ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/124 Karar Sayısı : 2023/131 Karar Tarihi : 26/7/2023 R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul Anadolu 16. İcra Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 18/2/1965 tarihli ve 538 sayılı
Kanun’un 63. maddesiyle değiştirilen 134. maddesine 24/11/2021 tarihli ve 7343
sayılı Kanun’un 27. maddesiyle eklenen üçüncü ve dördüncü fıkraların birinci
cümlelerinde yer alan “...dışında kalan kişilerce...” ibarelerinin “ihale
alıcısı” yönünden Anayasa’nın 2., 10., 11. ve 36. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: İhale alıcısı tarafından ihalenin feshi talebiyle açılan
davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 134.
maddesinin ilgili kısmı şöyledir: “İhalenin neticesi ve feshi: Madde 134 – (Değişik: 18/2/1965-538/63 md.) İcra dairesi tarafından taşınmaz kendisine ihale edilen
alıcı o taşınmazın mülkiyetini iktisap etmiş olur. (Ek cümle: 17/7/2003-4949/38
md.) İhale kesinleşinceye kadar taşınmazın ne şekilde muhafaza ve idare
edileceği icra dairesi tarafından kararlaştırılır. (Ek
cümleler:24/11/2021-7343/27 md.) İhale alıcısının talebi üzerine icra dairesi,
satışı yapılan taşınmazda kira sözleşmesine bağlı olarak oturan kişiye kira
bedelini, diğer hâllerde ise taşınmazı kullanan kişiye bilirkişi marifetiyle
tespit edilen aylık kullanım bedelini icra dairesine yatırmasını emreder.
İlgili, ihtara rağmen kirayı veya belirlenen bedeli icra dairesine yatırmazsa
hakkında 356 ncı madde hükmü kıyasen uygulanır. Bu şekilde depo edilen bedel,
ihalenin sonucuna göre hak sahibine ödenir. (Değişik ikinci fıkra:24/11/2021-7343/27 md.) İhalenin
feshini, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 281 inci
maddesinde yazılı sebepler de dâhil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı,
borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak
sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir
adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikâyet yolu ile ihale tarihinden
itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar
cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği
kabul edilir. (Ek fıkra:24/11/2021-7343/27 md.) Satış isteyen
alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak
sahipleri dışında kalan kişilerce yapılan ihalenin feshi talebi, ihale
bedeli üzerinden nispi harca tabidir. Bu harcın yarısı talepte bulunulurken
peşin olarak yatırılmak zorundadır. Talebin kabulü hâlinde bu harç başka bir
kimseye yüklenmez ve istem hâlinde iade edilir. Talebin reddi hâlinde ise
alınan bu harç iade edilmez ve harcın kalan kısmı ihalenin feshini isteyenden
tahsil edilir. (Ek fıkra:24/11/2021-7343/27 md.) Satış isteyen
alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak
sahipleri dışında kalan kişilerce yapılan ihalenin feshi talebinde,
talepte bulunulurken, ilgili kişilerin muhtemel zararına karşılık olmak üzere
ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat gösterilmesi şarttır. Talebin
reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde genel hükümlere
göre tazminat davasının açılmaması hâlinde hükmedilen para cezasının 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri
uyarınca tahsili için durum mahkemece tahsil dairesine bildirilir. Tahsil
dairesi alınan teminattan, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde
para cezasını tahsil etmezse talep hâlinde teminat ilgilisine iade edilir. …” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafından hazırlanan ilk
inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ”
başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “ İtiraz yoluna
başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının
bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici
mesele sayılır ” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynı mahkeme
tarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulması
mümkün değildir. 3. 6216 sayılı Kanun’un “Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde ise Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiş
ve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında açık bir şekilde dayanaktan yoksun
veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından
esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 4. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin
itiraz konusu kuralların iptalleri talebiyle aynı tarihte Anayasa Mahkemesine
birden fazla başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesinin E.2023/123
esasına kayıtlı ilk başvurunun diğer dava dosyaları için bekletici mesele
yapılması gerekirken aynı kuralların iptalleri talebiyle tekrar başvuruda
bulunulmuş olması sebebiyle bu başvurunun incelenme imkânı bulunmamaktadır. 5. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 41.
maddesinin (2) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun
anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun
18/2/1965 tarihli ve 538 sayılı Kanun’un 63. maddesiyle değiştirilen 134.
maddesine 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanun’un 27. maddesiyle eklenen
üçüncü ve dördüncü fıkraların birinci cümlelerinde yer alan “...dışında
kalan kişilerce...” ibarelerinin “ihale alıcısı” yönünden iptallerine
karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
41. maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralı fıkraları gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE 26/7/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE