ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2011/108 Karar Sayısı : 2012/55 Karar Günü : 11.4.2012 R.G. Tarih-Sayı :
21.07.2012-28360 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kara Kuvvetleri
Komutanlığı 2. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 25.10.1963 günlü, 353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu'nun, 9.10.1996
günlü, 4191 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilen 17. maddesinin ' Askeri
mahkemelerde yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen
suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez '
biçimindeki birinci cümlesinin, Anayasa'nın 2., 10., 11., 36., 37. ve 145.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemidir. I- OLAY Firar suçunu işlediği iddiası ile sanık hakkında açılan kamu
davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü
Kanunu'nun 9.10.1996 günlü, 4191 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilen
itiraz konusu cümleyi de içeren 17. maddesi şöyledir: ' Askeri mahkemelerde yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi,
daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini
değiştirmez. Ancak suçun; askeri bir suç olmaması, askeri bir suça
bağlı bulunmaması (...)  halinde askeri mahkemenin görevi sona erer.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10., 11., 36., 37. ve 145.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO,
Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve Celal Mümtaz AKINCI'nın katılmalarıyla
27.10.2011 günü yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, 2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara
bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında,  itiraz konusu kuralla, suçu işlediği
sırada asker kişi olan fakat yargılandığı tarihte bu sıfatı bulunmayanların,
askeri mahkemede yargılanmasına imkân tanındığı, bu durumun sivil kişilerin
askeri mahkemelerde yargılanması sonucunu doğurduğu, bu sebeple kuralın
Anayasa'nın 2., 10., 11., 36., 37. ve 145. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 353 sayılı Kanun'un 17. maddesinin itiraz konusu birinci
cümlesinde, askerî mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesinin,
daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini
değiştirmeyeceği düzenlenmiş, ikinci cümlesinde ise suçun askerî bir suç
olmaması ve askerî bir suça bağlı bulunmaması hâlinde askerî mahkemenin görevinin
sona ereceği açıklanmıştır. Buna göre, suçu işlediği sırada asker olan kişinin
bu sıfatının kalkması, önceden işlediği ve askerî yargıya tâbi bir suçtan
dolayı askerî mahkemede dava açılmasına veya davanın görülmesine engel
olmamaktadır. Ancak bu kişinin işlediği suç askerî suç değilse veya askerî suça
bağlı değilse askerî mahkemenin görevi sona erecektir. Anayasa'nın 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle
değiştirilen 145. maddesinin birinci fıkrasında, ' Askerî yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker
kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine
veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara
bakmakla görevlidir.. .' denilmek suretiyle askeri mahkemelerin görev alanı
belirlenmiş, ikinci fıkrasında ise ' Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz. ' denilmek suretiyle askeri
mahkemelerde savaş hali haricinde sivillerin yargılanamayacağı hüküm altına
alınmıştır. Ceza yargılaması hukukunda kişilerin hangi mahkemelerde
yargılanacağının belli bir sıfatı taşımaya bağlandığı durumlarda, söz konusu
sıfatın suçun işlendiği sırada bulunması gerekmekte olup, bu sıfatın suçun
işlenmesinden sonra bir şekilde kaybedilmesi, kişilerin tabi bulunduğu
mahkemenin görevinde herhangi bir değişikliğe neden olmamaktadır. Çünkü kanun
koyucu bir suçu ele alırken suçun işleneceği sıradaki koşulları gözeterek suçun
cezasının niteliğini, ağırlığını ve kovuşturulacağı mahkemeyi belirlemektedir. Anayasa'nın 145. maddesinde yer alan ve asker olmayan kişilerin
savaş hali dışında askeri mahkemelerde yargılanamayacağını düzenleyen kural,
suçun işlendiği sırada asker kişi olmayanlara ilişkin olup, bu kuralın, suçun
işlendiği sırada asker olan kişilerin suçu işledikten sonra bu sıfatlarını
kaybetmeleri halinde askeri mahkemelerde yargılanmalarını yasaklayan bir yönü
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 145. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10., 11., 36. ve 37.
maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 25.10.1963 günlü, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun, 9.10.1996 günlü, 4191 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle
değiştirilen 17. maddesinin ' Askeri mahkemelerde yargılamayı gerektiren
ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma
görevini değiştirmez ' biçimindeki birinci cümlesine yönelik iptal istemi,
11.4.2012 günlü, E. 2011/108, K. 2012/55 sayılı kararla reddedildiğinden, bu
cümleye ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, 11.4.2012 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. VII- SONUÇ 25.10.1963 günlü, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun,  9.10.1996 günlü, 4191 sayılı Kanun'un 3.
maddesiyle değiştirilen 17. maddesinin 'Askeri mahkemelerde
yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait
davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez.' biçimindeki birinci
cümlesinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 11.4.2012 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN