anayasa mahkemesi kararı Esas Sayısı
: 2021/86 Karar Sayısı
: 2023/34 Karar Tarihi
: 22/2/2023 R. G.Tarih -Sayı
: 6/6/2023-32213 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
131 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 4. maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne
eklenen geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının, B. 5. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 426. maddesine
eklenen (2) numaralı fıkranın, C. 6.
maddesiyle; 1. Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadronun iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve
30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (1) Sayılı Cetvel’in İçişleri
Bakanlığı bölümünden çıkarılmasının, 2. Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (1) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı
bölümüne eklenmesinin, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,
8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTE NEN
CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
(CBK) iptali talep edilen kuralların da yer aldığı; A. 4. maddesiyle
(1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrası şöyledir: “ (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Bilgi
İşlem Dairesi Başkanının görevi başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona
ermiştir. ” B. 5. maddesiyle
(1) numaralı CBK’nın 426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkra şöyledir: “ (2) Başkanlıkta görev yapan Tarım ve Orman
Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcıları Başkanlığın görev alanına giren
konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkilidir .” C. 6. maddesi ile
ekli (1) ve (2) sayılı listeler şöyledir: “ Ekli (1) sayılı listede yer alan kadro iptal
edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmış ve ekli (2)
sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümüne eklenmiştir. ” (1) SAYILI LİSTE KURUMU : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI İPTAL EDİLEN KADRONUN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ MİAH Bilgi İşlem Dairesi Başkanı 1 1 TOPLAM 1 TEŞKİLATI : MERKEZ (2) SAYILI LİSTE KURUMU : İÇİŞLERİ
BAKANLIĞI İHDAS EDİLEN
  KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ MİAH Bilgi Teknolojileri
  Genel Müdürü 1 1 MİAH Genel Müdür Yardımcısı 1 1 GİH Genel Müdür Yardımcısı 1 1 MİAH Daire Başkanı 1 2 GİH Daire Başkanı 1 3 TOPLAM 8 TEŞKİLATI : MERKEZ II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf
Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfan
FİDAN’ın katılımlarıyla 22/9/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü
durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör
Cengiz ERTEN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK
kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve
yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.
Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu
bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu
kapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci
Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden
herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik
yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,
23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). B. CBK’nın 4. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen
Geçici 3. Maddenin (1) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 4. Dava dilekçesinde özetle;
kamu görevlisinin görevine son verilmesiyle ilgili düzenlemenin Anayasa’nın
128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir alana ilişkin
olduğu belirtilerek kuralın Anayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,
104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 5. Dava dilekçesinde konu
bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2.,
6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki
inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 6. Kural bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem
Dairesi Başkanının görevinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona erdiğini
hükme bağlamaktadır. 7. Anayasa Mahkemesi bakanlıkların
kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının
konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha
önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda bakanlıkların
kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme
yetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da
CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra
teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” şeklindeki
hükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8,
K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-23; E.2021/50,
K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-24; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-26). 8. Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yapısı içinde
yer alan kadro unvanlarındaki değişikliklere bağlı olarak söz konusu kadrolarla
ilgili olarak gerçekleştirilen atama veya göreve son verme işlemleri de
idarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenlemelerin bir sonucudur. Bu itibarla,
kadro ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluğuna ilişkin olarak yukarıda yer
verilen değerlendirmeler bu tür düzenlemeler bakımından da aynen geçerlidir. 9. İçişleri Bakanlığının merkez teşkilatında mülki idare
amirliği hizmetleri sınıfına dâhil bilgi işlem dairesi başkanı kadrosu yer
almaktayken söz konusu kadro CBK’nın 6. maddesiyle iptal edilmiştir. Anılan
kadronun iptal edilmesine bağlı olarak o kadrodaki görevi yürüten kişinin
görevinin son erdiğini öngören, dolayısıyla İçişleri Bakanlığının teşkilat
yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden, belirtilen
kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 10. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 11. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa
hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden,
bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş bir kanun
hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 12. Bu çerçevede kuralla aynı
alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit
edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 13. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.
Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. 3. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 14. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 15. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 16. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğuna şüphe bulunmamaktadır. 17. Kuralın hem kişiler hem de idare
yönünden belirli ve öngörülebilir olduğu anlaşılmaktadır. 18. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. C. CBK’nın 5. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 426.
Maddesine Eklenen (2) Numaralı Fıkranın İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 19. Dava dilekçesinde özetle; Tarım ve Orman Bakanlığında
istihdam edilen tarım ve orman uzmanı ile uzman yardımcılarının devletin genel
idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevleri ifa ettiklerinden görev ve yetkilerinin kanunla
belirlenmesi gerektiği, bu kapsamda anılan personele denetim ve inceleme
yetkisi verilmesine ilişkin düzenlemenin CBK ile yapılamayacağı belirtilerek
kuralın Anayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 20. Dava dilekçesinde konu
bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2.,
6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki
inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 21. Kuralla Tarım ve Orman Bakanlığının hizmet
birimlerinden biri olan Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı bünyesinde görev
yapan tarım ve orman uzmanı ile uzman yardımcılarının adı geçen Başkanlığın
görev alanına giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkili olduğu hükme
bağlanmaktadır. 22. Anayasa Mahkemesi bakanlıklarda ve
bağlı kuruluşlarında istihdam edilen personelin görev ve yetkilerinin
belirlenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu 9/11/2022 tarihli ve
E.2018/123, K.2022/138 sayılı kararında değerlendirmiştir. Bu kapsamda anılan
kararda; belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan kamu kurum ve
kuruluşlarının personelinin görev ve yetkilerinin belirlenmesine ilişkin
düzenlemelerin kurumun teşkilat yapısıyla ve o hizmet alanında yerine getirmesi
gereken görevler ve bu amaçla kullanabileceği yetkilerle ilgili olup
dolayısıyla idarenin teşkilat yapısı ile görev ve yetkilerinin belirlenmesinin
bir parçasını oluşturduğu, bu itibarla yürütme
yetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da
CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra
teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” şeklindeki
hükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM,
E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, §§ 21-27). 23. Dava konusu kural yönünden, belirtilen karardan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu itibarla kural Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine
aykırı bir düzenleme içermemektedir. 24. Diğer yandan kuralla aynı
alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit
edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 25. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞAR
bu görüşe katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 26. CBK’nın 4. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya eklenen
geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk
denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural için de geçerlidir . 27. Bu itibarla kuralın hem kişiler hem
de idare yönünden belirli ve öngörülebilir olduğu anlaşılmaktadır. 28. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Ç. CBK’nın 6. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de Yer
Alan Kadronun İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (1) Sayılı Cetvel’in
İçişleri Bakanlığı Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli (2) Sayılı Liste’de Yer
Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (1) Sayılı Cetvel’in
İçişleri Bakanlığı Bölümüne Eklenmesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 29. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü
içerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin
kadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği,
münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarma
yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel,
sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu
durumun yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve
üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın
Anayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 30. Dava dilekçesinde konu
bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2.,
6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki
inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 31. Kural İçişleri Bakanlığının merkez teşkilatına ilişkin bir adet bilgi işlem
dairesi başkanı kadrosunun iptal edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı
Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmasını; yine aynı Bakanlığın
merkez teşkilatına ilişkin bir adet bilgi
teknolojileri genel müdürü ile iki adet genel müdür yardımcısı ve beş adet
daire başkanı kadrolarının ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I)
Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüne eklenmesini öngörmektedir. 32 .
CBK’nın 4. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin (1)
numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi
bölümünde belirtilen gerekçeler mahiyetine uygun olduğu ölçüde dava konusu
kural için de geçerlidir . 33. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 34. Diğer yandan kuralla aynı
alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit
edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 35. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.
Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 36. CBK’nın 4. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya eklenen
geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk
denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural için de geçerlidir . 37. Kuralla İçişleri Bakanlığının merkez teşkilatına
ilişkin olarak ihdas ve iptal edilen kadrolar ile sayıları açık, net ve
anlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik
ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır. 38. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 39. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanması
hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğabileceği belirtilerek
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 4. maddesiyle
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen
geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasına, B. 5. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı K ararnamesi’nin
426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkraya, C. 6. maddesiyle; 1. Ekli (1) Sayılı
Liste’de yer alan kadronun iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı
bölümünden çıkarılmasına, 2. Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüne
eklenmesine, yönelik iptal talepleri 22/2/2023 tarihli ve E.2021/86,
K.2023/34 sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkralara, eklemeye ve çıkarmaya ilişkin
yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE, 22/2/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V. HÜKÜM 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 4. maddesiyle
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen
geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının; 1. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, B. 5. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı K ararnamesi’nin
426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın; 1. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,
Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, C. 6. maddesiyle; 1. Ekli (1) Sayılı
Liste’de yer alan kadronun iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı
bölümünden çıkarılmasının; a. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 2. Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüne
eklenmesinin; a. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 22/2/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin (CBK) 4. maddesi ile (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3.
maddenin (1) numaralı fıkrasının, 5. maddesi ile aynı CBK’nın 426. maddesine
eklenen (2) numaralı fıkranın ve 6. maddesiyle yapılan kadro ihdasına ve
iptaline ilişkin düzenlemelerin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. 2. Dava konusu kurallarda, Bilgi İşlem Dairesi Başkanının
görevinin sona erdirildiği (m.4), Bakanlıkta istihdam edilen Tarım ve Orman
Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcılarının Tütün ve Alkol Dairesi
Başkanlığının görev alanına giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkili
olduğu (m. 5) ve bazı kadroların iptal edilerek yeni kadroların ihdas edildiği
belirtilmektedir. 3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesi uyarınca Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda
CBK çıkarılamaz. Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri kanunla düzenlenmelidir. Bu nedenle daire
başkanının görev süresinin sona erdirilmesi ile uzman ve uzman yardımcılarının
yetkilerine ilişkin CBK kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır (aynı yönde bkz. AYM, E.2018/123,
K.2022/138, 09/11/2022, § 13-19). 4. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı
kararına ilişkin muhalefet şerhinde açıklandığı üzere, kamu kurum ve
kuruluşlarında kadro ihdası ve/veya iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla
ilgisi, başta mülkiyet hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin
olması ve münhasıran kanunla öngörülen bir konu olması hasebiyle CBK ile
düzenlenemez. Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine
aykırılık teşkil eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, §§ 14-36).
Bu gerekçeler CBK’nın dava konusu 6. maddesi için de geçerlidir. 5. Açıklanan gerekçelerle dava konusu kuralların konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red
yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. İptal istemine konu 75 Numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin (CBK) 4. maddesiyle 1 Numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin
birinci fıkrasında bilgi işlem daire başkanının görevinin sona erdirilmesi
düzenlenmektedir. CBK’nın 6. maddesi ile de ekli 1 ve 2 sayılı listelerde yer
alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı listede yer alan kadroların ihdas
edildiği düzenlenmektedir. Belirtilen hususlara ilişkin olarak daha önce
Mahkememizce incelenen E. 2021/ 91 - K. 2021/106 ve
2018/149 E. – 2022/163 sayılı kararlarda yazdığım karşıoy gerekçelerim burada
da geçerlidir. 2. Yine CBK’nın 5. maddesiyle 1 Numaralı CBK’nın 426.
maddesine eklenen 2 numaralı fıkrada Tarım ve Orman Uzmanları ile uzman
yardımcılarının denetim ve inceleme yapma yetkileri düzenlenmektedir.
Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kuralda belirtilen hususlarda yapılacak
düzenlemelerin münhasıran kanunla yapılması zorunludur. Bu konuda da 2020/54 E.
– 2022/165 sayılı dosyada yazdığım karşıoy gerekçelerim geçerlidir. Sonuç
olarak münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken hususların CBK ile düzenlenmesi
Anayasanın 104/17. maddesinin üçüncü cümlesine aykırıdır, iptali gerekmektedir. Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu kurallar konu
yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırılık
taşımaktadır. Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK)
6. maddesinin ve bu CBK ile (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin (1)
numaralı fıkrası ile aynı CBK’nın 426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın
Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin reddine karar verilmiştir. Red kararlarının gerekçesinde; bakanlıkların kadrolarının
ihdası ile iptalinin idarenin teşkilât yapısıyla ilgili olup idarenin kuruluş
ve görevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturduğu, dolayısıyla kuralın yürütme
yetkisine ilişkin olduğu, Anayasanın İkinci Kısmının Birinci ve İkinci
Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü
Bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler ile ilgili düzenleme içermediği,
Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasında CBK ile düzenlenmesi öngörülen
Bakanlığın teşkilât yapısına ilişkin olduğu anlaşılan kuralın 106. maddenin son
fıkrası ile bağlantılı olarak 104. maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü
cümlesine aykırı bir yönü bulunmadığı gibi daha önce kanunlarda da açıkça
düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın 104. maddesine aykırı
olmadığı belirtilmiştir. 1. CBK’nın incelenen 6. maddesinde, ekli (1) sayılı
listedeki kadronun iptal edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarıldığı ve
ekli (2) sayılı listedeki kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki
(I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümüne eklendiği hükme bağlanmıştır. Bakanlıkların kadro ihdası ve iptalinin, teşkilât
yapısına ilişkin bir düzenleme olmasından dolayı Anayasanın 106. maddesinin son
fıkrasında “bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması” bakımından
öngörülen istisna kapsamında yer aldığı, bu sebeple Anayasanın 104. maddesinin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bulunmadığı yönündeki çoğunluk
görüşüne, kadro ihdası ve iptalinin yasama yetkisi kapsamında bulunan bütçe
hakkı ile ilgili olması; ayrıca 106. maddenin son fıkrasında CBK ile
düzenleneceği sınırlı olarak sayılan konular arasında kadro ihdası ve iptalinin
yer almaması sebebiyle, bu hususların Anayasanın 123. ve 128. maddeleri
uyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiğinden katılmak mümkün değildir (ayrıntılı
açıklama için bkz. 11/6/2020 tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı;
30/12/2021 tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı kararlara ilişkin karşıoy
gerekçelerim). Başka bir deyişle, bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro
iptali ve ihdasının yürütme yetkisine ilişkin konulardan olmamasından dolayı
104. maddenin onyedinci fıkrasının birinci cümlesine; Anayasanın 123. ve 128.
maddeleri uyarınca kanunla düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından
dolayı da üçüncü cümlesine göre CBK ile düzenlenemeyeceği açıktır. CBK ile (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin
(1) numaralı fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İçişleri
Bakanlığında görev yaparken kadrosu iptal edilen Bilgi İşlem Dairesi Başkanının
görevinin başka bir işleme gerek kalmadan sona ereceği belirtilmiştir. Bu hüküm
de Anayasanın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesinde zorunluluk bulunan
konularla ilgili olduğundan CBK ile düzenlenemez (aynı yönde bkz. 31/3/2021
tarihli ve E.2020/8, K. 2021/25 sayılı karara ilişkin karşıoy gerekçem). 2. CBK ile (1) numaralı CBK’nın 426. maddesine eklenen
(2) numaralı fıkrada, Tarım ve Orman Uzmanları ile Uzman Yardımcılarının görev
alanları dışında, Tarım ve Orman Bakanlığının hizmet birimleri arasında olan
Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının görev alanına giren konularda denetim ve
inceleme yapmaya yetkili oldukları hükme bağlanmıştır. Çoğunluğun bu hükmün iptali talebinin reddine ilişkin
gerekçesinde; bakanlıklarda ve bağlı kuruluşlarında görev yapan personelin
görev ve yetkilerinin belirlenmesine ilişkin düzenlemelerin de kurumun teşkilât
yapısı ile görev ve yetkilerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturduğu, bu
itibarla 9/11/2022 tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı karardaki
nedenlerle Anayasanın 106. maddesinin son fıkrası hükmü ile bağlantılı olarak
104. maddenin onyedinci fıkrasına aykırı olmadığı belirtilmiştir. Anılan karara ilişkin karşıoy gerekçemde belirtildiği ve
yukarıda (1) numaralı kısımda da tekrarlandığı üzere, personele ilişkin
düzenlemeler Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasında CBK ile düzenlenmesi
öngörülen konular arasında olmadığından, bu konuda CBK ile düzenleme yapılması
da mümkün değildir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralların konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı
olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun red kararına
karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi nde Değişiklik
Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Geçici 3. maddesinin (1)
numaralı fıkrası, 426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkrası ve 6. maddesi ile
ekli (1) ve (2) sayılı listeleri ile ilgili gerçekleştirilen Anayasa’ya
uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunun ulaştığı kanaatlere aşağıda
belirttiğim kurallarda, açıklayacağım gerekçelerle katılmamaktayım. 2. Dava konusu Geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasında
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Bilgi İşlem Dairesi Başkanının görevinin
başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ermiş olacağı düzenlenmektedir. 3. İptali talep edilen 426. maddeye eklenen (2) numaralı
fıkrada ise Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığında görev yapan Tarım ve Orman
Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcılarının Başkanlığın görev alanına
giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkili oldukları düzenlenmektedir. 4. Her iki kuraldaki görev ve yetkiler yürütme yetkisi
bağlamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilecek konular arasında
yer almakta olup aynı zamanda Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
ikinci cümlesi bağlamında yasak alanda bir düzenleme içermemektedir. Bununla
birlikte kurallarda belirtilen kamu görevlileri ile ilgili hususların
Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardan olduğu aşikardır.
Zira Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci
fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer
özlük işleri kanunla düzenlenir” şeklinde bir kurala yer verilmektedir. 5. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasındaki açık
hüküm gereğince dava konusu kurallardaki Bilgi İşlem Dairesi Başkanının
görevinin sona ermesi ve Tarım ve Orman Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman
Yardımcılarının Başkanlığın görev alanına giren konularda denetim ve inceleme
yapmaya yetkili oldukları hususlarındaki düzenlemelerin Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesi gereğince münhasıran kanunla
yapılması gerekmektedir. 6. Bu gerekçelerle zikredilen ilk iki kuralın “konu
bakımından yetki” yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğundan iptali gerekmektedir. 7. Dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesindeki 6.
maddesi ile ekli (1) ve (2) sayılı listeler ise belirtilen kadroların iptali ve
ihdası ile ilgili hususları düzenlemektedir. Benzer biçimde Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ile kadro ihdası konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa
Mahkemesinin daha önce verdiği bir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ile düzenlenmesinin Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde
olduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun iptal isteminin reddi yönündeki kanaatine
katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§
6-22, 27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin kadro ile ilgili düzenlemelerin yer
aldığı dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu
kanaatinde olduğumdan E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı kararın
karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle dava konusu ibarenin de konu bakımından
yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğundan iptali gerektiği kanaatindeyim. 8. Yukarıda sıralanan gerekçelerle aksi yöndeki çoğunluk
kararına katılmamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY 1. 29/06/2021 tarihli (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkındaki Kararname İle Tarım ve Orman Bakanlığı Uzman Yardımcıları ile İlgili
426. Maddenin 2 numaralı fıkrasına “Başkanlıkta görev yapan tarım ve orman
uzmanları ile tarım ve orman uzman yardımcılarının başkanlığın görev alanına
giren konularda denetim inceleme yapmaya yetkilidir.” Hükmü getirilmiştir.
Mahkememin sayın çoğunluğunca getirilen bu kural konu bakımından ve içerik
yönüyle Anayasa aykırı bulunmamıştır. CBK ile düzenlenen konu bakımından
düzenlenen kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu görüşüyle sayın çoğunluğun görüşüne
katılmadım. 2. Tarım ve Orman Uzmanları ile Uzman Yardımcılarının Görev
alanı ile ilgili görev ve yetkilerini düzenlediği açıktır. Anayasa’nın 128.
maddesi anlamında memur veya diğer kamu görevlisi sıfatını haiz oldukları
açıktır (AYM, E.2019/96, K.2022/17). 3. Anayasa'nın 128. maddesinde
Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare
esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle
görüleceği ifade edilmiş; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri
ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. 4. Anayasa Mahkemesi de 24.02.2022 tarihli ve E.2019/96,
K.2022/17 sayılı kararına konu (43) numaralı CBK’nın 14. maddesiyle (1)
numaralı CBK’ya eklenen 227/B maddesinin (4) numaralı fıkrasının “ …hazine ve
maliye başmüfettişleri, müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki
ve sorumlulukları ile… ” şeklindeki kuralı münhasır alanda düzenleme
yapıldığı gerekçesi ile iptal etmiştir. Bu sebeple dava konusu kuralın
Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir
konuda düzenleme yaptığı anlaşılmaktadır. 5. Açıklanan gerekçelerle kural ,
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. Üye Selahaddin MENTEŞ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
CBK’da Değişiklik Yapılmasına Dair CBK’nın; 4. ve 5. maddesiyle eklenen
fıkralar ile 6. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadronun iptal
edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2)
numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (1)
Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmasının, Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin eki (1) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüne
eklenmesine dair kuralların “konu bakımından yetki yönünden” Anayasa’ya aykırı
olmadığına dair çoğunluk görüşüne katılmamaktayım. 2. Dava konusu iptali talep edilen (1) numaralı CBK’nın Geçici
3. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanının görevinin
başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona erdiği hükme bağlanmıştır. 3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi
uyarınca CBK’lar bakımından aranan bir diğer husus, CBK kuralının Anayasa’da
münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulara ilişkin olmaması gereğidir.
Anayasa koyucunun bir konunun kanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu
alanın münhasıran kanunla düzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda
Anayasa bir konunun kanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK
çıkarılamaz. 4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi niteliğinde
görev ifa ettikleri sonucuna varılmaktadır. 5. Anayasa’nın 128. Maddesi gereğince memurların niteliklerinin,
atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve
ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanun ile düzenlenmesi Anayasal bir
zorunluluktur. 6. Açıklanan nedenle kural “konu bakımından yetki” yönüyle
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. 7. Dava konusu iptali talep edilen (1) Numaralı CBK’nın 426.
Maddesine Eklenen (2) Numaralı Fıkra ile Bakanlık tarafından
istihdam edilen Tarım ve Orman Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman
Yardımcılarının görev alanları dışında Tütün ve Alkol Daire Başkanlığı’nın
görev alanına giren konularda, denetim ve inceleme görevlerini de yerine
getirmeleri düzenlenmektedir. 8. Kuralın düzenlediği konularda, denetim ve inceleme görevlerini
yerine getirmeleri kamu yararını sağlamak amacıyla yapılan genel idare
esaslarına göre yürütülmesi gereken kamu hizmeti niteliği taşıdığı açıktır. Söz
konusu hizmetlerin kendine özgü nitelikleri, bu hizmetlerin genel idare
esaslarına göre memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gereken
asli ve sürekli görevler kapsamında değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
Kamu hizmeti niteliği taşıyan anılan görevleri yerine getiren personelin
Anayasa’nın 128. maddesi anlamında memur veya diğer kamu görevlisi sıfatına
sahip bulunduklarında tereddüt bulunmamaktadır. 9. Anayasa'nın 128. maddesinde Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri
ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü
oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar
ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ifade edilmiş; memurların ve diğer
kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve
yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla
düzenleneceği belirtilmiştir. 10. Nitekim Anayasa Mahkemesi, 24.02.2022 tarihli ve E.2019/96,
K.2022/17 sayılı kararına konu (43) numaralı CBK’nın 14. maddesiyle (1) numaralı
CBK’ya eklenen 227/B maddesinin (4) numaralı fıkrasının “…hazine ve maliye
başmüfettişleri, müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki ve
sorumlulukları ile…” şeklindeki kuralı münhasır alanda düzenleme yapıldığı
gerekçesi ile iptal etmiştir. Bu itibarla dava konusu kuralın Anayasa’nın 128.
maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme
yaptığı anlaşılmaktadır. 11. Açıklanan gerekçelerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. 12.  ( 1)
numaralı CBK’nın 6. Maddesi ile Ekli (1) sayılı listede yer
alan İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Bilgi İşlem Dairesi Başkanının
kadrosu iptal edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki
(I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmış ve ekli (2) sayılı
listede yer alan Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü kadroları ihdas edilerek
(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümüne
eklendiği belirtilmiştir. 13. Dava konusu kurallar kadroları düzenlemektedir. 14. Yukarıda (1) numaralı CBK’nın Geçici 3.
maddesinin (1) numaralı fıkrasına ilişkin konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’ya uygunluk denetimine ilişkin gerekçelerimle çoğunluğun görüşüne
katılmıyorum. 15. Açıklanan gerekçelerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. Üye Kenan
  YAŞAR