ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/41 Karar Sayısı : 2012/25 Karar Günü : 16.2.2012 R.G. Tarih-Sayı :
13.10.2012-28440 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Mihalgazi Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.12.2004 günlü, 5271
sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin (6) numaralı fıkrasının
sonuna 22.7.2010 günlü, 6008 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle eklenen 'Sanığın
kabul etmemesi hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar
verilmez.' biçimindeki cümlenin Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 12.,
13., 36. ve 38. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanık hakkında, elektrik enerjisi hırsızlığı iddiasıyla açılan
kamu davasında, Cumhuriyet savcısının itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu iddiasını ciddi bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraz
konusu kuralı da içeren 231. maddesi şöyledir: 'Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması Madde 231- (1) Duruşma sonunda,
232 nci maddede belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm
fıkrası okunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır. (2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları,
mercii ve süresi bildirilir. (3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa bu
da bildirilir. (4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir. (5) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Sanığa yüklenen suçtan dolayı
yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis
veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının
geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını
ifade eder. (6) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilebilmesi için; a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve
davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda
kanaate varılması, c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın,
aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi, gerekir. (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/7 md.) Sanığın kabul
etmemesi hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez. (7) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli
olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. (8) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine
tâbi tutulur. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin
belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak; a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya
sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine, b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda
veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi
altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam
etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü
yerine getirmesine,  karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava
zamanaşımı durur. 9) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Altıncı fıkranın (c) bendinde
belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağdura
veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek
suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması
kararı verilebilir. 10) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Denetim süresi içinde kasten yeni
bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere
uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan
kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir. (11) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Denetim süresi içinde kasten yeni
bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere
aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine
yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek;
cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da
koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek
yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. (12) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararına itiraz edilebilir. (13) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak
bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim
veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için
kullanılabilir. (14) (Değişik: 23/1/2008 ' 5728/562 md.) Bu maddenin hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncü
maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili
olarak uygulanmaz. ' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 12., 13., 36. ve
38. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim
KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet
AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, , Zehra Ayla PERKTAŞ,
Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN,  Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla
4.5.2011 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Fatma
BABAYİĞİT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa
kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraza konu kuralı da içeren
231. maddesindeki düzenleme sanık hakkında yapılan yargılama sonucunda
verilecek mahkumiyet kararının açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin
kuralları içermektedir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, bir suça ilişkin kamu
davasının yargılaması sonucunda sanığın suçlu bulunması halinde verilecek ceza
hükmünün açıklanmasının, belirli koşulların gerçekleşmesine bağlı olarak
ertelenmesi anlamına gelmektedir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesine göre,
mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda hükmolunan ceza, iki yıl veya
daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa, hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilebilecektir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
durumunda, sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulacak, denetim süresi içinde
kasten yeni bir suç işlenmediği takdirde verilen hüküm, kararı veren mahkemece
ortadan kaldırılacak ve dava hakkında düşme kararı verilecektir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı itiraz
yoluna başvurma imkânı bulunmaktadır. Bu durumda itiraz mercii olan mahkemece
hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı sadece şeklen incelenecek olup,
hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşullarının oluşup oluşmadığı hususuyla
sınırlı bir inceleme yapılacaktır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
kararları, sanık hakkında hukuki sonuç doğuran kesin hüküm niteliğinde
olmadığından, deneme süresi sonunda verilecek düşme kararı veya geri bırakma
koşullarına uyulmaması halinde verilecek kararın esas hükümle birlikte temyiz
denetimi olanaklı bulunmaktadır. İtiraz konusu kural ile getirilen düzenlemeden önce, hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesiyle yargı yoluna müracaat halinde
beraat edeceğini düşünen sanığın, suçsuzluğunu ispat amacıyla kararı temyiz
incelemesine götürmesi mümkün değildi. Koşulların oluşması durumunda ceza
hakiminin takdiri ile verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı,
itiraza konu kuralın 231. maddeye eklenmesinden sonra sanığın talebine bağlı
olarak verilecektir. Böylece hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının
tüm koşulları bulunan sanık, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını
istemediğini beyan ederek, hakkında verilen kararı temyiz incelemesine
götürebilecektir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, itiraz konusu kural ile sanığın ya hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasını kabul etmek zorunda kalacağı ya da hapis veya
adli para cezası ile karşı karşıya kalacağı, sanığın suçsuz olduğunu, beraat
etmesi gerektiğini düşünse bile mahkumiyet hükmünün Yargıtay'ca onanması
ihtimalinin her zaman mevcut olduğu, bu nedenle itiraz konusu kuralın sanığa
temyiz hakkı tanırken aynı zamanda mahkumiyet hükmü ile karşı karşıya
bıraktığı, zira hiç kimsenin kendi aleyhinde beyanda bulunmaya ve savunma yapmaya
zorlanamayacağı belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5., 10.,
11., 12., 13., 36. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde, 'Türkiye Cumhuriyeti, toplumun
huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,
Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.' hükmü yer
almaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasa
kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine
sahiptir. Anayasa'nın 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve
savunma ile adil yargılanma hakkına sahip bulunduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 38. maddesinde suç ve cezalara ilişkin temel ilkelere
yer verilmiş, beşinci fıkrasında 'Hiç kimse kendisini ve kanunda
gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil
göstermeye zorlanamaz.' denilmiştir. İnsan hakları arasında yer alan,
manevi işkenceyi meneden, insan haysiyetinin ve kişi dokunulmazlığının teminatı
olan bu düzenlemeye, ceza yasalarında sanığın 'susma hakkı' olarak
yer verilmiştir. Bu hak, suçlanmayla başlayan bir haktır. Kovuşturma ve
soruşturmanın her aşaması için geçerlidir. Hükmün açıklanmasının ertelenmesine ilişkin olarak kanunda öngörülen
tüm koşulların oluşması durumunda ceza hakiminin takdiri ile verilen hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararı, itiraz konusu kuralın 231. maddeye
eklenmesinden sonra sanığın talebine bağlı olarak verilebilecektir. Ceza
sistemimizde yer alan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının
verilebilmesi koşullarına ilaveten getirilen ve sanığa kararı temyiz
incelemesine götürebilme hakkı tanıyan kural, Anayasanın ve ceza hukukunun
genel ilkelerine aykırı olmayıp, yasakoyucunun takdir yetkisi kapsamındadır. İtiraz konusu kuralda sanığın kendi aleyhine beyanda
bulunmaya zorlanması söz konusu olmadığı gibi, iptali istenilen kuralın 231.
maddeye eklenmesinden sonra, sanığın iradesine önem verilerek, sanığın iradesi
dışında hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinin uygulanması
engellenmiştir. Sanığa, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı
olduğunu beyan etme ve dolayısıyla hakkında verilen kararı temyiz incelemesine
götürebilme imkânı veren kural, Anayasa'nın 38. maddesinin beşinci fıkrasında
öngörülen, kendisini suçlama ve bu yolda delil göstermeye zorlanma olarak
değerlendirilemez. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 36. ve
38. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 5., 10., 11., 12. ve 13. maddeleri ile ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231.
maddesinin (6) numaralı fıkrasının sonuna, 22.7.2010 günlü, 6008 sayılı
Kanun'un 7. maddesiyle eklenen 'Sanığın kabul etmemesi hâlinde, hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez.' biçimindeki cümlenin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 16.2.2012 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN