ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/147 Karar Sayısı  :  2018/104 Karar Tarihi :  8/11/2018 R.G. Tarih – Sayı :  Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Osmaniye İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21/4/2005 tarihli ve
5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanun’un 30. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının Anayasa’nın 2., 11.,
13., 49. ve 60. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi
talebidir. OLAY: Sosyal Güvenlik Kurumundan 31/5/2006
tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun
4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında emekli olan davacının bir
kamu kurumunda çalışmaya başladığı gerekçesiyle emekli aylığının kesilmesi ve
yersiz yapılan ödemelerin adına borç çıkarılması üzerine söz konusu işlemlerin
hukuka aykırılığının tespiti ve iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu
kuralların Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptalleri için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un 30. maddesinin iptali istenen ikinci ve üçüncü fıkraları
şöyledir: “ Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya
yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil
daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il
özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve
işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel
kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu
iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde
ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi
bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar. Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken
emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları kesilmeksizin
atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile 5434
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun ek 11 inci maddesine göre
1.1.2005 tarihinden önce alınmış Bakanlar Kurulu kararları uygulanmaz.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında; başvuru kararı ve ekleri, Raportör Elif KARAKAŞ
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi” kenar başlıklı 40. maddesinde Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
belirtilmiştir. 3. 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,
bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde
veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu
kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine
bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın
(a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine
aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeye
gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı
fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan
itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 4. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde
de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’ya
aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi
maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Yine İçtüzük’ün 49.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan
ilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna
ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar
verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen
kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden
başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından
gerekçeli başvuru kararı yazılmaksızın sadece duruşma tutanağı ile davacı
vekilinin Anayasa’ya aykırılık iddiasının hukuki bakımdan tartışılması
gerektiğinden bahisle iddia hakkında karar verilmek üzere itiraz başvurusunda
bulunulduğu anlaşılmıştır. Buna göre Anayasa Mahkemesine hitaben Anayasa’ya
aykırılığı ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine,
hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça
gösterildiği ve bu hükümlerin iptalinin talep edildiği bir başvuru
kararının bulunmadığı görülmektedir. 6. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ” başlığını
taşıyan 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, “ İtiraz yoluna başvuran
mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması
hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele
sayılır. ” denmiştir. Anılan hükme göre aynı Mahkeme tarafından aynı kurala
ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulması mümkün değildir. Bu
bağlamda İçtüzük’ün 49. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca eksiklikler
tamamlanarak yeniden itiraz başvurusu yapılması hâlinde aynı itiraz konusu
kuralların uygulanacağı başka dava dosyaları için söz konusu itiraz
başvurusunun bekletici mesele sayılması gerektiği hususu dikkate alınmalıdır. 7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 30. maddesinin ikinci ve
üçüncü fıkralarının iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4)
numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye
geçilmeksizin REDDİNE 8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ