ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/24 Karar Sayısı : 2010/46 Karar Günü : 24.3.2010 R.G Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Şişli 14. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 14.12.2009 günlü, 5941
sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci
tümcelerinin Anayasa'nın 38. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Verilen çekin karşılıksız çıkması üzerine yapılan şikâyet sonucunda
sanık hakkında açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 5941 sayılı Çek Kanunu'nun itiraz konusu tümceleri de içeren 5.
maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: '(1) Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz
süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak karşılıksızdır işlemi yapılmasına
sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili
olarak, binbeşyüz güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek
adlî para cezası, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Mahkeme
ayrıca, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına; bu yasağın bulunması
hâlinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının devamına hükmeder. Bu
davalar, çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı
banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin yahut şikâyetçinin yerleşim
yeri mahkemesinde görülür.' III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralı ve bunun gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış
ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da
o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde, ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır. Verilen çekin karşılıksız çıkması sonucunda düzenlenen 12.11.2009
günlü iddianamede, sanığın 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek
Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin 4814 sayılı yasayla
değişik birinci fıkrası gereğince cezalandırılması istenmiştir. Kamu davasının görülmesi sırasında 14.12.2009 günlü, 5941 sayılı
Çek Kanunu 27437 sayılı, 20.12.2009 günlü Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün
yürürlüğe girmiş ve 3167 sayılı Yasa yürürlükten kaldırılmıştır. 3167 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin 4814 sayılı Yasa ile değişik
birinci fıkrasına göre, üzerinde yazılı keşide tarihinden önce veya ibraz
süresi içinde 4. madde uyarınca ibraz edildiğinde, yeterli karşılığı
bulunmaması nedeniyle kısmen de olsa ödenmeyen çeki keşide eden hesap sahipleri
veya yetkili temsilcileri, kanunların ayrıca suç saydığı haller saklı kalmak
üzere, çek bedeli tutarı kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. İtiraz konusu kuralda, ' Üzerinde yazılı bulunan düzenleme
tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak
karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin
şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adlî para
cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adlî para cezası, çek bedelinin
karşılıksız kalan miktarından az olamaz. ' denilmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan Kanun ile sonradan
yürürlüğe giren Kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan Kanunun
uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Bu nedenle önceki yasa kuralının sanığın
lehine olması durumunda, bu kural yürürlükten kalkmış olsa bile uygulanması
gerekmektedir. Sanık hakkında 3167 sayılı Yasa kuralının uygulanması durumunda
verilebilecek en yüksek ceza, karşılıksız çıkan çek bedeli tutarı olan 49.000
lira adli para cezasıdır. Bu cezanın mahkeme tarafından belirlenen biçimde
ödenmemesi durumunda sanık, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesine göre adli para cezasının bir günü yüz
Türk Lirası hesabı ile hapsedilebilecek ve böylece en fazla 490 gün hapis
cezası ile cezalandırılabilecektir. 5941 sayılı Yasa kuralının uygulanması durumunda ise sanık, çek
bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olmamak üzerebinbeşyüzgüne kadar
adlî para cezasıyla cezalandırılabilecektir. Mahkeme belirlenen adli gün para
cezasını, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 52. maddesinin (2) numaralı fıkrası
uyarınca sanığın ekonomik ve diğer şahsi hallerini göz önünde bulundurarak en
az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası olmak üzere gün karşılığı adlî para
cezasına hükmedebilecektir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'de görülmekte olan kamu davasında
karşılıksız kalan çek bedelinin miktarı 49.000 lira olduğuna göre sanık, bir
gün karşılığı adlî para cezasının miktarıyirmi Türk Lirası olarak uygulanması
durumunda kural gereği üst sınır olan 1500 gün adli para cezasına, yüz Türk
Lirasının uygulanması durumunda 490 gün adli para cezasına
çarptırılabilecektir. Adlî para cezası ödenmediği takdirde ise 5275 sayılı
Yasa'nın 106. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince sanık, Cumhuriyet
savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarınca
hapsedileceğinden ve adlî para cezası yerine çektirilen hapis cezasının süresi
aynı maddenin (7) numaralı fıkrası gereğince üç yılı geçemeyeceğinden 490 gün
ila 1.095 gün arasında hapis cezasına maruz kalabilecektir. Bu durumda 490 gün
hapis cezası en az miktar olup, sanık daha fazla hapis cezası ile de
cezalandırılabilecektir. Yukarıda anılan önceki ve yeni yasa kuralları göz önüne
alındığında, 3167 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin 4814 sayılı Yasa ile değişik
birinci fıkrasının sanığın lehine olduğu anlaşıldığından, itiraz konusu
tümcelerin bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 14.12.2009 günlü, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının birinci ve ikinci tümcelerinin, itiraz başvurusunda bulunan
Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu
tümcelere ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
24.3.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ