ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/90 Karar Sayısı : 2003/93 Karar Günü : 31.10.2003 Resmi Gazete tarih/sayı: 22.1.2004/25354 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Seferihisar Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen 116.
maddesinin, üçüncü fıkrasının "...cezanın tebliği tarihinden itibaren yedi
gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler" bölümü ile dördüncü ve
beşinci fıkralarının, Anayasa'nın 2., 10. ve 125. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 44/1-b ve 61. maddeleri
uyarınca uygulanan idarî para cezalarının kaldırılması istemiyle açılan davada,
aynı Yasa'nın değişik 116. maddesinin üçüncü fıkrasının "...cezanın
tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz
edebilirler" bölümü ile dördüncü ve beşinci fıkralarının, Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun itiraz konusu
kuralları da içeren değişik 116. maddesi şöyledir: " Madde 116- Trafiği tehlikeye düşürecek, engel
olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural
ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık
kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı
sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara
tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç
sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için tebligat yapılır ve bu cezalar
114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur. Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliği
tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler. İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir." B- İlgili Yasa Kuralları 2918 sayılı Yasa'nın 44. maddesi, 4262 sayılı Yasa ile
değiştirilen 61. maddesi ve aynı Yasa'nın 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen
115. maddesi şöyledir. 1- "Madde 44 - Sürücü belgesi
sahipleri: a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz gün
içinde bildirmek, b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarında bulundurmak ve
yetkililerin her isteyişinde göstermek, Zorundadırlar. (Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar." 2- "Madde 61 - Taşıt yolu üzerinde; a) Duraklamanın yasaklandığı yerlerde, b) Park etmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde, c) Geçiş yolları önünde veya üzerinde, d) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden beş metrelik
mesafe içinde, e) Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten
levhalara iki yönden onbeş metrelik mesafe içinde, f) Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıt
yolunda, g) Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel
olacak yerlerde, h) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının yapıldığının
belirlendiği işaret levhasından onbeş metre mesafe içinde, i) İşaret levhalarında park etme izni verilen süre veya zamanın
dışında, j) Kamunun faydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin giriş
ve çıkış kapılarının her iki yönde beş metrelik mesafe içinde, k) Park için yer ayrılmamış veya trafik işaretleri ile
belirtilmemiş alt geçit, üst geçit ve köprüler üzerinde veya bunlara on
metrelik mesafe içinde, l) Park etmek için tespit edilen süre ve şeklin dışında, m) Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara ait araçlara, yönetmelikteki
esaslara göre ayrılmış ve bir işaret levhası ile belirlenmiş park yerlerinde, n) Ayrıca yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya yollarda, Park etmek yasaktır. (Değişik 2. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar. Yasaklara aykırı park etmiş araçlar trafik zabıtasınca
kaldırılabilir. Yasaklanan yerlerde ve hallerde park edilmiş olan araçların
hangilerinin hangi şartlarda, kaldırılıp götürüleceği, götürülme sırasında
zarara ve ziyana uğratılmaması için alınacak önlemler ile kaldırma ve götürme
giderlerinin tahsili usul ve esasları yönetmelikte gösterilir. Kaldırılıp götürülen araçların giderleri ile verilen ceza,
sürücüsü veya sahibince ödenmeden araç teslim edilmez." 3- "Madde 115 - Tahsilat derhal
yapılmadığı takdirde, para cezalarının tutanağın tebliği tarihinden itibaren 10
gün içinde ödenmesi gerekir. 10 gün içinde ödenmeyen cezalar iki katına çıkar
ve ödeme süresi 10 gün daha uzar, bu süre içinde de ödenmeyen cezalar üç katına
çıkar. Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır. Bu para cezaları, Maliye ve Gümrük Bakanlığının Sayman
mutemetlerine, mal sandıklarına veya 114 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre
yetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi, banka veya PTT aracılığı ile de
ödenebilir. 116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak
üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına
ait olan hükümler kesindir." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile
bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinin birinci
fıkrasında adlî yargının görev ve yetkisine giren suçlar belirlenmiş, 115.
maddesinin son fıkrasında, 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı
kalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para
cezalarına ilişkin hükümlerin kesin olduğu, 116. maddesinin birinci fıkrasında,
trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenen ve sürücüsü tespit
edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza ve suç tutanağı düzenleneceği,
üçüncü fıkrasında, birinci fıkraya göre uygulanan para cezaları için araç
sahiplerinin yetkili mahkemeye itiraz edebilecekleri; son fıkrasında da, itiraz
üzerine verilen kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır. Böylece, idarî para cezaları için yalnız 116. maddenin birinci
fıkrasında gösterilen fiillerle sınırlı olarak adlî yargıya görev verilmiş, bu
fıkrada belirtilenler dışında kalan eylemler nedeniyle verilen idarî para
cezalarının kaldırılması için adlî yargıya başvurma olanağı tanınmamıştır. 2918 sayılı Yasa'nın 44/1-b maddesinde, sürücü belgesi taşınması
zorunluluğu, aynı Yasa'nın 61. maddesinde de park etmenin yasak olduğu haller
ve yerler düzenlenmiş olup, bu kurallara uymayanlara idarî para cezası
verileceği öngörülmüştür. Buna göre, olayda sürücünün yüzüne karşı düzenlenen
tutanaklarda belirtilen idarî para cezalarının kaldırılmasına ilişkin itirazın,
adlî yargı yerinde görülemeyeceği açıktır. Bu durumda, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 116. maddesinin, üçüncü fıkrasının "... cezanın tebliği
tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler."
bölümü ile dördüncü ve beşinci fıkralarının iptaline ilişkin itiraz
başvurusunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 31.10.2003 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fazıl SAĞLAM