ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  :  2006/116 Karar Sayısı : 2009/125 Karar Günü :  1.10.2009 R.G. Tarih-Sayı : 
08.01.2010-27456 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bakırköy 6. Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 3.7.2005 günlü, 5395
sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun geçici 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,
Anayasa'nın 10. ve 37. maddelerine aykırılığı savıyla iptaline karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Sanık hakkında gasp suçunu işlediği iddiası ile açılan kamu
davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 3.7.2005 günlü, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun itiraz konusu
fıkrayı da içeren geçici 1. maddesi şöyledir: '(1) 2253 sayılı Kanun gereğince kurulan çocuk mahkemelerinde
derdest bulunan ve bu Kanun ile kurulan çocuk mahkemesinin görevine giren dava
ve işler, bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde çocuk mahkemesine devredilir. (2) Genel ceza mahkemelerinde görülmekte olan ve bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar hakkındaki
dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez. (3) Çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri
bulunmayan yerlerde, bu mahkemeler kurulup göreve başlayıncaya kadar çocuklar
tarafından işlenen suçlara ait soruşturma ve kovuşturmalar Cumhuriyet
başsavcılığı ve görevli mahkemelerce bu Kanun hükümlerine göre yapılır. (4) Çocuk mahkemesi bulunmayan yerlerde, bu mahkeme kurulup
göreve başlayıncaya kadar korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında tedbir
kararları görevli aile veya asliye hukuk mahkemelerince alınır. (5) Adalet Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili
bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar bu Kanunun yürürlüğü tarihinden itibaren altı
ay içinde koruyucu ve destekleyici tedbirleri yerine getirmek üzere gerekli
tedbirleri alır. Ayrıca, ilgili bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar bu amaçla sivil
toplum kuruluşlarıyla işbirliğine gidebilirler.' B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. ve 37. maddelerine dayanılmış,
141. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca, Tülay
TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman
Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 5.9.2006 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: Başvuru kararında, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 3.
maddesinin birinci fıkrası ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 6. maddesinin
birinci fıkrasının (b) alt bendi ile 18 yaşını doldurmamış kişilerin çocuk
olarak kabul ve tarif edildiği, 5395 sayılı Yasa'da çocukların yargılanmaları,
hükümlerin açıklanması, cezaların sonuçları, topluma kazandırılmaları açısından
çok önemli ve yeni hükümler getirildiği, ayrıca çocukların hassas durumları
nazara alınarak yargılanmaları konusunda özel hakimlerden oluşan ihtisas
mahkemelerinin ihdas edildiği, ancak itiraz konusu kuralın bu özel uygulama ve
tedbirlere uymadığı, alınmak istenen tedbirlere aykırı olduğu ve 5395 sayılı
Yasa'nın yürürlüğünden önce haklarında dava açılıp çocuk mahkemelerinde
yargılanan sanıklarla, bu Yasa'nın yürürlüğü sırasında herhangi bir sebeple
hakkında dava açılmamış veya davaları çocuk mahkemelerine devredilmemiş
sanıkların hukuki statüleri ve yararlandıkları haklar arasında farklılıklar
bulunduğu belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10. ve 37. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 29. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi yasaların, kanun
hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya aykırılığı konusunda
ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir.
İstemle bağlı kalmak koşuluyla başka gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık incelemesi
yapabileceğinden, iptali istenen kuralla ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 141.
maddesinin son fıkrası yönünden de inceleme yapılmıştır. İtiraz konusu kuralla, genel ceza mahkemelerinde görülmekte
olup 5395 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş
olan sanıklar hakkındaki dava ve işlerin çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır
ceza mahkemelerine devredilemeyeceği öngörülmektedir. Anayasa'nın 10. maddesinde, 'Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir'Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa
imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.' denilmiştir. Buna göre, ceza hukuku alanında yasa önünde eşitlik ilkesinin
uygulanması, kuşkusuz, aynı suçu işleyen tüm suçluların kimi özellikleri göz
ardı edilip her yönden aynı kurallara bağlı tutularak yargılanmaları anlamına
gelmez. Eşitlik ilkesi, birbiriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralların
uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir.
Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırılık oluşturur.
Anayasa'nın amaçladığı eşitlik mutlak ve eylemli eşitlik değil, hukuksal
eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara
bağlı tutulursa Anayasanın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz.
Mağdurun veya failin durumlarındaki farklılıklar bunlara değişik kurallar
uygulanmasını gerektirebilir. Yasa'nın geçici 1. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, çocuk
mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri bulunmayan yerlerde, bu mahkemeler
kurulup göreve başlayıncaya kadar çocuklar tarafından işlenen suçlara ait
kovuşturmaların görevli genel mahkemelerce yapılacağı; 17. maddesinde ise
çocukların yetişkinlerle birlikte suç işlemesi halinde davaların birlikte
görülmesinin zorunlu olduğu durumlarda genel mahkemelerde birleştirme kararı
verilebileceği belirtilerek çocukların da bazı durumlarda genel mahkemelerde
yargılanabilecekleri öngörülmüştür. Öte yandan, onsekiz yaşını geçmiş olmaları sebebiyle genel
mahkemelerde yargılanmalarına devam edilen ve çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır
ceza mahkemelerinde yargılanan sanıklara 5395 sayılı Yasa kuralları
uygulanacaktır. Bu nedenle onsekiz yaşını geçmiş olmaları sebebiyle genel
mahkemelerde yargılanmalarına devam edilen sanıklarla çocuk mahkemeleri veya
çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanan sanıklara aynı kurallar
uygulanacağından itiraz konusu kural Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı
görülmemiştir. Anayasa'nın 141. maddesinin son fıkrasında ise 'Davaların en az
giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir'
denilmiştir. Tüm hak arayanlar için geçerli olan bu hükmün amacı, yargılama
işlemlerinin sürüncemede kalmasına karşı kişileri korumak; özellikle ceza
davalarında, suçlanan veya herhangi bir nedenle mahkeme kararı bekleyen
kişinin, uzun süre davasının nasıl sonuçlanacağı endişesi ile yaşamasını
önlemektir. Böylece taraflar, uzun süren gecikmelere karşı korunmuş olmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
uygulamasındaki adil yargılama ölçütleri içerisinde çekişmeli yargılama,
gerekçeli karar, duruşmada hazır bulunma, susma hakkı, silahların eşitliği
ilkesi ve diğer sanık hakları yanında 'makul bir süre içinde yargılanma' ilkesi
de bulunmaktadır. Adil yargılamanın bir gereği olarak, yargı organı kadar, yasa
koyucu da yargının kuruluş ve işleyişine ilişkin yasaları düzenlerken bu ilkeye
uymak, gereksiz yere yargılamanın uzamasına neden olacak düzenlemelerden
kaçınmak zorundadır. Bu durumda, genel ceza mahkemelerinde görülmekte olup 5395 sayılı
Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar
hakkındaki dava ve işlerin çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine
devredilmeyerek yargılamaya devam edilmesi Anayasa'nın 141. maddesinin son
fıkrasına ve adil yargılanma ölçütleri içinde yer alan 'makul süre içinde
yargılanma' ilkesine de uygun bir düzenlemedir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10. ve 141.
maddesinin son fıkrasına aykırı değildir. İtiraz isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 37. maddesiyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 3.7.2005 günlü, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun geçici 1.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 1.10.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ