ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/36 Karar Sayısı : 2011/181 Karar Günü : 29.12.2011 R.G. Tarih-Sayı :
05.04.2012-28225 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 3. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı
İmar Kanunu'nun, 9.12.2009 günlü, 5940 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle
değiştirilen 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan ''32'' ibaresinin,
Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacının ruhsat almaksızın yaptığı öne sürülen yapının 3194
sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi gereğince yıkılmasına ve aynı Kanun'un 42.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya idari para cezası uygulanmasına
dair belediye encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, itiraz
konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun, 5940 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle
değiştirilen 42. maddesinin, itiraz konusu ibareyi de içeren üçüncü fıkrası
şöyledir: '18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41
inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere
aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje
müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine
göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık
şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini
tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir. ' B- İlgili Görülen Yasa Kuralı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ilgili görülen 32. maddesi şöyledir: 'Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar
hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı
yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya
herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya
valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat
derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı
sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara
bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını
ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten
mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu
veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda
anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına
izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız
yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip,
belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.' C- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,
Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 14.4.2011 günü yapılan
ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki
etüt ve projelere ya da imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine,
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci ve itiraz konusu ibareyi de
içeren üçüncü fıkraları uyarınca iki ayrı idari yaptırım uygulanmasının, aynı
eylem için mükerrer ceza tatbiki anlamına geldiği belirtilerek, kuralın
Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, insan
haklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her
alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen
kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı
denetimine açık olan devlettir. İtiraz konusu kural, İmar Kanunu'nun 32. maddesine yapılan
yollamaya ilişkindir. Söz konusu maddede, ruhsat almadan yapıya başlayan veya
ruhsat ve eklerine aykırı yapı yaptığı tespit edilen yapı sahibine bir ay
içerisinde, yapı ruhsatsız ise ruhsat alma, ruhsat ve eklerine aykırı ise
ruhsata uygun hâle getirme, bu iki şekilde hukuka aykırılık giderilmemiş ise
yapıyı yıkma mükellefiyetleri öngörülmüş, bu yükümlülükleri yerine getirmemenin
yaptırımı, anılan Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenmiştir. Söz
konusu fıkrada geçen 'bu maddeye aykırı davrananlar ' ibaresi 32.
maddede sayılan yükümlülükleri yerine getirmemeyi ifade etmektedir. Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasında, ruhsat alınmaksızın
veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ya da imar mevzuatına aykırı olarak
yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde
idareye bildirmeyen ilgili fennî mesullere; yapının mülkiyet durumuna,
bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve
çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın
büyüklüğüne göre nispi olarak idari yaptırım öngörülmektedir. Aynı maddenin
üçüncü fıkrasında ise bu fıkradan farklı olarak verilen süre içerisinde
yükümlülüklerini yerine getirmeyenler için maktu para cezası öngörülmektedir.
Bu durumda ikinci fıkrada imar mevzuatına aykırı yapı yapılması
cezalandırıldığı hâlde, üçüncü fıkrada verilen süre içerisinde saptanan
aykırılığın giderilmemesi cezalandırılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, farklı eylemlere, şartları oluştuğunda ayrı
ayrı ceza uygulanması mükerrer cezalandırma olarak nitelendirilemeyeceğinden
kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 9.12.2009 günlü, 5940
sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değiştirilen 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yer
alan '' 32 '' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
29.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN