ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2021/85 Karar Sayısı : 2022/60 Karar Tarihi : 1/6/2022 R.G. Tarih-Sayısı : 18/8/2022-31927 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi Üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
132 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 29/6/2021 tarihli ve (74) numaralı Fiyat İstikrarı
Komitesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümünün, Anayasa’nın 2., 104. ve 167. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına, B. 1. 2.
maddesinin; a. (1) numaralı
fıkrasının, b. (2) numaralı
fıkrasında yer alan “…ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanından …” ibaresinin, 2. 3. maddesinin, 3. 5. maddesinin Anayasa’nın 2., 6., 8., 13., 20. ve 104. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTE NEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) şöyledir: “FİYAT İSTİKRARI KOMİTESİ HAKKINDA CUMHURBAŞKANLIĞI
KARARNAMESİ Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin amacı,
Fiyat İstikrarı Komitesinin kuruluş, görev ve yetkilerine ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir. (2) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Fiyat İstikrarı
Komitesinin yapısı ve faaliyetleri ile bu kapsamda gerçekleştirilecek iş ve
işlemleri kapsar. Fiyat İstikrarı Komitesi MADDE 2- (1) Fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis
edilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlamak amacıyla Fiyat İstikrarı Komitesi
kurulmuştur. (2) Fiyat İstikrarı Komitesi, Hazine ve Maliye
Bakanlığının koordinasyonunda, Hazine ve Maliye Bakanı, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Sanayi ve Teknoloji Bakanı,
Tarım ve Orman Bakanı, Ticaret Bakanı, Strateji ve Bütçe Başkanı ile Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanından oluşur. (3) Fiyat İstikrarı Komitesi, gerekli görmesi halinde
ilgili sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve özel sektör temsilcilerini
toplantılarına davet edebilir. Fiyat İstikrarı Komitesinin görev ve yetkileri MADDE 3- (1) Fiyat İstikrarı Komitesinin görev ve
yetkileri şunlardır: a) Para ve maliye politikaları arasındaki eşgüdümü
gözetmek suretiyle fiyat istikrarını sağlamaya yönelik yapısal politika
önerileri geliştirmek. b) Fiyat istikrarını tehdit eden riskleri izleyerek
alınması gereken tedbirleri belirlemek ve ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından
uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak. c) Kamu tarafından belirlenen ya da yönlendirilen
fiyatların, fiyat istikrarı odağında uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar
almak. Sekretarya MADDE 4- (1) Fiyat İstikrarı Komitesinin sekretarya
hizmetleri, Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür. (2) Sekretaryanın görev ve yetkileri şunlardır: a) Fiyat İstikrarı Komitesi toplantılarının gündemini,
üyelerin önerileri doğrultusunda belirlemek. b) Toplantı davetinin yapılması, gündeme ilişkin
dokümanların üyelerle paylaşılması ile diğer toplantı hazırlıklarını yürütmek. c) Toplantılarda alınan kararların uygulanmasına yönelik
izleme ve değerlendirme raporlarını hazırlamak ve Fiyat İstikrarı Komitesine
sunmak. ç) Fiyat İstikrarı Komitesi çalışmalarına ilişkin gerekli
diğer faaliyetleri ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içinde yürütmek. d) Fiyat İstikrarı Komitesinin görev alanıyla ilgili
Fiyat İstikrarı Komitesi tarafından verilen diğer işleri yapmak. Bilgi isteme MADDE 5- (1) Fiyat İstikrarı Komitesi, görev alanına
giren konularla ilgili her türlü bilgi ve belgeyi, kamu kurum ve
kuruluşlarından isteme yetkisine sahiptir. Kamu kurum ve kuruluşları, talep
edilen bilgi ve belgeyi Fiyat İstikrarı Komitesinin belirleyeceği şekil ve süre
içerisinde vermekle yükümlüdür. Yürürlük MADDE 6- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı
tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 7- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini
Cumhurbaşkanı yürütür.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri
uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir Özkaya, Engin YILDIRIM,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri
BAĞCI ve İrfan FİDAN’ın katılımlarıyla 22/9/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN
İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve
ekleri, Raportör Burak FIRAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor,
dava konusu CBK kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 3. 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile
Anayasa’nın bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerle
yeni bir hükûmet sistemine geçilmiş ve buna bağlı olarak Cumhurbaşkanı’nın
görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Anayasa’nın 8. maddesinde, yürütme
yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna ait olduğu ifade
edilmekte iken maddede yapılan değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırılarak
yürütme yetkisi ve görevi tek başına Cumhurbaşkanı’na verilmiştir. Anayasa’da
Bakanlar Kuruluna verilen görev ve yetkilere ilişkin maddelerde de aynı
doğrultuda değişiklik yapılarak daha önce Bakanlar Kuruluna ait olan görev ve
yetkilerin Cumhurbaşkanı tarafından yerine getirilmesi öngörülmüştür. 4. Yeni hükûmet sisteminin en önemli
özelliklerinden biri Cumhurbaşkanı’na “ Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ” adı
altında düzenleme yapma yetkisinin tanınmasıdır. CBK’ların en belirgin özelliği
ise Cumhurbaşkanı’na belirli konularda ilk elden düzenleme yapma yetkisinin
verilmiş olmasıdır. Yürütmenin diğer düzenleyici işlemlerinden farklı olarak
Cumhurbaşkanı Anayasa’da belirlenen yetki çerçevesinde herhangi bir kanuna
dayanmadan ya da yasama organının onayı olmadan CBK’lar yoluyla düzenleme
yapabilecektir. 5. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin
konularda CBK çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır. Düzenlemeyle yürütme
yetkisine ilişkin olmak kaydıyla CBK çıkarma konusunda Cumhurbaşkanı’na
genel bir yetki verilmiştir. Maddenin gerekçesinde, yeni hükûmet sistemi
gözetilerek Cumhurbaşkanı’nın genel siyasetin yürütülmesinde yürütme yetkisi
ile ilgili olarak ihtiyaç duyduğu konularda CBK çıkarabilmesine imkân tanımak
amacıyla ilk elden düzenleme yapma yetkisinin tanındığı ifade edilmiştir. 6. Cumhurbaşkanı’na yürütme yetkisine
ilişkin konularda CBK çıkarma yetkisinin genel olarak verilmesinin yanı sıra
Anayasa’nın diğer bazı maddelerinde belirtilen kimi konuların CBK ile
düzenleneceği ayrıca ifade edilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin
dokuzuncu fıkrasında, üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul
ve esasların; 106. maddesinin on birinci fıkrasında, bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra
teşkilatlarının kurulmasının; 108. maddesinin dördüncü fıkrasında Devlet
Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin;
118. maddesinin altıncı fıkrasında, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin
teşkilatı ve görevlerinin CBK’larla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasında ise kamu tüzel kişiliğinin
kanunla veya CBK ile kurulacağı belirtilmiştir. 7. Anayasa’nın 148. maddesinde CBK’ların
şekil ve esas bakımdan Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesi öngörülmüş,
yargısal denetim görev ve yetkisi de Anayasa Mahkemesine verilmiştir. 8. Anayasa’da Cumhurbaşkanı’na CBK
çıkarma yetkisi verilmekle birlikte bu yetki sınırsız değildir. Kanunlardan
farklı olarak Anayasa’da CBK’yla düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Konu
bakımından yetki yönünden getirilen bu sınırlamalar Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının ilk dört cümlesinde düzenlenmiştir. 9. Anılan fıkranın birinci cümlesinde
Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceği
ifade edilmiştir. Buna göre yürütme yetkisine ilişkin konular dışında CBK ile
düzenleme yapılması mümkün değildir. 10. Fıkranın ikinci cümlesinde “ Anayasa’nın
ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi
hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin” CBK’yla
düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca belirtilen alanlarda CBK
ile düzenleme yapılamaz. 11. Fıkranın üçüncü cümlesinde de
Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK
çıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak Anayasa’da hangi konuların
münhasıran kanunla düzenleneceğine ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır.
Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadında anayasa koyucunun
kanunla düzenlenmesini öngördüğü konuların bu kapsamda görülmesi gerektiği
kabul edilmektedir (AYM, E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017, § 57; E.2016/180,
K.2018/4, 18/1/2018, § 17; E.2017/51, K.2017/163, 29/11/2017, § 13; E.2016/139,
K.2016/188, 14/12/2016, § 9; E.2013/47, K.2013/72, 6/6/2013). Buna göre
Anayasa’da kanunla düzenleneceği belirtilen alanlarda Cumhurbaşkanı’nın CBK
çıkarma yetkisi bulunmamaktadır. 12. Fıkranın dördüncü cümlesinde ise kanunda
açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ifade edilmiştir. Anılan
hükme göre Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK
çıkarabilmesi için CBK’yla düzenlenecek konunun kanunlarda açıkça düzenlenmemiş
olması gerekir. 13. CBK’ların yukarıda belirtilen konu
bakımından yetki kurallarına uygun olarak çıkarılması gerekmektedir. Aksi
takdirde içeriği Anayasa’ya aykırılık oluşturmasa bile bu düzenlemelerin
Anayasa’ya uygunluğundan söz edilemez. Dolayısıyla CBK’ların yargısal
denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekir.
Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu
defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır. B. CBK’nın Tümünün İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 14. Dava dilekçesinde özetle; Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasına göre bakanlık ve bakanlık teşkilatının
CBK’lar ile düzenlenebileceği, dava konusu CBK ile kurulan Fiyat İstikrarı
Komitesinin (Komite) ise herhangi bir bakanlık teşkilatı içinde yer almadığı,
kamu tüzel kişiliği de bulunmayan Komitenin Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrası kapsamında da olmadığı, dolayısıyla Anayasa’nın 106. ve 123.
maddelerinin son fıkraları birlikte değerlendirildiğinde Komitenin kuruluş ve
görevlerinin CBK ile düzenlenemeyeceği, öte yandan 14/1/1970 tarihli ve 1211
sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 4. maddesinde fiyat
istikrarını sağlama görevinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında (Banka)
olduğu, Bankanın fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasını
ve kullanacağı para politikası araçlarını doğrudan belirlemeye ve uygulamaya
yetkili kılındığı, dava konusu CBK ile fiyat istikrarını sağlama görevinin
Komiteye verilerek 1211 sayılı Kanun’da açıkça düzenlenen konulara ilişkin
düzenleme yapıldığı, Bankanın bağımsızlığının Komiteye verilen görev ve
yetkilerle ortadan kaldırıldığı, CBK kurallarının belirsiz ve muğlak olduğu belirtilerek dava konusu CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2., 104. ve
167. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 15. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 2. ve 167. maddelerine de
aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki
kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu
husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 16. Dava konusu CBK, fiyat istikrarının
kalıcı olarak tesis edilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlama amacı taşıyan
Komitenin kuruluşunu, üstlendiği görevleri, sahip olduğu yetkileri ve bu görev
ve yetkileri kullanırken ihtiyaç duyacağı sekretarya hizmetleri gibi diğer
hususlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. 17. Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının üçüncü cümlesinde Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi
öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Anayasa
koyucunun bir konunun kanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu alanın
münhasıran kanunla düzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda Anayasa,
bir konunun kanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK çıkarılamaz.
Bununla birlikte Anayasa’da CBK’larla düzenleneceği özel olarak öngörülen
konulara ilişkin Anayasa hükümlerinin açıkça izin verdiği hususlarda CBK’larla
düzenleme yapılabilir (AYM, E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 19). 18. Anayasa’nın 123. maddesinin birinci
fıkrasına göre “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla
düzenlenir.” Ancak Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında “Bakanlıkların
kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve
taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.” denilmek suretiyle bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve
yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması
yönünden CBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izin verilmiştir. 19. CBK’nın 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasında Komitenin
Hazine ve Maliye Bakanlığının koordinasyonunda hazine ve maliye bakanı, çalışma
ve sosyal güvenlik bakanı, enerji ve tabii kaynaklar bakanı, sanayi ve
teknoloji bakanı, tarım ve orman bakanı, ticaret bakanı, strateji ve bütçe
başkanı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası başkanından oluşacağı
belirtilmiştir. Anılan CBK’nın 3. maddesinde de para ve maliye politikaları
arasında eş güdümü gözetmek suretiyle fiyat istikrarını sağlamaya yönelik
yapısal politika önerileri geliştirmek, fiyat istikrarını tehdit eden riskleri
izleyerek alınması gereken tedbirleri belirlemek, ilgili kurum ve kuruluşlar
tarafından uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak ve kamu tarafından
belirlenen ya da yönlendirilen fiyatların fiyat istikrarı odağında
uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak Komitenin görev ve yetkileri
arasında sayılmıştır. 20. Komitenin kuruluşu, görev ve
yetkileri ile üye yapısı dikkate alındığında merkezî idare içinde yer alan,
tüzel kişiliği bulunmayan, Cumhurbaşkanlığı veya herhangi bir bakanlık
teşkilatına dâhil olmayan kendine özgü bir idari birim olduğu anlaşılmaktadır. 21. Kamu tüzel kişiliği bulunmayan,
herhangi bir bakanlığın merkez veya taşra teşkilatına da dâhil olmayan idari bir birimin kuruluşu ile görev ve yetkilerinin CBK’yla
düzenlenmesi Anayasa’nın 106. maddesinin on
birinci fıkrasında öngörülen “ Bakanlıkların kurulması, kaldırılması,
görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının
kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir ” şeklindeki kural
kapsamında değildir. Ayrıca bu husus Anayasa’da CBK ile düzenleneceği özel
olarak öngörülen diğer konulardan da değildir. Dolayısıyla kamu tüzel kişiliği
bulunmayan ve Cumhurbaşkanlığı veya herhangi bir bakanlık teşkilatına dâhil
olmayan Komitenin kuruluşu ile görev ve yetkilerinin belirlenmesi Anayasa’da
CBK ile düzenleneceği özel olarak öngörülen konulardan değildir (AYM,
E.2021/88, K.2021/105, 30/12/2021). 22. Öte yandan Anayasa’nın 123.
maddesinde düzenlenen idarenin kanuniliği
ilkesi, idarenin kuruluşu ile görev ve yetkilerinin kanunla düzenlenmesini
gerekli kılar (AYM, E.2013/114, K.2014/184, 4/12/2014, § 136, AYM,
E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012). 23. Dava konusu CBK, idari teşkilat
içerisinde yeni bir birimin doğrudan kuruluşu ile görev ve yetkilerine ilişkin
olup belirtilen hususlar Anayasa’nın 123. maddesi uyarınca kanunla
düzenlenmelidir. Bu itibarla CBK ile Anayasa’nın 123. maddesi bağlamında 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı şekilde düzenleme
yapıldığı anlaşılmaktadır. 24. Açıklanan
nedenlerle CBK’nın tümü, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırıdır. İptali gerekir. Muammer TOPAL, Rıdvan GÜLEÇ, Selahaddin
MENTEŞ ve Basri BAĞCI bu görüşe
katılmamışlardır. CBK’nın tümü Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden konu
bakımından yetki yönünden anılan fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleri
ile içerik bakımından ayrı bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir. CBK’nın tümü Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden
iptali talep edilen diğer maddeleri ayrıca incelenmemiştir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 25. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların
uygulanması hâlinde
telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüğünün
durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 29/6/2021 tarihli ve (74) numaralı Fiyat İstikrarı
Komitesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümüne yönelik yürürlüğün
durdurulması talebinin koşulları oluşmadığından REDDİNE 1/6/2022 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 29/6/2021 tarihli ve (74) numaralı Fiyat İstikrarı
Komitesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümünün konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Muammer TOPAL, Rıdvan
GÜLEÇ, Selahaddin MENTEŞ ile Basri BAĞCI’ın karşıoyları
ve OYÇOKLUĞUYLA 1/6/2022 tarihinde karar
verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Hicabi DURSUN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Çoğunluk tarafından Fiyat İstikrarı Komitesi Hakkındaki 74 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Karamamesi’nin tümünün konu bakımından yetki kurallarına uygun olmadığı gerekçesiyle
iptaline karar verilmiştir. 2. Çoğunluk bu görüşüne gerekçe
olarak, oluşturulan bu yapının herhangi bir bakanlık
teşkilatı bünyesinde bulunmaması nedeniyle Anayasa'nın 106/son
maddesi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenebilecek bir alana dahil olmadığı, ayrıca kamu
tüzel kişiliğinin olmaması nedeniyle de Anayasa'nın 123/son maddesinin tatbik imkanının bulunmadığı hususlarını ileri sürmüştür. 3. 74 sayılı
CBK’nın muhtevasına bakıldığında, fiyat istikrarının kalıcı olarak
tesis edilmesi amacıyla; Hazine ve Maliye Bakanlığının koordinasyonunda, Hazine ve Maliye Bakanı, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Sanayi ve Teknoloji Bakanı, Tarım ve Orman Bakanı, Ticaret Bakanı, Strateji
ve Bütçe Başkanı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanından oluşan bir komitenin teşkiline karar verildiği görülmektedir (74 sayılı CBK 2/2 md.). 4. Oluşturulan bu komitenin icra edeceği fonksiyon söz konusu CBK’nın 3. maddesinde; fiyat istikrarını sağlamaya yönelik yapısal politika
önerileri geliştirmek ve alınan kararların
uygulanmasını sağlamak şeklinde tanımlanmıştır. 5. CBK’nın 4.
maddesinde sekretarya faaliyetleri, 5. maddesinde ise görev alanı ile ilgili bilgi
toplamaya yönelik yetkisi düzenlenmiştir. 6. 74 sayılı CBK ile oluşturulan
yapının hacmi ve nitelikleri gözetildiğinde bir
tüzel kişilik vasfında olmadığında tereddüt bulunmamaktadır.
Diğer yandan söz konusu yapının bir bakanlık birimi özelliği taşımadığı da aşikardır. 7. Komiteyi oluşturan birimlerin nitelikleri dikkate alındığında bunlardan müteşekkil bir tüzel kişiliğin ihdas
edilmesi veya bu birimlerin bir bakanlık bünyesine monte edilmesi de mümkün gözükmemektedir. Zira diğer icracı unsurlar yanında komitede yer
verilen Merkez Bankası'nın, 1211 sayılı Kanunun 4/4. maddesinde tanımlanan
bağımsız niteliği onun idari bir tüzel kişiliğin veya her
hangi bir bakanlığın bünyesinde yer almasını mümkün kılmamaktadır. 8. İptal talebine
konu edilen CBK ile oluşturulan yapının bir kamu tüzel kişiliği veya bakanlık birimi olarak tanımlanmaya çalışılması çoğunluğu iptal
sonucuna götüren en büyük yanılgıdır. 9. Dahası içerisinde bağımsız birimlerinde olduğu farklı unsurlardan oluşan bir faaliyetin yerine getirilmesi noktasında CBK
koyucuyu kamu tüzel kişiliği oluşturmak veya bakanlık
teşkilatı bünyesinde kalmak seçeneklerine
mahkûm kılmaktadır. Bu durum ise yürütmenin dinamik yapısı ile örtüşmemektedir. 10. Komitenin hiyerarşik bir yapısının
olmaması, Hazine ve Maliye Bakanlığının koordinasyon
fonksiyonu icra etmesi ve faaliyetlerin bir sekretarya desteğiyle yürütülmesi
dikkate alındığında CBK ile güdülen amacın, idari bir birim kurmaktan ziyade farklı unsurların iştiraki ile müşterek bir çalışma ekibi oluşturmak mahiyetinde olduğunu ortaya koymaktadır. 11. Komitenin asli fonksiyon olarak “öneri geliştirmek” ve kendisi veya diğer kamu kurumlarınca alınan kararların “uygulanmasına yönelik kararlar almak” şeklinde düzenlenen görev ve yetkileri konuyu yürütme salahiyeti sınırları dışına da taşımamaktadır. 12. Anayasa’nın 104/17. maddesi Cumhurbaşkanı'na yürütmeye ilişkin konularda kararname çıkartma yetkisi
vermekte olup 74 sayılı CBK.nın konu bakımından bu yetki kapsamı
dışında kalmadığını değerlendirdiğimizden çoğunluğun iptal yönündeki görüşüne
iştirak edilmemiştir. Üye Muammer TOPAL Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI