ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/296 Karar Sayısı : 2001/83 Karar Günü : 17.5.2001 R.G. Tarih-Sayı :25.07.2001-24473 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 4. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 3167 sayılı Çekle Ödemelerin
Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin
birinci fıkrasının "...bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılırlar..." bölümünün, Anayasa'nın 2. ve 90. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanık hakkında karşılıksız çek keşide etmek suçundan açılan kamu
davasında, uygulanması söz konusu olan 3167 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin
birinci fıkrasının "...bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılırlar..." bölümünün, Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU KURAL 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin
Korunması Hakkında Kanun'un iptali istenilen bölümünü de içeren 16. maddesi
şöyledir: "Madde 16- İbraz süresi içinde veya üzerinde yazılı keşide
tarihinden önce, 4 üncü maddeye göre ibraz edildiğinde, yeterli karşılığı
bulunmaması sebebiyle kısmen de olsa ödenmeyen çeki keşide eden kişiler bir
yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. Mahkeme ayrıca
işlenen suçun mahiyetine göre bir yıl ile beş yıl arasında belirleyeceği bir
müddet için failin bankalarda çek hesabı açmasının ve çek keşide etmesinin
yasaklanmasına karar verir. Yasaklama kararı bütün bankalara duyurulmak üzere
T.C. Merkez Bankasına bildirilir. (Değişik : 14/1/1993-3863/1 md.) Bu fiillerden dolayı takibat
yapılması çek hamilinin şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi çekin bankaya ibraz
tarihinde başlar. Şikâyetten vazgeçmekle, kamu davasının ve cezanın ortadan kaldırılmasına
karar verileceği gibi, keşidecinin çek bedelinin karşılıksız kalan kısmını %10
tazminatı ve gecikme faizi ile birlikte muhatap bankaya veya herhangi bir
şubesine yatırmış bulunması halinde de, vazgeçme şartı aranmaksızın, kamu
davasının ve cezanın ortadan kaldırılmasına karar verilir. Fiili işleyenin 8
inci maddeye göre düzeltme hakkını kullanmak suretiyle hamilin zararını
karşılamış olması veya düzeltme hakkı yoksa, anılan maddede belirtilen
müddet içinde çek bedelinin karşılıksız kalan kısmını %10 tazminatı ve
gecikme faizi ile birlikte muhatap bankaya veya herhangi bir şubesine yatırmış
bulunması halinde şikâyet hakkı doğmaz." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralı ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin
Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
daha önce yapılan başvuru 26.09.1995 günlü, Esas:1995/18, Karar:1995/50 sayılı
kararla, esastan incelenerek kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığı
gerekçesiyle reddedilmiş ve karar 15.11.1997 günlü, 23171 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,
Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî
Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek reddedilen kural
hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın Resmî Gazete'de
yayımlandığı 15.11.1997 gününden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre
henüz geçmemiştir. Bu nedenlerle, 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek
Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasındaki
"...bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar..."
bölümüne ilişkin başvurunun, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.
maddesi gereğince reddi gerekir. IV- SONUÇ 19.3.1985 günlü, 3167 sayılı "Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi
ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun"un 16. maddesinin birinci
fıkrasının "...bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılırlar..." bölümüne ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa'nın
152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları gereğince
REDDİNE, 17.5.2001 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Üye Samia AKBULUT Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN