ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2000/13 Karar Sayısı : 2000/4 Karar Günü : 3.3.2000 R.G. Tarih-Sayı :10.05.2000-24045 İPTAL DAVASINI AÇAN :Anamuhalefet (Fazilet) Partisi Türkiye Büyük
Millet Meclisi Grubu Adına Grup Başkanı Mehmet Recai KUTAN İPTAL DAVASININ KONUSU :30.12.1999 gün ve 23922 Mükerrer sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan 4494 sayılı "2000 Malî Yılı Bütçe
Kanunu"nun, 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37., 38., 41., 42.,
43., 44., 45., 47., 48., 49., 50., 51., 52., 53., 55., 56., 57., 58., 59., 60.,
61.,62., 63., 65., 68. ve 69. maddelerinin, Anayasa'nın 87., 88., 89., 161. ve
162. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve aynı Kanun'un 47. maddesinin (c)
bendi ile 48. ve 63. maddelerinin yürürlüklerinin durdurulması istemidir. I- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY ve Tülay TUĞCU'nun
katılmalarıyla 3.3.2000 günü yapılanilk inceleme toplantısında, dava dosyası ve
ekleri, ilk inceleme raporu, iptali istenen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa
kurallarıyla, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anamuhalefet (Fazilet) Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanı
tarafından, 28.12.1999 gün ve 4494 sayılı "2000 Malî Yılı Bütçe
Kanunu"nun bazı maddelerinin iptali için, 22.2.2000 günlü Grup Genel
Kurulu kararıyla verilen yetkiye dayanılarak dava açılmıştır. Bu kararda,
"2000 Malî yılı Bütçe Kanunu'nun bazı maddelerinin iptali ve yürürlüğün
durdurulması ile ilgili Anayasa Mahkemesi'ne müracaat edileceğinden;
Anamuhalefet Partisi olarak Anayasa Mahkemesi'ne başvurmak üzere Grup
Başkanımız Sayın Mehmet Recai KUTAN'a yetki verilmesine" denilmektedir. Anayasa'nın "iptal davası" başlıklı 150. maddesine koşut
olarak düzenlenen 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 20. maddesinde, kanunların, kanun hükmünde
kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli
madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla
Anayasa Mahkemesi'nde doğrudan iptal davası açabilme hakkı ve yetkisinin
Cumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile Türkiye
Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere ait
olduğu, "İptal davasının açılmasında temsil" başlıklı 26. maddenin
birinci fıkrasında da, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye
Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin
Anayasa'ya aykırılığı sebebiyle açılacak iptal davasının, 20. maddenin (2)
numaralı bendinde yazılı siyasî parti gruplarının genel kurullarının, üye
tamsayısının salt çoğunluğu ile alacakları karar üzerine, grup başkanları veya
vekilleri tarafından açılacağı belirtilmiştir. Buna göre, Anamuhalefet Partisi adına dava, Parti Meclis Grubu
Genel Kurulu'nun verdiği yetkiye dayanılarak grup başkanı veya vekili
tarafından açılabilir. Davanın açılabilmesi için Parti Meclis Grubu kararında,
iptali istenen Yasa, Kanun Hükmünde Kararname, TBMM İçtüzüğü'nün veya bunların
belirli madde ve hükümlerinin açıkça gösterilmesi gerekir. Oysa, Anamuhalefet
Partisi Meclis Grubu Genel Kurul kararında 2000 MalîYılı Bütçe Kanunu'nun hangi
maddelerinin iptalinin istendiği açıkça belirtilmeden, "bazı
maddeler" ifadesi kullanılarak belirsizliğe yol açılmıştır. Bu nedenle,
söz konusu kararın usulüne uygun olarak alınmış bir grup kararı olarak kabulü
olanaklı değildir. İstemin başvuranın yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. II- SONUÇ Usulüne uygun olarak alınmış grup genel kurulu kararına dayanmayan
başvurunun, başvuranın yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Haşim KILIÇ, Samia
AKBULUT, Sacit ADALI ile Ali HÜNER'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 3.3.2000
gününde karar verildi. Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU KARŞIOY
YAZISI Anamuhalefet (Fazilet) Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanı
tarafından, 28.12.1999 günlü, 4494 sayılı "2000 Malî Yılı Bütçe
Kanunu"nun bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davanın, yapılan ilk
inceleme toplantısında, "Usulüne uygun olarak alınmış grup genel kurulu
kararına dayanmayan başvurunun, başvuranın yetkisizliği nedeniyle reddine"
oyçokluğuyla karar verilmiştir. Anayasa'nın "İptal davası" başlıklı 150. maddesinde,
Anayasa Mahkemesi'nde kimlerin iptal davası açabileceği gösterilmiş, bu maddeye
uygun düzenleme getiren 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 20., 22., 26. ve 27. maddelerinde de, iptal davası
açmaya yetkili olanlar, iptal davası açma süresi, davanın açılmasında kimlerin
temsilci oldukları ve uyulması gereken esaslar gösterilmiştir. Yasa'nın 20.
maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi uyarınca, Anamuhalefet Partisi
olan Fazilet Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanı tarafındanişbu dava
açılmıştır. Aynı Yasa'nın iptal davasının açılmasında temsil başlıklı 26.
maddesinde, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün veya
bunların belirli madde veya hükümlerinin Anayasa'ya aykırılığı sebebiyle
açılacak iptal davasının, 20. maddenin (2) numaralı bendinde yazılı siyasî parti
grupları genel kurullarının üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alacakları
karar üzerine, grup başkanları veya vekilleri tarafından açılacağı hükme
bağlanmıştır. Dava dosyasında mevcut belgelere göre, dava tarihinde Fazilet
Partisi'nin, Anamuhalefet Partisi olduğu; dava açan Parti Genel Başkanının, bu
Parti'nin TBMM Grup Başkanı olarak Parti'yi temsil ettiği; Parti'nin 104
milletvekili ile TBMM'de temsil edildiği; 22.2.2000 tarihinde yapılanParti Grup
Genel Kurulu'na 92 üyenin katıldığı ve bu toplantıda, "2000 Malî Yılı
Bütçe Kanunu'nun bazı maddelerinin iptali ve yürürlüğün durdurulması ile ilgili
Anayasa Mahkemesi'ne müracaat edileceğinden, Anamuhalefet Partisi olarak
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmak üzere Grup Başkanımız Sayın Mehmet Recai KUTAN'a
yetki verilmesine, toplantıya katılan tüm milletvekillerimizin oybirliği ile
karar verildi" şeklinde karar alındığı ve bu karar üzerine süresinde işbu
davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 2949 sayılı Yasa'nın 20. maddesi uyarınca iptal davası açmaya
yetkili olan Anamuhalefet Partisi Meclis Grubu, bu yetkisini aynı Yasa'nın 26.
maddesi gereğince Parti Meclis Grubu Başkanı tarafından kullanmıştır. Parti
Meclis Grubu Genel Kurulu'nun Parti Grup Başkanınaverdiği yetki, 2000 Malî Yılı
Bütçe Kanunu'nun bazı maddelerinin iptali ve yürürlüğün durdurulması ile ilgili
Anayasa Mahkemesi'ne açılacak iptal davasına ilişkindir. Grup Başkanı da, Parti
Meclis Grubu Genel Kurulundan aldığı bu yetkiye dayanarak iptal davasını
açmıştır. Üzerinde durulması gereken husus, Meclis Grubuna ait olan bu
yetkinin, Meclis Grup Başkanına devredilmesi değil, onun tarafından
kullanılmasıdır. Parti Meclis Grubu Genel Kurulu, kendisine ait olan Anayasa
Mahkemesi'ne iptal davası açmasıhususunda Grup Başkanını görevlendirmiştir.
Bunu yaparken aldığı kararla, "2000 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun bazı
maddelerinin" iptali için Grup Başkanına yetki vermiştir. Hangi maddelerin
iptalinin isteneceği Grup Başkanına bırakılmıştır. Bu yetkinin verilmesinde,
iptali istenen Yasa maddelerinin tek tek belirlenmesinde zorunluluk
bulunmamaktadır. Burada, yetki devri değil, verilen yetkinin kullanılması söz
konusudur. Meclis Grubuna ait yetkinin devrinden söz edilemez. Bir an için Parti Meclisi Genel Kurulu'nun verdiği yetkinin,
Yasa'nın belirlediği kurallara uygun olmadığı düşünülse bile, bu noksanlığın
2949 sayılı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca ve belirli bir süre verilerek
tamamlattırılması yoluna gitmek gerekirdi. Parti Meclisi Genel Kurulu'nun Grup Başkanına verdiği yetkinin,
"belirsiz yetki devri" biçiminde yorumlanarak başvurunun,
yetkisizlikten reddine ilişkin çoğunluk kararı, kanunların, kanun hükmünde
kararnamelerin ve Meclis İçtüzüğü'nün Anayasal denetiminin yapılacağı genel
kuralına da uygunlukarz etmemektedir. Asıl olan belirtilen kuralların Anayasal
denetiminin yapılmasıdır. Değişik anlayış ve yorumlarla bu denetimin
engellenmemesi gerekmektedir. Açıkladığımız nedenlerle başvurunun, başvuranın yetkisizliği
nedeniyle reddine ilişkin çoğunluk kararına katılmıyoruz. Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER