ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/149 Karar Sayısı : 1975/164 Karar Günü : 24.6.1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: Ayancık
Sulh Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU: 15.5.1974 günlü, 1803
sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında
Kanun”un 2. maddesinin (B) bendi ile 7. maddesinin son fıkrasının Türk Ceza
Kanunu’nun 491. maddesinin ilk fıkrası yönünden iptalleri istenilmiştir. I. OLAY: Sanıklar hakkında uygulanacak Türk Ceza Kanununun 491. maddesinin
yer aldığı 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendi ile aynı yasanın 7.
maddesinin son fıkrasını, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrasıyla saptanan
yöntemlere uyulmadan yasalaştırılmış olmaları nedeniyle Anayasaya aykırı gören
Mahkeme, söz konusu hükümlerin iptali için Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962
günlü 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmaya
karar vermiştir. II. İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca toplanarak
aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur: 1- Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olup
olma dığı sorunu: Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin, Anayasaya
uygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde durulmuş ve bunların
da Anayasaya uygunluk denetimine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır. Konu
hakkındaki gerekçeler, Anayasa Mahkemesinin 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34,
Karar: 1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmî Gazete,
gün: 21.1.1975, sayı: 15125), bunların burada yinelenmesine gerek kalmamıştır. Şu duruma göre, bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesinin görevi içinde
bulunduğu açıktır. Halit Zarbun bu görüşe katılmamışlardır. 2- Mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkili olup olmadığı
sorunu: Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27.
maddeleri uyarınca bir mahkemenin itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için, elinde bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve Anayasaya
aykırılığı ileri sürülen yasa kuralının bu davada uygulanacak hükümlerden
olması gerekir. 1803 sayılı Yasanın 7. maddesinin iptali istenilen son fıkrasında;
“Şu kadarki, (B) bendinin uygulanması ile aftan kısmen ya da tamamen faydalanan
zimmet, ihtilâs, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye
kullanma, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı suçlardan hükümlü bulunanlara, 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun 23.12.1972 tarih ve 2 sayılı kanun hükmünde kararname
ile değişik 1 inci maddesinin 1 ve 2 nci fıkralarında ve 87 nci maddesinde
yapılan kurumlarda görev verilemez.” kuralı yer almıştır. Bu kural, bazı
suçlardan dolayı cezaları afla kısmen veya tamamen ortadan kalkan kişilere bazı
kurumlarda görev verilemiyeceğine ilişkin bulunmasına göre, önce yetkili
yönetim makamları, uyuşmazlık halinde de görevli yargı yerleri tarafından
uygulanabilir. Bu niteliği itibariyle anılan kural, Anayasaya aykırılık
itirazında bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı hükümlerden
değildir. Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, 1803 sayılı Yasanın 7.
maddesinin itiraz konusu son fıkrası, Mahkemenin baktığı davada uygulayacağı
hükümlerden olmadığından, bu kurala yöneltilen itirazın, Mahkemenin
yetkisizliği yönünden reddine karar verilmelidir. 2- İtiraz konusu kuralın daha önce iptaline karar verilmiş olması: 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendindeki kuralın Türk Ceza
Kanununun 491. maddesi yönünden iptaline 25.3.1975 gününde, Esas: 1975/51,
Karar: 1975/58 sayı ile karar verilmiş ve bu karar 12.Mayıs.1975 günlü, 15234
sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak iptal hükmü aynı günde yürürlüğe girmiştir.
Böylece itiraz konusu kural, itirazın kaydedildiği günden önce yürürlükten
kalkmış olduğundan, bu bende yönelen itiraz incelenmeksizin, dosyanın geri
çevrilmesi gerekir. III- SONUÇ: 1- İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi
içinde bulunduğuna Halit Zarbun’un karşı oyuyla ve oyçokluğu ile; 2- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 7. maddesinin son fıkrasına
yöneltilen itirazın, Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine oybirliğiyle; 3- Anayasa Mahkemesinin, 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 2.
maddesinin (B) bendindeki kuralın Türk Ceza Kanununun 491. maddesi açısından
iptaline ilişkin 25.3.1975 günlü, Esas: 1975/51, Karar: 1975/58 sayılı kararı
12.5.1975 günlü, 15234 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak iptal hükmü aynı
günde yürürlüğe girmiş ve böylece itiraz konusu kural itirazın kaydedildiği
günden önce yürürlükten kalkmış olduğundan, bu bende yönelen itirazın da
incelenmeksizin dosyanın geri çevrilmesine oybirliğiyle; 24.6.1975 gününde karar verildi. Başkan Muhittin
  TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye İhsan ECEMİŞ Üye Ahmet AKAR Üye Halit ZARBUN Üye Ziya ÖNEL Üye Abdullah
  ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Şekip
  ÇOPUROĞLU Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lûtfi ÖMERBAŞ Üye Ahmet Salih
  ÇEBİ Üye Şevket
  MÜFTÜGİL Üye Adil ESMER Üye Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU KARŞIOY YAZISI 21.1.1975 günlü ve 15125 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
Mahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy
yazımda açıkladığım görev ve yetkiye ilişkin gerekçelerle, çoğunluğun bu
kararına da katılmıyorum. Üye Halit ZARBUN