ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/1 Karar Sayısı : 2014/20 Karar Günü : 11.2.2014 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Diyarbakır 3. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birinci
fıkrasının, 17.4.2008 günlü, 5754 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle değiştirilen
(b) bendinde yer alan “ her birine %25'i ” ibaresininAnayasa'nın 10. maddesine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Sigortalının ölümü üzerine, evlilik dışı olan çocuklarına, resmi
nikâhlı eşinden olan çocuklarına göre iki kat aylık bağlanması nedeniyle ortaya
çıkan eşitsizliğin düzeltilmesi talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 5510 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 34. maddesi
şöyledir: “ Madde 34- Ölen sigortalının 33 üncü madde
hükümlerine göre hesaplanacak aylığının; a)Dul eşine % 50'si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine
ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri
hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması
veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde
% 75'i, b)Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e)
bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında
çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış
çocuklardan; 1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,
yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya, 2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60
oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya, 3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber
sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının, her birine % 25'i, c) (b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ile
anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları
arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı
bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka
aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine % 50'si, d)Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde her
türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net
tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve
aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana
ve babaya toplam % 25'i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması
halinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam % 25'i,oranında
aylık bağlanır. Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya soy bağı
düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden
sonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre
yararlanır. Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya ait
aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin
aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.” III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Yunus Emre YILMAZOĞLU
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya
bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kural
ya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,
bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,
yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikteki kurallardır. Başvuru kararında, 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde yer alan “ her birine %25'i ” ibaresininiptali
istenilmiştir. İtiraz başvurusunun ve eklerinin incelenmesinden, davacıların
babasının 23.6.2004 tarihinde ölmesi üzerine o tarihte yürürlükte olan 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca davacılara ölüm
sigortasından aylık bağlandığı ve hâlen ödenmeye devam edildiği
anlaşılmaktadır. 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren5510 sayılı Kanun'un
106. maddesinin birinci fıkrasıyla,mülga 506 sayılı Kanun'un 142., 143., ek
36., geçici 20., geçici 81. ve geçici 87. maddeleri hariç diğer maddeleriyürürlükten
kaldırılmış, geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasında da mülga 506 sayılı Kanun'a
göre bağlanan veya hak kazanılan aylık, gelir ve diğer ödeneklerin verilmesine
devam edileceği ve bu gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyle
artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında bu Kanun ile
yürürlükten kaldırılan ilgili hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu durumda, mülga 506 sayılı Kanun'un 68. maddesi uyarınca 2004
yılında aylık bağlanan davacılar tarafından, eksik ödenen aylıklarının
bağlandığı tarihten itibaren düzeltilmesi istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı
Kanun'un geçici 1. maddesi hükmü gereğince mülga 506 sayılı Kanun'un 68.
maddesinin esas alınarakçözümlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, 5510 sayılı
Kanun'un itiraza konu ibaresi, davada uygulanacak kural niteliğinde değildir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu ibarenin, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, buibareyeilişkin
başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrasının, 17.4.2008 günlü, 5754
sayılı Kanun'un 21. maddesiyle değiştirilen (b) bendinde yer alan “her birine
%25'i” ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulanma olanağı bulunmadığından, buibareyeilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 11.2.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ