ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/71 Karar Sayısı : 2013/77 Karar Günü : 18.6.2013 R.G. Tarih-Sayı :
26.07.2013-28719 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Onüçüncü
Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 8.9.1983 günlü, 2886
sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrasının 'Mektubun
postaya verilmesini takip eden yedinci gün, kararın istekliye tebliğ tarihi
sayılır.' biçimindeki ikinci cümlesinin, Anayasa'nın 2. ve 36.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptali ve yürürlüğünün durdurulmasına
karar verilmesi istemidir. I- OLAY İzmir Defterdarlığı tarafından ihalenin feshedilip, geçici teminat
irat kaydedilerek davacı şirket hakkında bir yıl süreyle ihalelere katılmaktan
yasaklama kararı verilmesi için Maliye Bakanlığına bildirimde bulunulmasına
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İzmir 3. İdare Mahkemesince
reddedilmesi ve davanın temyiz edilmesi üzerine, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Danıştay Onüçüncü Dairesi, iptali ve
yürürlüğünün durdurulması için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralı 8.9.1983 günlü, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun itiraz konusu
kuralı da içeren 32. maddesişöyledir: 'Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi: Madde 32- İta amirince onaylanan ihale
kararları, onaylandığı günden itibaren engeç 5 işgünü içinde, üzerine ihale
yapılana veya vekiline, imzası alınmak suretiyle bildirilir veya iadeli
taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanır. Mektubun postaya
verilmesini takip eden yedinci gün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır. İhale kararlarının ita amirince iptal edilmesi halinde de,
durum istekliye aynı şekilde bildirilir.' B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 36.
maddelerine dayanılmış, Anayasa'nın 13. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.
Emin KUZ'un katılımlarıyla 18.6.2013 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, iptali istenilen yasa kuralıyla mektubun
postaya verilmesini takip eden yedinci günün kararın istekliye tebliğ tarihi
sayılacağının belirtilmesi nedeniyle posta idaresinden kaynaklanan gecikmelerin
sonucunun da tebligatın muhatabı olan ilgililere yüklendiği, bu gecikmenin
idare karşısında daha zayıf bir konumda olan ilgililer açısından " öngörülemez "
nitelikte olduğu, oysa ilgililerin hukuk düzeninin kendilerine verdiği bir
hakkı kullanabilmeleri ya da bir yükümlülüğü yerine getirebilmeleri için bu hak
ve yükümlülüğün kendileri açısından doğduğunu bilmeleri gerektiği belirtilerek
kuralın, Anayasa'nın 2. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural,
Anayasa'nın 13. maddesi yönünden de incelenmiştir. 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, kesinleşen ihale
kararlarıyla ilgili yapılacak her türlü bildirim ve tebligatlarda uyulması
zorunlu hususlar belirlenmiştir. İtiraz konusu kuralda ise iadeli taahhütlü
mektupla yapılan tebligatlarda, mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci
günün kararın istekliye tebliğ tarihi sayılacağı hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,
Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün
kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel
ilkelerinden biri ' hukuk güvenliği' ilkesidir. Hukuk güvenliği, normların
öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven
duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici
yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin
birinci fıkrasında, 'Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile
adil yargılanma hakkına sahiptir.' denilerek yargı mercilerine davacı
ve davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve
adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Maddeyle korunan hak
arama özgürlüğü, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde,
Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken
şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili
güvencelerden biridir. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı
kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme
karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin
etkili yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını
kullanabilmesidir. Anayasa'nın 36. maddesinde, hak arama özgürlüğü için
herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte, bunun hiçbir
şekilde sınırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel
sınırlama nedeni öngörülmemiş hakların da hakkın doğasından kaynaklanan bazı
sınırları bulunduğu kabul edilmektedir. Ayrıca, hakkı düzenleyen maddede
herhangi bir sınırlama nedenine yer verilmemiş olsa da, Anayasa'nın başka
maddelerinde yer alan kurallara dayanarak bu hakların sınırlandırılması da
mümkün olabilir. Dava açma hakkının kapsamına ve kullanımına ilişkin
düzenlemelerin hak arama özgürlüğünün doğasından kaynaklanan sınırları ortaya
koyan ve hakkın norm alanını belirleyen kurallar olduğu açıktır. Ancak, bu
sınırlamalar Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan güvencelere aykırı olamaz. Anayasa'nın 13. maddesine göre ise temel hak ve özgürlüklere
yönelik sınırlamalar, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin
gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi, hak ve özgürlüklerin
özlerine de dokunamaz. Tebligat, yetkili makamlarca birtakım hukuki işlemlerin, bu
işlemin hukuki sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kişilere kanuna uygun
şekilde bildirimi ve bu bildirimin usulüne uygun olarak yapıldığının
belgelendirilmesi işlemidir. Usulüne uygun işlemlerin kendilerine bağlanan
hukuki sonuçları doğurabilmesi için muhatabına bildirilmesi gerekir. Usulüne
uygun olarak yapılan tebligat, Anayasa'da güvence altına alınmış olan iddia ve
savunma hakkının tam olarak kullanılabilmesinin ve bireylere tanınan hak arama
hürriyetinin önemli güvencelerinden biridir. İtiraz konusu kuralda, kamu idareleri tarafından alınan kararlara
ilişkin tebligatın, iadeli taahhütlü mektupla yapılması hâlinde mektubun
postaya verilmesini takip eden yedinci gün, kararın istekliye tebliğ tarihi
sayılmaktadır. Kendilerinden kaynaklanmayan ve kendilerine kusur izafe edilmesi
mümkün olmayan sebeplerle posta hizmetlerinde yaşanan bir gecikme sonucunda,
kendilerine fiilen herhangi bir bildirim ve tebligat yapılmaksızın, haklarında
alınan kararların tebliğ edilmiş sayılmasının, ilgililerin kazandıkları ihaleye
ilişkin sözleşme yapmaları veya ihaleye karşı adli ya da idari yargı makamları
nezdinde dava açabilmeleri gibi bazı hakların kullanılamamasına neden olacağı
açıktır. Bu durum tebligatın muhatabının, kendisine izafe edilemeyen nedenlerle
posta hizmetlerinde yaşanan gecikme sonucunda, tebligatın içeriğini
ilgilendiren konulara ilişkin iddialarını adli veya idari yargı makamları
önünde hiçbir şekilde ortaya koyamamasına neden olacaktır. Dolayısıyla, itiraz
konusu kural, kendilerinden kaynaklanmayan gecikmelere karşı kişilere yeterince
koruma sağlamadığı için hukuki güvenlik ilkesine aykırılık oluşturduğu gibi
kişilerin hak arama özgürlüğünün özünü de zedelemektedir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 36. ve
13. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 8.9.1983 günlü, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 32. maddesinin
birinci fıkrasının 'Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci
gün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır.' biçimindeki ikinci cümlesine
yönelik yürürlüğün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,
18.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VII- SONUÇ 8.9.1983 günlü, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 32. maddesinin
birinci fıkrasının 'Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci
gün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır.' biçimindeki ikinci cümlesinin
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 18.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ