ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2007/73 Karar Sayısı  : 2008/158 Karar Günü     : 6.11.2008 R.G. Tarih-Sayı :29.01.2009-27125 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet
Meclisi Üyeleri Kemal Anadol, Haluk Koç ile birlikte 137 Milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 15.11.2000 günlü, 4603
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi
ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında  Kanun'un 2. maddesinin
(3) numaralı fıkrasının, 18.4.2007 günlü, 5626 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle
değiştirilen beşinci ve altıncı tümceleriyle, aynı maddeyle eklenen yedinci
tümcesinin Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8., 11. ve 138. 
maddelerine aykırılığı savıyla iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına
karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,
Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanun'un iptali istenilen tümceleri de içeren 2. maddesinin (3)
numaralı fıkrası şöyledir: " Bankaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut personeli
hakkında aylık, özlük ve emeklilikleri yönünden tabi oldukları mevzuatın uygulanmasına
devam olunur. Bunlardan uygun görülenler istekleri halinde, emeklilik statüleri
devam etmek üzere özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılabilir. 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile ilgileri devam eden personelin
özel hukuk hükümlerine göre çalışacakları süreler kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilir ve emeklilik işlemlerinde söz konusu Kanunun ek 48 inci
maddesinin (b) fıkrası ile ek 68 inci maddesi hükümleri uygulanır. Bu kadro ve
pozisyonlar emeklilik, istifa, ölüm ve sair nedenlerle boşaldıkları takdirde
hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. (Değişik 5. ve 6.
cümleler: 5626-18.4.2007/m.1) Özel hukuk hükümlerine göre
çalıştırılacak personelin sayısı, unvanı, ücret ve sair mali hakları bankaların
genel kurullarınca tespit olunur. Genel kurullar, bu yetkilerini yönetim
kurullarına devredebilir. (Ek cümle: 5626-18.4.2007/m.1) Personel
istihdamına ilişkin diğer hususlarda yönetim kurulları yetkilidir. " B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8., 11.
ve 138.  maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim KILIÇ,
Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,  Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve
Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 5.7.2007 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kurallarıyla bunların gerekçeleri
ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A- Dava Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,
Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanun, kapsamındaki bankaların çağdaş bankacılığın ve uluslararası
rekabetin gereklerine göre çalışmalarını ve özelleştirmeye hazırlanmalarını
sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmaları ile hisselerinin tamamına
kadarının gerçek ve tüzel kişilere satışının gerçekleştirilmesi amacıyla
çıkarılmış, iktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan söz konusu bankalar,
4603 sayılı Yasa'yla birlikte Bankalar Kanunu ve genel hükümlere bağlı anonim
şirket statüsüne geçirilmiştir. Yasa'nın 2. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, kapsamdaki
bankaların mevcut personelinin durumu, Yasa'nın yürürlüğe girdiği 25.11.2000
tarihi itibarıyla belirtilmiş, bu personelin tabi oldukları mevzuatın
uygulanmaya devam edileceği veya istekleri halinde özel hukuk hükümlerine göre
çalıştırılabilecekleri öngörülmüş, daha sonra 4684 ve 4743 sayılı Yasalarla
yapılan düzenlemeler sonucunda, bu bankalardaki tüm personel özel hukuk
hükümlerine tabi olarak çalıştırılmaya başlanmış, 31.12.2002 tarihinden sonra
ise özel hukuk hükümlerine tabi olmayan personelin çalıştırılmayacağı ayrıca
hüküm altına alınmıştır. (3) numaralı fıkranın beşinci ve altıncı tümcelerinin 5626 sayılı
Yasa'yla değiştirilmeden önceki şeklinde özel hukuk hükümlerine göre
çalıştırılacak personel konusunda bankaların genel kurulları ile Bakanlar
Kurulu yetkili kılınmıştır. Fıkrada 5626 sayılı Yasa'yla yapılan değişiklikle,
personel konusunda tamamıyla bankaların genel kurulları yetkili kılınarak bu
yetkinin yönetim kurullarına devredilebileceği öngörülmüş, yeni personel
istihdamı konusunda 4603 sayılı Yasa'yla Bakanlar Kurulu'na verilen yetki
kaldırılmıştır. Fıkraya eklenen yedinci tümceyle de personel istihdamına
ilişkin diğer hususlarda bankaların yönetim kurulları yetkili kılınmıştır. 5626 sayılı Yasa'yla yapılan değişikliğin gerekçesinde, 4603
sayılı Yasa kapsamındaki bankaların anonim şirket statüsünde olup, Bankacılık
Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre çalıştığı, diğer bankalarda
olduğu gibi bu bankalarda da, bankaların sektördeki misyonuna uygun olarak,
genel kurulların ve yönetim kurullarının yetkili kılınmasının amaca uygun
olacağı, Anayasa Mahkemesi'nin de bu yönde karar verdiği, bankacılık
sektöründeki gelişmelere bağlı olarak yeni personel istihdamına gerek duyulduğu,
ekonominin gereklerine uygun olarak yeniden yapılanan bu bankaların
personelinin, özel hukuk hükümlerine tâbi olarak çalışmasının hukuken
zorunluluk arz ettiği, "kadro" sözcüğünün kamu personel hukukuna özgü
bir sözcük olması nedeniyle madde metninden çıkarılması gerektiği
belirtilmiştir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Dava dilekçesinde, bankaların personel düzeninin özelleştirmenin
amacına yönelik, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak yapılması
gerekeceği, getirilen düzenlemenin personel sayısına sınırlama getirmediği,
sınav yapılmadan ve koşulları belli edilmeden personel alımına olanak
sağladığı, bütün bu hususların bankaların genel kurulları ile yönetim
kurullarına bırakıldığı, hukuk devletinde devlet erki kullanılarak yapılan tüm
kamu işlemlerinin amacının kamu yararı olması gerektiği, kamu yararının yasama
organının takdir yetkisi için de bir sınır olduğu,  getirilen kurallarla
yargı kararının uygulanmasının engellendiği, yasama erkinin yargı kararlarını
etkisizleştiremeyeceği, bu nedenlerle dava konusu kuralların Anayasa'nın
Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8., 11. ve 138.  maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. Dava konusu kurallarla, 4603 sayılı Yasa'ya göre yeniden yapılandırılan
bankalarda özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılacak personelin sayısının,
unvanının, ücret ve sair mali haklarının bankaların genel kurullarınca
belirleneceği, genel kurulların bu yetkilerini yönetim kurullarına
devredebileceği ve personel istihdamına ilişkin diğer hususlarda da yönetim
kurullarının yetkili olduğu hükme bağlanmış; söz konusu personelin kadro
sayısının genel kurullarca, özel hukuk hükümlerine göre yeni istihdam edilecek
personele ilişkin usul ve esasların da Bakanlar Kurulunca belirlenmesine
ilişkin hükümler madde metninden
çıkarılmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve
Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan
devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak
koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir. 4603 sayılı Yasa kapsamındaki bankaların personeline ilişkin
kuralların incelendiği, 19.6.2002 günlü, E.2001/33, K.2002/56 sayılı ve
25.6.2002 günlü,  E.2002/31, K.2002/58 sayılı Anayasa Mahkemesi
kararlarında da belirtildiği gibi söz konusu bankalar, 4603 sayılı Yasa
dışında Bankacılık Kanunu ve özel hukuk hükümlerine göre çalıştığından, bu
bankaların personelinin hizmeti Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında genel idare
esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılmaz ve
personel de aynı madde kapsamında kamu görevlisi olarak
değerlendirilemez. 4603 sayılı Yasa kapsamındaki bankalar, özel hukuk
hükümleri çerçevesinde, bankacılık sektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde
verimlilik ve rekabet esaslarına göre çalışması gereken kuruluşlar olduğundan,
personel rejiminin de bu esaslara uygun olması gerekir. 4603 sayılı Yasa'nın 2. maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre
özel hukuk hükümlerine bağlı olarak çalıştırılacak personelin, sayısı, unvanı,
ücret ve sair mali haklarının bankaların genel kurullarınca tespit olunmasının,
genel kurulların bu yetkilerini yönetim kurullarına devredebilmesinin ve
personel istihdamına ilişkin diğer hususlarda yönetim kurullarının yetkili
kılınmasının, bu personelin Anayasa'nın 128. maddesi
kapsamında olmadığı gözetildiğinde Anayasa'ya aykırı bir yönü
bulunmamaktadır. Dava dilekçesinde, yeni personel alımına ilişkin objektif
ölçütlerin Yasa'da gösterilmediği ileri sürülmekte ise de çağdaş bankacılığın
ve uluslararası rekabetin gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılan
bankaların çalışmalarını etkin, verimli, özerk bir yapıda sürdürebilmeleri
yapılacak personel seçiminde belirleyici olacaktır. Özel hukuk kurallarına göre
faaliyet gösteren söz konusu bankaların personelinin özel hukuk hükümlerine
göre çalıştırılacağı dikkate alındığında dava konusu kuralların Anayasa'nın 7.
maddesiyle ilgisi görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralların, Anayasa'nın Başlangıç'ı, 6., 8., 11. ve 138. 
maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI KARARI 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,
Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (3) numaralı fıkrasının; 1- 18.4.2007 günlü, 5626 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle
değiştirilen beşinci ve altıncı tümcelerine, 2-  5626 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle sonuna eklenen
yedinci tümcesine, yönelik iptal istemleri, 6.11.2008 günlü, E. 2007/73, K. 2008/158
sayılı kararla reddedildiğinden, bu tümcelere ilişkin yürürlüğün durdurulması
isteminin REDDİNE, 6.11.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. VI- SONUÇ 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,
Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (3) numaralı fıkrasının; 1- 18.4.2007 günlü, 5626 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle
değiştirilen beşinci ve altıncı tümcelerinin, 2- 5626 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle sonuna eklenen yedinci
tümcesinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 6.11.2008
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ