ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/56 Karar Sayısı : 2007/26 Karar Günü : 15.3.2007 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 29.05.2007-26536 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tekirdağ İnfaz
Hakimliği İTİRAZIN KONUSU: 16.5.2001 günlü, 4675 sayılı
İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı
bentlerinin, Anayasa'nın 138. maddesine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY F tipi Kapalı Cezaevinde bulunan tutuklunun, cezaevi kantininden
satın aldığı çamaşır ipini odasında bulundurması nedeniyle görevli memurlar
tarafından el konulması üzerine, verdiği şikayet dilekçesini inceleyen İnfaz
Hakimliği itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısıyla iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun “ İnfaz
hakimliklerinin görevleri” başlıklı 4. maddesinin birinci
fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan kurallar şöyledir: … “1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve
tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları,
ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması,
bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin
yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya
faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamak.” … “3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve
verilen disiplin cezalarının kanun, tüzük veya yönetmelik hükümleri ile
genelgelere aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikayetleri incelemek ve karara
bağlamak.” … B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 138. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,
Ahmet AKYALÇIN Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ün
katılmalarıyla 15.7.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kurallar, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: İtiraz başvurusunda, ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki
hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlem veya faaliyetlere ilişkin
şikayetlerin Adalet Bakanlığı genelgeleri de gözetilerek incelenmesini ve
karara bağlanmasını öngören kuralların, Anayasa'nın 138. maddesinde yer alan
yargı bağımsızlığı ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri, tutuklular ile hükümlülerin,
evrensel ve ulusal infaz hukuku kurallarınca belirlenmiş amaçlar doğrultusunda
barındırıldıkları, belirli fiziki yapı ve güvenlik kriterlerine sahip, bu
kriterler çerçevesinde barınma, iaşe, sağlık, eğitim, iyileştirme, spor ve
çalışma hizmetlerinin sunulduğu, ayrı personeli ve yönetim biçimi olan
kurumlardır. Bu nitelikleri, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bir dizi
önlem almayı zorunlu kılar. Önlemlerin önemli bir bölümü cezaevi güvenliği ile
ilgilidir. Cezaevi güvenliği ise bu kurumlarda bir iç düzen sağlanmasını, iç
düzenin sürekli ve işler halde olmasını, böylece evrensel ve ulusal normlarla
güvence altına alınan tutuklu ve hükümlü haklarının korunup kullanılması için
gerekli ortamların yaratılmasını kapsamaktadır. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çıkan veya çıkması muhtemel
sorunların gecikmesizin çözümü için, yasa koyucu, Adalet Bakanlığı'na yargı
yetkisini kullanma alanına girmeyen konularda görüş bildirme ve genelge
düzenleme yetkisi vermiştir. Bu düzenlemelerin de ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya
bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik olacağı kuşkusuzdur. Dışa karşı kısmen kapalı konumda bulunan bu kurumlardaki hükümlü
ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin,
başta Anayasa olmak üzere kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ve uluslararası
sözleşmelere uygun olarak yürütülmesi, hükümlü ve tutukluların daha sonra
toplum hayatına uyum göstermeleri bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu amaca
yönelik olduğu anlaşılan ve itiraz konusu kuralları da içeren 4675 sayılı İnfaz
Hakimliği Kanunu, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve
tutuklular hakkında yapılan işlemler ve bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik
şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri
yerine getirmek üzere kurulan İnfaz hakimliklerine ilişkin hükümleri
kapsamaktadır. İtiraz konusu kurallar ile de hükümlü ve tutukluların ceza infaz
kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,
barındırılmaları, ısıtılmaları, giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin
sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve
tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları ile disiplin
tedbirleri ve cezaları gibi kurum idaresince yapılan işlemler veya bunlarla
ilgili faaliyetler sırasında çıkacak uyuşmazlıkların infaz hakimliklerince
çözümleneceği hususu düzenlenmiştir. “Mahkemelerin Bağımsızlığı” başlığını taşıyan Anayasa'nın 138.
maddesinde, hakimlerin, görevlerinde bağımsız oldukları, Anayasa'ya, kanuna ve
hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verecekleri, hiçbir organ,
makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve
hakimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve
telkinde bulunamayacağı, görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde
yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamayacağı, görüşme
yapılamayacağı veya herhangi bir beyanda bulunulamayacağı, yasama ve yürütme
organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları, bu
organların ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyecekleri
ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyecekleri belirtilmiştir. Bu
kuralla, yargı yetkisinin kullanılmasının herhangi bir şekilde engellenmesi
veya etki altına alınması önlenmek istenmiştir. İnfaz hakimliklerinin, görev alanlarına giren uyuşmazlıkları İnfaz
Hakimliği Kanunu, ilgili tüzük, yönetmelik ve genelgelerde yer alan kuralları,
hakim güvencesi ve yargı bağımsızlığı ilkelerine göre yorumlayarak
çözeceklerinde kuşku bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkların, düzenleyici nitelikteki
genelgelerde yer alan kurallar da incelenmek ve yorumlanmak suretiyle karara
bağlanması yargı yetkisinin bir gereği olup, mahkemelere ve hakimlere emir ve
talimat verme, telkin ve tavsiyede bulunma olarak nitelendirilemez. Bu nedenlerle infaz hakimliklerinin, ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinde çıkan veya çıkması muhtemel sorunları gecikmesizin çözebilmek
için, Adalet Bakanlığı'nca çıkartılan genel düzenleyici nitelikteki genelgeleri
de esas alarak karar vermelerini öngören kuralların, Anayasa'nın 138. maddesine
aykırı bir yönü bulunmamaktadır. VI- SONUÇ 16.5.2001 günlü, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4.
maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 15.3.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT