ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1993/4 Karar Sayısı : 1993/3 Karar Günü: 19.1.1993 R.G. Tarih-Sayı :16.03.1993-21526 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Şaphane Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 29.6.1956 günlü, 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu'nun 707. maddesinin, Anayasa'nın 13. ve 43/2. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptali istemidir. I- OLAY : İtiraz yoluna başvuran mahkeme, bankaca karşılığı olmadığı yolunda
yapılan ihtara karşın karşılıksız çek düzenlemesi nedeniyle keşidecinin 3167
sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında
Yasa'nın 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılması için açılan
kamu davasında 6762 sayılı Türk Ticaret Yasası'nın 707. maddesinin, Anayasa'nın
13. ve 43/2. maddelerine aykırı olduğu görüşüyle iptali için 24.12.1992 günlü
kararıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ : A- İtiraza Konu Yasa Kuralı : 29.6.1956 günlü, 6762 sayılı Yasa'nın itiraza konu olan707.
maddesi hükmü aynen şöyledir : "MADDE 707.- Çek görüldüğünde ödenir. Buna aykırı herhangi
bir kayıt yazılmamış hükmündedir. Keşide günü olarak gösterilen günden önce ödenmek için ibraz
olunan bir çek ibraz günü ödenir." B) Dayanılan Anayasa Kuralları : Mahkemenin itirazında dayandığı Anayasa kuralları şunlardır: "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve
milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli egemenliğin, Cumhuriyetin, milli
güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlakın ve
genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasa'nın ilgili maddelerinde
öngörülen özel sebeplerle, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla
sınırlanabilir. Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar
demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç
dışında kullanılamaz. Bu madde de yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak ve
hürriyetlerin tümü için geçerlidir." Mahkemenin itirazında dayandığı Anayasa'nın 43. maddesinin
sözleşme serbestisi ile ilgili bulunmamaktadır. IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran mahkemenin iptalini istediği
yasa kuralının bakmakta olduğu davada uygulanıp uygulanmayacağı sorunu öncelik
taşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali istenilen
hüküm ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri veöbür yasama
belgeleri incelendikten sonra bu konuya öncelik verilerek gereği görüşüldü : Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılanma Usulleri Hakkında Yasa'nın 28.
maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir yasa veya
kanun hükmünde kararname hükümlerini Anayasa'ya aykırı görür veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa o hükmün
iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bir mahkemenin
Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yönetemince açılmış ve görevine
giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların davada uygulanacak
kural olması gerekmektedir. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava, kendisine
yapılan uyarıya rağmen uyarıdan itibaren belli bir süre içinde çek keşide
etmeme kuralına aykırı davranış nedeniyle sanığın 3167 sayılı Çekle Ödemelerin
Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Yasa'nın 13. maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılması istemiyle açılmış bir ceza davasıdır.
Başka bir anlatımla, bakılmakta olan dava nedeniyle uygulanacak yasa kuralı
iptali istenilen yasa kuralı değil, 3167 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin ikinci
fıkrasıdır. Bu nedenle, itiraz yoluna başvuran Şaphane Asliye Ceza
Mahkemesi'nin iptalini istediği 6762 sayılıTürk Ticaret Kanunu'nun 707. maddesi
davada uygulanacak kural olmadığından mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya
yetkisi yoktur. V- SONUÇ : Anayasa'nın 152. maddesinin ikinci fıkrası ile 2949 sayılı
Yasa'nın 28. maddesine göre, iptali istenen kuralın başvuran mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural olmaması nedeniyle itirazın REDDİNE, 19.1.1993 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Servet TÜZÜN Üye Mustafa GÖNÜL Üye Mustafa ŞAHİN Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN