ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı
: 2022/79 Karar sayısı
: 2022/77 Karar Tarihi
: 21/6/2022 R.G.
Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tarsus 1. Sulh Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 407. ve 471. maddelerinin
Anayasa’nın 35., 48. ve 49. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine
karar verilmesi talebidir. OLAY: Hükümlüye vasi atanması talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya a ykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri
için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un iptali talep edilen; 1. 407. maddesi
şöyledir: “ III. Özgürlüğü bağlayıcı ceza Madde 407- Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü
bağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır. Cezayı yerine getirmekle görevli makam, böyle bir
hükümlünün cezasını çekmeye başladığını, kendisine vasi atanmak üzere hemen
yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür. ” 2. 471. maddesi
şöyledir: “ B. Hükümlülerde Madde 471- Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet
sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis hâlinin sona ermesiyle
kendiliğinden ortadan kalkar .” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Alparslan KOÇAK tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “ Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz
konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu
davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan
belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış;
anılan fıkranın (a) bendinde “ İptali istenen kuralların Anayasanın hangi
maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı ”,
(b) bendinde “ Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ”, (c)
bendinde de “ Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler ile
dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri ” Mahkemeye gönderilecek
belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açıkça
dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa
Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği
hükme bağlanmıştır. 3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya
aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi
maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiş; anılan maddenin (2)
numaralı fıkrasının (a) bendinde “ Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı
örneği ”, (b) bendinde “ Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan
belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri ” ve (c) bendinde
“ Dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar halinde
sıralandığı dizi pusulası ” Mahkemeye sunulacak belgeler arasında
sayılmıştır. 4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin
bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye
geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise
anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin
eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede başvuran Mahkemece davanın derdest
olup olmadığının ve itiraz konusu kuralların bakılmakta olan davada uygulanacak
kural niteliğinde bulunup bulunmadığının tespiti bakımından dosyada bulunması
zorunlu nitelikte olan davayı açan belgeler ile vasi atanmasına ilişkin karar
dâhil dosyanın diğer ilgili bölümlerine ilişkin onaylı örneklere dosyada yer
verilmediği ve dosyada sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlinde
sıralandığı bir dizi pusulasına bağlanmadığı görülmüştür. Bu nedenle başvurunun
yöntemine uygun olmadığı anlaşılmıştır. 6. Kaldı ki 6216 sayılı Kanun’un “ Başvuruya engel
durumlar ” başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “ İtiraz yoluna
başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının
bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici
mesele sayılır ” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynı mahkeme
tarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulması
mümkün değildir. 7. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin itiraz konusu
kuralın iptali talebiyle aynı tarihte Anayasa Mahkemesine birden fazla
başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesinin E.2022/77 Esasına
kayıtlı ilk başvurunun diğer dava dosyaları için bekletici mesele yapılması
gerekirken aynı kuralın iptali talebiyle tekrar başvuruda bulunulmuş olması
sebebiyle de bu başvurunun incelenme imkânı bulunmamaktadır. 8. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendine ve 41. maddesinin (2) numaralı
fıkrası ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) ve (c)
bentlerine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin
(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun
407. ve 471. maddelerinin iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) ve 41. maddesinin (2) numaralı
fıkraları gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 21/6/2022 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Hicabi DURSUN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR