ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/117 Karar Sayısı : 2011/2 Karar Günü : 6.1.2011 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 1. Vergi
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.1.1961 günlü, 213 sayılı
Vergi Usul Kanunu'na 4.12.1985 günlü, 3239 sayılı Yasa'nın 33. maddesiyle
eklenen Ek Madde 11'in, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 73. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemidir. I- OLAY Davacı şirket, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna
istinaden tarhiyat öncesi uzlaşma talep etmiştir. Tarhiyat öncesi uzlaşmanın
sağlanamaması üzerine, düzenlenen tutanakta yer alan katma değer vergisi ve
vergi ziyaı cezasının iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme re'sen iptali için
başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4.1.1961 günlü, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na 4.12.1985 günlü,
3239 sayılı Yasa'nın 33. maddesiyle eklenen Ek Madde 11 şu şekildedir: 'Maliye Bakanlığı, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek
vergilerle kesilecek cezalarda (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına
sebebiyet verilmesi halinde tarh edilecek vergi ve kesilecek ceza ile bu
fiillere iştirak edenlere kesilecek ceza hariç) tarhiyat öncesi uzlaşma
yapılmasına izin verebilir. Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılması halinde tutanakla tespit
edilen bu husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunulamaz. Uzlaşılan vergi miktarı üzerinden, bu Kanunun 112 nci maddesine
göre gecikme faizi hesaplanır. Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temin edilememiş veya uzlaşma
müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması halinde mükellefler veya ceza
muhatabı olanlar verginin tarhından ve cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma
talep edemezler. Tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin esas ve usuller Yönetmelikte
belirtilir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 73. maddelerine dayanılmıştır . III- İLK İNCELEME 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına karar verilmiştir. Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamışlardır. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim
KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve
Celal Mümtaz AKINCI'nın katılımıyla 6.1.2011 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında; dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, iptali istenilen
Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kurallarıyla, bunların gerekçeleri ve diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davada uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava, vergi
inceleme raporu ile belirlenen ve tarhiyattan önce uzlaşılamayan katma değer
vergisi ve vergi ziyaı cezasının iptaline ilişkindir. Anayasa Mahkemesi'ne
yapılan başvuruda ise tarhiyat öncesi uzlaşma müessesesinin yer aldığı 213
sayılı Yasa'nın Ek 11. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmüştür. 213 sayılı Yasa'nın itiraz konusu Ek 11. maddesinde tarhiyat
öncesi uzlaşma müessesesine yer verilmiştir. Bu kuralın Ankara 1. Vergi
Mahkemesi'nde bakılmakta olan davada uygulanacak kural kabul edilebilmesi için
bu müesseseyle ilgili bir uyuşmazlığın bulunması ve söz konusu kuralın da
uyuşmazlığın sona erdirilmesine olumlu ya da olumsuz etki edecek nitelikte
olması gerekir. Somut olayda, uyuşmazlık konusu vergi ve cezanın belirlenmesi
sürecinde idari bir başvuru yolu olarak tarhiyat öncesi uzlaşma yoluna
başvurulup uzlaşma sağlanamaması üzerine, tarhiyat öncesi uzlaşmanın vaki
olmadığına ilişkin tutanakta yer alan katma değer vergisi ve vergi ziyaı
cezasının iptali istemiyle dava açılmış ise de mahkemede görülmekte olan davada
uyuşmazlığın konusu, vergi inceleme raporu ile belirlenen ve tarhiyattan önce
uzlaşılamayan katma değer vergisi ve vergi ziyaı cezası olup tarhiyat öncesi
uzlaşma müessesesine yönelik bir uyuşmazlık söz konusu değildir. Vergi ve
cezaya yönelik yargı yoluna başvurmadan önce idari bir başvuru yolu olarak
tarhiyat öncesi uzlaşma yolunun kullanılmış olması bu müessesenin düzenlendiği
kuralı bakılmakta olan davada uygulanacak kural haline getirmez. Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 4.1.1961 günlü, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na 4.12.1985 günlü,
3239 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle eklenen Ek Madde 11'in, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,
bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 6.1.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI