ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/39 Karar Sayısı : 1975/41 Karar Tarihi:11/3/1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmir
Birinci Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974
günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanan 15.5.1974 günlü,1803
sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında
Kanun”un 3. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan kuralın, 20.2.1930 günlü,
1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki Kanunun değişik 3. maddesinin
(A) ve (C) bentleri yönünden, iptali istenmiştir. I- OLAY : Sanıklar hakkında 20.2.1930 günlü, 1567 sayılı Türk Parasının
Kıymetini Koruma hakkındaki Kanun hükümlerine aykırı davranmaktan ötürü açılan
davada Mahkeme 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 3. maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan kuralın, 1567 sayılı Yasanın değişik 3. maddesinin (A) ve
(C) bentleri yönünden, Anayasanın 12. maddesine aykırı görerek, iptali için Anayasa’nın
değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa
Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir. II. İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğü’nün 15. maddesi uyarınca 11.3.1975
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinde
durmuştur: 1- Anayasa Mahkemesi’nin itirazı incelemeye görevli ve yetkili
olup olmadığı sorunu: Suç ve Cezaların Affı Hakkındaki Yasama belgelerinin, Anayasaya
uygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde tekrar tartışmalar
yapılmış ve bu denetimin Anayasa Mahkemesince yapılmasına anayasal açıdan
olanak bulunduğu sonucuna varılmıştır. Konu hakkında ayrıntılı gerekçeler, daha
önce Mahkememizin verdiği 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34,Karar: 1974/50 sayılı
kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmi Gazete: Gün:21.1.1975, Sayı :
15125) burada tekrarına gerek kalmamıştır. Orada da gerekçeleriyle gösterildiği ve benimsendiği üzere, bir
kuralı itiraz konusu yapılan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasa, Anayasanın
değişik 147. maddesindeki “kanun” deyiminin kapsamına girmektedir. Öbür yönden,
Anayasanın, Anayasaya uygunluk denetimin dışında bıraktığı yasalardan değildir.
Şu duruma göre, itiraz yoluyla gelen bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesinin
görevi içinde bulunduğu ortadadır. Bu görüşe Şahap Arıç katılmamıştır. 2- İtiraz konusu kuralın daha önce iptal edilmiş olması: 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci
fıkrasındaki Kuralın ve “Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 1567 sayılı
Kanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerine ihlâl eyleyen fiiller” e
ilişkin hükümler yönünden iptaline 5.3.1975 gününde, Esas: 1975/3, Karar:1975/35
sayı, karar verilmiş bulunduğundan, bu konuda yeniden karar verilmesine yer
kalmamıştır. III- SONUÇ : 1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi içinde
bulunduğuna Şahap Arıç’ın karşıoyu ile ve oyçokluğu ile; 2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki
Kuralın ve “Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 1567 sayılı Kanunlar ile
bunların ek ve tadilleri hükümlerine ihlâl eyleyen fiiller” e ilişkin hükümler
yönünden iptaline 5.3.1975 gününde Esas:1975/3,Karar:1975/35 sayı ile karar
verilmiş bulunduğundan, bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına
oybirliğiyle; 11.3.1975 gününde karar verildi. Başkan Muhittin TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye Şahap ARIÇ Karşıoy ekli Üye İhsan ECEMİŞ Üye Ahmet AKAR Üye Ziya ÖNEL Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Hasan GÜRSEL Üye Ahmet Salih ÇEBİ Üye Şevket MÜFTÜGİL Üye Adil ESMER Üye Nihat
  O.AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet
  H.BOYACIOĞLU KARŞIOY YAZISI Görev sorununa ilişkin karşıoy: İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasaya
aykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığı
ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir. İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.
Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp karar
niteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukuki
sonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetimine
tabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabi
tutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediği
kararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 de
olduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklinde
kullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığından
Kanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinin
takdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmiş
olur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet
edilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, af
yetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu hususta
istisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada
karar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun
şeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez. Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’nin
görevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin görevi
içinde kabul eden karara karşıyım. Üye Şahap
  ARIÇ