ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/35 Karar Sayısı : 2013/75 Karar Günü : 6.6.2013 R.G. Tarih-Sayı : 22.11.2013-28829 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 11. İcra Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN
KONUSU : 21.5.1986
günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun'un ek 9. maddesine, 29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle
eklenen ' Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak üzere, spor
kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan
alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez .'
biçimindeki yirminci fıkranın Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 125. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek  iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davacı
alacaklı tarafından yapılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibin
kesinleşmesi üzerine borçlu spor kulübünün Spor Toto Teşkilat Başkanlığında
bulunan haklarına haciz konulması talebinin itiraz konusu kural gerekçe
gösterilmek suretiyle icra müdürlüğünce reddedilmesi üzerine, davacı alacaklı
tarafından icra müdürlüğü işlemine karşı şikâyet başvurusunda bulunulan davada,
itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme,
iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinin itiraz konusu yirminci
fıkrası şöyledir: ' (Ek
fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç
olmak üzere, spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim
haklarından doğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik
edilemez. ' B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 125.
maddelerine  dayanılmış, 35. ve 36. maddeleri ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan
ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın
katılımlarıyla 3.4.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın, insan haklarına saygılı
demokratik hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı, şahısların alacakları ile
ilgili olarak spor kulüplerinin isim hakkı gelirlerinin haczedilememesinin hak
arama özgürlüğünün kullanılamaması sonucunu doğurduğu, kamu alacakları yönünden
haciz yasağı konulmazken vatandaşların alacakları bakımından haciz yasağı
getirilmesinin eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı belirtilerek kuralın,
Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 125. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural,
Anayasa'nın 35. ve 36.  maddeleri yönünden de incelenmiştir. İtiraz konusu kural, kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar
hariç olmak üzere tescilli spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
nezdindeki isim haklarından doğan alacaklarının haczedilemeyeceğini ve bu
alacakların devir ve temlik edilemeyeceğini düzenlemektedir. Anayasa'nın 35. maddesinde, herkesin, mülkiyet ve miras haklarına
sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla, kanunla
sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı
olamayacağı hükme bağlanmıştır. Mülkiyet hakkı, kişiye başkasının hakkına zarar
vermemek ve kanunların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla, sahibi olduğu
şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma ve tasarruf olanağı veren
bir haktır. Anayasa'nın
13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere yönelik sınırlamalar, demokratik
toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı
olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz. Çağdaş
demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde sağlanıp güvence
altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlükleri büyük ölçüde kısıtlayan
ve kullanılamaz hâle getiren sınırlamalar hakkın özüne dokunur. Temel hak ve
özgürlüklere getirilen sınırlamaların yalnız ölçüsü değil, koşulları, nedeni,
yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun yolları gibi güvenceler demokratik
toplum düzeni kavramı içinde değerlendirilmelidir. Bu nedenle, temel hak ve
özgürlükler, istisnaî olarak ve özüne dokunmamak koşuluyla demokratik toplum
düzeninin gerekleri için zorunlu olduğu ölçüde ve ancak kanunla
sınırlandırılabilirler. Demokratik
bir toplumda temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamanın, bu sınırlamayla
güdülen amacın gerektirdiğinden fazla olması düşünülemez. Demokratik hukuk
devletinde güdülen amaç ne olursa olsun, kısıtlamaların, bu rejimlere özgü
olmayan yöntemlerle yapılmaması ve belli bir özgürlüğün kullanılmasını önemli
ölçüde zorlaştıracak ya da ortadan kaldıracak düzeye vardırılmaması gerekir. Diğer
taraftan, Anayasa'nın 36. maddesinde, hak arama özgürlüğü güvence altına
alınmıştır. Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim
hakkıdır. Mahkemeye erişim hakkı, hukuki bir
uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önüne
götürülmesi hakkını da kapsar. Hak arama özgürlüğü demokratik hukuk
devletinin vazgeçilmez unsurlarından biri olup tüm bireyler açısından mümkün
olan en geniş şekilde güvence altına alınmalıdır. T escilli
spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarından
doğan alacaklarının haczedilemeyeceğini düzenleyen kural, spor kulüplerinden alacağı olan kişiler tarafından alacak davası
açma ve icra takibi yapma hakkının kullanılmasını etkisizleştirmekte, böylece
hak arama özgürlüğünü bu davalar yönünden ortadan kaldırmaktadır. Öte yandan, t escilli spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan alacaklarının devir ve temlik
edilememesi, spor kulüplerinin, alacakları üzerinde hukuki tasarrufta
bulunamamaları sonucunu doğurduğundan, bu niteliği ile itiraz konusu kural,
mülkiyet hakkının ölçüsüz biçimde sınırlandırılmasına, hakkın özüne dokunarak
kullanılamaz hâle gelmesine yol açacak niteliktedir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa'nın 13., 35. ve 36. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. Kural, Anayasa'nın 13., 35. ve 36.
maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden, Anayasa'nın 2., 5., 10. ve
125. maddeleri yönünden incelenmemiştir. VI-
SONUÇ 21.5.1986
günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun'un ek 9. maddesine, 29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle
eklenen 'Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak üzere,
spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarından
doğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez.' biçimindeki
yirminci fıkranın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 6.6.2013
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ