ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2005/152 Karar Sayısı  : 2009/14 Karar Günü     : 29.1.2009 R.G. Tarih-Sayı :03.04.2009-27189 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR 1- Danıştay Beşinci Dairesi    Esas Sayısı:
2005/152 2 - İzmir 1. İdare Mahkemesi  Esas Sayısı: 2006/67 3- Zonguldak İdare Mahkemesi       
Esas Sayısı: 2006/73 4- Aydın Bölge İdare Mahkemesi    Esas Sayısı: 2008/18 İTİRAZLARIN KONUSU : 17.9.2004
günlü, 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 1. maddesinin (f) bendiyle 14.7.1965 günlü, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkranın, 2- 10. maddesinin (a) bendiyle 13.12.1983 günlü, 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
10. maddesine eklenen (p) bendinin, Anayasa'nın 2., 5., 7., 10., 11., 17., 56. ve 128. 
maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması
istemidir. I- OLAY Diş tedavilerinden kaynaklanan giderlerin davalı idareler
tarafından ödenmemesi nedeniyle Bütçe Uygulama Talimatının ilgili kurallarının
ve idari işlemlerin iptali için açılan davalarda, itiraz konusu kuralları
Anayasa'ya aykırı bulan Mahkemeler, iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması
için başvurmuşlardır. III - YASA METİNLERİ A - İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin (f) bendiyle 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkra şöyledir: "Tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilere (diş
tedavileri dahil) ilişkin ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlar
üzerine kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araç
bedellerinin kurumlarınca ödenecek kısmı ve buna ilişkin esas ve usuller Sağlık
Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca tespit edilir." 2- 5234 sayılı Yasa'nın 10. maddesinin (a) bendiyle 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
10. maddesine eklenen (p) bendi ise şöyledir: " MADDE 10- Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün görevleri
şunlardır: ... p- Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli,
dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri dahil) tedavi
kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilerine (diş tedavileri dahil) ilişkin
ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlar üzerine kullanılması gerekli
görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araç bedellerinin kurumlarınca
ödenecek kısmını ve bu konuya ilişkin esas ve usulleri Sağlık Bakanlığının
görüşünü almak suretiyle tespit etmek" B - Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 5., 7., 10., 11., 17.,
56. ve 128.  maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, E.2005/152
sayılı dosyada 28.12.2005 gününde, E.2006/67 sayılı dosyada 4.5.2006 gününde,
E.2006/73 sayılı dosyada 30.5.2006 gününde, E.2008/18 sayılı dosyada ise
20.3.2008 gününde yapılan ilk inceleme toplantılarında dosyalarda eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARLARI E.2006/67, E.2006/73 ve E.2008/18 sayılı davaların aralarındaki
hukuki irtibat nedeniyle E.2005/152 sayılı dava ile birleştirilmesine,
birleştirilen davaların esaslarının kapatılmasına, esas incelemenin E.2005/152
sayılı dosya üzerinden yürütülmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. VI - YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı "Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un; 1- 1. maddesinin (f) bendiyle 14.7.1965 günlü,  657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkranın, 2- 10. maddesinin (a) bendiyle 13.12.1983 günlü,  178
sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin 10. maddesine eklenen (p) bendinin, yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE, 28.12.2005
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. VII - ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, 657 sayılı Yasa'nın 209. maddesine eklenen
fıkra ile 198 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesine eklenen bent
kurallarına göre, iyileştirme araçlarının bedellerinin memurlar ve diğer kamu
görevlilerinin kurumlarınca ödenecek kısmı ve buna ilişkin esas ve usullerin
neler olacağı konusunda Maliye Bakanlığı'na yetki verildiği, ancak bunlarla
ilgili esas ve usullerin yasakoyucu tarafından belirlenmediği, bu konudaki
yetkinin tamamının yürütme organının takdirine bırakıldığı, herhangi bir ölçütün
ve sınırlamanın öngörülmediği, yasa ile yapılması gereken düzenlemenin
yürütmeye devredildiği, devlet memurlarının mali haklarının sınırının yasa ile
belirlenmesi gerektiği, bu nedenlerle kuralların Anayasa'nın 2., 5., 7., 10.,
11., 17., 56. ve 128.  maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kurallarla Devlet memurları ve diğer kamu
görevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinin diş tedavileri dâhil olmak
üzere iyileştirme araçlarının bedellerinin ne kadarının kurumları tarafından
ödeneceği konusundaki yetki Maliye Bakanlığı'na verilmiş ve Maliye Bakanlığı
tarafından yayımlanan tebliğlerle iyileştirme araçlarına gereksinim duyulması
durumunda söz konusu bedellerin ne kadarının Devlet, ne kadarının memurlar
tarafından ödeneceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 128. maddesinde "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer
özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla
özel olarak düzenlenir." denilmiş, 7.
maddesinde yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne
ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen konudan yalnız kavram, ad ve
kurum olarak söz edilmesi değil, bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır.
Kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin
çizilmiş olmasını ifade eder. Ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konulara
ilişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir. Anayasa'da yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütme
organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi
olanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı ve
bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında,
yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, yasa ile yürütmeye genel nitelikte kural
koyma yetkisi verilemez. Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin hakları ve yükümlülüklerinin
yasa ile düzenlenmiş olduğunun kabul edilebilmesi için söz konusu hak ve
yükümlülüklerin sadece ad olarak yasada belirtilmesi yeterli değildir. Böyle
bir düzenlemede temel ilkelerin ortaya konulması, çerçevenin çizilmesi,
sınırsız, belirsiz ve geniş bir alanın yürütmenin düzenlemesine bırakılmaması
gerekmektedir. Tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilere ilişkin ücretler
ile kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçlarının
sağlanması memurlar ve diğer kamu görevlilerinin en önemli özlük
haklarındandır. Bu nedenle bunlara ilişkin ödemelerin nasıl yapılacağının
yasayla düzenlenmesi gerektiği açıktır. İtiraz konusu yasa kuralları uyarınca, devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinin
diş tedavileri dahil olmak üzere, tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan
tedavilerine ilişkin ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlar üzerine
kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçlarının
bedellerinin kurumlarınca ödenecek kısmını ve bu konuya ilişkin esas ve
usulleri belirleme konusu tamamen idareye bırakılmıştır. Bu kurallar uyarınca,
Maliye Bakanlığı, ortez, protez ve diğer iyileştirme araçlarının bedellerinin
çok az bir kısmının memurların kurumu tarafından ödenmesi konusunda düzenleme
yapabileceği gibi tamamının veya tamamına yakın bir kısmının da kurumlar
tarafından ödenmesi yolunda düzenleme yapabilecektir. Bu durumda, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin özlük
haklarından olan tedavi yardımının nasıl yapılacağı yasayla belirlenmeyip,
idarenin takdirine bırakılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 5234 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin (f)
bendiyle 657 sayılı Yasa'nın 209. maddesinin sonuna eklenen fıkra ve 10.
maddesinin (a) bendiyle 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesine eklenen (p)
bendi Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırıdır. İptalleri gerekir. İtiraz konusu kuralların, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 17. ve 56.
maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. VIII- SONUÇ 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 1. maddesinin (f) bendiyle 14.7.1965 günlü,  657
sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkranın, 2- 10. maddesinin (a) bendiyle 13.12.1983 günlü,  178
sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin 10. maddesine eklenen (p) bendinin, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 29.1.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ