ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/4 Karar Sayısı : 2003/1 Karar Günü : 14.1.2003 Resmi Gazete tarih/sayı: Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Avanos Sulh Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 18.6.1927 günlü, 1086 sayılı
"Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun 8. maddesinin II. fıkrasının 5.
bendinde yer alan "... ve evlât edinmeye ..." sözcüklerinin
Anayasa'nın 10. ve 142. maddelerine aykırı olduğu savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacının vesayet altındaki küçüğü evlât edinmek istemiyle vasiye
karşı açtığı davada, 1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun
8. maddesinin II. fıkrasının 5. bendinde yer alan "... ve evlât edinmeye
..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali
için başvurmuştur. 1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun itiraz
konusu sözcükleri de içeren 8. maddesinin II. fıkrasının 5. bendi şöyledir: " Madde 8- (Değişik: 26.2.1985 - 3156/2 md ) Sulh Mahkemesi: ... II- Dava konusu olan şeyin değerine bakılmaksızın: ... 5. Evlenmeye ve evlât edinmeye izin verilmesi isteklerini, ... Görür." II- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu
yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesi
durumunda sulh hukuk mahkemesince iki kez izin verilmesi gerektiği, bunun
velayet altındaki kişinin evlat edinilmesine göre eşitsizlik yarattığı ileri
sürülerek sulh mahkemesinin görevlerini belirleyen Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu'nun 8. maddesinde yer alan "...ve evlat
edinmeye..." sözcüklerinin iptali istenilmiştir. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenilen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8. maddesinin
ikinci fıkrasının 5. bendinde " evlat edinmeye izin verilmesi
isteklerini" n karara bağlanması sulh hukuk mahkemesinin görevleri
arasında sayılmıştır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 463. maddesinin birinci
fıkrasında, vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesi için vesayet makamının
izninden sonra denetim makamının da izninin gerekli olduğu öngörülmüş, 397.
maddesinde ise vesayet makamının, sulh hukuk mahkemesi; denetim makamının,
asliye hukuk mahkemesi olduğu belirtilmiştir. Buna göre, Mahkemede bakılmakta olan dava Medeni Kanun'un vesayet
altındaki kişinin evlat edinilmesine ilişkin kurallarına göre çözümlenecektir. Bu durumda, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8.
maddesinin II. fıkrasının 5. bendinde yer alan itiraz konusu sözcükler sadece
sulh hukuk mahkemelerinin görevlerine ilişkin genel bir düzenleme olup
uyuşmazlığın çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte değildir. Bu nedenle, itiraz konusu sözcüklerin davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III- SONUÇ 18.6.1927 günlü, 1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu"nun 3156 sayılı Yasa ile değiştirilen 8. maddesinin II. fıkrasının
5. bendinde yer alan "... ve evlat edinmeye..." sözcüklerinin, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığından, bu sözcüklere ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, 14.1.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN