ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı      :  2016/170 Karar Sayısı   :  2016/163 Karar Tarihi  :  2.11.2016 R.G.Tarih-Sayısı   :  Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul Anadolu
Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 26.9.2004 tarihli ve
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 68.
maddesiyle değiştirilen 191. maddesinin (8) numaralı fıkrasında yer alan “…verilir…” ibaresinin,
Anayasa’nın 2. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Suça sürüklenen çocuk hakkında
uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçunu işlediği
iddiasıyla açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu ibareyi de içeren 191. maddesi
şöyledir: “(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan,
kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi,
iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci
maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının
ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme
süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya
yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar
konusunda uyarır. (3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl
süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının
kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkında
denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli
serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. (4) Kişinin, erteleme süresi zarfında; a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin
gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi, b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın
alması, kabul etmesi veya bulundurması, c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, hâlinde, hakkında kamu davası açılır. (5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar
uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya
da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal
nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz. (6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra,
birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan
soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi
kararı verilemez. (7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen
yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde,
hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. (8) Bu Kanunun; a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde
imal ve ticareti, b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullanılmasını kolaylaştırma, suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu
madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde
hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir. (9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza
Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci
maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi
hükümleri uygulanır. (10) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya
ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve
tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya
işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi
veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında
artırılır.” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran
mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun kuralı ile sınırlıdır. 3. Başvuran Mahkeme, 5237 sayılı Kanun’un
191. maddesinin (8) numaralı fıkrasında yer alan “…verilir…” ibaresinin
iptaline karar verilmesini talep etmiştir. İtiraz konusu kuralın yer aldığı
5237 sayılı Kanun’un 191. maddesinin (8) numaralı fıkrası (a) ve (b)
bentlerinden oluşmakta olup, iptali talep edilen “…verilir…” ibaresi,
fıkranın (a) ve (b) bentleri yönünden ortak kuraldır. Bakılmakta olan dava,
suça sürüklenen çocuğun, fıkranın (a) bendinde yer alan 5237 sayılı Kanunun
188. maddesinde yer alan “Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti” suçuyla
cezalandırılması talebine ilişkin olup fıkranın (b) bendinde yer alan
uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçu ile ilgili
açılmış bir dava bulunmamaktadır. Bu nedenle, 191. maddenin (8) numaralı
fıkrasında yer alan itiraz konusu “…verilir…” ibaresinin
fıkranın (a) bendi yönünden sınırlı olarak incelenmesi gerekmektedir. 4. Öte yandan, Anayasa’nın “ Anayasaya
aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi ” başlıklı 152. maddesinin
son fıkrasında, “ Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. ”;
6216 sayılı Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ” başlıklı 41. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında ise “ Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz. ”
hükümlerine yer verilmiştir. 5. 5237 sayılı Kanun’un 191.
maddesinin (8) numaralı fıkrasının  (a) bendine yönelik olarak daha
önce yapılan itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesi’nin 13.1.2016 tarihli ve
E.2015/52, K.2016/1 sayılı kararı ile Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesi
ile esastan reddedilmiş ve söz konusu karar, 27.1.2016 tarihli
ve 29606 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 6. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret
kararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,
önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 27.1.2016 tarihinden başlayarak
geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. 7. Açıklanan nedenle, Kanun’un 191. maddesinin (8) numaralı
fıkrasında yer alan “…verilir…” ibaresinin (a) bendi yönünden
iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun, Anayasa’nın
152. maddesinin son fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1)
numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir. III- HÜKÜM 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun, 18.6.2014
tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 68. maddesiyle değiştirilen 191. maddesinin (8)
numaralı fıkrasında yer alan “…verilir…” ibaresinin; A- İncelemesinin aynı fıkranın (a) bendi yönünden sınırlı olarak
yapılmasına, B- Aynı fıkranın (a) bendi yönünden iptaline karar verilmesi
talebiyle yapılan itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü
fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, 2.11.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ