ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/64 Karar Sayısı  :  2018/35 Karar Tarihi :  2/5/2018 R.G. Tarih-Sayı :  Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 8. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2003 tarihli ve
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı
Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin (3) numaralı alt bendinin Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun
belirlediği şart ve seviyede ulusal markerin akaryakıtta bulundurulmaması
nedeniyle verilen idari para cezasının iptali talebiyle açılan davada
itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. I.    İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN
HÜKÜMLERİ A.   İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu kuralı da içeren 19. maddesi şöyledir: “İdari para cezaları Madde 19- Bu Kanuna göre
idari para cezalarının veya idari yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer
hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve
tedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idari
para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması. 2) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin ihlali. 3) 18 inci maddenin ihlali. b) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin bayilik
lisansı sahipleri tarafından ihlali halinde bayinin sözleşme yaptığı dağıtıcı
lisansı sahipleri hakkında (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri
uygulanır. c) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası
idari para cezası verilir: 1) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapılan
uygulamaların dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi veya engellenmeye
teşebbüs edilmesi. 2) 9 uncu maddede yer alan kısıtlamalara uyulmaması. 3) 5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 17 nci maddelerin
ihlali. d) 8 inci maddenin ihlali halinde bayiler için (c) bendinde yer
alan cezanın beşte biri uygulanır. e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası
idari para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya
işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin
yapılması. 2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet
gösterilmesi. 3) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvim
yılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendi
haricindeki bentlerin ihlali. 4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama
tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi. f) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki
ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte
biri uygulanır. g) Ulusal marker ekleme işlemlerine nezaret etmek üzere yetki
verilen bağımsız gözetim firmalarının yükümlülüklerini yerine getirmemeleri
halinde (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri uygulanır. h) 16 ncı madde uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü
bulunan lisans sahiplerine, eksik tuttukları her bir ton ürün için iki yüz Türk
Lirası idari para cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında ton
küsuratı dikkate alınmaz. Ceza uygulanan bir fiilin iki takvim yılı geçmeden aynı kişi
tarafından tekrarı halinde, cezalar iki kat olarak uygulanır. İdari para cezaları, ön araştırma veya soruşturma aşamasının
tamamlanmasından sonra Kurul tarafından en geç üç ay içinde karara bağlanır. Bu Kanunun kaçakçılık kapsamında verilen idari para
cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması tahsil işlemlerini durdurmaz. İdari para cezalarının tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde
ödenmemesi halinde, cezanın ilgili vergi dairesi aracılığı ile tahsili
sağlanır. Tahsilatta 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği
yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk
Lirasına kadar idari para cezası verilir. Tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna göre lisans
gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar mühürlenir.” B. İlgili Görülen Kanun Hükmü Kanun’un ilgili görülen 18. maddesi şöyledir: “Ulusal marker Madde 18- (Değişik birinci fıkra: 28/3/2013-6455/43 md.) Yurt
içinde pazarlanacak akaryakıta veya akaryakıtla harmanlanan ürünlere rafineri
çıkışında veya serbest dolaşıma girişinde rafinericilerce ve dağıtıcılarca
Kurumun belirleyeceği şart ve özellikte ulusal marker eklenir. Biyoyakıt ilk
üretim merkezleri ile tasfiye edilecek akaryakıt için ulusal marker ekleme
noktaları Kurum tarafından belirlenir. Ulusal marker ekleme işlemleri Kurumca
yetki verilen bağımsız gözetim firmalarının nezaretinde Kurumun belirleyeceği
usul ve esaslara göre yapılır. Ulusal marker ekleme işlemlerinde meydana
gelecek usulsüzlüklerden lisans sahibi ile bağımsız gözetim firmaları
müştereken sorumludur. (Değişik ikinci fıkra: 28/3/2013-6455/43 md.) Ulusal marker
eklemekle yükümlü lisans sahipleri, her yıl kasım ayı içinde takip eden yıla
ait pazarlama projeksiyonlarını Kuruma bildirir ve bu projeksiyona göre Kurumca
temin edilecek ulusal marker, Kurumca belirlenecek usul ve esaslara göre
akaryakıta eklenmek üzere ilgili lisans sahiplerine teslim edilir. Kurum, ulusal marker ve idarî ve teknolojik yöntemler ile bir
denetim sistemini kurar. Valilikler, görevli elemanların başvurusu halinde denetim
amaçlı alınacak numunelerin kullanıcı ve bayilerden alınmasını ve emniyetini
sağlamakla yükümlüdür. (Değişik dördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/43 md.) Numunelerde
yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığı
laboratuvar analizi ile tespit edildiğinde, 19 uncu madde hükümleri uygulanır.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODAL
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu ve ilgili kanun
hükümleri  okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. 3. Başvuran Mahkeme, Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin (3) numaralı alt bendinin iptalini talep etmiştir. 4. İtiraz konusu kuralda “18inci maddenin ihlali”, sorumlulara
bir milyon Türk Lirası idari para cezası verilmesi gereken hâller arasında
öngörülmüştür. 5. Kanun’un 18. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında ulusal markerin eklenmesi, ulusal marker ile ilgili denetim
sisteminin kurulması ve denetim amaçlı numunelerin alınmasına ilişkin
yükümlülüklerin düzenlendiği; dördüncü fıkrasında ise ulusal markerin Kurumun
belirlediği şart ve seviyede akaryakıt veya akaryakıtla harmanlanan ürünlerde
bulundurulma yükümlülüğünün düzenlendiği görülmektedir. Bakılmakta olan dava
ise bayilik lisansına sahip davacının Kurumun belirlediği şart ve seviyede
ulusal markeri akaryakıtta bulundurmaması nedeniyle verilen idari para
cezasının iptali talebine ilişkindir. Dolayısıyla 5015 sayılı Kanun’un 19.
maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendine ilişkin esas
incelemenin Kanun’un 18. maddesinin 6455 sayılı Kanun’un 43. maddesiyle
değiştirilen dördüncü fıkrası ile sınırlı yapılması gerekir. 6. Bunun yanı sıra Kanun’un 18. maddesinin dördüncü
fıkrasında öngörülen ulusal markerin Kurumun belirlediği şart ve seviyede
akaryakıt veya akaryakıtla harmanlanan ürünlerde bulundurulma yükümlülüğü,
petrol piyasasında faaliyette bulunan lisans sahiplerinin tamamı yönünden
geçerlidir. Bakılmakta olan dava ise bayilik lisansına sahip davacının Kurumun
belirlediği şart ve seviyede ulusal markeri akaryakıtta bulundurmaması
nedeniyle verilen idari para cezasının iptali talebine ilişkin olduğundan
kurala ilişkin esas incelemenin bayiler yönünden sınırlı
olarak incelenmesi gerekir. 7. Öte yandan Anayasa’nın “ Anayasaya aykırılığın diğer
mahkemelerde ileri sürülmesi ” kenar başlıklı 152. maddesinin dördüncü
fıkrasında “ Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının
Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. ”, 6216 sayılı
Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ” kenar başlıklı 41. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında ise “ Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz. ”
hükümlerine yer verilmiştir. 8.  Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin (3) numaralı alt bendinin Kanun’un 18. maddesinin dördüncü
fıkrasının bayiler yönünden sınırlı olarak incelenmesine
ilişkin itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin 1/11/2017 tarihli ve E.2017/97,
K.2017/148 sayılı kararıyla kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesi ile
esastan reddedilmiş ve bu karar 22/12/2017 tarihli ve 30278 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır. 9. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret kararından
sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın
Resmî Gazete’de yayımlandığı 22/12/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken
on yıllık süre henüz dolmamıştır. 10. Açıklanan nedenlerle Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasının
(a) bendinin (3) numaralı alt bendinin Kanun’un 18. maddesinin dördüncü
fıkrasının bayiler yönünden sınırlı olarak incelenmesine
ilişkin itiraz başvurusunun Anayasa'nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve
6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince esas
incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun,
28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19.
maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendinin esasının
incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin 5015 sayılı Kanun’un 18. maddesinin
6455 sayılı Kanun’un 43. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasının, “ bayiler ”
yönünden sınırlı olarak yapılmasına, bu yönden incelenen kuralın Anayasa’nın
152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı
fıkrası gereğince REDDİNE, 2/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ