ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1971/35 Karar Sayısı : 1971/60 Karar Günü : 24.6.1971 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: Zonguldak
3. İş mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU: 17.7.1964 günlü, 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 26. maddesinin Anayasa’nın 12. maddesine
aykırı bulunduğu yolundaki davalı vekilinin iddiası mahkemece bu maddenin
birinci fıkrasiyle sınırlı olarak ciddî görülmüş ve Anayasa’nın 151. maddesine
dayanılarak Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur. I- OLAY: Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü işverenin işyerinde
gerekli sağlık ve güvenlik tedbirlerini almaması yüzünden meslek hastalığına
tutulan bir işçiye (7.2.1961-27.10.1961) tarihleri arasında ödediği malûliyet
geliri ve yaptığı masraf tutarının tahsili istemiyle işverene karşı Zonguldak
Üçüncü İş Mahkemesinde açtığı 1971/177 esas sayılı davada davalı vekili
davacının dayandığı 506 sayılı kanunun 26. maddesinin Anayasa’nın 12. maddesine
aykırı olduğunu ileri sürmüş ve iddiayı 26. maddenin birinci fıkrasiyle sınırlı
olarak ciddî gören mahkeme Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geri
bırakılmasına karar vermiştir. II- MAHKEMENİN ANAYASA’YA AYKIRILIK GÖRÜŞÜNE İLİŞKİN GEREKÇESİ
ÖZETİ: 5526 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrası Sosyal
Sigortalar Kurumuna bağladığı gelirin tarifesine göre hesaplanacak sermaye
değerini önceden işverenden almak yetkisini tanımaktadır. Oysa gelirin gerçekte
ne süre ödeneceği belli değildir. Sigortalının ölmesi veya iyileşmesi halinde
Kurum sigortalıya gelir ödemekten kurtulacak ve sebepsiz iktisapta bulunmuş
olacaktır. Hüküm Kuruma bir ayrıcalık tanıdığı için Anayasa’nın 12. maddesine
aykırıdır. III- YASA HÜKÜMLERİ: 1- İtiraz konusu hüküm: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun itiraz konusu hükmü
kapsayan 21. maddesi, Beşinci Tertip Düstur Cilt 3- Sayfa 2837 deki metne göre,
şöyledir: “Madde 26- İş kazası veya meslek hastalığı, iş verenin kasdı veya
işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine
aykırı hareketi veyahut suç sayılır bir eylemi sonucunda olmuşsa, Kurumca
sigortalıya veya hak sahibi kimselerine yapılan ve ileride yapılması gerekli
bulunan her türlü giderlerin tutarı ile, gelir bağlanırsa bu gelirlerin 22 nci
maddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamı
işverenden alınır. İş kazası veya meslek hastalığı, 3 üncü bir kişinin kasıt veya
kusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber
zarara sebeb olan 3 üncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara
Borçlar kanunu hükümlerine göre rücu edilir.” 2- Dayanak olarak ileri sürülen Anayasa hükmü: Mahkemenin 506 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasının
Anayasa’ya aykırı olduğu yolundaki görüşünü desteklemek üzere ileriye sürdüğü
Anayasa’nın 12. maddesi aşağıdadır: “Madde 12- Herkes dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî
inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.” IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 24.6.1971
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında rapor ve öteki kâğıtlar okunduktan
sonra itiraz yoluna başvuran mahkeme yönünden yetki sorununun ele alınması
gerekmiştir. Anayasa’nın 151., Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri hakkındaki 22.4.1962 günlü, 44 sayılı kanunun 27. maddelerine göre bir
mahkemenin Anayasa’ya uygunluk denetimi için Anayasa Mahkemesine getirebileceği
hükümler ancak bakmakta bulunduğu davada uygulanacak olanlarla sınırlıdır. Zonguldak Üçüncü İş mahkemesinin elindeki davanın konusu dava
dilekçesinde özet olarak: “Sigortalı işçi, işverenin işçi sağlığına ilişkin
tedbirleri almaması yüzünden 7.2.1961 tarihinde meslek hastalığına yakalanarak
%40 oranında malûl kalmış ve kendisine 7.2.1961 ile 27.10.1961 tarihleri arası
550.38 TL. malûliyet geliri tahsis edilmiş ve 202.40 TL. da masraf yapılmış
olduğundan toplam olarak 752.78 TL. Kurum zararının işverenden tahsili için
dava açılması zaruriyeti doğmuştur.” diye açıklanmıştır. Kâğıtlar arasında
onanlı örnekleri bulunan belgeler davaya kaynaklık eden eylem ve işlem
tarihlerinin dilekçedeki gibi olduğunu doğrulamaktadır. Şu duruma göre konusu 1961 yılında yani 27.6.1945 günlü, 4772
sayılı İş Kazalariyle Meslek Hastalıkları ve Analık Sigortaları Kanununun
yürürlükte bulunduğu bir dönemde meslek hastalığı dolayısiyle yapılmış masraf
ve ödenmiş malûliyet geliri toplamının işverenden tahsili istemi olan bir
davada 1.3.1965 gününde yürürlüğe girmiş 506 sayılı Kanunun eski olaylarda
uygulanacağı belirlenmemiş bulunan 26. maddesinin uygulanmasının
düşünülemiyeceği ortadadır. Demek ki Anayasa’nın 151. ve 44 sayılı Kanunun 27.
maddelerinde öngörülen itiraz koşulu gerçekleşmemiştir. İstemin bu nedenle ve
işin esasına girilmeden reddi gerekmektedir. SONUÇ: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 26. maddesinin  birinci
fıkrasını Zonguldak 3. İş Mahkemesi, dava konusunun oluştuğu tarihe göre,
bakılmakta olan davada uygulama durumunda bulunmadığından Anayasa’nın 151.
maddesine uymayan itirazın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin yetkisizliği
yönünden reddine 24.6.1971 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkanvekili Avni GİVDA Üye Fazıl ULUOCAK Üye Sait KOÇAK Üye Nuri ÜLGENALP Üye Muhittin
  TAYLAN Üye Şahap ARIÇ Üye Recai
  SEÇKİN Üye Ahmet AKAR Üye Halit
  ZARBUN Üye Ziya ÖNEL Üye Kâni VRANA Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lûtfi ÖMERBAŞ Üye Şevket MÜFTÜGİL Üye Ahmet H.
  BOYACIOĞLU