ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/119 Karar Sayısı: 2013/141 Karar Günü: 28.11.2013 R.G. Tarih-Sayı:
27.3.2014-28954 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Çaldıran Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 8.3.2012 günlü, 6284
sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un 13.
maddesinin Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline
karar verilmesi istemidir. I- OLAY Kanun'un 13. maddesi uyarınca tedbir kararına aykırı davranılması
üzerine “ zorlama hapsine ” karar verilmesi için açılan davada, itiraz
konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu kural olan 13. maddesi şöyledir: “ Tedbir kararlarına aykırılık MADDE 13- (1) Bu Kanun
hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın
gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile ihlal
edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç
günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. (2) Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal
edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin
süresi onbeş günden otuz güne kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi
altı ayı geçemez. (3) Zorlama hapsine ilişkin kararlar, Cumhuriyet başsavcılığınca
yerine getirilir. Bu kararlar Bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine
bildirilir. ” B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL,
Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 31.10.2013 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine
göre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da
kanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varırlarsa, o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması
ve iptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir.
Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. Başvuru kararında, Kanun'un 13. maddesinin tamamının iptali
istenmektedir. Bakılmakta olan dava, tedbir kararına aykırı davranılması
üzerine zorlama hapsine karar verilmesine ilişkindir. Kanun'un 13. maddesinin
(2) numaralı fıkrası zorlama hapsi kararı verildikten sonra tedbir kararına
aykırı eylemin tekrar etmesi durumunda verilecek zorlama hapsi kararlarını, (3)
numaralı fıkrası da zorlama hapsine ilişkin kararların, Cumhuriyet
başsavcılığınca yerine getirileceğini ve bu kararların Bakanlığın ilgili il ve
ilçe müdürlüklerine bildirileceğini düzenlemektedir. Dolayısıyla, Kanun'un 13.
maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkraları zorlama hapsi kararı verilmesinden
sonraki aşamalara ilişkin olup davada uygulanacak kural niteliğinde değildir. Bu nedenlerle, 8.3.2012 günlü, 6284 sayılı Ailenin Korunması
ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un 13. maddesinin; A- (2) ve (3) numaralı fıkralarının, itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,
bu fıkralara ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE, B-  (1) numaralı fıkrasının ESASININ İNCELENMESİNE , OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, hukuk devleti ve ceza hukuku ilkeleri gereği
kişinin aynı eylem nedeniyle birden fazla yargılanıp cezalandırılamayacağı,
ancak itiraz konusu kural uyarınca, tedbir kararının gereklerine aykırı
davranan kimsenin zorlama hapsi ile cezalandırılmasının yanı sıra 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu veya ilgili diğer özel ceza kanunlarına göre de
cezalandırılacağı, bu durumun hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil ettiği
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, tedbir kararına aykırı davranılması
durumunda uygulanacak yaptırım düzenlenmektedir. Buna göre, 6284 sayılı Kanun
hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen kimse, bu
kararın gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile
ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla
üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulacaktır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine ilişkin kurallar,
ceza hukukunun temel ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kurallarına aykırı
olmamak kaydıyla, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, ahlaki değerleri ve ekonomik
hayatın gereksinimleri göz önüne alınarak saptanacak ceza politikasına göre
belirlenir. Kanun koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi
eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul
edilebileceği konularında takdir yetkisine sahiptir. İtiraz konusu kuralda yer alan zorlama hapsi, bir suç karşılığı
uygulanan ceza değildir. Zorlama hapsi, hukuki niteliği itibariyle tedbir
kararına uyma yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlayan ve bu yükümlülüğün ihlali
hâlinde öngörülen bir disiplin hapsidir. Bu nedenle zorlama hapsi, bir hapis
cezası olmayıp, şiddet uygulayanı tedbirlere uymaya zorlayarak neticesi ağır
suçların işlenmesinden önce suçun önlenmesini amaçlayan bir yaptırım olduğundan
ceza kavramı dışında değerlendirilmesi gerekir. İtiraz konusu kuralda, zorlama
hapsi yaptırımına bağlanan eylem, tedbir kararına uymama eylemi olup tedbir
kararına aykırı davranan kişi kamu otoritesi tarafından verilen bir karara
aykırı davrandığı için zorlama hapsi yaptırımı ile karşılaşmaktadır. Kişinin
tedbir kararına aykırı davranışı, aynı zamanda bir suç oluşturuyor ise bu
durum, hukuk düzeninin koruduğu farklı hukuksal menfaatlerin ihlali sonucunu
doğuracağından mükerrer cezalandırmadan söz edilemez. Tedbir kararlarının gereklerine uymaya zorlayarak şiddet mağdurunu
etkin biçimde korumaya ve Kanun'un amacını gerçekleştirmeye yönelik itiraz
konusu kural, kanun koyucunun takdir alanı içerisindedir ve itiraz konusu
kuralın hukuk devleti ilkesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Serruh KALELİ, Mehmet ERTEN ile Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe
katılmamıştır. VI- SONUÇ 8.3.2012 günlü, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve
Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un 13. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Serruh
KALELİ, Mehmet ERTEN ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 28.11.2013
gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ KARŞIOY İptali istenen 6284 sayılı Yasa'nın 13. maddesi uyarınca hakim
tarafından verilen önleyici tedbir kararı gerekleri ile yükümlü kişinin karar
gereklerine aykırı hareket etmesi halinde,  fiili bir suç oluştursa bile
ihlal edilen tedbirin niteliğine ve ağırlığına göre “ZORLAMA HAPSİ” ne tabii
tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Mahkememiz kararında, zorlama hapsinin bir suç karşılığı uygulanan
ceza olmadığını, neticesi ağır suçun önlenmesine yönelik bir disiplin yaptırımı
olduğunu, tedbire aykırı davranış aynı zamanda bir suç oluşturuyor ise farklı
hukuksal menfaatlerin ihlali haline verilen ceza için mükerrer bir
cezalandırmadan bahsedilemeyeceği ayrı ayrı cezalandırılmanın kanunun amacını
gerçekleştirmeye yönelik olduğu ve kanun koyucunun takdir alanı içinde kaldığı
ve kuralın hukuk devleti ilkesine aykırı bir yönünün bulunmadığını
söylemektedir. Bu gerekçeden bakıldığında, Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç da
oluşturan tedbire aykırı davranış, Türk Ceza Kanunu'nca verilecek ceza yanında
ayrıca zorlama hapsine de tabii tutulacaktır. Örneğin, konuttan uzaklaştırılma yaptırımı alan şahıs konutuna
gelip ev eşyasına zarar verdiği ya da eşine karşı tehdit, hakaret ya da müessir
fiil suçu işlemiş olduğunda hem eve gelmiş olmasından hem de sair fiili
yüzünden cezalandırılacaktır. Her neticenin bağımsız bir suç teşkil etmesi, kaç fiil varsa o
kadar suç, kaç suç varsa o kadar ceza vardır şeklindeki gerçek içtima ilkesinin
doğal olarak  Türk Ceza Kanunu'nun 42.,  43.,  44. maddelerinde
ceza hukuku temel prensiplerine uygun istisnaları da bulunmaktadır. Sanığın fikri, tedbiren uzak tutulduğu eve girerek ve evde bir
zarar vermek ise failde amacın “konuta ulaşmış olma” suçu tamamlayıcı maddi
unsurunda “ konut ” olduğu, eyleminde netice zarar (eşya veya insan) olduğu
söylenebilecektir. Konuta ulaşmadıkça, konutta zarar eylemi gerçekleşmedikçe
tedbirin ihlal edildiği failin amacının da gerçekleştiği söylenemeyecektir.
Yani, fiilin maddi sonuç yaratan suç kapsamında değerlendirilecek eylemi (evde
zarar oluşmadıkça eve yaklaştığının tespiti düşünülemeyeceği için ) tek bir
iradi hareket sonucuna münhasırdır. İşlediği fiil ile somut olayda ki gibi korunma altındaki eşine
hakaret ve tehdit de bulunan fail, bir suç işleme icrasından olacak bir saikle
amacına ulaşmaya çalışmış ve fiili hakaret hamiz sözler sarf etmekten ibaret
kalmıştır. 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesi mucibince, önleyici tedbir kararı
ile amacı eşin aşağılanma ve küçük düşürülme davranışına muhatap olmasının
engellenmesi olduğu düşünüldüğünde tek fiil, yani sanığın hakaret etme fiili
hem tedbir kararı ile korunan amacı ihlal etmiş hem de muhatabını hakaretle
karşı karşıya bırakmakla Türk Ceza Kanunu karşısında bir suç işlenmiş olmasına
sebebiyet vermiştir. Burada failde amacın eşe hakaret dışında, gizlenmiş ayrıca
“önleyici tedbiri ihlal etmek” suçu da işlemek sonucunu doğuracak bir kasıt
içerdiğini ve tek fiilden başka bir hareket bulunduğunu da söylemek zordur.
Somut olayın mahiyeti karşısında eylemin eşe karşı hakaret suçu işleme kasdı
icrası kapsamında olduğu ve kanunun muhtelif ahkamını ihlal etse de tek bir
eylem olduğu açıktır. Kişi işlediği tek bir fiil ile birden farklı suçun oluşmasına
sebep olabilecekse de “non bis in idem” kuralı gereğince Türk Ceza Kanunu 44.
maddesindeki gibi bu suçlardan en ağır cezayı gerektiren suç yönünden veya
ağırlaştırılarak cezalandırılması ceza adaletinin bir gereğidir. Mahkememiz çoğunluk görüşü, kuralın getirdiği zorlama hapsinin bir
suç karşılığı uygulanan ceza olmayıp disiplin hapsi olduğu bu nedenle Türk Ceza
Kanunu kapsamındaki diğer suçun ceza niteliği ile aynı kapsamda mütalaa
edilemeyeceği değerlendirme yapmış ise de Türk Ceza Kanunu 45. maddesinde, suç
karşılığı uygulanan yaptırım olarak cezaların, hapis ve adli para cezaları
olduğu ifade edilmektedir. Bu durumda yaptırımı “zorlama hapsi” olan bir
eylemin kanunsuz suç ve ceza olmayacağına göre bir suç karşılığı olmadığını ve
hapis cezası olmadığını söylemeye olanak yoktur. Hapis, kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. Amaç, suç
teşkil eden haksızlığa kusuru ile sebep olanın eylemin kefaretini ödetmek,
sorumluluğun kendi uhdesinde olduğunu hissettirmek, toplumun diğer fertleri
üzerinde ikaz ve suç işleyeni toplum için yeniden zararsız güvenilir hale
getirmek ise, adı ne olursa olsun tek hareketle ulaşılan suç teşkil eden
karşılığında sonucu hapis olan cezaların toplanarak netice suça iki ayrı hapis
cezasının öngörülmesi Türk Ceza Kanunu fikri içtima kuralının uygulanabilirliğini
de ortadan kaldırır niteliktedir. Somut olayda eşine hakaret eyleminden
yargılanan sanık netice fiili ile ortaya çıkan cezaya müstelsim eylemi
karşısında tek bir fiili ile adeta “evde hakaret” suçuyla birden fazla ceza ile
karşı karşıya bırakılmaktadır. Mahkememizin E. 2006/71 – K. 2008/69 sayılı kararında, mal
beyanında bulunmama eylemini, İcra İflas Kanunu'nun 76. maddesince özgürlüğü
bağlayıcı ceza yanında, 337. maddesi ile de tazyik hapsi ile cezalandıran kuralın
hukuk devletinde aynı kişinin birden fazla cezalandırılamayacağı gerekçesiyle
oybirliği ile iptal ettiği düşünüldüğünde, Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan
hukuk devleti ilkesine aykırı bu kurala karşı çoğunluğun red görüşüne
katılınmamıştır. Başkanvekili Serruh KALELİ KARŞIOY GEREKÇESİ 6284 sayılı Kanun'un “Tedbir kararına aykırılık” başlıklı
13. maddesinin itiraz davasına konu olan (1) numaralı fıkrasında; “Bu Kanun hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet
uygulayan, bu kararın gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç
oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre
hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur.” denilmektedir. İtiraz edilen kuralda, tedbir kararının gereklerine aykırı hareket
edilmesi hâlinde, fiil bir suç oluştursa bile tedbir kararına uymayanın hâkim
kararıyla zorlama hapsine tabi tutulacağı öngörülmektedir. Buna göre, tek bir
fiille meydana gelen her iki sonuçtan da kişi cezalandırılacaktır. Anayasa Mahkemesinin 28.2.2008 günlü, E.2006/71, K.2008/69 sayılı
Resmî Gazete'nin 26849 sayı ve 16.4.2008 günlü nüshasında yayımlanan kararının,
ESASIN İNCELENMESİ başlıklı bölümünün 2- numaralı kısmında açıklanan
gerekçeyle itiraza konu kural Anayasa'ya aykırıdır. İptali gerekir. Açıklanan nedenle çoğunluğun redde ilişkin görüşüne katılmadık. Üye Mehmet ERTEN Üye Zehra Ayla PERKTAŞ