ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/94 Karar Sayısı : 2004/45 Karar Günü   : 31.3.2004 R.G. Tarih-Sayı: 14.5.2005-25815 İTİRAZ  YOLUNA  BAŞVURAN :
Ankara 2. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 15.7.1950 günlü,
5680 sayılı Basın Kanunu'nun 10.11.1983 günlü, 2950 sayılı Yasa ile
değiştirilen 16. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin üçüncü
tümcesinin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Basın yoluyla hakaret suçundan açılan davada, 5680 sayılı Yasa'nın
16. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin " para cezasının
hesabında 647 sayılı   Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci bendinde belirtilen  miktarın aşağı haddi esas alınır "
biçimindeki üçüncü tümcesinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,
iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5680 sayılı Basın Kanunu'nun 2950 sayılı Yasa ile değiştirilen
16.  maddesinin birinci fıkrasının itiraz konusu tümceyi de içeren (1)
numaralı bendi şöyledir: "Madde 16- ... 1. Mevkutelerle işlenen suçlarda sorumluluk, suçu vücuda getiren
yazıyı veya haberi yazan veya resmi veya karikatürü yapan kimse ile beraber bu
mevkutenin ilgili sorumlu müdürüne aittir. Ancak, sorumlu müdürler için verilen
hürriyeti bağlayıcı  cezalar, sürelerine  bakılmaksızın para cezasına
çevrilerek hükmolunur. Para cezasının hesabında 647 sayılı Cezaların
İnfazı Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci bendinde belirtilen miktarın
aşağı haddi esas alınır . Sorumlu müdürler için emniyet gözetimi altında
bulundurma cezası verilmez." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK  İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Nurettin TURAN,
Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis
TUNGA'nın katılmalarıyla 28.5.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN  İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup  incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: Mahkeme, 5680 sayılı Basın Kanunu'nun 16. maddesinde basın yolu
ile işlenen suçlardan dolayı ceza sorumluluğu belirtilirken yazıyı, haberi,
resmi veya karikatürü yapan kimseyle beraber bu mevkûtenin ilgili sorumlu
müdürünün gösterildiğini, ancak hürriyeti bağlayıcı cezalar para cezasına
çevrilirken hâkimin takdiri gözardı edilerek para cezasının hesabında 647 sayılı
Cezaların İnfazı Hakkındaki Kanun'un 4. maddesinin birinci bendinde belirtilen
hususların aşağı haddinin esas alınmasının sorumlu müdürlere imtiyaz
tanınmasına yol açtığını belirterek, bunun Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri
sürmüştür. 5680 sayılı Yasa'nın 2950 sayılı Yasa ile değişik 16. maddesinin
birinci fıkrasının itiraz konusu (1) numaralı bendinde, mevkutelerle işlenen
suçlarda sorumluluğun suçu vücuda getiren, yazıyı ve haberi yazan veya resmi ve
karikatürü yapan kimse ile beraber bu mevkutenin ilgili sorumlu müdürüne ait
olduğu, sorumlu müdürler için verilen hürriyeti bağlayıcı cezaların sürelerine
bakılmaksızın para cezasına çevrilerek hükmolunacağı, para cezasının hesabında
647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 4. maddesinin birinci bendinde
belirtilen miktarın aşağı haddinin esas alınacağı, sorumlu müdürler için
emniyet gözetimi altında bulundurma cezası verilemeyeceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların
üstünde yasakoyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın
bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk devletinin aynı zamanda eşitlik
ilkesini de gözetmek yükümlülüğünde olduğunda duraksanamaz. Anayasa'nın 10. maddesinde
belirtilen eşitlik ilkesi, mutlak ve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir.
Buna göre, kişisel nitelikleri ve  durumları özdeş olanlar arasında,
yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Ancak farklı konumda
bulunanlara değişik kurallar uygulanmasının eşitlik ilkesine aykırılık
oluşturmayacağı açıktır. Hukuk devletinde, kuşkusuz, ceza siyasetinin gereği olarak
yasakoyucu, Anayasa'nın ve Ceza Hukukunun temel ilkelerine bağlı olmak
koşuluyla, cezalandırmada güdülen amacı da gözeterek hangi eylemlerin suç
sayılacağını ve bunlara verilecek cezanın türü ve miktarı ile artırım ve
indirim nedenleri ve oranları ya da bireyselleştirme şekil  ve şartları
öngörebilir. İtiraz konusu kuralda öngörülen yazı işleri müdürünün sorumluluğu,
Basın Kanunu'nun 16. maddesinden doğan özel ve istisnai bir sorumluluktur.
Yayın faaliyetinin taşıdığı özellikler dolayısıyla, kusura dayalı genel
ceza  sorumluluğundan farklı bir düzenlemeye gereksinim duyan
yasakoyucunun, cezanın bireyselleştirilmesi ile ilgili farklı kurallar
getirmesi ve bu bağlamda sorumlu yazı işleri müdürleri  hakkında hürriyeti
bağlayıcı cezanın para cezasına çevrilmesinde 647 sayılı Cezaların İnfazı
Hakkında Kanun'un 4. maddesinin birinci bendinde belirtilen miktarın aşağı
haddinin esas alınacağını öngörmesi de  yukarıda belirtilen takdir
yetkisinin içindedir. Öte yandan, herhangi bir suçun faili ile eser sahibinin
ve sorumlu yazı işleri müdürlerinin hukuksal durumlarının birbirinden 
farklı  bulunduğu da kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın hukuk devleti ve eşitlik
ilkelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 1 5.7.1950 günlü, 5680 sayılı "Basın Kanunu"nun 2950
sayılı Yasa ile değiştirilen 16. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı
bendinin üçüncü tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE , 31.3.2004
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fazıl SAĞLAM Üye A. Necmi ÖZLER