ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/78 Karar Sayısı : 2011/177 Karar Günü : 29.12.2011 R.G. Tarih-Sayı :
26.06.2012-28335 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Rize İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 2.1.1961 günlü, 195
sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 32. maddesinin
birinci fıkrası ile 34. maddesinin, Anayasa'nın 29.
maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bazı sayıları yayımlanmayan yerel bir gazetenin resmi
ilan yayınlama hakkının valilikçe düşürülmesi nedeni ile gazetenin imtiyaz
sahibi tarafından açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanaatine varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 2.1.1961 günlü, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair
Kanun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 32. ve 34. maddeleri şöyledir: ' Resmi ilanların dağıtılması : Madde 32- Resmi ilanlar, fikir ve içtihat
farkı aranmaksızın 34 üncü madde mucibince vasıfları tesbit edilecek olan
mevkutelere Basın - İlan Kurumu Genel Kurulunun tesbit edeceği esaslar
dahilinde dağıtılır. 33. madde hükmü saklıdır. Gazetelerin vasıfları : Madde 34- Resmi ilan verilecek
mevkutelerin vasıfları: a) Münderecat, b) Sayfa sayı ve ölçüsü, c) Kadro, ç) Fiili satış, d) En az yayın hayatı süresi, Bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın-İlan Kurumu
Genel Kurulunca tespit olunur. Genel Kurul, Kurumun şubesi bulunmayan yerlerdeki mevkutelerin
vasıflarını yukarıdaki fıkrada yazılı kayıtlara bağlı olmaksızın tespit eder. Genel Kurul Türkiye'de yabancı dillerle yayınlanan mevkuteler ile
fikir ve sanat dergilerine ilan ve reklâm verme esaslarını ayrıca tayin eder.' B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 29. maddesine dayanılmıştır IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan
ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve Celal
Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp
çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin
çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah
OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas
sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE, 7.12.2010 gününde karar verildi. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı, bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, resmi ilan yayınlama işinin Türkiye'de pek çok
yerel gazete için mali kaynak olduğu, resmi ilan yayınlama hakkı verilecek
gazetelerde esas alınacak olan ilke ve kriterlerin kanun ile belirlenmesi
gerekirken Basın İlan Kurumu Genel Kurul Kararı ile belirlendiği belirtilerek,
itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 29. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 195 sayılı Kanun'un iptali istenen 32. maddesinde; resmi ilanların
34. maddede belirtilen ölçütler dikkate alınarak özellikleri belirlenecek
süreli yayınlara Basın İlan Kurumu Genel Kurulunun tespit edeceği esaslar
dahilinde dağıtılacağı; 34. maddede ise resmi ilan verilecek süreli yayınların
münderecat, sayfa sayısı ve ölçüsü, kadro, fiili satış ve en az yayın hayatı
süresi ve uygun görülecek diğer yönler dikkate alınarak Basın İlan Kurumu Genel
Kurulunca tespit edileceği kurala bağlanmıştır. Kanun'un 37. maddesinde, resmi
ilan verilebilecek olan süreli yayınların isimlerini ve vasıflarını ihtiva eden
listenin Kurum Genel Müdürlüğü ve valilikler tarafından her ayın sonunda
Hükümete, Kurum şubelerine ve diğer ilgililere gönderileceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 29. maddesinde süreli yayınların çıkarılması, yayım
şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esasların kanunla
düzenleneceği, Kanun'un haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını
engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar
koyamayacağı ve süreli yayınların, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veya
bunlara bağlı kurumların araç ve imkânlarından eşitlik esasına göre
yararlanacağı belirtilmiştir. İptali istenen kurallarda, gazetelerin resmi ilan
yayınlayabilmeleri için gerekli özelliklerin belirlenmesine ilişkin hükümler
yer almaktadır. Yasa koyucunun amacının, gazetelerin niteliğinin artırılması ve
sırf resmi ilan alabilmek için gazete çıkarılmasının önlenmesi olduğu
anlaşılmaktadır. Süreli yayının varlık sebebi resmi ilan yayınlamak değil,
haber ve düşüncelerin insanlara aktarılmasıdır. Anayasa'nın 29. maddesindeki
düzenlemede ise gazetelerin yayın yapmasını zorlaştıran koşullar veya yayım
hayatına başlamasına engel olan, güçleştiren ödevler yüklemek gibi siyasi,
ekonomik, mali ve teknik koşulların konulması yasaklanmıştır. Anayasa'nın 29.
maddesinde resmi ilanların dağıtılmasına ilişkin açık bir kural
bulunmamaktadır. İtiraz konusu kurallarla gazetelerin niteliklerini artırma
amacıyla, yayınlarda sürekliliği ve güvenilirliği hedefleyen ölçütler
getirilmesi durumunun, yayın kuruluşlarının düşünce ve kanaatlerini serbestçe
yayımlanması özgürlüklerini engelleyici veya bunların kullanılmalarını
zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik koşulları içermediği açıktır. Diğer taraftan itiraz konusu kurallarla resmi ilan yayınlama
hakkının süreli yayınlara verilmesi esas ve usullerin belirlenmesi konusunda
Basın İlan Kurumu Genel Kuruluna yetki verilirken; resmi ilan yayınlama hakkına
ilişkin temel esaslar ve yürütmeye bırakılan alanın çerçevesi de çizilmiştir.
Kanun'da belirtilen genel çerçeve ve esaslar doğrultusunda, ayrıntı ve uzmanlık
gerektiren konularda Basın İlan Kurumu Genel Kuruluna yetki verilmesinde
Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 29.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 2.1.1961 günlü, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair
Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası ile 34. maddesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 29.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN