ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/99 Karar Sayısı : 2011/117 Karar Günü : 7.7.2011 R.G. Tarih-Sayı :
21.10.2011-28091 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bakırköy 13. İş
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı
İş Kanunu'nun 20. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''kesin
olarak'' ibaresinin Anayasa'nın 2., 10. ve 36. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacı tarafından açılan iş sözleşmesinde feshin geçersizliğine
ilişkin davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesinin itiraz
konusu ibareyi de içeren üçüncü fıkrasışöyledir: 'Dava seri muhakeme usulüne göre iki ay içinde sonuçlandırılır.
Mahkemece verilen kararın temyizi halinde, Yargıtay bir ay içinde kesin
olarak karar verir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın 2., 10. ve 36. maddelerine
dayanmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca Haşim
KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve
Celal Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına,
Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal
Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE, 7.12.2010 gününde karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, iş sözleşmesinde feshin geçersizliğine ilişkin
davalarda, Yargıtay Dairesi tarafından verilen bozma kararlarına karşı direnme
yolunun kapalı tutulması nedeniyle, tarafların davasını daha doğru ve güvenli
karar çıkma ihtimali olan Hukuk Genel Kurulu'na götürmeyi engelleyen ve
Daire'nin bazı kararlarına karşı direnme yolunu açık tutup bazı kararlarına
karşı direnme yolunu kapalı tutan itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 2., 10. ve
36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasa
kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine
sahiptir. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen 'yasa önünde eşitlik ilkesi',
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı hukuksal durumda
bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve yasalarla kişiler
arasında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa
karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Anayasa'nın 'Hak arama hürriyeti' başlıklı 36. maddesinin birinci
fıkrasında, ' Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı
mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma
hakkına sahiptir ' denilerek yargı organlarına davacı ve davalı olarak
başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yargılanma
hakkı güvence altına alınmıştır. Maddeyle güvence altına alınan dava yoluyla
hak arama özgürlüğü, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde, diğer
temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların
korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisidir. Kişilere yargı
mercileri önünde dava hakkı tanınması adil bir yargılanmanın ön koşulunu
oluşturur. Yasakoyucu, 4857 sayılı Yasa'nın iptali istenen kuralı da içeren
20. maddesinde, iş sözleşmesinde feshin geçersizliğine ilişkin davalarda
süreler ve yargılama usulleriyle ilgili olarak genel hükümlerden ayrılarak bu
tür davaların daha hızlı ve kolay bir surette sonuçlanmasını temin etmek
amacıyla özel düzenlemeler yapmıştır. İtiraz konusu kural ile feshin geçersizliğine ilişkin davalarda
temyiz incelemesi yapan Yargıtay Dairesi tarafından verilen kararların kesin
olduğu öngörülmektedir. İptali istenen kuralın gerekçesinde, feshin geçersizliğine ilişkin
davaların seri muhakeme usulüne göre kısa sürede sonuçlanmasının amaçlandığı,
ancak bir içtihat birliği sağlanabilmesi için de Yargıtay'ın denetimine yer
verildiği belirtilmiştir. Anayasa'da, 'mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin,
işleyişinin ve yargılama usullerinin' yasa ile düzenlenmesi öngörülmüştür. Buna
göre, usul yasalarının Anayasa'ya uygun olmak koşulu ile düzenlenmesi
yasakoyucunun takdirine bırakılmıştır. Yargı denetiminde sonsuzluk söz konusu olamayacağından
yasakoyucu kanun yollarını davaların özelliklerine göre düzenlemekte ve kimi
kararların kesin olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Anayasa'da tüm mahkeme
kararlarının temyiz edileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Buna
rağmen yasakoyucu itiraz konusu kuralla, iş sözleşmesinin feshine ilişkin
davalarda mahkeme kararlarına karşı temyiz yolunu kapatmamakta, temyiz
sonucunda verilen kararın kesinleşmiş olduğunu belirtmektedir. Yasakoyucu bu
tür davaların görülmesinde ve sonuçlandırılmasında daha hızlı bir usul öngörmek
suretiyle genel hükümlerden ayrılmakta kamu yararı görmüştür. Bu nedenle, adil
yargılanma hakkını zedeleyen, adalet duygusunu rencide eden ve demokratik
toplum düzeninin gerekleri ile çelişen bir yönü bulunmayan itiraz konusu kuralda,
hukuk devleti ilkesine ve hak arama özgürlüğüne aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan, Yargıtay Dairesi'nin, iş sözleşmesinin feshinin
geçersizliğine ilişkin davalarda verdiği kararlar ile diğer kararları aynı
nitelikte değerlendirilip bunlar arasında bir eşitlik karşılaştırılması
yapılamaz. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural Anayasanın 2., 10. ve 36.
maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesinin üçüncü
fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan '' kesin olarak '' ibaresinin Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 7.7.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Başkanvekili Serruh
  KALELİ Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN