ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1997/46 Karar Sayısı : 1997/54 Karar Günü : 10.6.1997 R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara Trafik İşlerine Bakmaya Yetkili 6.
Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları
Trafik Kanunu"nun 3.11.1988 günlü, 3493 sayılı Yasa ile değişik 115.
maddesinin son fıkrası ile 116. maddesinin üçüncü fıkrasının ve 115. maddesinin
son fıkrasındaki "... para cezaları ..." ile 116. maddesinin üçüncü
fıkrasındaki "Bu şekilde araç sahipleri ..." ibarelerinin,
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Trafik işaret levhalarına ilişkin kurallara aykırılık nedeniyle
açılan davada, Mahkeme, uygulanacak yasa kurallarının Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısıyla doğrudan başvuruda bulunmuştur. III- YASA METİNLERİ İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 2918 Sayılı Yasa'nın 115. maddesinin son fıkrası ; "116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak
üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına
ait olan hükümler kesindir." 2- 2918 Sayılı Yasa'nın 116. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın
tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz
edebilirler." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali
istenilen Yasa kuralları ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların
gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü : Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine göre itiraz yoluyla yapılan
başvurularda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı, başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek ve
savunmaları çerçevesinde bir karar vermek için göz önünde tutulması gereken
kurallardır. Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, "Tek Yön" işaretini
ihlâl eden sürücü hakkında 2918 sayılı Yasa'nın 47/c maddesine göre düzenlenen
"Trafik Ceza Tutanağı"na sürücünün itirazı ile ilgilidir. Mahkeme
davada, aynı Yasa'nın 3493 sayılı Yasa ile değişik 115/son ve 116/3.
fıkralarını uygulanacak kural kabul ederek, bu kuralların tamamının veya
115/son fıkrasındaki "... para cezaları ..." ile 116/3. fıkrasındaki
"... bu şekilde ... araç sahipleri ..." ibarelerinin Anayasa'ya
aykırılığı savıyla iptalini istemişti. a) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Değişik 116.
maddesinin üçüncü fıkrasında, "Bu şekilde uygulanan cezalar için araç
sahipleri cezanın tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye
itiraz edebilirler" denilmektedir. Görülmekte olan davâda, sürücünün "Tek Yön" ihlâlinin
belirlenmesi üzerine, hakkında aynı Yasa'nın 47/c maddesi gereğince Trafik Ceza
Tutanağı düzenlenmiş, kendisine de tebliğ edilmiştir. Trafik Yasası'nın 116.
maddesi; Yasa'nın 47. maddesinin (c) fıkrasına göre gıyapta düzenlenen ve idarî
para cezası niteliğinde olan trafik ceza tutanaklarına karşı mahkemede,
sürücüye değil, araç sahibine itiraz hakkı tanımaktadır. Bu nedenle, sürücünün
itiraz hakkı bulunmadığından ve bu kural başvuran Mahkeme'nin davada
uygulayacağı kural olmadığından, fıkraya yönelik itirazın, Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. b) Eylem, 2918 sayılı Yasa'nın 4199 sayılı Yasa ile değişik 47/c
maddesine girmektedir. Cezası ise, aynı Yasa'nın ek 3. maddesi ile arttırılıp
idarî para cezası olarak nitelendirilmiştir. 115. maddenin itiraz konusu son fıkrasında; "para cezaları
ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına ait hükümler
kesindir" denilmektedir. Aynı Yasa'nın 112. maddesinin birinci fıkrası "Bu Kanundaki,
hafif para cezasını veya, bununla birlikte hafif hapis cezasını ... gerektiren
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde ... bakılır" hükmünü
içermektedir. İdarî para cezaları yönünden trafik mahkemelerine verilmiş bir
görev bulunmamaktadır. Bu durumda başvurunun görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. V- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrası
hakkındaki itiraz başvurusunun görevli olmayan Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT ile Aysel
PEKİNER'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 10.6.1997 gününde karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER KARŞIOY
YAZISI Anayasa'nın 152., 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. Maddesi gereğince bir davaya bakmakta
olan mahkemenin, bir kanun veya kanun hükmünde kararname kuralını, Anayasa'ya
aykırı görmesi ya da davanın taraflarından birinin ileri sürdüğü aykırılık
iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, itiraz yoluna
başvurabilmesi için o kuralın, bakılmakta olan davada uygulanacak kural olması
zorunludur. İtiraz eden mahkeme, trafik ceza tutanağının 15.4.1997 günü,
sürücünün kimliği tespit edilerek yazıldığı, 2918 sayılı Yasa'nın 47/c maddesi
uygulandığı, 115/son maddesinde 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm
saklı kalmak üzere hafif para cezalarına ait hükümlerin kesin olduğunun
öngörüldüğü, 116. maddede ise sürücüsü tespit edilmeyen araçların tescil
plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlemeyi bu şekilde uygulanan
cezalar için araç sahiplerine yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz hakları
bulunduğunu, başka bir anlatımla sürücü veya şoförün yüzüne karşı yazılan
cezaların itiraza kapatılmasına karşın tescil plakasına göre ceza yazılması
halinde araç sahiplerine itiraz hakkı tanınmasının eşitlik ilkesine aykırı
olduğunu, ayrıca cezayı yazan trafik memurunun düzenlediği ceza tutanağını
iptal yetkisi ve yargı denetimi olmadığı, bunun da Anayasa'nın Hukuk Devleti
anlayışına ters düştüğünü, 2918 sayılı Yasa'nın 115. maddesinin son fıkrasının
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini
istemiştir. Bir yasa kuralının, ulaşılacak sonuca etki yapması ya da
anlaşmazlığın çözümünde dayanak olması durumunda, bakılmakta olan davada
uygulanacak kural olduğunun kabulü gerekir. Mahkeme, açılan davada görevsizlik kararı vermez, Yasayı
uygulayarak çözüme ulaşırsa, verilen bu karara karşı taraflarca kanun yoluna
gidilmediğinde uygulanan kural ile sonuca varmış olacaktır. Mahkeme görevsizlik
kararı verinceye kadar davayı görmek ve bir sonuca varmak durumundadır. Görev
uyuşmazlığı varsa bu taraflar ve mahkemeler arasında çözümlenecektir. İtiraz
konusu kuralın davada uygulanacak kural olarak kabul edilerek, işin esasına
girmek gerekirken, görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği nedeniyle red kararı
veren çoğunluk görüşüne karşıyım. Üye Samia AKBULUT KARŞIOY
YAZISI 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 4262
sayılı Kanun'la değişik 47/c maddesi hükmüne aykırı davranılması nedeniyle
düzenlenen trafik ceza tutanağı ile sürücüye 3.600.000.- TL para cezası
yazılması üzerine Trafik İşlerine Bakmaya Yetkili Sulh Ceza Mahkemesi'ne itiraz
edilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun değişik 115/son
maddesinde; 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak üzere,
para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına ait olan
hükümlerin kesin olduğu kurala bağlanmıştır. Uyuşmazlık konusu trafik ceza tutanağına göre; para cezası,
sürücünün bizzat kendisine kimliği tesbit edilerek yazılmış sürücü de yeterli
uyarı, işaret ve levhaların bulunmadığı ve cezanın keyfi kesildiğini ileri
sürerek itiraz etmiştir. Yasa'nın 116. maddesinde ise sürücüsü belirlenemeyen araçlar için
düzenlenen suç ve ceza tutanağına tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde
yetkili mahkemeye itiraz edilebileceği öngörülmüştür. Yasa'nın 115/son maddesi hükmünde yer alan para cezalarının kesin
olduğuna ilişkin kural ile 116/son madde hükmündeki yedi gün içinde yetkili
mahkemeye itiraz edilebileceği yolundaki kuralın para cezasına uğratılan
sürücüler yönünden eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğunu kabul eden mahkeme
bu nedenle iptali istemiyle başvurmuştur. Karayolları Trafik Kanunu'nda, trafik zabıta ve yetkililerinin dur
işaretleri ile ışıklı trafik işaretlerine veya sesli işaretlere ve diğer trafik
işaretlerine uymayan sürücülerin para cezası ile cezalandırılacakları ve sözü
edilen bu cezaların idarî para cezası olduğu öngörülmüştür. Yasa'nın 112.
maddesinde ise hafif para cezası veya bununla birlikte hafif hapis cezasını
gerektiren suçlarla ilgili davaları görüp çözümlemeye trafik mahkemelerinin
yetkili olduğuna ilişkin kural yer almaktadır. Yasakoyucu, 116. madde hükmü ile "tescil plakasına göre
tutanak düzenlenmesi" halinde kesilen idarî para cezaları için yetkili
trafik mahkemesine itiraz edilebileceğini düzenlemesine karşın Yasa'nın 115.
maddesinde ise sürücüsüne tebliğ edilen hafif para cezalarının kesin olduğunu
düzenlemiştir. Trafik Kanunu'na göre idarî para cezası niteliğindeki para
cezalarına itirazın, Yasa'nın sözü edilen 115. veya 116. maddesinin
uygulanmasına göre farklı yargı yerlerinde görülüp çözümleneceğinin kabulü
olanaksızdır. Karayolları Trafik Kanunu ile, özel görevli ihtisas mahkemesi
niteliğindeki trafik mahkemelerinin bu Yasa'dan doğan uyuşmazlıklara bakmaya
yetkili olduğu kabul edilmiş iken, kesinleşen para cezalarından kimilerine
yargı yolunun kapalı tutulmasının Anayasa'ya aykırılığı savıyla yapılan
başvuruyu, görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği gerekçesiyle reddeden karara
karşıyız. Üye Selçuk TÜZÜN Üye Aysel PEKİNER