ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1994/58 Karar Sayısı : 1994/53 Karar Günü : 8.7.1994 R.G. Tarih-Sayı :28.07.1994-22004 İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet (Anavatan) Partisi Türkiye
Büyük Millet Meclisi Grubu Adına Grup Başkanvekili M. Oltan Sungurlu. İPTAL DAVASININ KONUSU : 8.6.1994 günlü Resmî Gazete'de yayımlanan
536 sayılı "Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin Anayasa'nın 6., 7., 10.,
87., 91., 138., 153., 160., 161. ve 163. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
ve yürürlüğün durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ : A- İptali İstenilen Kurallar : İptali istenilen 536 sayılı "Kadın ve Sosyal Hizmetler
Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"
şöyledir : Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının kurulması; 18.5.1994
tarihli ve 3990 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu'nca
2/6/1994 tarihinde kararlaştırılmıştır. Amaç Madde 1- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, kadın haklarını
korumak ve geliştirmek, kadınların sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi
yaşamdaki işlevlerini güçlendirmek, eşit haklara sahip bireyler olarak toplumsal
yaşamda yer almalarını ve kalkınma sürecine etkin katılımlarını
gerçekleştirerek kalkınmanın nimetlerinden eşit biçimde yararlanmalarını
sağlamak, aileyi korumak ve desteklemek, sosyal hizmetleri devletin temel ilke,
politika ve planlarına uygunolarak yürütmek için Başbakanlığa bağlı Kadın ve
Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının kurulmasına, teşkilat ve görevlerine ilişkin
esasları düzenlemektir. Başbakan bu Müsteşarlığının yönetimi ile ilgili yetkisini bir
Devlet Bakanı eliyle kullanabilir. Görev Madde 2- Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının görevleri
şunlardır: a) Kadına karşı her türlü ayrımcılığı önlemek, kadın haklarını
geliştirmek, kadını ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamın tüm alanlarında etkin
hale getirmek ve kalkınmanın nimetlerinden eşit biçimde yararlanabilmek için
temel politika ve programlara esas olacak inceleme ve araştırmaları yapmak,
yaptırmak ve bunları uygulamaya koymak, b) Aileyi korumak ve desteklemek, bu alanda politika ve projeler
üretmek, inceleme ve araştırmalar yapmak, yaptırmak, c) Korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç bireylere götürülecek
sosyal hizmetlerin düzenlenmesini ve bağlı kuruluşu aracılığı ile yürütülmesini
takip ve kontrol etmek, d) Müsteşarlığın görev alanları ile ilgili eğitim faaliyetleri
yapmak, bu faaliyetlerin kitle iletişim araçlarıyla kamuoyuna yansıtılmasını
sağlamak, e) Müsteşarlığın görev alanına giren konularda Bakanlıklar, tüzel
kişiler, yerel yönetimler ve gönüllü kuruluşlarla işbirliği ve koordinasyonu
sağlamak, f) 1173 sayılı Kanun çerçevesinde, hizmet alanı ile ilgili
uluslararası örgüt ve organizasyonlara üye olmak ve katılmak,
gerçekleştirilecek her türlü çalışma ve etkinlikte Türkiye'yi temsil etmek, g) Kadın, aile, çocuk, yaşlı ve özürlülere hizmet verecek vakıf ve
gönüllü kuruluşların kurulmasını teşvik etmek, h) Uluslararası sözleşmeler, belgeler ve kararların öngördüğü
yükümlülükler ve görevler doğrultusunda kadın politikaları oluşturmak, ı) Müsteşarlığın görev alanına giren konularda enformasyon
sistemleri, bilgi bankalar, kütüphane, arşiv ve dökümantasyon merkezi kurmak,
görsel ve yazılı basım, yayın ve tanıtma faaliyetlerinde bulunmak, j) Kadınların aile içi ve sosyal yaşamdan kaynaklanan yardımcı
olmak için gerekli tesisleri kurmak, işletmek, bu alanda hizmet veren yerel
yönetimler, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşları teşvik etmek,
işbirliği yapmak ve koordinasyonu sağlamak, k) Ulusal ve uluslararası kutlama günlerinin gerektirdiği
etkinliklerde bulunmak, Teşkilat Madde 3- Müsteşarlık, merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı
kuruluşlardan oluşur. Merkez Teşkilatı Madde 4- Müsteşarlık Merkez Teşkilatı ana hizmet birimleri ile
danışma birimi ve yardımcı birimlerden oluşur. Bu birimler EK-1 sayılı cetvelde
gösterilmiştir. Müsteşar Madde 5- Müsteşar, Müsteşarlık kuruluşunun en üst amiridir.
Müsteşarlık hizmetlerinin Başbakan veya ilgili Devlet Bakanının direktifleri
yönünden mevzuata, Hükümetin genel siyasetine, milli güvenlik siyasetine,
kalkınma planlarına ve yıllık programlara uygun olarak yürütmekle ve
Müsteşarlığın faaliyetalanına giren konularda diğer kamu kurum ve kuruluşları
ile işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevlidir. Müsteşar, ayrıca emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden de
sorumlu olup, Müsteşarlık merkez, taşra ve bağlı kuruluşun faaliyetlerini,
işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkilidir. Müsteşar Yardımcıları Madde 6- Müsteşarlıkta, Müsteşara yardımcı olmak üzere iki
müsteşar yardımcı görevlendirilebilir. Ana Hizmet Birimleri Madde 7- Müsteşarlığın ana hizmet birimleri şunlardır: a) Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü, b) Aile ve Sosyal Araştırma Genel Müdürlüğü, c) Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Madde 8- Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nün
görevleri şunlardır: a)Kadının sosyal, ekonomik ve siyasi kararlara eşit bir biçimde
katılımını sağlayacak, toplumsal yaşamın her alanında işlevlerini
güçlendirecek, kalkınma sürecine katılımını ve kalkınmanın nimetlerinden eşit
ölçüde yararlanmasını sağlayacak çalışmalarda bulunmak, b) Kırsal ve kentsel alanda yaşayan kadınlara evde ve işyerinde
çalışarak ekonomik açıdan güçlenmelerini sağlayacak bilgi ve beceri
kazandırmak, bilgi ve beceriye sahip olanların ise ürettiklerini sürekli ve
güvenli bir kazanca dönüştürmek için gerekli çalışmaları yapmak, c) Uluslararası sözleşmeler, belgeler ve kararların getirdiği
yükümlülükler ve görevler çerçevesinde gerekli yasal düzenlemelerin yapılması
ve uygulamadan kaynaklanan olumsuzlukların giderilmesi için çalışmalarda
bulunmak, d) Kadına ilişkin politikaların oluşkurulması için hükümet dışı
kuruluşlar ile üniversiteler, bilimsel nitelikli kuruluşlar ve yerel
yönetimlerin kadınlarla ilgili çalışmalarında işbirliği ve koordinasyonu
sağlamak, e) Kadınlara yasalarla verilen hakların tam ve eşit bir biçimde
kullanılabilmesi için kamuoyu oluşturmak, sağlık, çalışma, sosyal güvenlik,
kültür, eğitim alanlarında yönlendirici çalışmalarda bulunmak, f) Kadına yönelik her türlü şiddet, taciz ve istismarın
engellenmesi için çalışmalarda bulunmak, g) Kadınla ilgili istatistikleri derlemek, toplamak ve bu alandaki
çalışmaların kurumsallaştırılması ile ilgili faaliyetlerde bulunmak, h) Kadınla ilgili konularda araştırma yapmak veya yaptırmak,
kongre, seminer ve benzeri bilimsel toplantılar düzenlemek, ı) Kırsal kesimdeki ve yeni yerleşim merkezlerindeki kadınları
eğitmek, gelir sağlayıcı ve toplumsal amaçlı çalışmalara katmak konusunda
faaliyette bulunan gönüllü kuruluşlara destek vermek ve ortak çalışmalarda
bulunmak, j) Kadın sorunları ile ilgili olarak Müsteşarlıkça verilecek diğer
görevleri yapmak, Aile ve Sosyal Araştırma Genel Müdürlüğü Madde 9- Aile ve Sosyal Araştırma Genel Müdürlüğü'nün görevleri
şunlardır: a) Aileyi korumak ve desteklemek amacıyla; aile yapıları, tipleri,
fonksiyonlarındaki değişme, ailenin oluşumu, bütünleşmesi ve çözülmesi,
sosyalleşme süreci, aile içi ilişkilerde hak ve görevler, iç ve dış göçün aile
üzerindeki etkileri, sorunlu aileler, ailelerin diğer sosyal yapı ve kurumlarla
olan ilişkileri gibi konularda araştırma ve inceleme yapmak ve yaptırmak, b) Kalkınma planları doğrultusunda toplumsal sorunların etüd ve
analizini yapmak, sosyal gelişme dinamiklerini öngörmek üzere bilim, sanat ve
kültür çevreleri ile işbirliği yapmak, c) İnceleme ve araştırma alanlarında elde edilen bilgileri
değerlendirmek ve sonuçlarını sosyal ve kültürel tedbirler haline dönüştürecek
devlet politikalarının oluşumuna katkıda bulunmak üzere uygulayıcı kurum ve
kuruluşlara aktararak, varolan hizmetlerin geliştirilmesi ve yeni hizmet
modellerinin yaratılmasına bilimsel ve teknik destek sağlamak, d) Üniversiteler ve ilgili araştırma kuruluşları ile koordineli
çalışmalar yapmak, e) Kongre, seminer, kollekyum ve benzeri bilimsel toplantılar
yapmak, katılmak, f) Yurt içi ve yurt dışında karşılaştırmalı sosyal yapı
araştırmaları yapmak veya yaptırmak, g) Bu konularda Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yapmak. Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı Madde 10- Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı'nın görevleri şunlardır: a) Müsteşarlığın görev alanına giren konularda uluslararası
düzeyde yapılan toplantılara 1173 sayılı Kanun çerçevesinde Türkiye'nin
katılımını ve katkısını sağlamak, b) Uluslararası toplantılarda alınan kararlar ve aktedilen
sözleşmeler konusunda Müsteşarlık ana hizmet birimleri ve bağlı kuruluşlara
bilgi vermek, c) Müsteşarlığın görev alanına giren konularda çalışmalarda
bulunan uluslararası kuruluşların yaptığı toplantılar sonucunda ortaya çıkan
belge ve yayınları izlemek, alınan kararları ilgili yerlere iletip sonuçlarını
takip etmek, d) Müsteşarlığın görev alanı ili ilgili konularda uluslararası
toplantılar düzenlemek, e) Gönüllü kuruluşları uluslararası ilişkiler konusunda
bilgilendirmek, gönüllü kuruluşların uluslararası ilişkilerini koordine etmek, f) Dış ilişkiler konusunda verilecek diğer görevleri yapmak, Danışma Birimleri Madde 11- Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının danışma
birimleri şunlardır. a) Hukuk Müşavirliği, b) Müsteşarlık Müşavirliği, Hukuk Müşavirliği Madde 12- Hukuk Müşavirliğinin görevleri şunlardır: a) Müsteşarlığın diğer birimlerinden sorulan hukuki konular ile
hukuki, mali, cezai sonuçlar doğuracak işlemler hakkında görüş bildirmek, b) Müsteşarlığın menfaatlerini koruyucu, anlaşmazlıkları önleyici
hukuki tedbirleri zamanında almak, anlaşma ve sözleşmelerin bu esaslara uygun
olarak yapılmasına yardımcı olmak, c) 8 Ocak 1943 tarihli ve 4353 sayılı Kanun hükümlerine göre adli
ve idari davalarda Müsteşarlığı temsil etmek, Müsteşarlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata, plan
ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukuki teklifleri
hazırlamak ve Müsteşara sunmak, e) Müsteşarlık kuruluşları tarafından hazırlanan veya diğer
bakanlıklardan yahut Başbakanlıktan gönderilen kanun, tüzük ve yönetmelik
tasarılarını hukuki açıdan inceleyerek görüşlerini bildirmek, Müsteşarlık Müşavirleri Madde 13- Müsteşarlığın görev alanına giren, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda Müsteşara yardımcı olmak üzere onbeş Müşavir
görevlendirebilir. Yardımcı Birimler Madde 14- Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının merkez
kuruluşundaki yardımcı birimler şunlardır: a) Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı, b) İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı, c) Savunma Uzmanlığı. Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı Madde 15- Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı'nın görevleri
şunlardır: a) Müsteşarlığın insan gücü planlaması ve personel politikası ile
ilgili çalışmalarını yapmak, personel sisteminin geliştirilmesi ile ilgili
tekliflerde bulunmak, b) Müsteşarlık personelinin atama, özlük ve emeklilik işlerini
yürütmek, c)Müsteşarlık personel ile ilgili hizmet öncesi ve hizmetiçi
eğitim programlarını düzenlemek ve uygulamak, d) Müsteşarlık merkez ile taşra teşkilatının eğitim planını
hazırlamak, yayınlamak ve uygulamasını takip etmek, e) Müsteşarlıkça verilecek benzeri işleri yapmak, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı Madde 16- İdari ve Mali İşler Dairesi başkanlığı'nın görevleri
şunlardır: a) Müsteşarlık için gerekli araç, gereç ve malzemenin temini ile
ilgili hizmetleri yürütmek, b) İhtiyaç duyulan bina ve arazinin kiralama, satınalma
işlemlerini yürütmek, c) Müsteşarlığın mali işlerle ilgili hizmetlerini yürütmek, d) Temizlik, aydınlatma, ısıtma, bakım-onarım ve taşıma
hizmetlerini yapmak, e) Sosyal tesislerin kurulması ve yönetimi ile ilgili hizmetleri
düzenlemek veyürütmek, f) Müsteşarlık personelinin ve ailelerin sağlık hizmetlerinden
yararlanmalarını sağlamak, g) Müsteşarlığa gelen yazı ve mesajlardan gerekenlerin Müsteşara
sunulmasını sağlamak, h) Bakan ve Müsteşarın direktif ve emirlerini ilgililere duyurmak
e işlemlerini takip etmek, Müsteşarlığın iç ve dış protokol hizmetlerini
yürütmek, ı) Süreli evrakın zamanında işleme konulmasını sağlamak, j) Müsteşarlığı ilgilendiren toplantı, brifing ve görüşmeleri
düzenlemek, bunlara ait önemli not ve tutanakları tutmakve yaymak, k) Genel evrak, arşiv ve haber merkezinin hizmet ve faaliyetlerini
düzenlemek ve yürütmek, l) Müstaşarlıkça verilecek diğer görevleri yapmak, Savunma Uzmanlığı Madde 17- Savunma Uzmanlığı, özel kanununda ve diğer kanunlarda
gösterilen görevleri yerine getirir. Yöneticilerin Sorumlulukları Madde 18- Müsteşarlık merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı
kuruluşların her kademedeki yöneticileri yapmakla yükümlü oldukları hizmet ve
görevleri, Müsteşarlık emir ve direktifleri yönünde mevzuata, plan ve programlara
uygun olarak düzenlemek ve yürütmekten bir üst kademeye karşı sorumludur. Koordinasyon ve işbirliği Madde 19- Müsteşarlık, görevleri ile ilgili konularda bakanlıklar,
kamu kurum ve kuruluşları ile kaynak israfını önleyecek ve koordinasyonu
sağlayacak tedbirleri almakla görevli ve yetkilidir. Müsteşarlık, diğer Bakanlıkların hizmet alanına giren konulara
ilişkin faaliyetlerinde ilgili bakanlıklara danışmak ve gerekli işbirliği ve
koordinasyonu sağlamaktan sorumludur. Yerel yönetimlerle koordinasyon Madde 20- Müsteşarlık, hizmet alanına giren konularda yerel yönetimlerle koordinasyonu sağlamaktan sorumludur. Müsteşarlığın düzenleme görev ve yetkisi Madde 21- Müsteşarlık, görevleri ile ilgili konularda tüzük,
yönetmelik, tebliğ, genelge ve diğeridari metinleri düzenlemekle görevli ve
yetkilidir. Yetki devri Madde 22- Müsteşar ve her kademedeki Müsteşarlık yöneticileri,
gerektiğinde sınırlarını yazılı olarak açıkça belirlemek şartıyla yetkilerinden
bir kısmını astlarına devredebilirler. Ancak yetki devri, yetki devreden amirin
sorumluluğunu kaldırmaz. Sürekli kurullar Madde 23- Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının sürekli
kurulları, Kadının Statüsü Yüksek Danışma Kurulu ve Aile Araştırma Kuruludur.
Sürekli Kurullar yılda iki kez toplanır. Kadının Statüsü Yüksek Danışma Kurulu Madde 24- Kadının Statüsü ile ilgili sorunları incelemek ve kadına
yönelik diğer konularda Müsteşarlığa görüş bildirmek ve önerilerde bulunmak
üzere Müsteşarlık bünyesinde Kadının Statüsü Yüksek Danışma Kurulu oluşturulur. Kurulun Oluşumu Madde 25- Kadının Statüsü Yüksek Danışma Kurulu, Kadın ve Sosyal
Hizmetler Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın veya Bakan Tarafından yetkili
kılınması halinde Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarının başkanlığında Adalet,
İçişleri, Dışişleri, Maliye, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Milli Eğitim, Sağlık,
Kültür, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarları ile
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürü, Üniversitelerin ilgili bölümlerinden Yüksek Öğretim Kurulunca seçilecek iki öğretim
üyesi, toplantıya başkanlık etmiyorsa Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarı,
Müsteşarlık ana hizmet birimleri ve bağlı kuruluşların Genel Müdürleri ile
Bakan tarafından seçilecek dört üyeden oluşur. Kurulun Görevleri Madde 26- Kadının Statüsü Yüksek Danışma Kurulunun görevleri
şunlardır: a) Çeşitli Bakanlıkların faaliyet alanına giren, kadının statüsü
ve sorunları ile ilgili genel politika, plan ve programların uygulanmasında
koordinasyonu sağlamak, b) Bakan tarafından istene, Müsteşarlıkça tesbit edilen veya kurul
üyelerinin teklif ettiği kadının statüsü ve sorunlarına ilişkin konuları
incelemek, değerlendirmek ve bu konularda görüş bildirmek ve önerilerde
bulunmak, c) Sosyal amaçlı vakıf, dernek, federasyonlar ve gönüllü
kuruluşlarla işbirliği yapılması konusunda görüş bildirmek ve önerilerde
bulunmak, Aile Araştırma Kurulu Madde 27- Aileye ilişkin sorunları incelemek, araştırmak ve bu
konularda Müsteşarlığa önerilerde bulunmak üzere Müsteşarlık bünyesinde Aile
Araştırma Kurulu kurulur. Kurulun Oluşumu Madde 28- Aile Araştırma Kurulu, Müsteşarlığın bağlı olduğu
Bakanın veya Bakan tarafından yetkili kılınması halinde Kadın ve Sosyal
Hizmetler Müsteşarlığının başkanlığında; a) Toplantıya başkanlık etmiyorsa, Kadın ve Sosyal Hizmetler
Müsteşarı, b) Bakan tarafından, biri üniversite öğretim elemanlarından olmak
kaydıyla aile ile ilgili konularda çalışmalarıyla temayüz etmiş kişiler
arasında seçilecek dört üye, c) Adalet Bakanı tarafından, aile hukuku sahasında temayüz etmiş
kişiler arasından seçilecek bir üye, d) Milli Eğitim Bakanı tarafından, Talim ve Terbiye Kurulu üyeleri
arasından seçilecek bir üye, e) Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca görevlendirilecek bir
üye, f) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Sosyal Planlama Genel
Müdürü, g) Müsteşarlık ana hizmet birimleri ve bağlı kuruluşların Genel
Müdürlerinden, oluşur. Kurulun Görevleri Madde 29- Aile Araştırma Kurulunun görevleri şunlardır : a) Aile ve Sosyal Araştırma Genel Müdürlüğünün görevleri içinde
yer alan araştırma projelerinin önceliklerini tesbit etmek, uygulanacak
projeler konusunda önerilerde bulunmak, b) Sosyal amaçlı vakıf, dernek, federasyonlarla ve gönüllü
kuruluşlarla işbirliği yapılması konusunda görüş bildirmek ve önerilerde
bulunmak, c) Sosyal, ekonomik ve kültürel faktörleri itibariyle aile
yapısına etkili olabilecek yayınlar konusunda ilgili kuruluşlara görüş
bildirmek, d) Görev alanına giren mevzuat konusunda görüş bildirmek. Sürekli Kurullarla İlgili Yönetmelik Düzenlenmesi Madde 30- Kadının Statüsü Yüksek Danışma Kurulu ve Aile Araştırma
Kurulunun çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Müsteşarlıkça
hazırlanarak Bakan onayı ile yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle belirlenir. Özel İhtisas Komisyonları Madde 31- Araştırma, etüt ve projelerin ön değerlendirmesinin
yapılması, izlenmesi ve kabulü aşamalarında, uzman yardımcılarının tezlerinin
değerlendirilmesinde ve ihtisası gerektiren diğer konularda görev yapmak üzere
özel ihtisas komisyonları kurulabilir. Özel ihtisas komisyonlarının oluşumu,
çalışma usul ve esaslarıile diğer hususlar Bakan onayı ile yürürlüğe konulacak
bir yönetmelikle belirlenir. Taşra Teşkilatı Madde 32- Müsteşarlık, bakanlıkların kuruluş ve görev esaslarını
düzenleyen 27/9/1984 tarihli ve 3046 sayılı Kanun, Genel Kadro ve Usulü
Hakkında 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu
hükümlerine uygun olarak taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. Bağlı Kuruluş Madde 33- Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel
Müdürlüğü, Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığının bağlı kuruluşudur. Atama Madde 34- 23/4/1981 tarihli ve 2451 sayılı Kanun hükümleri dışında
kalan memurların atamaları Başbakan veya görevlendireceği Devlet Bakanı
tarafından yapılır. Başbakan veya Devlet Bakanı bu yetkisini, Müsteşar veya
Müsteşar Yardımcılarından birine devredebilir. Müsteşarlık bağlı kuruluşunun
kuruluş kanunundaki atamaya ilişkin hükümler saklıdır. Üst Yönetim Kadrolarına Atamada Aranacak Nitelikler Madde 35- Müsteşar Yardımcıları ile Genel Müdürler; sosyal ilimler
alanında öğretim yapan dört yıllık fakülte mezunları veya bu alanda lisansüstü
öğrenim yapmış, görev ve hizmetlerin gerektirdiği deneyim ve niteliklere sahip
olanlar arasından atanır. Sosyal Araştırma Uzman Yardımcılığı Madde 36- Sosyal Araştırma Uzman Yardımcılığına atanabilmek için,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan şartlara ek
olarak aşağıdaki nitelikler aranır. a) Hukuk, iktisat, siyasal bilgiler fakülteleri ile sosyal hizmet
ve sosyal ilimler alanında eğitim veren en az diğer dört yıllık fakülte ve
yüksekokullar ile bunlara denkliği Yüksek Öğretim Kurulu tarafından kabul
edilen yurt içi ve yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak, b) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak, c) Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşını
doldurmamış olmak. Sosyal Araştırma Uzman Yardımcılığına atananlar, üç yıl çalışmak
ve olumlu sicil almak kaydıyla açılacak yeterlik sınavına girmek hakkını elde
ederler. Sınavda başarılı olanlar Sosyal Araştırma Uzmanı unvanını kazanırlar. Yeterlik sınavında iki defa başarı gösteremeyenler, durumlarına
uygun memur kadrolarına atanırlar. Sosyal Araştırma Uzman Yardımcısı ve Sosyal Araştırma Uzmanlarının
mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma, yeterlik sınavı ve diğer
hususlar yönetmelikle düzenlenir. Kadrolar Madde 37- Kadroların tesbit, ihdas, kullanımı ve iptali ile
kadrolara ilişkin diğer hususlar genel hükümlere göre düzenlenir. Kamu Kurumlarının Yükümlülüğü Madde 38- Müsteşarlık, kendi görev alanı ile ilgili olarak lüzumlu
gördüğü bilgileri, kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel
kişilerden doğrudan istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu
kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişiler bu bilgileri mümkün olan
en kısa zamanda vermekle yükümlüdürler. Sözleşme ile Araştırma, Etüd ve Proje Yaptırma Madde 39- Müsteşarlık görev alanına giren konularda araştırma,
etüd ve proje hazırlama işlerini üniversite öğretim üyeleri ile yerli ve
yabancı gerçek ve tüzel kişilere sözleşme ile yaptırabilir. Bu hususta 1050
sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 832
sayılı Sayıştay Kanununun vizeye ilişkin hükümleri uygulanmaz. Bu ihalelere ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Kişi ve kurumların hizmetlerinden yararlanma Madde 40- Genel ve katma bütçeli daireler, döner sermayeli
kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, belediyeler, özel idareler, sermayesinin
yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar, iktisadi devlet teşekkülleri,
kamu iktisadi kuruluşları ve bunları bağlı ortaklıklarda çalışan personel
kurumlarının, hakim ve savcılarla bu meslekten sayılanlar için kendilerinin
muvafakatı ile; aylık, ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali hak
ve yardımları kurumlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Kadın ve Sosyal
Hizmetler Müsteşarlığında görevlendirilebilirler. Bu kişiler kurumlarından maaşsız izinli sayılırlar. İzinli
oldukları sürece memuriyetleri ile ilgili özlük hakları devam ettiği gibi, bu
süreler kendi kurumlarından asli görevlerinde çalışmış gibi değerlendirilerek
terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır. Ayrıca, birinci fıkrada belirtilen kurumlarda görevli personel,
aylık, ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali ve sosyal hak ve
yardımları kurumlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Kadın ve Sosyal
Hizmetler Müsteşarlığında görevlendirilebilirler. Üniversite öğretim elemanları 2547 sayıl Yüksek Öğretim Kanununun
38'inci madde hükümlerine göre Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığında görevlendirilebilirler. Bu madde hükmüne göre görevlendirilecek personel sayısı mevcut
personelin % 5'inden fazla olamaz. Fazla Çalışma Ücreti Madde 41- Müsteşarlık merkez teşkilatında görevli memurlara
10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Kanunun değişik 31'inci maddesinde yer alan
fazla çalışma ücreti aynı esas ve usullere göre ödenir. 40'ıncı maddenin birinci fıkrasına göre Müsteşarlıkta
görevlendirilen personel hakkında da birinci fıkra hükmü uygulanır. İntikal Eden Görevler Madde 42- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girmesinden
önce kadın, aile ve sosyal hizmetlerle ilgili konulardan sorumlu Devlet
Bakanına verilen görevler, yetkiler, sorumluluklar ve haklar Kadın ve Sosyal
Hizmetler Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanına intikal eder. Diğer mevzuatta, Aile Araştırma Kurumu Başkanlığı, Kadının Statüsü
ve Sorunları Genel Müdürlüğüne yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
ilgili hükümlerine yapılmış sayılır. Sosyal Araştırma Uzmanı Ünvanı Eklenmesi Madde 43- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; a) 36 ncı maddesinin, ortak hükümler bölümünün A-11 numaralı
bendine "Çevre Uzman Yardımcıları" ibaresinden sonra gelmek üzere
"Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı Sosyal Araştırma Uzman
Yardımcıları", "Çevre Uzmanlığına" ibaresinden sonra gelmek
üzere "Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı Sosyal Araştırma
Uzmanlığına" ibaresi, b) "Zam ve tazminatlar" başlıklı ek maddesinin (A) Özel
Hizmet Tazminatı bölümünün (i) bendine "Kadın ve Sosyal Hizmetler
Müsteşarlığı Sosyal Araştırma Uzmanı" ibaresi, c) Aynı kanuna ekli I sayılı ek gösterge cetveline (I/h) bölümüne
"Çevre Uzmanları" ibaresinden sonra gelmek üzere "Kadın ve
Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı Sosyal Araştırma Uzmanı" ibaresi,
eklenmiştir. Yürürlükten Kaldırılan Hükümler Madde 44- Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğünün
kurulmasını düzenleyen 25/10/1990 tarihli ve 3670 sayılı Kanunun, bu Genel
Müdürlükle ilgili 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9'uncu maddeleri ile 6/12/1989
tarihli ve 396 sayılı Aile Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici Madde 1- Ek-1 sayılı listede yer alan kadrolar iptal
edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvellerin Kadın ve
Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı bölümünden çıkarılmıştır. Ekli (2) sayılı listede
yeralan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I)
sayılı cetvelin Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı bölümüne eklenmiştir. Geçici Madde 2- Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel
Müdür Yardımcısı kadrolarında görevlendirilenler yeni bir atama yapılıncaya
kadar bu görevlerini yapmaya devam ederler. Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme nedeniyle kadro
görev ünvanları değişmeyen diğer personel yeni kadrolarına atanmış sayılırlar. Kadro ve görev ünvanları değişenler veya kaldırılanlar yeni
kadrolarına atanıncaya kadar durumlarına uygun işlerde görevlendirilirler ve
eski kadrolarına ait aylık, ek gösterge ve her türlük özlük hakları bu
görevlerinde kaldıkları sürece şahıslarına bağlı olarak saklı tutulur. Ancak
bunların atandıkları yeni kadroların aylık, ek gösterge ilezam ve tazminatlar
toplamının, almakta oldukları ek gösterge, zam ve tazminatlar toplamından az
olması halinde, aradaki fark giderilinceye kadar tazminat olarak ödenir. Geçici Madde 3- Sosyal Araştırma Uzman Yardımcıları, 36'ıncı
maddede öngörülen 3 yıllık süre ile diğer niteliklere (yaş sınırı hariç) sahip
olmak şartıyla açılacak yeterlik sınavına katılabilirler. Yeterlik sınavında
başarılı olanlar Sosyal Araştırma Uzmanı kadrolarına atanırlar. Sınavda
başarılı olamayanlar veya geçerli bir mazereti olmadankatılmayanlar durumlarına
uygun diğer kadrolara atanırlar. Geçici Madde 4- Müsteşarlığın il teşkilatının kurulmadığı illerde
veya ilçelerde Müsteşarlığa ait hizmetler Sosyal Hizmetler ve Çoçcuk Esirgeme
Kurumunun il müdürlükleri eliyle yürütülebilir. Geçici Madde 5- Müsteşarlık bağlı kuruluşunun daimi kadrolarında
görevli (kadro karşılığı sözleşmeli çalışanlar hariç) memurlara 10/10/1984
tarihli ve 3056 sayılı kanunun 31'inci maddesinde yer alan fazla çalışma ücreti
aynı esas ve usullere göre ödenir. GeçiciMadde 6- Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen
yönetmelikler altı ay içinde hazırlanarak yürürlüğe konulur. Bu süre zarfında
mevcut mevzuatın bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur. Yürürlük Madde 45- Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme Madde 46- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür. EK: Cetvel 1 KADIN VE SOSYAL HİZMETLER MÜSTEŞARLIĞI Müsteşar Müsteşar Yardımcısı Ana Hizmet Birimleri Müsteşar Müsteşar Yardımcısı Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Müsteşar Yardımcısı Aile ve Sosyal Araştırma Genel Müdürlüğü Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı Danışma Birimleri Yardımcı Birimler Hukuk Müşavirliği Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı Müsteşarlık Müşavirleri İdarî ve Malî İşler Daire Başkanlığı Savunma Uzmanlığı 1 SAYILI LİSTE İPTAL EDİLEN KADROLAR KURUMU : KADIN VE SOSYAL HİZMETLER MÜSTEŞARLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ Sınıfı Unvanı Kadro
  Derecesi Serbest
  Kadro Adedi Tutulan
  Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar 1 1 - 1 GİH Müsteşar
  Yardımcısı 1 2 - 2 GİH Kadının
  Stat.ve Sor.Genel Md.ğü 1 1 - 1 GİH Aile
  ve Sosyal Araştırma Gn.Md.ğü 1 1 - 1 GİH Dış
  İlişkiler Dairesi Başkanı 1 1 - 1 GİH Genel
  Müdür Yardımcısı 1 4 - 4 GİH Müsteşarlık
  Müşaviri 1 20 - 20 GİH 1.
  Hukuk Müşaviri 1 1 - 1 GİH Pers.
  ve Eğit.Dai.Başkanı 1 1 - 1 GİH İd.
  ve Malî İşler Daire Başkanı 1 1 - 1 GİH Daire
  Başkanı 1 8 - 8 GİH Hukuk
  Müşaviri 2 1 - 1 GİH Hukuk
  Müşaviri 3 2 - 2 GİH Savunma
  Uzmanı 2 1 - 1 GİH Şube
  Müdürü 1 11 - 11 GİH Şube
  Müdürü 2 11 - 11 GİH Şube
  Müdürü 3 13 - 13 GİH İdari
  İşler Şube Müdürü 1 1 - 1 GİH Bilgi
  İşlem Şube Müdürü 1 1 - 1 GİH Uzman 1 2 - 2 GİH Uzman 2 4 - 4 GİH Uzman 3 5 - 5 GİH Uzman 4 2 - 2 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 4 10 - 10 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 5 12 - 12 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 6 8 - 8 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 7 10 - 10 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yard. 5 10 - 10 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 6 12 - 12 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 7 8 - 8 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 8 10 - 10 GİH Şef 3 20 - 20 GİH Şef 4 13 - 13 GİH Şef 5 20 - 20 GİH Şef 6 4 - 4 GİH Şef 7 10 - 10 GİH Memur 5 15 15 GİH Memur 6 15 - 15 GİH Memur 7 10 - 10 GİH Memur 8 10 - 10 GİH Memur 11 20 - 20 GİH Memur 12 20 - 20 SHS Sosyal
  Çalışmacı 7 9 - 9 SHS Sosyal
  Çalışmacı 8 12 - 12 SHS Psikolog 3 2 - 2 SHS Psikolog 5 3 - 3 SHS Psikolog 7 6 - 6 GİH Sosyolog 6 5 - 5 GİH Sosyolog 8 5 - 5 THS İstatistikçi 3 2 - 2 THS İstatistikçi 4 2 - 2 THS İstatistikçi 5 2 - 2 THS Ekonomist 5 1 - 1 SHS Tabip 1 3 - 3 SHS Tabip 5 1 - 1 SHS Hemşire 5 1 - 1 SHS Hemşire 7 1 - 1 GİH Mütercim 3 1 - 1 GİH Mütercim 4 1 - 1 GİH Mütercim 5 2 - 2 GİH Kütüphaneci 6 2 - 2 GİH Çözümleyici 7 5 - 5 GİH Programcı 5 3 - 3 GİH Programcı 4 2 - 2 GİH Veri
  Hazırl.ve Kont.İşl. 7 4 - 4 GİH Veri
  Hazırl.ve Kont.İşl. 9 4 - 4 GİH Veri
  Hazırl. ve Kont.İşl. 10 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 7 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 8 4 - 4 GİH Santral
  Memuru 8 1 - 1 GİH Santral
  Memuru 9 1 - 1 GİH Santral
  Memuru 10 1 - 1 GİH Santral
  Memuru 11 1 - 1 GİH Kameraman 9 2 - 2 GİH Fotoğrafçı 10 2 - 2 GİH Sekreter 5 5 - 5 GİH Sekreter 7 5 - 5 GİH Sekreter 9 5 - 5 GİH Mutemet 10 1 - 1 GİH Ayniyat
  Saymanı 6 2 - 2 GİH Ambar
  Memuru 10 2 - 2 GİH Daktilograf 8 10 - 10 GİH Daktilograf 9 10 - 10 GİH Daktilograf 11 12 - 12 GİH Şoför 8 6 - 6 GİH Şoför 9 6 - 6 GİH Şoför 10 8 - 8 GİH Şoför 12 10 - 10 THS Teknisyen 7 3 - 3 THS Teknisyen 9 3 - 3 THS Teknisyen 11 3 - 3 YHS Hizmetli 6 2 - 2 YHS Hizmetli 7 3 - 3 YHS Hizmetli 8 5 - 5 YHS Hizmetli 9 5 - 5 YHS Hizmetli 10 5 - 5 YHS Hizmetli 11 5 - 5 YHS Hizmetli 12 10 - 10 YHS Teknisyen
  Yardımcısı 11 3 - 3 YHS Dağıtıcı 11 3 - 3 YHS Bekçi 11 2 - 2 YHS Bekçi 12 2 - 2 YHS Kaloriferci 10 1 - 1 YHS Kaloriferci 11 2 - 2 YHS Aşçı 9 1 - 1 YHS Aşçı 11 2 - 2 KURUMU : KADIN VE SOSYAL HİZMETLER MÜSTEŞARLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İPTAL EDİLEN KADROLAR Sınıfı Unvanı Kadro
  Derecesi Serbest
  Kadro Adedi Tutulan
  Kadro Adedi Toplam GİH İl
  Müdürü 1 20 - 20 GİH İl
  Müdür Yardımcısı 1 20 - 20 GİH Müdür 1 20 - 20 GİH Şef 3 10 - 10 GİH Şef 4 5 - 5 GİH Şef 7 5 - 5 GİH Memur 6 5 - 5 GİH Memur 8 10 - 10 GİH Memur 10 15 - 15 GİH Memur 11 5 - 5 GİH Memur 12 10 - 10 GİH Daktilograf 5 2 - 2 GİH Daktilograf 7 3 - 3 GİH Daktilograf 10 10 - 10 GİH Daktilograf 12 10 - 10 GİH Santral
  Memuru 10 10 - 10 GİH Santral
  Memuru 11 5 - 5 GİH Santral
  Memuru 12 5 - 5 GİH Uzman 1 5 - 5 GİH Uzman 2 5 - 5 GİH Uzman 3 5 - 5 GİH Uzman 4 5 - 5 SHS Psikolog 1 3 - 3 SHS Psikolog 2 2 - 2 SHS Psikolog 6 10 - 10 SHS Psikolog 7 15 - 15 GİH Sosyolog 1 4 - 4 GİH Sosyolog 2 4 - 4 GİH Sosyolog 3 6 - 6 GİH Sosyolog 6 5 - 5 GİH Sosyolog 7 10 - 10 SHS Sosyal
  Çalışmacı 4 4 - 4 SHS Sosyal
  Çalışmacı 5 14 - 14 SHS Sosyal
  Çalışmacı 6 10 - 10 SHS Sosyal
  Çalışmacı 7 20 - 20 GİH Şoför 6 2 - 2 GİH Şoför 8 2 - 2 GİH Şoför 11 7 - 7 GİH Şoför 12 10 - 10 YHS Hizmetli 6 2 - 2 YHS Hizmetli 8 5 - 5 YHS Hizmetli 10 3 - 3 YHS Hizmetli 12 5 - 5 YHS Hizmetli 13 10 - 10 YHS Bekçi 10 2 - 2 YHS Bekçi 12 3 - 3 YHS Bekçi 13 5 - 5 İPTAL EDİLEN KADROLAR KURUMU : KADIN VE SOSYAL HİZMETLER MÜSTEŞARLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ (ŞAHSA BAĞLI KADROLAR) Sınıfı Unvanı Kadro
  Derecesi Kadro Adedi GİH Başkan 1 1 GİH Başkan
  Yardımcısı 1 2 GİH Aile
  Eğitimi Dairesi Başkanı 1 1 GİH Araştırma
  Dairesi Başkanı 1 1 GİH Personel
  Dairesi Başkanı 1 1 GİH İdari
  ve Malî İşler Daire Başkanı 1 1 GİH Koordinasyon
  Dairesi Başkanı 1 1 2 SAYILI LİSTE İHDAS EDİLEN KADROLAR KURUMU : KADIN VE SOSYAL HİZMETLER MÜSTEŞARLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ Sınıfı Unvanı Kadro
  Derecesi Serbest
  Kadro Adedi Tutulan
  Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar 1 1 - 1 GİH Müsteşar
  Yardımcısı 1 2 - 2 GİH Kadının
  Stat.ve Sor.Genel Müdürü 1 1 - 1 GİH Aile
  ve Sosyal Araştırma Gn.Müd. 1 1 - 1 GİH Dış
  İlişkiler Dairesi Başkanı 1 1 - 1 GİH Genel
  Müdür Yardımcısı 1 4 - 4 GİH Müsteşarlık
  Müşaviri 1 15 - 15 GİH 1.
  Hukuk Müşaviri 1 1 - 1 GİH Pers.
  ve Eğit.Dai.Başkanı 1 1 - 1 GİH İd.
  ve Malî İşler Daire Başkanı 1 1 - 1 GİH Daire
  Başkanı 1 8 - 8 GİH Hukuk
  Müşaviri 2 1 - 1 GİH Hukuk
  Müşaviri 3 2 - 2 GİH Savunma
  Uzmanı 2 1 - 1 GİH Şube
  Müdürü 1 13 - 13 GİH Şube
  Müdürü 2 11 - 11 GİH Şube
  Müdürü 3 13 - 13 GİH Uzman 1 7 - 7 GİH Uzman 2 5 - 5 GİH Uzman 3 5 - 5 GİH Uzman 4 2 - 2 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 1 1 - 1 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 4 9 - 9 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 5 12 - 12 GİH Sosyal
  Araştırma Uzmanı 6 8 - 8 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman 7 10 - 10 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 5 10 - 10 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 6 12 - 12 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 7 11 - 11 GİH Sosyal
  Araştırma Uzman Yrd. 8 7 - 7 GİH Şef 3 20 - 20 GİH Şef 4 13 - 13 GİH Şef 5 20 - 20 GİH Şef 6 5 - 5 GİH Şef 7 9 - 9 GİH Memur 5 15 - 15 GİH Memur 6 15 - 15 GİH Memur 7 11 - 11 GİH Memur 8 9 - 9 GİH Memur 9 1 - 1 GİH Memur 11 17 - 17 GİH Memur 12 19 - 19 SHS Sosyal
  Çalışmacı 5 2 - 2 SHS Sosyal
  Çalışmacı 7 7 - 7 SHS Sosyal
  Çalışmacı 8 12 - 12 SHS Psikolog 3 2 - 2 SHS Psikolog 5 4 - 4 SHS Psikolog 7 5 - 5 SHS Çocuk
  Gelişimcisi 5 3 - 3 GİH Sosyolog 6 5 - 5 GİH Sosyolog 8 5 - 5 THS İstatistikçi 3 2 - 2 THS İstatistikçi 4 2 - 2 THS İstatistikçi 5 2 - 2 THS Ekonomist 3 1 - 1 SHS Tabip 1 3 - 3 SHS Tabip 3 1 - 1 SHS Hemşire 5 1 - 1 SHS Hemşire 7 1 - 1 GİH Mütercim 3 1 - 1 GİH Mütercim 4 1 - 1 GİH Mütercim 5 2 - 2 GİH Mütercim 6 2 - 2 GİH Kütüphaneci 6 2 - 2 GİH Çözümleyici 7 5 - 5 GİH Programcı 4 2 - 2 GİH Programcı 5 3 - 3 GİH Veri
  Hazırl.ve Kont.İşl. 7 4 - 4 GİH Veri
  Hazırl.ve Kont.İşl. 9 4 - 4 GİH Veri
  Hazırl. ve Kont.İşl. 10 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 7 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 8 4 - 4 GİH Santral
  Memuru 8 1 - 1 GİH Santral
  Memuru 9 1 - 1 GİH Santral
  Memuru 10 1 - 1 GİH Santral
  Memuru 11 1 - 1 GİH Kameraman 9 2 - 2 GİH Fotoğrafçı 10 2 - 2 GİH Sekreter 5 5 - 5 GİH Sekreter 7 5 - 5 GİH Sekreter 9 5 - 5 GİH Mutemet 10 1 - 1 GİH Ayniyat
  Saymanı 6 2 - 2 GİH Ambar
  Memuru 10 2 - 2 GİH Daktilograf 7 1 - 1 GİH Daktilograf 8 9 - 9 GİH Daktilograf 9 10 - 10 GİH Daktilograf 11 12 - 12 GİH Şoför 6 1 - 1 GİH Şoför 8 5 - 5 GİH Şoför 9 6 - 6 GİH Şoför 10 8 - 8 GİH Şoför 12 7 - 7 THS Teknisyen 7 3 - 3 THS Teknisyen 9 3 - 3 THS Teknisyen 11 3 - 3 YHS Hizmetli 6 2 - 2 YHS Hizmetli 7 2 - 2 YHS Hizmetli 8 3 - 3 YHS Hizmetli 9 6 - 6 YHS Hizmetli 10 3 - 3 YHS Hizmetli 11 1 - 1 YHS Hizmetli 12 1 - 1 YHS Teknisyen
  Yardımcısı 10 1 - 1 YHS Dağıtıcı 11 2 - 2 YHS Bekçi 9 1 - 1 YHS Bekçi 12 1 - 1 YHS Kaloriferci 6 1 - 1 YHS Kaloriferci 11 1 - 1 YHS Aşçı 9 1 - 1 KURUMU : KADIN VE SOSYAL HİZMETLER MÜSTEŞARLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLAR Sınıfı Unvanı Kadro
  Derecesi Serbest
  Kadro Adedi Tutulan
  Kadro Adedi Toplam GİH İl
  Müdürü 1 20 - 20 GİH İl
  Müdür Yardımcısı 1 20 - 20 GİH Müdür 1 20 - 20 GİH Şef 3 10 - 10 GİH Şef 4 5 - 5 GİH Şef 7 5 - 5 GİH Memur 6 5 - 5 GİH Memur 8 10 - 10 GİH Memur 10 15 - 15 GİH Memur 11 5 - 5 GİH Memur 12 10 - 10 GİH Daktilograf 5 2 - 2 GİH Daktilograf 7 3 - 3 GİH Daktilograf 10 10 - 10 GİH Daktilograf 12 10 - 10 GİH Santral
  Memuru 10 10 - 10 GİH Santral
  Memuru 11 5 - 5 GİH Santral
  Memuru 12 5 - 5 GİH Uzman 1 5 - 5 GİH Uzman 2 5 - 5 GİH Uzman 3 5 - 5 GİH Uzman 4 5 - 5 SHS Psikolog 1 3 - 3 SHS Psikolog 2 2 - 2 SHS Psikolog 6 10 - 10 SHS Psikolog 7 15 - 15 GİH Sosyolog 1 4 - 4 GİH Sosyolog 2 4 - 4 GİH Sosyolog 3 6 - 6 GİH Sosyolog 6 5 - 5 GİH Sosyolog 7 10 - 10 SHS Sosyal
  Çalışmacı 4 4 - 4 SHS Sosyal
  Çalışmacı 5 14 - 14 SHS Sosyal
  Çalışmacı 6 10 - 10 SHS Sosyal
  Çalışmacı 7 20 - 20 GİH Şoför 6 2 - 2 GİH Şoför 8 2 - 2 GİH Şoför 11 7 - 7 GİH Şoför 12 10 - 10 YHS Hizmetli 6 2 - 2 YHS Hizmetli 8 5 - 5 YHS Hizmetli 10 3 - 3 YHS Hizmetli 12 1 - 1 YHS Bekçi 10 2 - 2 YHS Bekçi 12 3 - 3 B- Dayanılan Anayasa Kuralları : İptal isteminin gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları
şunlardır: 1- "MADDE 6.- Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir. Türk
Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları
eliyle kullanır. Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye
veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan
bir Devlet yetki kullanamaz." 2- "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez." 3- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 4- "MADDE 87.- Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve
yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; Bakanlar Kurulunu ve
bakanları denetlemek; Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi vermek; bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarını
görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek;
milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, Anayasanın 14 üncü
maddesindeki fiillerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere genel ve özel
af ilânına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine
getirilmesine karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri
kullanmak ve görevleri yerine getirmektir." 5. "MADDE 91.- Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar
Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ive
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemez. Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, amacını,
kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla
kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir. Bakanlar Kurulunun istifası, düşürülmesi veya yasama döneminin
bitmesi, belli süre için verilmiş olan yetkinin sona ermesine sebep olmaz. Kanun hükmünde kararnamenin, Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından süre bitiminden önce onaylanması sırasında, yetkinin son bulduğu
veya süre bitimine kadar devam ettiği de belirtilir. Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde, Cumhurbaşkanının Başkanlığında
toplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde kararname çıkarmasına ilişkin
hükümler saklıdır. Kanun hükmünde kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün
yürürlüğe girerler. Ancak, kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir
tarih de gösterilebilir. Kararnameler, Resmi Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulur. Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle ve
ivedilikle görüşülür. Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayan
kararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilen
kararnameler bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlükten
kalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, bu
değişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer." 6. "MADDE 138.- Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar;
Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm
verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında
mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye
ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı
yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya
herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak
zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle
değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." 7. "MADDE 153.- Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir.
İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle yeni bir
uygulamayayol açacak biçimde hüküm tesis edemez. Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi
İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede
yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi
iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih,
kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda,
Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukukî boşluğu
dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve
yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve
tüzelkişileri bağlar." 8- "MADDE 160.- Sayıştay, genel ve katma bütçeli dairelerin
bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına
denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve
kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla
görevlidir. Sayıştayın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim
tarihinden itibaren on beş gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar
düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayısıyla idarî yargı yoluna
başvurulamaz. Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile
Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Sayıştayın kuruluşu, işleyişi, denetim usulleri, mensuplarının
nitelikleri, atanmaları, ödev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ve diğer
özlük işleri, Başkan ve üyelerinin teminatı kanunla düzenlenir. Silahlı Kuvvetler elinde bulunan Devlet mallarının Türkiye Büyük
Millet Meclisi adına denetlenmesi usulleri, Millî Savunma hizmetlerinin
gerektirdiği gizlilik esaslarına uygun olarak kanunla düzenlenir." 9- "MADDE 161.- Devletin ve kamu iktisadî teşebbüsleri
dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları, yıllık bütçelerle yapılır. Malî yıl başlangıcı ile genel ve katma bütçelerin nasıl
hazırlanacağı ve uygulanacağı kanunla belirlenir. Kanun, kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan
fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller koyabilir. Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm
konulamaz." 10- "MADDE 163.- Genel ve katma bütçelerle verilen ödenek,
harcanabilecek miktarın sınırını gösterir. Harcanabilecek miktar sınırının
Bakanlar Kurulu kararıyla aşılabileceğine dair bütçelere hüküm konulamaz.
Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi
verilemez. Cari yıl bütçesindeki ödenek artışını öngören değişiklik
tasarılarında ve cari ve ileriki yıl bütçelerine malî yük getirecek nitelikteki
kanun tasarı ve tekliflerinde, belirtilen giderleri karşılayabilecek malî
kaynak gösterilmesi zorunludur." III- İLK İNCELEME : Anayasa mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim
KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, SAcit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'in katılmalarıyla 4.7.1994
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğün durdurulması isteminin Başkanlıkça
belirlenecek başka bir günde incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ : Davanın esasına ilişkin rapor, dava dilekçesi ve ekleri,
yürürlüğün durdurulması ve iptali istenilen Kanun Hükmünde Kararname kuralları,
dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri
okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun Hükmünde Kararname Hakkında Genel Açıklama : Kanun Hükmünde Kararname (KHK) Kurumu, 22.9.1971 günlü ve 1488
sayılı Yasa ile 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde yapılan değişiklik sonucu
hukukumuza girmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde "Parlamenter
rejimlerde, kanun yapmanın belli usullere uyulmak zorunluluğu sebebiyle zaman
aldığı ve gecikmeler meydana getirdiği bir gerçektir. Değişen iktisadî ve
sosyal şartların gereği olarak bazı hukuk kurallarının bu usuller dışında yürürlüğe
konulabilmesi çağdaş devlet anlayışının tabiî sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Anayasa'nın 5. maddesi hükmünün prensibini bozmamak ve her halde
önceden yasama meclislerince esasları bir kanunla tesbit olunan sınırlar
içerisinde kalmak kaydıyla hükümete KHK'ler çıkarma yetkisinin verilmesi ve bu
yetkiyi düzenleyen hükmün T.B.M.M.nin genel olarak görev ve yetkilerini
belirleyen 64. maddesine eklenmesi uygun görülmüştür." denilmektedir.
KHK'ler, temelde 1961 Anayasası'ndan çok farklı olmamakla birlikte 1982
Anayasası'nda kimi yeniliklerle ve fakat benzer gerekçelerle 91. Maddede
düzenlenmiştir. Böylece, hem yürütme organını güçlendirmek hem de değişen ekonomik ve sosyal konuların ortaya çıkardığı sorunlara
ivedi çözümler bulmak amacına ulaşılmak istenilmiştir. Olağan dönemlerde çıkarılan KHK'lerin mutlaka bir yetki yasasına
dayanması zorunludur. Yetki Yasası'nın içeriği ve öğeleri de Anayasa'nın 91.
maddesinde belirlenmiştir. 87. maddede ise Bakanlar Kurulu'na "belli
konularda" KHK çıkarma yetkisi vermek TBMM'nin görev ve yetkileri arasında
sayılmıştır. Bakanlar Kurulu'nun belli bir konuda KHK çıkarabilmesi için
öncelikle TBMM tarafından kendisine bu konuda yasa ile bir yetkinin verilmiş
olması gerekir. Bakanlar Kurulu, bir yasa ile önceden yetkilendirilmedikçe,
kendiliğinden KHK çıkartamaz. Yasa ile verilen yetkiye dayanılarak çıkartılan
KHK, yürürlükteki yasa hükümlerini kaldırabilmekte ve değiştirebilmekte, başka
bir anlatımla yasanın hukuksal gücüne sahip bulunmaktadır. Yasama yetkisinin,
"kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak" öğelerini içerdiği
kuşkusuzdur. KHK, yürürlükteki yasa hükümlerini kaldırabilmekte ve
değiştirebilmektedir. Anayasa'da öngörüldüğü biçimi ile KHK'ler yapısal (organik-uzvî)
bakımdan yürütme organı işlemi, işlevsel (fonksiyonel) yönden ise yasama işlemi
niteliğindedirler. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi verdiği yetkiyi bir yasa
ile her zaman geri alabileceği gibi kendisine sunulan KHK'leri aynen kabul
etmek ya da reddetmek zorunda olmayıp dilediğinde değiştirerek de kabul edebilir.
Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin verilmesi, yasayla düzenlemesi
gereken konuların yasama alanından çıkarılıp yürütme organının düzenleme
alanına sokulması sonucunu doğurmaz. Bu nedenle, Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma
yetkisinin verilmiş olması Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen "Yasama
yetkisinin devredilmezliği" ilkesini ortadan kaldırmaz. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarılabilmesine yetki veren yasada yer
alması zorunlu öğeler Anayasa'nın bu konuya ilişkin 91. maddesinin ikinci
fıkrasında gösterilmiştir. Buna göre : "Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin
amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla
kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir." Bundan anlaşılacağı gibi
yetki yasası, yürürlüğe konulacak KHK'nin amacını, kapsamını, ilkelerini,
kullanma süresini ve bu süre içinde birden çok kararname yürürlüğe konulup
konulamayacağını belirtmek zorundadır. Bakanlar Kurulu'na verilen türevsel
yetki, yasadaöngörülen amaç, ilke, kapsam ve süre ile sınırlı bir yetkidir. O
halde, yetki yasasında Anayasa'nın belirlediği öğelerin belli bir içeriğe
kavuşturularak somutlaştırılması gerekir. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin "belli
konularda" verilebileceği 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde açıkça
belirtildiği halde, 1982 Anayasası'nın yetki yasasının sahip olması gereken
öğelerini gösteren 91. maddesinde bu koşul yer almamaktadır. Ancak, 1982
Anayasası'nın 87. maddesinde "... Bakanlar Kuruluna belli konularda Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermek..." TBMM'nin görev ve yetkileri
arasında sayılmış bulunmaktadır. Bu nedenle, 91. maddede "belli
konularda" ifadesinin yer almaması bir noksanlık sayılamaz. Çünkü, 87.
maddede, Bakanlar Kurulu'na verilecekKHK çıkarma yetkisinin ancak belli konularda
olabileceği açıkça gösterilmektedir. Bu durumda, Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Bakanlar Kurulu'na ancak belli konularda bu yetkiyi verebilir; her konuyu
kapsayacak biçimde bir KHK çıkarma yetkisi veremez. KHK'nin konusunun yetki
yasasında belirlenmesi zorunludur. Yetki, somutlaştırılmış ve belli bir konuda
tanınmalıdır. Bakanlar Kuruluna sınırları belirsiz bir konuda KHK çıkarma
yetkisi verilemez. KHK'nin konusu da yetki yasasında belirlenen çerçevenin
dışına çıkamaz. KHK'nin yetki yasasında belirtilen amaç, kapsam ve ilkelere de
uygun olması gerekir. Verilen yetkinin konusunun yasada gösterilmesi
zorunluluğunun bu yasaya dayanılarak yürürlüğe konulan KHK'lerin yetki yasası
kapsamı içinde kalıp kalmadıklarının hemyargısal hem de siyasal denetimlerinin
yapılması yönünden çok büyük bir önemi vardır. Yetki Yasası'nın kapsamı dışında
yürürlüğe konulan veya başka bir anlatımla yasanın öngörmediği bir konuda
düzenleme yapan bir KHK'nin Anayasa'ya aykırı olacağı kuşkusuzdur. Anayasa'da kimi konuların KHK'lerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır.
91. maddenin birinci fıkrasında "Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar
Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak, sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemez." denilmektedir. Buna göre, Anayasa'nın KHK'lerle düzenlenemeyeceğini belirlediği
konularda TBMM tarafından Bakanlar Kurulu'na düzenlemede bulunması için bir
yetki verilmesi de olanaksızdır. Verilen yetkinin konusunun belli olmasının,
Anayasa'nın 91. maddesindeki "yetki verilemeyecek konular"ıda
kapsayıp kapsamadığının incelenebilmesi yönünden de önemi büyüktür. Bu nedenlerle, Bakanlar Kurulu'nun hangi konularda KHK
çıkarabileceği Yetki Yasası'nda açıkça belirtilmeli ve verilen yetki konu
yönünden mutlaka belirgin olmalıdır. Anayasa'nın 91. maddesine göre Yetki
Yasası'nda çıkarılacak KHK'nin "amacı", "kapsamı" ve
"ilkeleri"nin de belirtilmesi gerekir. Amaç, Bakanlar Kurulu'nun
kendisine verilen yetki ile neleri gerçekleştirmesinin istendiğini
belirlediğinden yetki yasasında KHK'nin amacı da somutolarak açıklanmalıdır.
KHK'nin amacı ve kapsamı da konusu gibi geniş içerikli her yöne çekilebilecek
biçimde genel anlatımlarla gösterilmemeli; değişik yorumlamaya elverişli
olmamalıdır. KHK'nin yetki yasasında gösterilen amaç ve kapsam doğrultusunda,
verilen ilkelere uygun çıkarılıp çıkarılmadığının saptanması hem yargısal hem
de siyasal denetim yönünden zorunludur. KHK, yasada gösterilen amacı dışında
yürürlüğe konulmuşsa ya da yetkinin kapsamını aşıyorsa veya ilkelere uygun
değilse bu durumu onu yetkiyasasına ve dolayısıyla Anayasa'ya aykırı düşürür. Anayasa'ya göre yetki yasasında, Bakanlar Kurulu'na verilen
yetkinin süresinin de gösterilmesi zorunludur. Bu zorunluluk, Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin yetkilerini çok uzun bir süre yürütme organına vermekten
alıkoymaktadır. Yasada öngörülen sürenin bitiminden sonra çıkarılan KHK'nin
Anayasa'ya aykırı düşeceği kuşkusuzdur. Ancak, yetki süresi içerisinde
çıkarılmış olan KHK'ler yasadaki sürenin bitiminden sonra da Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nce onaylanmış olmasalar da geçerliliklerini korurlar. Anayasa'nın 91. maddesinde ayrıca "Kanun hükmünde
kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler. Ancak,
kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir. Kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulur. Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle ve
ivedilikle görüşülür. Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayan
kararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilen
kararnameler bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlükten
kalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, bu
değişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer."
denilmektedir. B- KHK'nin Yargısal Denetimi : Anayasa'ya göre KHK'ler Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin
denetimine bağlıdırlar. Anayasa'nın 91. maddesinde "Kararnameler, Resmî
Gazete'de yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelik ve
ivedilikle görüşülür." denilmektedir. Öncelik ve ivedilik koşuluyla, yetki
yasalarının gecikmeden çıkarılabilmesi ve çıkarıldıktan sonra da yürürlüğe
konulan KHK'lerin aynı biçimde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde karara
bağlanması istenilmiştir. Anayasa'da KHK'lerin siyasal denetimi yanında yargısal denetimi de
öngörülmüştür. KHK'ler, işlevsel (fonksiyonel) yönden yasama işlemi niteliğinde
olduklarında bunların yargısal denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi de
Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir. Anayasa'nın 148., 150., 151., 152. ve 153.
Maddeleri hükümlerine göre, KHK'lerin Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından
uygunluğunu Anayasa Mahkemesi denetler. KHK'nin yargısal denetiminin sözkonusu olduğunda KHK'nin dayandığı
yetki yasasının öncelikle Anayasa'ya daha sonra da KHK'nin kendisinin hem yetki
yasasına hemde Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir.
Hernekadar, Anayasa'nın 148. maddesinde KHK'lerin yetki yasalarına uygunluğunun
denetlemesinden değil yalnızca Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından
uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de, Anayasa'ya uygunluk
denetiminin içerisine öncelikle KHK'nin yetki yasasına uygunluğunun denetimi
girer. Çünkü, Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki yasasında belirtilen
sınırlar içerisinde KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. Yetki yasası olmazsa
(Anayasa mad. 121 dışında) KHK olamaz. Bu yetkinin dışına çıkılması KHK'yi
Anayasa'ya aykırı duruma getirir. Böylece, KHK'nin yetki yasasına aykırı olması
Anayasa'ya aykırı olması ile özdeşleşir. Nitekim, 335 ve 347 sayılı KHK'ler
dayandırıldıkları 3268, 3347 ve 3479 sayılı Yetki Yasalarının kapsamı dışında
kalmaları nedeniyle; 493, 501, 502, 503, 508, 509, 510, 511, 512, 513, 514,
515, 516, 517, 518, 519, 520, 521 ve 524 sayılı KHK'ler ise dayandıkları 3911
sayılı Yetki Yasası'nın iptali nedeniyle Anayasa'ya aykırı görülerek iptal
edilmişlerdir. Olağanüstü Hal KHK'leri dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan
(mad. 121) alırlar. Bu tür KHK'lerin bir yetki yasasına dayanması gerekli
değildir. Buna karşın, olağan HKH'lerin bir yetki yasasına dayanmaları
zorunludur. KHK'ler, yasa gücünü dayandıkları yetki yasasından alırlar. Bu
nedenle KHK'ler ile dayandıkları yetki yasası arasında çok sıkı bir bağ vardır. Yetki Yasası, KHK ve KHK'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce
aynen ya da değiştirilerek kabulü birbirinden bağımsız işlemler olmayıp
Anayasa'da öngörülen bir sürecin değişik aşamalarıdır. KHK'nin yetki yasası ile
olan bağı, KHK'yi aynen ya da değiştirerek kabul eden yasa ile kesilir. Bu
yasa, KHK'yi kendi bünyesine alarak genel anlamda bir yasa niteliğine
dönüştürür. Bu nedenle, KHK ile dayandığı yetki yasası arasındaki bağ KHK'nin
aynen ya da değiştirilerek yasaya dönüşmesine kadar devam etmektedir. KHK, yasa
gücünü, dayandığı yetki yasası ile konulan esaslara uygunluğu ve yetki
yasasının da Anayasa'yauygunluğu varsayıldığı için kazanmaktadır. Yetki
yasasının Anayasa'ya aykırılığının saptanması ya da bu nedenle iptaline karar
verilmesi durumunda, bu varsayım gerçekleşmediğinden, bu yasaya dayanılarak
çıkartılan KHK Anayasal dayanaktan yoksun kalır. Bu durumda KHK, Anayasa'nın
uygun gördüğü ölçünün ötesinde verilen bir yetkinin kullanılması sonucu
çıkartılmış olması nedeniyle Anayasa'ya aykırılık oluşturur. KHK; yetki
yasasına ve içeriği yönünden de Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dayandığı
yetki yasasıAnayasa'ya aykırı ise bu nedenle iptali gerekir. KHK'nin Anayasa'ya uygun bir yetki yasasına dayanması geçerliliğin
ön koşuludur. Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan veya dayandığı yetki
yasası Anayasa'ya aykırı olan bir KHK'nin kuralları, içerikleri yönünden
Anayasa'ya aykırılık oluşturmasalar bile, Anayasa'ya uygunluğundan söz
edilemez. Öbür yönden, KHK'lerin Anayasa'ya uygunluk denetimleri yasaların
denetimlerinden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde; "Kanunlar Anayasaya
aykırı olamaz." denilmektedir. Bu nedenle yasaların denetimde, onların
yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. KHK'ler ise konu,
amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem dayandıkları yetki yasasına hem de
Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar. Bu nedenlerle, KHKkurallarının içerikler
yönünden de Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapılabilmesi için öncelikle ortada
Anayasa'ya uygun bir yetki yasasının varlığı gerekir. KHK'lerin Anayasa'ya aykırılığı saptanmış ya da bu nedenle iptal
edilmiş bir yetki yasasına uygun olup olmadığının incelenmesi ise denetimi anlamsız
kalır. Çünkü Anayasa'ya aykırı bir yetki yasasına dayanılarak çıkartılan
KHK'lerin Anayasa'ya uygun görülmesi olanaksızdır. Yetki yasasının iptalinin, bu yasaya dayanılarak çıkartılan
KHK'lere etkisinin Anayasa'nın 153. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi
uygun değildir. Çünkü, Anayasa'nın 153. maddesindeki "İptal kararları
geriye yürümez." kuralına dayanarak, yetki yasasının iptaline ilişkin
kararın, Resmî Gazetede yayımı gününe kadar çıkarılan KHK'lerinetkilenmeyeceği
biçiminde bir ilke de konulamaz. Bütün bu nedenlerle dayandığı yetki yasasının Anayasa'ya
aykırılığı saptanan ya da iptaline karar verilen KHK'lerin, Anayasa'nın
Başlangıç'ındaki "Hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen
hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına
çıkamayacağı", 2. maddesindeki "Hukuk devleti" ilkeleriyle 6.
maddesindeki "Hiç kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet
yetkisi kullanamaz." kuralı ve KHK çıkarma yetkisine ilişkin 91. maddesiyle
bağdaştırılmaları olanaksızdır. Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan, yetki yasasının kapsamı
dışında kalan, dayandığı yetki yasasının Anayasa'ya aykırılığı saptanan ya da
Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilen KHK'lerin anayasal konumları
birbirinden farksızdır. Böyle durumlarda KHK'ler anayasal dayanaktan yoksun
bulunduklarından içerikleri Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dava açıldığında
iptalleri gerekir. C- 536 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa'ya Aykırılığı
Sorunu : Dava dilekçesinde, 536 sayılı "Kadın ve Sosyal Hizmetler
Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname"nin Anayasa'nın 6., 7., 10., 87., 91., 138., 153., 160., 161. Ve
163. maddelerine aykırı olması nedeniyle iptaline karar verilmesi
istenilmiştir. Ancak, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 29. maddesi hükmü gereğince Anayasa Mahkemesi,
Anayasa'ya aykırılık konusunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere
dayanmak zorundadeğildir. İstemle bağlı kalmak koşuluyla başka bir gerekçe ile
de Anayasa'ya aykırılık kararı verebilir. Dava konusu edilen 536 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 18.5.1994
gün ve 3990 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak çıkartılmıştır. KHK'nin
dayandığı 3990 sayılı Yetki Yasası ise Anayasa Mahkemesi'nin 5.7.1994 gün ve
Esas 1994/50, Karar 1994/44-2 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Böylece, 536 sayılı KHK anayasal dayanaktan yoksun kalmıştır. KHK'lerin yargısal denetimi bölümünde açıklanan nedenlerle
Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilen 3990 sayılı Yetki Yasası'na
dayanılarak çıkarılmış bulunan 536 sayılı KHK Anayasa'nın Başlangıç'ında yer
alan egemenliği "Millet adına kullanmağa yetkili kılınan hiçbir kişi ve
kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçidemokrasi ve bunun icaplarıyla
belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı", 2. maddesindeki "hukuk
devleti", 6. Maddesindeki "Hiçbir kimse veya organ kaynağını
Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz" ilkeleriyle, KHK çıkarma
yetkisine ilişkin91. maddesine aykırıdır. Bu gerekçe karşısında dava
dilekçesinde ileri sürülen diğer aykırılık nedenleri üzerinde durulmaksızın
KHK'nin iptali gerekir. Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI ve Lütfi F. TUNCEL bu
görüşe katılmamışlardır. V- SONUÇ : 2.6.1994günlü, 536 sayılı "Kadın ve Sosyal Hizmetler
Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname"nin; A- Yürürlüğünün durdurulması isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, B- Dayanağını oluşturan 18.5.1994 günlü, 3990 sayılı Yetki
Yasası'nın Anayasa Mahkemesi'nin 5.7.1994 günlü, Esas 1994/50, Karar 1994/44-2
sayılı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle Anayasa'ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, Güven DİNÇER ve Lütfi F. TUNCEL'in "Kanun Hükmünde
Kararname'nin, kamu görevlileri için yeni kadrolar ihdasına ve kamu
görevlilerine yeni mali haklar verilmesine imkân tanıyan hükümleri yönünden
iptali gerektiği", Haşim KILIÇ ile Sacit ADALI'nın ise "Kararnamenin
dayanağını oluşturan Yetki Yasası'nın iptali, önceden çıkarılmış kararnamenin
iptal gerekçesi olamayacağı" yolundaki karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 8.7.1994 gününde karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL KARŞIOY
YAZISI VE DEĞİŞİK İPTAL GEREKÇESİ I. İptal Kararının Gerekçesine Katılmama Nedenlerimiz : İptal gerekçesi, yetki kanununun iptali halinde ona dayanırılarak
çıkarılan KHK'lerin de başkaca bir Anayasaya uygunluk incelemesi yapılmasına
gerek olmadan iptali gerektiği düşüncesine dayanmaktadır: 1- Anayasa Mahkemesi'nin 17.7.1990 tarihli ve E. 1990/1, K.1990/21
sayılı GAP kararında bu konu tartışılmış ve aşağıdaki görüş benimsenmiştir. "Anayasa'nın 153. maddesinde, Anayasa Mahkemesi'nin iptal
kararlarının geriye yürüyemeyeceği öngörülmüştür. Geriye yürümezlik ilkesi,
böylece, Anayasa yargısında benimsenen bir sistem olarak Anayasa'da da
yeralmıştır. Ancak öğretide, Anayasa Mahkemesi ve diğer yüksek mahkeme
kararlarında, geriye yürümezlik ilkesine zaman zaman değişik yorumlar
getirilmiştir. İptal kararları, idarî yargıda "bildirici" nitelikte
olmasına karşılık günümüz Anayasa yargısında, "kurucu" nitelikte
kararlardır. Bu yüzden, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının genelde idarî
yargı kararları gibi geçmişe değil, geleceğe yönelik olması doğaldır. İptal
kararının geriye yürümezliği ilkesi ve bu kararların sonuçları genelde yönetsel
ve yargısal uygulamaya yönelikolmakta, anlam ve etkileri idarece kurulan
yönetsel işlemler ya da yargı organları tarafından alınan kararlarla hayatiyet
kazanmaktadır. Yönetsel işlemlere karşı açılan iptal davalarının idarî yargı,
diğer uyuşmazlıkların adlî yargı yerinde görülmeleri sırasında sorun, yargısal
çözüme kavuşmaktadır. Yetki yasalarına dayanılarak çıkarılan ve yapısı ve
etkileri yönünden yasa benzeri bulunan KHK'lerin Anayasa'ya uygunluğunun
denetlenmesi Anayasa Mahkemesi'nin görevi olduğundan yetki yasasının iptalinin,
bunadayanan KHK'lere etkisi doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin değerlendirme alanı
içinde kalmaktadır. Yetki yasasının iptalinin, buna dayanılarak çıkartılan KHK'lere
etkisi konusunda tek ve kesin bir esas koymaya ve bu doğrultuda yorum yapmaya
olanak yoktur. Olayın Anayasa Mahkemesi önüne getiriliş biçimi, yani iptal
davası ya da itiraz yolu ile aykırılık savında bulunulmuş olması değişik
sonuçlar ortaya çıkarabilir. Ayrıca, KHK'nin dayandığı yetki yasasının iptal gerekçesi, iptali istenen KHK'nin anayasal durumunu belirleyecektir.
Bu bakımdan, öncelikle 3479 sayılı Yetki Yasası'nın Anayasa'ya aykırılığı
nedeniyle iptali gerekçesi üzerinde durmak gerekir." Bu karar, yetki kanununun iptalinin, buna dayanan KHK'lerin
mutlaka iptalinin gerektiği düşüncesini kabul etmemektedir. İptal kararında KHK'nin dayandığı yetki kanununun iptali konusu
dışında herhangi bir gerekçenin gözönünde tutulmaması ve tartışılmaması
düşüncesine katılmıyoruz. 2- Anayasa Mahkemesi'nin KHK'lerle ilgili davalarda yaptığı
inceleme bir bütün olarak Anayasa'ya uygunluk denetimidir. Yoksa KHK'nin yetki
yasasına göre incelenip denetlenmesi değildir. Yetki yasasında verilen yetkinin varlığının ve sınırlarının
tartışılması anayasal yetkinin ve unsurlarının tartışılmasıdır. Bu nedenlerle
incelemenin yalnızca yetki yasasının yürürlüğü ile sınırlı tutulması, biçimsel
unsurların öne çıkarılarak özün ihmali ve sonuç olarak da anayasal denetimin
daraltılmasıdır. Anayasa'ya uygunluk denetiminde, çeşitli yollardan Anayasa
Mahkemesi önüne gelenkonuların esastan incelenerek bunların üzerindeki
Anayasa'ya aykırılık gölgesinin kaldırılması temel yorum kuralı olmalıdır. Bu
amaçla incelemede şekil unsurlarını ve ön meseleleri olabildiğince azaltarak
işin özünün incelenmesi yoluna gidilmelidir. 3- İptal davasına konu edilen KHK, çıkarılmasına yetki veren 3911
sayılı Yetki Kanunu iptal edilmeden önce ve yetki yasasının Anayasa'ya
aykırılığı hususunda Anayasa Mahkemesi'nce herhangi bir tesbit yapılmadığı ve
yetkinin eksiksiz var olduğu bir dönemde çıkarılmış ve yürürlüğe girmiştir. Yetki yasaları, yasama organınca yürütmenin belirli konularda ve
yasada öngörülen amaç, ilke ve süre ile sınırlı olarak yasal düzenleme yapmakla
yetkili kılınmasıdır. Bu hususlar, Anayasamızın 87. ve 91. maddelerinde kurala
bağlanmıştır. Yürütme tarafından yasal düzenleme yetkisinin KHK olarak
kullanılması yürütmenin diğer yetkilerinin kullanılmasından farklı değildir.
Yetkinin, kullanıldığı gün yasal temeller ve sınırlar içinde kullanılmış olması
yeterlidir. Yetkinin kullanılmasından sonra yetkili organın yetkisinin
kaldırılması o organın daha önce yaptığı işlemleri yetki yönünden kusurlu hale
getirmez. Ortada yetki yasasına dayanılarak ve yasal usullere göre konulmuş bir KHK
vardır. Sırf daha sonra kalkan bir yetki nedeniyle KHK'nin Anayasa'ya aykırı
sayılması yürütmeye verilen "yetki"nin doğasına ve devletin
devamlılığı anlayışına aykırıdır. 4- Daha önce Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilen 3911 sayılı Yetki
Yasası'na dayanılarak çıkarılan pek çok KHK, (503, 508, 514, 520 ve 524 sayılı
KHK'ler) dayandıkları yetki yasasının iptali gerekçesiyle iptal edildikleri
halde Anayasa Mahkemesi'nce altı ay süreyle ayrıca yürürlükte bırakılmışlardır. İptal edilen KHK'lere bir süre yaşam hakkı veren anlayış ile yetki
yasasının iptalinden sonra ona dayanılarak çıkarılan KHK'lerin başka bir neden
ve gerekçe aramadan iptali gereğini benimseyen anlayış birbirleriyle çelişki
içindedirler. 5- Anayasamız, 146-153. maddeleri ile Anayasa'ya uygunluk
denetiminde "dava" esasına dayanan bir denetim biçimini ve yargısal
sistemi kabul etmiştir. Bu yüzden, Anayasa Mahkemesi, ancak, Anayasaca yetkili
kılınan siyasal organlar veya mahkemelerce önüne getirilen davaları
inceleyebilir. Anayasamız, Anayasa Mahkemesi'nce bir yasanın veya yasa
kuralının iptali halindebenzeri bir yasa veya yasa kuralının talep olmadan
kendiliğinden incelenip iptaline imkan tanımamaktadır. Daha önce bazı örneklerde gördüğümüz gibi Yetki Yasası iptal
edilmesine rağmen bu Yasaya dayanılarak çıkarılan bir çok KHK dava edilmediği
için yürürlüktedir. Bu durum iptal öncesinde çıkarılan KHK'lerin Anayasa'ya
aykırılık yönünden herhangi bir rahatsızlık yaratmadığı gerçeğini
göstermektedir. Yukarıdaki nedenlerle iptal kararını, yetki yasasının iptaline
dayandıran ve her yönüyle Anayasa'ya uygunluk incelemesine yer vermeyen iptal
gerekçesine katılmıyoruz. II- İptal kararının bir bölümüne katılma gerekçesi : Anayasa'nın 161. maddesine göre devletin ve (kamu iktisadi
teşebbüsleri dışında kalan) bütün kamu tüzel kişilerin harcamaları yıllık
bütçelerle yapılır. 160. maddeye göre Genel ve Katma bütçeli idarelerin gelir ve
giderleri ile malları TBMM adına Sayıştay'ca denetlenir. 87. maddede ise, Kanun biçiminde oluşan bütçeler yapma ve kabul
etme görevi TBMM'ne aittir. Anayasa'nın Devlet harcamalarını düzenleyen bu üç maddesi, Devletin
malî yapısının temelini oluşturur. KİT istisnası dışında, bütün Devlet gelirleri ve giderleri bütçede
görülmelidir. Devlet gelirlerini yasalaştırmak ve bunların bütçe yılı içinde
toplanmasına ve harcanmasına izin vermek TBMM varlık nedenlerindendir ve hiçbir
organa devredilemez. Bütçe harcamalarının en önemli bir bölümünü personel harcamaları
teşkil eder. Personel harcamaları ise kamu görevlilerine ödenecek aylıkların
ağırlıklı olduğu bir harcama bölümüdür. Personelle ilgili yasalar ve personel istihdamına izin veren kadro
yasaları, bütçe harcama kalemleri olarak mutlaka yasa biçiminde
düzenlenmelidirler. Yekti yasaları ile kamu personeline ait harcamalar ve kadro
tahsisine ilişkin düzenleme yapma yetkisi KHK.lerle Bakanlar Kuruluna
bırakılamaz. Yetki Kanunlarında personelle ilgili olarak verilen yetkiler,
harcama kalemleri veya yeni personel kadroları ihdası biçiminde yorumlanamaz. Bu nedenlerle KHK'nin kamu personeline yeni özlük haklar tanıyan
ve personel kadrosu ihdas eden bölümlerini Anayasa'nın 87., 160 ve 161.
maddelerine aykırı buluyor ve ilgili bölümün iptaline bu gerekçelerle
katılıyoruz. Ancak KHK'nin bu hükümleri dışında kalan kuruluş, görev ve yetki
ile ilgili düzenlemelerinin iptaline de karşıyız. Başkanvekili Güven
  DİNÇER Üye Lütfi
  F. TUNCEL KARŞIOY
GEREKÇESİ Çoğunluk gerekçesinde özetle; 3990 sayılı Yetki Yasası iptal
edilmiş olduğundan buna dayanılarak çıkarılmış KHK'lerinde yasal dayanağı
kalmayacağından esasın incelenmesine geçmeden iptaligerekir denilmektedir. Dava konusu KHK'nin esasına geçilerek Anayasal denetimi yapılmalı
idi. Salt "yasal dayanağı kalmadığı gerekçesinden" hareketle esasa
geçmeden Anayasa'ya aykırı görüp iptal etmek mümkün değildir. KHK'ler Anayasa'nın 91. maddesi gereğince yetki yasasında belirtilen
çerçeve içinde çıkarılabilir. Yani KHK'yi çıkarma yetkisi bu yasa ile verilir.
KHK'nin çıktığı tarihte yetki yasası yürürlükte olduğuna, yani buna dayanarak
çıkarıldığına göre "yasal dayanaktan yoksundur" demek hukuka uygundüşmez.
KHK hukuk alemine çıktığı tarihte yetki yasası varmıdır yokmudur buna
bakılmalıdır. Yetki Yasası, KHK'ye bu hayatiyeti verdikten sonra onun
yürürlükten kaldırılması, süresinin sona ermesi KHK'nin yasal dayanaktan yoksun
kaldığı anlamına gelemez. Aynı durum Yetki Yasasının Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmesi
halinde de devam eder. "Dayanak" yönünden, bir yasanın yürürlükten
kaldırılması, süresinin sona ermesi ya da iptal edilmesi arasında hiç bir fark
yoktur. Bu üç halde de sonuçta yasa varmışcasınahukukî tasarrufta bulunulamaz.
Ama yasa sona ermeden evvel doğan hukukî neticeler hayattadır ve varlığını
devam ettirirler. Ancak bu yasalara dayanılarak yapılan tasarruflar hakkında hukuka
aykırılık gerekçesi ile dava açılmışsa yasal dayanak yönünden değil, esastan
inceleme yapılarak varsa aykırılık iptal edilir. Yetki Yasası esastan Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Konusu, amacı, kapsamı ve ilkeleri yönünden tesbit edilen anayasal aykırılıklar
ilgili KHK'leri de mutlaka etkiler. Yetki Yasasının belirtilen unsurlarındaki
bu aykırıklar KHK'lere intikal eder. Ama bu aykırılık "Yasal Dayanak"
gibi şekli değil esasa ilişkin bir aykırılıktır. Bu da ancak KHK'nin esasına
geçilerek yapılacak bir inceleme sonunda tesbit edilebilir. Yetki Yasası'nın iptali nedeniyle KHK'nin yasal dayanağının
kalmadığını söylemek, iptal kararının etkisini KHK'nin hukuk alanına çıktığı
tarihe kadar çekmek anlamını taşır. Böyle bir anlayışa Anayasa'nın 153.
maddesindeki iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği ilkesi izin vermez. Bu nedenle KHK'nin esasının incelenmesine geçmeden sadece
"Yasal Dayanaktan Yoksun Kalması" sebebine dayalı bir Anayasa'ya
aykırılık gerekçesine katılmıyoruz. Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye