ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/14 Karar Sayısı  :  2018/112 Karar Tarihi :  20/12/2018 R.G. Tarih – Sayı :  13/2/2019
– 30685 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara
5. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: Mülga 14/10/1999 tarihli
ve 4456 sayılı Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketinin Kuruluşu Hakkında
Kanun’un 15. maddesinin 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname’nin 150. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendiyle değişiklik yapılmadan
önceki ikinci fıkrasında yer alan “…disiplin esasları,…” ibaresinin
Anayasa’nın 38. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketinde çalışan davacının
yıllık ücret artışından yararlandırılmama ve işten çıkarma cezalarıyla
cezalandırılmasına dair kararlar ile kararların dayanağı olan yönetmelik
hükmünün iptali talebiyle açtığı davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 15. maddesinin 703
sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) 150. maddesinin birinci fıkrasının
(e) bendiyle değişiklik yapılmadan önceki ikinci fıkrası şöyledir: “ Banka personelinin hizmete alınmaları, görev ve yetkileri,
nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, disiplin
esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet Personel
Başkanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılacak yönetmelik
ile düzenlenir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M.
Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf
Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 28/2/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Volkan HAS
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru kararında
özetle, itiraz konusu kuralda Türkiye Kalkınma Bankası Anonim
Şirketi (Banka) personelinin hangi fiillerine hangi disiplin cezalarının
verileceği hususunun yönetmelikle düzenlenmesinin öngörüldüğü, kamu görevlisi
olan Banka personeli için disiplin işlemleri konusunda getirilmiş kanuni bir
güvencenin bulunmadığı, disiplin uygulamalarıyla ilgili genel ilkelerin kanunla
belirlenmediği belirtilerek kuralın  Anayasa’nın 38. ve 128. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. İtiraz konusu kural, Banka personelinin disiplin
esaslarının yönetmelikle düzenlenmesini öngörmektedir. 5. Anayasa’nın 38. maddesinin birinci fıkrasında “ Kimse,
işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı
cezalandırılamaz ” denilerek suçun kanuniliği ilkesi ;
üçüncü fıkrasında da “ Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak
kanunla konulur ” ifadesine yer verilerek cezanın kanuniliği ilkesi getirilmiştir.
Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan suçta ve cezada kanunilik ilkesi uyarınca
hangi eylemlerin yasaklandığı ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbir
kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi, kuralın açık, anlaşılır
ve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Kişilerin yasak eylemleri önceden
bilmeleri gerektiği düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin
güvence altına alınması amaçlanmaktadır. 6. Anayasa’nın 38. maddesinde idari suç ve cezalar ile adli
suç ve cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından her ikisi de bu maddede
öngörülen ilkelere tabidir. Adli ve idari suçlarda davranış normlarına
aykırı olan ve haksızlık teşkil eden bir fiille, kanun koyucunun koruma altına
aldığı bir hukuki değerin ihlali söz konusu olup adli ve idari cezaların her
ikisi de cebir içermektedir. 7. Korunan hukuki değer ile ihlalin neden olduğu hukuki
sonuçların aynı olmaması, idari suç ve cezalar ile adli suç ve cezalar
arasındaki temel farklılığı oluşturmaktadır. Adli para cezalarından daha yüksek
miktarlarda idari para cezalarının verilebilmesine imkân tanıyan düzenlemeler
de bulunmakla birlikte adli suçlar için öngörülen cezaların idari suçlar için
öngörülen cezalardan genellikle daha ağır olması, hürriyeti bağlayıcı cezaların
kural olarak adli suçlar yönünden geçerli olması, idari suçlarda kanun koyucunun
daha az önem atfettiği bir hukuki değerin ihlal edilmesi ve öngörülen
yaptırımın da genellikle idari bir makam tarafından idari usuller izlenerek
uygulanması nedeniyle Anayasa’nın 38. maddesindeki ilkelerin adli suç ve
cezalar ile idari suç ve cezalara aynı kapsam ve düzeyde uygulanması işin
mahiyetine uygun düşmemektedir. Bu bağlamda yasama organının ağır işleyen
yapısı karşısında ekonomik ve teknik hayatın hızla değişen ve gelişen şartları
doğrultusunda idari suç ve cezaların adli suç ve cezalara göre daha sık
değiştirilme ihtiyacının belirmesi de suçun ve cezanın kanuniliği ilkesinin
idari suçlar yönünden daha esnek uygulanmasını gerektirmektedir. 8. Buna karşılık suçta ve cezada kanunilik ilkesinin
daha esnek uygulandığı idari suçlar yönünden de suç ve cezalara ilişkin olarak
kanun metninde yalnızca genel bir atıfla yetinilmesi yeterli
değildir. Anayasa Mahkemesinin 14/1/2015 tarihli ve E.2014/100, K.2015/6
sayılı kararında da vurgulandığı üzere idari suç ve cezalara ilişkin
düzenlemelerin içerik bakımından da belirli amacı gerçekleştirmeye elverişli
olması gerekir. Bu açıdan kanun metni, bireylerin hangi somut fiil ve olguya
hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve
kesinlikte öngörebilmelerine imkân verecek nitelikte olmalıdır. 9. Disiplin cezaları kamu hizmetlerinin gereği gibi
yürütülmesini sağlamak amacıyla öngörülmüş, yapma veya yapmama biçiminde
beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan idari
yaptırımlardır. Kamu hizmetlerini yürütenlerin görev, yetki ve sorumlulukları
kamu hizmeti ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmış; bu sınırlar dışına
çıkanların ise disiplin cezaları ile cezalandırılması ilgili kanunlarda
öngörülmüştür. 10. Bankanın kuruluşu, yapılanması, hukuki statüsü ve personel
yapısını düzenleyen mülga 4456 sayılı Kanun’un 1. maddesinin, bakılmakta olan
davaya konu işlemin tesis edildiği anda yürürlükte bulunan üçüncü fıkrasına
göre Banka, Başbakanlığın ilgili kuruluşu olarak kurulmuştur. Sermayesinin
tamamına yakını kamuya ait olan Bankanın yapmış olduğu birtakım işlemlere
Kanun’un 17. maddesinde vergi, resim ve harç muafiyeti tanındığı gibi taşınır
ve taşınmaz mallarının haczedilemeyeceği de aynı maddede hüküm altına
alınmıştır. Yine Kanun’un 20. maddesi uyarınca Bankaya ait her türlü taşınır
ve taşınmaz mal, para ile her türlü hak ve alacak devlet malı hükmündedir.
Bankanın mallarına, para ve para hükmündeki evrakı ile senetlerine ve diğer
mevcutlarına karşı işlenen suçlar devlet mallarına karşı veya devlete ait
belgeler üzerinde işlenen suçlardan sayılmaktadır. 11. Banka personelinin hukuki statüsünün düzenlendiği Kanun’un 15.
maddesine göre Bankada banka hizmetlerinin gerektirdiği görevler,
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ve diğer kanunların
sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli
ile yürütülür. Anılan maddenin bakılmakta olan davaya konu işlemin tesis
edildiği anda yürürlükte bulunan ve itiraz konusu kuralın da yer aldığı
ikinci fıkrası ise Banka personelinin hizmete alınmalarının, görev ve
yetkilerinin, niteliklerinin, atanma, ilerleme, yükselme ve görevden alınma
şekillerinin, disiplin esaslarının, yükümlülüklerinin, unvan ve
sayılarının Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenmesiniöngörmüştür. 12. Söz konusu maddenin bakılmakta olan davaya konu işlemin tesis
edildiği anda yürürlükte bulunan üçüncü fıkrasında, Banka personelinin
ücret ile diğer mali ve sosyal hakları ile sözleşme esaslarının Banka Genel
Müdürünün teklifi ve Yönetim Kurulunun onayı alındıktan sonra Devlet Personel
Başkanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile belirleneceği
hüküm altına alınmıştır. Yine aynı maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları
uyarınca Banka personeli, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabidir. Hizmet sürelerinin
değerlendirilmesi, 657 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre
yapılır. Banka personelinin emeklilik işlemlerinde -Genel İdare Hizmetleri sınıfında görev yapan genel müdürler için
belirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere- personelin ifa ettiği görevi
itibarıyla 657 sayılı Kanun’a göre girebilecekleri sınıflardaki benzer
görevlerin aynı kadro, unvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergeler ve
makam tazminatları uygulanır. 13. Bankaya ve Banka personeline ilişkin anılan hükümler
gözetildiğinde Banka ile personeli arasındaki ilişkinin bir özel hukuk ilişkisi
olmayıp kamu hukuku ilişkisi olduğu açıktır. Kamu hukukunun geçerli olduğu
ilişkilerde ise idarenin tek yanlı, üstün kamu gücüne dayanarak disiplin
hukuku kapsamında işlem tesis edebilmesine imkân tanıyan kanuni
düzenlemelerin Anayasa’nın 38. maddesi hükmüne aykırı olmaması gerekmektedir.
Bu itibarla Banka personelinin disiplin suç ve cezaları, Anayasa’nın söz
konusu hükmü gereğince kanunla düzenlenmesi öngörülen hususlar arasında yer
almaktadır. 14. Banka personelinin disiplin suç ve cezaları, cezayı
hafifleştirici ve ağırlaştırıcı nedenler, disiplin cezası vermeye yetkili amir
ve kurullar, karar alma usulü, savunma hakkı, zamanaşımı, disiplin cezalarına
itiraz gibi tüm disiplin konuları kural uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile
çıkarılan bir yönetmelik ile belirlenmiştir. 15. Kanun’da disiplin suç ve cezalarıyla ilgili genel ilkeler
ortaya konulmadan, kanuni çerçeve çizilmeden, Banka personeline ilişkin
disiplin cezaları ve bu cezaları gerektiren eylemler genel hatlarıyla
belirlenmeden itiraz konusu kuralla anılan personelin disiplin esaslarıyla
ilgili hususların tamamının düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmış olması
karşısında disiplin suç ve cezaları yönünden Banka personeli için kanuni
bir güvence bulunmamaktadır. Kural, disiplin suç ve cezalarıyla ilgili genel
ilkeleri ortaya koymamakta; çerçeveyi çizmemekte; disiplin cezalarını
gerektiren eylemleri genel hatlarıyla da olsa belirlememektedir. 16. İtiraz konusu kural yaptırım türlerini ve yaptırım konusu
eylemleri belirlemediğinden ilgililerin hangi somut fiil ve olguya hangi
hukuksal yaptırımın veya sonucun uygulanacağını belirli bir açıklık ve
kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkân tanımamaktadır. Bu
nedenle kural suçun ve cezanın kanuniliği ilkesine aykırılık
oluşturmaktadır. 17. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 38. maddesine
aykırıdır. İptali gerekir. Serruh KALELİ bu görüşe farklı gerekçeyle katılmıştır. Hicabi DURSUN, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL bu görüşe
katılmamıştır. Kural, Anayasa’nın 38. maddesine aykırı bulunarak iptal
edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 128. maddesi yönünden incelenmesine gerek
görülmemiştir. IV. HÜKÜM Mülga 14/10/1999 tarihli ve 4456 sayılı Türkiye Kalkınma Bankası
Anonim Şirketinin Kuruluşu Hakkında Kanun’un 15. maddesinin 2/7/2018
tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 150. maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendiyle değişiklik yapılmadan önceki ikinci fıkrasında yer
alan “…disiplin esasları,…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve İPTALİNE, Hicabi DURSUN, Rıdvan GÜLEÇ ve Recai AKYEL’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA 20/12/2018 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ FARKLI GEREKÇE Bakılmakta olan davada itiraz konusu kural Kalkınma Bankasının
yapısında meydana gelen değişiklik öncesinde yürürlükte bulunan bir kuraldır.
Bu nedenle değişiklik öncesi durum ve personel o tarihteki statüsünün
gözetilmesi gerektiği açıktır. Bankanın ve personelinin statüsü 11/10/2018 gün ve 4456 sayılı
Kanunu ilga eden 7147 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve banka personel
ilişkisinin İş Kanunu’na tabi ve ihtilaflarının dolayısıyla iş mahkemelerinin
görevinde olduğu değişikliğine gidilmiştir. Ancak önceki yasa ile personel ile banka arasındaki ilişkinin özel
hukuk değil, kamu hukuku ilişkisi olduğu anlaşılmaktadır. 4456 sayılı Kanun
hükümlerinden, Türkiye Kalkınma Bankasının, iktisadi devlet teşekkülü
nitelikli, Sayıştay denetimine tabi, amacının Türkiye’nin kalkınması için
kredi, finans, işletme desteği sağlayarak, yatırım bankacılığı işlevi olduğu,
Başbakanlığın ilgili kuruluşu olarak, idarenin bütünlüğü ilkesi içinde idari
vesayet altında hizmet yerinden yönetim kuruluşu ve kamu hukuk tüzel kişiliğini
haiz olduğu anlaşılmaktadır. Banka personelinin hizmete alımı, görev yetki, nitelik, atanma,
yükselme, görevden alınma, DİSİPLİN ESASLARI Bakanlar Kurulu kararı ile çıkacak
yönetmeliğe bırakılmış, emeklilikler T.C Emekli Sandığı Kanunu’na bırakılmış
ifa ettiği görev itibarı ile Devlet Memurları Kanunu’na göre ek gösterge ve
makam tazminatları alacakları, hizmet sürelerinin 657 ve 5434 sayılı Yasa’ya
göre yapılacağının belirtilmiş olması da, banka ile personel arası ilişkinin;
kamu hizmetinin gerekleri yönünden aranan koşulları fazlası ile sağladığını
kabul için yeterlidir. Her ne kadar disiplin cezalarına ilişkin hükümlerin Anayasa’nın
38. maddesi  kapsamında incelenmesi için kamu görevlisi olma zorunluluğu
yok ise de, 4456 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olan Türkiye Kalkınma
Bankası A.Ş. personelinin yukarıda ki açıklamalar karşısında Anayasa’nın 128.
maddesi kapsamında  yer almaları nedeniyle anılan madde gereğince disiplin
suç ve cezalarına ilişkin düzenlemelerin de kanunla yapılması gerektiğinden,
aksi yönde yapılan düzenleme Anayasa’nın 128. maddesine aykırılık taşımaktadır. Üye Serruh KALELİ KARŞIOY 1. Mülga 14/10/1999 tarihli ve 4456 sayılı Türkiye Kalkınma
Bankası Anonim Şirketinin Kuruluşu Hakkında Kanun’un 15. maddesinin 2/7/2018
tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 150. maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendiyle değişiklik yapılmadan önceki ikinci fıkrasında yer
alan “…disiplin esasları,…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve iptaline karar verilmiştir. 2. İptal gerekçesinde; Bankaya ve Banka personeline ilişkin
hükümler gözetildiğinde Banka ile personeli arasındaki ilişkinin bir özel hukuk
ilişkisi olmayıp kamu hukuku ilişkisi olduğu, kamu hukukunun geçerli olduğu
ilişkilerde ise disiplin hukuku kapsamında işlem tesis
edebilmesine imkân tanıyan kanuni düzenlemelerin Anayasa’nın 38. maddesi
hükmüne aykırı olmaması gerektiği, 4456 sayılı Kanun’da disiplin suç
ve cezalarıyla ilgili genel ilkeler ortaya konulmadan, kanuni çerçeve çizilmeden,
Banka personeline ilişkin disiplin cezaları ve bu cezaları gerektiren eylemler
genel hatlarıyla belirlenmeden itiraz konusu kuralla anılan personelin disiplin
esaslarıyla ilgili hususların tamamının düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmış
olması nedeniyle disiplin suç ve cezaları yönünden Banka personeli için
kanuni bir güvencenin bulunmadığı, kuralın yaptırım türlerini ve yaptırım
konusu eylemleri belirlemediğinden ilgililerin hangi somut fiil ve olguya hangi
hukuksal yaptırımın veya sonucun uygulanacağını belirli bir açıklık ve
kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkân tanınmadığı ve bu
nedenle suçun ve cezanın kanuniliği ilkesine aykırılık
oluşturduğu belirtilmiştir (§§ 13-16). 3. Anayasa’nın 38. maddesinde güvence altına alınan suçun ve
cezanın kanuniliği ilkesi, Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadı doğrultusunda
disiplin suç ve cezaları yönünden de geçerlidir. Ancak anılan ilkenin geçerli
olabilmesi için öncelikle kamu hukuku anlamında bir disiplin suç ve cezasının
varlığını gerektirir. Disiplin cezaları kamu görevlileri hakkında, idare
tarafından, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlama amacıyla kamu
gücü kullanılarak ve idari usullere göre uygulanan idari yaptırımlardır. Bu
itibarla disiplin suçu ve cezasından bahsedilebilmesinin ön koşulu ilgilisinin
kamu görevlisi olmasıdır. Başka bir deyişle disiplin suçu ancak kamu görevlisi
tarafından işlenebilir ve disiplin cezası da yalnızca kamu görevlisi hakkında
uygulanabilir. Bu nedenle Banka personelinin kamu görevlisi olup olmadığının
öncelikle tespiti gerekmektedir. 4. 4456 sayılı Kanun’un 15. maddesinin birinci
fıkrasında banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 14/7/1965 tarihli
ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve diğer kanunların sözleşmeli
personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile
yürütüleceği hükme bağlanarak farklı bir istihdam politikası benimsenmiştir. 5. 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Hakkında KHK’nın 58. maddesinde öngörülen istisna ile anılan KHK'nın kapsamı
dışında bırakılan Banka, 4456 sayılı Kanun'un 1. maddesinde belirtildiği üzere
söz konusu Kanun ile düzenlenen hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi,
tüzel kişiliği haiz, anonim şirket statüsünde bir kalkınma ve yatırım
bankasıdır. Nitekim bu kapsamda anılan Kanun’un 23. maddesinde de bu Kanun’da
hüküm bulunmayan hususlarda 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret
Kanunu ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun
kalkınma ve yatırım bankalarına ilişkin hükümlerinin uygulanacağı
öngörülmüştür. 6. Kanun’un 3. maddesi de gözetildiğinde kanun koyucunun söz
konusu Kanun ileBankanın; Türkiye'nin kalkınması için anonim şirket
statüsündeki teşebbüslere kârlılık ve verimlilik anlayışı içinde kredi veren,
iştirak etmek suretiyle finansman ve işletme desteği sağlayan, yurt içi ve yurt
dışı tasarrufları kalkınmaya dönük yatırımlara yönelten, sermaye piyasasının
gelişmesine katkıda bulunan, yurt içi, yurt dışı ve
uluslararası ortak yatırımları finanse eden ve her türlü kalkınma ve yatırım
bankacılığı işlevlerini yapan, anonim şirket şeklinde yapılanan, Bankacılık
Kanunu'na göre örgütlenen, çağdaş bankacılık esaslarına göre faaliyet gösteren
ve görev alanında uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüşmesini
amaçladığı görülmektedir. 7. Bankacılık Kanunu kapsamındaki bankalar, özel hukuk
hükümleri çerçevesinde, bankacılık sektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde
verimlilik ve rekabet esaslarına göre çalışması gereken kuruluşlar olduğundan
personel rejiminin de bu esaslara uygun olması doğaldır. 8. Çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine
uygun olarak yeniden yapılandırılan Bankanın çalışmalarını etkin, verimli,
özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personel rejimine de bağlı
olacaktır. Bu doğrultuda Banka, mülga 4456 sayılı Kanun’la düzenlenen
hususlar dışında Bankacılık Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri
çerçevesinde, özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak
faaliyet yürütmektedir. Özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan ve kamu iktisadi
teşebbüsleri hakkındaki hukuki rejime tabi olmadığı açıkça hükme
bağlanan Bankanın yürüttüğü hizmet, Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında
genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken aslî ve sürekli görevlerden
sayılamaz ve personeli de aynı madde kapsamında memur ya da diğer kamu
görevlisi olarak değerlendirilemez. 9. Açıklanan nedenlerle kamu görevlisi olmayan Banka personeline
uygulanan yaptırımlar ile bu yaptırımlara konu eylemlerin disiplin cezası veya
disiplin suçu olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Disiplin suçu veya
cezası niteliğinde olmayan ve bu sebeple hakkında Anayasa’nın 38.
maddesinde öngörülen kanunilik ilkesinin uygulanmadığı eylem ve
yaptırımların ise kanunla düzenlenmesinin anayasal bir zorunluluk olduğu
söylenemez. Bu bağlamda kamu görevlisi olmayan Banka personelinin disiplin
esaslarının yönetmelikle düzenlenmesinin öngörülmesinde Anayasa’ya aykırı bir
yön bulunmamaktadır. 10. Yukarıda açıklanan sebeplerle iptal talebinin reddedilmesi
gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun iptal görüşüne katılmıyorum. Üye Hicabi DURSUN KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mülga 14/10/1999 tarihli ve 4456 sayılı Türkiye Kalkınma
Bankası Anonim Şirketinin Kuruluşu Hakkında Kanun’un 15. maddesinin 2/7/2018
tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 150. maddesinin birinci
fıkrasının  (e) bendiyle değişiklik yapılmadan önceki ikinci fıkrasında
yer alan “…disiplin esasları,…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve İPTALİNE Mahkememiz çoğunluğunca karar verilmiştir. 2. İtiraz konusu kural ile Banka personelinin disiplin esaslarının
yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir. 3. Çoğunluğa göre disiplin suç ve cezaları ile ilgili genel
ilkeler ortaya konmadan, kanuni çerçeve belirlenmeden, Banka personeline
ilişkin disiplin cezaları ve bu cezaları gerektiren eylemler genel hatlarıyla
çizilmeden itiraz konusu kuralla anılan personelin disiplin esaslarıyla ilgili
hususların tamamının düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmış olması Banka
personeli için disiplin suç ve cezaları yönünden kanuni bir güvence
sağlamamaktadır. 4. İtiraz konusu kural yaptırım türlerini ve yaptırım konusu
eylemleri belirlemediğinden ilgililerin hangi somut fiil ve olguya hangi
hukuksal yaptırımın veya sonucun uygulanacağını belirli bir açıklık ve
kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkân tanımadığından kural suçun ve
cezanın kanuniliği ilkesine aykırılık oluşturduğu gerekçesi ile Anayasaya
aykırı bulunmuş ve iptal edilmiştir. 5. Oysa ki; çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin
gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılan Bankanın çalışmalarını etkin,
verimli, özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personel rejimine de
bağlı olacaktır. Bu doğrultuda Banka, mülga 4456 sayılı Kanun’la düzenlenen
hususlar dışında Bankacılık Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri
çerçevesinde, özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyet
yürütmektedir. Özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan ve kamu iktisadı
teşebbüsleri hakkındaki hukuki rejime tabi olmadığı açıkça hükme bağlanan
Bankanın yürüttüğü hizmet, Anayasa’nın 128. maddesi kapsamında genel idare
esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamaz ve
personeli de aynı madde kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak
değerlendirilemez. 6. Öte yandan disiplin cezaları kamu görevlileri hakkında, idare
tarafından, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlama amacıyla kamu
gücü kullanılarak ve idari usullere göre uygulanan idari yaptırımlardır. Bu
itibarla disiplin suçu ve cezasından bahsedilebilmesinin ön koşulu ilgilisinin
kamu görevlisi olmasıdır. Başka bir deyişle disiplin suçu ancak kamu görevlisi
tarafından işlenebilir ve disiplin cezası da yalnızca kamu görevlisi hakkında
uygulanabilir. Bu nedenle kamu görevlisi olmayan personele uygulanan
yaptırımlar ile bu yaptırımlara konu eylemlerin disiplin cezası veya disiplin
suçu olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Disiplin suçu veya cezası
niteliğinde olmayan ve bu sebeple hakkında Anayasa’nın 38. maddesinde öngörülen
kanunilik ilkesinin uygulanmadığı eylem ve yaptırımların kanunla düzenlenmesinin
anayasal bir zorunluluk olduğu söylenemez. Bu bağlamda kamu görevlisi olmayan
Banka personelinin disiplin esaslarının yönetmelikle düzenlenmesinin
öngörülmesinde Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmamaktadır. 7. Yukarıda açıklanan gerekçeler karşısında kuralın Anayasa’nın
38. maddesine aykırı olduğu yönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL