ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1998/53 Karar Sayısı : 1999/11 Karar Günü : 14.4.1999 R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Batman Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 10.7.1953 günlü, 6136 sayılı "Ateşli
Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun"a 4178 sayılı
Yasa'nın 7. maddesi ile eklenen Geçici 9. maddenin, Anayasa'nın 10. maddesine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Köy korucusu sanıklar hakkında 6136 sayılı Yasa'ya aykırı olarak
bir adet kalaşnikof silah, iki adet şarjör ve kırk adet merminin korucu olmayan
diğer sanığa satılması ve satılmasına aracılık edilmesi nedeniyle açılan kamu
davasında, Mahkeme, aynı Yasa'ya 4178 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile eklenen
Geçici 9. maddenin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali için
doğrudan başvuruda bulunmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 6136 sayılı Yasa'ya 4178 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile eklenen
Geçici 9. madde şöyledir: "Geçici Madde 9- Bakanlar Kurulunun tespit edeceği illerde
442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesine göre, mülki amirlerce gönüllü korucu
olarak tespit edilen kişiler ile halen geçici köy korucusu olarak görev
yapanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 90 gün içinde ellerinde
bulundurdukları tabanca, makineli tabanca veya hafif makineli tüfek sınıfından
silahları mülki makamlara teslim ettikleri takdirde haklarında takibat yapılmaz
ve isteyenlere yukarıda belirtilen tabanca ve tüfek sınıfından birer adet olmak
üzere ve harçsız olarak menşelerine bakılmaksızın valilerce taşıma veya
bulundurma ruhsatı düzenlenebilir. Bu şekilde ruhsata bağlanan silahlar,
veraset yoluyla intikal dışında devir veya hibe edilemez, satılamaz, gerekli
görüldüğünde Bakanlar Kurulunca toplatılmasına karar verilebilir. Gönüllü
korucu ve geçici köy koruculuğu görevine son verilenlerin ruhsatları iptal
edilebilir. Ruhsatları iptal edilen veya toplatılmasına karar verilen silahlar,
Devlet malı sayılarak mülki makamlarca bir tutanak karşılığında İçişleri
Bakanlığına teslim edilir. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ateşli
silahlarla bunlara ait mermilerin ve Kanunen memnu bıçak ve benzerlerini
bulunduran veya taşıyan gönüllü korucu ve geçici köy korucuları hakkında bu
fiillerden dolayı takibat yapılmaz. Hükmolunan cezalar icra ve infaz edilemez
ve kanuni neticeleri ortadan kalkar. Taşıma ve bulundurma ruhsatlarının
verileceği kişiler, bu uygulamaya dair diğer hususlar, İçişleriBakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir." B- İlgili Yasa Kuralları 6136 sayılı Yasa'nın 12. ve 13. maddeleri şöyledir: 1- "Madde 12- Her kim bu Kanunun kapsamına giren ateşli
silahlarla bunlara ait mermileri ülkeye sokar veya sokmaya kalkışır veya
bunların ülkeye sokulmasına aracılık eder veya bunları Türkiye'de Harp Silah ve
Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolu Hakkındaki 3763 ve
Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hakkındaki 5591 sayılı Kanunların hükümleri
dışında ülkede yapar veya bu suretle ülkeye sokulmuş ve ülkede yapılmış olan
ateşli silahları veya mermileri bir yerden diğer bir yere taşır veya yollar
veya taşımaya bilerek aracılık eder, satar veya satmaya aracılık ederse veya bu
amaçla bulundurursa beş yıldan sekiz yıla kadar ağır hapis ve onbeşbin liradan
altmışbin liraya kadar ağır para cezasiyle cezalandırılır. Üçüncü fıkradaki hal dışında iki veya daha çok kişinin toplu
olarak birinci fıkrada yazılı suçları işlemeleri halinde sekiz yıldan oniki
yıla kadar ağır hapis ve yirmibeşbin liradan yetmişbeşbin liraya kadar ağır
para cezası hükmolunur. Birinci fıkradaki eylemleri işlemek amacıyla teşekkül kuranlarla
yönetenler veya teşekküle mensup olanlar tarafından sözü geçen fıkrada yazılı
suçlar işlenirse failler hakkında on yıldan onbeş yıla kadar ağır hapis ve
ellibin liradan yüzbin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Bu fıkrada
yazılı teşekkül, iki veya daha fazla kimsenin birlikte cürüm işlemek amacı
etrafından birleşmesi ile oluşur. Ateşli silahın tüfek veya (...) seri ateşli kısa sürede çok sayıda
ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tüfek veya dürbünlü
tabanca veya bu fıkrada sayılanların benzerleri olması ya da bu niteliği
taşımayan ateşli silahlar veya her türlü mermilerin miktarbakımından vahim
olması halinde yukarıdaki fıkralarda yazılı cezalar yarı oranında artırılarak
hükmolunur. Dördüncü fıkrada niteliği belirtilen ateşli silahlar ile
benzerlerinin miktar bakımından vahim olması halinde 1, 2 ve 3 üncü fıkralarda
yazılı cezalar bir kat artırılarak hükmolunur. Ateşli silahlar ile mermiler ve bunların yapımında veya
taşınmasında bilerek kullanılan her türlü araç ve gereçlerin başkasına ait olsa
ve başka amaçla kullanılmak üzere verilmiş bulunsa bile zoralımına
hükmolunur." 2- "Madde 13- Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak ateşli
silahlarla bunlara ait mermileri satın alan veya taşıyanlar veya bulunduranlar
hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin liradan beş bin liraya kadar
ağır para cezası hükmolunur. Ateşli silahın, bu Kanunun 12 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında
sayılanlardan olması ya da silah veya mermilerin sayı veya nitelik bakımından
vahim olması halinde beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve yirmibeşbin liradan
az olmamak üzere ağır para cezası hükmolunur. Bu Kanunun12 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında sayılanlar dışındaki
ateşli silahın bir adet olması ve mutat sayıdaki mermilerinin ev veya işyerinde
bulundurulması halinde verilecek ceza bir yıldan iki yıla kadar hapis ve beşyüz
liradan ikibin liraya kadar ağır paracezasıdır. Ateşli silahlara ait mermilerin pek az sayıda bulundurulmasının
veya taşınmasının mahkemece vahim olarak takdir edilmemesi durumunda
hükmolunacak ceza bir aydan altı aya kadar hapis ve beşyüz liradan ikibin
liraya kadar ağır para cezasıdır." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Ahmet Necdet
SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI,
Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü
SÖNMEZ'in katılmalarıyla 23.11.1998 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, sınırlama
sorununun esas inceleme evresinde ele alınmasına karar verilmiştir. IV- ESAS İNCELEME İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ile ekleri Anayasa'ya
aykırılığı ileri sürülen yasa kuralı, itiraza dayanak yapılan Anayasa
kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü : Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddelerine göre, Anayasa Mahkemesi'ne
itiraz yoluyla yapılacak başvurular, başvuran mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır. Uygulanacak yasa kurallarından amaç, davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek ve
savunmaları çerçevesinde bir karar vermek için ön plânda tutulması gereken
kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada, köy
korucusu olan sanıkların 1 adet kaleşnikof silah ile 2 adet şarjör ve 40 adet
mermiyi korucu olmayan diğer sanığa satma ve satışa aracılık etme eylemlerinde
bulundukları iddia edilmiş, mahkemece de sanıkların eylemleri satma ve satışa
aracılık etme olarak nitelendirilmiştir. Mahkeme, geçici köy korucusu olan sanıkların, eylemlerinin
Yargıtay kararları uyarınca "kişisel ihtiyaca dayalı bireysel satış"
olarak değerlendirilerek, 6136 sayılı Yasa'nın 13. maddesi kapsamında sayılması
durumunda, Yasa'nın Geçici 9. maddesinden yararlanacaklarını, köy korucusu
olmayan sanığın ise yararlanamayacağını, bunun da Anayasa'nın 10. maddesinde
yer alan eşitlik kuralına aykırı olacağınıileri sürmektedir. 6136 sayılı Yasa'da ateşli silahlarla ilgili suç kabul edilen
"bulundurma", "taşıma", "satın alma",
"satış", "satışa aracılık etme", "silah
ticareti", "kaçakçılık" ve benzeri eylemler, Yasa'nın 12. ve 13.
maddelerinde yaptırıma bağlanmıştır. Bunlardan "satış" ve
"satışa aracılık etme" Yasa'nın 13. maddesinde düzenlenmiş iken,
12.6.1979 gün ve 2249 sayılı Yasa ile 12. madde kapsamına alınmıştır. 6136 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici 9. maddede iki ayrı kurala yer
verilmiştir. Maddenin birinci tümcesinde yer alan teslim koşuluna bağlı kural,
davada uygulanacak kural değildir. Suç tarihine göre sanıklar yönünden
uygulanacak kural, maddenin beşinci cümlesinde yer almaktadır. Buna göre,
"bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten önce ateşli silahlarlabunlara ait
mermileri ve kanunen memnu bıçak ve benzerlerini bulunduran veya taşıyan
gönüllü korucu ve geçici köy korucuları hakkında bu fiillerinden dolayı takibat
yapılmaz". Olayda, köy korucusu olan sanıkların eylemleri "satış"
ve "satışa aracılık etme", korucu olmayan diğer sanığın eylemi ise
"satın alma"dır. Geçici 9. maddenin beşinci tümcesindeki kural, köy
korucularının "bulundurma" ve "taşıma" eylemlerini
kapsamaktadır. Bunların dışındaki eylemler madde kapsamına girmemektedir. Bu
nedenle, 6136 sayılı Yasa'nın Geçici 9. maddesinin beşinci tümcesi davada
uygulanacak kural değildir. İtirazın, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. V- SONUÇ 10.7.1953 günlü, 6136 sayılı "Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile
Diğer Aletler Hakkında Kanun"a 4178 sayılı Yasa ile eklenen Geçici Madde
9. davada uygulanacak kural olmadığından bu kurala ilişkin itirazın başvuran
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, Yalçın
ACARGÜN ile Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 14.4.1999
gününde karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ KARŞIOY
YAZISI Hürriyetlerin korunması ve kişisel hakkın gerçekleşmesi için en
etkin anayasal koruma ve denetim "itiraz" yolu ile gerçekleşir. Zira
ülkemizde yalnız siyasal organlara tanınan iptal davası açma yolu zaman zaman
görüldüğü gibi politikanın kendi iç dengelere ve işleyişi içinde
kullanılmayabilir. "İtiraz" yolu gerek Anayasa'da gerekse 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkındaki Kanun'da
ayrıntılı bir biçimde açıklanmamıştır. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin kendi
önündeki uyuşmazlığın çözümünde uygulayacağı kuralın belirlenmesi genelde
mahkemelerin görev ve yetki alanı içindedir. Yargının önüne gelen bir
uyuşmazlıkta uygulayacağı kurallar bir bütündür. Anayasa'ya aykırılığı ileri
sürülen kurallar usulü kurallar olabileceği gibi uyuşmazlığı nihai olarak
çözümün dayanılan maddî hukuk kuralları da olabilir. Uygulanan kuralların
seçimi davanın aşamasına ve delillerin toplanmasına ve değerlendirilmesine göre
değişkendir ve yargılamayı gerçekleştiren yargıcın görev alanı içindedir. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Hakkındaki Yasa'da bulunan birbirine
yakın ve fakat farklı özellikleri olan, farklı durumlarda uygulanacak yasa
kurallarının belirlenmesi ceza yargıcının görevidir. Bu yüzden olayın
gerektirdiği inceliklerin belirlenmesi ilk derece mahkemesine aittir. Bunların
Anayasa Mahkemesi'nce incelenip değerlendirmeye tabi tutulması, maddî ve hukukî
gerçeklere yaklaşabilmek yönünden çok güçtür. Anayasa Mahkemesi, ancak kendi
anayasal denetimalanına müdahale edildiği veya çok açık veya aşikar
değerlendirme hataları da yapıldığı hallerde karardaki sonuca varabilir. Yukarıda açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralın mahkemenin
uygulayacağı kural olmaması gerekçesi ile verilen yetki yönünden red kararına
karşıyım. Başkanvekili Güven DİNÇER KARŞIOY
GEREKÇESİ Esas Sayısı : 1998/53 Karar Sayısı : 1999/11 Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkemenin uygulayacağı Yasa veya Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini
Anayasa'ya aykırı görerek Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için bu
kuralların o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Bakılmakta olan davada uygulanacak Yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz etki yapacak ya da tarafların istek ve savunmaları
doğrultusunda bir karar vermede gözönünde tutulması gereken kurallardır. 10.6.1996 günlü iddianamede, sanıkların eylemlerinin, şekli
bakımdan 6136 sayılı Yasa'nın 12. maddesinin birinci fıkrasındaki suçu
oluşturduğu, ancak, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun yerleşmiş içtihatlarına göre
bir tek silâhın alınıp satılmasının silâh ticareti sayılmadığı belirtilerek 13.
maddenin ikinci fıkrasının uygulanması istemi ile dava açılmıştır. Davaya bakmakta olan Mahkeme, sanıkların eyleminin, 6136 sayılı
Yasa'nın 13. maddesinin ikinci fıkrasındaki suçu oluşturduğunun anlaşıldığını
belirterek, sanıklardan gönüllü köy korucusu olanlar hakkında, uygulanması
gereken 6136 sayılı Yasa'ya 4178 sayılı Yasa ile eklenen Geçici 9. maddenin, Anayasa'ya
aykırı olduğunu ileri sürerek iptali için başvurmuştur. Mahkeme'nin iptalini istediği kuralın davada uygulanıp
uygulanamayacağı konusunda, Anayasa Mahkemesi'nin kendi görev alanını saptamak
için yaptığı incelemenin, dava mahkemesinin yerine geçme sonucunu doğuracak bir
incelemeye dönüştürülmemesi gerekir. Çünkü mahkemelerin, Anayasa'ya aykırı
gördükleri bir kuralın iptali için yapacakları başvurunun bakmakta oldukları
davada uygulayacakları kuralla sınırlı tutulmasının amacı bu başvuruların, önceden
belirlenmiş koşullara bağlı olarak belirli bir çerçeve içinde yapılmasını
sağlamaktır. Ancak asıl amaç hukuk düzenini Anayasa'ya aykırı kurallardan
arındırmak olduğundan, dava ile tümüyle ilgisiz olmadıkça, uygulanacak kural
yönünden inceleme, Mahkemenin istemi doğrultusunda yapılmalıdır. Mahkemenin iptalini istediği kuralın, kendi kanısına göre davada
uygulanacak olması ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu İçtihatları karşısında
Mahkeme'nin bu görüşünün değerlendirme dışı bırakılmasına olanak bulunmaması
nedeniyle dava konusu kuralın görülmekte olan davada uygulanacak kural
olduğunun kabulü gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Yalçın ACARGÜN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU