ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/136 Karar Sayısı : 2024/127 Karar Tarihi : 27/6/2024 R.G.Tarih-Sayı : 2/10/2024-32680 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay Onüçüncü Dairesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2003
tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 14/2/2019 tarihli ve 7164
sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değiştirilen 20. maddesinin ikinci fıkrasına
29/4/2021 tarihli ve 7318 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle eklenen (g) bendinin dördüncü (anılan bende 27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı
Kanun’un 48. maddesiyle eklenen ikinci ve üçüncü cümleler nedeniyle altıncı)
cümlesinin Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Bayilik
lisansı başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada
itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz konusu
kuralın da yer aldığı (g) bendi şöyledir: “g) (Ek:29/4/2021-7318/10 md.) Bu Kanuna göre lisansa
tabi faaliyetler ile ilgili olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun 359 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya
suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri
kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin
anılan Kanunun 367 nci maddesi uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi
ile birlikte durum, Kuruma da iletilir ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç)
lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre içerisinde söz
konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez . (Ek cümleler:27/12/2023-7491/48 md.) Kurum tarafından geçici durdurma işleminin
kaldırılıp kaldırılmayacağı bu fıkrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere
Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı
ayda bir değerlendirilir. Ancak kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın
kesinleşmesi üzerine ya da mahkûmiyet dışında bir hüküm veya hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde kesinleşmesi
beklenmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair suretlerle
Kurumca ıttıla edilmesi durumunda geçici durdurma işlemi Kurum tarafından
kaldırılır. Kesinleşmiş mahkeme
kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Bu bent kapsamında
kalan fiillere ilişkin olarak verilen idari para cezaları ödenmediği müddetçe
lisansa konu tesis için lisans verilmez. Bu bent kapsamındaki suçlara
ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir
gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. ” B. İlgili Görülen Kanun Hükümleri 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun; 1. 359. maddesinin
ilgili kısmı şöyledir: “Kaçakçılık Suçları ve Cezaları Madde 359 – (Değişik: 23/1/2008-5728/276 md.) a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve
saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; … 2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya
gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu
belgeleri kullananlar, Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına
hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu
halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve
belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak
kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele
veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan
belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir. b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve
saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler
veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç
yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen
sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yıla
kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı
halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir. … ç) (Ek:29/4/2021-7318/4 md.) Hazine ve Maliye
Bakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran,
donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın
ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya
harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı
satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya
ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek;
gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına
alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya
silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da
kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim
sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı
veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken
belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun
olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılır. …” 2. 367. maddesi
şöyledir: “Bazı kaçakçılık suçlarının cezalandırılmasında usül: Madde 367 – (Değişik: 23/1/2008-5728/280 md.) (Değişik birinci fıkra: 23/7/2010-6009/13 md.) Yaptıkları
inceleme sırasında 359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğini tespit eden
Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından ilgili rapor
değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla doğrudan doğruya ve vergi incelemesine
yetkili olan diğer memurlar tarafından ilgili rapor değerlendirme komisyonunun
mütalaasıyla vergi dairesi başkanlığı veya defterdarlık tarafından keyfiyetin
Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi mecburidir. 359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğine sair
suretlerle ıttıla hasıl eden Cumhuriyet başsavcılığı hemen ilgili vergi
dairesini haberdar ederek inceleme yapılmasını talep eder. Kamu davasının açılması, inceleme neticesinin Cumhuriyet
başsavcılığına bildirilmesine talik olunur. (Ek dördüncü fıkra:29/4/2021-7318/5 md.) 359 uncu
maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin inceleme sırasında tespiti
halinde incelemenin tamamlanması beklenmeksizin, sair suretlerle öğrenilmesi
halinde ise incelemeye başlanmaksızın Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş
Yardımcıları tarafından bu tespitlere ilişkin rapor düzenlenir ve rapor
değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla birlikte keyfiyet Cumhuriyet
başsavcılığına bildirilir. Kamu davasının açılması için incelemenin
tamamlanması şartı aranmaz. (Ek beşinci fıkra:8/4/2022-7394/5 md.) 359 uncu maddede
yazılı suçlara ilişkin yürütülmekte olan soruşturma veya kovuşturmalarda
mütalaaya konu fiilin, başka bir kişi tarafından veya başka bir kişiyle
birlikte gerçekleştirildiğinin ortaya çıkması durumunda, bu kişi bakımından
kamu davası açılması için rapor düzenlenmesi ve mütalaa verilmesi şartı
aranmaz. 359 uncu maddede yazılı suçlardan dolayı cezaya
hükmedilmesi, vergi ziyaı cezası veya usulsüzlük cezalarının ayrıca
uygulanmasına engel teşkil etmez. (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 4/11/2021 tarihli ve
E.: 2019/4, K.: 2021/78 sayılı Kararı ile.)” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL,
Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ, Basri
BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 13/9/2023
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili
görülen kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A. Anlam ve Kapsam 3. Enerji sektörü içinde önemli paya sahip olan petrol
piyasası faaliyetlerinin yasal çerçevesi 5015 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir.
Anılan Kanun’un 1. maddesinde amacının; yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan
temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak
rekabet ortamı içinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin
şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim
ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak olduğu ifade edilmiştir. 4. Kanun hükümleri uyarınca petrol ile ilgili; rafinaj,
işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye
faaliyetlerinin yapılması ve bu amaçla tesis kurulması ve/veya işletilmesi,
akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans
alınması zorunludur. Bu kapsamda petrol piyasasını düzenleme ve lisans verme
görevi kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumuna (EPDK) verilmiştir. 5. Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g)
bendinde, petrol piyasasında 213 sayılı Kanun’un 359. maddesinin; (a)
fıkrasında belirtilen muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya bu
belgeleri kullanma suçunun, (b) fıkrasında belirtilen belgelerin asıl veya
suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri
kullanma suçunun ve aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlenmesi
suretiyle gerçekleşmesi muhtemel vergi kaybının önlenmesine yönelik tedbirler
düzenlenmiştir. Bu kapsamda anılan bendin itiraz konusu dördüncü (anılan bende 27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı
Kanun’un 48. maddesiyle eklenen ikinci ve üçüncü cümleler nedeniyle altıncı) cümlesinde, bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi
incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya
tüzel kişiye lisans verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır. 6. İtiraz konusu kuralla, anılan vergi kaçakçılığı
suçlarının işlenip işlenmediğine yönelik olarak yapılan vergi incelemesi
sürecine ilişkin bir tedbir öngörülmektedir. Buna göre hakkında vergi
incelemesi yapılmaya başlanan gerçek veya tüzel kişinin faaliyet icra ettiği
tesiste faaliyetini sona erdirmesi durumunda vergi incelemesi sonuçlanıncaya
kadar aynı tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans
verilmeyecektir. B. İtirazın Gerekçesi 7. Başvuru kararında özetle; itiraz konusu kuralla vergi
kaçakçılığı incelemesine tabi tutulan gerçek veya tüzel kişinin petrol
piyasasına ilişkin faaliyetlerini icra ettiği tesiste faaliyette bulunmak
isteyenlerin teşebbüs özgürlüğünün; petrol piyasasına ilişkin faaliyetin
yapıldığı tesisin malikinin ise mülkiyet hakkının ölçüsüz şekilde sınırlandığı
belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. C. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 8. Anayasa’nın “Çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, dilediği alanda çalışma
ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.” denilmek
suretiyle çalışma özgürlüğünün bir parçası olan teşebbüs özgürlüğü herkes yönünden güvenceye bağlanmıştır. Teşebbüs özgürlüğü, her gerçek veya özel hukuk
tüzel kişisinin tercih ettiği alanda ekonomik-ticari faaliyette bulunmak üzere
teşebbüs kurabilmesini, dilediği mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti
ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi olmaksızın dilediği
biçimde yürütebilmesini ifade etmektedir (AYM, E.2015/34, K.2015/48,
13/5/2015). 9. Kural, petrol piyasası faaliyetlerinin icra edildiği
tesisi işleten kişi hakkında vergi kaçakçılığına ilişkin olarak başlatılan inceleme
sonuçlanıncaya kadar aynı tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans
verilmeyeceğini öngörmek suretiyle söz konusu tesisin petrol piyasası faaliyetlerinde
kullanılmasını bir süreliğine kısıtladığından teşebbüs özgürlüğüne yönelik bir
sınırlama getirmektedir. 10. Anayasa’nın 13. maddesinde “Temel hak ve
hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde
belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu
sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik
Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” denilmektedir.
Buna göre temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla
yapılması, Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması
gerekir. 11. Bu itibarla teşebbüs özgürlüğünü sınırlayan kanunun
şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfîliğe izin vermeyecek şekilde
belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir. 12. Esasen temel hakları sınırlayan kanunun bu
niteliklere sahip olması, Anayasa’nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk
devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinin temel unsurlarından olan
hukuki belirlilik ilkesi uyarınca kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de
idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık,
net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin
keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması
gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur.
Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve
işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu
güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM,
E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 153, 154). Dolayısıyla Anayasa’nın 13.
maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa’nın 2.
maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır. 13. Kuralla lisans vermeme tedbirini gerektiren durum,
tedbirin hangi koşullarda ve hangi idare tarafından uygulanacağı ve devam
edeceği sürenin herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açık ve net
olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli ve öngörülebilir olduğu
anlaşılmaktadır. 14. Anayasa’nın 48. maddesinde teşebbüs özgürlüğü mutlak
bir hak olarak düzenlenmemiş olup anılan maddenin ikinci fıkrasında “Devlet,
özel teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun
yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri
alır.” hükmüne yer verilmek suretiyle millî ekonominin gerekleri ve sosyal
amaçlar la bu özgürlüğe sınırlamalar getirilebilmesine imkân sağlanmıştır.
Nitekim anılan maddenin gerekçesinde de “Devlet, kamu yararı olan hallerde
ve millî ekonominin gerekleri ve sosyal amaçlarla özel teşebbüs özgürlüğüne
sınırlamalar getirebilir.” denilerek millî ekonominin gerekleri ve sosyal
amaçlar ın özel teşebbüs özgürlüğü yönünden birer sınırlama sebebi olduğu
vurgulanmıştır (AYM, E.2015/34, K.2015/48, 13/5/2015). 15. Kuralla, vergi incelemesinin sağlıklı bir biçimde
yürütülmesi suretiyle vergi kaybının ve suç işlenmesinin önlenmesinin
amaçlandığı anlaşılmaktadır. Vergi kaybının ve suç işlenmesinin önlenmesinin
Anayasa’nın 48. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen sosyal amaçlar kapsamında değerlendirilebileceği açıktır. Bu itibarla kuralla teşebbüs
özgürlüğüne müdahalede bulunulmasının anayasal açıdan meşru bir amaca dayandığı
sonucuna ulaşılmıştır. Ancak sınırlamanın meşru bir amacının bulunması yeterli
olmayıp ölçülü olması da gerekmektedir. 16. Anayasa’nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi ise elverişlilik , gereklilik ve orantılılık olmak
üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın
ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik
ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir
ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün
olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen
amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir. 17. Hakkında vergi kaçakçılığı incelemesi yapılan
işletmenin faaliyette bulunduğu tesiste inceleme sonuçlanıncaya kadar aynı
tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans verilmemesine yönelik
tedbirin, vergi incelemesinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi suretiyle suç
işlenmesi ile vergi kaybının önlenmesi amacına ulaşılması bakımından elverişli
olmadığı söylenemez. 18. Söz konusu tedbirin vergi incelemesi yapılan tesiste
ekonomik faaliyetlerin belli bir süreyle durmasına neden olacağından ağır bir
sınırlama olduğu açıktır. Bununla beraber vergi incelemesine konu edilen
kaçakçılık suçlarının niteliği ve bu konuyla ilgili yapılacak incelemenin
uzmanlık gerektiren teknik bir boyutu olduğu gözetildiğinde vergi kaybının ve suç işlenmesinin önlenmesi amacını daha
hafif tedbirle gerçekleştirmenin mümkün olamayabileceği, bu sebeple dava konusu
kuralda öngörülen tedbire başvurulmasının kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamında kaldığı değerlendirilmiştir. 19. Öte yandan sınırlamanın orantılı olup olmadığı da
ortaya konulmalıdır. Kural uyarınca aynı
tesiste başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans verilmemesi tedbirinin vergi
incelemesi sonuçlanıncaya kadar kategorik olarak devam etmesi öngörülmektedir. 5015
sayılı Kanun’da kuralla öngörülen tedbirin vergi incelemesi aşamasında gözden
geçirilmesine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle
vergi incelemesi aşamasında değişen şartlara göre anılan tedbirin devam
etmesinin gerekli olup olmadığı yönünde yetkili makamlara bir değerlendirme yapma
imkânı tanınmadığı gibi tedbire muhatap olan taraflara da tedbirin gözden
geçirilmesi hususunda talepte bulunma hakkı sağlanmamaktadır. 20. Bu itibarla kuralın kişilere aşırı bir külfet
yüklediği, kamu zararının önlenmesi yönündekindeki amaç ile teşebbüs
özgürlüğüne getirilen sınırlama arasındaki makul dengenin bozulmasına neden
olduğu anlaşılmaktadır (Benzer yöndeki karar için bkz. AYM, E.2023/35,
K.2023/163, 28/9/2023, §§ 25,26). 21. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 13. ve 48.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. Muhterem İNCE bu görüşe katılmamıştır. Kuralın Anayasa’nın 2. maddesine de aykırı olduğu ileri
sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 13. ve 48.
maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle
Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek
görülmemiştir. Kural, Anayasa’nın 13. ve 48. maddelerine aykırı
görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 35. maddesi yönünden
incelenmemiştir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 22. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un
66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmak suretiyle
Anayasa Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde iptal kararının Resmî Gazete’de
yayımlandığı günden başlayarak yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek
üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 23. 5015 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının
(g) bendinin dördüncü (27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanun’un 48.
maddesiyle anılan bende eklenen ikinci ve üçüncü cümleler nedeniyle altıncı)
cümlesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal
edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile
6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince iptal
hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra
yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. V. HÜKÜM 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası
Kanunu’nun 14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle
değiştirilen 20. maddesinin ikinci fıkrasına 29/4/2021 tarihli ve 7318 sayılı
Kanun’un 10. maddesiyle eklenen (g) bendinin dördüncü (anılan bende 27/12/2023
tarihli ve 7491 sayılı Kanun’un 48. maddesiyle eklenen ikinci ve üçüncü
cümleler nedeniyle altıncı) cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Muhterem İNCE’nin karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE 27/6/2024 tarihinde karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu tarafından 4/12/2003 tarihli ve
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g)
bendinin dördüncü (27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanun’un 48. maddesiyle
anılan bende eklenen ikinci ve üçüncü cümleler nedeniyle altıncı) cümlesinin
iptaline karar verilmiştir. 2. İtiraz konusu kuralda, 213 sayılı Kanun’un 359.
maddesinin (a) bendinde belirtilen muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçunun, (b) bendinde belirtilen
belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme
veya bu belgeleri kullanma suçunun ve aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı
suçların işlenip işlenmediğinin tespiti amacıyla yapılacak vergi incelemesi
sonuçlanınca kadar, söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye
lisans verilmeyeceği düzenlenmiştir. 3. Benzer kurallar, AYM’nin E.2023/32, K.2023/138,
26/7/2023 ve E.2023/35, K.2023/163, 28/09/2023 tarihli kararlarına konu olmuş
ve iptal edilmiştir. Anılan kararlara ilişkin karşıoyumda açıkladığım
gerekçelerle çoğunluğun iptal yönündeki görüşüne katılmıyorum. Üye Muhterem İNCE