ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/20 Karar Sayısı : 2007/52 Karar Günü : 17.4.2007 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 22.11.2007-26708 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Zonguldak İcra Tetkik
Mercii Hâkimliği İTİRAZIN KONUSU: 9.6.1932 günlü, 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 4949 sayılı Yasa ile eklenen 336/a maddesinin
Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün
durdurulması istemidir. I- OLAY Yediemin olarak kendisine teslim edilen hacizli malları satış
mahalline getirmeyen kişinin İcra ve İflas Kanunu'nun 336/a maddesine göre
cezalandırılması istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'na 4949 sayılı Yasa'nın 93.
maddesi ile eklenen 336/a maddesi şöyledir: “Bu Kanun uyarınca, muhafaza edilmek üzere kendisine rehin, haciz
veya diğer herhangi bir sebeple teslim olunan malları icra dairesinin talebine
rağmen yedi gün içinde icra dairesine teslim etmeyen kimse, alacaklının
şikayeti üzerine icra mahkemesince iki aydan altı aya kadar hafif hapisle
cezalandırılır.” MADDE 336/a - (...) (Madde 336/a,
1.6.2005 tarih ve 25832 sayılı Mükerrer R.G.'de yayımlanan, 31.5.2005 tarih ve
5358 sayılı Kanunun 23.
maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Tülay
TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM ve A. Necmi ÖZLER'in
katılmalarıyla 31.3.2004 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma
isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasına
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, yedieminlik görevini kötüye kullanma eyleminin
765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda cürüm olarak düzenlendiği halde, İcra ve İflas
Kanunu'nda kabahat olarak düzenlendiği, Türk Ceza Kanunu'na göre verilen
cezaların para cezasına çevrilebildiği ve ertelenebildiği, oysa İcra ve İflas
Kanunu uyarınca verilen cezaların ertelenemediği ve para cezasına
çevrilemediği, bu durumun aynı eylemi işleyen kişiler arasında eşitsizlik
doğurduğu, bu nedenle kuralın Anayasanın 10. ve 38. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında herkesin, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiş, 38.
maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında ise kimsenin, işlendiği zaman
yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı
cezalandırılamayacağı, kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş
olan cezadan daha ağır bir ceza verilemeyeceği, suç ve ceza zamanaşımı ile ceza
mahkûmiyetinin sonuçları konusunda da yukarıdaki hükümlerin uygulanacağı, ceza
ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin ancak kanunla konulacağı, suçluluğu
hükmen sabit oluncaya kadar, kimsenin suçlu sayılamayacağı kurala bağlanmıştır. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli
değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda
bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve
kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Durum
ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi
çiğnenmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları özdeş olanlar için yasalarla değişik
kurallar konulamaz. İcra ve İflas Kanunu'na 4949 sayılı Yasa'nın 93. maddesi ile
eklenen 336/a maddesinde, bu Kanun uyarınca, muhafaza edilmek üzere kendisine
rehin, haciz veya diğer herhangi bir sebeple teslim olunan malları icra
dairesinin talebine rağmen yedi gün içinde icra dairesine teslim etmeyen
kimsenin alacaklının şikâyeti üzerine icra mahkemesince iki aydan altı aya
kadar hafif hapis cezasıyla cezalandırılması öngörülmüştür. 4949 sayılı Yasa'nın gerekçesinde, İcra ve İflas Kanunu
kurallarına göre kendisine resmen mal teslim edilen kimselerin bu malları
teslimden imtina etmelerinin yaygınlaşması ve Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre
yedieminliği suiistimal edenlere verilen cezanın tecil edilebilmesi ve/veya
para cezasına çevrilebilmesi nedeniyle, cezanın caydırıcılığını sağlamak üzere
nitelik ve süre olarak daha hafif, ancak erteleme ve para cezasına
çevrilme olanağının ortadan kaldırıldığı bir düzenlemenin öngörüldüğü
belirtilmiştir. İcra ve İflas Kanunu'na göre yediemine mal teslim edilmesinin
amacı, borçlunun elinde bulunan malın haczedilerek alacaklının haklarının
korunması ve gerektiğinde satılarak alacaklının alacağının tahsil edilmesini
sağlamaktır. Diğer yasalar uyarınca yediemine mal teslim edilmesinin amacı ise
bu yasalarda belirtilen amacı gerçekleştirmeye yöneliktir ve her iki yaptırım
arasında amaç bakımından farklılık bulunmaktadır. Bu nedenle, farklı durumda
olanlara farklı yasa kurallarının öngörülmesi ve yaptırım olarak bu kuralların
uygulanması eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Mülga Türk Ceza Kanunu'nun 11. maddesinde cürümlere ve kabahatlere
verilecek cezalar belirtilmiştir. Buna göre, cürümlere verilecek cezalar; ağır
hapis, hapis, ağır para cezası, kamu hizmetlerinden men cezası olarak sayılmış,
kabahatler için verilebilecek cezalar ise hafif hapis, hafif para cezası ile
muayyen bir meslek ve sanatın yürütülmesinden men cezası olarak belirtilmiştir.
Aynı Yasanın 276. maddesinde belirtilen eylemler için hapis cezası
öngörüldüğünden bu eylemler yasa koyucu tarafından cürüm, İcra ve İflas
Kanunu'na 4949 sayılı Yasa ile eklenen 336/a maddede belirtilen eylemler ise
hafif hapis cezası öngörülmesi nedeniyle kabahat olarak nitelendirilmektedir.
Yasa koyucunun Anayasa kuralları ve hukukun genel ilkeleri çerçevesinde kalmak
koşuluyla hangi eylemlerin suç oluşturacağını, bu suçlara verilecek cezaları,
ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenleri belirleme konusunda yetkisi
bulunduğundan, İcra ve İflas Kanunu kuralları uyarınca kendisine mal teslim
edilenlerin bu malları teslim etmeme eyleminin kabahat olarak kabul edilmesi,
diğer yasalara göre kendisine mal teslim edilenlerin bu malları teslim
etmelerinin cürüm olarak kabul edilmesi yasakoyucunun takdir alanı içindedir. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ Anayasa Mahkemesi'nin 17.4.2007 günlü toplantısında, 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanunu'na 4949 sayılı Yasa ile eklenen 336/a maddesine yönelik
itiraz başvurusu 17.4.2007 günlü, E.2004/20, K.2007/52 sayılı kararla reddedildiğinden,
bu maddeye ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi oybirliği ile reddedilmiştir. VII- SONUÇ 9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 4949 sayılı
Yasa ile eklenen 336/a maddesinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 17.4.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT