ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1981/15 Karar Sayısı : 1981/25 Karar Günü : 26/11/1981 Resmi Gazete tarih/sayı : 5.1.1982/17565 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN : Bursa Asliye 5. Hukuk Mahkemesi. İTİRAZIN
KONUSU: 1086 sayılı " Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu" nun
16/7/1981 günlü, 2494 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle değiştirilen 180.
maddesinin ikinci ve aynı yasanın 16. maddesiyle değiştirilen 195. maddesinin
birinci fıkrası hükümlerinin Anayasa'nın 12. maddesine aykırılığı nedeniyle
iptali istemidir. I -
OLAY : Bursa
Asliye 5. Hukuk Mahkemesi'nin 1981/727 esas sırasında kayıtlı 250.000 liralık
alacak davasının 29/9/1981 gününde yapılan birinci oturumunda, Mahkeme
kendiliğinden, 1088 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 16/7/]981 günlü,
2494 sayılı Yasayla değiştirilen 180. maddesinin ikinci ve 195. maddesinin
birinci fıkrası hükümlerini Anayasa'nın 12. maddesine aykırı bulmuş ve
Anayasa'nın değişik 151. maddesi uyarınca iptallerine karar verilmesi için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III
- YASA METİNLERİ : 1086
sayılı " Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu" nun 16/ 7/1981 günlü, 2494
sayılı Yasa ile değişik, iptalleri istenen hû kümleri de içeren 180. ve 195.
maddeleri, 18 Temmuz 1981 günlü, 17404 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan metne
göre şöyledir : "
Madde 180 - Dava dilekçesinde sözü edilen ve davacının elinde bulunan
belgelerin asıllarıyla birlikte harç ve vergiye tabi olmaksızın davalı
sayısından bir fazla düzenlenmiş örneklerinin veya sadece örneklerin dilekçeye
eklenerek mahkemeye verilmesi ve başka yerlerden getirilecek belge ve dosyalar
için de bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamanın dilekçede yapılması ve
gerekli posta giderinin pul olarak verilmesi zorunludur. Birinci
fıkra hükmünün yerine getirilmemesi veya eksik getirilmesi halinde, hâkim ilk
oturumda istenen hususların on günlük kesin süre içinde yerine getirilmesini
veya eksikliğin tamamlanmasını davacı tarafa bildirir. Madde
195 - Davalı, ilk itirazları ile birlikte esas dava hakkındaki cevabını ve
varsa karşı delillerini, dava dilekçesinin kendisine tebliğ tarihinden itibaren
on gün veya hâkim tarafından bir süre tayin edilmiş ise o süre içinde mahkeme
kalemine bildirmek ve bir örneğini de davacıya tebliğ ettirmek zorundadır.
Yukarıda belirtilen on günlük süre, 8/1/1943 tarih ve 4353 sayılı Kanuna tabi
Kamu Kuruluşları hakkında otuz gündür" . IV-
İLK İNCELEME: Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü'nün 15. maddesi uyarınca 26/11/1981 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuş, bunun incelenmesine
geçilmeden önce de, dosyada görülen bir eksikliğe yalnızca değinilmekle
yetinilmiştir. Bursa
Asliye 5. Hukuk Mahkemesi'nin gönderdiği 1981/727 esas sayılı dava dosyasına
ait duruşma tutanağı örneğinde, 29/9/1981 gününde yapılan duruşmanın birinci
oturumuna davacı ve davalı vekillerinin geldikleri ve mahkemenin kendiliğinden
Anayasaya aykırılık nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına ve duruşmanın
22/10/1981 gününe bırakılmasına karar verdiği yazılıdır. Bu davanın, bağlı
olarak gönderilen 1/9/1981 günlü ve aynı gün kayda geçen dava dilekçesi ile
açıldığı anlaşılmaktadır. Buna karşın itirazcı mahkemenin gerekçeli başvurma
kararında, esas numarası olarak 1981/697 - 727 sayılarının yazılı olduğu gibi
ayrıca " Mahkememizde açılan 1981/697 esas sayılı dava Bursa Belediyesi
tarafından 24/8/1981 tarihinde, 1981/727 esas sayılı dava bir şahıs tarafından
bir şahıs aleyhine açılan alacak davalarıdır. Her iki davada ve bir çok
davalarda dava dilekçesine dava ile ilgili deliller eklenmemiş, delillerin
tamamlanması gereken bilgi ve masraf verilmemiştir" denildiği görülmekte
ise de, aşağıda açıklanan nedenlerle ve sonuca etkisi olmadığı da gözönüne
alınarak işin bu yönü üzerinde durulmasına gerek duyulmamıştır. Anayasaya
aykırılığı iddia olunan her iki fıkra hükmü de 16/7/1981 günlü, 2494 sayılı
Yasa ile kabul edilerek yürürlüğe konulmuştur. 27/10/1980
günlü, 2324 sayılı " Anayasa Düzeni Hakkında Kanun" un 3. maddesinde
" Milli Güvenlik Konseyi'nce kabul edilerek yayımlanan bildiri ve karar
hükümleri ile yayımlanan ve yayımlanacak olan kanunların Anayasaya aykırılığı
iddiası ileri sürülemez" hükmü yer almakta, 6. maddesinde de, " Milli
Güvenlik Konseyi'nin Bildiri ve Kararlarında yer alan ve alacak olan kanunların
9 Temmuz 1961 tarihli ve 334 sayılı Anayasa hükümlerine uymayanları Anayasa
değişikliği olarak ve yürürlükteki kanunlara uymayanları da kanun değişikliği
olarak yayımladıkları tarihte ve metinlerinde gösterilen tarihlerde yürürlüğe
girer" denilmektedir. Sözü
edilen yasanın bu hükümleri karşısında, Milli Güvenlik Konseyi'nce kabul
edilerek yürürlüğe konulan yasa hükümleri hakkında mahkemelerce Anayasaya
aykırılık iddiası ileri sürülemeyeceğinden, istem bu nedenle reddedilmelidir. V -
SONUÇ : İtiraz
konusu hükümleri kapsayan 16/7/1981 günlü, 2494 sayılı Yasa, Milli Güvenlik
Konseyi'nce 16/7/1981 gününde kabul edilerek 18/7/1981 günlü, 17404 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanmış bulunduğundan, istemin, 27/10/1980 günlü, 2324
sayılı " Anayasa Düzeni Hakkında Kanun" un 3. maddesi uyarınca
başvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine, 26/11/1981
gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu Üye Ahmet Zeyneloğlu Üye Hakkı Müderrisoğlu Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye H. Semih Özmert Üye Orhan Onar Üye Selahattin Metin Üye Mehmet Çınarlı Üye Mahmut C. Cuhruk Üye Necdet Darıcıoğlu Üye Servet Tüzün Üye Yılmaz Aliefendioğlu Üye Yekta Güngör Özden