ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/127 Karar Sayısı : 2015/5 Karar Tarihi : 14.1.2015 R.G. Tarih-Sayı :
29.4.2015-29341 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR : 1- Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesi         (E.2014/127) 2-Ulukışla Asliye Ceza Mahkemesi               (E.2014/137) İTİRAZLARIN KONUSU : 21.3.2007
tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 5. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının Anayasa'nın 2., 5., 10., 11. ve 12. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Sanıklar hakkında 5607 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (18) numaralı
fıkrasına aykırılıktan açılan kamu davalarında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkemeler,  iptali için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren "Etkin
pişmanlık" başlıklı 5. maddesi şöyledir: " MADDE 5- (1)
3 üncü maddede tanımlanan suçlardan (.) ) birine iştirak etmiş
olan kişi; resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, fiili, diğer
failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri merciine haber verirse, verilen
bilginin, faillerin yakalanmasını veya kaçak eşyanın ele geçirilmesini
sağlaması halinde cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle
ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişiye verilecek ceza üçte iki oranında
indirilir. (2) Yedinci fıkrası hariç, 3 üncü maddede tanımlanan suçlardan
birini işlemiş olan kişi, etkin pişmanlık göstererek, soruşturma evresi sona
erinceye kadar suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı
Devlet Hazinesine ödediği takdirde, hakkında, bu Kanunda tanımlanan kaçakçılık
suçlarından dolayı verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu
fıkra hükmü, mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde
işlenmesi halinde uygulanmaz. " B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11. ve 12.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME A- E.2014/127 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep
KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve Hasan
Tahsin GÖKCAN'ın katılımlarıyla 10.7.2014 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya
bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya
aykırı görürse veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varırsa o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,
bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali
istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak kanun
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde ve
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. Başvuru kararında Kanun'un 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının
tamamının iptali istenilmektedir. Anılan fıkranın ilk cümlesinde, yedinci
fıkrası hariç, Kanun'un 3. maddesinde tanımlanan suçlardan birini işlemiş olan
kişinin, etkin pişmanlık göstererek, soruşturma evresi sona erinceye kadar suç
konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Devlet Hazinesine
ödemesi hâlinde, bu kişi hakkında Kanun'da tanımlanan kaçakçılık suçlarından
dolayı verilecek cezanın yarı oranında indirileceği; ikinci cümlesinde ise
etkin pişmanlığa dair hükmün, mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmayacağı kurala
bağlanmıştır. İtiraz yoluna başvuran Mahkemedeki bakılmakta olan davada, sanığın
mükerrir olduğuna ya da suçun bir örgütün faaliyeti kapsamında işlendiğine dair
açılmış bir kamu davası söz konusu olmadığı gibi iddianamede bu hususlara
ilişkin olarak bir anlatım da bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Kanun'un 5.
maddesinin  (2)  numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, 21.3.2007 tarihli ve 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının; A- İkinci cümlesinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümleye ilişkin
başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B- Birinci cümlesinin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B- E.2014/137 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un
katılımlarıyla 3.9.2014 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI 21.3.2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun
5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ".soruşturma
evresi sona erinceye kadar.." ibaresinin iptaline karar
verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın, aralarındaki
hukuki irtibat nedeniyle E.2014/127 sayılı dava ile birleştirilmesine,
E.2014/137 sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2014/127
sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 3.9.2014 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, Raportör Mustafa ÇAL tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, kişilere karşı işlenen suçlarda etkin
pişmanlıktan faydalanılabilmesi için suçtan doğan zararın kısmen veya tamamen
giderilmesi yeterli görülürken, Devlete karşı işlenen kaçakçılık suçunda da
aynı imkandan faydalanılabilmesi için sanığa suçtan doğan zararın iki katından
fazla bir miktarı ödeme yükümlülüğü getirilmesinin hukuk devleti ilkesiyle
bağdaşmadığı, 5237 sayılı Kanun'da hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, zimmet
gibi yüz kızartıcı suçlarda dahi sanığın etkin pişmanlıktan kovuşturma
evresinde hüküm verilinceye kadar yararlanma imkânı sağlanmış olmasına rağmen
kaçakçılık suçlarında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasının soruşturma
aşamasıyla sınırlandırılmış olmasının eşitlik ilkesine uygun olmadığı
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11. ve 12. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Kanun'un 5. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının itiraz konusu ilk cümlesinde, Kanun'un 3. maddesinde
tanımlanan suçlardan birini (yedinci fıkrası hariç) işlemiş olan kişinin, etkin
pişmanlık göstererek, soruşturma evresi sona erinceye kadar suç konusu eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Devlet Hazinesine ödemesi hâlinde
anılan kişi hakkında, bu Kanun'da tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı
verilecek cezanın yarı oranında indirileceği hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde
belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına
saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir
hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde, ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler bakımından
kanun koyucu, Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına
bağlı kalmak koşuluyla, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması
yanında hangi cezaların ertelenebileceği ya da ertelenemeyeceği, cezaların
seçenek yaptırımlara çevrilip çevrilemeyeceği, ön ödeme, tekerrür, şartla
salıverilme ve etkin pişmanlık gibi konularda da takdir yetkisine sahiptir.
Zaman içinde toplum gereksinimlerinin değişmesi yeni ihtiyaçlara uygun
önlemlerin alınmasını, var olanların güçlendirilmesini, geliştirilmesini ya da
gereksiz olanların kaldırılmasını zorunlu kıldığından, izlenen suç ve ceza
politikasına uygun olarak gerekli yasal önlemleri almak kanun koyucunun
görevidir. Bu bağlamda gümrük kaçakçılığı ile mücadelede, başka bir ifadeyle
kamu otoritesinin korunması ve kamu zararının önlenmesi için öngörülen gümrük
kaçakçılığı suçlarında etkin pişmanlık hükümlerinin kapsamının, süresinin ve ne
ölçüde kamu zararının giderileceğinin belirlenmesinin kanun koyucunun
takdirinde olduğu açıktır. Kanun koyucu itiraz konusu kuralda "iki
katı" ibaresine yer vererek suç nedeniyle doğabilecek zararın
fazlasıyla karşılanmasını öngörerek bir yandan gümrük kaçakçılığı suçlarının
önlenmesi için kısa sürede parasal olarak etkili bir pişmanlık gösterilmesini
benimsemiş, diğer taraftan belirlenen miktarı ödeyenler açısından hapis
cezasının yarı oranında indirileceğini hükme bağlamıştır. Böylelikle kanun
koyucu kuralda belirlenen miktarı ödeyen failler açısından cezalandırma
yetkisinden kısmi olarak feragat etmiştir. Dolayısıyla kanun koyucunun takdir
yetkisine dayanarak düzenlediği kuralın hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan bir
yönü bulunmamaktadır. Öte yandan Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan
kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım
yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında
eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı
kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Kanun koyucu, benimsediği suç politikası gereği suçu oluşturan
nedenleri ortadan kaldırmak için tedbir alırken, suçla mücadele amacıyla
çeşitli ceza hukuku kurumlarını da araç olarak kullanır. Etkin pişmanlık,
cezayı kaldıran veya azaltan bir şahsi sebep olarak suçla mücadelede
yararlanılan bir ceza hukuku kurumudur. Etkin pişmanlık, işlenen fiilin suç
olma niteliğini veya haksızlık içeriğini ortadan kaldırmadığı gibi, çeşitli suç
tipleri bakımından soruşturma veya kovuşturma evresinde ya da her iki evrede uygulanabilmektedir.
Suç ve suçlulukla mücadele amacı ve adalet sisteminin etkinliği gözetildiğinde
farklı suç tipleri bakımından etkin pişmanlığın kapsamı ve muhtevası da
değişebilmektedir. Kamu yararı gözetilerek, ilgili suçun özelliğine göre etkin
pişmanlığın hangi içerik ve kapsamda uygulanacağı hususunda, kanun koyucunun
takdir yetkisi bulunmaktadır. Bu çerçevede itiraz konusu kural ile
getirilen, soruşturma aşamasında kamu zararının giderilmesi ve suçla mücadele
amacı ile, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, zimmet, iftira gibi suçlar
açısından öngörülen etkin pişmanlık
hükümlerinin getiriliş amaçlarının farklılığı dikkate alındığında, bu
eylemlerin faillerinin aynı konumda bulunmadıkları ve aynı kurallara tabi
tutulmalarının gerekmediği açıktır. Dolayısıyla, kaçakçılık suçunda etkin
pişmanlık gösteren kişiler ile 5237 sayılı Kanun'da etkin pişmanlık hükümlerine
yer verilen suçların failleri hukuksal anlamda aynı konumda bulunmadıklarından,
bu kişilere uygulanacak olan kurallardaki farklılıklar eşitlik ilkesine
aykırılık teşkil etmez. Kaçakçılık suçlarında etkin pişmanlık hükümlerinin soruşturma
aşamasıyla sınırlandırılmasının eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı ileri sürülmüşse
de etkin pişmanlığın uygulama alanının farklı veya benzer suç tipleri
bakımından daraltılması ya da genişletilmesinin kanun koyucunun takdirinde
olduğu açıktır. Bu, suçun mahiyeti ve etkin pişmanlıktan beklenen hukuki yarar
ile doğrudan doğruya irtibatlı bir konudur. Dolayısıyla soruşturma ve kovuşturma
aşamalarındaki hukuki yararların farklılığı gözetildiğinde bunlara farklı
kurallar uygulanmasında eşitlik ilkesine aykırılık yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 5., 11. ve 12. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VII- SONUÇ 21.3.2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun
5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE,  14.1.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN