ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas sayısı:1979/39 Karar sayısı:1980/3 Karar Günü:24/1/1980 Resmi Gazete tarih/sayı:21.2.1980/16907 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul Asliye 12. Hukuk Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı "Vakıflar
Genel Müdürlüğü 1979 yılı Bütçe Kanunu"nun 9. maddesinin Anayasa'ya
aykırılığı öne sürülmüş, bu yoldaki savı ciddi bulan mahkeme, sözü edilen
hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. I- OLAY: Davacı, kendilerinden haksız olarak alınan 52.908 lira taviz
bedelinin tahsili istemiyle davalı aleyhine dava açmış ve 27/2/1979 günlü, 2186
sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğü 1979 yılı Bütçe Yasasının 9. maddesi Anayasa'ya
aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme, öne sürülen bu savı ciddi bulmuş ve
Anayasanın değişik 151. maddesi uyarınca sözkonusu hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir. III- METİNLER : 1- 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı "Vakıflar Genel Müdürlüğü
1979 yılı Bütçe Kanunu"nun 9. maddesi hükmü, 8/3/1979 günlü, 16572 sayılı
Resmî Gazetedeki metne göre şöyledir: "Madde 9- 2762 sayılı Kanunda öngörülen taviz bedelleri
1319 sayılı Kanun gereğince verilen beyannamelerdeki değerlere göre
hesaplanır." 2- İlgili yasa hükmü : 5/6/1935 günlü, 2762 sayılı "Vakıflar Kanunu"nun 27.
Maddesi şöyledir: "Madde 27- Mevcut mukataalı toprakların veya icareteynli
gayrimenkullerin mülkiyetleri, icare veya mukataaların yirmi misli bir taviz
karşılığında mutasarrıfına geçirilir. Taviz ister toptan, ister taksit ile
ödensin, ilk ödeme yılı için tahakkuk ettirilen icare veya mukataa üzerinden
hesap olunur. (Ek fıkra) özel ve tüzel kişiler uhdesinde bulunan vakıf
mahallerin icare ve mukataaları vergi kıymetlerine nispetle binde iki buçuktan
noksan ise o miktara çıkarılır." 3- Dayanılan Anayasa kuralları : "Madde 94- Genel ve katma bütçe tasarıları ile milli bütçe
tahminlerini gösteren rapor, malî yılbaşından en az üç ay önce, Bakanlar Kurulu
tarafından, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Bu tasarılar ve rapor, otuzbeş milletvekiliyle onbeş Cumhuriyet
Senatosu üyesinden kurulu bir karma komisyona verilir. Bu komisyonun
kuruluşunda, iktidar grubuna veya gruplarına en az otuz üye verilmek şartıyla,
siyasî parti gruplarının ve bağımsızların oranlarına göre temsili gözönünde
tutulur. Karma Komisyonun en çok sekiz hafta içinde kabul edeceği metin,
önce Cumhuriyet Senatosunda görüşülür ve en geç on gün içinde karara bağlanır. Cumhuriyet Senatosunca kabul edilen metin, en geç bir hafta
içinde yeniden görüşülmek üzere, karma komisyona verilir. Karma Komisyonun kabul
ettiği son metin Millet Meclisince görüşülür ve malî yılbaşına kadar karara
bağlanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclislerinin genel
kurullarında, Bakanlık ve daire bütçeleriyle katma bütçeler hakkındaki
düşüncelerini, her bütçenin tümü üzerindeki görüşmeler sırasında açıklarlar;
bölümler ve değişiklik önergeleri, üzerlerinde ayrıca görüşme yapılmaksızın
okunur ve oya konur. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, bütçe kanunu tasarılarının
genel kurullarda görüşülmesi sırasında gider artırıcı veya belli gelirleri
azaltıcı teklifler yapamazlar." "Madde 126/3. - Genel ve katma bütçelerin nasıl yapılacağı
ve uygulanacağı kanunla gösterilir. Bütçe Kanununa bütçe ile ilgili hükümler
dışında hiçbir hüküm konulamaz. " IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 15. maddesi uyarınca Şevket
Müftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Ahmet Erdoğdu, Osman Tokcan, Rüştü Aral, Muammer
Yazar, Adil Esmer, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, Kenan Terzioğlu,
Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olçay, Yılmaz Aliefendioğlu ve
Yekta Güngör Özden'in katılmalariyle 25/12/1979 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ: İşin esasına ilişkin rapor, itiraz yoluna başvuran mahkemenin
Anayasa'ya aykırılık gerekçesi, iptali istenen yasa hükmü ile dayanılan Anayasa
ve yasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler ve öteki metinler okunduktan
sonra gereği görüşülüp düşünüldü : 5/6/1935 günlü, 2762 sayılı Vakıflar Yasasının 26. maddesi, bu
kanunun yayımından sonra, vakıf malların mukataaya ve icareteyne
bağlanamıyacağını hükme bağlamış, 27. maddesinde mukataalı toprakların veya
icareteynli taşınmazların mülkiyetlerinin, icare veya mukataanın yirmi misli bir
taviz karşılığında mutasarrıfına geçirileceği, 20/6/1952 günlü, 5982 sayılı
Yasa ile eklenen ek fıkra ile de, özel ve tüzel kişiler elinde bulunan vakıf
mahallerin icare veya mukataaları vergi kıymetlerine oranla binde iki buçuktan
az ise o miktara çıkarılır kuralını koymuştur. Oysa 27/2/1979 günlü, 2186
sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğü 1979 yılı Bütçe Yasasının itiraz konusu 9.
maddesi, öngörülen taviz bedellerini sözü geçen 27. Maddede yazılı yönteme göre
değil 1319 sayılı Emlâk Vergisi Yasası gereğince verilen beyannamelerdeki
değerlere göre hesaplanacağı kuralını getirmiştir. Böylece 2762 sayılı Vakıflar
Yasasının 27. maddesi hükmü, 1979 Bütçe Yılı için değiştirilmiş olmaktadır. Yasalarla, Bütçe yasalarının görüşülmesi, kabulü ve yasalaşması
konularına ilişkin kurallar ve yöntemler Anayasanın 64., 92., 93. ve 94.
maddelerinde gösterilmiştir. Yasalara konu olan bir işin Bütçe Yasası ile
düzenlenmesine ya da bir yasa hükmünün Bütçe yasası ile değiştirilmesine veya
kaldırılmasına Anayasanın sözü edilen kuralları elvermez. Bundan başka
Anayasanın 126. maddesi, Bütçe yasasına, bütçe ile ilgili hükümler dışında
hiçbir hüküm konulamayacağını buyurmaktadır. Anayasa Mahkemesinin birçok
kararlarında ve örneğin 10/6/1976 günlü, 1976/23 - 33 (15/9/1976 günlü, 15708 sayılı
Resmî Gazete) sayılı kararında bu yönler yeterince açıklanmış olduğundan
bunların burada ayrıntılı olarak yinelenmesine gerek görülmemiştir. Aynı
nedenlerle Anayasanın 64., 92., 93., 94 ve 126. maddelerine aykırı bulunan
27/2/1979 günlü, 2186 sayılı Yasanın 9. Maddesi hükmünün iptaline karar
verilmelidir. VI- SONUÇ: 27/2/1979 günlü, 2186 sayılı "Vakıflar Genel Müdürlüğü 1979
yılı Bütçe Kanunu"nun 9. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve
iptaline, 24/1/1980 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu Üye Ahmet Erdoğdu Üye Osman Tokcan Üye Rüştü Aral Üye Ahmet Salih Çebi Üye Muammer Yazar Üye Adil Esmer Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Kenan Terzioğlu Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yekta Güngör Özden