ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1998/16 Karar Sayısı : 1998/88 Karar Günü : 28.12.1998 R.G. Tarih-Sayı :09.07.1999-23750 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kaş Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun 4262 sayılı Kanun'un 4. maddesi
ile değişik 36. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "... ilk tesbitte bir aydan
iki aya kadar, ... hafif hapis cezası verilir, ... 7.200.000.- lira hafif para
cezasıyla da cezalandırılırlar..." kuralının Anayasa'nın 13. ve 138.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanılması suçundan açılan
davada Mahkeme, 2918 sayılı Yasa'nın 36. maddesinin üçüncü fıkrasındaki kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak, iptal istemiyle doğrudan başvuruda
bulunmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralı da içeren 36. maddesi
şöyledir: "Madde 36- Motorlu araçların,
sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve
sürülmesine izin verilmesi yasaktır. Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip
sürücüler ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya
geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir. Sürücü belgesi sahibi olmadan araç süren ve sürülmesine izin
verenler, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para ve onbeş günden iki aya
kadar hafif hapis cezası, tekrarında onbin liradan yirmibin liraya kadar hafif
para ve iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. Aynı Kanunun 36 ncı maddesine ikinci fıkradan sonra gelmek üzere
aşağıdaki fıkra eklenmiştir. (Ek: 17/10/1996-4199/16 md.) Geçerli sürücü belgesi olmadan
trafiğe çıkanlara ilk tespitte (1) ay, tekrarı halinde (3) ay hapis cezası
verilir. 18 yaşından küçükler için bu ceza, ilk tespitte (1) ay, tekrarı
halinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah edilmek suretiyle yerine getirilir.
Bu kişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer
cezaların uygulanmasına engel teşkil etmez. 36 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları birleştirilmek
suretiyle üçüncü fıkra olarak : (Ek : 21.5.1997- 4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan trafiğe
çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki aydan üç
aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında 7 200 000
lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin kazaya neden
olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların uygulanmasına engel
teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil plakasına
da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1- "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler,
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, millî egemenliğin,
Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının,
genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgili
maddelerinde öngörülen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun
olarak kanunla sınırlanabilir. Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar
demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç
dışında kullanılamaz. Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak ve
hürriyetlerin tümü için geçerlidir. " 2- "MADDE 138.- Hâkimler, görevlerinde
bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine
göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin
kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez;
tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı
yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya
herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak
zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle
değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. " C- İlgili Anayasa Kuralı "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti
adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez. " IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Ahmet N.
SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN,
Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU ve Mahir Can
ILICAK'ın katılmalarıyla 5.5.1998 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü
: Mahkeme, itiraz konusu kuraldaki suçun yaptırımının idarî para
cezası olması gerektiği halde, demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı
biçimde adlî yargı yetkisine giren suç olarak kabul edilmesinin Anayasa'nın 13.
maddesinin ikinci fıkrasına ve 138. maddesinin birinci fıkrasına aykırılık
oluşturduğunu ileri sürmüştür. Anayasa'nın 7. maddesine göre, yasama yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir. Yasakoyucu, ceza hukuku alanında toplumsal
gereksinmelerin zorunlu kıldığı yasal düzenlemeleri yaparken, Anayasa'nın temel
ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, hangi
eylemlerin suç sayılıp sayılmayacağı, suç sayılmaları durumunda da
yaptırımlarının hürriyeti bağlayıcı ceza mı, yoksa para cezası mı olması
gerekeceği ve nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici neden olarak kabul
edileceği konularında takdir yetkisine sahiptir. Bu nedenle, kural Anayasa'ya aykırı değildir. İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 13. ve 138. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 36. maddesinin 4262 sayılı Yasa ile değiştirilen üçüncü
fıkrasındaki "... ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, ... hafif hapis
cezası verilir. ... 7.200.000 lira hafif para cezasıyla da
cezalandırılırlar" kuralının, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 28.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ