ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2018/105 Karar Sayısı:2019/71 Karar Tarihi:19/9/2019 R.G. Tarih – Sayı:13/11/2019
– 30947 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
126 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 9/5/2018 tarihli ve 7141 sayılı Kanun’un; A. 5. maddesiyle
4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77.
maddenin birinci cümlesinin, B. 7. maddesiyle
28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na
eklenen; 1. Ek 179.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Selçuk
Üniversitesine bağlı Mühendislik Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk
Üniversitesine bağlı Mimarlık Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Mimarlık ve Tasarım Fakültesi,…” bölümünün, b. (b) bendinin, 2. Ek 180.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Kütahya
Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar
Üniversitesine bağlı Kütahya Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve
adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan
Sağlık Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün, b. (b) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık
Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…” bölümünün, c. (c) bendinin, 3. Ek 181.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “İnönü
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su
Ürünleri Fakültesi ile Ziraat Fakültesinden,…” bölümünün, b. (b) ve (c)
bentlerinin, 4. Ek 182.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “İstanbul
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali
Yücel Eğitim Fakültesi, Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor
Bilimleri Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi…” bölümünün, b. (b) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek
Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu, Veteriner Fakültesi Meslek
Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu…” bölümünün, c. (c) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü, Nörolojik Bilimler
Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü…” bölümünün, 5. Ek 183.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin, b. (b) bendinin “Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği
Devlet Konservatuvarı…” bölümünün, c. (c) bendinin, 6. Ek 184.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Spor Bilimleri ile Teknoloji fakültelerinin
adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor
Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji Fakültesinden, Sakarya
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Sapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümünün, b. (b) bendinin, c. (c) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar Turizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya
Meslek Yüksekokulunun adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Sapanca Turizm Meslek Yüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya
Üniversitesine bağlı Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek
Yüksekokulunun birleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe
bağlanan Geyve Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken
bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu,
Arifiye Meslek Yüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu,
Karasu Meslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu,
Pamukova Meslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek
Yüksekokulu…” bölümünün, 7. Ek 185.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “...Ondokuz
Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri
Fakültesinden,” bölümünün, b. (b) bendinin, 8. Ek 187.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “ Mersin
Üniversitesine bağlı Tarsus Teknoloji Fakültesinin adı ve bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknoloji Fakültesinden, Mersin
Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinin bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün, b. (b) ve (c)
bentlerinin, 9. Ek 188.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi, Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar
Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim Fakültesi, Karadeniz Teknik
Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunun fakülteye
dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve
Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümünün, b. (b), (c) ve (ç)
bentlerinin, 10. Ek 189.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı Bilimler Yüksekokulunun fakülteye
dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve
Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Fakültesi,…” bölümünün, b. (b) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi Hüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu,
Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye
Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza
Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu, Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes
Üniversitesine bağlı Kayseri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı
değiştirilerek oluşturulan Meslek Yüksekokulu…” bölümünün, 11. Ek 190.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Kahramanmaraş
Sütçü İmam Üniversitesine bağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının
değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik
Fakültesi,…” bölümünün, b. (b) bendinin, 12. Ek 193.
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinin, 13. Ek 194.
maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Süleyman
Demirel Üniversitesine bağlı Ziraat Fakültesinin adı ve bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım Bilimleri ve Teknolojileri
Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji Fakültesi,
Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümünün, b. (b) bendinin “Süleyman
Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Eğirdir Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler
Yüksekokulu…” bölümünün, c. (c) bendinin, 14. Ek 195.
maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin, Anayasa’nın 2., 10., 27. ve 130. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi
talebidir. I . İPTALİ İSTENEN
KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı, 1. 5. maddesiyle
2547 sayılı Kanun’a eklenen geçici 77. madde şöyledir: “Geçici Madde 77- (Ek: 9/5/2018-7141/5 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilahiyat
önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı
uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimin usul ve esasları ile her yıl tahsis edilecek
kontenjanlar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.” 2. 7. maddesiyle 2809 sayılı Kanun’a eklenen; a. Ek 179. madde şöyledir: “Konya Teknik Üniversitesi Ek Madde 179- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Konya’da Konya Teknik Üniversitesi adıyla yeni bir
üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Selçuk Üniversitesine bağlı Mühendislik
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislik
ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı Mimarlık
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık ve
Tasarım Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İşletme ve Yönetim
Bilimleri Fakültesi ile Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, b) Selçuk
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknik
Bilimler Meslek Yüksekokulundan, c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” b. Ek 180. madde şöyledir: “Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ek Madde 180- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Kütahya’da Kütahya Sağlık Bilimleri
Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine
bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği
Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı
Kütahya Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının
değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri
Fakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik ve Doğa
Bilimleri Fakültesinden, b) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine
bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık
Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulundan, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Meslek Yüksekokulu
ile Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan, c) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Sağlık Bilimleri
Enstitüsünün adı ve bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe
bağlanan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden, oluşur.” c. Ek 181. madde şöyledir: “Malatya Turgut Özal Üniversitesi Ek Madde 181- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Malatya’da Malatya Turgut Özal Üniversitesi adıyla yeni
bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile Ziraat
Fakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik ve Doğa
Bilimleri Fakültesi, İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi ile Mimarlık ve
Tasarım Fakültesinden, b) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sivil Havacılık Yüksekokulundan, c) İnönü
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Arapgir
Meslek Yüksekokulu, Akçadağ Meslek Yüksekokulu, Battalgazi Meslek Yüksekokulu,
Darende Bekir Ilıcak Meslek Yüksekokulu, Doğanşehir Vahap Küçük Meslek
Yüksekokulu, Kale Turizm ve Otel İşletmeciliği Meslek Yüksekokulu, Hekimhan
Mehmet Emin Sungur Meslek Yüksekokulu ile Yeşilyurt Meslek Yüksekokulundan, ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” ç. Ek 182. madde şöyledir: “İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ek Madde 182- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) İstanbul’da İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa adıyla yeni
bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Florence
Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Orman
Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Veteriner Fakültesi,
Mühendislik Fakültesi ile Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Diş
Hekimliği Fakültesi, İktisat Fakültesi, İşletme Fakültesi ile Eczacılık
Fakültesinden, b) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Sosyal
Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu, Veteriner Fakültesi
Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ile
yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan, c) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü,
Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü ve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden, oluşur.” d. Ek 183. madde şöyledir: “Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Ek Madde 183- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Ankara’da Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi adıyla yeni
bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Gazi
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Güzel
Sanatlar Fakültesi, Edebiyat Fakültesi, Hukuk Fakültesi, İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi, İletişim Fakültesi, Polatlı Fen-Edebiyat Fakültesi, Polatlı
İlahiyat Fakültesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi ile Turizm Fakültesinden, b) Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu, Tapu
Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı ile Rektörlüğe
bağlı olarak yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan, c) Gazi
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adalet
Meslek Yüksekokulu, Polatlı Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Polatlı
Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulundan, ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” e. Ek 184. madde şöyledir: “Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ek Madde 184- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Sakarya’da Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Sakarya Üniversitesine bağlı Spor Bilimleri ile
Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji
Fakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden ve Rektörlüğe bağlı
olarak yeni kurulan Ferizli’de Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi, Ali Fuat Paşa
Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi, Akyazı’da Sağlık Bilimleri
Fakültesi ve Batı Karadeniz Deniz Bilimleri Fakültesinden, b) Sakarya
Üniversitesine bağlı Yabancı Diller Yüksekokulunun adı ve bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adapazarı’nda Yabancı Diller Yüksekokulu,
Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Kaynarca’da Uygulamalı Bilimler Yüksekokulundan, c) Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar Turizm
Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları ve bağlantıları
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm Meslek Yüksekokulu ile
Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı Ali Fuat Cebesoy
Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulunun birleştirilerek
bağlantısının değiştirilmesiye Rektörlüğe bağlanan Geyve Meslek
Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantıları değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye Meslek Yüksekokulu,
Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, Karasu Meslek
Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, Pamukova Meslek
Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu ile
Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Karapürçek Meslek Yüksekokulu, Söğütlü
Meslek Yüksekokulu ve Taraklı Meslek Yüksekokulundan, ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” f. Ek 185. madde
şöyledir: “Samsun Üniversitesi Ek Madde 185- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Samsun’da Samsun Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite
kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik
Fakültesi, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Mimarlık ve Tasarım
Fakültesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi
ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden , b) Ondokuz
Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Sivil Havacılık Yüksekokulu ile Kavak Meslek Yüksekokulundan, c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” g. Ek 187. madde
şöyledir: “Tarsus Üniversitesi Ek Madde 187- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Tarsus’da Tarsus Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite
kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Teknoloji
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknoloji
Fakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay Bilimleri
Fakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve Uzay
Bilimleri Fakültesinden , Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İktisadi ve
İdari Bilimler Fakültesi ile İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesinden, b) Mersin
Üniversitesine bağlı Tarsus Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksekokulunun
adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Teknoloji ve
İşletmecilik Yüksekokulundan, c) Mersin
Üniversitesine bağlı Tarsus Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Meslek Yüksekokulu ile Mersin Üniversitesine
bağlı Tarsus Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan, ç) Rektörlüğe bağlı yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” ğ. Ek 188. madde
şöyledir: “Trabzon Üniversitesi Ek Madde 188- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Trabzon Akçaabat’da, Trabzon Üniversitesi adıyla yeni bir
üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi, Hukuk
Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim Fakültesi,
Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunun
fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile
oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi ile Rektörlüğe
bağlı olarak yeni kurulan İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesinden, b) Karadeniz
Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu ile Devlet Konservatuvarından, c) Karadeniz
Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Beşikdüzü Meslek Yüksekokulu, Şalpazarı Meslek Yüksekokulu, Turizm ve Otelcilik
Meslek Yüksekokulu, Tonya Meslek Yüksekokulu ile Vakfıkebir Meslek
Yüksekokulundan, ç) Karadeniz
Teknik Üniversitesine bağlı Eğitim Bilimleri Enstitüsünün adı ve bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden, oluşur.” h. Ek 189. madde
şöyledir: “Kayseri Üniversitesi Ek Madde 189- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Kayseri’de Kayseri Üniversitesi adıyla yeni bir
üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı Bilimler
Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi
ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Develi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi
ile Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi ile Develi İslami İlimler
Fakültesinden, b) Erciyes Üniversitesine bağlı iken bağlantısı
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi Hüseyin
Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Pınarbaşı
Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler
Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu, Yahyalı
Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri Meslek
Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan Meslek Yüksekokulu ve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Yeşilhisar Meslek Yüksekokulu ile
İncesu Meslek Yüksekokulundan, c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” ı. Ek 190. madde
şöyledir: “Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Ek Madde 190- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Kahramanmaraş’ta Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi adıyla
yeni bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı
Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile
oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mimarlık, Güzel Sanatlar ve Tasarım
Fakültesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ile Sağlık Bilimleri
Fakültesinden, b) Kahramanmaraş
Sütçü İmam Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Elbistan Meslek Yüksekokulu ve Elbistan Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulundan, c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” i. Ek 193. madde
şöyledir: “Eskişehir Teknik Üniversitesi Ek Madde 193- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Eskişehir’de Eskişehir Teknik Üniversitesi adıyla yeni
bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Anadolu
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fen
Fakültesi, Mühendislik Fakültesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Havacılık ve
Uzay Bilimleri Fakültesi ile Spor Bilimleri Fakültesinden, b) Anadolu
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Porsuk
Meslek Yüksekokulu ile Ulaştırma Meslek Yüksekokulundan, c) Anadolu
Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fen
Bilimleri Enstitüsü, Yer ve Uzay Bilimleri Enstitüsü ile Ulaştırma Bilimleri
Enstitüsünden, oluşur.” j. Ek 194. madde
şöyledir: “Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ek Madde 194- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Isparta’da Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı Ziraat
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım
Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji
Fakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden ve Rektörlüğe bağlı olarak
yeni kurulan İşletme Fakültesinden, b) Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve Otelcilik
Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu ve Rektörlüğe
bağlı yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan, c) Süleyman
Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Aksu Mehmet Süreyya Demiraslan Meslek Yüksekokulu, Atabey Meslek
Yüksekokulu, Eğirdir Meslek Yüksekokulu, Gelendost Meslek Yüksekokulu, Gönen
Meslek Yüksekokulu, Isparta Meslek Yüksekokulu, Keçiborlu Meslek Yüksekokulu,
Senirkent Meslek Yüksekokulu, Sütçüler Prof. Dr. Hasan Gürbüz Meslek
Yüksekokulu, Şarkikaraağaç Meslek Yüksekokulu, Şarkikaraağaç Turizm Meslek
Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, Uluborlu Selahattin Karasoy
Meslek Yüksekokulu, Uzaktan Eğitim Meslek Yüksekokulu, Yalvaç Meslek
Yüksekokulu, Yalvaç Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ile Yenişarbademli
Meslek Yüksekokulundan, ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” k. Ek 195. madde
şöyledir: “Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ek Madde 195- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.) Afyonkarahisar’da Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri
Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur. Bu Üniversite; a) Afyon
Kocatepe Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi, Eczacılık Fakültesi ile Tıp Fakültesinden,
Afyon Kocatepe Üniversitesine bağlı Afyon Sağlık Yüksekokulunun fakülteye
dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve
Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden, b) Afyon
Kocatepe Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Atatürk Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Bolvadin Sağlık
Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Şuhut Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulundan, c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim
Enstitüsünden, oluşur.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri
uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin
KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf
Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 5/7/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Genel Açıklama 3. Dava konusu kuralların yer aldığı 7141
sayılı Kanun’la, 2547 sayılı ve 2809 sayılı Kanunlarda değişiklikler
yapılmıştır. Bu bağlamda 7141 sayılı Kanun’la esas itibarıyla yeni
üniversiteler kurulmuş, bu üniversitelerin akademik ve idari kadroları ihdas
edilmiştir. 4. Ayrıca gerekçesinde ifade
edildiği üzere 7141 sayılı Kanun’la, 2809 sayılı Kanun’a geçici maddeler eklenmek suretiyle
geçiş hükümleri düzenlenmiştir. Buna göre mevcut üniversitelerin, adları ve
bağlantıları değiştirilmek suretiyle yeni kurulan üniversitelere bağlanan
birimlerinin teşkilatı, mevcut kadroları ve pozisyonları ile birlikte
personeli, bu birimlerle ilgili yılı bütçe ödenekleri, bütçedeki ödenekleri
tahakkuka bağlama yetkisi, her türlü araç, gereç, malzeme, döşeme, demirbaş ve
taşıtlarıyla birlikte tüm taşınır malları başkaca bir işleme gerek kalmaksızın
yeni kurulan üniversitelere devredilmiş sayılacaktır. Yine mülkiyeti Hazineye
ait veya devletin hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmazlardan mevcut
üniversitelerden yeni kurulan üniversitelere adı değiştirilerek veya değiştirilmeyerek
bağlanan birimlere Maliye Bakanlığınca tahsis edilmiş olanlar veya fiilen
bunların kullanımında bulunanlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın ve tahsis
amacı doğrultusunda kullanılmak üzere, yeni kurulan üniversitelere tahsis
edilmiş sayılacaktır. 5. Öte yandan
7141 sayılı Kanun’da hâlihazırda var olan fakültelerde öğrenim gören öğrenciler
ile bu fakültelerin ana bilim dallarında öğrenim gören lisansüstü öğrencilerin,
bu Kanun’la kurulan yeni üniversitelere ve üniversitelerin lisansüstü eğitim
enstitülerine 2017-2018 eğitim-öğretim dönemi sonundan geçerli olmak üzere
aktarılması öngörülmüştür. Yine bu bağlamda, mevcut üniversitelere bağlı iken
adı değiştirilerek veya değiştirilmeyerek Kanun’la yeni kurulan üniversitelere
bağlanan birimlerin 2017-2018 eğitim-öğretim yılının sonunda devredilmesi ve bu
birimler için ilan edilmiş öğretim elemanı alımlarının yeni üniversiteler
tarafından tamamlanması hükme bağlanmıştır. Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte
var olan üniversitelere bağlı iken bağlantısı veya adı ve bağlantısı
değiştirilerek yeni üniversitelere bağlanan birimlerde kayıtlı bulunan
öğrencilere verilecek mezuniyet belgeleri ile diplomaların öğrencilerin
istemesi hâlinde kayıt tarihlerinde bağlı bulundukları üniversitenin adıyla o
üniversite tarafından verilmesi ve bu konuda çıkabilecek ihtilaflar ile
bağlantısı değiştirilen birimlerde uygulamayla ilgili olarak ortaya çıkabilecek
sorunların Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından çözülmesi Kanun’la düzenlenen
diğer hususlardandır. 6. Dava konusu kurallarla ise
ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı
programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi
yaptırılması ile bazı üniversitedeki fakülte, yüksekokul, enstitü ve
konservatuvarların bağlantıları veya ad ve bağlantıları değiştirilmek suretiyle
yeni kurulan üniversitelere bağlanması hüküm altına alınmıştır. B. Kanun’un 5. Maddesiyle 2547 Sayılı
Kanun’a Eklenen Geçici 77. Maddenin Birinci Cümlesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 7. Başvuru kararında özetle; dava konusu
kuralla sadece ilahiyat önlisans programlarından mezun olanlara ilahiyat ve
aynı programı uygulayan fakültelerde lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağının
hükme bağlandığı, bu itibarla yalnızca ilahiyat önlisans mezunlarına yönelik
olan kuralın eşitlik ve sosyal hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu, kişisel
nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında kanunlarda öngörülen kurallarla
değişik uygulamalar yapılamayacağı, lisans programları olan önlisans programlarının
tamamının aynı durumda bulunduğu, ilahiyat önlisans mezunları dışındaki
önlisans mezunlarının lisans tamamlamak için sınava girerken ilahiyat önlisans
mezunlarına hiçbir şart aranmaksızın lisans tamamlama hakkı verilmesinin
ayrıcalıklı bir durum yarattığı, ilahiyat önlisans mezunlarının lisans
programlarına geçişleriyle ilgili hükümlerin kanunda tam olarak açıklanmaması
nedeniyle kuralın belirsiz olduğu, belirli ve öngörülebilir kurallara
bağlanmaksızın verilen yetkilerin hukuki güvenlik ilkesini zedeleyeceği,
kanunların devlet faaliyetlerinin düzenle sürdürülebilmesi için gerekli olan
hukuksal altyapıyı oluşturmak, kamu yararını gerçekleştirmek ve uygulanmak
amacıyla çıkarılması gerektiği, devlet faaliyetlerinin düzenle sürdürülmesine
engel olan, kamu yararı amacı taşımayan, kamu hizmetinin nitelikleriyle, hak,
hukuk ve adalet anlayışıyla bağdaşmayan, makul olmayan ve uygulanabilirliği
bulunmayan düzenlemenin hukuk devleti ve eşitlik ilkelerini ihlal ettiği
belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 8. Dava konusu kuralla 2547
sayılı Kanun’un geçici 77. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih olan 18/5/2018
tarihi itibarıyla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi
ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama
eğitimi yaptırılacağı hüküm altına alınmaktadır. 9. Anayasa’nın 2. maddesinde
belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına
saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk
düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve
yargı denetimine açık olan devlettir. 10. Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek
çıkarılması zorunludur. Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik
olması, genel, objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini
gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki
düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde
adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini gözönünde tutarak kullanması
gerekir. 11. 2547 sayılı Kanun’un 3.
maddesinde önlisans “Orta öğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık
bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin
ilk kademesini teşkil eden bir yüksek öğretim” şeklinde tanımlanmışken
lisans, “Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan
bir yükseköğretim” olarak tanımlanmıştır. 12. Yükseköğretim kurumlarından
olan fakültelere giriş ve yerleştirme esasları 2547 sayılı Kanun’un 45.
maddesinde ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre yükseköğretim
kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin, YÖK tarafından imkân ve fırsat
eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla belirlenen usul ve esaslara
göre yapılması gerekmektedir. Yükseköğretim kurumlarına, esasları YÖK
tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilebilmektedir. Önlisans
programlarında okuyan öğrencilere ancak ilişkili lisans programlarında
belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde YÖK kararı ile her yıl
dikey geçiş kontenjanı ayrılabilmekte ve bunlardan sadece yapılan sınavda
başarılı olanlara lisans programlarına geçiş imkânı tanınmaktadır. 13. Dava konusu kuralla ilahiyat
önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı
uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi
yaptırılacağı öngörülmek suretiyle bunlar hakkında diğer önlisans mezunlarından
farklı bir düzenleme getirilmektedir. Bu bağlamda diğer önlisans mezunlarının
ilgili lisans programlarında lisans tamamlama eğitimi yapmaları bakımından Kanun’da
öngörülen şart ve sınırlamalar, kural uyarınca ilahiyat önlisans mezunları
hakkında uygulanmayacaktır. 14. Kuralın gerekçesinde ilahiyat önlisans mezunlarının
bilimsel seviyelerinin yükseltilerek topluma hizmet sunma kapasitelerinin daha
üst düzeye çıkarılmasının ve bunlardan kamuda çalışanların özlük haklarının
iyileştirilerek, moral ve motivasyonlarının artırılıp din hizmetlerinin daha
iyi şekilde ifa edilmesinin sağlanması amacı ile söz konusu düzenlemenin
getirildiği ifade edilmiştir. 15. Lisans programlarına yerleştirme konusunda kurallar
belirlenirken meslekî alanlar arasında sadece birinin seçilerek buna yönelik
bazı istisnalar öngörülmesi ancak bunu gerektiren makul bir nedenin bulunması
hâlinde adalet ve hakkaniyet ilkelerini ihlal etmez. Ülkemizde lisans
eğitimlerini tamamlamak suretiyle bilimsel seviyeleri ve topluma hizmet sunma
kapasiteleri arttırılabilecek, yine bu yolla özlük hakları iyileştirilerek
moral ve motivasyonları yükseltilebilecek çok sayıda meslek alanı
bulunmaktadır. Bu nedenle anılan gerekçenin bir meslek alanı ile ilgili olarak
farklı kural getirilmesinin makul bir nedeni olarak görülmesi mümkün değildir. 16. Öte yandan ülkemizde her yıl
çok sayıda öğrenci bir lisans programına yerleşmek üzere Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan sınavlara girmekte ve bunların sadece
belli bir kısmı anılan sınavı başararak lisans programlarına
yerleşebilmektedir. Önlisans programlarına yerleşmek için de kural olarak sınav
şartı aranmakla birlikte, bu sınavlar lisans programı sınavlarına nazaran
başarılması daha kolay sınavlar olup genellikle lisans programlarına
yerleşemeyen öğrenciler bu programlara yönelmektedir. İlahiyat önlisans
mezunları dışındakiler yönünden lisans programlarına yerleşmek için çok sayıda
öğrenci ile yarışarak sınavda başarılı olma koşulu aranmaktayken, sadece
ilahiyat önlisans mezunları bakımından aynı programa sınavsız ve kontenjan
sınırlaması olmaksızın giriş istisnası tanıyan kural bu yönüyle de adalet ve
hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. 17. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın
2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan
ÜSTÜN, Muammer TOPAL ve Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır. Kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırı
görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönünden
incelenmemiştir. C. İptal Davasının Konusu Bölümünün (B) Maddesi Başlığı Altında Belirtilen Kuralların İncelenmesi 1. İptal Taleplerinin Gerekçesi 18. Başvuru kararında özetle; dava konusu kurallarla,
mevcut üniversitelere bağlı bazı fakülte, yüksekokul, enstitü ve
konservatuvarların yeni kurulan üniversitelere bağlandığı, bir üniversitenin
bölümlerinin ayrılarak başka bir üniversite oluşturulmasının bilim özgürlüğüne
doğrudan bir müdahale niteliğinde olduğu, sistematik yorum gereği bilim
özgürlüğü eğitim özgürlüğüne ve üniversitelere dair düzenlemelerle birlikte
yorumlandığında bu özgürlüğe getirilecek sınırlamaların Anayasa’da güvence
altına alınan temel hak ve özgürlüklerin sınırlanma rejimine göre
değerlendirilmesi gerektiği, bu bağlamda Anayasa’da bilimsel araştırma ve
yayında bulunma hakkına getirilen tek sınırlamanın 27. maddenin ikinci
fıkrasında yer alan bilim ve sanatı yayma hakkının Anayasa’nın 1., 2. ve 3.
maddeleri hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamayacağına
ilişkin hüküm olduğu, üniversitelerin bu niteliği taşıyabilmesinin ancak
bilimsel özerkliğe sahip olmasıyla mümkün olduğu, Anayasa’nın 130. maddesinin
birinci fıkrasında üniversitelerin taşıması gereken zorunlu niteliklerin
değişik birimlerden oluşmak, kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip
olmak, devlet tarafından ve kanunla kurulmak şeklinde belirlendiği, bir yapının
kanun ile kurulup adına üniversite denmesiyle o yapının üniversite niteliği taşımayacağı,
dava konusu kurallarla üniversitelerin bölünerek, diğer bir ifadeyle
nitelikleri değiştirilerek sahip olduğu köklü üniversite özelliklerinin yok
edildiği, ülkenin bilimsel, teknik, ekonomik, sosyal, kültürel ve hukuki
gelişmesine katkıda bulunan üniversitelerin yok edilmesinde kamu yararının
bulunmadığı, Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından
belirlenen ilkeler de gözetildiğinde üniversitelerin kanunla kurulması
hakkındaki ilkenin aynı zamanda yasama organının istediği üniversiteyi istediği
zaman kapatabileceği ya da üniversitenin bazı fakülte, bölüm ve enstitülerini
tüm öğretim üyeleri, personeli ve öğrencileriyle birlikte başka üniversitelere
nakledebileceği anlamına gelmediği, bu tür müdahalelerin üniversite özerkliğini
ortadan kaldırdığı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 27. ve 130. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 19. Dava konusu kuralların yer aldığı 7141
sayılı Kanun’la yeni üniversiteler kurulmuş ve bu yeni üniversitelerin hangi
fakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarlardan oluşacağı belirlenmiştir.
Dava konusu kurallarla ise hâlihazırda var olan bazı üniversitelerin
bünyelerinde bulunan fakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarların
bağlantıları veya ad ve bağlantıları değiştirilmek suretiyle, yeni kurulan
üniversitelere bağlanması öngörülmektedir. 20. Anayasa’nın 27. maddesinin birinci
fıkrasında “Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama,
yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir” denilmek
suretiyle bilim ve sanat özgürlüğü güvenceye bağlanmıştır. Bu kapsamda akademik
personelin de her türlü bilimsel çalışma yaparak bunları serbestçe öğrenme,
öğretme, açıklayıp yayabilme ve her türlü araştırmayı yapabilme hakkına sahip
olduğunda kuşku yoktur. 21. Anayasa’nın yükseköğretim kurumlarını düzenleyen 130.
maddesinin birinci fıkrasında “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir
düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek
amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel
araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere
çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip
üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.” ; üçüncü fıkrasında “Kanun,
üniversitelerin ülke sathına dengeli bir biçimde yayılmasını gözetir.” ;
dördüncü fıkrasında “Üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcıları
serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilirler. Ancak, bu
yetki, Devletin varlığı ve bağımsızlığı ve milletin ve ülkenin bütünlüğü ve
bölünmezliği aleyhinde faaliyette bulunma serbestliği vermez.” ; dokuzuncu
fıkrasında “Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri
ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde
Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, … öğrenimin ve öğretimin
hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre
yürütülmesi, … kanunla düzenlenir. ” hükümleri yer almakta ve madde
gerekçesinde kanuna bırakılan konuların bilimsel özerklik ilkesi
gözönünde bulundurularak düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 22. Bilimsel özerklik, bilimsel
çalışmaların üniversite ortamında yürütülebilmesinin olmazsa olmaz koşulu olup
üniversite mensuplarının ekonomik ve siyasi yönden nüfuz sahibi bulunan kişi ve
kurumların baskısı, yönlendirmesi olmadan ve toplumda hâkim olan düşünce ve
kabuller doğrultusunda sonuçlara varmak gibi bir zorunluluk hissetmeden sadece
bilimsel ölçütler ve etik kurallar çerçevesinde eğitim, öğretim, araştırma ve
yayın yapabilme imkânlarına sahip bulunmalarını ifade etmektedir (AYM,
E.2017/33, K.2019/20, 10/4/2019, § 70 ). Bu bağlamda bilimsel özerklik, akademide görev
yapanların bilim özgürlüğü şeklinde ifade edilen akademik özgürlük kavramını da
kapsayan ve akademik personelin her türlü bilimsel çalışma yaparak bunları
yayabildiği özgür bir ortamda bulunmasını ifade eden daha geniş bir kavram
şeklinde anlaşılmaktadır (AYM, E.2017/156, K.2019/37, 15/5/2019, § 24) . Üniversitelerin bilimsel özerkliği; üniversitelerde
yürütülen eğitim, araştırma, yayın ve benzeri etkinliklerin planlanması,
düzenlenmesi ve icra edilmesi aşamalarında yönetim yetkisinin serbestçe
kullanılabilmesini, belirtilen faaliyetlerle ilgili üniversite kaynaklarının
kullanımına yönelik kararların üniversite yönetim organlarınca serbestçe
alınabilmesini gerektirmektedir (AYM, E.2015/61, K.2016/172, 2/11/2016, § 43) . 23. 1961 Anayasası’nın 120. maddesinde üniversitelerin bilimsel
ve idari özerkliğinden söz edilmesine karşılık 1982 Anayasası’nın 130.
maddesinde üniversitelerin sadece bilimsel özerkliğe sahip olduğu
belirtilmiş ise de bilimsel özerkliğin idari özerkliği de gerektirdiği ve bu
iki ilkenin birbirini tamamladığı açıktır. Nitekim Anayasa’nın 130. maddesinde
üniversitelerin bilimsel özerkliğinin vurgulanmasının yanında üniversitelerin
idari özerkliğini sağlamaya yönelik bazı güvencelere de yer verilmiştir. 24. Anayasa’nın 130. maddesinin birinci fıkrasında,
üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip kamu tüzelkişileri olarak tanımlanması
ve bunların ancak devlet tarafından kanunla kurulabileceklerinin hükme
bağlanması ile güdülen amacın siyasal çevrelerin ve değişik baskı gruplarının
üniversite çalışmaları ile eğitim ve öğretimi etki altında tutabilme yolunu
kapatmak ve bu çalışmaların bilimsel gerekler ve gereksinmelerden başka
herhangi bir dış etkiden uzak kalacak bir ortamda sürdürülmesini sağlamak
olduğunda kuşku bulunmamaktadır. 25. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
akademik özgürlüğü açıkça düzenlememekle birlikte Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi (AİHM), önüne gelen başvurular bağlamında bu özgürlüğü Sözleşme’nin
ifade hürriyetini düzenleyen 10. maddesi bağlamında değerlendirmektedir. AİHM Mustafa
Erdoğan ve diğerleri/Türkiye kararında açık bir şekilde ayrı bir akademik
özgürlük alanının var olduğunu ifade etmektedir. Anılan kararda AİHM, akademik
özgürlüğün ve akademik çalışmaların önemini vurgulamış; araştırma ve eğitimde
akademik özgürlüğün ifade ve eylem özgürlüğünü, bilgi yayma özgürlüğünü,
araştırma yapma ve kısıtlama olmaksızın bilgi ve gerçeği kitlelere iletme
özgürlüğünü güvence altına alması gerektiğini, ancak bu özgürlüğün akademik
veya bilimsel araştırmayla sınırlı olmayıp aynı zamanda akademisyenlerin
araştırma, meslekî uzmanlık ve yeterlilik alanlarındaki görüş ve fikirlerini
-söz konusu görüş ve fikirler tartışmalı olsa veya rağbet görmese dahi- ifade
etme özgürlüğünü de kapsadığını, söz konusu özgürlüğün belirli bir siyasi
sistem içindeki kamu kurumlarının incelenmesini ve eleştirilmesini içerdiğini
belirtmiştir ( Mustafa Erdoğan ve diğerleri/Türkiye, B. No: 346/04,
39779/04, 27/5/2014, § 40). 26. Dava konusu kuralların yer aldığı
7141 sayılı Kanun’un kabulü sürecindeki yasama belgelerinde, son yıllarda
üniversitelerin görevinin farklılaşarak bölgesel kalkınma odaklı bir rol
üstlendiği ve bunun yanında araştırma üniversitesi olarak bilimsel açıdan belli
konularda uzmanlaşmanın sağlandığı bir modelin geliştirildiği, bu tür
üniversitelerin Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklendiği, bu çerçevede
bilimsel açıdan rekabetçi, daha kapsamlı, nitelikli, belli bir akademik alanda
ihtisaslaşmış üniversitelerin kurulmasının amaçlandığı belirtilmektedir. Bu belgelerde ayrıca üniversitenin
yapısının küçüldükçe üretkenliğinin, bilime, ülke stratejisine ve ekonomisine
katkısının arttığı, üniversitelerin büyüklüğünün belli bir seviyede
tutulmasının iletişimin kopmaması, bilimsel çalışmalardaki grup dinamiği ile
sosyal paylaşımların devam etmesi bakımından önemli olduğu, köklü
üniversitelerin yeni kurulan üniversitelere tecrübe, donanım ve kadro
konularında katkıda bulunduğu, bu anlayışın küresel rekabete açık, ihtiyaca
cevap verebilecek tematik üniversiteler kurulmasında da devam etmesi gerektiği
ifade edilmiştir. Kanun koyucunun bu amaçları gerçekleştirmeye yönelik
olarak 7141 sayılı Kanun’la yeni üniversiteler kurduğu ve hâlihazırda büyüklüğü
belli bir seviyeye ulaşmış üniversitelerdeki fakülte, yüksekokul, enstitü ve
konservatuvarların bağlantılarını veya ad ve bağlantılarını değiştirmek
suretiyle yeni kurulan üniversitelere bağladığı anlaşılmaktadır. 27. Kanun koyucunun yükseköğretimin
Anayasa’da belirtilen ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi bağlamında
yükseköğretim hayatına etkinlik kazandırmak ve eğitim sorunlarına çözüm bulmak
amacıyla, öğrenci sayısı, öğretim üyesi sayısı ve bölgesel ihtiyaçları da
dikkate alarak takdir yetkisi kapsamında düzenlediği dava konusu kuralların
üniversitelerin bilimsel verileri yaymak, ulusal alanda gelişime ve kalkınmaya
destek olmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek gibi görevlerini yerine
getirmesini engellediği söylenemeyeceği gibi üniversitelerin bilimsel özerkliği
kapsamında üniversitelerde yürütülen eğitim, araştırma, yayın ve benzeri
etkinliklerin planlanması, düzenlenmesi ve icra edilmesi aşamalarında yönetim
yetkisinin serbestçe kullanılabilmesini, belirtilen faaliyetlerle ilgili
üniversite kaynaklarının kullanımına yönelik kararların üniversite yönetim
organlarınca serbestçe alınabilmesini engellediği de ileri sürülemez. Ayrıca
kuralların üniversitelerin bilimsel özerkliği kapsamında üniversite
mensuplarının ekonomik ve siyasi yönden nüfuz sahibi bulunan kişi ve kurumların
baskısı, yönlendirmesi olmadan ve toplumda hâkim olan düşünce ve kabuller
doğrultusunda sonuçlara varmak gibi bir zorunluluk hissetmeden sadece bilimsel
ölçütler ve etik kurallar çerçevesinde eğitim, öğretim, araştırma ve yayın
yapabilme imkânlarını kısıtladığından da söz edilemez. 28. Öte yandan kurallarla yasama
belgelerinde ifade edildiği gibi aynı nitelikteki eğitim birimleri olan
mimarlık, mühendislik ve teknik bilimler meslek yüksekokulları bir araya
toplanarak teknik üniversiteler; tıp, diş hekimliği, sağlık hizmetleriyle
ilgili meslek yüksekokulları bir araya getirilerek sağlık bilimleri üniversiteleri;
spor bilimleri, teknoloji bilimleri ve turizm fakülteleri bir araya toplanarak
uygulamalı bilimler üniversitelerinin oluşturulmaya çalışıldığı
anlaşılmaktadır. Bu itibarla bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınmak suretiyle
belli bir alanda üniversitelerin uzmanlaşmasını sağlamaya yönelik kuralların bu
yönüyle de bilimsel özerkliği ihlal ettiği söylenemez. 29. Ayrıca üniversitelerde öğretim elemanlarının gerek
bilginin üretimi gerekse dağıtımı aşamasında bilim özgürlüğü ve bilimsel
özerklik kapsamında koruma alanına sahip olması gerekir. Dava konusu kurallarla
fakülte ve yüksekokullarda görev yapmakta olan öğretim elemanlarının görev
yapmakta olduğu fakülte ve yüksekokulların yeni kurulan üniversitelere
bağlanması durumunda bu yeni üniversitelerde bilim özgürlüğü ve bilimsel
özerklik kapsamında koruma alanına sahip olmaya devam edeceğinde kuşku yoktur.
Bu bağlamda kurallar; öğretim elemanlarının yeni kurulan üniversitelerde, bilim
özgürlüğü ve bilimsel özerklik kapsamında kanunlarda belirtilen amaç ve
ilkelere uygun biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim-öğretim
ve uygulamalı çalışmalar yapma, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetme,
bilimsel araştırmalar ve yayınlar yapma, öğrenci yetiştirme, öğrencilere rehberlik
etme şeklindeki faaliyetlere devam etmesine engel olmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamında ki kuralların bilim özgürlüğü ve bilimsel özerkliğ e aykırı bir yönü bulunmamaktadır. 30. Açıklanan nedenlerle kurallar
Anayasa’nın 27. ve 130. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi
gerekir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 31.
Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların Anayasa’ya açıkça aykırı
olduğu ve uygulanması hâlinde hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız
durum ve zararların ortaya çıkacağı belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına
karar verilmesi talep edilmiştir. 9/5/2018 tarihli ve
7141 sayılı Kanun’un; A. 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesine yönelik
yürürlüğün durdurulması talebinin, koşulları oluşmadığından REDDİNE, B. 7. maddesiyle 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı
Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen; 1. Ek 179. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Selçuk Üniversitesine bağlı Mühendislik
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislik
ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı Mimarlık
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık ve
Tasarım Fakültesi,…” bölümüne, b. (b) bendine, 2. Ek 180. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ile
Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Kütahya Sağlık
Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi
ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,…” bölümüne, b. (b) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık Hizmetleri
Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…” bölümüne, c. (c) bendine, 3. Ek 181. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “İnönü Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile Ziraat
Fakültesinden,…” bölümüne, b. (b) ve (c) bentlerine, 4. Ek 182. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,
Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi,
Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Veteriner
Fakültesi, Mühendislik Fakültesi…” bölümüne, b. (b) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu,
Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek
Yüksekokulu…” bölümüne, c. (c) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji
Enstitüsü, Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz
Enstitüsü…” bölümüne, 5. Ek 183. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendine, b. (b) bendinin “Gazi Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve Sigortacılık
Yüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı…” bölümüne, c. (c) bendine, 6. Ek 184. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Spor
Bilimleri ile Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji
Fakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe
bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümüne, b. (b) bendine, c. (c) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar
Turizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları ve
bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm Meslek
Yüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı
Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulunun
birleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe bağlanan Geyve
Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantıları
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye Meslek
Yüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, Karasu
Meslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, Pamukova
Meslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu…” bölümüne, 7. Ek 185. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “…Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz
Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,” bölümüne, b. (b) bendine, 8. Ek 187. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “ Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Teknoloji
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknoloji
Fakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay Bilimleri
Fakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve Uzay
Bilimleri Fakültesinden,…” bölümüne, b. (b) ve (c) bentlerine, 9. Ek 188. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi,
Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim
Fakültesi, Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor
Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi
ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümüne, b. (b), (c) ve (ç) bentlerine, 10. Ek 189. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı
Bilimler Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının
değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler
Fakültesi,…” bölümüne, b. (b) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi
Hüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu,
Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal
Bilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu,
Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri Meslek
Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan Meslek
Yüksekokulu…” bölümüne, 11. Ek 190. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine
bağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile
oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi,…” bölümüne, b. (b) bendine, 12. Ek 193. maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentlerine, 13. Ek 194. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
Ziraat Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım
Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji
Fakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümüne, b. (b) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve Otelcilik
Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu…” bölümüne, c. (c) bendine, 14. Ek 195. maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) betlerine, yönelik iptal talepleri
19/9/2019 tarihli ve E.2018/105, K.2019/71 sayılı kararla reddedildiğinden, bu
bentlere ve bölümlere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE, 19/9/2019
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 9/5/2018 tarihli ve
7141 sayılı Kanun’un; A. 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesinin
Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Muammer
TOPAL ile Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B. 7. maddesiyle 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı
Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen; 1. Ek 179. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Selçuk Üniversitesine bağlı Mühendislik
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislik
ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı Mimarlık
Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık ve
Tasarım Fakültesi,…” bölümünün, b. (b) bendinin, 2. Ek 180. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ile
Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Kütahya Sağlık
Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi
ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün, b. (b) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık Hizmetleri
Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…” bölümünün, c. (c) bendinin, 3. Ek 181. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “İnönü Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile Ziraat
Fakültesinden,…” bölümünün, b. (b) ve (c) bentlerinin, 4. Ek 182. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,
Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi,
Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi,
Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi…” bölümünün, b. (b) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu,
Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek
Yüksekokulu…” bölümünün, c. (c) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji
Enstitüsü, Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz
Enstitüsü…” bölümünün, 5. Ek 183. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin, b. (b) bendinin “Gazi Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve Sigortacılık
Yüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı…” bölümünün, c. (c) bendinin, 6. Ek 184. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Spor
Bilimleri ile Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji
Fakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek
Rektörlüğe bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümünün, b. (b) bendinin, c. (c) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar
Turizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları ve
bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm Meslek
Yüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı
Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulunun
birleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe bağlanan Geyve
Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantıları
değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye Meslek
Yüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, Karasu
Meslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, Pamukova
Meslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu…” bölümünün, 7. Ek 185. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “…Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz
Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,” bölümünün, b. (b) bendinin, 8. Ek 187. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “ Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus
Teknoloji Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan
Teknoloji Fakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay
Bilimleri Fakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık
ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün, b. (b) ve (c) bentlerinin, 9. Ek 188. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi,
Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim
Fakültesi, Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor
Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi
ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümünün, b. (b), (c) ve (ç) bentlerinin, 10. Ek 189. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı
Bilimler Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının
değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler
Fakültesi,…” bölümünün, b. (b) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı iken
bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi
Hüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu,
Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal
Bilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu,
Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri Meslek
Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan Meslek
Yüksekokulu…” bölümünün, 11. Ek 190. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine
bağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile
oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi,…” bölümünün, b. (b) bendinin, 12. Ek 193. maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentlerinin, 13. Ek 194. maddenin ikinci fıkrasının; a. (a) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
Ziraat Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım
Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji
Fakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümünün, b. (b) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı
iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve Otelcilik
Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu…” bölümünün, c. (c) bendinin, 14. Ek 195. maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b)
betlerinin, Anayasa’ya aykırı
olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, 19/9/2019 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Engin
  YILDIRIM Başkanvekili Hasan
  Tahsin GÖKCAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Kadir
  ÖZKAYA Üye Rıdvan
  GÜLEÇ Üye Recai
  AKYEL Üye Yusuf
  Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin
  MENTEŞ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 9/5/2018 tarih
ve 7141 sayılı Kanunun 5. maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 77.
maddenin iptal istemine konu 1. fıkrası ile ilahiyat önlisans programından
mezun olanlara (talepleri halinde) ilahiyat fakültesi veya aynı programı
uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptıracağı
hüküm altına alınmaktadır. Kuralda bir sınav şartı öngörülmediğinden, istekli
olanların sınavsız olarak bu imkândan yararlanacakları ve lisans tamamlama
eğitiminde başarılı olmaları halinde lisans diploması almaya müstehak
olacakları açıktır. Kuralın vazediliş gerekçesi ise "...ilahiyat
önlisans mezunlarının bilimsel seviyelerinin yükseltilerek, topluma hizmet
sorumluluklarının daha üst düzeyde yerine getirilmesi ve bunlardan kamuda
çalışanların özlük haklarının iyileştirilerek, moral ve motivasyonlarının
artırılıp din hizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesi..." şeklindedir. Yasa koyucu yasama faaliyetinde bulunurken, kamu yararına
dayanmak ve Anayasaya aykırı olmamak koşuluyla, ihtiyaç duyduğu alanlarda her
türlü düzenlemeyi yapmak konusunda geniş bir takdir yetkisine sahiptir. Kuralın
gerekçesinde gösterilen ihtiyaç nedeninin kamu yararına olduğunda kuşku
bulunmadığı gibi, kuralla öngörülen amacın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ya da
kuralın gerçekten gerekli olup olmadığı hususları ise esasen yerindelik
denetimi kapsamına gireceğinden, Anayasallık denetiminde dikkate alınacak
hususlar değildir. Kuralda kamu yararının bulunup bulunmadığı meselesi ise bu
konuda çok açık ve bariz bir aykırılık saptanmadıkça, Anayasa Mahkemesinin
denetim alanına girmemektedir. Dolayısiyle kuralın Anayasa’nın 2. maddesinde
öngörülen hukuk devleti ilkesi ile çelişen bir yönü bulunmamaktadır. 2. İptal istemine
konu kuralla paralellik öngören aşağıda temas edilen yasal düzenlemelerin
iptali başvuruları da Anayasa Mahkemesince reddedilmiştir: -29.4.1992 tarih ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve
Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun’un 3 ncü maddesinin (e)
bendi ile “Teknik Öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca
belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl sürekli
mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarı yıl içinde
bitirenlere dallarında mühendis unvanı verilir.” düzenlemesi getirilmiştir.
Aynı maddenin (3. Md.) (d) bendinde ise “Teknik Öğretmen” tabirinin,
lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek ve kız teknik
yüksek öğretmen okulu mezunlarına verilen bir unvan olduğu anlaşılmaktadır.
3795 sayılı Kanunun 3,4 ve 5 nci maddeleri düzenlemesinden, herhangi bir sınav
şartına tâbi tutulmadan, salt açılan programlarda başarılı olmak kaydıyla “mühendis” unvanının verilmesi öngören kuralın iptali istemiyle yapılan başvuruda, Anayasa
Mahkemesi 25.1.1994 tarih ve E.1993/25, K. 1994/2 sayılı kararıyla, şu
gerekçeyle iptal istemini reddetmiştir: “…İtiraz konusu kuralla, teknik eğitim fakültelerinden
mezun olan teknik öğretmenlerden, teknik eğitim fakültelerince düzenlenecek
tamamlama programlarını başarıyla bitirenlere dallarında mühendis unvanı
verilmesi öngörülmektedir. Anayasa’nın 10. maddesiyle, aynı hukuksal durumda
bulunan kişiler arasında haklı bir nedene dayanmayan ayrımın önlenmesi
amaçlanmıştır. Böylece değişik hukuksal durumda olanların değişik kurallara
bağlı tutulmasının kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı
kabul edilmiştir. Anayasa’nın 10. maddesinin ikinci fıkrasında kişiye, aileye,
zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınması yasaklanmıştır. Oysa teknik
öğretmenlerden eğitim fakültesinde açılan tamamlama programlarını başarıyla
bitirenlere kendi dallarında ‘mühendis’ unvanı verilmesi bir ayrıcalık
niteliğinde değildir. Kaldı ki, Anayasanın 5. maddesinde, kişilerin maddi
ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamaya çalışmak Devletin
temel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır. Bu yönden, itiraz konusu kural,
Devlet’in temel amaç ve görevlerinin belirlendiği Anayasa’nın 5. maddesinde
öngörülen doğrultuda uygun bir düzenlemedir. Belirtilen nedenlerle Anayasanın
10. maddesine aykırılık savı yerinde değildir…” -30.3.2012 tarih ve 6287 sayılı İlköğretim ile Eğitim
Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesi ile
2517 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 45. maddesi değiştirilmiş ve (d) bendi ile
öngörülen “Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olan
öğrenciler, istedikleri takdirde veya bunlara en yakın olan mesleki ve teknik
önlisans yükseköğretim programlarına sınavsız olarak yerleştirilebilir. Bu
öğrencilerin yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar Milli Eğitim
Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.” hükmü ile (e) bendi ile öngörülen “Önlisans
mezunları için, ilişkili lisans programlarında belirlenmiş kontenjanın yüzde
onunu geçmeyecek şekilde Yükseköğretim Kurulu kararı ile her yıl dikey geçiş
kontenjanı ayrılabilir.” hükmünün (yani her iki kuralın) iptali istemiyle
yapılan başvuruda, Anayasa Mahkemesi 20.9.2012 tarih ve E.2012/65, K. 2012/128
sayılı kararıyla, şu gerekçeyle iptal istemini reddetmiştir: “…maddenin (d) bendiyle, mesleki ve teknik ortaöğretim
kurumlarından mezun olan öğrencilerin, istedikleri takdirde bitirdikleri
programın devamı niteliğinde veya bunlara en yakın olan mesleki ve teknik
önlisans programlarına sınavsız olarak yerleştirilmeleri olanağı getirilmiş; (
e ) bendiyle ise önlisans mezunları için, ilişkili lisans programlarında
belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde YÖK kararı ile her yıl
dikey geçiş kontenjanı ve bu yolla önlisans mezunlarının belli bir bölümünün
meslekleriyle ilgili lisans programlarına yerleştirilmeleri mümkün,
kılınmıştır. Dava konusu düzenlemenin amacının, mesleki eğitim kurumlarının
cazip hale getirilmesi ve bu nitelikteki okullara yönelimin artırılması olduğu
anlaşılmaktadır. Mesleki ve teknik eğitim kurumları, iş dünyasının ihtiyaç
duyduğu yüksek nitelikli ana insan gücünün karşılanması amacıyla faaliyet
gösteren kurumlar olup, bu yönüyle diğer eğitim kurumlarından ayrılmaktadır. Amaçları
yönünden farklı konumda oldukları açık olan mesleki eğitim kurumları ile diğer
eğitim kurumları yapılamasına olanak bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle,
dava konusu kurallar Anayasa’nın 10. maddesine aykırı değildir. İptal
istemlerinin reddi gerekir…” Yukarıda işaret edilen kararlardan da açıkça görüleceği
üzere, farklı eğitim-öğretim kollarına ilişkin olmak üzere, gördüğü lüzum ve
ihtiyaç üzerine, yasa koyucunun farklı düzenlemelere gitmesi, sahip olduğu
takdir yetkisinin doğal bir sonucudur. Bu şekilde yürürlüğe konulan kuralların
eşitlik ilkesine aykırı düştüğü ya da bir zümreye imtiyaz sağladığı
düşünülemez. Diğer bir deyişle, karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde
benzer durumda olan gruplar sözkonusu olmadığından; bir kısım önlisans
mezunları lehine getirilen farklı düzenlemenin dayandığı nesnel ve makul
gerekçe ile temel karşısında, eşitlik ilkesine aykırı bir düzenlemenin
varlığından söz edilemez. Bu nedenle dava konusu kuralın eşitlik ilkesine
aykırı bir yönü bulunmamaktadır. 3. Yukarıda
açıklanan gerekçelerle, kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
olmadığı ve iptal isteminin reddi gerektiği kanaatine vardığımızdan; çoğunluğun
aksi yöndeki kararına katılmıyoruz. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Burhan ÜSTÜN KARŞIOY GEREKÇESİ 9/5/2018 tarihli ve 7141 sayılı
Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun’un 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin “Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat
fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans
tamamlama eğitimi yaptırılır.” şeklindeki birinci cümlesi Mahkememiz çoğunluğunca iptal edilmiştir. Dava konusu kuralla, ilahiyat
önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı
uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi
yaptırılacağı hüküm altına alınmak suretiyle bunlara bir imkân sağlanmaktadır. “ Hukuk devleti ” ilkesi
gereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını
gerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur. Kamu yararı kavramı, genel bir
ifadeyle, bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal
yararı ifade etmektedir. Bütün kamusal işlemler, nihai olarak kamu yararını
gerçekleştirmek hedefine yönelmek durumundadır. Bir kuralın Anayasa’ya
aykırılık sorunu çözümlenirken “ kamu yararı ” konusunda Anayasa
Mahkemesinin yapacağı inceleme yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp
yapılmadığı ile sınırlıdır. Kanun koyucunun kamu yararı amacıyla hareket edip
etmediği ancak ilgili yasama belgeleri incelenerek ve kuralın objektif anlamına
bakılarak tespit edilebilir. Dava konusu kuralın gerekçesinde
ilahiyat önlisans mezunlarının bilimsel seviyelerinin yükseltilerek topluma
hizmet sunma kapasitelerinin daha üst düzeye çıkarılması ve bunlardan kamuda
çalışanların özlük haklarının iyileştirilerek, moral ve motivasyonlarının
artırılıp din hizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesini sağlama amacıyla
kuralın kabul edildiği ifade edilmektedir. Devletin uygulamak istediği
politikalar ve toplumsal ihtiyaçlar çerçevesinde din hizmeti alanında istihdam
durumunu dikkate alarak ihtiyaç duyduğu ilahiyat önlisans ve ilahiyat lisans
programı mezunları hakkında düzenlemeler yapması kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamındadır. İlahiyat önlisans eğitiminin cazip hale getirilerek tercih
edilmesini ve bu eğitime yönelimin artırılmasını sağlamak suretiyle daha iyi ve
nitelikli bir şekilde din hizmetlerinin ifa edilmesine yönelik kuralın kamu
yararı amacı taşımadığı söylenemez. Somut düzenlemelerin bu amaçları etkin bir
şekilde gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı yönündeki bir değerlendirme
ise anayasallık denetiminin kapsamı dışındadır. Dolayısıyla din hizmetlerinin
ifasına yönelik daha iyi ve nitelikli personel istihdamının teminini amaçlayan
kural, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olup Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı bir yönü bulunmadığı değerlendirilmektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi
24/7/2019 tarihli ve E.2017/016, K.2019/64 sayılı kararında 4/6/1937 tarihli ve
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun Ek 24. maddesine ikinci fıkradan sonra
gelmek üzere eklenen fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…Kamu Personel
Seçme Sınavı şartı aranmaksızın,…” ibaresinin iptali talebiyle ilgili
olarak, kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel,
objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesinin hukuk
devleti olmanın gereği olduğu, bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde
kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet
ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerektiği, Anayasa’ya
uygunluk denetiminde kanun koyucunun kamu yararı anlayışının isabetli olup
olmadığının değil, incelenen kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya da
grupların çıkarları gözetilerek yasalaştırılmış olup olmadığının
incelenebildiği ifade edildikten sonra dava konusu kuralla ilgili
değerlendirmede; özel harekat birimlerinde istihdam edilmek üzere belirli yaş
ve eğitim koşulunu taşıyanların, fiziki yeterlilik ve mülakat sınavlarında
başarılı olmaları hâlinde kamu personel seçme sınavı şartı aranmaksızın polis
meslek eğitim merkezlerine alınabilecekleri hakkında dava konusu kuralın, özel
harekât biriminde istihdam edilecek adayların tümü için geçerli, soyut ve genel
hüküm niteliğinde olduğu, kamu yararı amacı taşıdığı, özel harekât biriminde
görevli polislerce icra edilen görevin özelliği dikkate alınarak söz konusu
birim tarafından yerine getirilen görevin gerektirdiği niteliklere uygun
öğrenci alınmasının amaçlandığı, kurala göre ancak belirli bir eğitim koşulunu
sağlayanların bu kapsamda başvuru yapabileceği, başvuran kişilerin de bilgi ve
liyakatlerinin kuralın öngördüğü fiziki yeterlilik ve mülakat sınavlarıyla
değerlendirilmesinin mümkün kılındığı gözetildiğinde kuralın keyfi tercih ve
uygulamalara yol açmadığı belirtilerek Anayasa’ya aykırı bir yönünün
bulunmadığı belirtilmiştir. Eşitlik ilkesi yönünden
yapılacak anayasallık denetiminde ise öncelikle Anayasa’nın 10. maddesi
çerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere farklı muamelenin
mevcut olup olmadığı tespit edilmeli, bu bağlamda aynı ya da benzer durumdaki
kişiler arasında lisans tamamlama eğitimi bakımından farklılık gözetilip
gözetilmediği belirlenmelidir. Yapılacak bu belirlemenin ardından ise farklı
muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı, toplumsal
ihtiyaçların veya durumlarındaki özelliklerin değişik kuralları gerektirip
gerektirmediği, farklı düzenlemenin ölçülü olup olmadığı hususları
irdelenmelidir. 2547 sayılı Kanun’un 45.
maddesinin (e) bendine göre önlisans mezunları için, ilişkili lisans
programlarında belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde
Yükseköğretim Kurulu kararı ile her yıl dikey geçiş kontenjanı
ayrılabilmektedir. Bu itibarla ilahiyat önlisans programından mezun olanlardan
ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda
lisans tamamlama eğitimi yaptırılanlar ile diğer önlisans mezunlarından
ilişkili lisans programlarında belirlenen koşullarda lisans tamamlama eğitimi
yapanların karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer durumda
oldukları söylenebilir. Dolayısıyla dava konusu kuralla, ilahiyat önlisans
programından mezun olanların ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan
fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yapmaları ile diğer
önlisans mezunlarının ilişkili lisans programlarında lisans tamamlama eğitimi
yapmaları arasında bir farklılık yaratıldığı söylenebilir. Bununla birlikte, iptali talep
edilen dava konusu kuralın gerekçesinde ifade edildiği üzere kuralın din
hizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesini sağlamak amacıyla kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Kanun koyucunun devletin uygulamak istediği politikalar ve toplumsal ihtiyaçlar
çerçevesinde din hizmeti alanında istihdam durumunu dikkate alarak ihtiyaç
duyduğu ilahiyat önlisans mezunları hakkında düzenlemeler yapması ve bu konuda
ilahiyat önlisans mezunları lehine düzenlemeler öngörmesinin nesnel ve makul
bir nedene dayalı olmadığı söylenemez. Bu bağlamda nesnel ve makul bir nedene
dayalı olarak din hizmetlerinin daha kaliteli yerine getirilmesine yönelik
toplumsal bir ihtiyaç ve amaca yönelik olan ve bu durumun özellikleri
bağlamında farklılık getiren dava konusu kuralın eşitlik ilkesine aykırı bir
yönünün de bulunmadığı düşünülmektedir. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde dava konusu kuralın
Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olmadığını düşündüğümüzden çoğunluğun
iptal yönündeki görüşüne katılmıyoruz. Üye Muammer TOPAL Üye Recai AKYEL