ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       : 
2015/111 Karar Sayısı    :  2016/126 Karar Tarihi   :  22.6.2016 R.G. Tarih-Sayısı   : 
Tebliğ edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 4. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4.11.1981 tarihli ve 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu’na, 19.11.2014 tarihli ve 6569 sayılı Kanun’un 32.
maddesiyle eklenen geçici 70. maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesi ile
üçüncü fıkrasının, Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığını ileri sürerek
iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Gülhane Askeri Tıp Akademisi Nöroloji
Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapmaktayken, mesai saatleri
dışında tabiplik mesleğini özel bir sağlık kuruluşunda tetkik yapmak suretiyle
devam ettiren davacının almakta olduğu üniversite ödeneği ve sağlık hizmetleri
tazminatı ödemelerinin yapılmaması üzerine açmış olduğu davada, itiraz konusu
kuralların Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme iptalleri için
başvurmuştur I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı geçici 70. maddesi
şöyledir: “ Geçici Madde 70- Tabip, diş tabibi ve
tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim üyelerinden, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mesai saatleri dışında serbest meslek
faaliyetinde bulunmakta veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara, bu
faaliyetlerini sona erdirinceye kadar üniversite ödeneği ve ek ödeme
ödenmez. Bunlardan belirtilen faaliyetlerini sona erdirmek isteyenler,
31/12/2014 tarihine kadar bu konudaki iradelerini görevli oldukları kurum
yönetimlerine bildirirler ve bunların en geç 31/5/2015 tarihine kadar bu
faaliyetleri sona ermiş sayılır ve çalışma uygunluk belgesi veya izni iptal
edilir. Bu süre içinde mali hakları ve ek ödemeleri tam olarak ödenmeye devam
olunur. Bu madde kapsamında bulunan öğretim üyelerinden belirtilen
faaliyetlerinden dolayı görevi kötüye kullandıkları yargı kararı ile tespit
edilenlerin, genel hükümlere göre sorumlulukları saklı kalmak kaydıyla, serbest
meslek veya özel sağlık kuruluşlarında çalışma uygunluk belgesi veya izni iptal
edilir. Bu madde hükmü Gülhane Askeri Tıp Akademisi öğretim üyeleri
hakkında da uygulanır. Ancak bu öğretim üyelerine üniversite ödeneği ile sağlık
hizmetleri tazminatı ödenmez. ” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN,
Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılmalarıyla 13.1.2016 tarihinde yapılan ilk
inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. 2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün
iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmaya yetkilidir. Ancak bu kurallar
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilmesi için, elinde
usulüne uygun olarak açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın
bulunmasının yanında iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması
gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde, ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikteki kurallardır. 3. Başvuran Mahkeme, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na,
19.11.2014 tarihli ve 6569 sayılı Kanun’un 32. maddesiyle eklenen geçici 70.
maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesi ile üçüncü fıkrasının iptalini
istemiştir. 4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olan uyuşmazlık,
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Nöroloji Anabilim Dalında Profesör Tabip Albay
kadrosunda öğretim üyesi olarak görev yapmaktayken, mesai saatleri dışında
tabiplik mesleğini özel bir sağlık kuruluşunda tetkik yapmak suretiyle devam
ettiren davacının almakta olduğu “ üniversite ödeneği ” ve “ sağlık
hizmetleri tazminatı ”nın 15.1.2015 tarihinden itibaren ödenmemesi ile
ilgilidir. Maddenin birinci fıkrasında özlük hakları ile ilgili düzenleme
yapılan öğretim üyeleri, 2547 sayılı Kanun kapsamında yer alan öğretim
üyeleridir. Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde görevli öğretim üyeleri ise
görevlerini Türk Silahlı Kuvvetleri personeli için öngörülen kanunlar
çerçevesinde ifa etmektedirler. Nitekim 2547 sayılı Kanun’un 2. maddesinde,
Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili hususların
ayrı kanunlarla düzenleneceği belirtilmiştir. Görülmekte olan davada, Türk
Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan öğretim üyesi bir tabip söz konusu
olduğu için itiraz konusu kurallardan, maddenin birinci fıkrasının birinci
cümlesinin bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. 5. Açıklanan nedenlerle, 4.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’na, 19.11.2014 tarihli ve 6569 sayılı Kanun’un 32.
maddesiyle eklenen geçici 70. maddenin; A) Birinci fıkrasının birinci cümlesinin, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu
cümleye ilişkin başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B) Üçüncü fıkrasının esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 6. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ömer DURAN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 7. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Kanun’un 40. maddelerine göre,
Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran
mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile
sınırlıdır. Anılan maddelerde geçen “ bir davaya bakmakta olan mahkeme ”
kavramı, o davaya bakmaya ve dava konusu uyuşmazlığı çözmeye görevli mahkemeyi
ifade etmektedir.  Bu nedenle bir mahkemenin, görev alanına girmeyen bir
davada Anayasa Mahkemesine itiraz başvurusunda bulunabilmesi olanaklı değildir. 8. Mahkemelerin görevleri, Anayasa’nın 142. maddesi gereğince
ancak kanunla düzenlendiğinden, görev sorunu kamu düzeniyle ilgilidir ve
davanın her aşamasında dikkate alınmak durumundadır. Buna göre Anayasa
Mahkemesi, Anayasaya uygunluk denetimi için kendisine itiraz yoluyla getirilen
bir işte, itiraz yoluna başvuran mahkemenin kanuna uygun biçimde o davaya
bakmakla görevli olup olmadığını saptamak zorundadır. Anayasa’nın 152.
maddesine göre mahkemenin elinde yöntemince açılmış, mahkemenin görev alanına
giren bakılmakta olan bir dava olması gerekmekte ve bu durum itiraz başvurusu
yapılabilmesi için öngörülen temel koşullardan birini oluşturmaktadır. Bu
koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda doğrudan inceleme yaparak karar
verme yetkisi de Anayasa Mahkemesi’ne aittir. 9. Uyuşmazlık konusu dava, Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde
Nöroloji Anabilim Dalında Tabip Albay olarak görev yapmakta olan davacının,
mesai saatleri dışında özel bir sağlık kuruluşunda çalışmasından dolayı,
15.1.2015 tarihinden itibaren üniversite ödeneği ve sağlık hizmetleri
tazminatının ödenmemesine dair işleminin iptali ile ödenmeyen üniversite
ödenekleri ve sağlık hizmetleri tazminatlarının 15.1.2015 tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizleri ile birlikte ödenmesine karar verilmesi talebine
ilişkindir. 10. Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker
kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiştir. 1602 sayılı Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi Kanunu’nun 20. maddesinin birinci fıkrasında da bu hususlar
tekrar edilmiştir. 11. Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “ asker kişiyi
ilgilendirmesi ” ve “ askeri hizmete ilişkin bulunması ” koşullarının
birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 12. 1602 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasında da bu
Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksadın, Türk Silahlı Kuvvetlerinde
görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay,
askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar olduğu belirtilmiştir. 13. Davacının 1602 sayılı Kanun’un 20. maddesinde sayılan asker
kişilerden olduğu ve dava konusu uyuşmazlığın asker kişileri ilgilendiren bir
idari işlemden doğduğu kuşkusuzdur. 14. Dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığı
sorunu ise bir diğer koşuldur. 1602 Sayılı Kanun’un “ Birinci Dairenin
görevleri: ” başlıklı 22. maddesinde “ Birinci Daire; atanma, yer
değiştirme, nasıp, sicil, kademe ilerletilmesi, terfi, emeklilik, maluliyet, aylık
ve yolluklara ilişkin iptal ve tam yargı davalarını çözümler. ” denilmekte;
aynı Kanun’un “ Bir kısım işlerin diğer dairelere verilmesi: ” başlıklı
25. maddesinde ise “ Dairelerin işlerinde, birbirine nazaran nispetsizlik
görülürse, Başkanlar Kurulu kararı ile bir dairenin görevine giren işlerden,
belirli konulara ilişkin olanlar diğer daireye verilebilir. Bu husustaki
kararlar Aralık ayı başında verilir. Aynı ay içinde Resmi Gazetede yayınlanır
ve yeni takvim yılında uygulanır. ” hükmü yer almaktadır. 926 Sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun “ Kapsam ” başlıklı 1. maddesinde “ Bu
kanun, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subaylar, astsubaylar ile harp
okulları, fakülteler, yüksek okullar ve astsubay okullarında öğrenim yapan
asker öğrencilere uygulanır. Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli diğer asker ve
sivil kişiler kendi özel kanunlarına tabidirler. ” denilmekte; “ Aylıklar,
Ek Görevler, Yolluk ve Harçlıklar ” başlıklı bölümünün 135-165. maddelerinde
de anılan personelin özlük hakları düzenlenmektedir. 926 sayılı Kanun’un ek 17.
maddesinin (Ç) fıkrasında ise Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan ve
bu fıkrada rütbeleri belirtilen personelden (GATA’da görevli) öğretim üyesi
tabip, öğretim üyesi diş tabibi, uzman tabip, uzman diş tabibi ve tıpta uzmanlık
mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara,
hizalarında gösterilen oranları geçmemek üzere orgeneral aylığının (ek gösterge
dahil) brüt tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda “ sağlık hizmetleri
tazminatı ”nın ayrıca ödeneceği belirtilmektedir. 15. 2955 Sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu’nun 49.
maddesinde ise “ Gülhane Askeri Tıp Akademisinde görevli askeri öğretim
elemanlarının ve bu Akademide yüksek lisans, doktora veya tıpta uzmanlık
öğrenimi gören askeri personelin özlük haklarına ilişkin ödemelerde 926 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümleri uygulanır. Uzmanlar hariç
olmak üzere öğretim elemanları ile Yüksek Bilim Konseyinden diğer askeri
hastanelerde, Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Kuvvet
Komutanlıkları ve Jandarma Genel Komutanlığındaki sağlık şube müdürlüğü veya
daire başkanlığı kadrolarında görevlendirilebilen öğretim üyelerine, ayrıca
2914 Sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 12 nci maddesine göre üniversite ödeneği;
idari görevde bulunanlara da, aynı Kanunun 13 ncü maddesine göre idari görev
ödeneği ödenir... ” hükmü yer almaktadır. 16. Belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, GATA
bünyesinde görev yapan öğretim üyesi tabip subayların tüm özlük haklarına
ilişkin işlemler, 926 sayılı Kanun ve 2955 sayılı Kanun hükümleri ile ilgili
genel hükümler çerçevesinde yapılmasının yanında bu işlemlerin idarece, bir
asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askeri
geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetinin
amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural, gerek ve gelenekler
göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis ediliyor olması ve 1602
sayılı Kanun’da asker kişilerin aylıkla (özlük haklarıyla) ilgili işlemlerinin
“ askeri hizmete ilişkin ” kabul edilip Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
görevine dâhil edilmiş olması nedeniyle, dava konusu “ GATA’da öğretim üyesi
Tabip Subay olan davacının mesai saatleri dışında tabiplik mesleğini özel bir
sağlık kuruluşunda tetkik yapmak suretiyle devam ettirmesinden dolayı
üniversite ödeneği ve sağlık hizmetleri tazminatının kesilmesi ” işleminin
açıkça askeri hizmete ilişkin işlem olduğu, böylece söz konusu davanın, “ askeri
hizmete ilişkin bir işlem ”e dayandığının kabulü gerekir. Nitekim Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün 30.11.2015 tarihli E.2015/831 ve K.2015/839 sayılı
kararı da bu yöndedir. 17. Dolayısıyla, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görev alanına
giren bir davada, idare mahkemesince Anayasa Mahkemesine itiraz başvurusunda
bulunulabilmesi olanaklı değildir. 18. Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. IV- HÜKÜM 4.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na, 19.11.2014 tarihli ve
6569 sayılı Kanun’un 32. maddesiyle eklenen geçici 70. maddenin üçüncü
fıkrasına yönelik itiraz başvurusunun başvuran Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, 22.6.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan ALTAN Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ