ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/36 Karar Sayısı : 2004/92 Karar Günü : 30.6.2004 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 17.11.2005 – 25996 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Mersin 1. Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1412 sayılı Ceza
Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun değiştirilen 386. maddesinin, Anayasa'nın 2., 11.
ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Tehlikeli vasıta kullanmak suçundan açılan kamu davasını ceza
kararnamesi ile sonuçlandırmayı düşünen Mahkeme itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun değiştirilen itiraz
konusu 386. maddesi şöyledir: “Madde 386- (Değişik:5/3/1973 - 1696/49 md.) (Değişik birinci ve
ikinci fıkralar: 7/1/1981 - 2369/10 md.) Sulh mahkemelerinin görevi içinde
bulunan suçlara sulh hâkimi, duruşma yapmaksızın bir ceza kararnamesi ile karar
verebilir. Bu ceza kararnamesi ile ancak hafif veya ağır para cezasına veya
nihayet üç aya kadar hafif hapis veya bir meslek ve sanatın icrasının tatiline
veya müsadereye yahut bunlardan bir kaçına veya hepsine hükmedilebilir. Ceza kararnamesiyle hükmedilecek hafif hapis cezası yerine
“Cezaların İnfazı Hakkında Kanun” gereğince para cezası da hükmolunabilir”. B- Dayanılan Ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 11. ve 36. maddelerine
dayanılmış, 141. maddesinin ise ilgisi nedeniyle inceleme kapsamına alınması
uygun görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Ahmet AKYALÇIN,
Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, Fazıl SAĞLAM ve A. Necmi ÖZLER'in
katılmalarıyla 26.5.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuran Mahkeme, ceza kararnamesi ile sonuçlandırılan işlerde
duruşma açılmaksızın evrak üzerinden karar verilmesinin açık yargılama ve
yargılamanın yüze karşı olması ilkelerine aykırı olduğunu, savunma hakkını
kısıtladığını, bu nedenle kuralın, Anayasa'nın 36., İnsan Hakları Evrensel
Bildirgesi'nin 10 ve 11. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6.
maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkını ihlâl ettiğini ileri sürmüştür. İtiraz konusu kuralla, sulh mahkemelerinin görevi içinde bulunan
suçlarda, sulh hakiminin duruşma yapmaksızın bir ceza kararnamesi ile karar verebileceği
belirtildikten sonra, ceza kararnamesi ile ancak, hafif veya ağır para cezasına
veya nihayet üç aya kadar hafif hapis veya bir meslek veya sanatın icrasının
tatiline veya müsadereye yahut bunlardan birkaçına veya hepsine karar
verilebileceği hükme bağlanmıştır. Ceza kararnamesine itirazı düzenleyen 390.
madde ile de, ceza kararnamesi ile hafif hapis cezasına hükmedilmesi halinde
yapılacak itiraz üzerine duruşma yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti; eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup, bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün
kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde
Anayasa'nın ve yasa koyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri bulunduğu
bilincinde olan devlettir. Hukuk Devletinde yasa koyucu, Anayasa ve ceza
hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşulu ile kamu yararı, kamu düzeni
gibi nedenleri gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağı ve bunlara verilecek
cezaların tür ve miktarını saptayabileceği gibi, kimi suçlar için artırım ve
indirim nedenleri de öngörebilir. Anayasa'nın hak arama hürriyeti başlıklı 36. maddesinin birinci
fıkrasında, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle
yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil
yargılanma hakkına sahiptir.” denilmektedir. Ceza yargılamasının amacı, uyuşmazlıklarda uygulanacak yaptırımın
yargısal bir kararla belirlenmesidir. Anayasa'nın 141. maddesinin birinci
fıkrasında, “mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır” denilmekte ise de, nüfus
sayısı ve kimi suçlardaki artış nedeniyle aynı maddenin son fıkrasında yer
alan, “davaların en az giderle ve olabildiğince hızlı biçimde
sonuçlandırılacağı”na ilişkin kural da gözetilerek ceza yargılamasının
duruşmalı olarak yapılması ilkesinden nitelikleri yönüyle basit sayılabilecek
suçlarda vazgeçilerek evrak üzerinde yapılacak incelemeyle sonuca varılması
kabul edilmiştir. Ceza yargılamasında önemli olan, yargılama merciileri
yönünden gerçeği araştırma olanağının ortadan kaldırılmamasıdır. Ayrıca, Yasa'nın 388. maddesi gereğince yapılacak tebligatla sanık
sonradan da olsa suçlamadan haberdar olmakta, 390. madde ile de ceza
kararnamesi ile hafif hapis cezasına hükmedilmesi halinde yapılacak itiraz
üzerine duruşmalı olarak yargılanabilmektedir. Açıklanan nedenlerle, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 386.
maddesinde yer alan bu kural Anayasa'nın 2., 11. ve 36. maddelerine aykırı
değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 4.4.1929 günlü, 1412 sayılı “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu”nun
1696 sayılı Yasa ile değiştirilen 386. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına
ve itirazın REDDİNE, 30.6.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul
  ERSOY Üye Tülay
  TUĞCU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye Fazıl
  SAĞLAM Üye A.
  Necmi ÖZLER