ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/23 Karar Sayısı : 2006/26 Karar Günü : 22.2.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 2.11.2006-26334 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4.6.1937 günlü, 3201
sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6.4.2001 günlü, 4638 sayılı Yasa ile
değiştirilen 55. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “… liyakata …” sözcüğü
ile yedinci fıkrasının birinci tümcesinde yer alan “… liyakat koşullarını
belirlemek …” ibaresinin Anayasa'nın 2., 7., 8., 9., 10., 70. ve 124.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacının, terfi ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açtığı davada itiraz konusu sözcük ile ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin itiraz
konusu sözcük ile ibareyi içeren ikinci ve yedinci fıkraları şöyledir: “… Bu rütbelere terfiler, bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı
saklı kalmak üzere, kıdem ve liyakata göre yapılır. … Üst rütbeye yükselmek için, kıdem şartlarını yerine getirmiş
Emniyet Amirleri ile 4 üncü, 3 üncü ve 2 nci Sınıf Emniyet Müdürlerinin liyakat
koşullarını belirlemek , üst rütbedeki boş kadro miktarına göre sıralayarak
terfilerini ve ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak
personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Yüksek
Değerlendirme Kurulu oluşturulur. Bu Kurul, Emniyet Genel Müdürünün
başkanlığında, Genel Müdür Yardımcıları, Teftiş Kurulu Başkanı, Polis Akademisi
Başkanı ve Emniyet Müdürü APK uzmanlarınca seçilecek birinci meslek
derecesindeki üç Emniyet Müdürü APK uzmanından teşekkül eder.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuruda Anayasa'nın 2., 7., 8., 9., 10., 70. ve 124. maddelerine
dayanılmış, 128. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'in
katılımlarıyla 16.4.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Maddenin İkinci Fıkrasında Yer Alan “… liyakata …” Sözcüğünün
İncelenmesi Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın yer aldığı düzenlemede
polis amirliğine yapılacak terfilerin “liyakat”a göre yapılacağının
belirtilmesine rağmen “liyakat”ın tespiti bakımından somut ve objektif hiçbir
ölçüte yer verilmediği, bu durumun belirsizliğe ve keyfiliğe yol açacak
nitelikte olması nedeniyle söz konusu sözcüğün Anayasa'nın 2., 7., 8., 9., 10.,
70. ve 124. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 29. maddesine göre Anayasa Mahkemesi kanunların, kanun
hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'ya
aykırılığı hususunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmaya
mecbur değildir. Anayasa Mahkemesi taleple bağlı kalmak kaydıyla başka gerekçe
ile de Anayasa'ya aykırılık kararı verebilir. Bu nedenle, itiraz konusu kural
ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 128. maddesi yönünden de incelenmiştir. Polis amirliği rütbelerine yapılacak terfilere ilişkin usul ve
esaslar, Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinde düzenlenerek belirtilen
rütbelere terfilerde “bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak
üzere”, kıdem ve liyakatın esas alınması öngörülmüştür. Anayasa'nın kamu hizmetine girme hakkını düzenleyen 70. maddesinin
ikinci fıkrasında, “Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden
başka hiçbir ayrım gözetilemez.”; 128. maddesinin ikinci fıkrasında
ise “Memurların diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer
özlük işleri kanunla düzenlenir.” denilmektedir. Bu kurala koşut olarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun
109. maddesinde, her memur için bir özlük dosyası tutulacağı, 110. maddesinde,
her Devlet memurunun bir sicil dosyasının bulunacağı, sicil amirleri tarafından
düzenlenecek sicil raporları ile varsa müfettişler tarafından verilen denetleme
raporları ve memurların mal beyannamelerinin sicil dosyalarına konulacağı, 111.
maddesinde, Devlet memurlarının ehliyetlerinin tespitinde, kademe
ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye çıkarma veya hizmetle
ilişkilerinin kesilmesinde özlük ve sicil dosyalarının başlıca dayanak olduğu,
122. maddesinde, verilen takdirnamelerin sicile geçeceği, 133. maddesinde de,
disiplin cezalarının memurun siciline işleneceği öngörülmüştür. Bu kurallarla,
ilgililerin sicil ve özlük dosyalarında yer alan bilgiler temel ölçüt kabul
edilerek liyakatin belirlenmesi bakımından genel çerçeve çizilmiştir. 3201
sayılı Yasa'nın 55. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “liyakata” sözcüğünün
de bu çerçevede değerlendirileceği açıktır. Belirtilen nedenlerle, polis amiri rütbelerine terfilerin liyakata
göre yapılmasının Anayasa'nın 7., 70. ve 128. maddelerine aykırılığından söz
edilemez. İptal isteminin reddi gerekir. Konunun Anayasa'nın 2., 8., 9., 10., 70. ve 124. maddeleriyle ise
ilgisi görülmemiştir. B- Maddenin Yedinci Fıkrasının Birinci Tümcesinde Yer Alan “…
liyakat koşullarını belirlemek …” İbaresinin İncelenmesi Anayasa'nın 152. maddesi ile 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesinde, Anayasa
Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa'ya
aykırılığı iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamayacağı hükme
bağlanmıştır. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin iptalini istediği, Emniyet
Teşkilatı Kanunu'nun 4638 sayılı Yasa ile değiştirilen 55. maddesinin yedinci
fıkrasının birinci tümcesinde yer alan “… liyakat koşullarını belirlemek …”
ibaresi hakkında, Mahkememizin 11.6.2003 günlü, E:2001/346; K:2003/63 sayılı
kararıyla iptal isteminin reddine karar verilerek söz konusu karar 8.11.2003
günlü, 25283 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış, bu tarihten itibaren aynı
konuya ilişkin yeni bir başvurunun yapılabilmesi için geçmesi gereken on yıllık
süre ise henüz tamamlanmamıştır. Bu nedenle itirazın, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.
maddelerinin son fıkraları uyarınca reddi gerekir. VI- SONUÇ 4.6.1937 günlü, 3201 sayılı “Emniyet Teşkilatı Kanunu”nun 6.4.2001
günlü, 4638 sayılı Yasa ile değiştirilen 55. maddesinin; 1- İkinci fıkrasında yer alan “... liyakata ...” sözcüğünün
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 2- Yedinci fıkrasının birinci tümcesinde yer alan “... liyakat
koşullarını belirlemek, ...” ibaresinin, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı
Yasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 22.2.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT