ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2007/42 Karar Sayısı: 2009/50 Karar Günü : 12.3.2009 R.G. Tarih-Sayı :25.06.2009-27269 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: 1-Tufanbeyli Asliye Ceza Mahkemesi    (Esas: 2007/42) 2-Türkoğlu Sulh Ceza Mahkemesi   (Esas: 2008/23) 3-İzmir 26. Asliye Ceza Mahkemesi(Esas: 2009/2) İTİRAZLARIN KONUSU : 4.12.2004 günlü, 5271
sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin, 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa'nın 23. maddesiyle eklenen (7) numaralı fıkrası ve (11) numaralı
fıkrasının ikinci tümcesinin Anayasa'nın 2., 11., 12., 13. ve 141. maddesine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bakılmakta olan davalarda, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkemeler, iptali için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraz konusu kuralları da
içeren 231. maddesi şöyledir: "Madde 231 - (1) Duruşma sonunda, 232
nci Maddede belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fıkrası
okunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır. (2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları,
mercii ve süresi bildirilir. (3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa bu
da bildirilir. (4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir. (5) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Sanığa yüklenen
suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, (Değişik ibare: 5728 -
23.1.2008 / m.562 ) "iki
yıl" veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise;
mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması,
kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder. (6) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için; a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış
bulunması, b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum
ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda
kanaate varılması, c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın,
aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi, gerekir. (7) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve
kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. (8) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl
süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak
üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri
olarak; a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya
sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine, b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu
kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının
gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam
etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü
yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. (9) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Altıncı fıkranın (c)
bendinde belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında
mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde
ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı verilebilir. (10) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Denetim süresi
içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine
ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan
hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir. (11) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Denetim süresi
içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin
yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak
mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu
değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz
edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının
ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir
mahkûmiyet hükmü kurabilir. (12) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir. (13) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir.
Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak
Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede
belirtilen amaç için kullanılabilir. (14) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md;Değişik fıkra:
23/01/2008-5728 S.K./562.mad) Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına
alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 11., 12., 13. ve 141.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, 11.4.2007,
27.3.2008 ve 29.1.2009 günlerinde yapılan ilk inceleme toplantılarında
dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle
karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI Türkoğlu Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusuna ilişkin 2008/23
Esas sayılı dava ile İzmir 26. Asliye Ceza Mahkemesinin başvurusuna ilişkin
2009/2 Esas sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2007/42 Esas
sayılı dava ile birleştirilmesine, birleştirilen davaların esaslarının
kapatılmasına, esas incelemenin 2007/42 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, davaların en az giderle ve mümkün olan
süratle sonuçlandırılmasının Anayasa'nın 141. maddesi gereğince yargının
görevleri arasında bulunduğu, itiraz konusu kurallarla getirilen düzenleme ile
sanıklar hakkındaki davanın beş yıl gibi bir süreye uzatılmasının sanığın durumunda
belirsizliğe yol açtığı, hukuk devletinde yurttaşların haklarındaki
yargılamaların bir an önce sonuçlandırılıp hukuki durumlarının bir kesinliğe
kavuşturulmasını isteme haklarının adil yargılanma hakkının bir parçası olarak
görülmesi gerektiği, hakkında hükmün açıklanmasının ertelenmesi kararı verilen
sanığın eylemi karşılığında aldığı veya alacağı cezanın belirsiz olduğu,
erteleme koşullarına uygun davranılmaması halinde hakkında hangi tür cezanın
verileceği, verilen cezanın ertelenip ertelenmeyeceği, seçenek yaptırımların
uygulanıp uygulanamayacağı gibi hususların sanık tarafından bilinemeyeceği, beş
yıl gibi uzun bir süreyle bu belirsizliğin sürdürülmesinin adil yargılanma
ilkesine aykırı olduğu, deneme süresi içerisinde suç işlenmesi halinde duruşma
açarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesinin gerektiği, bu durumda ise daha
önce sanık lehine uygulanması düşünülebilecek hükümlerin ikinci yargılamada
uygulanma koşullarını yitirebileceği, itiraz konusu kural ile Türk Ceza
Kanunu'nun 23. maddesindeki düzenlemenin birbiriyle çeliştiği, bu nedenlerle
itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 2., 12., 13. ve 141. maddelerine aykırı
bulunduğu ileri sürülmüştür. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesi ile getirilen düzenlemeye
göre, mahkeme, sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda
hükmolunan ceza bir yıl (5728 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle iki yıl)
veya daha az süreli hapis veya adli para cezasıysa, hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verebilecektir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
durumunda, sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulacak, denetim süresi içinde
kasten yeni bir suç işlenmediği takdirde hüküm ortadan kaldırılarak, davanın
düşmesine karar verilecektir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılabilmesi için; - Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, - Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve
davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda
kanaate varılması, - Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen
iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir. (9) numaralı fıkraya göre, zarar derhal giderilemiyorsa,
mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde
ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da sanık hakkında hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilecektir. Hük­mün açık­lan­ma­sı­nın ge­ri bı­ra­kıl­ma­sı­na karar
verilmeden önce, sanığın kendisine yüklenen suçu işlediğinin sabit görülmesi ve
işlediği suç dolayısıyla hakkında cezaya hükmolunması gerekir. Ancak, mahkeme
sanık hakkında mahkumiyet kararını kurduktan sonra vereceği kararla, bu
mahkumiyet karanının açıklanmasını geri bırakacaktır. 231. maddenin itiraz konusu (7) numaralı fıkrasına göre,
açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkum olunan hapis
cezası ertelenemeyecek ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara
çevrilemeyecek; (11) numaralı fıkrasına göre de beş yıllık denetim süresi
içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine
ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan
hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesine karar verilecektir. Aksi takdirde,
mahkeme hükmü açıklayacak, ancak bu durumda mahkeme, kendisine yüklenen
yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın
yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulların
varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek
yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkumiyet hükmü kuracaktır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı itiraz
yoluna başvurulabilir. Geri bırakma süreci içerisinde dava zamanaşımı süresi
durur. Sözkonusu kararlar ayrı bir sisteme kaydedilir ve bu
kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet
savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen
amaç için kullanılabilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile ilgili kurallar kurumun
tamamı gözetilerek değerlendirilmelidir. Hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verildikten sonra öngörülen süre adından da anlaşıldığı
gibi bir deneme süresidir. Kurum yalnızca sanığın menfaat ve çıkarları
düşünülerek getirilmiş olmayıp, önemli ölçüde toplum menfaati ve kamu düzeninin
korunması amaçlanmıştır. Mukayeseli hukukta suç ve suçlulukla mücadele, suç
işlenmesinin önlenmesi ve caydırıcılık açısından bu ve buna benzer kurumlara
geniş biçimde yer verildiği görülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk
devletinde yasakoyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç
duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir. Ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler bakımından
yasakoyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı
kalmak koşuluyla, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç
sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçülerdeki ceza yaptırımlarıyla
karşılanmaları gerektiği,  hangi hal ve hareketlerin ağırlaştırıcı ya da
hafifletici öğe olarak kabul edileceği, soruşturma ve yargılamaya ilişkin
olarak hangi yöntemlerin uygulanacağı gibi konularda takdir yetkisine sahiptir. Yasakoyucunun itiraz konusu kurallarla suç ve suçlulukla
mücadelede, caydırıcılık ve suç işlenmesinin önlenmesini amaçladığı
anlaşıldığından takdir yetkisini bu yönde kullanmasında Anayasa'nın 2.
maddesine aykırılık görülmemiştir,  iptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralların Anayasa'nın 12., 13. ve 141. maddeleri
ile ilgisi görülmemiştir. VII- SONUÇ 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231.
maddesinin, 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa'nın 23. maddesiyle eklenen (7)
numaralı fıkrası ve (11) numaralı fıkrasının ikinci tümcesinin Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE , 12.3.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ