ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/76 Karar Sayısı : 2014/142 Karar Günü : 11.9.2014 R.G. Tarih-Sayı :
4.3.2015-29285 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Tokat
İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 25.4.2006
günlü, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 44. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (g) bendi ile (3) ve (4) numaralı fıkralarının Anayasa'nın 36.
maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davalıların tebligata yarar açık adreslerinin bildirilmesi
istemiyle davacı tarafından Nüfus Müdürlüğüne yapılan başvurunun reddedilmesi
üzerine açılan davada, Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan
Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu bent ve fıkraları da içeren 44. maddesi
şöyledir: " Nüfus kayıt örneğini almaya
yetkili olanlar MADDE 44 - (1) Nüfus kayıt
örneklerini; a) Bakanlık, b) Dış temsilcilikler, c) Asker alma işlemleri için Milli Savunma Bakanlığı, ç) Adlî makamlar, d) Adlî işlemlerle sınırlı olmak üzere kolluk kuruluşları, e) Evlenme işlemleri için evlendirme işlemini yapmaya yetkili
olanlar, f) Ölüm işlemleri için resmî sağlık kuruluşları, g) Kaydın sahipleri veya bunların eşleri ile veli, vasi, alt ve
üst soyları ya da bu kişilere ait vekillik belgesini ibraz edenler, nüfus müdürlüklerinden doğrudan almaya yetkilidirler. (2) Birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan kurumlar ve tüzel
kişiler, yazılı olarak başvurmak ve istem nedenini açıkça belirtmek suretiyle
Bakanlık veya mülkî idare amirinin emri ile nüfus kayıt örneğini alabilirler.
Bakanlık bu madde hükümlerini işletmek üzere Kimlik Paylaşımı Sistemi kurar. (3) Yerleşim yeri adresi ve diğer adres bilgilerinin verilmesi
kişinin rızasına bağlıdır. (4) Birinci fıkranın (g) bendinde sayılan kişiler dışında kalan
üçüncü şahıslar medenî hal bilgisi dışında bir kişinin nüfus kaydına ilişkin
örnek veya bilgi alamazlar. " B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 36. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ,  Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,  Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü
ARSLAN ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 22.4.2014 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ömer DURAN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralları, dayanılan
Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğu,
bu hakkın kapsamının mahkemeye erişim hakkını da içerdiği, avukatlığın kamu
hizmeti ve serbest bir meslek olduğu, itiraz konusu kurallarda kamu hizmeti ifa
eden ve kamu kurumlarından her türlü bilgi ve belge edinmeye yetkili olan
avukatlara yer verilmeyerek eksik düzenleme yapıldığı, bu durumun ise hukuk
davalarında uygulanan taraflarca getirilme ilkesinin uygulanmasını
güçleştirdiği, böylelikle hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı
kapsamında mahkemeye erişim hakkının kısıtlandığı belirtilerek kuralların,
Anayasa'nın 36. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kurallarda, nüfus kayıt örneklerinin; kaydın
sahipleri veya bunların eşleri ile veli, vasi, alt ve üst soyları ya da bu
kişilere ait vekillik belgesini ibraz edenlere verilebileceği, sayılan kişiler
dışında kalan üçüncü şahısların, medenî hâl bilgisi dışında, bir kişinin nüfus
kaydına ilişkin örnek veya bilgi alamayacağı ve nihayet yerleşim yeri ve diğer
adres bilgilerinin verilmesinin ilgili kişinin rızasına bağlı olduğu
düzenlenmektedir. Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin
birinci fıkrasında, " Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile
adil yargılanma hakkına sahiptir. " denilerek yargı mercilerine davacı
ve davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve
adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Kişinin uğradığı bir
haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı
haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp
kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin en etkili yolu, yargı mercileri
önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama
özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Mahkemeye erişim
hakkı, hukuki bir uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir
mahkeme önüne götürülmesi hakkını da kapsar. Hak arama özgürlüğü demokratik
hukuk devletinin vazgeçilmez unsurlarından biri olup tüm bireyler açısından
mümkün olan en geniş şekilde güvence altına alınmalıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında öngörülen hâkimin davacıya eksikliği tamamlaması için bir
haftalık kesin süre vermesi ve bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde
davanın açılmamış sayılacağı yönündeki kural, yerleşim yeri adresinin dava
dilekçesinde hiç gösterilmemesi durumuna ilişkindir. İtiraz konusu kurallarda
ise genel olarak nüfus kayıtlarının verilmesine ilişkin hükümlere yer
verilmiştir. Bu durumda, 6100 sayılı Kanun'un 119. maddesinin (2) numaralı
fıkrası ile itiraz konusu kurallar arasında doğrudan doğruya bir bağlantı ya da
neden-sonuç ilişkisinin bulunmadığı açıktır. Diğer taraftan, davacı, davalının yerleşim yeri adresini
bulamadığı ya da bilemediği takdirde mahkeme aracılığıyla resmi kurumlardan
adres araştırması yapılmasını isteyebileceği gibi ilanen tebligat başta olmak
üzere Tebligat Kanunu'nun ilgili hükümlerinden de faydalanabilecektir. Bir
başka ifadeyle, böyle bir durumda, davacının davalının yerleşim yeri adresini
itiraz konusu kurallarda öngörülen yol dışında elde edebileceği başka yollar
bulunduğundan, davanın sırf bu nedenle reddedilmesi gibi bir durum söz konusu
değildir. Dolayısıyla, itiraz konusu kurallardaki düzenlemenin hak arama
özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını daraltan ya da ortadan kaldıran bir
niteliği bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 36.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 25.4.2006 günlü, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 44.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) bendi ile (3) ve (4) numaralı
fıkralarının Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve itirazın REDDİNE, 11.9.2014
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN