ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/120 Karar Sayısı : 2002/64 Karar Günü : 15.7.2002 R.G. Tarih-Sayı :15.11.2002'de tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Aksaray Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile
değiştirilen 115. maddesinin son fıkrasının, Anayasa'nın 36. ve 125.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 65. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi uyarınca uygulanan idarî para cezasının kaldırılması
istemiyle açılan davada değişik 115. maddenin Anayasa'ya aykırılığı savını
ciddî bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun itiraz konusu
son fıkrayı da içeren değişik 115. maddesi şöyledir: "Madde 115- Tahsilat derhal
yapılmadığı takdirde, para cezalarının tutanağın tebliğ tarihinden itibaren 10
gün içinde ödenmesi gerekir. 10 gün içinde ödenmeyen cezalar iki katına çıkar
ve ödeme süresi 10 gün daha uzar, bu süre içinde de ödenmeyen cezalar üç katına
çıkar. Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır. Bu para cezaları, Maliye ve Gümrük Bakanlığının Sayman
mutemetlerine, mal sandıklarına veya 114 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre
yetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi, banka veya PTT aracılığı ile de
ödenir. 116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak
üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına
ait olan hükümler kesindir." B- İlgili Yasa Kuralları 2918 sayılı Yasa'nın 3321 sayılı Yasa ile değiştirilen 65.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 4262 sayılı Yasa ile değiştirilen
üçüncü fıkrası ile aynı Yasa'nın 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen 116. maddesi
şöyledir: "Madde 65- Araçların yüklenmesinde
yönetmelikte belirtilen ölçü ve esaslara aykırı olarak: a) Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması, ... Yasaktır. ... Birinci fıkranın (a) bendi hükümlerine uymayanlar 1.800.000 lira
... para cezası ile cezalandırılırlar." "Madde 116- Trafiği tehlikeye düşürecek,
engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik
kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları
ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen
tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen
araçlara tescil plâklarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç
sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için tebligat yapılır ve bu cezalar
114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur. Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliği
tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler. İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile
bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinin birinci
fıkrasında adlî yargının yetki ve görev alanına giren suçlar belirlenmiştir.
Aynı Yasa'nın 115. maddesinin son fıkrasında, 116. maddede öngörülen itiraza
ilişkin hüküm saklı kalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve
sadece hafif para cezalarına ilişkin hükümlerin kesin olduğu, 116. maddesinin
birinci fıkrasında, trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenen
ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plâkalarına göre ceza ve suç
tutanağı düzenleneceği, üçüncü fıkrasında, birinci fıkraya göre uygulanan para
cezaları için araç sahiplerinin yetkili mahkemeye itiraz edebilecekleri; son
fıkrasında da, itiraz üzerine verilen kararların kesin olduğu hükme
bağlanmıştır. Böylece, idarî para cezaları için yalnız 116. maddenin birinci
fıkrasında gösterilen fiillerle sınırlı olarak adlî yargıya görev verilmiş,
maddede belirtilenler dışında kalan eylemler nedeniyle verilen idarî para
cezalarının kaldırılması için adlî yargıya başvurma olanağı tanınmamıştır. Aynı Yasa'nın 65. maddesi birinci fıkrasının (a) bendinde, araçlara
taşıma sınırı üstünde yolcu alınması yasaklanmış, üçüncü fıkrasında da, (a)
bendi hükümlerine uymayanlara idarî para cezası verileceği öngörülmüştür. Olayda idarî para cezası tutanağı sürücünün yüzüne karşı
düzenlendiğinden, bu cezanın kaldırılmasına ilişkin itiraz idarî yargı yerinde
görülecektir. Bu nedenle başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrasına
ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 15.7.2002
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA