ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2006/72 Karar Sayısı: 2009/24 Karar Günü : 19.2.2009 R.G. Tarih-Sayı :25.06.2009-27269 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Osmaniye Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 23. maddesinin Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Kastın aşılması suretiyle adam öldürmek suçundan 765 sayılı Türk
Ceza Kanunu'nun 452/1, 31., 33. ve 40. maddeleri uyarınca açılan kamu
davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Netice sebebiyle ağırlaşmış
suç" başlıklı 23. maddesi şöyledir: "(1) Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir
neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi hâlinde, kişinin bundan dolayı sorumlu
tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi
gerekir." B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,  Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman
Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 4.5.2006 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, Türk Ceza Kanunu'nun "neticesi
nedeni ile ağırlaşmış suçlar" a ilişkin 23. maddesi ile "neticesi
sebebi ile ağırlaşmış yaralama" suçlarına ilişkin 87. maddesinin
4. fıkrasının aynı konuyu düzenlemelerine rağmen birbirleri ile çeliştiği, bir
olayda kast ve taksirin aynı anda gerçekleşmesinin söz konusu edilememesi
nedeniyle "en azından taksirle hareket edilmesi gerekir" ibaresinin
"neticesi nedeni ile ağırlaşmış suçlar" bakımından uygulama
kabiliyetinin bulunmadığı, kanun hükümleri arasındaki bu çelişkiler ve uygulama
zorlukları nedeniyle adalet duygusu ile bağdaşmayan sonuçlar doğurabilecek bir
yapı içeren düzenlemenin adil bir hukuk düzeni kurmak ve kişilere hukuk
güvenliği sağlamakla yükümlü bir hukuk devletinde kabul edilemeyeceği
belirtilerek itiraza konu kuralın Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 23. maddesi netice sebebiyle
ağırlaşmış suç ile ilgili düzenlemeler içermektedir. Belli bir suçun oluşması
için yeterli olan neticenin dışında daha ağır veya başka bir neticenin
gerçekleşmesi durumunda, faile verilecek cezanın artırılmasını gerektiren
suçlara netice sebebiyle ağırlaşmış suçlar denilmektedir. Netice sebebiyle
ağırlaşmış suçlarda fail için yeni suç tipine göre daha fazla ceza
öngörülmesinin nedeni, temel suç tipinin ağır neticeyi veya başka bir neticeyi
doğurma ihtimaline rağmen işlenmiş olmasıdır.  23. maddede yer alan
düzenlemeye göre, temel suç, kasten işlenmiş, ancak kastedilenden daha ağır bir
netice meydana getirmişse, failin meydana gelen bu neticeden sorumlu
tutulabilmesi için en azından taksire dayanan bir kusurunun bulunması gerekir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Çağdaş ceza hukukunun önde gelen özelliklerinden biri kusurlu
sorumluluğu benimsemiş bulunmasıdır. Ceza hukukçularının büyük bir çoğunluğuna
göre, bir insan davranışı olmadan suç olmaz, ancak onun bu davranışı nedeniyle
ortaya çıkan sonuçtan sorumlu tutulabilmesi için de, o davranışının en azından
kusurlu bulunması gerekir. Böylece modern ceza hukuku, objektif sorumluluğu
terk ederek " kusursuz suç olmaz" anlayışını çağdaş ceza
hukukunun temel bir ilkesi olarak kabul etmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda da bu doğrultuda düzenleme
yapılarak 23. maddede kusurun en hafif şekli olan taksire yer verilmiştir. Buna
göre, fail ağır neticeden, bu ağır netice öngörülebilir olmasına rağmen özen
yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle meydana gelmesi durumunda sorumlu
tutulabilecektir. Hiç kimse tarafından öngörülmesi mümkün olmayan veya
öngörülebilir olmakla birlikte önlenmesi mümkün olmayan bir neticeden dolayı
bir kimse sorumlu tutulamayacaktır. Failin istemiş bulunduğu neticenin dışında
ya da daha ağır neticelerin meydana gelmesi durumunda, failin bu neticelere
yönelik kastı veya en azından taksiri aranmaksızın, sadece hareket ile sonuç
arasındaki nedensellik bağı yeterli görülerek sorumlu tutulması mümkün
olmayacaktır. Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 23. maddesi genel hükümler
arasında yer alan ve amacı kusursuz suç ve ceza olmaz ilkesine uygun olarak
objektif sorumluluğu ortadan kaldırarak sistemi çağdaş ceza hukuku anlayışına
kavuşturmak olan genel bir düzenlemedir. Kanun'un özel hükümlere yer veren ikinci kitabının kişilere karşı
suçları düzenleyen ikinci kısmının vücut dokunulmazlığına karşı suçları
düzenleyen ikinci bölümündeki 87. maddesinin (4) numaralı fıkrası ise, 23.
maddedeki neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlarla ilgili genel ilkeyi yaralama
suçları açısından özel olarak ve ayrıca düzenleyen bir kuraldır. 5237 sayılı
Ceza Kanunu'nun 87. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, sadece 86. maddenin (1)
numaralı fıkrasında öngörülen temel yaralama eylemleri ve bu eylemlerin (3)
numaralı fıkrada öngörülen şekillerde işlenmesine ilişkin olarak uygulanması
öngörülmüştür. Bu anlamda 23. madde ile bu kural arasında bir çelişki de
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 23. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 19.2.2009 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ