ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2019/98 Karar Sayısı:2019/78 Karar Tarihi:16/10/2019 R.G. Tarih – Sayı:Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21/2/2019
tarihli ve 7166 sayılı Kanun’un; A. 11. maddesiyle 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun
112. maddesine eklenen altıncı fıkranın, B. 12. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9.
maddenin, Anayasa’nın 2., 10. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Personel çalıştırılmasına
dayalı hizmet alımı kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçiye kamu
kurumunca yapılan kıdem tazminatı ödemesi nedeniyle alt işverene karşı açılan
rücu davasında itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un; 1. 11. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’un 112. maddesine eklenen
itiraz konusu altıncı fıkra şöyledir: “ (Ek fıkra:
21/2/2019-7166/11 md.) 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendi uyarınca alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere,
11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında, kamu kurum
ve kuruluşlarına ait işyerlerinde 11/9/2014 tarihinden sonra geçen süreye
ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı
ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene
rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu
edilmez.” 2. 12. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’a eklenen itiraz konusu geçici
9. madde şöyledir: “Geçici Madde 9- (Ek:21/2/2019-7166/12 md.) Bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kamu kurum veya
kuruluşları tarafından alt işverene rücu edilmek üzere yürütülen davalarda, 112
nci maddenin altıncı fıkrası kapsamında rücu edilmeyecek kısmı için ihtilafın
esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir, yargılama gideri ve
vekâlet ücreti taraflar üzerinde bırakılır. İcra takiplerinde rücu edilmeyecek kısma
ilişkin olarak harç alınmaksızın düşme kararı verilir, takip giderleri ile
vekâlet ücreti taraflar üzerinde bırakılır. Ancak, bu kapsamda alt işverene
rücu edilerek takip ve tahsil edilmiş olan tutarlar, alt işverenler lehine
hiçbir şekilde alacak hakkı doğurmaz ve tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında
başvuru kararı ve ekleri, Raportör Yakup MACİT tarafından hazırlanan ilk
inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak
bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı
görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının
ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptali için Anayasa
Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da
o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 4857 sayılı Kanun’un
112. maddesinin altıncı fıkrası ile aynı Kanun’un geçici 9. maddesinin
iptallerini talep etmiştir. 4. Bakılmakta olan dava, kıdem tazminatıyla ilgili olarak
açılan rücu alacak davasıdır. Dolayısıyla Kanun’un itiraz konusu geçici 9.
maddesinin “ İcra takiplerinde rücu edilmeyecek kısma ilişkin olarak harç
alınmaksızın düşme kararı verilir, takip giderleri ile vekâlet ücreti taraflar
üzerinde bırakılır. Ancak, bu kapsamda alt işverene rücu edilerek takip ve
tahsil edilmiş olan tutarlar, alt işverenler lehine hiçbir şekilde alacak hakkı
doğurmaz ve tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez.” şeklindeki ikinci
ve üçüncü cümlelerinde yer alan, icra takipleri ve bu kapsamda tahsil edilen
tutarlara yönelik hükümlerin bakılmakta olan davaya konu uyuşmazlıkta uygulanma
imkânı bulunmamaktadır. 5. Öte yandan 7166
sayılı Kanun’un 11. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’un 112. maddesine eklenen
altıncı fıkra ile aynı Kanun’un 12. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’a eklenen
geçici 9. maddenin birinci cümlesi, Anayasa Mahkemesi'nin 19/9/2019 tarihli ve
E.2019/42, K.2019/73 sayılı kararıyla iptal edilmiş; söz konusu karar
15/10/2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kapsamda itiraz konusu anılan fıkra ve cümleye
yönelik iptal talebinin konusunun kalmadığı anlaşılmıştır. 6. Açıklanan nedenlerle 7166
sayılı Kanun’un 11. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’un 112. maddesine eklenen
altıncı fıkra ile aynı Kanun’un 12. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’a eklenen
geçici 9. maddenin birinci cümlesi iptal
edildiğinden anılan fıkra ve cümleye yönelik itiraz başvurusu hakkında karar
verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, geçici 9. maddenin ikinci ve üçüncü cümlelerine ilişkin başvurunun ise Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III. HÜKÜM 21/2/2019 tarihli ve 7166 sayılı Kanun’un; A. 11. maddesiyle 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun
112. maddesine eklenen altıncı fıkra 19/9/2019 tarihli ve E.2019/42, K.2019/73
sayılı kararla iptal edildiğinden konusu kalmayan bu fıkraya ilişkin iptal
talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, B. 12. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9. maddenin; 1. Birinci cümlesi 19/9/2019 tarihli ve E.2019/42, K.2019/73
sayılı kararla iptal edildiğinden konusu kalmayan bu cümleye ilişkin iptal
talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2 . İkinci ve
üçüncü cümlelerinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu cümlelere ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 16/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Engin YILDIRIM Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ