ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı
: 2022/138 Karar Sayısı : 2023/134 Karar Tarihi : 26/7/2023 R. G.Tarih -Sayı : 2/11/2023-32357 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 132
milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 10/10/2022 tarihli ve (110) numaralı Bazı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına, B. 1. 3.
maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4)
numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne
eklenen 123/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının, 2. 4. maddesiyle
(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Onuncu Bölümü’ne eklenen geçici
1. maddenin, 3. 7. maddesiyle; a. Ekli (1) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasının, b. Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesinin, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 35.,
104., 128. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sür ülerek iptal lerine ve yürürlü klerinin durdurulmasına , karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)
şöyledir: “ BAZI CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİNDE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ Kararname Numarası: 110 MADDE 1- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Onbeinci Bölümünün eki (III)
sayılı listenin 42 nci satırı aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. “42. Kocaeli Veteriner Sınır Kontrol Noktası Müdürlüğü - Kocaeli MADDE 2- 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili
Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 123 üncü maddesinin
birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “(1) Genel Müdürlüğün merkez teşkilatı aşağıdaki
hizmet birimlerinden oluşur: a) Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı. b) Sulama Dairesi Başkanlığı. c) Barajlar ve Hidroelektrik Santrallar Dairesi Başkanlığı. ç ) İçmesuyu ve Atıksu Dairesi Başkanlığı. d) Taşkın Kontrol Dairesi Başkanlığı. e) Emlak ve Kamulaştırma Dairesi Başkanlığı. f) Jeoteknik Hizmetler Dairesi Başkanlığı. g) Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı. ğ ) Makina, İmalat ve Donatım Dairesi Başkanlığı. h) Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Dairesi Başkanlığı. ı) İşletme ve Bakım Dairesi Başkanlığı. i) Yenilenebilir Enerji Dairesi Başkanlığı. j) Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı. k) Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri
Dairesi Başkanlığı. l) Arazi Toplulaştırması Etüt ve Projelendirme Dairesi
Başkanlığı. m) Değerlendirme ve Destekleme Dairesi Başkanlığı. n) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı. o) Personel Dairesi Başkanlığı. ö ) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. p) Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı. r) Teftiş Kurulu Başkanlığı. s) Hukuk Müşavirliği.” MADDE 3- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 123 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde
eklenmiştir. “Teknik Komiteler MADDE 123/A- (1) Su kaynaklarının planlanması,
değerlendirilmesi ve yönetilmesi ile ilgili yeni teknoloji veya uzmanlık
gerektiren konularda, Genel Müdürlük personelinin yanı sıra bakanlıklar, diğer
kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve belediye temsilcileri
ile üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının uzmanlık, deneyim ve
görüşlerinden yararlanmak, en son bilimsel teknik ve yöntemlerin uygulamaya
aktarılmasını sağlamak amacıyla teknik komiteler oluşturulabilir. (2) Teknik komitelerde görev alacaklara, 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesine göre ayda ikiden fazla olmamak
üzere her toplantı için, Genel Müdürlük personeli hariç uhdesinde kamu görevi
bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise
(4000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak
miktarda huzur hakkı ödenir.” MADDE 4- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Onuncu
Bölümüne aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “Geçiş hükümleri GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte
Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı, İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik Hizmetler
ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı, Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı,
Teknoloji Dairesi Başkanı kadrolarında bulunanların görevleri başkaca bir
işleme gerek kalmaksızın sona erer.” MADDE 5- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 350 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Sayısı onu
geçmemek üzere” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 6- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 476 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları yürürlükten
kaldırılmıştır. MADDE 7- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal
edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
eki (I) sayılı Cetvelin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmış
ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine
eklenmiştir. MADDE 8- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde
yürürlüğe girer. MADDE 9- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini
Cumhurbaşkanı yürütür.” (1) SAYILI LİSTE KURUMU : DEVLET SU İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : MERKEZ İPTAL EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Proje
  ve İnşaat Dairesi Başkanı 1 1 GİH İçmesuyu
  Dairesi Başkanı 1 1 GİH Atıksu
  Dairesi Başkanı 1 1 GİH Jeoteknik
  Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı 1 1 GİH Hidroelektrik
  Enerji Dairesi Başkanı 1 1 GİH Teknoloji
  Dairesi Başkanı 1 1 TOPLAM 6 (2) SAYILI LİSTE KURUMU : DIŞİŞLERİ
BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Genel
  Müdür Yardımcısı 1 2 TOPLAM 2 KURUMU : DEVLET SU İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Sulama
  Dairesi Başkanı 1 1 GİH İçmesuyu
  ve Atıksu Dairesi Başkanı 1 1 GİH Taşkın
  Kontrol Dairesi Başkanı 1 1 GİH Jeoteknik
  Hizmetler Dairesi Başkanı 1 1 GİH Yeraltısuları
  Dairesi Başkanı 1 1 GİH Yenilenebilir
  Enerji Dairesi Başkanı 1 1 GİH Bilgi
  Teknolojileri Dairesi Başkanı 1 1 GİH Dış
  İlişkiler Dairesi Başkanı 1 1 GİH Şube
  Müdürü 1 10 TOPLAM 18 II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,
Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin
MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin
katılımlarıyla 30/11/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında
öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı meselesi görüşülmüştür. 2. Anayasa Mahkemesi, CBK’lar hakkında şekil bakımından
aykırılık iddiasıyla açılacak iptal davasının tabi olduğu dava açma süresi
hususunu daha önceki bazı kararlarında
değerlendirmiş ve bu davaların Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülen
altmış günlük dava açma süresi içerisinde açılabileceğine karar vermiştir (AYM, E.2023/39, K.2023/40, 9/3/2023, §§ 2-6). 3. Dava konusu CBK
11/10/2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, CBK’nın tümünün şekil
bakımından iptali talebini içeren dava dilekçesi ise 11/11/2022 tarihinde kayda
girmiştir. Bu durumda CBK’nın şekil bakımından iptali talebinin altmış günlük
dava açma süresi içinde kayda girdiği ve davanın süresinde olduğu
anlaşılmıştır. 4. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 5. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör
Ahmet CANPOLAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları , dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A. CBK’nın Tümünün Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı
Olduğu Gerekçesiyle İptali Talebinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 6. Dava dilekçesinde özetle; hukuk devletinde her türlü
resmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeli olmasının hukukun genel
ilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel ve keyfî davranma riskinin
önlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafından yorumlanabilmesinin,
CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’ya uygunluğunun
sağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal denetiminin etkinliğinin
artırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’da
CBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetimin
kapsamına ilişkin bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesi
tarafından belirlenmesi gerektiği belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2.
maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi gerektiği
ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43.
maddesi uyarınca dava konusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi
yönünden incelenmiştir. 8. Dava dilekçesinde şekil bakımından
CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de
CBK’lara ilişkin şekil kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında
yapılacaktır. 9. CBK’nın tümünün şekil bakımından
denetiminin kapsamı ve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve
E.2022/98, K.2022/157 sayılı kararıyla belirlenmiştir. 10. Anılan
kararda, CBK’ların şekil yönünden denetiminin kapsamına hangi hususların dâhil
olduğuna, başka bir ifadeyle anılan denetimde CBK’nın hangi unsurlar yönünden
denetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükme yer verilmemekle birlikte
Anayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasal hükümlerden hareketle
CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gerekli anayasal unsurların
neler olduğunu tespit etmesinin önünde bir engel bulunmadığı belirtilmiştir. Bu
kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesinin “ Cumhurbaşkanı,
yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. ”
biçimindeki hükmünden CBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tek
başına kullanılması gereken bir yetki olduğunun dolayısıyla CBK’nın
Cumhurbaşkanı dışında bir mercinin teklif, onay gibi herhangi bir işlemini ya
da katılımını gerekli kılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli düzenleyici nitelikteki
bir işlemi olduğunun anlaşıldığı değerlendirmesine yer verilen kararda
CBK’ların şekil yönünden Anayasa’ya uygunluğunun denetiminde incelenmesi
gereken hususun CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğu
ifade edilmiştir ( AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9). 11. Söz
konusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasında ve denetiminde kuralın
getiriliş amacının, başka bir ifadeyle gerekçesinin bilinmesinin önem arz
ettiği, zira bir normun ihdasına yol açan sebeplerin, böyle bir düzenlemeye
neden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin bizzat kural koyucunun kendisi
tarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla ilgili anayasallık denetiminin
daha sağlıklı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine katkı sağlayacağının
açık olduğuna dikkat çekilmiş, bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK’ların
şekil bakımından Anayasa’ya uygunluğunu inceleme yetkisinin, CBK’ların
gerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetim yapılmasını kapsamadığı
belirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 11,12). 12. Dava konusu CBK açısından söz konusu
karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 13. Dava konusu CBK’nın,
Cumhurbaşkanı’nın adı, soyadı ve ünvanı belirtilerek Resmî Gazete’de
yayımlandığı görülmektedir. Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusu
CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılmadığı yönünde bir iddiaya yer
verilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanı tarafından çıkarıldığı anlaşılan
CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gerekli unsurları taşıdığının
kabulü gerekir. 14. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü,
şekil bakımından Anayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin
reddi gerekir. B. CBK’nın 3. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen
123/A Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının; 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın
Onuncu Bölümüne Eklenen Geçici 1. Maddenin; 7. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı
Liste’de Yer Alan Kadroların İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı
Cetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli
(II) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın
Eki (I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi 1. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi
ve Yargısal Denetimi 15. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve
yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.
Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu
bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu
kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci
Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden
herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik
yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,
23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119,
K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). 2. CBK’nın 3. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen
123/A Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası a. İptal Talebinin Gerekçesi 16. Dava dilekçesinde özetle; Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü bünyesinde oluşturulacak teknik komitelerde görev alanların mali
haklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla ya da kanunun verdiği yetki
çerçevesinde düzenleyici işlemlerle yapılması gerektiği, CBK ile bu konularda
düzenleme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek kuralın Anayasanın 2., 7.,
104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 17. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 7. ve 128. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki
inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 18. CBK’nın 3. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen
123/A maddesinin (1) numaralı fıkrasında su kaynaklarının planlanması,
değerlendirilmesi ve yönetilmesi ile ilgili yeni teknoloji veya uzmanlık
gerektiren konularda Genel Müdürlük personelinin yanı sıra bakanlıklar, diğer
kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve belediye temsilcileri
ile üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının uzmanlık, deneyim ve
görüşlerinden yararlanmak, en son bilimsel teknik ve yöntemlerin uygulamaya
aktarılmasını sağlamak amacıyla teknik komiteler oluşturulabileceği
belirtilmiştir. 19. Anılan maddenin dava konusu (2) numaralı fıkrasında
ise teknik komitelerde görev alacaklara 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname’nin ek 29. maddesine göre ayda ikiden fazla olmamak üzere
her toplantı için Genel Müdürlük personeli hariç uhdesinde kamu görevi
bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise
(4000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak
miktarda huzur hakkı ödeneceği hükme bağlanmıştır. 20. Anayasa Mahkemesi,
kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı KHK’nın ek 29. maddesi kapsamında huzur
hakkı ödenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha önce
değerlendirmiştir. Bu kapsamda söz konusu ödemelerin ekonomik değer ifade
ettiğinden Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde
yer alan 35. maddesinde güvenceye bağlanan mülkiyet hakkıyla ilgili olduğuna,
dolayısıyla buna yönelik düzenlemelerin Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasak
alanda kaldığına hükmetmiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022,
§§161-166; E.2020/54, K.2022/165, 29/12/2022 § 50). 21. Teknik komitelerde görev alacaklara huzur hakkı
ödenmesini öngören dava konusu kural yönünden, belirtilen kararlardan ayrılmayı
gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 22. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu
bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal
edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. 3. CBK’nın 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Onuncu
Bölümüne Eklenen Geçici 1. Maddesinin, 7. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de
Yer Alan Kadroların İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı
Cetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli
(II) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın
Eki (I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi a. İptal Talebinin Gerekçesi 23. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü
içerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu
görevlilerinin kadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi
gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı,
CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına
genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin
tanındığı, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın
bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı
belirtilerek kuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,
104., 128. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu i. Kuralların Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 24. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 128. ve 161.
maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu
bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 25. CBK’nın 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın Onuncu
Bölümüne eklenen dava konusu geçici 1. maddede Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı,
İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı,
Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı, Teknoloji Dairesi Başkanı kadrolarında
bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ereceği
hüküm altına alınmıştır. 26. CBK’nın dava konusu 7. maddesi ise Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğünün merkez teşkilatına ilişkin kadroların iptali ile bu
kadroların (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümünden
çıkarılmasını ve anılan Genel Müdürlük ile Dışişleri Bakanlığının merkez
teşkilatına ilişkin kadroların ihdası ile bu kadroların (2) numaralı CBK’nın
eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir. 27. Anayasa Mahkemesi;
bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel
kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı
kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin
CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup
olmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda
söz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili
düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir
yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,
§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,
30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,
K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9, 10). 28. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile
Dışişleri Bakanlığında kadro ihdası ve iptalini öngören, dolayısıyla anılan
Kurumların teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren kural yönünden
belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 29. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 22/2/2023 tarihli
ve E.2021/86, K.2023/34 sayılı kararında da belirtildiği üzere kamu kurum ve
kuruluşlarının teşkilat yapısı içinde yer alan kadro unvanlarındaki
değişikliklere bağlı olarak söz konusu kadrolarla ilgili olarak
gerçekleştirilen atama veya göreve son verme işlemleri de idarenin teşkilat
yapısıyla ilgili düzenlemelerin bir sonucudur. Bu itibarla, kadro ihdası ve
iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’ya uygunluğuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen değerlendirmeler
bu tür düzenlemeler bakımından da aynen geçerlidir (AYM, E.2021/86, K.2023/34,
22/2/2023, § 8). 30. Devlet
Su İşleri Genel Müdürlüğünün merkez teşkilatında genel idari hizmetler sınıfına
dâhil Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı, İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik
Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı, Hidroelektrik Enerji Dairesi
Başkanı, Teknoloji Dairesi Başkanı kadroları yer almaktayken söz konusu
kadrolar CBK’nın 7. maddesiyle iptal edilmiştir. Anılan kadroların iptal
edilmesine bağlı olarak o kadrolardaki görevi yürüten kişilerin görevinin son
erdiğini öngören, dolayısıyla Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren kural
yönünden de belirtilen karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 31. Bu itibarla kurallar, Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 32. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz. ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa
hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden,
bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş bir kanun
hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 33. Kurallarla aynı alanda
hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit
edilememiştir. Bu itibarla kuralların kanunda açıkça düzenlenen bir konuya
ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 34. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptalleri talebinin reddi
gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe
katılmamışlardır. ii. Kuralların İçerik Yönünden İncelenmesi 35. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 36. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 37. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır. 38. Kuralların hem kişiler
hem de idare yönünden herhangi bir belirsizlik içermediği ve öngörülebilir
olduğu anlaşılmaktadır. 39. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 2.
maddesine aykırı değildir. İptalleri talebinin reddi gerekir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 40. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “ Kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. ” denilmekte, 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak
Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden
başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere
ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 41. CBK’nın 3. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen
123/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının iptal edilmesi nedeniyle doğacak
hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal
kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla TBMM
tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası
gereğince bu fıkraya ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de
yayımlanmasından başlayarak (dokuz ay) sonra yürürlüğe girmesi uygun
görülmüştür. V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 42. Dava dilekçesinde
özetle, dava konusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız
zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi talep edilmiştir. 10/10/2022 tarihli ve
(110) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına
Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 3. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve
Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı  Kararnamesi’ne eklenen 123/A
maddesinin (2) numaralı fıkrasına yönelik iptal
hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu fıkraya ilişkin
yürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE, B. 1. Tümüne, 2. 4. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin Onuncu Bölüm’üne eklenen geçici 1. maddeye, 3. 7. maddesiyle; a. Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptal
edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)
numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)
Sayılı Cetvel'in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasına, b. Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas
edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in
ilgili bölümlerine eklenmesine, yönelik iptal talepleri 26/7/2023 tarihli ve E.2022/138,
K.2023/134 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
tümüne, maddeye, eklemeye ve çıkarmaya ilişkin yürürlüğün durdurulması
taleplerinin REDDİNE, 26/7/2023 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI. HÜKÜM 10/10/2022 tarihli ve (110) numaralı Bazı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, B. 1. 3.
maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4)
numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı  Kararnamesi’ne
eklenen 123/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı
fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY
SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE, 2. 4. maddesiyle
(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Onuncu Bölüm’üne eklenen geçici
1. maddenin; a. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, 3. 7. maddesiyle; a. Ekli (1) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasının; i. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, ii. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, b. Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesinin; i. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, ii. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, 26/7/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (110) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin (CBK) 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın onuncu bölümüne eklenen
geçici maddenin, 7. maddesiyle ekli (1) sayılı listede yer alan kadroların
iptal edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümünden
çıkarılmasının ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadroların ihdas edilerek
(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmesinin
konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. 2. Dava konusu CBK hükümleri, maddenin yürürlüğe girdiği tarihte
bazı kadrolarda bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın
sona ermesini, bazı kadroların iptalini bazılarının da ihdasını öngörmektedir. 3. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin
muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro
ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet
hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran
kanunla öngörülen bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez. Dolayısıyla
bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil eder (bkz.
AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi , §§ 14-36). 4. Öte yandan, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine göre “ Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen
konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ”. Anayasa’nın 128.
maddesi gereğince kamu görevlilerinin “ atanmaları ”na ilişkin hususlar
münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardandır. Bu sebeple maddenin
yürürlüğe girdiği tarihte bazı kadrolarda bulunanların görevlerinin başkaca bir
işleme gerek kalmaksızın sona ermesini öngören CBK kuralı da Anayasa’ya
aykırıdır (aynı yönde muhalefet gerekçemiz için bkz. AYM, E.2020/8, K.2021/25,
31/03/2021, Karşıoy Gerekçesi, § 18). 5. Açıklanan gerekçelerle kuralların konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki
kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ CBK’nın 4. Maddesiyle 4 Numaralı CBK’nın Onuncu Bölümüne
Eklenen Geçici 1. Madde ile kuralın yürürlük tarihinden itibaren sayılan Daire
Başkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek
kalmaksızın sona ereceği düzenlenmektedir. Yine CBK’nın 7. Maddesiyle Ekli 1
sayılı listede yer alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı CBK’nin eki I sayılı
Cetvelin DSİ Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarıldığı ve ekli 2 sayılı listede
yer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nin eki I sayılı Cetvelin
ilgili bölümlerine eklendiği belirtilmektedir. Anılan kurallarla ilgili iptal
istemi çoğunluk görüşü doğrultusunda reddedilmiştir. Çoğunluğun genel kabulünün aksine sözü edilen
düzenlemelerin Anayasa’nın 106/11. maddesi ile 123/3. maddesinde verilen CBK
yetkisi kapsamındaki teşkilat yapısıyla ilgili düzenlemelerin hukuki bir sonucu
olmadığı, kadro ve görev düzenlemeleri konusunda Anayasa’nın 128. maddesi
uyarınca kanunla düzenleme yapılması gerektiği kabul edilmelidir. Benzer
düzenlemelere ilişkin olarak daha önce Mahkememizce incelenen E. 2021/ 91 - K. 2021/106 sayılı, yine 2020/29 E. – 2022/155 K.
sayılı ve 2018/149 E. – 2022/163 sayılı kararlarda yazdığım karşıoy
gerekçelerim burada da geçerlidir. Sonuç olarak münhasıran kanunla düzenlenmesi
gereken hususların CBK ile düzenlenmesinin konu bakımından Anayasanın 104.
maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olması nedeniyle iptali
gerektiği görüşündeyim. Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN KARŞIOY GEREKÇESİ Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olduğu düşüncesiyle karara katılmıyorum. Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (110) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
(CBK) 7. maddesinin ve 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın Onuncu Bölümüne
eklenen geçici 1. maddenin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
reddine karar verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât
yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın
106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddenin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha önce
kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın
104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. CBK’nın 7. maddesinde, ekli listelerdeki kadroların iptal
ve ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki (I)
sayılı Cetvelin ilgili bölümünden çıkarıldığı ve ilgili bölümlerine eklendiği;
4. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen geçici 1. maddede sayılan kadrolarda bulunanların
görevlerinin de başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erdiği hükme
bağlanmıştır. Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020
tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,
K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021
tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,
K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha önceki
karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklama
için ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020
tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)
bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedinci
fıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla
düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesine
göre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Geçici 1. madde hükmü de aynı
sebeplerle Anayasanın anılan hükümlerine aykırıdır. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralların konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
birinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği
düşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 10/10/2022 tarihli ve (110)
numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin Onuncu Bölümüne eklenen geçici 1. maddesinin ve 7. maddesinin
konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
reddine ilişkin karara katılmamaktayım. 2. Dava konusu geçici 1. madde ile maddede sayılan daire
başkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek
kalmaksızın sona ereceği öngörülmektedir. Sayılan daire başkanlıklarında
bulunanların kamu görevlisi oldukları konusunda kuşku bulunmadığına göre bu
kişilerin grevine başkaca bir işleme gerek kalmaksızın son vermenin esasında
hem Anayasa’nın 70. maddesi bağlamında kamu hizmetine girme hakkı ile ilgili
olması nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenemeyecek yasak alanda
düzenleme yaptığı görülmekte hem de kamu görevlilerinin özlük hakları ile
ilgili görevine son verme şeklindeki bir konuyu Anayasa’nın 128. maddesi
bağlamında kanunla düzenlemesi gerekirken dava konusu madde hükmü ile bu
konular Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlendiğinden kural konu bakımından
yetki yönü ile Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve
üçüncü cümlelerine aykırı olduğundan iptali gerekmektedir. 3. İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 7.
maddesinde yeni kadro ihdası ve mevcut bazı kadroların iptali ile ilgili
hususlara ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. 4. Dava konusu kuralların “konu bakımından yetki” boyutu
ile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunca Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasına bir aykırılık bulunmadığı kanaatine ulaşılsa da
kuralların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve
üçüncü cümlelerine aykırı olduğu için iptali gerekmektedir. 5. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdası
konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiği
bir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesinin
Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun
iptal isteminin reddi yönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119,
K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22, 27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin
kadro ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusu (110) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünde de geçerli olduğu kanaatindeyim. 6. Dolayısıyla E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı
kararın karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle (110) numaralı Bazı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 7. maddesinin ve geçici 1. maddesinin Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olması nedeniyle iptali gerektiği
kanaatinde olduğum için çoğunluk görüşüne katılmamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 10/10/2022 tarihli ve (110) numaralı
Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 4. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
Onuncu Bölümüne eklenen geçici 1. maddesinin, 7. maddesiyle ekli (1) sayılı
listede yer alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı CBK’nın eki (I) Sayılı
Cetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasının ve ekli
(2) sayılı listede yer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nın eki (I)
Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine dair düzenlemenin konu
bakımından yetki yönünden Anayasa'ya uygunluk denetiminde ulaştığı sonuca
katılmamaktayım. 2. Dava konusu kurallardan ilki olan CBK’nın 4. Maddesiyle (4)
numaralı CBK’nın onuncu bölümüne eklenen geçici 1. madde, Proje ve İnşaat
Dairesi Başkanı, İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları
Dairesi Başkanı, Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı, Teknoloji Dairesi
Başkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek
kalmaksızın sona ereceğini öngörmektedir. 3. Dava konusu kurallardan ikincisi olan 7. madde ise ekli (1)
Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı CBK’nın eki (I)
Sayılı Cetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasını ve
ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nın
eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir. 4. İdarenin bütünlüğü içerisinde yer alan, genel idare
esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin kadro unvanlarının
değiştirilmesi, kadro ihdası ve kadro iptaline ilişkin hükümlerin CBK ile değil
münhasıran kanunla düzenlenmesi gerekir. 5. Kural ile düzenleme yapılan kadrolardaki kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi
niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkin
düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır. 6. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. 7. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım. Üye Kenan
  YAŞAR