ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/123 Karar Sayısı : 2005/86 Karar Günü : 23.11.2005 R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Şereflikoçhisar Sulh
Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 526. maddesinin, Anayasa'nın 5., 13., 38. ve 90.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Valilik yazısına aykırı olarak tekel büfesinde içki içilmesine
izin verme suçundan açılan kamu davasında Mahkeme, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna vararak iptali için doğrudan başvurmuştur. II. İTİRAZ
KONUSU KURAL 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 526. maddesinin
2248 sayılı Yasa ile değiştirilen birinci fıkrası ile 1490 sayılı Yasa ile
değiştirilen ikinci fıkrası şöyledir: “ Yetkili makamlar tarafından adli işlemler dolayısıyla ya da
kamu güvenliği ve kamu düzeni veya genel sağlığın korunması düşüncesiyle kanun
ve nizamlara aykırı olmayarak verilen bir buyruğu dinlemeyen veya bu yolda
alınmış bir önleme uymayan kimse, eylem ayrı bir suç oluşturmadığı takdirde, üç
aydan altı aya kadar hafif hapis ve bin liradan üç bin liraya kadar hafif para
cezasıyla cezalandırılır. Şapka iktisası hakkında 671 sayılı Kanunla Türk harflerinin kabul
ve tatbikine dair 1353 sayılı Kanunun koyduğu memnuiyet veya mecburiyetlere
muhalif hareket edenler iki aydan altı aya kadar hafif hapis veya bin liradan
beşbin liraya kadar hafif para cezasiyle cezalandırılır. ” III- İLK İNCELEME Anayasa  Mahkemesi  İçtüzüğü'nün  8. maddesi 
gereğince  Mustafa  BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit 
ADALI, Ali HÜNER, Nurettin TURAN, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,
Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'nin katılımlarıyla  11.9.2002  
günü  yapılan  ilk  inceleme  toplantısında, öncelikle
davada uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için 
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da
o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki  yapacak nitelikte
kurallardır. Başvuran Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural,
sanığın tekel büfesinde Valilik yazısına aykırı olarak içki içilmesine izin
verme eylemini cezalandıran 765 sayılı Yasanın 526. maddesinin 2248 sayılı Yasa
ile değişik birinci fıkrası olduğundan, Şapka iktisası ve Türk harflerinin
kabul ve tatbikine dair Yasalara aykırılıklar hakkında yaptırım öngören ikinci
fıkra itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağı kural
değildir. Bu nedenle, ikinci fıkraya ilişkin itiraz başvurusunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, dosyada eksiklik  bulunmadığından anılan
maddenin birinci fıkrasının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, 4.11.2004 günlü, 5252 sayılı Türk
Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 12. maddesinin (b)
bendi uyarınca 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Dava konusu eylem, 30.03.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun “ Emre aykırı davranış ” başlıklı 32. maddesiyle idari para
cezasını gerektiren bir kabahat olarak ayrı bir yasada düzenlenmiştir. Bu
maddede, “ Yetkili makamlar tarafından adli işlemler nedeniyle ya da kamu
güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun
olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idari para
cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir. Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde
uygulanabilir. 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesine
diğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmış sayılır .”
denilmektedir. İtiraz konusu kural yürürlükten kaldırıldığından başvuran
mahkemece dava konusu eyleme, sanık lehine olan 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu'nun 32. maddesi uygulanacaktır. Bu durumda iptali istenen kural davada
uygulanamayacağından, başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. V. SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 526. maddesinin
birinci fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu
davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine, 23.11.2005 tarihinde oybirliğiyle
karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT