ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/102 Karar Sayısı : 2023/203 Karar Tarihi : 30/11/2023 R.G.Tarih-Sayı :
19/1/2024-32434 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 3/7/1940 tarihli ve 3890 sayılı
Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 259. maddesinin birinci fıkrasının “ adli
yardımlı davalar ” yönünden Anayasa’nın 2., 5., 13., 35. ve 36. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Maddi ve
manevi tazminat talebiyle açılan davada itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 259. maddesi
şöyledir: “ İhtiyati hacizde teminat: Madde 259 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.) İhtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı
taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan
mesul ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96 ncı maddesinde yazılı teminatı
vermeğe mecburdur. Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz. Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenid ise mahkeme
teminata lüzum olup olmadığını takdir eder. Tazminat davası ihtiyati haczi koyan mahkemede dahi
görülür. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,
Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin
MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 31/5/2023
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle başvurunun yöntemine
uygun olup olmadığı hususu görüşülmüştür. 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı A nayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda
izlenecek yöntem belirlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında bir
davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde
veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu
kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak
Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; söz konusu fıkranın (a)
bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı
olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine
gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında
ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz
başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin
gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde itiraz
yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılığı ileri
sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle
aykırı olduğunu ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça göstermesi
gerektiği, (2) numaralı fıkrasında da itiraz başvurusunda gerekçeli başvuru
kararının aslının Anayasa Mahkemesine sunulacağı ifade edilmiştir. 4. Anılan İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda
eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından iptali istenen
kuralın “ İhtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı taktirde
borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul… ”
bölümüne ilişkin herhangi bir gerekçe belirtilmediği tespit edilmiştir. 6. Bu itibarla kuralın “ İhtiyati haciz istiyen
alacaklı hacizde haksız çıktığı taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden
uğrayacakları bütün zararlardan mesul… ” bölümüne yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi
gerekir. 7. Açıklanan nedenlerle; 2004 sayılı Kanun’un 3890 sayılı Kanun’un
1. maddesiyle değiştirilen 259. maddesinin birinci fıkrasının, A. “ İhtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı
taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan
mesul… ” bölümünün iptaline yönelik başvurunun başvuruda bulunan Mahkemece
bu kısma ilişkin gerekçe sunulmaması nedeniyle 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE, B. “ …ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96 ncı maddesinde
yazılı teminatı vermeğe mecburdur… ” bölümünün esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 8. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör İsmail Emrah PERDECİOĞLU
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Anlam ve Kapsam 9. 2004 sayılı Kanun’un 257. ila 268. maddelerinde ihtiyati haciz
kurumu düzenlenmiştir. İhtiyati haciz ile alacaklının bir para alacağının
zamanında ödenmesini güvence altına almak amacıyla mahkeme kararına dayanılarak
borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulması sağlanmaktadır. 10. 2004 sayılı Kanun’un 259. maddesinde ihtiyati hacizde teminat
usulü düzenlenmiştir. Buna göre kural olarak ihtiyati haciz isteyen alacaklı
hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden
uğrayacakları bütün zararlardan sorumlu olduğu gibi ilama dayanan alacaklar
hariç olmak üzere alacaklı, ihtiyati haciz isteyebilmek için teminat vermek
zorundadır. Alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyor ise teminatın gerekli
olup olmadığı hususunda mahkemenin takdir yetkisi bulunmaktadır. 11. Kanun’un 259. maddesinde ayrıca ihtiyati haciz istenebilmesine
yönelik teminat tutarı için 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu’na atıfta bulunularak ihtiyati haciz isteyenin söz konusu
Kanun’un 96. maddesinde yazılı teminatı vermeye mecbur olduğu belirtilmiştir.
Ancak 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 447.
maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca mevzuatta mülga 1086 sayılı Kanun’a
yapılan yollamalar 6100 sayılı Kanun’un bu hükümlerin karşılığını oluşturan
maddelerine yapılmış sayılacağından belirtilen hususta 1086 sayılı mülga
Kanun’un 96. maddesine karşılık gelen 6100 sayılı Kanun’da Teminat hükümlerinin düzenlendiği Beşinci Bölüm’de yer alan “ Teminatın tutarı ve
şekli ” başlıklı 87. maddenin dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır. 12. Bununla birlikte 2004 sayılı Kanun’un 259. maddesinde
alacaklılar için ekonomik bir külfet teşkil eden bu teminatın ödenmesinde adli
yardımdan yararlanan kişilerin muaf tutulmasına yönelik açık bir düzenleme
bulunmamaktadır. 13. Öte yandan 2004 sayılı Kanun’un 15. maddesinde “ İcra
takiplerinde, müzahereti Adliye kararları takibe yetkili icra mahkemesi
tarafından Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 465 ve müteakip maddelerine
tevfikan ittihaz olunur. ” denilmekte, 1086 sayılı mülga Kanun’un “ Müzahereti
adliye ” başlıklı 465. ve takip eden maddelerinde ise adli yardım kurumunun
düzenlendiği görülmektedir. 14. 6100 sayılı Kanun’un 447. maddesinin (2) numaralı fıkrası
uyarınca 2004 sayılı Kanun’un 15. maddesinde mülga 1086 sayılı Kanun’un 465. ve
takip eden maddelerine yapılan atıfların anılan hükümlere karşılık gelen 6100
sayılı Kanun’un “ Adli yardım ” başlıklı 334. ve takip eden maddelerine
yapıldığı anlaşılmaktadır. 15. 6100 Kanun’un 334. ila 340. maddelerinde, bir yargılama
sürecinin gerektirdiği mali külfetlerden ekonomik sebeplerle geçici olarak muaf
tutulabilmeyi sağlayan adli yardım kurumuyla ilgili düzenlemelere yer
verilmiştir. Kanun’un 334. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, kendisi ve
ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama
veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan
kimselerin, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra
takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli
yardımdan yararlanabilmesine imkân tanınmıştır. 16. 6100 sayılı Kanun’un 334. maddesinin gerekçesinde “… Bazen
dava açılmadan önce talep edilmesi gereken ihtiyatî haciz ve ihtiyatî tedbir
gibi geçici hukukî korumalarda özellikle teminatların oldukça yüksek meblağlara
ulaşabileceği göz önüne alındığında, bu teminatı ve diğer yargılama giderlerini
ödemek zorunda kalacak olan kişilere, haklı oldukları yolunda hâkimde kanaat
uyandırmaları hâlinde, adli yardım sayesinde, tüm giderlerden geçici olarak
muafiyet tanınması, etkin bir hukukî korumanın gerçekleşmesine önemli ölçüde
hizmet edecektir… ” denilmiştir. 17. Bu çerçevede ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir gibi kurumların
işletilebilmesi bakımından yüksek teminat tutarları söz konusu olduğunda etkin
bir hukuki koruma sağlanabilmesi için ekonomik koşulları müsait olmayan
kişilerin de adli yardımdan yararlanabilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır. 18. Kanun’un 335. m addesinde ise adli yardım
kararının , y apılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak
muafiyet; yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet;
dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin devlet
tarafından avans olarak ödenmesi; d avanın
avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini
şeklindeki hususları sağlayacağı belirtilerek adli yardım kurumunun kapsamı
belirlenmiştir. B. İptal Talebinin Gerekçesi 19. Başvuru kararında özetle; ihtiyati haczin ihtiyati tedbirin özel
bir türü olduğu ancak ihtiyati tedbir bakımından adli yardımdan yararlanan
davacılardan teminat istenmediği hâlde ihtiyati hacizde bu hususun
düzenlenmemesinin kanun koyucunun bilinçli bir tercihi olduğu, bu durumun hak
arama özgürlüğünü açıkça engellediği, uygulamada istinaf mahkemelerince
ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için her durumda teminat yatırılması
görüşünün benimsendiği, kuralla ekonomik durumu müsait olmadığı için adli
yardımdan yararlanan kişilerin mülkiyet hakkına ölçüsüz müdahale yapıldığı,
teminatın miktarı bakımından hiçbir belirleme içermeyen kuralın anayasal
anlamda herhangi bir meşru amaç taşımadığı belirtilerek kuralın “ adli
yardımlı davalar yönünden ” Anayasa’nın 2., 5., 13., 35. ve 36. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. C. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 20. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin yargı mercileri
önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip
olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36.
maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer
yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin
gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence
altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği
vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (Sözleşme) yorumlayan Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesi, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir ( Özbakım Özel Sağlık Hiz.
İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. , B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34). 21. Mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne
taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını
isteyebilmek anlamına gelmektedir. Kişinin
mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hâle getiren,
bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamalar
mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir ( Özkan Şen , B. No:
2012/791, 7/11/2013, § 52). 22. 2004 sayılı Kanun’un 257. ve takip eden maddelerinde usul ve
esasları düzenlenmiş bulunan ihtiyati haciz kurumu ile bir para alacağının
zamanında ödenmesini güvence altına almak için borçlunun mallarına önceden
geçici olarak el konulması sağlanmaktadır. Bu sayede alacağa ulaşmak için başlatılan
icra takibi veya açılan dava sürecinde borçlunun mallarına kesin haciz koydurma
yetkisi elde edilmesinin uzun zaman almasından kaynaklanabilecek sakıncalar
hafifletilmiş olacaktır. Dolayısıyla ihtiyati haciz kurumu, konusu ve amacı
itibarıyla icra veya dava süreçlerinin uzayabilmesi ihtimaline karşı alacağın
esasıyla ilgili ileride verilecek bir mahkeme kararının icra edilebilmesine
katkı sunan bir araç niteliğindedir. 23. Bu itibarla ihtiyati haciz talebi için teminat gösterme şartı
öngören kuralla mahkemeye erişim hakkına sınırlama getirilmektedir. 24. Anayasa’nın 13. maddesinde “ Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen
sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar,
Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin
gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. ” denilmektedir. Buna göre
temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması,
meşru amaca dayanması, Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü
olması gerekir. 25. Anayasa Mahkemesinin verdiği kararlarda sıkça vurgulandığı gibi
temel hakları sınırlayan kanunun şeklen var olması yeterli olmayıp yasal
kuralların keyfîliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve
öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olmaları gerekir. 26. Esasen temel hakları sınırlayan kanunun bu
niteliklere sahip olması, Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan hukuk
devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinin temel unsurlarından olan
hukuki belirlilik ilkesi uyarınca kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de
idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık,
net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin
keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması
gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur.
Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve
işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu
güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM,
E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 153, 154). Dolayısıyla Anayasa’nın 13.
maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa’nın 2.
maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır. 27. İtiraz konusu kural, herhangi
bir tereddüde yer vermeyecek biçimde ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için
teminat gösterilmesinin zorunlu olduğunu hüküm altına almakla birlikte bu
teminatın neye göre belirleneceğini de açıkça göstermektedir. Dolayısıyla kuralın
temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerektiğine ilişkin anayasal
ilkeye aykırı bir yönünün bulunmadığı açıktır. 28. Anayasa’nın 36. maddesinde hak arama özgürlüğü kapsamında yer
alan mahkemeye erişim hakkı için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş
olmakla birlikte Anayasa’nın başka maddelerinde yer alan hak ve özgürlükler ile
devlete yüklenen ödevler özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve
özgürlüklere sınır teşkil edebilir (AYM, E.2022/124, K.2023/135, 26/7/2023, § 16;
E.2018/99, K.2021/14, 3/3/2021, § 24; E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017, § 288). 29. Ayrıca adil yargılanma hakkı, niteliği gereği
devletin düzenleme yapmasını gerektiren bir haktır. Zira bu hakkın Anayasa'da
ifade edilmiş olması kendi başına bir anlam ifade etmemekte, bireylerin bu
haktan yararlanabilmesi için devletin en azından yargı teşkilatını kurması ve
yargılama usullerini belirlemesi gerekmektedir. Devletin düzenleme yetkisi
olduğu alanlarda belirli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır. Bu sebeple adil
yargılanma hakkına yönelik sınırlamalar getirilirken kanun koyucuyu bağlayan
belirli bir meşru amaçlar listesi bulunmamaktadır. Ancak kanun koyucunun bu
takdir yetkisinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi olduğu açıktır ( Bekir
Sözen [GK], B. No: 2016/14586, 10/11/2022, § 74). 30. İhtiyati haciz kurumu, alacak iddiasında bulunan tarafın
menfaatinin korunmasına hizmet etmekle birlikte, alacakla ilgili uyuşmazlık
henüz çözümlenmeden ihtiyati hacze konu eşya üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanmasına
sebebiyet vereceğinden gerek borçlu gerekse üçüncü kişiler yönünden katlanılması
gereken birtakım külfetlerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu külfetlerin
alacaklının takip ya da dava sonunda iddiasında haksız çıkması durumunda
borçlunun ve/veya üçüncü kişilerin zararına dönüşmesi de söz konusu olabilir. 31. Bu itibarla kural kapsamında ihtiyati hacze konu edilen değerler
üzerinde borçlu ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkına ilişkin tasarruf
yetkilerinin kısıtlanması sonucunu doğuracak taleplerin ileri sürülebilmesinin
güçleştirilmesi ve ihtiyati haciz kararı uygulanmasından dolayı ileride bu
kişiler yönünden oluşabilecek zararların telafi edilebilmesi amacıyla teminat
şartının öngörüldüğü açıktır. Dolayısıyla kuralın mahkemeye erişim hakkının sınırlandırılması
bakımından anayasal anlamda meşru bir amacının bulunmadığı söylenemez. 32. Mahkemeye erişim hakkına yönelik sınırlamanın Anayasa’nın 13.
maddesi uyarınca ölçülü olması gerekir. Ölçülülük ilkesi ise elverişlilik,
gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır.
Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye
elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın
zorunlu olmasını, diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile
ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile
ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini
ifade etmektedir. 33. İhtiyati haciz kararının uygulanabilmesini teminat gösterilmesi şartına
bağlayan kuralın borçlunun ya da üçüncü kişilerin değerleri üzerindeki tasarruf
yetkilerinin kısıtlanmasının güçleştirilmesi ve ihtiyati haciz nedeniyle ortaya
çıkabilecek zararların karşılanması şeklindeki meşru amaca ulaşmak bakımından
elverişli olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca söz konusu amaca ulaşılabilmesi için
daha hafif bir sınırlama aracının etkili ve yeterli olabileceği, dolayısıyla
kuralla mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın gerekli olmadığı da
söylenemez. 34. Hukuki uyuşmazlıkların çözümlenmesi sürecinde bir tarafın hak ve
menfaatlerinin korunması amacıyla alınan geçici hukuki koruma tedbirlerinin
diğer tarafın hakları üzerinde olumsuz sonuçlar ortaya çıkarabileceği açıktır.
Bu bağlamda karşı tarafın menfaatlerini etkileyen geçici hukuki koruma
tedbirlerinin uygulanmasını güçleştirmek ve ortaya çıkabilecek zararları
karşılamak amacıyla talepte bulunan tarafa belli külfetler öngörülebilmesi
mümkündür. Ancak itiraz konusu kuralda olduğu gibi ihtiyati haciz kararının
uygulanmasında aranan teminat şeklindeki mali külfetlerin ekonomik durumu
müsait olmayan kişilerin mahkemeye erişim hakkını tamamen ortadan kaldırmaması
ya da aşırı derecede güçleştirmemesi gerekir. 35. Bu doğrultuda 2004 sayılı Kanun’un 15. maddesinde atıf yapılan
6100 sayılı Kanun’un 334. ila 340. maddelerinde düzenlenen adli yardım kurumu
ile kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin,
gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden
yoksun olan kimselerin geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde,
taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan
yararlanabilmelerinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim 6100 sayılı
Kanun’un 334. maddesinin gerekçesinde de ihtiyati haciz gibi geçici hukukî
korumalarda istenilecek teminatlar bakımından adli yardım sayesinde tüm
giderlerden geçici olarak muafiyet tanınması hususuna vurgu yapılmıştır. Ayrıca
6100 sayılı Kanun’un 335. maddesinde takip giderleri için teminat göstermekten
muafiyetin adli yardım kapsamında olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır (bkz.
§§ 9-18). 36. Bu itibarla itiraz konusu kuralla mahkemeye erişim hakkına
getirilen sınırlamanın kişilere orantısız bir külfet getirmediği ve ölçülü
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 37. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 2. ve 35. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 13.
ve 36. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış
olması nedeniyle Anayasa’nın 2. ve 35. maddeleri yönünden ayrıca bir inceleme
yapılmasına gerek görülmemiştir. Kuralın Anayasa’nın 5. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV. HÜKÜM 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun
3/7/1940 tarihli ve 3890 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 259.
maddesinin birinci fıkrasının “...ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96
ncı maddesinde yazılı teminatı vermeğe mecburdur.” bölümünün
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE 30/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE