ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı        : 2008/46 Karar Sayısı     : 2008/163 Karar Günü      : 13.11.2008 R.G. Tarih-Sayı :29.01.2009-27125 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: Kartal 2. Sulh
Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22.11.2001 günlü, 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 497. maddesinin son fıkrasında yer alan "
...çocuğuna" ve "...çocuğu" sözcükleri ile 499.
maddesinin (3) numaralı bendinde yer alan "...çocukları"
sözcüğünün, Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 35. maddelerine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Bakılmakta olan veraset davasında itiraz konusu sözcüklerin
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun itiraz konusu
sözcükleri de içeren 497. ve 499. maddeleri şöyledir: " MADDE 497- Altsoyu, ana ve babası ve onların
altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, büyük ana ve büyük babalarıdır.
Bunlar, eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan büyük ana ve büyük babaların
yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babalardan biri
altsoyu bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşse, ona düşen pay aynı
taraftaki mirasçılara kalır. Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babaların ikisi
de altsoyları bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşlerse, bütün miras diğer
taraftaki mirasçılara kalır. Sağ kalan eş varsa, büyük ana ve büyük babalardan birinin
mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, payı kendi çocuğuna ; çocuğu yoksa
o taraftaki büyük ana ve büyük babaya; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın
her ikisinin de ölmüş olmaları hâlinde onların payları diğer tarafa geçer. MADDE 499- Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu
zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur: 1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın
dörtte biri, 2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa,
mirasın yarısı, 3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile
birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe
kalır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 35. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından, 22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun
497. maddesinin son fıkrasında yer alan "... çocuğuna ..." ve
 "... çocuğu ..." sözcüklerinin OYBİRLİĞİYLE; 499. maddesinin
(3) numaralı bendinde yer alan "... çocukları ..." sözcüğünün, Serdar
ÖZGÜLDÜR ile Serruh KALELİ'nin karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, esasının
incelenmesine, 5.6.2008 gününde karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile birinci ve
ikinci zümrelerde kök içinde halefiyet ilkesi kabul edilmişken, itiraza konu
Yasa kuralları ile üçüncü zümrede bu ilkenin kabul edilmeyerek sağ kalan eşle
birlikte sadece büyük ana ve büyük babalar ile onların mirasbırakandan önce
ölmeleri halinde çocuklarına, diğer bir ifadeyle hala, teyze, amca ve dayılara
miras hakkı tanınmasının Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 35. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Yasa koyucu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun büyük ana ve büyük
babanın mirasçılığını düzenleyen 497. maddesinin son fıkrasıyla sağ kalan eş
varsa, mirasbırakandan önce ölen büyük ana ve büyük babanın payının kendi
çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana ve büyük babaya, bir taraftaki
büyük ana ve büyük babanın her ikisinin de ölmüş olmaları halinde onların
paylarının diğer tarafa geçeceğini; sağ kalan eşin mirasçılığını düzenleyen
499. maddesinin üçüncü bendinde de eşin mirasbırakanın büyük ana ve büyük
babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olması halinde, mirasın
dörtte üçünün, bu kişiler de yoksa mirasın tamamının eşe kalacağını hükme
bağlayarak; halefiyet yoluyla mirasçı olma kuralının geçerli olduğu birinci ve
ikinci zümrelerden farklı olarak, üçüncü zümrede sağ kalan eşle birlikte sadece
büyük ana ve büyük babalar ile onların mirasbırakandan önce ölmeleri halinde
çocuklarının mirasçı olabileceklerini kabul etmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün
kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 35. maddesinde "Herkes, mülkiyet ve miras
haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir."
denilerek miras hakkı anayasal bir kurum olarak güvence altına alınmıştır.
Madde gerekçesinde, mülkiyet hakkının devamı niteliğinde olan miras hakkının
ağır vergilendirme yolu ile muhtevasız hale getirilmesinin ve ortadan
kaldırılmasının önlenmek istendiği belirtilmiştir. Miras hakkının anayasal
güvence altına alınmış olması, bu hakka kimlerin sahip olabileceğinin yasayla
belirlenmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Miras hukukunda öncelikle
kimlerin miras hakkına sahip olacağının belirlenmesi gerekir. Mirasbırakan,
kendisine mirasçı olacak kişi ya da kişileri belirtmek için ölüme bağlı
tasarruf işlemi yapmamışsa, miras hakkına sahip olacak kimseler, o toplumun
aile yapısı ve akrabalık ilişkileri dikkate alınarak koyulan yasa kurallarıyla
belirlenir. Yasa koyucu Türk toplumundaki aile ilişkilerini göz önünde
bulundurarak üçüncü zümrede sağ kalan eşle birlikte kimlerin miras hakkına
sahip olması gerektiğini değerlendirmiş ve sonuçta itiraz konusu Yasa kuralları
ile mirasbırakanla yakın aile bağı bulunan büyük ana ve büyük babalar ile
bunların mirasbırakandan önce ölmeleri halinde çocuklarının miras hakkına sahip
olması gerektiğine karar vermiştir. Bu nedenle itiraz konusu Yasa kuralları
Anayasa'nın 35. maddesine aykırı değildir. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesinin amacı, aynı
durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını
sağlamak, ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa
karşısında eşitliğin çiğnenmesi engellenmiştir. Yasa önünde eşitlik, herkesin
her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,
kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Buna
göre mirasbırakanın birinci zümre, ikinci zümre ve üçüncü zümre mirasçıları,
mirasbırakanla akrabalık ilişkileri bakımından aynı hukuksal durumda
olmadıklarından Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık görülmemiştir. Bu nedenlerle, itiraz konusu sözcükler Anayasa'nın 2., 10. ve 35.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralların Anayasa'nın 5. ve 13. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 22.11.2001 günlü, 4721
sayılı Türk Medenî Kanunu'nun; 1-    497.
maddesinin son fıkrasında yer alan "... çocuğuna ..." ve
 "... çocuğu ..." sözcüklerinin, 2-  499.
maddesinin (3) numaralı bendinde yer alan "... çocukları ..."
sözcüğünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE , 13.11.2008
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A. Necmi ÖZLER Üye Fettah OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ