ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/50 Karar Sayısı : 2010/84 Karar Günü : 24.6.2010 R.G. Tarih-Sayı :
22.10.2010-27737 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay 5. Daire İTİRAZIN KONUSU: 24.11.1994 günlü, 4046
sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'a, 3.7.2005 günlü, 5398 sayılı
Yasa'nın 29. maddesiyle eklenen Geçici Madde 22'nin birinci fıkrasının ' 1.8.2003
tarihli ve 4971 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca şahsa bağlı
hakları 15.8.2003 tarihinden itibaren üç yıl süreyle saklı tutulan personelin
şahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihinde sona erer.' biçimindeki
ikinci tümcesinin Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un
uygulanmasını göstermek için Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan 3.8.2006
günlü, 14791 sayılı 'Genel Yazı'nın iptali ve yürürlüğünün durdurulması
istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Danıştay Beşinci Daire re'sen iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 24.11.1994 günlü, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında
Kanun'un Geçici 22. maddesinin itiraz konusu tümceyi içeren birinci fıkrası şu
şekildedir: 'Bu Kanunun 22 nci maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe
girdiği tarihten önce diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere
Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerden nakil işlemi tamamlanmış olan
personel hakkında 22 nci maddenin beşinci ve altıncı fıkralarına göre yapılan
fark tazminatı ve şahıslarına bağlı olarak saklı tutulan hakların ödenmesinde,
ilgililerin eski kurumları ile ilişiklerinin kesildiği tarih esas alınır. 1.8.2003
tarihli ve 4971 sayılı Kanunun geçici 2
nci maddesi uyarınca şahsa bağlı hakları 15.8.2003 tarihinden itibaren üç yıl
süreyle saklı tutulan personelin şahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihinde sona
erer. 15.8.2003 tarihinden bu Kanunun 22 nci maddesinde yapılan değişikliğin
yürürlüğe girdiği tarihler arasında nakle tabi tutulan ve şahsa bağlı haktan
yararlanan personelin şahsa bağlı hakları ise atandıkları yeni kurumlarında
göreve başladıkları tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yıl
süreyle saklı tutulur ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce nakle tabi
tutulan personelin şahsa bağlı haklarının tespitinde ve fark tazminatının
ödenmesinde bu fıkra hükümleri hariç 22 nci maddenin bu Kanunla değiştirilen
hükümleri aynen uygulanır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine dayanılmıştır . IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim
KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,
Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve
Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 5.6.2008 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında; dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki (1)
sayılı cetvelde belirtilen personele şahsa bağlı hak kapsamında yapılacak
ödemelerin, itiraz konusu kural ile üç yıllık bir süreyle sınırlandırıldığı, bu
düzenleme yürürlüğe girmeden önce ataması yapılan kişilerin ihtiyaç fazlası
personel sayılma ve atama işlemlerine karşı dava açıp açmama konusunda mevcut
düzenlemeleri göz önüne alarak karar verdikleri, geleceğe ilişkin plânlarını
şahsa bağlı hak uygulamasının süreceğini düşünerek yaptıkları, bu hakkın atandıktan
sonra sınırlandırılmasının Devlete, hukuka ve adalete olan inancı ve güveni
sarstığı, dolayısıyla bu düzenleme ile hukuk güvenliğinin ihlal edildiği
gerekçesiyle itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine aykırılık
oluşturduğu ileri sürülmüştür. 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesinde, özelleştirme uygulamaları
nedeniyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen personelin parasal
hakları özel olarak düzenlenmiş ve bu kişilere yapılacak parasal hak ödemeleri
bakımından, 'şahsa bağlı hak' uygulaması kabul edilmiştir. Buna göre, 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli (1) sayılı cetvelde belirtilen
kadrolarda görev yapmakta iken nakle tabi tutulan personelin (bu Kanuna göre
anonim şirket halinde birleştirilen kuruluşlardaki personel dahil) Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadrolarına ilişkin olarak
bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, zam, özel
hizmet tazminatı, makam tazminatı, temsil tazminatı ve görev tazminatının bir
bütün olarak, göreve başladıkları tarihi izleyen ayın başından geçerli olmak
üzere üç yıl süre ile saklı tutulacaktır. 4046 sayılı Yasa'nın Geçici 22. maddesi ile de uygulamada birliğin
sağlanması amacıyla söz konusu 22. maddenin uygulanmasına yönelik olarak
geçici hükümler getirilmiş ve itiraz konusu kural olan Geçici 22. maddenin
birinci fıkrasının ikinci tümcesi ile bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce nakledilen personelin şahsa bağlı hakları için öngörülen üç
yıllık süre, tarih aralığı (15.8.2003-14.8.2006) verilmek suretiyle
düzenlenmiştir. Yasakoyucu 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı
cetvelde belirtilen kadrolarda görev yapan personele yapılacak ödemeler
bakımından 'şahsa bağlı hak' uygulaması yanında 'fark tazminatı ödenmesi'
uygulamasını da kabul etmiştir. Buna göre, personelin Devlet Personel
Başkanlığına bildirildiği tarihteki kadrolarına ilişkin olarak bildirim tarihi
itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve
tazminatları (ek tazminat ve bankacılık tazminatı dâhil), makam tazminatı,
temsil tazminatı, görev tazminatı, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ek ücret,
ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarının;
nakledildiği kurum ve kuruluş tarafından şahsa bağlı hak olarak ödenen aylık,
ek gösterge, zam, özel hizmet tazminatı, makam tazminatı, temsil tazminatı,
görev tazminatı ödemeleri ile şahsa bağlı hak dışında yapılan ikramiye, ücret,
ek ücret, ek ödeme, ek tazminat, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri
adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan ders
karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması
hâlinde aradaki fark tutarının, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi
tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenmesi
gerekmektedir. 'Şahsa bağlı hak' uygulaması 3 yıllık süre ile sınırlandırılmışken
'fark tazminatı ödenmesi' uygulaması, aradaki farkın kapanmasına kadar
uygulanacak bir yöntem olarak kabul edilmiştir. Şahsa bağlı hak ve fark
tazminatı ödenmesi uygulamalarına belirtilen hallerin gerçekleşmesinden daha
önce son verilmesi, ancak ilgililerin atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya
pozisyonlarında isteklerine bağlı olarak herhangi bir değişiklik olması ya da
başka kurumlara geçmeleri koşuluna bağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasa koyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk devleti ilkesinin alt ilkelerinden birisini de hukuk
güvenliği oluşturmakta ve bu ilke ile kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanması
amaçlanmaktadır. Hukuki güvenlik ilkesi, kazanılmış hakların korunmasını da
kapsamakla birlikte bununla sınırlı olmamakta, hukuk normlarının öngörülebilir
olmasını, bireylerin tüm işlem ve eylemlerinde devlete güven duyabilmesini,
devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden
kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Hukuk devletinde yasa koyucunun kazanılmış hakları ihlal etmemek
koşuluyla geleceğe yönelik olarak statü hukukunda değişiklik yapmasına ya da
yeni kurallar koymasına, kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin koşulları
belirlemesine engel bulunmamaktadır. İtiraz konusu kural Yasa'nın yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe
girmiştir. Her ne kadar atama işlemi yeni yasa yürürlüğe girmeden önce
gerçekleşmişse de yeni yasa yürürlüğe girdikten sonra elde edilecek parasal
haklar bakımından henüz tahakkuk edip kesinleşmiş kişisel bir alacak söz konusu
değildir. Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren şahsa bağlı hak
kapsamındaki parasal haklar üç yıl boyunca ödenmeye devam edecek, üç yılın
sonunda ise sona erecektir. Yasa, yürürlüğe girmesinden önce tahakkuk edip
kesinleşmiş ve ödenmiş bulunan parasal hakları olumsuz yönde etkileyecek bir
hüküm içermemektedir. İtiraz konusu kural ile özelleştirme uygulamaları nedeniyle diğer
kamu kurumlarına atanacak personel hakkında öngörülen 'şahsa bağlı hak'
uygulamasına ilişkin düzenlemenin, söz konusu personelin maddi anlamda mağdur
olmalarının önlenmesi amacını güttüğü ve yasa koyucunun bu konudaki takdirini
yansıttığı, şahsa bağlı hak uygulamasının sona ermesi durumunda fark tazminatı
uygulamasına geçilmesinin öngörülmesinin de yine aynı amaca hizmet ettiği
anlaşılmaktadır. 'Şahsa bağlı hak' uygulaması 3 yıllık süre ile sınırlanmışken
'fark tazminatı ödenmesi' uygulaması, aradaki farkın kapanmasına kadar
uygulanacak bir yöntem olarak kabul edilmiştir. İlgililerin şahsa bağlı hakları kapsamında öngörülen parasal
haklarının bir süre ile sınırlandırılması hukuki güvenlik ilkesinin ihlali
anlamına gelmeyeceğinden, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kural'ın Anayasa'nın 5. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 24.11.1994 günlü, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında
Kanun'a, 3.7.2005 günlü, 5398 sayılı Yasa'nın 29. maddesiyle eklenen Geçici
Madde 22'nin birinci fıkrasının ' 1.8.2003 tarihli ve 4971 sayılı Kanunun
geçici 2 nci maddesi uyarınca şahsa bağlı hakları 15.8.2003 tarihinden itibaren
üç yıl süreyle saklı tutulan personelin şahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihinde
sona erer.' biçimindeki ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, 24.6.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM