ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1993/40 Karar Sayısı : 1993/38 Karar Günü : 6.10.1993 R.G. Tarih-Sayı :03.12.1993-21777 İPTAL DAVASI AÇAN : Anamuhalefet (Anavatan) Partisi Türkiye Büyük
Millet Meclisi Grubu adına Grup Başkanı A. Mesut YILMAZ. İPTAL DAVASININ KONUSU : 16.9.1993 tarihli 21700 sayılı Mükerrer
Resmi Gazete'de yayımlanan 508 Sayılı "Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun
Hükmünde Kararname"nin Anayasanın Başlangıçtaki temel ilkelerine, 2., 10.,
91.,123., 128. ve 153. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. II- YASA METİNLERİ : A. İptali İstenilen Kurallar : 508 sayılı "Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname" Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında
3274 sayılı Kanunda değişiklik yapılması; 24/6/1993 tarih ve 3911 sayılı
Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulunca 3/9/1993 tarihinde
kararlaştırılmıştır. MADDE 1- 3274 sayılı Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Amaç Madde 1- Bu Kanunun amacı hazine, dışticaret ve teşvik
politikalarını tespit etmek ve bu suretle ekonomi politikalarının tespitine
yardımcı olmak; bu politikalar çerçevesinde faaliyetlerin düzenlenmesi,
uygulanması, uygulamanın izlenmesi ve geliştirilmesi için Hazine ve Dışticaret
Müsteşarlığının kurulmasına, teşkilat ve görevlerineilişkin esasları
düzenlemektir." MADDE 2- 3274 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin (i), (j), (k), (l),
(m), (n), (o) ve (p) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye
aşağıdaki bentler eklenmiştir. "i) Fonların faaliyetlerinin para politikası ve bütçe uygulamaları
ile koordinasyonunu sağlayarak, kaynakların kullanımındaki etkinliği arttırmak
ve bu amaçla gerekli önlemleri almak, j) Teşvik politikalarının tesbiti ile ilgili çalışmaları yapmak,
mevzuatı hazırlamak ve kararlaştırılan politikaları uygulamak, k) Kamu ve özel sektör yatırım teşviklerinin kalkınma plan ve
yıllık programlarda öngörülen hedefler çerçevesinde yürütülmesini sağlamak, l) 1173 sayılı Kanun çerçevesinde ikili ve çok taraflı yatırım
anlaşmaları ile yabancı ülkelerle yapılacak yatırımların karşılıklı teşviki ve
korunması anlaşmalarına ilişkin hizmetleri ve müzakereleri yürütmek, m) Yatırımlara ve ihracata yönelik kredilerle ilgili esasları
belirlemek ve ilgili kuruluşlara iletmek ve uygulanmasını takip etmek, n) Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri ile ilgili uygulamaları
yürütmek, teşvik edilmesini, geliştirilmesini ve koordinasyonunu sağlamak, o) Özel sigortacılığa ilişkin politikaları hazırlamak,
uygulamaları izlemek ve denetlemek, p) Kambiyo politikalarını hazırlamak, uygulamasını izlemek ve
denetlemek, r) Yerli ve yabancı özel sektörün yatırım ve sermaye
faaliyetlerinin plan, hedef ve gayelerine uygun bir şekilde yürütülmesini
teşvik ve tanzim edecek tedbirleri, tesbit ve teklif etmek, uygulamak,
uygulamayı takip etmek, s) Kalkınma planları ve yıllık programlar çerçevesinde serbest
bölgeleri kurmak, işletmek, serbest bölgelerde yapılabilecek faaliyet
konularını belirlemek ve bununla ilgili mevzuatı düzenlemek, t) Kamu ihalelerinin yabancı kuruluşlara verilmesi karşılığında
taahhüt edilecek ihracat, yatırım ve teknoloji transferleri ile ilgili off-set
anlaşmalarını inceleyerek onaylamak ve izlemek, u) Türk Devletleri ile ekonomik ve ticari ilişkilerin kurulması,
geliştirilmesi ve koordine edilmesi faaliyetlerini yürütmek, v) Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı ülkelerden, bu ülkelerdeki
kurum ve kuruluşlar ile mali piyasalardan borç ve hibe almak ve yabancı
ülkelere veya bunların kamu kurum ve kuruluşlarına borç ve hibe vermek, y) Uluslararası mali ve ekonomik kuruluşlarla üyelik ve temsil
ilişkilerini 1173 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde düzenlemek ve yürütmek,
bu kuruluşlara katılım paylarını ödemek için her türlü işlemi yapmak ve
gerektiğinde devlet adına sermaye katkısını karşılamak için taahhüt senedi
vermek, z) Dışticarete konu malların standartlaştırılmasını sağlamak,
ihracat ve ithalatın kalite ve standartlar yönünden denetlenmesine ait mevzuatı
hazırlamak ve uygulamak." MADDE 3- 3274 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. "Madde 3- Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Başbakana
bağlıdır. Başbakan bu Müsteşarlığın yönetimi ile ilgili yetkilerini Devlet
Bakanı ve Başbakan Yardımcısı veya Devlet Bakanı vasıtasıyla kullanabilir. Müsteşarlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı ile bağlı
kuruluşlardan oluşur." MADDE 4- 3274 sayılı Kanunun "İKİNCİ KISIM" başlığı
"Müsteşarlık Merkez Teşkilatı ve Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu"
olarak değiştirilmiştir. MADDE 5- 3274 sayılı Kanuna ekli Ek-I sayılı cetvel, ekte
belirtildiği şekilde yeniden düzenlenmiştir. MADDE 6 -3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 4/A maddesi eklenmiştir. "Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu Madde 4/A- a) Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu, Hazine ve
Dışticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın başkanlığında, Başbakanın
belirleyeceği Bakanlar ile Maliye Bakanlığı Müsteşarı, Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarı, Hazine ve Dışticaret Müsteşarı ve Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası Başkanından oluşur. Kurul toplantılarına Başkan tarafından konuyla ilgili Bakanlar
davet edilebilir ve görüşülecek konuların gerektirdiği hallerde diğer kamu
görevlileri de çağırılabilir. Kurulun sekreterya hizmetleri Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı
tarafından yürütülür. b) Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulunun görevleri şunlardır: 1) Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomi, para, kredi ve mali ye
politikalarını tesbit ederek uygulanmasında koordinasyon sağlamak ve bununla
ilgili gerekli tedbirleri ve kararları almak, 2) Bakanlar Kurulunun veya Yüksek Planlama Kurulunun incelenmesini
istediği konularda görüş bildirmek, 3) Destekleme politikalarının esaslarını belirleyerek destekleme
fiyatları konusunda Bakanlar Kuruluna tavsiyelerde bulunmak, 4) Ödemeler dengesindeki gelişmeleri takip ederek gerekli
tedbirleri almak, ithalattan alınacak teminat ve fonlar hakkında Bakanlar
Kuruluna teklifte bulunmak, 5) Bakanlar Kurulunca verilen diğer görevleri yapmak, 6) Kurul kararlarının uygulanmasını takip etmek." MADDE 7- 3274 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin son cümlesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Müsteşara yardımcı olmak üzere beş Müsteşar Yardımcısı
görevlendirilebilir." MADDE 8- 3274 sayılı Kanunun değişik 6 ncı maddesine aşağıdaki
bentler eklenmiştir. "m) Fon Yönetimi Genel Müdürlüğü, n) Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel
Müdürlüğü." MADDE 9- 3274 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (e) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (f) ve (g) bentleri eklenmiştir. "e) Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı ülkelerden, bu
ülkelerdeki kurum ve kuruluşlar ile mali piyasalardan borç ve hibe almak ve
yabancı ülkelere veya bunların kamu kurum ve kuruluşlarına borç ve hibe vermek;
bu işlemlerle ilgili ülke içinde ve dışında yapılacak her türlü temas ve
müzakereleri yürütmek ve esas ve şartları belirlemek," "f) Uluslararası mali ve ekonomik kuruluşlarla üyelik ve
temsil ilişkilerini 1173 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde düzenlemek ve
yürütmek, bu kuruluşlara katılım paylarını ödemek için her türlü işlemi yapmak
ve gerektiğinde devlet adına sermaye katkısını karşılamak için taahhüt senedi
vermek," "g) Uluslararası mali piyasalarda mevcut finansman araçlarını
kullanmak suretiyle dış borç yükünü hafifletici her türlü işlemi yapmak." MADDE 10- 3274 sayılı Kanunun 8 inci maddesine aşağıdaki (e) bendi
eklenmiştir. "e) Özel sigortacılığa ilişkin politikaları hazırlamak,
uygulamaları izlemek ve denetlemek." MADDE 11- 3274 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine aşağıdaki (i)
bendi eklenmiştir. "i) İç ve dış piyasa şartları ile diğer ülkelerin madde
politikalarına ilişkin uygulamaları gözönünde tutularak ihraç ürünlerimize
rekabet gücü kazandırıcı çalışmalar yapmak, bu amaçla gerekli tedbirleri almak,
uygulamak ve uygulamayı izlemek." MADDE 12- 3274 sayılı Kanunun 12/B maddesinin (c) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir. "c) Yabancı ülkelerle yapılacak yatırımların karşılıklı
teşviki ve korunması anlaşmalarına ilişkin hizmetleri ve müzakereleri
yürütmek," MADDE 13- 3274 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine aşağıdaki iki
fıkra eklenmiştir. "Bilgilerin daha hızlı bir şekilde kullanıcıların hizmetine
sunulmasını teminen Genel Müdürlük bünyesinde Ekonomik Bilgi Merkezi kurulur. Ekonomik Bilgi Merkezinin çalışma esasları Müsteşarlıkça
düzenlenir." MADDE 14- 3274 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin (a) bendi
aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. "a) Dışticarete konu malların standartlaştırılmasını
sağlamak, ihracat ve ithalatın kalite ve standartlar yönünden denetlenmesine
ait mevzuatı hazırlamak ve uygulamak," MADDE 15- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 14/A maddesi eklenmiştir. "Fon Yönetimi Genel Müdürlüğü Madde 14/A - Fon Yönetimi Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır : a) Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Bakanlar Kurulu Kararı,
Yönetmelik ve diğer mevzuatla kurulmuş fonlarla ilgili genel politikaları
belirlemek, bunların bütçe ile ilişkilerinin kurulmasını sağlamak ve bu
politikaların uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemek, b) Para ve bütçe politikalarını dikkate alarak, fonlar arasında
koordinasyonu temin etmek, c) Fonların bütçe ve hazine nakit yönetimi ile uyumlandırılması
amacıyla gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları tespit etmek, d) Fonlar arası aktarmaları koordine etmek, e) Fonlardan düzenli olarak bilgi akışının sağlanması ve fon
sistemine ilişkin verilerin toplanmasına ilişkin denetimleri yapmak, f) Fonların kaynak kullanımlarının makro ekonomik dengeler
içindeki yeri ve önemi ile etkilerini değerlendirmek ve bu konuda önerilerde
bulunmak, g) Fonların yeniden yapılandırılmaları, tasfiye veya
birleştirilmelerine ilişkin çalışmaları yapmak ve bu konuda ilgili mercilerle
koordinasyonu sağlamak, h) Müsteşarlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak." MADDE 16- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 14/B maddesi eklenmiştir. "Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel
Müdürlüğü Madde 14/B- Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel
Müdürlüğünün görevleri şunlardır : a) Türk Devletleri ile ticari ilişkilerin kurulması,
geliştirilmesi ve koordine edilmesi faaliyetlerini yürütmek, b) Türk Devletleri ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ile
ilgili faaliyetlerin koordinasyonu ve yürütülmesi çalışmalarına katılmak, c) Türk Devletleri ile yapılacak iki taraflı ticaret anlaşmalarını
gerektiğinde ilgili bakanlıklar ve kuruluşlarla işbirliği halinde hazırlamak, d) Müsteşarlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak." MADDE 17- 3274 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (d) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (e) bendi eklenmiştir. "d) Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı," "e) Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı." MADDE 18- 3274 sayılı Kanunun 17 nci maddesine aşağıdaki (f) bendi
eklenmiştir. "f) Bu Kanunla Müsteşarlığa verilen görevlerle ilgili
uluslararası ekonomik işbirliğine taalluk eden veya bunun dışındaki her türlü
dış kamu borçlanmalarının yapılmasına ilişkin ve bu borçlanma anlaşmalarına ait
hukuki mütalaaları vermek." MADDE 19- 3274 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin birinci
fıkrasındaki "onbeş" rakamı "yirmi" olarak
değiştirilmiştir. MADDE 20- 3274 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin başlığı ile
birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı" "Hazine Kontrolörü sıfat ve yetkisine sahip bir başkan ile
Hazine Başkontrolörleri, Kontrolörleri ve Stajyer Kontrolörlerden oluşan Hazine
Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı Müsteşara bağlı olup görevleri şunlardır:" MADDE 21- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 19/A maddesi eklenmiştir. "Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı Madde 19/A- Müsteşara bağlı Sigorta Denetleme Kurulunun görevleri
şunlardır: a) Sigorta Murakabe Kanunu ve sigortacılıkla ilgili diğer mevzuat
ile Sigorta Denetleme Kurulu uzman ve aktüerleri ve bunların yardımcılarına
verilen görev ve yetkilerin gerektirdiği inceleme işlerini yürütmek, b) Kanunların verdiği görev ve yetkiler çerçevesinde Müsteşarın
Kurul tarafından yürütülmesini uygun gördüğü diğer işleri yapmak. Sigorta DenetlemeKurulu bir Başkan ile yeteri sayıda sigorta
denetleme uzmanı ve aktüer ile bunların yardımcılarından oluşur. Sigorta Denetleme Kurulu Başkanı, sigorta denetleme uzmanı sıfat
ve yetkisine sahiptir. Sigorta Denetleme Uzman Yardımcılığı ve Aktüer Yardımcılığına
atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda sayılanlara ek olarak
aşağıdaki nitelikler aranır : 1- İktisat, hukuk, işletmecilik, maliye, bankacılık, sigortacılık,
mühendislik işletmecilik, matematik ve istatistik dallarında en az dört yıl eğitim
veren fakülte veya yüksekokullardan veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu
tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak, 2- Yapılacak mesleki yarışma ve yeterlik sınavında başarılı olmak, 3- Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşını
doldurmamış olmak. Sigorta denetleme uzmanlığı ve uzman yardımcılığı ile aktüer ve
aktüer yardımcılığı yeterlik ve yarışma sınavları ile Kurulun çalışma esasları
yönetmelikle düzenlenir." MADDE 22- 3274 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. "Bağlı kuruluşlar Madde 26- Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, ihracatçı
birlikleri, ithalatçı birlikleri ve İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi
Müsteşarlığın bağlı kuruluşlarıdır. İhracatçı birlikleri ile ithalatçı birliklerinin kuruluş, işleyiş,
iştigal sahaları, organları ve üyeliğe ilişkin esaslar ile üyelerin hak ve
yükümlülüklerini gösteren statüler, Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulur." MADDE 23- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 26/A maddesi eklenmiştir. "Döner sermaye işletmesi kurulması Madde 26/A - Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bünyesinde,
Müsteşarlığın faaliyet alanlarına giren konularda gerçek ve tüzel kişilere
verilecek hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla döner sermaye işletmesi kurulabilir. Döner sermayenin kuruluş sermayesi 1.000.000.000.-TL.'dır. Bunun
100.000.000.-TL.'sı genel bütçeden, geri kalan kısmı elde edilen kârlardan
karşılanır. Sermaye miktarı Bakanlar Kurulu Kararı ile beş katına kadar
artırılabilir. Bu suretle artırılan sermaye, elde edilen kârlarla karşılanır.
Döner sermayenin gelirleri, Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bütçesine bu
amaçla konulan ödenekler ile işletme faaliyetlerinden elde edilecek kârlardan
meydana gelir. Elde edilen ve her yıl sonunda kullanılmayangelir, ertesi yıl
döner sermaye gelirine eklenir. Döner sermaye faaliyetlerinin gerektirdiği gider veya harcamalar
ile kiralama, satınalma, araç, gereç, araştırma ve eğitim giderleri döner
sermayeden karşılanabilir. Döner sermayeden bunlar dışında herhangi bir harcama
yapılamaz. Döner sermaye işletmesine, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu
ile 832 sayılı Sayıştay Kanununun vizeye ilişkin hükümleri uygulanmaz. Mali
yılın bitiminden başlayarak iki ay içinde hazırlanacak bilanço ve ekleri ile
bütün gelir ve gider belgeleri Sayıştaya, bilanço ve eklerinin birer örneği de
aynı süre içinde Maliye Bakanlığına gönderilir. Döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları, gelir kaynakları,
mali işlemleri, harcama usul ve esasları ile yönetimine ilişkin hususlar yönetmelikle
düzenlenir." MADDE 24- 3274 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (a), (c) ve (d)
bendleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (e) bendi madde metninden
çıkarılmıştır. "a) Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdür
Yardımcısı, Hukuk Müşaviri, Müsteşarlık Müşaviri, Daire Başkanı, Şube Müdürü,
Hazine ve Dışticaret Uzmanı ve Uzman Yardımcısı, Serbest Bölge Müdürü, Serbest
Bölge Müdür Yardımcısı, Çözümleyici, Programcı, Programcı Yardımcısı, Darphane
ve Damga Matbaası Genel Müdürü ve Genel Müdür Yardımcısı kadroları karşılık
gösterilmek kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların
sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli personel
çalıştırılabilir." "c) Müsteşarlık merkez teşkilatında bilgisayar, sağlık,
eğitim ve teknik hizmetler işlerinde çalıştırılmak üzere, ihtiyaca göre,
Başbakanın onayı ile yurt içinden ve yurt dışından özel anlaşmalarla sözleşmeli
olarak yerli ve yabancı kişi ve kurumların hizmetlerinden yararlanılabilir.
Münhasıran Serbest BölgeMüdürlüklerinde çalıştırılmak üzere, 33/A maddesinin
(b) bendindeki eğitim şartını yerine getirmek kaydıyla, uzmanlık gerektiren
işlerde, bu bend hükümlerine göre personel istihdam edilebilir." "d) Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı merkez teşkilatında görevli
personel, Başbakanlık merkez teşkilatında görevli personelin yararlandığı fazla
mesai ücreti, tazminat ve benzeri tüm mali haklardan aynı usul ve esaslara göre
yararlandırılır." MADDE 25- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 33/A maddesi eklenmiştir. "Hazineve Dışticaret Müsteşarlığı Meslek Memurları Madde 33/A- a) Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı meslek memurları,
Hazine ve Dışticaret Uzmanı unvanını kazanmış olan memurlardır. Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcıları bu madde hükümlerine göre
Hazine ve Dışticaret Uzmanı unvanını kazanıncaya kadar aday meslek memuru
addedilirler. b) Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcılığına atanabilmek için, 657
sayılı Devlet Memurları Kanununda sayılan Devlet memurluğuna alınma genel
şartlarına ek olarak aşağıdaki şartlar aranır; 1. Ekonomi, dışticaret, hukuk, işletme, maliye, bankacılık,
sigortacılık, uluslararası ilişkiler, kamu yönetimi, ekonometri, istatistik,
matematik ve mühendislik dallarında en az dört yıl eğitim veren fakülte veya
yüksekokullardan veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından
onaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun veya bu dallarda lisans
üstü eğitim yapmış olmak, 2. Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak, 3. Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşını
doldurmamış olmak. c) (b) bendine göre Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcılığına
atananlar, en az üç yıl fiilen çalışmak ve her yıl olumlu sicil almak kaydıyla,
açılacak Hazine ve Dışticaret Uzmanlığı Yeterlik Sınavına girmek hakkını
kazanırlar. Sınavda başarılı olanlar Hazine ve Dışticaret Uzmanı" unvanını
alırlar. d) Hazine ve Dışticaret Uzmanlığı Yeterlik Sınavında iki defa
başarısız olanlar ile olumlu sicil alamayanlar veya sınava girmeye hak
kazandığı yılı izleyen dört yıl içinde geçerli mazereti olmaksızın iki sınav
hakkını kullanmayanlar Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcısı unvanını
kaybederler ve Müsteşarlıkta durumlarına uygun memur kadrolarına atanırlar. e) Hazine ve Dışticaret Uzman ve Uzman Yardımcılığı yeterlik ve
yarışma sınavlarının şekli ve uygulama esasları yönetmelikle düzenlenir." Madde 26- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 33/B maddesi eklenmiştir. "Bilgi işlem personeli Madde 33/B- Programcı Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununda sayılanlara ek olarak aşağıdaki nitelikler aranır : 1. Mesleki eğitim veren en az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından
veya bunlara denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından
mezun olmak, 2. Yapılacak mesleki yarışma ve yeterlik sınavında başarılı olmak, 3. Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşını
doldurmamış olmak, Programcı Yardımcılığına atananlar en az üç yıl çalışmak ve olumlu
sicil almak kaydıyla Müsteşarlıkça yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak
kazanırlar. Sınavda başarılı olanlar girdikleri sınav konusuna göre Programcı
veya Çözümleyici unvanlarını alırlar. Programcı Yardımcılığı, Programcılık ve Çözümleyicilik yarışma ve
yeterlik sınavlarının şekli ve uygulama esasları yönetmelikle düzenlenir." MADDE 27- 3274 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
yeniden düzenlenmiştir. "Atama Madde 34- 23/4/1981 tarih ve 2451 sayılı Kanun hükümleri dışında
kalan memurların atanmaları Müsteşar tarafından yapılır. Ancak, Müsteşar,
gerekli gördüğü hallerde bu yetkisini Müsteşar Yardımcılarından birinedevredebilir. Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı,
Müsteşarlık Müşaviri, Bölge Müdürü ve Yardımcısı, Serbest Bölge Müdürü ve
Yardımcısı, Kambiyo Müdürü ve Yardımcısı, İhracat Müdürü ve İhracat Kontrol
Memuru kadrolarına atanacaklarda bu Kanunun 33/A maddesinin (b) bendindeki
eğitim şartı aranır. Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanı ile Sigorta Denetleme Kurulu
Başkanı müşterek kararla atanır. Müsteşarlık merkez teşkilatındaki ana hizmet birimlerinde Daire
Başkanı ve Şube Müdürü kadrolarına atanabilmek için, Hazine ve Dışticaret
Müsteşarlığı meslek memuru olmak şartı aranır. Ancak, merkez teşkilatı denetim
birimleri meslek personelinden bu kadrolara yapılacak atamalarda bu fıkra hükmü
uygulanmaz. Müsteşarlık bağlı ve ilgili kuruluşlarının kuruluş kanunlarındaki
atamaya ilişkin hükümleri saklıdır." MADDE 28- 3274 sayılı Kanunun 35 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. "Yurtdışı teşkilatına atanma Madde 35- Müsteşarlığın yurtdışı teşkilatındaki Daimi Temsilci
Yardımcısı, Ekonomi ve Ticaret Başmüşaviri, Ekonomi ve Ticaret Müşaviri veya
Müşavir Yardımcısı, Ekonomi ve Ticaret Ateşesi veya Ateşe Yardımcısı
kadrolarına atanabilmek için 33/A maddesinin (b) bendinde belirtilen eğitim
şartlarını haiz olmak ve İngilizce, Fransızcave Almanca dillerinden veya
Müsteşarlıkça tesbit edilecek ekonomik ve dışticaret ilişkilerimizde geçerli
yabancı dillerden birini bilmek şarttır. Yurtdışı teşkilatına ilk defa sürekli görevle atanabilmek için bu
atamanın yapıldığı tarihte Müsteşarlık merkez teşkilatı birimlerinde fiilen en
az dört yıldan beri görev yapmış olmak şarttır. Yurtdışı teşkilatında görev süresi üç yıldır. Bu süre hizmetin
gerektirdiği hallerde Başbakan veya Müsteşarlığın bağlı bulunduğu Devlet
Bakanının onayı ile en çok iki yıla kadar uzatılabilir. Müsteşarlık disiplin
kurulu kararı ile dış göreve devam etmesi sakıncalı görülenler veya dış görevde
olumsuz sicil alanlar, Müsteşarın başkanlığında, müsteşar yardımcılarından
oluşan Yurtdışı Sürekli Görev Personel Seçim Komisyonunun teklifi üzerine,
Başbakan tarafından ve atama usulüne bakılmaksızın, süresinden önce geri
çekilebilirler. Tekrar yurtdışı göreve atanabilmek için, hizmetin gerektirdiği
istisnalar dışında, merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında en az üç yıldan
beri görev yapmış olmak şarttır. Yurtdışı kadrolara atamaya ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenir." MADDE 29- 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin
(g) bendi yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 30- 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin
(e), (f) ve (h) bendleri aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. "e) Gelişme yolundaki ülkelerle ekonomik, ticari, teknik,
sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında işbirliğini geliştirmek ve bu ülkelere
yardım yapmak üzere hazırlanan projelere teknik yardımda bulunmak;" "f) Gelişme yolundaki ülkelerle ekonomik, ticari, teknik,
sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında işbirliğini geliştirmek ve bu ülkelere
yardım yapmak üzere hazırlanan projeler için yabancı ülkeler, uluslararası
kuruluşlar, bankalar, finans kuruluşları ve sermaye piyasalarından Ekonomik,
Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı ile istişare edilerek Hazine ve
Dışticaret Müsteşarlığı tarafından sağlanacak kredilerin, ilgili ülkeler
tarafından geri ödenmesine ilişkin şartların gerektiğinde iyileştirilmesi veya
gerektiğinde de bu kredilerin hibeye dönüştürülmesi amacıyla Ekonomik,
Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı ile istişare edilerek ve
koordinasyon sağlanarak Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı tarafından yapılacak
müzakere ve anlaşmalar çerçevesinde bunlarla ilgili masraf ve farklara ilişkin ödemeleri
Bakanlar Kurulunun onayı ile mali yıllar bütçelerinde bu amaçla ayrılacak
ödenekten yapmak;" "h) Gelişme yolundaki ülkelerle ekonomik, ticari, teknik,
sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında işbirliği programları çerçevesindeki
faaliyetlere, ulusal veya uluslararası hükümet dışı kuruluşlar ve diğer gönüllü
kuruluşların katkılarını sağlamak üzere gerekli temas ve çalışmaları
yapmak." MADDE 31- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir. "Ek Madde 1- Sigorta hizmetleri ile ilgili olarak 25/6/1927
tarih ve 1160 sayılı, 29/6/1956 tarih ve 6762 sayılı, 21/12/1959 tarih ve 7397
sayılı, 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı, 14/10/1983 tarih ve 2920 sayılı,
8/1/1985 tarih ve 3143 sayılı Kanunlar ve diğer mevzuatla Sanayi ve Ticaret
Bakanlığına verilmiş olan görev ve yetkileri Hazine ve Dışticaret
Müsteşarlığına devredilmiştir. Ek Madde 2- 933 sayılı Kanunun sözleşmeli eleman çalıştırılmasına
ilişkin hükümleri Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığında uygulanmaz. Ek Madde 3- Bu Kanun Hükmünde Kararname ve daha önce yürürlüğe
giren Kanun veya Kanun Hükmünde Kararnameler hükümlerine göre Hazine ve
Dışticaret Uzmanı unvanını almaya hak kazananlar, bu unvanı işgal ettikleri
kadroyla bağlı olmaksızın taşırlar. Ek Madde 4- Bu Kanunun çeşitli maddelerinde öngörülen yönetmelikler,
6 ay içinde Başbakanlık tarafından çıkarılır." MADDE 32- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler
eklenmiştir. "Geçici Madde 15- Ek I sayılı listelerde yer alan kadrolar
ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelin
Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bölümüne eklenmiştir." "Geçici Madde 16- 33 üncü maddenin (a) bendine eklenen
kadrolara atananlardan sözleşmeli çalıştırılacakların 1993 yılı sözleşme
ücretlerinin tesbitinde, Müsteşarlığın Sözleşme Esaslarında emsalleri için
öngörülen ücretler esas alınır." "Geçici Madde 17- Yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar,
Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanı ile Sigorta Denetleme Kurulu Başkanı için,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa 418 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile
eklenen "Hizmet Sınıfları İtibariyle Unvan veya Aylık Alınan Derecelere
Göre Ek Göstergeler" başlıklı I Sayılı Cetvelin "I-Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı" bölümünün (d) kısmındaki; Hazine ve Dışticaret
Uzmanları ile Sigorta Denetleme Uzmanları ve Aktüerleri için, aynı Cetvelin (g)
kısmındaki ek göstergeler uygulanır." "Geçici Madde 18- Yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar,
Sigorta Denetleme Uzmanları, Uzman yardımcıları, Aktüer ve Aktüer Yardımcıları
için; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 213 üncü maddesinden sonra gelen
"Zam ve Tazminatlar" başlıklı "Ek Madde"sinin II/F bendinin
(a) fıkrasındaki Denetim Tazminatı oranı uygulanır." "Geçici Madde 19- Sigorta Denetleme Kurulu Hizmetleri ve
personeli hakkında, bütçe ile ödenek tahsis edilinceye ve personelin intibak
işlemleri tamamlanıncaya kadar, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu ile ek ve
değişiklikleri ve bunlara göre yayımlanmış yönetmeliklerin Sigorta Denetleme
Kurulu içinöngördüğü bütçe ve personele ilişkin hükümlerinin uygulanmasına
devam olunur." "Geçici Madde 20- Sigorta Murakabe Kurulunda Uzman ve Aktüer
olarak çalışmakta olan personel Sigorta Denetleme Uzmanı ve Aktüer kadrolarına;
Uzman Yardımcısı ve Aktüer Yardımcısı olarak çalışmakta olan personel Sigorta
Denetleme Uzman Yardımcısı ve Aktüer Yardımcısı kadrolarına, bunlar dışında
kalan personel durumlarına uygun diğer kadrolara atanırlar. Uzman Yardımcılığın
ve Aktüer Yardımcılığında geçirilen hizmetler, Sigorta Denetleme Uzman
Yardımcılığı ve Aktüer Yardımcılığında geçmiş sayılır ve intibakı yapılan
Sigorta Denetleme Uzmanı ve Aktüerlerine bir defaya mahsus olmak üzere bir
derece ilerlemesi verilir. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte görevde
bulunan Sigorta Murakabe Kurulu Başkanı, ekli EK-I Sayılı Cetvel'de ihdas
edilen sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı kadrosu na, hiçbir işleme gerek
kalmaksızın atanmış sayılır. Sigorta Murakabe Kurulunda üye olarak görev
yapanlardan; dahe önce Uzman olarakçalışmış olanlar Sigorta Denetleme Uzmanı,
Aktüer olarak çalışmış olanlar da Aktüer kadrolarına atanmış sayılırlar. Bu
personelin Kuruldaki üyelik görevleri, atama süreleri sonuna kadar devam eder. Bu madde uyarınca, ihdas edilen kadrolara atanan personel 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun sınavla ilgili hükümlerini yerine getirmiş
sayılırlar. Bu personelin, Sigorta Murakabe Kurulunda geçen hizmet süreleri
kamuda geçmiş sayılarak, eğitim durumları ve çalışma sürelerine göre, 657
sayılı Devlet MemurlarıKanununun ilgili hükümleri ve 2182 sayılı Kanun ile 458
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri dikkate alınarak intibakları yapılır.
Bu personelden, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte hizmet
süreleri onbeş yıl ve daha fazla olanlardan, bu fıkra hükümlerine göre intibak
yapılmasını ve hizmet birleştirilmesini isteme yenlerin, münhasıran
emeklilikleri yönünden hizmet sürelerinin sonuna kadar Sosyal Sigortalar Kurumu
ile bağlılıkları devam ettirilir." "Geçici Madde 21 - 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36
ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) bendinin onbirinci
fıkrasına "Maliye Bakanlığı Hesap Uzman Yardımcıları" ibaresinden
sonra gelmek üzere "Sigorta Denetleme Uzman Yardımcıları ve Aktüer
Yardımcıları" ibaresi, "Hesap Uzmanlığına" ibaresinden sonra
gelmek üzere "Sigorta Denetleme Uzmanlığına ve Aktüerliğine" ibaresi
eklenmiştir." "Geçici Madde 22- Bu Kanun Hükmünde Kararname ve diğer
mevzuatta, Sigorta Murakabe Kuruluna, Sigorta Murakabe Kurulu Başkanına,
Sigorta Murakabe Kurulu Uzmanlarına, Uzman Yardımcılarına, Aktüer ve Aktüer
Yardımcılarına yapılmış atıflar, Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığına, Sigorta
Denetleme Kurulu Başkanına, Sigorta Denetleme Uzmanlarına, Sigorta Denetleme
Uzman Yardımcılarına, Aktüer ve AktüerYardımcılarına yapılmış sayılır." "Geçici Madde 23- 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2
nci maddesinin (e), (f), (g) ve (h) bendleri ile ilgili olarak bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar Türkiye'yi yükümlülük
altına sokmuş veya sokabilecek işlemlerle ilgili tüm dosya ve belgeler bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Hazine ve
Dışticaret Müsteşarlığına devredilir." "Geçici Madde 24- Bu Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe
girmeden önce, kadroları kurumlarında kalmak kaydıyla Hazine ve Dışticaret
Müsteşarlığında görevlendirilmiş personelden, sözleşmeleri müteakip yıllarda da
yenilenmesi Müsteşar tarafından uygun görülenlerin istihdamlarına devam
olunabilir." "Geçici Madde 25- a) Bu Kanunu Hükmünde Kararnamenin
yürürlüğe girdiği tarihte Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel
Müdür Yardımcısı, Müsteşarlık Müşaviri, Bölge Müdürü ve Yardımcısı, Serbest
Bölge Müdürü ve Yardımcısı, Kambiyo Müdürü ve Yardımcısı, İhracat Müdürü ve
İhracatKontrol Memuru kadrolarına asaleten atanma suretiyle görev yapanlar için,
bu görevlerinin devamı süresince bu Kanunun 33/A maddesinin (b) bendindeki
eğitim şartı aranmaz. b) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Daire
Başkanı ve Şube Müdürü kadrolarında asaleten atanma suretiyle görev yapanlar
için, bu görevlerinin devamı süresince bu Kanunun 34 üncü maddesindeki meslek
memuru olma şartı aranmaz." "Geçici Madde 26- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe
girdiği tarihte Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığında görevli personelden, en az
dört yıllık yüksek öğretim kurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilen
yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olduktan sonra Müsteşarlıkta
ihtisas gerektiren işlerde en az altı yıl çalışmış olanlar, açılacak ilk Hazine
ve Dışticaret Uzmanlığı yeterlik sınavına girme hakkından iki defaya mahsus
olmak üzere yararlanırlar. Bu haktan istifade etmek istemeyenler ile hizmeti
altı yıldan az olanlar yaş sınırına bakılmaksızın Uzman Yardımcılığı giriş
sınavına girme hakkından iki defaya mahsus olmak üzere yararlanırlar. Birinci fıkra hükmü 31/12/1994 tarihine kadar uygulanabilir, ancak
daha önce bu haktan yararlananlar bu hükümden yararlandırılmazlar. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve
Dışticaret Müsteşarlığında geçici olarak sözleşmeli çalışanlardan Müsteşarlıkça
uygun görülenlerin sözleşme süreleri 31/12/1994 tarihine kadar devam eder.
Bunlardan isteyenler hakkında bu madde hükmü uygulanabilir." MADDE 33- Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. MADDE 34- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür. EK CETVEL-I HAZİNE VE DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI MERKEZ TEŞKİLATI Müsteşar Müsteşar
  Yardımcısı Ana
  Hizmet birimleri Müsteşar Müsteşar
  Yardımcısı 1.
  Dış Ekonomik İlişkiler Genel Mdlüğü Müsteşar
  Yardımcısı 2.
  Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü Müsteşar
  Yardımcısı 3.
  Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü Müsteşar
  Yardımcısı 4.
  İhracat Genel Müdürlüğü Müsteşar
  Yardımcısı 5.
  İthalat Genel Müdürlüğü 6.
  Anlaşmalar Genel Müdürlüğü 7.
  Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü 8.
  Avrupa Topluluğu Koordinasyon Genel Müdürlüğü 9.
  Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü 10.
  Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü 11.
  Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 12.
  Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü 13.
  Fon Yönetimi Genel Müdürlüğü 14.
  Türk Devletleri ile Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel Müdürlüğü Ticari İlişkiler Genel Müdürlüğü Danışma
  ve Denetim Birimleri Yardımcı
  Birimler 1.
  Bankalar Yeminli Murakıpları Kurulu Başkanlığı 1.
  Personel Dairesi Başkanlığı 2.
  Hukuk Müşavirliği Başkanlığı 2.
  İdari ve Mali İşler Dairesi 3.
  Müsteşarlık Müşavirleri 3.
  Savunma Uzmanlığı 4.
  Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı 5.
  Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı EK (I) SAYILI LİSTE Kurumu: Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilatı: Merkez İHDAS EDİLEN KADROLAR Sınıfı ÜNVANI Kadro
  Derecesi Serbest Kadro
  Adedi Tutulan
  Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar
  Yardımcısı 1 1 - 1 GİH Fon
  Yönetimi Genel müdür 1 1 - 1 GİH Türk
  Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel Müdürü 1 1 - 1 GİH Hazine
  Kontrolörleri Kurulu Başkanı 1 1 - 1 GİH Sigorta
  Denetleme Kurulu Başkanı 1 1 - 1 GİH Genel
  Müdür Yardımcısı 1 8 - 8 GİH Hukuk
  Müşaviri 1 2 - 2 GİH Hukuk
  Müşaviri 2 1 - 1 GİH Daire
  Başkanı 1 18 - 18 GİH Müsteşarlık
  Müşaviri 1 5 - 5 GİH Şube
  Müdürü 1 15 - 15 GİH Şube
  Müdürü 2 13 - 13 GİH Şube
  Müdürü 3 13 - 13 GİH Şube
  Müdürü 4 13 - 13 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 1 25 - 25 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 2 20 - 20 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 3 15 - 15 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 4 15 - 15 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 5 20 - 20 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 6 20 - 20 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 7 10 - 10 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 1 20 - 20 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 2 15 - 15 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 3 15 - 15 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 4 10 - 10 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 5 10 - 10 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzmanı 6 10 - 10 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzman Yardımcısı 8 60 - 60 GİH Hazine
  ve Dışticaret Uzman Yardımcısı 9 60 - 60 THS Hazine
  ve Dışticaret Uzman Yardımcısı 8 15 - 15 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 1 8 - 8 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 2 5 - 5 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 3 5 - 5 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 4 6 - 6 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 5 7 - 7 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 6 6 - 6 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı 7 6 - 6 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı Yardımcısı 8 9 - 9 GİH Sigorta
  Denetleme Uzmanı Yardımcısı 9 20 - 20 GİH Aktüer 1 5 - 5 GİH Aktüer 2 4 - 4 GİH Aktüer 3 4 - 4 GİH Aktüer 4 4 - 4 GİH Aktüer 5 5 - 5 GİH Aktüer 6 6 - 6 GİH Aktüer 7 6 - 6 GİH Aktüer
  Yardımcısı 8 6 - 6 GİH Aktüer
  Yardımcısı 9 13 - 13 GİH Çözümleyici 1 7 - 7 GİH Çözümleyici 2 6 - 6 GİH Çözümleyici 3 3 - 3 GİH Çözümleyici 4 3 - 3 GİH Çözümleyici 5 3 - 3 THS Mühendis 2 2 - 2 THS Mühendis 4 2 - 2 THS Mühendis 6 2 - 2 GİH Programcı 1 3 - 3 GİH Programcı 2 8 - 8 GİH Programcı 3 6 - 6 GİH Programcı 4 4 - 4 GİH Programcı 5 7 - 7 GİH Programcı 6 13 - 13 GİH Programcı
  Yardımcısı 7 5 - 5 GİH Programcı
  Yardımcısı 8 9 - 9 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 7 2 - 2 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 8 2 - 2 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 7 7 - 7 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 8 3 - 3 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 9 3 - 3 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 10 7 - 7 THS Tekniker 3 2 - 2 THS Tekniker 4 2 - 2 THS Tekniker 5 2 - 2 GİH Hazine
  Sayman Yardımcısı 3 1 - 1 GİH Hazine
  Sayman Yardımcısı 4 2 - 2 GİH Şef 3 5 - 5 GİH Şef 4 5 - 5 GİH Şef 5 5 - 5 GİH Şef 6 5 - 5 SHS Hemşire 3 1 - 1 SHS Hemşire 4 1 - 1 GİH Memur 5 4 - 4 GİH Memur 6 6 - 6 GİH Memur 7 6 - 6 GİH Memur 8 4 - 4 GİH Daktilograf 5 5 - 5 GİH Daktilograf 6 5 - 5 GİH Daktilograf 7 5 - 5 GİH Daktilograf 8 2 - 2 GİH Daktilograf 9 2 - 2 GİH Sekreter 7 8 - 8 GİH Sekreter 8 7 - 7 GİH Santral
  Memuru 10 1 - 1 GİH Şoför 7 4 - 4 GİH Şoför 8 4 - 4 GİH Şoför 9 4 - 4 GİH Koruma
  ve Güvenlik Görevlisi 5 10 - 10 GİH Koruma
  ve Güvenlik Görevlisi 6 10 - 10 GİH Koruma
  ve Güvenlik Görevlisi 7 10 - 10 GİH Koruma
  ve Güvenlik Görevlisi 8 15 - 15 GİH Koruma
  ve Güvenlik Görevlisi 9 15 - 15 GİH Koruma
  ve Güvenlik Görevlisi 10 15 - 15 YHS Dağıtıcı 7 5 - 5 YHS Dağıtıcı 8 4 - 4 YHS Dağıtıcı 9 2 - 2 YHS Dağıtıcı 10 1 1 EK (I) SAYILI LİSTE Kurumu: Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilatı: Taşra İHDAS EDİLEN KADROLAR Sınıfı ÜNVANI Kadro
  Derecesi Serbest
  Kadro Adedi Tutulan
  Kadro Adedi Toplam GİH Serbest
  Bölge Müdürü 1 1 - 1 THS Mühendis 1 2 - 2 THS Mühendis 1 2 - 2 THS Mühendis 3 2 - 2 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 5 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 6 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 7 4 - 4 GİH Bilgisayar
  İşletmeni 8 4 - 4 GİH Memur 5 10 - 10 GİH Memur 8 8 - 8 GİH Sekreter 5 2 - 2 GİH Sekreter 6 2 - 2 GİH Sekreter 7 2 - 2 GİH Daktilograf 5 4 - 4 GİH Daktilograf 6 4 - 4 GİH Daktilograf 7 4 - 4 GİH Şoför 5 2 - 2 GİH Şoför 6 2 - 2 YHS Şoför 7 2 - 2 YHS Hizmetli 5 3 - 3 YHS Hizmetli 6 3 - 3 YHS Hizmetli 7 5 5 EK (I) SAYILI LİSTE Kurumu: Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilatı : Döner Sermaye Sınıfı UNVANI Kadro
  Derecesi Serbest
  Kadro Adedi Tutulan
  kadro Adedi Toplam GİH Döner
  Sermaye Merkez Müdürü 1 1 - 1 GİH İşletme
  Müdürü 2 3 - 3 GİH Sayman 3 2 - 2 GİH Veznedar 5 1 - 1 GİH Veznedar 6 1 - 1 GİH Şef 5 1 - 1 GİH Şef 6 1 - 1 GİH Ayniyat
  Memuru 7 1 - 1 GİH Ayniyat
  Memuru 8 1 - 1 GİH Ambar
  Memuru 7 1 - 1 GİH Ambar
  Memuru 8 1 - 1 GİH Mutemet 5 1 - 1 GİH Mutemet 6 1 - 1 GİH Memur 8 1 - 1 GİH Memur 9 2 - 2 GİH Daktilograf 8 2 - 2 GİH Daktilograf 9 2 - 2 YHS Hizmetli 10 1 - 1 YHS Hizmetli 11 1 - 1 B. Dayanılan Anayasa Kuralları: İptal gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır: 1- "BAŞLANGIÇ Ebedi Türk vatan ve milletinin bütünlüğüne ve kutsal Türk Devletinin
varlığına karşı, Cumhuriyet devrinde benzeri görülmemiş bölücü ve yıkıcı kanlı
bir iç savaşın gerçekleşme noktasına yaklaştığı sırada, Türk Milletinin ayrılmaz parçası olan Türk Silahlı Kuvvetlerinin,
milletin çağrısıyla gerçekleştirdiği 12 Eylül 1980 harekâtı sonucunda, Türk
Milletinin meşrû temsilcileri olan Danışma Meclisince hazırlanıp, Milli
Güvenlik Konseyince son şekli verilerek Türk Milleti tarafından kabul ve tasvip
ve doğrudan doğruya O'nun eliyle vazolunan bu ANAYASA: - Türkiye CumhuriyetininKurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman
Atatürk'ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O'nun inkılâp ve ilkeleri
doğrultusunda; - Dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi
olarak; Türkiye Cumhuriyetinin ilelebet varlığı, refahı, maddî ve manevî
mutluluğu ile çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi yönünde; - Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız
Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmağa yetkili kılınan
hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun
icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı; - Kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük
sıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaret
ve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak
Anayasa ve kanunlarda bulunduğu; - Hiçbir düşünce ve mülahazanın Türk millî menfaatlerinin, Türk
varlığının Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve
manevî değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılâpları ve
medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve lâiklik ilkesinin gereği
kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle
karıştırılmayacağı; - Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden
eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve
hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu
yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu; - Topluca Türk vatandaşlarının millî gurur ve iftiharlarda, millî
sevinç ve kederlerde, millî varlığa karşı hak ve ödevlerde, nimet ve
külfetlerde ve millet hayatının her türlü tecellisinde ortak olduğu, birbirinin
hak ve hürriyetine kesin saygı, karşılıklı içten sevgi ve kardeşlik
duygularıyla ve "Yurtta sulh, cihanda sulh" arzu ve inancı içinde,
huzurlu bir hayat talebine hakları bulunduğu; FİKİR, İNANÇ VE KARARIYLA anlaşılmak, sözüne ve ruhuna bu yönde
saygı ve mutlak sadakatle yorumlanıp uygulanmak üzere, TÜRK MİLLETİ TARAFINDAN, demokrasiye âşık Türk evlatlarının vatan
ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur." 2. "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 3. "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 4. "MADDE 91.- Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar
Kuruluna kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemez. Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, amacını,
kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla
kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir. Bakanlar Kurulunun istifası, düşürülmesi veya yasama döneminin
bitmesi, belli süre için verilmiş olan yetkinin sona ermesine sebep olmaz. Kanun hükmünde kararnamenin, Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından süre bitiminden önce onaylanması sırasında, yetkinin son bulduğu veya
süre bitimine kadar devam ettiği de belirtilir. Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde, Cumhurbaşkanının Başkanlığında
toplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde kararname çıkarmasına ilişkin
hükümler saklıdır. Kanun hükmünde kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün
yürürlüğe girerler. Ancak, kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir
tarih de gösterilebilir. Kararnameler, Resmi Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulur. Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle ve
ivedilikle görüşülür. Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayan
kararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilen kararnameler
bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlükten kalkar.
Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, bu
değişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer." 5. "MADDE 123.- İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür
ve kanunla düzenlenir. İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden
yönetim esaslarına dayanır. Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği
yetkiye dayanılarak kurulur." 6. "MADDE 128.- Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer
kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer
özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla
özel olarak düzenlenir." 7. "MADDE 153.- Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi
İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede
yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi
iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih,
kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. İptal
kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet
Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukukî boşluğu dolduracak kanun
tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve
yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve
tüzelkişileri bağlar." C. İlgili Yasa Kuralları : Dava konusu Kanun Hükmünde Kararname'nin dayanağını oluşturan
24.6.1993 günlü, 3911 sayılı "Memurlar ve Diğer Kamu Gö revlileri
Hakkındaki Bazı Kanunlar ile Teşkilat Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair
Yetki Kanunu" Amaç MADDE 1.- Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin
çalışmalarında etkinliği artırmak, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli ve
verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak üzere bunların malî, sosyal ve diğer
haklarında iyileştirmeler yapmak; yürütme organı bünyesindeki kamu kurum ve
kuruluşlarının (Genelkurmay Başkanlığı hariç) kuruluş, görev ve yetkilerine
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak ve Genel, Katma, Özel ve Özerk
bütçeli bütün kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz mallar üzerindeki yönetim
vetasarruf esaslarının tespiti; BAĞ-KUR, SSK ve TC. Emekli Sandığı Kanunlarında
düzenlemelerde bulunmak; özelleştirme kapsamına giren kuruluşlarla diğer kurum
ve kuruluşlar arasındaki ihtilafların çözülmesi esaslarının tespiti; TC. Merkez
Bankası ve BankalarKanunu ile Sigorta Murakabe Kanununda düzenlemeler yapılması
için ivedi ve zorunlu hallere münhasır olmak üzere Bakanlar Kuruluna Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektir. Kapsam MADDE 2.- Bu Kanuna göre çıkarılacak Kanun Hükmünde Kararnameler; a) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlarla diğer kamu
görevlilerinin malî, sosyal ve diğer haklarıyla ilgili olan kanun ve kanun
hükmünde kararnamelerde, b) Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin
olarak, kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasında bölünüşüne, bağlı ve ilgili
kuruluşlar kurulmasına, mevcut kurum ve kuruluşların birleştirilmesine veya
kaldırılmasına, bunların kuruluş biçimlerine, görev, yetki ve yükümlülüklerine
ait esaslarla bu esaslar çerçevesinde teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine
ilişkin hükümlerinde, c) 28.5.1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanunun Beşinci Bölümünde, d) Genel, Katma, Özel ve Özerk bütçeli bütün kamu kurum ve
kuruluşlarına ait taşınmaz mallar üzerindeki yönetim ve tasarruf esaslarının
tespiti; BAĞ-KUR, SSK ve TC. Emekli Sandığı Kanunlarında düzenlemelerde
bulunmak; özelleştirme kapsamına giren kuruluşlarla diğer kamu kurum ve
kuruluşları arasındaki ihtilafların çözülmesi esaslarının tespiti; TC. Merkez
Bankası ve Bankalar Kanunu ile Sigorta Murakabe Kanununda, Yapılacak değişiklik ve yeni düzenlemeleri kapsar. İlkeler MADDE 3.- Bakanlar Kurulu, ivedi ve zorunlu durumlara münhasır
olmak kaydıyla, 1 inci madde ile verilen yetkiyi kullanırken; a) Kamu hizmetlerinin verimli ve etkin bir şekilde yürütülmesini;
ülkenin ekonomik ve sosyal durumunu dikkate alarak yeterli ve adil bir ücret
seviyesini sağlamayı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin malî, sosyal ve
diğer haklarında, hizmetin özellik ve gereklerine uygun iyileştirmeler yapmayı, b) Başbakanlık, bakanlıklar ve bunlara bağlı kuruluşlar eliyle,
genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde iş bölümü ve
koordinasyonun sağlanmasını; bağlı ve ilgili kuruluşlar kurulurken benzer
hizmetlerin tek kuruluş veya birim tarafından yürütülmesini ve kaynak
kullanımında israfın önlenmesini, c) 28.5.1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanunun Beşinci Bölümünde
değişiklik yapılırken ülke ekonomisine yararlılık, verimlilik ve kârlılık
esaslarını, Gözönünde bulundurur. Yetki Süresi MADDE 4.- Bu Kanunla Bakanlar Kuruluna verilen yetki, bir yıl süre
ile geçerlidir. Bu süre içinde Bakanlar Kurulu birden fazla kanun hükmünde
kararname çıkartabilir. MADDE 5.- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 6.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. III. İLK İNCELEME ve ESASIN İNCELENMESİ : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Güven DİNÇER,
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Mustafa GÖNÜL, Oğuz AKDOĞANLI, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN,
Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN ve Sacit ADALI'nın
katılmalarıyla 6.10.1993 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, konunun
özelliği nedeniyle başka hususlar üzerinde durulmaksızın işin esasına geçilerek
incelemenin sürdürülmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. İşin esasına ilişkin rapor, dava dilekçesi ve ekleri, iptali
istenilen Kanun Hükmünde Kararname kurallarıyla dayanılan Anayasa kuralları,
bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü : A- Kanun Hükmünde Kararname Hakkında Genel Açıklama : Kanun Hükmünde Kararname (KHK) Kurumu, 22.9.1971 günlü ve 1488
sayılı Yasa ile 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde yapılan değişiklik sonucu
hukukumuza girmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde "Parlamenter
rejimlerde, kanun yapmanın belli usullere uyulmak zorunluluğu sebebiyle zaman
aldığı ve gecikmeler meydana getirdiği bir gerçektir. Değişen iktisadî ve
sosyal şartların gereği olarak bazı hukuk kurallarının bu usuller dışında
yürürlüğe konulabilmesi çağdaş devlet anlayışının tabiî sonucu olarak karşımıza
çıkmaktadır. Anayasa'nın 5. maddesi hükmünün prensibini bozmamak ve her halde
önceden yasama meclislerince esasları bir kanunla tesbit olunan sınırlar
içerisinde kalmak kaydıyla hükümete KHK'ler çıkarma yetkisinin verilmesi ve bu
yetkiyi düzenleyen hükmün TBMM.nin genel olarak görev ve yetkilerini belirleyen
64. maddesine eklenmesi uygun görülmüştür." denilmektedir. KHK'ler,
temelde 1961 Anayasası'ndan çok farklı olmamakla birlikte 1982 Anayasası'nda
kimi yeniliklerle ve fakat benzer gerekçelerle 91. maddede düzenlenmiştir.
Böylece, hem yürütme organını güçlendirmek hem de değişen ekonomik ve sosyal
konuların ortaya çıkardığı sorunlara ivedi çözümler bulmak amacına ulaşılmak
istenilmiştir. Olağan dönemlerde çıkarılan KHK'lerin mutlaka bir yetki yasasına dayanması
zorunludur. Yetki Yasası'nın içeriği ve öğeleri de Anayasa'nın 91. maddesinde
belirlenmiştir. 87. maddede ise Bakanlar Kurulu'na "belli konularda"
KHK çıkarma yetkisi vermek TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Bakanlar Kurulu'nun belli bir konuda KHK çıkarabilmesi için
öncelikle TBMM tarafından kendisine bu konuda yasa ile bir yetkinin verilmiş
olması gerekir. Bakanlar Kurulu, bir yasa ile önceden yetkilendirilmedikçe,
kendiliğinden KHK çıkartamaz. Yasa ile verilen yetkiye dayanılarak çıkartılan
KHK, yürürlükteki yasa hükümlerini kaldırabilmekte ve değiştirebilmekte, başka
bir anlatımla yasanın hukuksal gücüne sahip bulunmaktadır. Yasama yetkisinin,
"kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak" öğelerini içerdiği
kuşkusuzdur. KHK, yürürlükteki yasahükümlerini kaldırabilmekte ve
değiştirebilmektedir. Anayasa'da öngörüldüğü biçimi ile KHK'ler yapısal (organik-uzvî)
bakımdan yürütme organı işlemi, işlevsel (fonksiyonel) yönden ise yasama işlemi
niteliğindedirler. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi verdiği yetkiyi bir yasa
ile her zaman geri alabileceği gibi kendisine sunulan KHK'leri aynen kabul
etmek ya da reddetmek zorunda olmayıp dilediğinde değiştirerek de kabul
edebilir. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin verilmesi, yasayla düzenlemesi
gereken konuların yasama alanından çıkarılıp yürütme organının düzenleme
alanına sokulması sonucunu doğurmaz. Bu nedenle, Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma
yetkisinin verilmiş olması Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen "Yasama
yetkisinin devredilmezliği" ilkesini ortadan kaldırmaz. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarılabilmesine yetki veren yasada yer
alması zorunlu öğeler Anayasa'nın bu konuya ilişkin 91. maddesinin ikinci
fıkrasında gösterilmiştir. Buna göre : "Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin
amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla
kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir." Bundan anlaşılacağı gibi
yetki yasası, yürürlüğe konulacak KHK'nin amacını, kapsamını, ilkelerini,
kullanma süresini ve bu süreiçinde birden çok kararname yürürlüğe konulup
konulamayacağını belirtmek zorundadır. Bakanlar Kurulu'na verilen türevsel
yetki, yasada öngörülen amaç, ilke, kapsam ve süre ile sınırlı bir yetkidir. O
halde, yetki yasasında Anayasa'nın belirlediği öğelerinbelli bir içeriğe
kavuşturularak somutlaştırılması gerekir. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin "belli
konularda" verilebileceği 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde açıkça
belirtildiği halde, 1982 Anayasası'nın yetki yasasının sahip olması gereken
öğelerini gösteren 91. maddesinde bu koşul yer almamaktadır. Ancak, 1982
Anayasası'nın 87. maddesinde "... Bakanlar Kuruluna belli konularda Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermek..." TBMM'nin görev ve yetkileri
arasında sayılmış bulunmaktadır. Bu nedenle, 91. maddede "belli
konularda" ifadesinin yer almaması bir noksanlık sayılamaz. Çünkü, 87.
maddede, Bakanlar Kurulu'na verilecek KHK çıkarma yetkisinin ancak belli
konularda olabileceği açıkça gösterilmektedir. Bu durumda, Türkiye Büyük Millet
Meclisi,Bakanlar Kurulu'na ancak belli konularda bu yetkiyi verebilir; her
konuyu kapsayacak biçimde bir KHK çıkarma yetkisi veremez. KHK'nin konusunun
yetki yasasında belirlenmesi zorunludur. Yetki, somutlaştırılmış ve belli bir
konuda tanınmalıdır. Bakanlar Kuruluna sınırları belirsiz bir konuda KHK
çıkarma yetkisi verilemez. KHK'nin konusu da yetki yasasında belirlenen
çerçevenin dışına çıkamaz. KHK'nin yetki yasasında belirtilen amaç, kapsam ve
ilkelere de uygun olması gerekir. Verilen yetkinin konusunun yasada
gösterilmesi zorunluluğunun bu yasaya dayanılarak yürürlüğe konulan KHK'lerin
yetki yasası kapsamı içinde kalıp kalmadıklarının hem yargısal hem de siyasal
denetimlerinin yapılması yönünden çok büyük bir önemi vardır. Yetki Yasası'nın
kapsamı dışında yürürlüğe konulan veya başka bir anlatımla yasanın öngörmediği
bir konuda düzenleme yapan bir KHK'nin Anayasa'ya aykırı olacağı kuşkusuzdur. Anayasa'da kimi konuların KHK'lerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır.
91. maddenin birinci fıkrasında "Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar
Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak, sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemez." denilmektedir. Buna göre, Anayasa'nın KHK'lerle düzenlenemeyeceğini belirlediği
konularda TBMM tarafından Bakanlar Kurulu'na düzenlemede bulunması için bir
yetki verilmesi de olanaksızdır. Verilen yetkinin konusunun belli olmasının,
Anayasa'nın 91. maddesindeki "yetki verilemeyecek konular"ı da
kapsayıp kapsamadığının incelenebilmesi yönünden de önemi büyüktür. Bu nedenlerle, Bakanlar Kurulu'nun hangi konularda KHK
çıkarabileceği Yetki Yasası'nda açıkça belirtilmeli ve verilen yetki konu
yönünden mutlaka belirgin olmalıdır. Anayasa'nın 91. maddesine göre Yetki
Yasası'nda çıkarılacak KHK'nin "amacı", "kapsamı" ve
"ilkeleri"nin de belirtilmesi gerekir. Amaç, BakanlarKurulu'nun
kendisine verilen yetki ile neleri gerçekleştirmesinin istendiğini
belirlediğinden yetki yasasında KHK'nin amacı da somut olarak açıklanmalıdır.
KHK'nin amacı ve kapsamı da konusu gibi geniş içerikli her yöne çekilebilecek
biçimde genel anlatımlarla gösterilmemeli; değişik yorumlamaya elverişli olmamalıdır.
KHK'nin yetki yasasında gösterilen amaç ve kapsam doğrultusunda, verilen
ilkelere uygun çıkarılıp çıkarılmadığının saptanması hem yargısal hem de
siyasal denetim yönünden zorunludur. KHK, yasada gösterilen amacı dışında
yürürlüğe konulmuşsa ya da yetkinin kapsamını aşıyorsa veya ilkelere uygun
değilse bu durumu onu yetki yasasına ve dolayısıyla Anayasa'ya aykırı düşürür. Anayasa'ya göre yetki yasasında, Bakanlar Kurulu'na verilen
yetkinin süresinin de gösterilmesi zorunludur. Bu zorunluluk, Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin yetkilerini çok uzun bir süre yürütme organına vermekten
alıkoymaktadır. Yasada öngörülen sürenin bitiminden sonra çıkarılan KHK'nin
Anayasa'ya aykırı düşeceği kuşkusuzdur. Ancak, yetki süresi içerisinde
çıkarılmış olan KHK'ler yasadaki sürenin bitiminden sonra da Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nce onaylanmış olmasalar da geçerliliklerini korurlar. Anayasa'nın 91. maddesinde ayrıca "Kanun hükmünde
kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler. Ancak,
kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir. Kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulur. Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle ve
ivedilikle görüşülür. Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayan
kararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilen
kararnameler bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlükten
kalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, bu
değişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer."
denilmektedir. B- KHK'nin Yargısal Denetimi : Anayasa'ya göre KHK'ler Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin denetimine
bağlıdırlar. Anayasa'nın 91. maddesinde "Kararnameler, Resmî Gazete'de
yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelik ve
ivedilikle görüşülür." denilmektedir. Öncelik ve ivedilik koşuluyla, yetki
yasalarının gecikmeden çıkarılabilmesi ve çıkarıldıktan sonra da yürürlüğe
konulan KHK'lerin aynı biçimde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde karara
bağlanması istenilmiştir. Anayasa'da KHK'lerin siyasal denetimi yanında yargısal denetimi de
öngörülmüştür. KHK'ler, işlevsel (fonksiyonel) yönden yasama işlemi niteliğinde
olduklarında bunların yargısal denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi de
Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir. Anayasa'nın 148., 150., 151., 152. ve 153.
maddeleri hükümlerine göre, KHK'lerin Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından
uygunluğunu Anayasa Mahkemesi denetler. KHK'nin yargısal denetiminin sözkonusu olduğunda KHK'nin dayandığı
yetki yasasının öncelikle Anayasa'ya daha sonra da KHK'nin kendisinin hem yetki
yasasına hem de Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir.
Hernekadar, Anayasa'nın 148. maddesinde KHK'lerin yetki yasalarına uygunluğunun
denetlemesinden değil yalnızca Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından
uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de, Anayasa'ya uygunluk
denetiminin içerisine öncelikle KHK'nin yetki yasasına uygunluğunun denetimi
girer. Çünkü, Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki yasasında belirtilen sınırlar
içerisinde KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. Yetki yasası olmazsa (Anayasa mad.
121 dışında) KHK olamaz. Bu yetkinin dışına çıkılması KHK'yi Anayasa'ya aykırı
duruma getirir. Böylece, KHK'nin yetki yasasına aykırı olması Anayasa'ya aykırı
olması ile özdeşleşir. Nitekim, 3268, 3347 ve 3479 sayılı Yetki Yasalarına
dayanılarak yürürlüğe konulan 335 ve 347 sayılı KHK'ler dayandırıldıkları Yetki
Yasalarının kapsamı dışında kalmaları nedeniyle Anayasa Mahkemesi'nin 8.2.1989
gün E.1988/38, K.1989/7 ve 16.5.1989 gün E.1989/4, K.1989/23 sayılı
kararlarıyla iptal edilmiştir. Olağanüstü Hal KHK'leri dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan
(mad. 121) alırlar. Bu tür KHK'lerin bir yetki yasasına dayanması gerekli
değildir. Buna karşın, olağan KHK'lerin bir yetki yasasına dayanmaları
zorunludur. KHK'ler, yasa gücünü dayandıkları yetki yasasından alırlar. Bu
nedenle KHK'ler ile dayandıkları yetki yasası arasında çok sıkı bir bağ vardır. Yetki Yasası, KHK ve KHK'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce
aynen ya da değiştirilerek kabulü birbirinden bağımsız işlemler olmayıp
Anayasa'da öngörülen bir sürecin değişik aşamalarıdır. KHK'nin yetki yasası ile
olan bağı, KHK'yi aynen ya da değiştirerek kabul eden yasa ile kesilir. Bu
yasa, KHK'yi kendi bünyesine alarak genel anlamda bir yasa niteliğine
dönüştürür. Bu nedenle, KHK ile dayandığı yetki yasası arasındaki bağ KHK'nin
aynen ya da değiştirilerek yasaya dönüşmesine kadar devam etmektedir. KHK, yasa
gücünü, dayandığı yetki yasası ile konulan esaslara uygunluğu ve yetki yasasının
da Anayasa'ya uygunluğu varsayıldığı için kazanmaktadır. Yetki yasasının
Anayasa'ya aykırılığının saptanması ya da bu nedenle iptaline karar verilmesi
durumunda, bu varsayım gerçekleşmediğinden, bu yasaya dayanılarak çıkartılan
KHK Anayasal dayanaktan yoksun kalır. Bu durumda KHK, Anayasa'nın uygun gördüğü
ölçünün ötesinde verilen bir yetkinin kullanılması sonucu çıkartılmış olması
nedeniyle Anayasa'ya aykırılık oluşturur. KHK; yetki yasasına ve içeriği
yönünden de Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dayandığı yetki yasası Anayasa'ya
aykırı ise bu nedenle iptali gerekir. KHK'nin Anayasa'ya uygun bir yetki yasasına dayanması geçerliliğin
ön koşuludur. Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan veya dayandığı yetki
yasası Anayasa'ya aykırı olan bir KHK'nin kuralları, içerikleri yönünden
Anayasa'ya aykırılık oluşturmasalar bile, Anayasa'ya uygunluğundan söz
edilemez. Öbür yönden, KHK'lerin Anayasa'ya uygunluk denetimleri yasaların
denetimlerinden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde; "Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz." denilmektedir. Bu
nedenle yasaların denetimde, onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup
olmadıkları saptanır. KHK'ler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem
dayandıkları yetki yasasına hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar. Bu
nedenlerle, KHK kurallarının içerikler yönünden de Anayasa'ya uygunluk
denetiminin yapılabilmesi için öncelikle ortada Anayasa'ya uygun bir yetki
yasasının varlığı gerekir. KHK'lerin Anayasa'ya aykırılığı saptanmış ya da bu nedenle iptal
edilmiş bir yetki yasasına uygun olup olmadığının incelenmesi ise denetimi
anlamsız kalır. Çünkü Anayasa'ya aykırı bir yetki yasasına dayanılarak
çıkartılan KHK'lerin Anayasa'ya uygun görülmesi olanaksızdır. Yetki yasasının iptalinin, bu yasaya dayanılarak çıkartılan KHK'lere
etkisinin Anayasa'nın 153. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi uygun
değildir. Çünkü, Anayasa'nın 153. maddesindeki "İptal kararları geriye
yürümez." kuralına dayanarak, yetki yasasınıniptaline ilişkin kararın,
Resmî Gazetede yayımı gününe kadar çıkarılan KHK'lerin etkilenmeyeceği
biçiminde bir ilke de konulamaz. Bütün bu nedenlerle dayandığı yetki yasasının Anayasa'ya
aykırılığı saptanan ya da iptaline karar verilen KHK'lerin, Anayasa'nın
Başlangıç'ındaki "Hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen
hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına
çıkamayacağı", 2. maddesindeki "Hukuk devleti" ilkeleriyle 6.
maddesindeki "Hiç kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet
yetkisi kullanamaz." kuralı ve KHK çıkarma yetkisine ilişkin 91.
maddesiyle bağdaştırılmaları olanaksızdır. Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan, yetki yasasının kapsamı
dışında kalan, dayandığı yetki yasasının Anayasa'ya aykırılığı saptanan ya da
Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilen KHK'lerin anayasal konumları
birbirinden farksızdır. Böyle durumlarda KHK'ler anayasal dayanaktan yoksun
bulunduklarından içerikleri Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dava açıldığında
iptalleri gerekir. C- 508 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa'ya Aykırılığı
Sorunu : Dava dilekçesinde 508 sayılı "Hazine ve Dış Ticaret
Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına
İlişkin Kanun Hükmünde Kararname"nin Anayasa'nın Başlangıçtaki temel
ilkelerine, 2., 10., 91., 123., 128. ve 153. maddelerine aykırı olması
nedeniyle iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Ancak, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 29. maddesi hükmügereğince
Anayasa Mahkemesi, Anayasa'ya aykırılık konusunda ilgililer tarafından ileri
sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir. İstemle bağlı kalmak koşuluyla
başka bir gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık kararı verilebilir. Dava konusu edilen 508 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 24.6.1993
gün ve 3911 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak çıkartılmıştır. KHK'nin
dayandığı 3911 sayılı Yetki Yasası ise bir bölümünün Anayasa'nın 153.
maddesine, kalan bölümünün de Anayasa'nın 7., 87. ve 91. maddelerine aykırılığı
nedeniyle Anayasa Mahkemesi'nin 16.9.1993 gün ve Esas 1993/26, Karar 1993/28
sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Böylece, 508 sayılı KHK anayasal dayanaktan yoksun kalmıştır. KHK'lerin yargısal denetimi bölümünde açıklanan nedenlerle
Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilen 3911 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak
çıkarılmış bulunan 508 sayılı KHK Anayasa'nın Başlangıç'ında yer alan
egemenliği "Millet adına kullanmağa yetkili kılınan hiçbir kişi ve
kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasive bunun icaplarıyla
belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı", 2. maddesindeki "hukuk
devleti", 6. maddesindeki "Hiçbir kimse veya organ kaynağını
Anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.", ilkeleriyle, KHK
çıkarma yetkisine ilişkin 91. maddesine aykırıdır. Bu gerekçe karşısında dava
dilekçesinde ileri sürülen diğer aykırılık nedenlerin üzerinde durulmaksızın
KHK'nin 1. maddesinin iptali gerekir. Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ ve Sacit ADALI bu görüşe
katılmamışlardır. D- İptal Hükmünün Yürürlüğe Gireceği Gün Sorunu: Anayasa'nın 153. maddesi ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesi hükümleri
uyarınca, yasa, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi
İçtüzüğü yada bunların belirli madde veya hükümleri iptal kararının Resmî
Gazete'de yayımlandığı gün yürürlükten kalkar. Ancak, Anayasa Mahkemesi, iptal
kararı ile meydana gelecek olan hukuksal boşluğu kamu düzenini tehdit veya kamu
yararını ihlal edici nitelikte görürse, boşluğun doldurulması için iptal
kararının yürürlüğe gireceği günü ayrıca kararlaştırabilir. Dava konusu 508 sayılı KHK'nin iptaline karar verilmesi ile
meydana gelen hukuksal boşluk kamu yararını olumsuz yönde etkileyecek nitelikte
olduğundan, gerekli göreceği yeni düzenlemeleri yapması için Yasama organına
süre tanımak amacıyla iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından
başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun bulunmuştur. V- SONUÇ : A. 3.9.1993 günlü, 508 sayılı "Hazine ve Dışticaret
Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına ilişkin
Kanun Hükmünde Kararname"nin, dayanağını oluşturan 24.6.1993 günlü, 3911
sayılı Yetki Yasası'nın Anayasa Mahkemesi'nin 16.9.1993 günlü, Esas 1993/26,
Karar 1993/28 sayılı kararıyla iptal edilmiş bulunması nedeniyle Anayasa'ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Güven DİNÇER'in "Kanun Hükmünde Kararname'nin
Anayasa'nın 153. maddesindeki Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı
ilkesine aykırılığı nedeniyle iptali gerekir." yolundaki gerekçede değişik
oyu, Haşim KILIÇ ile Sacit ADALI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B. İptal nedeniyle oluşan hukukî boşluğun yasama organınca
doldurulması için Anayasa'nın 153. ve 2949 sayılı Yasa'nın 53. maddeleri
gereğince iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay
sonra yürürlüğe girmesine, OYBİRLİĞİYLE, 6.10.1993 gününde karar verildi. Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Üye Mustafa GÖNÜL Üye Oğuz AKDOĞANLI Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1993/40 Karar Sayısı : 1993/38 10 Kasım 1993 günlü, 21754 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Esas
1993/32, Karar 1993/32 sayılı karar nedeniyle yazılan "Değişik İptal
Gerekçesi" bu karar için de geçerlidir. Güven
  DİNÇER Başkanvekili