ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/107 Karar Sayısı : 2025/96 Karar Tarihi : 22/4/2025 R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 36. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında
Arabuluculuk Kanunu’nun 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin “ mahkemeler ” yönünden Anayasa’nın
Başlangıç kısmı ile 2., 9., 36., 40., 48., 49., 138. ve 141. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Tespit ve ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesinin iptali talebiyle
açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer
aldığı 5. maddesi şöyledir: “ Beyan veya belgelerin kullanılamaması MADDE 5 – (1) Taraflar, arabulucu veya arabuluculuğa
katılanlar da dâhil üçüncü bir kişi, uyuşmazlıkla ilgili olarak hukuk davası
açıldığında yahut tahkim yoluna başvurulduğunda, aşağıdaki beyan veya belgeleri
delil olarak ileri süremez ve bunlar hakkında tanıklık yapamaz: a) Taraflarca yapılan arabuluculuk daveti veya bir
tarafın arabuluculuk faaliyetine katılma isteği. b) Uyuşmazlığın arabuluculuk yolu ile sona erdirilmesi
için taraflarca ileri sürülen görüşler ve teklifler. c) Arabuluculuk faaliyeti esnasında, taraflarca ileri
sürülen öneriler veya herhangi bir vakıa veya iddianın kabulü. ç) Sadece arabuluculuk faaliyeti dolayısıyla hazırlanan
belgeler. (2) Birinci fıkra hükmü, beyan veya belgenin şekline
bakılmaksızın uygulanır. (3) Birinci fıkrada belirtilen bilgilerin
açıklanması mahkeme, hakem veya herhangi bir idari makam tarafından istenemez. Bu beyan veya belgeler, birinci fıkrada öngörülenin aksine, delil olarak
sunulmuş olsa dahi hükme esas alınamaz. Ancak, söz konusu bilgiler bir kanun
hükmü tarafından emredildiği veya arabuluculuk süreci sonunda varılan
anlaşmanın uygulanması ve icrası için gerekli olduğu ölçüde açıklanabilir.
212/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “ taraflar da ” ibaresi “ taraflar
ve görüşmelere katılan diğer kişiler de ” şeklinde değiştirilmiştir. (4) Yukarıdaki fıkralar, arabuluculuğun konusuyla ilgili
olup olmadığına bakılmaksızın, hukuk davası ve tahkimde uygulanır. (5) Birinci fıkrada belirtilen sınırlamalar saklı kalmak
koşuluyla, hukuk davası ve tahkimde ileri sürülebilen deliller, sadece
arabuluculukta sunulmaları sebebiyle kabul edilemeyecek deliller haline gelmez. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri
uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör
Derya ATAKUL tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun
hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek
yöntem belirlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya
bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu
fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine
göndereceği kurala bağlanmış, söz konusu fıkranın (a) bendinde de “ İptali
istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan
gerekçeli başvuru kararının aslı ” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler
arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde
dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa
Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği
hükme bağlanmıştır. 3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli
kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilk
incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz
yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar
verileceği; (2) numaralı fıkrasında da anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın
itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden
başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede başvuru kararının
içeriğinde 6325 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (3)
numaralı fıkrasının “ Birinci fıkrada
belirtilen bilgilerin açıklanması mahkeme, hakem veya herhangi bir idari makam
tarafından istenemez. ” şeklindeki birinci cümlesine yönelik
gerekçelerle Anayasa’ya aykırılık iddiasında bulunulduğu, “ KARAR ”
başlıklı son bölümde ise anılan fıkranın tamamının “ mahkemeler ” yönünden
Anayasa’ya aykırı olduğunun ileri sürüldüğü görülmektedir. Bu hâliyle anılan
fıkranın tamamının mı yoksa birinci cümlesinin mi iptalinin talep edildiği
belirsizdir. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. 6 .
Kaldı ki itiraz yoluna başvuran Mahkeme, kuralın “ mahkemeler ” yönünden
iptalini talep etmekle birlikte “ …mahkeme,… ” ibaresinin anılan Kanun’un
5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer aldığı
gözetildiğinde söz konusu cümlenin “ mahkemeler ” yönünden iptalinin talep
edilmesi yerine doğrudan cümlede yer alan “ …mahkeme,… ” ibaresinin
iptalini talep edebileceği de açıktır. 7. Açıklanan nedenle 6216 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan
başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında
Arabuluculuk Kanunu’nun 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin “ mahkemeler ” yönünden iptaline karar verilmesi talebiyle
yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin
(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 22/4/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI