ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/152 Karar Sayısı : 2014/148 Karar Günü : 2.10.2014 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : SöğütAsliye Hukuk Mahkemesi (İş
Mahkemesi Sıfatıyla) İTİRAZIN KONUSU : 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesinin üçüncü
fıkrasının Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY İş kazasından dolayı hayatını kaybeden sigortalının, hak sahibi
yakınlarına Sosyal Güvenlik Kurumunca (Kurum) bağlanan gelir ve yapılan
yardımlar nedeniyle ortaya çıkan Kurum zararı için davalılar aleyhine açılan
rücuan tazminat davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 93. maddesi şöyledir: "Devir, temlik, haciz ve Kurum alacaklarında zamanaşımı MADDE 93- (Değişik birinci
fıkra:17/4/2008-5754/56 md.) Bu Kanun gereğince sigortalılar ve hak
sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genel
sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan
alacakları, devir ve temlik edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci
maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında
haczedilemez. Bu fıkraya göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine
ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması halinde, icra müdürü
tarafından reddedilir. (Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/56 md.) Kurumun prim ve
diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından
başlayarak on yıllık zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları;
mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihinden,
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuş
ise rapor tarihinden, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı
gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise bu
soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma intikal ettiği tarihten
veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş
kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin
Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren, zamanaşımı on yıl olarak uygulanır. Bu
alacaklar için 89 uncu madde gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme
zammı, 88 inci maddede belirtilen ödeme süresinin son gününü takip eden günden
itibaren uygulanır. Bu Kanuna dayanılarak Kurumca açılacak tazminat ve rücu davaları,
on yıllık zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımı tarihi; rücu konusu gelir ve
aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf
veya ödeme tarihinden itibaren başlar. Zamanaşımından sonra yapılan ödemeler kabul edilir. Ancak, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tâbi sigortalıların zamanaşımı
nedeniyle prim ödenmeyen süreleri, sigortalılık süresinden sayılmaz ve bu süreye
ilişkin sigortalılık hak ve yükümlülükleri düşer." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasa
kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırıgörmesi hâlindeveya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın
bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Başvuran Mahkemede görülmekte olan dava, 23.4.2006 tarihinde
meydana gelen iş kazasında hayatını kaybeden sigortalının hak sahibi
yakınlarına bağlanan gelirin ve yapılan yardımların, iş kazasında sorumluluğu
bulunanlardan tazmini istemiyle Kurum tarafından açılan rücu davasıdır. İş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nda, rücu davalarıyla ilgili herhangi bir
zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 93.
maddesinin itiraz konusu üçüncü fıkrasında ise 5510 sayılı Kanun'a dayanılarak
açılacak rücu ve tazminat davalarının on yıllık zamanaşımına tâbi olduğu,
zamanaşımı süresinin de; rücu konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay
tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibaren
başlayacağı öngörülmüştür. Yargıtayın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, Kurum
tarafından iş kazasında sorumluluğu bulunanlara karşı açılacak rücu
davalarında, iş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte olan kanun
hükümlerinin uygulanacağı açıktır. Başvuran Mahkemedeki görülmekte olan davada, iş kazasının
23.4.2006 tarihinde meydana geldiği göz önünde bulundurulduğunda, Kurum
tarafından iş kazasında sorumluluğu bulunanlara karşı açılacak rücu davasının
iş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 506 sayılı
Kanun'a göre çözümlenmesi gerekir. Bu durumda, 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe
giren 5510 sayılı Kanun'a dayanılarak açılacak rücu ve tazminat davalarında
zamanaşımı süresini düzenleyen itiraz konusu kural, bakılmakta olan davada
uygulanacak kural değildir. Açıklanan nedenlerle, itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu'nun 93. maddesinin üçüncü fıkrasının, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu
fıkraya ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 2.10.2014
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN