ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2022/114 Karar Sayısı : 2023/83 Karar Tarihi : 4/5/2023 R.G.Tarih-Sayı :
26/7/2023-32260 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
132 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 3/8/2022 tarihli ve (107) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı
ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün
durdurulmasına, B. 1. 1.
maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
296. maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın ikinci cümlesinin, 2. 2. maddesiyle
ekli Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in Kültür ve Turizm
Bakanlığı bölümüne eklenmesinin, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,
104., 128. ve 161. maddelerine
aykırılığı ileri sür ülerek iptal ler ine ve yürürlü klerinin durdurulmasına , karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)
şöyledir: “ CUMHURBAŞKANLIĞI TEŞKİLATI HAKKINDA
CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR CUMHURBAŞKANLIĞI
KARARNAMESİ Kararname Numarası: 107 MADDE 1- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 296 ncı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “(3) Arkeoloji, etnografya, resim ve heykel alanında
müzecilik faaliyetleri, kütüphanecilik hizmetleri ile kültürel ve sanatsal
faaliyetleri yerine getirmek üzere İzmir İlinde doğrudan merkeze bağlı taşra
kuruluşu olarak Tarihi Alsancak Tekel Fabrikası Kültür ve Sanat Merkez
Müdürlüğü kurulmuştur. Tarihi Alsancak Tekel Fabrikası Kültür ve Sanat Merkez
Müdürü mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca İstanbul Atatürk
Kültür Merkezi Müdürüne denktir.” MADDE 2- Ekli listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2
sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I)
sayılı Cetvelin ilgili bölümüne eklenmiştir. MADDE 3- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde
yürürlüğe girer. MADDE 4- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini
Cumhurbaşkanı yürütür.” LİSTE KURUMU : KÜLTÜR VE
TURİZM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Tarihi
  Alsancak Tekel Fabrikası Kültür ve Sanat Merkez Müdürü 1 1 GİH Müdür
  Yardımcısı 1 3 TOPLAM 4 II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M.
Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU,
Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla
28/9/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı meselesi
görüşülmüştür. 2. Anayasa Mahkemesi CBK’lar hakkında şekil bakımından
aykırılık iddiasıyla açılacak iptal davasının tabi olduğu dava açma süresi
hususunu daha önceki bazı kararlarında
değerlendirmiş ve bu davaların Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülen
altmış günlük dava açma süresi içinde açılabileceğine karar vermiştir (AYM, E.2023/39, K.2023/40, 9/3/2023, §§ 2-6). 3. Dava konusu CBK 4/8/2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, CBK’nın
tümünün şekil bakımından iptali talebini içeren dava dilekçesi ise 9/9/2022
tarihinde kayda girmiştir. Bu durumda CBK’nın şekil bakımından iptali talebinin
altmış günlük dava açma süresi içinde kayda girdiği ve davanın süresinde olduğu
anlaşılmıştır. 4. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 5. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları , dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. CBK’nın Tümünün Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı
Olduğu Gerekçesiyle İptali Talebinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 6. Dava dilekçesinde özetle; hukuk devletinde her türlü
resmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeli olmasının hukukun genel
ilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel ve keyfî davranma riskinin
önlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafından yorumlanabilmesinin,
CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’ya uygunluğunun
sağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal denetiminin etkinliğinin
artırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’da
CBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetimin
kapsamına ilişkin bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesi
tarafından belirlenmesi gerektiği belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2.
maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi gerektiği
ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca dava
konusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi yönünden incelenmiştir. 8. Dava dilekçesinde şekil bakımından CBK’nın tümünün
Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’lara ilişkin
şekil kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 9. CBK’nın tümünün şekil bakımından denetiminin kapsamı
ve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve E.2022/98, K.2022/157
sayılı kararıyla belirlenmiştir. 10. Anılan kararda, CBK’ların şekil yönünden denetiminin
kapsamına hangi hususların dâhil olduğuna, başka bir ifadeyle anılan denetimde
CBK’nın hangi unsurlar yönünden denetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükme
yer verilmemekle birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasal
hükümlerden hareketle CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gerekli
anayasal unsurların neler olduğunu tespit etmesinin önünde bir engel
bulunmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci cümlesinin “ Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin
konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. ” biçimindeki hükmünden
CBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tek başına kullanılması
gereken bir yetki olduğunun, dolayısıyla CBK’nın Cumhurbaşkanı dışında bir
mercinin teklif, onay gibi herhangi bir işlemini ya da katılımını gerekli
kılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli düzenleyici nitelikteki bir işlemi olduğunun
anlaşıldığı değerlendirmesine yer verilen kararda CBK’ların şekil yönünden
Anayasa’ya uygunluğunun denetiminde incelenmesi gereken hususun CBK’nın
Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2022/98,
K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9). 11. Söz konusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasında
ve denetiminde kuralın getiriliş amacının, başka bir ifadeyle gerekçesinin
bilinmesinin önem arz ettiği; zira bir normun ihdasına yol açan sebeplerin
böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin bizzat kural
koyucunun kendisi tarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla ilgili
anayasallık denetiminin daha sağlıklı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine
katkı sağlayacağının açık olduğuna dikkat çekilmiş; bununla birlikte Anayasa
Mahkemesinin CBK’ların şekil bakımından Anayasa’ya uygunluğunu inceleme
yetkisinin, CBK’ların gerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetim
yapılmasını kapsamadığı belirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022,
§§ 11, 12). 12. Dava konusu CBK açısından söz konusu karardan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 13. Dava konusu CBK’nın, CBK metninin Cumhurbaşkanı’nın
adı, soyadı ve unvanı belirtilerek Resmî Gazete’de yayımlandığı görülmektedir.
Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusu CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından
çıkarılmadığı yönünde bir iddiaya yer verilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanı
tarafından çıkarıldığı anlaşılan CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için
gerekli unsurları taşıdığının kabulü gerekir. 14. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü, şekil bakımından
Anayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. B. CBK’nın 1. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 296. Maddesine
Eklenen (3) Numaralı Fıkranın İkinci Cümlesinin ve 2. Maddesiyle Ekli Liste’de
Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı
Cetvel’in Kültür ve Turizm Bakanlığı Bölümüne Eklenmesinin İncelenmesi 1. CBK’ların Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 15. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve
yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.
Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu
bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu
kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci
Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden
herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik
yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,
23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119,
K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). 2. CBK’nın 1. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 296.
Maddesine Eklenen (3) Numaralı Fıkranın İkinci Cümlesi a. İptal
Talebinin Gerekçesi 16. Dava dilekçesinde
özetle; idarenin bütünlüğü içinde yer alan,
genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6.,
7., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 17. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,
8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin
konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında
yapılacaktır. 18. CBK’nın 1. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 296.
maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın birinci cümlesinde arkeoloji,
etnografya, resim ve heykel alanında müzecilik faaliyetleri, kütüphanecilik
hizmetleri ile kültürel ve sanatsal faaliyetleri yerine getirmek üzere İzmir’de
doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşu olarak Tarihî Alsancak Tekel Fabrikası
Kültür ve Sanat Merkezi Müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş, anılan fıkranın
dava konusu ikinci cümlesinde ise Tarihî Alsancak Tekel Fabrikası Kültür ve
Sanat Merkezi müdürünün mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları
bakımından 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 30.
maddesi uyarınca İstanbul Atatürk Kültür Merkezi müdürüne denk olduğu hükme
bağlanmıştır. 19. Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın
Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri
ile Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla
düzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesinde ise münhasıran kanunla düzenlenmesi
öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır. 20. Anayasa Mahkemesi
memurlar ve diğer kamu görevlilerinin mali
ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha önce
değerlendirmiştir. Bu kapsamda mali ve sosyal hak ve yardımların Anayasa’nın
İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde yer alan mülkiyet hakkıyla ilgili olduğundan
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK
ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kaldığına, diğer özlük haklarının ise
Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğinden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca CBK
ile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138,
9/11/2022, §§ 74-79; E. 2020/7, K.2022/146, 30/11/2022, § 48). 21. Tarihî Alsancak
Tekel Fabrikası Kültür ve Sanat Merkezi müdürünün mali, sosyal ve diğer özlük
haklarına ilişkin düzenleme öngören dava konusu kural yönünden anılan
içtihattan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 22. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır. İptali
gerekir. Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca
konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek
iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. 3. CBK’nın 2. Maddesiyle Ekli Liste’de Yer Alan
Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel’in Kültür
ve Turizm Bakanlığı Bölümüne Eklenmesi a. İptal Talebinin Gerekçesi 23. Dava dilekçesinde
özetle; idarenin bütünlüğü içinde yer alan, genel idare esaslarına göre
yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa
eden kamu görevlilerinin kadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla
düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK
çıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı,
yürütme organına genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme
yetkisinin tanındığı, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği,
Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle
bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,
8., 11., 104., 128. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 24. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 128. ve 161.
maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu
bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 25. Kural Kültür ve Turizm Bakanlığının taşra teşkilatına ilişkin kadroların ihdasını ve bu
kadroların (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümüne
eklenmesini öngörmektedir. 26. Anayasa
Mahkemesi bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel
kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı
kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin
CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup
olmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda
söz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili
düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de
bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-22; E.2021/50,
K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119,
K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37, K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9, 10). 27. Kültür ve Turizm Bakanlığına
kadro ihdas edilmesini öngören, dolayısıyla anılan Kurumun teşkilat yapısıyla
ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden belirtilen kararlardan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 28. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 29. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz. ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş
bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 30. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça
düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki
HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 32. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 33. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 34. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır. 35. Kuralla Kültür ve
Turizm Bakanlığının taşra teşkilatında yer alan kadrolar ihdas edilmiştir.
İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekilde
düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık
bulunmamaktadır. 36. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 37. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “ Kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. ” denilmekte, 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak
Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden
başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere
ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 38. (107) numaralı CBK’nın 1. maddesiyle (1) numaralı
CBK’nın 296. maddesine eklenen (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin iptal
edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte
görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi
amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gerekli düzenlemelerin
yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu cümleye ilişkin iptal
hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra
yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 39. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların
uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği
belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 3/8/2022 tarihli ve
(107) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 1. maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 296. maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın ikinci cümlesine yönelik iptal hükmünün yürürlüğe
girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu cümleye ilişkin yürürlüğün durdurulması
talebinin REDDİNE, B. 1. Tümüne, 2. 2. maddesiyle ekli Liste’de yer alan kadroların ihdas
edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2)
numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I)
Sayılı Cetvel’in Kültür ve Turizm Bakanlığı bölümüne eklenmesine, yönelik iptal talepleri
4/5/2023 tarihli ve E.2022/114, K.2023/83 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümüne ve eklemeye ilişkin yürürlüğün
durdurulması taleplerinin REDDİNE, 4/5/2023 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI. HÜKÜM 3/8/2022 tarihli ve (107) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, B. 1. 1.
maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
296. maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın ikinci cümlesinin konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrası ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , 2. 2. maddesiyle ekli
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in Kültür ve Turizm
Bakanlığı bölümüne eklenmesinin; a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin
KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, 4/5/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (107) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin (CBK) 2. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas
edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümüne
eklenmesini konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. 2. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin
muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro
ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet
hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.
Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil
eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi ,
§§ 14-36). 3. Aynı gerekçelerle dava konusu CBK
kuralının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu
düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu düşüncesiyle
karara katılmıyorum . Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (107) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 2.
maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar
verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât
yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın
106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddenin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha önce
kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın
104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. CBK’nın 2. maddesinde, ekli listedeki kadroların ihdas
edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki (I) sayılı
Cetvelin ilgili bölümüne eklendiği hükme bağlanmıştır. Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020
tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,
K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021
tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,
K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha önceki
karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklama
için ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020
tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)
bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedinci
fıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla
düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesine
göre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
birinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği
düşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 03/08/2022 tarih ve (107) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 2. maddesinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olduğu için iptali gerektiği
kanaatindeyim. 2. Bu konudaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelerim daha
önce Mahkememizin vermiş olduğu E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardaki
karşıoyumun ilk yirmi paragrafındaki gerekçelerle aynı niteliktedir. Bu
gerekçelerle (107) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin dava konusu 2.
maddesinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğu için iptali
gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına
katılmamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 3/8/2022 tarihli ve (107)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 2. maddesiyle ilgili, gerçekleştirilen Anayasa'ya uygunluk denetiminde ulaştığı
kanaate katılmamaktayım. 2. Kural Kültür ve Turizm Bakanlığının taşra teşkilatına ilişkin
kadroların ihdasını düzenlenmiştir. 3. Mahkememiz çoğunluğu kadro ihdası ve iptaline
ilişkin düzenleme ile ilgili söz konusu kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği ve konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına karar vermiştir. 4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi
niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkin
düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır. 5. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesine aykırıdır. 6. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım. Üye Kenan YAŞAR