ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/121 Karar Sayısı : 2024/118 Karar Tarihi : 27/6/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi İTİRAZIN KONUSU: 1/6/1989
tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali
Müşavirlik Kanunu’nun 50. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer
alan “Maliye Bakanlığının uygun görüşü alındıktan sonra…” ibaresinin “anılan
maddenin birinci fıkrasının (e) ve (m) bentleri” yönünden Anayasa’nın 135. maddesine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirler Odaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik Taslağı’nın bazı
maddelerinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca (Bakanlık) uygun görülmemesi
yönündeki işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer
aldığı 50. maddesi şöyledir: “ Yönetmelikler Madde 50- Bu Kanunla ilgili olarak
aşağıda belirtilen hususlar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir. a) Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve
yeminli mali müşavirliğe ait çalışma usul ve esasları. b) 7 nci maddeye göre sınav için
teşekkül ettirilecek komisyonun çalışma usulleri, sınav esasları, sınavın
konuları, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında
çalışma şekli, süresi (staj) ile ilgili diğer hususlar. c) Yeminli mali müşavirlerin tasdik
işlerine dair işlemler. d) Müracaat usulleri. e) Ruhsat verilmesi ve unvanın
kullanılması. f) Üye kayıt defteri, meslek kütüğü ve
meslek sicil numarası. g) Üye aidatları. h) Taşınmaz mallara sahip olma. i) Müşavirlik ve muhasebecilik ücretinin
esasları. j) Meslek mensuplarınca tutulacak defter
ve kayıtlar ile bunların bildirim mecburiyeti. k) Disiplin kovuşturması yapılması
konusunda karar verecek merci, disiplin cezalarını vermeye yetkili merciler,
disiplin cezalarına karşı yapılacak itirazın usul ve şartları ve disiplinle
ilgili diğer hususlar. l) Oda ve birlik personelinin istihdamı
ve özlük hakları ile ilgili hususlar. m) Kanunun uygulaması ile ilgili diğer
hususlar. n) Değerlendirme ve sınav
komisyonlarının çalışma usul ve esasları, bunların kimlerden oluşacağı,
nerelerde ve ne zaman çalışmaya başlayacakları ve diğer hususlar. a, b, c, j, k, l, m bentlerinde belirtilen yönetmelikler
Odalar Birliğince birliğin kurulmasından itibaren bir yıl içinde hazırlanır. Maliye
Bakanlığının uygun görüşü alındıktan sonra Resmi Gazete'de yayımlanır. (n) bendinde belirtilen yönetmelik en geç altı ay içinde
Maliye Bakanlığınca, diğer yönetmelikler Birlikçe, Birliğin kurulmasından
itibaren altı ay içinde çıkarılır. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cem GÜNDOĞDU
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (e)
bendi” Yönünden İptali Talebine İlişkin Başvurunun İncelenmesi 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda
bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak
anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın
bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 3568 sayılı Kanun’un 50. maddesinin ikinci fıkrasının
ikinci cümlesinde yer alan “Maliye Bakanlığının uygun görüşü alındıktan
sonra…” ibaresinin “anılan maddenin birinci fıkrasının (e) bendi” yönünden iptalini talep etmiştir. Anılan Kanun’un 50. maddesinin birinci
fıkrasında yönetmelikle düzenlenecek hususlara yer verilmiş, ikinci fıkrasında
ise birinci fıkranın (a),
(b), (c), (j), (k), (l) ve (m) bentlerinde belirtilen yönetmeliklerin Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğince
(Birlik) Birliğin kurulmasından itibaren bir yıl içinde hazırlanacağı hüküm
altına alınmıştır. İkinci fıkranın ikinci cümlesi de bu yönetmeliklerin
Bakanlığın uygun görüşü alındıktan sonra Resmî Gazete’de yayımlanacağını
öngörmektedir. 4. Bakılmakta olan davanın
konusu görüş için Bakanlığa gönderilen yönetmelik taslağının bazı maddelerinin
Bakanlıkça uygun görülmemesine yönelik işlemin iptali talebine ilişkindir.
Kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (e) bendi” yönünden iptali
talep edilmiş ise de söz konusu bent uyarınca hazırlanan yönetmelikler
Bakanlığın uygun görüşü alınması öngörülen yönetmeliklerden biri değildir.
Dolayısıyla kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 5. Açıklanan nedenle
kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma
imkânı bulunmadığından kuralın bu yönden iptali talebine ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. B. Kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (m)
bendi” Yönünden İptali Talebine İlişkin Başvurunun İncelenmesi 6. 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya
engel durumlar” başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “İtiraz
yoluna başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava
dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için
de bekletici mesele sayılır” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynı
mahkeme tarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulması
mümkün değildir. 7. 6216 sayılı Kanun’un “Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde ise Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiş
ve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında açık bir şekilde dayanaktan yoksun
veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından
esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 8. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemenin
kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (m) bendi” yönünden iptali
talebiyle Anayasa Mahkemesine birden fazla başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
Anayasa Mahkemesinin E.2024/71 esasına kayıtlı ilk başvurunun bu dava dosyası
için bekletici mesele yapılması gerekirken aynı kuralın iptali talebiyle tekrar
başvuruda bulunulmuş olması sebebiyle bu başvurunun incelenme imkânı
bulunmamaktadır. 9. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin
(2) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun aynı
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 50. maddesinin ikinci fıkrasının
ikinci cümlesinde yer alan “Maliye Bakanlığının uygun görüşü alındıktan
sonra…” ibaresinin; A. “ anılan maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ” yönünden itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından bu yönden iptaline karar
verilmesi talebiyle yapılan başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE, B. “ anılan maddenin birinci fıkrasının (m) bendi ” yönünden iptaline
karar verilmesi talebiyle yapılan başvurunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41.
maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralı fıkraları gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE, 27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR