiraz başvurularına konu kuralların iptaline
karar verilmesi gerektiği kanaatine vardığımızdan; aksi yöndeki çoğunluk
kararına katılmıyoruz. Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Engin
  YILDIRIM