ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/117 Karar Sayısı : 2006/82 Karar Günü : 5.9.2006 R.G. Tarih-Sayı :29.11.2006'da tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay Onuncu Daire İTİRAZIN KONUSU: 4.3.2004 günlü, 5105 sayılı
Kanun'un 2. maddesiyle 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Ek Madde 9'un,
altıncı fıkrasının, yedinci fıkrasının beşinci ve altıncı tümceleri ile sekizinci
fıkrasının Anayasa'nın 9., 36. ve 125. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve
yürürlüklerinin durdurulması istemidir. I- OLAY Voleybol Liginde sporcu antrenörü olan ve menajerlik yapan
davacının, sporcu menajerliği yapan kişilerin Türkiye liglerinde yer alan
klüplerden birinde antrenör olarak faaliyette bulunamayacağına ilişkin Türkiye
Voleybol Federasyonu Yönetim Kurulu'nun 9.12.2005 günlü, 15 sayılı kararının
iptali istemiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Danıştay Onuncu Dairesi iptalleri ve yürürlüklerinin
durdurulması istemiyle başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 5105 sayılı Yasanın 2. maddesi ile 3289 sayılı Yasaya eklenen ve
itiraz konusu kuralları da içeren ek 9. maddesi şöyledir: “EK MADDE 9 - (Ek: 5105 - 4.3.2004/m.2) Federasyonlara,
talepte bulunmaları durumunda Merkez Danışma Kurulunun uygun görüşü, Genel
Müdürlüğün bağlı olduğu Bakanın teklifi ve Başbakanın onayı ile idari ve mali
özerklik verilebilir. Federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın, Resmi Gazetede
yayımlanması ile tüzel kişilik kazanılır. Özerk olan federasyonlar; organları genel kurulu tarafından
seçimle göreve gelen, her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan,
bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen federasyonlardır. Özerklikte aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulur: a) Faal sporcu sayısı. b) Faal kulüp sayısı. c) Spor dalının ülkemiz veya dünyadaki yaygınlığı ve gelişme
potansiyeli. d) Gelirlerinin giderlerini karşılayabilme yeterliliği. e) Spor dalının olimpik olup olmadığı. f) Federasyon veya bağlı kulüplerin tesis durumu. Özerkliği onanan federasyon, hazırlayacağı ana statü ve buna bağlı
talimatlara göre genel kurulunu ve yetkilendireceği diğer organlarının
oluşumunu, görev ve yetkilerini belirler. Özerk federasyonlar, uluslararası
federasyonların öngördüğü kurulları oluşturmak zorundadır. Özerk federasyonların; genel kurullarının toplanması ve
çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar ile kimlerin oy kullanabileceği ve Tahkim
Kurulu ile ilişkileri Genel Müdürlükçe düzenlenecek çerçeve statü ile
belirlenir. Özerk federasyonlarca hazırlanacak ana statü, çerçeve statüye
aykırı olamaz. Özerk federasyonların ceza veya disiplin kurullarınca verilen
kararlara karşı Genel Müdürlük bünyesinde oluşturulacak Tahkim Kuruluna itiraz
edilebilir. Tahkim Kurulu yedi asıl ve yedi yedek üyeden teşekkül eder.
Üyelerin beşinin hukukçu, ikisinin ise spor alanında bilimsel çalışmalar yapmış
veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde bulunmuş kariyer sahibi
kişi olmaları şarttır. Üyeler Genel Müdürün teklifi ve Genel Müdürlüğün bağlı
olduğu Bakanın onayı ile altı yıl için görevlendirilirler. Üyeler kendi
aralarından bir başkan seçerler. Tahkim Kurulu tarafından verilen kararlar
kesindir. Tahkim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve
esasları yönetmelikle belirlenir. Tahkim Kurulu, federasyon ile kulüpler; federasyon ile hakemler;
federasyon ile teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktör ve
antrenörler; kulüpler ile oyuncular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak
ihtilaflar hakkında yönetim kurulunca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza
kurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek kesin karara
bağlar. (Değişik 9. fıkra: 5340 - 28.4.2005 /m.2) Özerk
federasyonların bütçesi; katılım payı, tescil, vize, transfer, itiraz, ceza,
yayın, sponsorluk, reklam, yardım, bağış ve benzeri gelirlerden oluşur. Genel
Müdürlük olimpik branşlarda; federasyonun bir önceki yıl gerçekleşen
gelirlerinin %75'i kadar, olimpik olmayan federasyonlara ise; %50'si kadar
yardımda bulunabilir. Özerk federasyonların gelirleri ana statüsünde belirlenen usul ve
esaslar dahilinde harcanır. Genel Müdürlük bütçesinden özerk federasyonlara,
ilgili branşın alt yapısına ve eğitime ilişkin projelerinin desteklenmesi
amacıyla gerektiğinde kaynak tahsis edilebilir. Özerk federasyonların tüm
gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Genel Müdürlük, özerk federasyonların talebi durumunda, kendisine
ait spor tesislerinin işletilmesini, menkul ve gayrimenkullerini bedelsiz
olarak kırkdokuz yıla kadar federasyonun faaliyetleri için tahsis edebilir. Söz
konusu spor tesisleri ile menkul ve gayrimenkullerin tahsis amacı dışında
kullanılması halinde, tahsis işlemi Genel Müdürlükçe iptal edilir. Özerk federasyonların her türlü faaliyet ve işlemleri Genel
Müdürlüğün bağlı olduğu Bakanlığın denetimine tabidir. Bu denetim sonucunda
görevi başında kalmasında sakınca görülen federasyon başkanı veya yönetim
kurulu üyeleri hakkında karar almak üzere, Genel Müdürlüğün bağlı olduğu Bakan,
genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırır.” III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu Yasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava
sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini
Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü Anayasa'ya
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin
Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın o
davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır. Danıştay Onuncu Dairesi'nde görülmekte olan dava, Türkiye
Liglerinde yer alan kulüplerde antrenörlük yapan kişilerin, sporcu menajerliği
yapamayacaklarına ilişkin Türkiye Voleybol Federasyonu Yönetim Kurulu kararının
iptali istemine ilişkindir. İtiraz konusu yasa kuralları ise, özerk federasyonların ceza ve
disiplin kurulları tarafından verilen kararlara karşı Tahkim Kurulu'na itiraz
edilebileceğine, Tahkim Kurulu tarafından verilen kararların kesin olduğuna, bu
Kurul'un görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceğine ve Tahkim Kurulu'nun görevlerine ilişkindir.
Danıştay Onuncu Dairesi'nde görülmekte olan dava, özerk federasyonların ceza
veya disiplin kurullarınca ya da Tahkim Kurulu'nca verilmiş bir karara veya
Tahkim Kurulu'nun görev, yetki ve sorumluluğu ile çalışma usul ve esaslarını
belirleyen yönetmeliğe yahut davacı ile federasyon arasında çıkmış bir ihtilaf
ve bu ihtilaf hakkında yönetim kurulu tarafından verilmiş bir karara ilişkin
olmadığından itiraz konusu kuralların davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle başvurunun itiraz yoluna başvuran Danıştay
Onuncu Dairesi'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 4.3.2004 günlü, 5105 sayılı “Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanun”un 2. maddesiyle 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Ek Madde 9'un,
altıncı fıkrası, yedinci fıkrasının beşinci ve altıncı tümceleri ve sekizinci
fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkra ve tümcelere ilişkin başvurunun
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,Şevket APALAK'ın karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, 5.9.2006 gününde karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT AZLIK
OYU Danıştay Dairesi'nin gördüğü uyuşmazlık, Türkiye liglerinde
antrenörlük yapanların sporcu menajerliği yapamayacaklarına ilişkin Türkiye
Voleybol Federasyonu Yönetim Kurulu'nun ülke geneline yaygın ilkesel bir
işlemidir. Anayasa'ya aykırı olduğu savı öne sürülen yasal metinlerle
federasyon ile antrenörler arasındaki uyuşmazlıklarda da Tahkim Kurulu'nun
görevli olduğu öngörüldüğünden, Daire'nin görev konusunu çözümünde sözü edilen
metinler irdelenecek, çözümlenecektir. Ek 9. Maddenin sekizinci fıkrasına yönelik
bu açıklık, dolayısıyla ve düzenlemenin getireceği sonuçlar yönünden diğer
fıkralar yönünden de geçerlilik taşıyacaktır. Öte yandan, somut kural denetimine konu yapılan yasal metinlerde
yönetim kurulunca verilen kararlardan söz edilmiş ve birel ya da düzenleyici
işlem ayrımına gidilmemiş olduğuna göre, düzenleyici işlemlerde “ihtilaf”
kavramının düzenlemeyle ortaya çıktığı gözönünde tutulmalı ve düzenleme
öncesinde bir “ihtilaf” aranmamalı, “ihtilaf” yalnızca birel işlemlerle
sınırlanmamalıdır. Kaldı ki, “ihtilaf”ın öncesi ve sonrasına veya işlemin
ayrımına bakılarak uyuşmazlığı çözecek yeri belirlemek, görev ile ilgili
hukuksal ilkelerle örtüşemeyeceği gibi, idari işlem akışının başlangıcına ya da
irade açıklamasının biçimine göre çelişkili sonuçlar çıkarılmasına etken
olacaktır. Bu nedenle, Danıştay Dairesi'nin önünde uygulayacağı yasal kural
bulunduğu açıktır. Karara bu nedenle karşıyım. Üye Şevket
  APALAK