ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       :  2016/41 Karar Sayısı    :  2016/39 Karar Tarihi   :  26.5.2016 R.G. Tarih – Sayısı   : 
Tebliğ edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Pasinler Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 24.4.1969 tarihli ve
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun, 23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un
340. maddesiyle değiştirilen ek 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasının
Anayasa’nın 13., 48. ve 171. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline
karar verilmesi talebidir. OLAY: Şüpheliler hakkında Yönetim
Kurulu üyesi oldukları kooperatifin genel kurulunu olağan toplantıya çağırmamak
suçundan açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı ek 2. maddesi
şöyledir: “ Ek Madde 2- (Ek: 6/10/1988 - 3476/26 md.;
Değişik: 23/1/2008-5728/340 md.) 1. 8 inci maddenin üçüncü fıkrasına, 16 ncı maddenin beşinci
fıkrasına, 56 ncı maddenin altıncı fıkrasına, 59 uncu maddenin dördüncü,
altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarına ve 90 ıncı maddenin beşinci fıkrasına
aykırı hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri ve
memurları üç aydan iki yıla kadar hapis ve elli günden beşyüz güne kadar adlî
para cezası ile cezalandırılırlar. 2. Genel kurulu olağan toplantıya
çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile 2 nci maddenin dördüncü fıkrasına, 8 inci
maddenin ikinci fıkrasına, 16 ncı maddenin birinci fıkrasına, 66 ncı maddenin
ikinci fıkrasına ve 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden
kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri altı aya kadar hapis ve
otuz günden üçyüz güne kadar adlî  para cezası ile cezalandırılırlar. 3. 56 ncı maddenin ikinci ve dördüncü fıkralarına, 66 ve 67 nci
maddeye aykırı hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının denetim kurulu
üyeleri bir aydan altı aya kadar hapis ve otuz günden üçyüz güne kadar
adlî  para cezası ile cezalandırılırlar. İlgili bakanlık, kooperatifler ve üst kuruluşlarının yönetim ve
denetim kurulu üyeleri ile memurları hakkında görevlerine ilişkin olarak
işledikleri suçlardan dolayı açılan kamu davalarına katılma talebinde
bulunabilir.” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri gereğince yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ümit DENİZ tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran
mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun kuralı ile sınırlıdır. 3. Kanun’un ek 2. maddesinin “Genel kurulu olağan
toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile 2 nci maddenin dördüncü
fıkrasına, 8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 16 ncı maddenin birinci fıkrasına,
66 ncı maddenin ikinci fıkrasına ve 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına aykırı
hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri altı aya
kadar hapis ve otuz günden üçyüz güne kadar adlî  para cezası ile
cezalandırılırlar. ” şeklindeki itiraz konusu (2) numaralı fıkrası,
kooperatif yönetim kurulu üyelerinin genel kurulu olağan toplantıya
çağırmamaları durumu ile Kanun’un 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında, 8.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında, 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, 66.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında ve 90. maddesinin (3) numaralı fıkrasında
kendilerine yüklenen diğer görevleri yerine getirmemeleriyle ilgili olarak ceza
sorumluluklarını düzenlemektedir. 4. Başvuran mahkemenin baktığı dava ise genel kurulu olağan
toplantıya çağrılmayan yönetim kurulu üyeleriyle ilgilidir. Dolayısıyla, itiraz
konusu kuralda geçen “ 2 nci maddenin dördüncü fıkrasına, 8 inci maddenin
ikinci fıkrasına, 16 ncı maddenin birinci fıkrasına, 66 ncı maddenin ikinci
fıkrasına ve 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına” aykırı hareket
edildiği iddiası ile açılmış bir kamu davası bulunmamaktadır. Bu nedenle esasa
ilişkin incelemenin kuralda yer alan “Genel kurulu olağan toplantıya
çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile…” ibaresiyle sınırlı olarak
yapılması gerekmektedir. 5. Öte yandan, Anayasa’nın “ Anayasaya aykırılığın diğer
mahkemelerde ileri sürülmesi ” başlıklı 152. maddesinin son fıkrasında, “ Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı
iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. ”; 6216 sayılı Kanun’un “ Başvuruya
engel durumlar ” başlıklı 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise “ Mahkemenin
işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından
itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla
itiraz başvurusu yapılamaz. ” hükümlerine yer verilmiştir. 6. Kooperatifler Kanunu’nun ek 2. maddesinin (2) numaralı
fıkrasına yönelik olarak daha önce yapılan itiraz başvurusu, Anayasa
Mahkemesinin 27.3.2014 tarihli ve E.2013/128, K.2014/66 sayılı kararıyla “ Genel
kurulu olağan toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile… ” ibaresi
ile sınırlı olarak incelenmiş ve kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesi
ile esastan reddedilmiştir. Söz konusu karar 12.9.2014 tarihli, 29117 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 7. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret
kararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,
önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 12.9.2014 tarihinden başlayarak
geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. 8. Açıklanan nedenle, Kanun’un ek 2. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında yer alan “Genel kurulu olağan toplantıya çağırmayan yönetim
kurulu üyeleri ile…” ibaresine yönelik itiraz başvurusunun,
Anayasa’nın 152. maddesinin son fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin
(1) numaralı fıkrası gereğince esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III- HÜKÜM 24.4.1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun,
23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un 340. maddesiyle değiştirilen ek 2.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının; A- Esasına ilişkin incelemenin fıkrada yer alan “Genel kurulu
olağan toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile…” ibaresi
ile sınırlı olarak yapılmasına, B- “Genel kurulu olağan toplantıya çağırmayan yönetim kurulu
üyeleri ile…” ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan
itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, 26.5.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Alparslan ALTAN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ