ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/166 Karar Sayısı : 2023/186 Karar Tarihi : 8/11/2023 R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ
Edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 291. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...hükmün açıklanmasından
itibaren...” ibaresinin Anayasa’nın 13., 36. ve 141. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan
açılan ceza davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu
kuralın da yer aldığı 291. maddesi şöyledir: “ Temyiz istemi ve süresi Madde 291 – (1) Temyiz istemi, hükmün açıklanmasından itibaren on beş gün içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi
veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağa
geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır. Tutuklu bulunan sanık hakkında 263
üncü madde hükmü saklıdır. (2) Hüküm, temyiz yoluna başvurma hakkı olanların
yokluğunda açıklanmışsa, süre tebliğ tarihinden başlar ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan
SOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme,
bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri
sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu
hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan
maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması,
iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak
kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un 291. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...hükmün
açıklanmasından itibaren...” ibaresinin iptalini talep etmiştir. İtiraz konusu kuralla temyiz
süresinin hükmün açıklanmasından itibaren başlaması öngörülmüştür. 4. 23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 18. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca 1/6/2005 tarihi itibarıyla 4/4/1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu yürürlükten
kaldırılmıştır. Bununla birlikte 5320 sayılı Kanun'un “ Temyiz ve karar
düzeltme ” başlıklı 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde
bölge adliye mahkemelerinin, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk
Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri
Hakkında Kanun’un geçici 2. maddesi uyarınca Resmî Gazete’de ilan edilecek
göreve başlama tarihinden önce verilen kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar
1412 sayılı Kanun’un 322. maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları hariç
olmak üzere, 305 ila 326. maddelerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Anılan
hüküm uyarınca bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihi olan 20/7/2016
tarihinden önce verilen kararlar hakkında kesinleşinceye kadar 1412 sayılı
Kanun’un 305 ila 326. maddeleri uygulanmaya devam edilecektir. 5. Bakılmakta olan davada sanık hakkında kurulan
31/5/2016 tarihli ve E.2015/372, K.2016/353 sayılı mahkûmiyet kararının bölge
adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihi olan 20/7/2016’dan önce verildiği
anlaşılmaktadır. Bu itibarla bakılmakta olan davada 5320 sayılı Kanun'un 8.
maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca 1412 sayılı Kanun’un temyiz süresine
ilişkin 310. maddesi uygulanacak olup itiraz konusu kuralın uygulanma imkânı
bulunmamaktadır. 6. Açıklanan nedenle kuralın
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 291. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...hükmün
açıklanmasından itibaren...” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 8/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin
  GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE