ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1997/4 Karar Sayısı : 1998/15 Karar Günü : 12.5.1998 R.G. Tarih-Sayı :12.06.1999-23723 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Onuncu
Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Yasası'nın 105. maddesinin üçüncü fıkrasındaki
"Ancak, doğum tarihlerinde, iştirakçiler için 18 yaşın doldurulmasından
sonra, ... yapılan düzeltmeler, nazara alınmaz" kuralının Anayasa'nın 10.
ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I-OLAY Emeklilik işlemleri sırasında 8.9.1933 olarak düzelttirdiği doğum
tarihinin esas alınması için yapılan başvurunun reddine ilişkin iptali işlemin
iptali istemiyle açılan dava sonunda verilen kararın temyiz aşamasında,
davacının, Anayasa'ya aykırılık savını ciddi bulan Danıştay 10. Dairesi, 5434
sayılı Yasa'nın 105. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "Ancak, doğum tarihlerinde,
iştirakçiler için 18 yaşın doldurulmasından sonra,... yapılan düzeltmeler,
nazara alınmaz" kuralının iptali için başvurmuştur. III-YASA METİNLERİ A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı 08.06.1949 tarihli 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanunu'nun iptali istenilen kuralı da içeren 105. maddesi şöyledir
: "Madde 105- Bu kanunun iştirakçilere ait çeşitli hükümlerinin
tatbikında; emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye ilk defa tâyin sırasında
kurumlara gösterilen nüfus hüviyet cüzdanlarında yazılı doğum tarihleri, eğer
18 yaşını tamamladıktan sonra yaş düzeltilmesi yapılmış ise 18 yaşının
doldurulması tarihindeki doğum tarihleri, dul ve yetimler hakkındaki
hükümlerinin uygulanmasında da, dul ve yetim aylıklarına veya (Toptan ödeme)ye
hak kazanıldığı tarihlerde bunların kayıtlı bulundukları nüfus idarelerindeki
doğum tarihleri esas tutulur. Nüfus hüviyet cüzdanlarındaki doğum tarihleri ile nüfus
kayıtlarındaki doğum tarihleri arasında fark varsa, nüfus kayıtlarındaki tarih
ve birden fazla nüfus kaydı bulunanların bu kayıtları arasında fark varsa,
tarihi eski olan kayıt; sonraki kayıt idare veya kaza mercilerinden verilmiş
bir karar ile yapılmış veya düzeltilmiş ise kararlar nüfus kayıtlarına henüz
geçirilmemiş olsa bile iştirakçiler için bu karar 18 yaşın doldurulmasından
evvel alınmış olmak şartiyle bu kayıt esas olur. Ancak, doğum tarihlerinde, iştirakçiler için 18 yaşın
doldurulmasından sonra, dul ve yetimler için de aylığa veya toptan ödemeye
istihkak tarihlerinden geriye doğru bir yıl içinde yapılan düzeltmeler, nazara
alınmaz. Doğum tarihlerinde ay gösterilmemiş ise, o yılın Temmuz ayının
birinci günü, ay yazılı gün gösterilmemiş ise, o ayın birinci günü, doğum günü
sayılır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 2- "MADDE 138.- Hâkimler, görevlerinde
bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine
göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin
kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez;
genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı
yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya
herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak
zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle
değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN,
Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL ve Fulya
KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 21.1.1997 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararıyla ekleri, iptali
istenilen yasa kuralı ile dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve
öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : Başvuru kararında özetle, 18 yaş öncesi yapılan yaş düzeltmelerine
ilişkin yargı kararlarının yerine getirilmesine karşılık, bu yaştan sonraki
düzeltmelere ilişkin yargı kararlarının gözönünde bulundurulmayacağına ilişkin
kuralın, Anayasa'nın 10. ve 138. maddelerine aykırılık oluşturduğu ileri
sürülmüştür. Anayasa'nın 138. maddesinde, hakimlerin görevlerinde bağımsız
oldukları, Anayasa'ya yasalara ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre
hüküm verecekleri, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat
verilemeyeceği, görülmekte olan dava hakkında yasama meclisinde soru
sorulamayacağı, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına
uymak zorunda oldukları belirtilmektedir. Emeklilik statüsü memurluk statüsüne dayandığından her iki statü
arasında organik bir bağ bulunmaktadır. Bu nedenle, yasakoyucu, 105. maddeyi
düzenlerken emeklilik hakkı tanınan bir göreve ilk defa atanma sırasında nüfus
hüviyet cüzdanlarında yazılı doğum tarihini, eğer 18 yaşın
tamamlanmasından sonra yaş düzeltilmesi yapılmışsa, 18 yaşın doldurulması
tarihindeki doğum tarihinin esas alınacağını öngörmüştür. Devletin, personel politikasını belirlemede büyük önemi olan
emeklilik düzenini, bilimsel verilere göre belirlemesi ve buna göre gerekli
yasal düzenlemeleri yapması doğaldır. Devletin bilimsel verilere dayanarak
kurduğu bu düzenin korunmasında kamu yararı bulunduğu kuşkusuzdur. Çünkü, kamu
düzeni nesnel ve sürekli kurallarla sağlam ve sağlıklı temellere oturtulabilir.
İtiraz konusu kuralın yapılacak yaş düzeltmelerinin yalnızca emeklilik hakkı
yönünden gözönünde tutulmamasını öngörmesinin emeklilik düzeninin kimi
aksaklıklara yol açmadan sürdürülmesi amacına yönelik olduğu kuşkusuzdur.
Burada yargı kararı hukuksal bir gerçek olarak değerini ve geçerliliğini
korumakta ancak, bu karara emeklilik yönünden sonuç bağlanmamaktadır. Bu nedenle, itiraz konusu düzenleme, Anayasa'nın 138. maddesine
aykırı görülmemiştir. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen yasa önünde eşitlik, herkesin
her yönden aynı kurallara bağlı tutulması anlamına gelmez. Yasaların
uygulanmasında dil, ırk, renk, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep
ayrılığı gözetilmesi ve bu nedenlerle eşitsizliğe yol açılması Anayasa katında
geçerli görülemez. Bu mutlak yasak, birbirinin aynı durumda olanlara ayrı
kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını
engellemektedir. Kimi yurttaşların haklı bir nedene dayanarak değişik kurallara
bağlı tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Durum ve
konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişikliğin
doğurduğu zorunluluklar, kamu yararı ya da başka haklı nedenlere dayanarak
yasalarla farklı uygulamalar getirilmesi durumunda eşitlik ilkesinin
zedelendiğinden söz edilemez. İtiraz konusu kuralla Emekli Sandığı iştirakçilerinin, 18 yaşın
doldurulmasından sonra doğum tarihlerinde yapılan düzeltmelerin, emeklilik
işleminde gözönünde tutulamayacağı öngörülmektedir. 18 yaşından önce yaş
düzeltmesi yaptıran iştirakçilerle bu yaştan sonra düzeltme yaptıranlar aynı
hukuksal durumda değildirler. İtiraz konusu kuralla 18 yaşını doldurduktan
sonra düzeltme yaptıranlar arasında herhangi bir ayırıma yol açılmamıştır. Bu
nedenle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Yalçın ACARGÜN ve Lütfi F. TUNCEL bu görüşlere katılmamışlardır. VI-SONUÇ 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanunu"nun 105. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Ancak,
doğum tarihlerinde, iştirakçiler için 18 yaşın doldurulmasından sonra, ...
yapılan düzeltmeler, nazara alınmaz" kuralının, Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, Yalçın ACARGÜN ile Lütfi F. TUNCEL'in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 12.5.1998 gününde karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK KARŞIOY
YAZISI Görülmekte olan bir dava sırasında Danıştay 10. Dairesi, 5434
sayılı Yasa'nın 105. maddesinin üçüncü fıkrasındaki, "Ancak, doğum
tarihlerinde, iştirakçiler için 18 yaşın doldurulmasından sonra ... yapılan
düzeltmeler nazara alınmaz" kuralının Anayasa'nın 10. ve 138. maddelerine
aykırılığı savını ciddî bularak iptali için başvurmuştur. Anayasa'nın 10. maddesi, kanun önünde eşitlik ilkesini
düzenlerken, 138. maddesinin son fıkrası ilede, "Yasama ve yürütme
organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve
idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine
getirilmesini geciktiremez" kuralı getirilmiştir. Mahkemeler, gerçeği ortaya çıkarmak ve adaleti sağlamakla görevli
organlardır. Her şeyde olduğu gibi, kişinin doğum kaydında da bir yanlışlık
varsa bunun düzeltileceği yer bağımsız mahkemelerdir. Mahkemelerce verilmiş ve usulüne uygun olarak kesinleşmiş bir
kararı hiçbir organ yok sayamaz ve uygulamadan kaçınamaz. Bu nedenlerle, itiraz
konusu kuralla yaş tashihleriyle ilgili kesinleşmiş mahkeme kararlarının bir
kesimini geçerli, bir kısmını geçersiz saymak hem Anayasa'nın 10. maddesindeki
eşitlik ilkesine, hem de 138. maddesinin son fıkrasına açıkça aykırılık
oluşturmuştur. Açıklanan nedenlerle, itirazın konusu kuralın iptali gerektiği
sonucuna vardığımızdan, aksine oluşan çoğunluk kararına karşıyız. Üye Yalçın ACARGÜN Üye Lütfi F.
  TUNCEL