ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2005/86 Karar Sayısı : 2010/111 Karar Günü : 8.12.2010 R.G. Tarih-Sayı :
05.02.2011-27837 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Mersin 4. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 13.12.2004 günlü, 5275
sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un, 110. maddesinin
(2) numaralı fıkrasında yer alan 'Kadın veya'' ibaresinin, Anayasa'nın 10.
ve 11. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Hükümlünün aldığı hapis cezasının infazına itiraz istemiyle açılan
davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,
iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu bölümü de içeren
110. maddesi şöyledir: '(1) Hükmü veren mahkeme veya hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa
o yerde bulunan aynı derecedeki mahkeme, altı ay veya daha az süreli hapis
cezasının; a) Her hafta cuma günleri saat 19.00'da girmek ve pazar günleri
aynı saatte çıkmak suretiyle hafta sonları, b) Her gün saat 19.00'da girmek ve ertesi gün saat 07.00'de çıkmak
suretiyle geceleri, Ceza infaz kurumlarında çektirilmesine karar verebilir. (2) Kadın veya altmışbeş yaşını bitirmiş hükümlülerin mahkûm
oldukları altı ay veya daha az süreli hapis cezasının konutunda çektirilmesine
karar verilebilir. (3) Yetmişbeş yaşını bitirmiş olup da üç yıl ve daha az süreli
hapis cezasına mahkûm olanların, bu cezalarının ceza infaz kurumlarında
çektirilmesi sağlık durumları itibarıyla elverişli olmadığı, tam teşekküllü
Devlet veya üniversite hastanelerince verilecek raporla tespit edilenler
hakkında cezanın konutlarında çektirilmesine hükmü veren mahkemece veya hükümlü
başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynı derecedeki mahkemece karar
verilebilir. Ancak, mahkûmiyete konu suç nedeniyle herhangi bir zarar doğmuşsa,
bu zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi şartı da ayrıca aranır. Bunlar hakkında beşinci fıkra hükümleri
uygulanmaz. (4) Cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesi kararı, infaza
başlandıktan sonra da verilebilir. (5) Cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesine karar
verilenler hakkında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. (6) Bu infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın
uyulmaması hâlinde, cezanın baştan itibaren infaz kurumunda çektirilmesine
karar verilir. (7) Bu madde hükümlerine göre verilen kararlara itiraz yolu
açıktır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve 11. maddelerine
dayanmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A.
Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT'ün katılımlarıyla 19.9.2005 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, Mehmet ERTEN, A.
Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün '2949 sayılı Yasa'nın
28. maddesi uyarınca uygulanacak yasa kuralının, bakılmakta olan davayı
yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye, davayı sona erdirmeye veya kararın dayanağını
oluşturmaya yarayacak kurallar olarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin
Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihadı karşısında; itiraz konusu 5275 sayılı
Yasa'nın 110. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan 'Kadın veya''
ibaresinin iptali halinde dahi, söz konusu sözcüklerin dışındaki madde-fıkranın
belirtilen kıstaslar yönünden davada uygulanabilir mahiyetinin bulunmayışı
dikkate alındığında, itiraz konusu kuralın davada uygulanabilirliğinden söz
edilemeyeceği, bu nedenle başvurunun, başvuran mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerektiği' yolundaki karşı oyları ve oyçokluğuyla, karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, altı ay ve daha az süreli hapis cezasının
konutta çektirilmesine karar verilebilmesi için yaş koşulunun yalnızca erkek
hükümlüler için aranmasına, kadın hükümlüler için bu koşulun aranmamasına
ilişkin itiraz konusu kuralın, hukukî eylem ve durumları aynı olan kişileri
cinsiyet farklılığı nedeniyle ayrı statüye tâbi tutmak suretiyle Anayasa'nın
10. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 29. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, yasaların Anayasa'ya
aykırılığı konusunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere bağlı
kalmak zorunda olmadığından itiraz konusu kural ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 2.
ve 38. maddeleri yönünden de incelenmiştir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanun'un 110. maddesi, belirli süreleri aşmayan hapis cezalarına ilişkin
hükümlerin, mahkeme tarafından ceza infaz kurumlarında ve konutta çektirilme
şekline ilişkin özel infaz usullerini belirlemektedir. Maddede, hapis
cezalarının mahkeme tarafından konutta çektirilmesine karar verilebilmesi için
hükümlülerin, cinsiyet, yaş ve mahkûm oldukları yıla göre ayırımlar yapılmak
suretiyle gerekli olan şartlar belirlenmiştir. Bu şartlar, maddenin itiraz
konusu kuralı da içeren ikinci fıkrasında, hükümlünün kadın olması, hükümlü
erkek ise altmışbeş yaşını bitirmiş olması ile hükümlünün altı ay veya daha az
süreli hapis cezasına mahkûm olması şeklinde öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralda, hapis cezasının konutta çektirilmesine
karar verilebilmesi için hükümlünün kadın olması ve altı ay veya daha az süreli
hapis cezasına mahkûm olması koşullarının varlığı yeterli olup, maddede erkek
mahkûmlar için öngörülen yaşa ilişkin koşul kadın mahkûmlar için
aranmamaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklarına
dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka
uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet
organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı
denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 38. maddesinde suç ve cezalara ilişkin esaslar
belirlenmiştir. Yasakoyucu, ceza siyasetinin gereği olarak Anayasa'nın ve ceza
hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla,soruşturma ve yargılamaya
ilişkin olarak hangi yöntemlerin uygulanacağı, toplumda hangi eylemlerin suç
sayılacağı, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçüde ceza
yaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği, hangi hâl ve hareketlerin ağırlaştırıcı
ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği ve cezaların ne şekilde
bireyselleştirilerek hangi yükümlülüklerin yerine getirileceğinin belirlenmesi
gibi konularda takdir yetkisine sahiptir. İtiraz konusu kuralda yasakoyucunun, toplumsal yarar gözetilerek
cezaların infaz biçimine ilişkin, hükümlülerin, cinsiyet, yaş ve mahkûm
oldukları yıla göre mahkeme tarafından farklı uygulamalar yapılmasına imkân
tanıması, takdir yetkisi içinde bulunduğundan Anayasa'nın hukuk devleti ilkesi
ile suç ve cezalara ilişkin genel ilkelere aykırılık yoktur. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 38.
maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Konunun Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. Fulya KANTARCIOĞLU veCelal Mümtaz AKINCIbu görüşe katılmamıştır. VI-SONUÇ 1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin
İnfazı Hakkında Kanun'un 110. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan
'Kadın veya ...' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
Fulya KANTARCIOĞLU ile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 8.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI KARŞIOY GEREKÇESİ 13.12.2004 günlü 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
Hakkında Kanun'un 110. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, 'Kadın veya altmış
beş yaşını bitirmiş hükümlülerin mahkûm oldukları altı ay veya daha az süreli
hapis cezasının konutunda çektirilmesine karar verilebilir.' denilmiş, itiraz
yoluna başvuran Mahkeme ise 'Kadın veya' ibaresinin iptalini istemiştir. Anayasa'nın 10. maddesinde, 'Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir'; 'Kadınlar ve erkekler eşit haklara
sahiptir. Devlet bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu
maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz'
denilmektedir. Böylece, eşitlik ilkesinin cinsiyete dayalı ayırımcılığa izin
vermediği vurgulanırken, kadın, erkek eşitliğinin yaşama geçirilebilmesi için alınacak
tedbirlerin başka bir anlatımla kadınlar yönünden pozitif ayırımcılık
sayılabilecek durumların eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı ifade
edilmektedir. Cinsiyete dayalı ayırımcılık yasağı, kadın ve erkeğin sahip
oldukları haklar bakımından karşılaştırılmalarını gerektirmekte, bir cinsin
sahip olduğu ayrıcalıktan diğerinin de aynı biçimde yararlanmasını zorunlu
kılmaktadır. Buna göre, cinslerden birine tanınan ayrıcalığın diğerine de
tanınması eşitlik ilkesinin doğal bir sonucu olmaktadır. Pozitif ayrımcılık ise
kadınlara cinsiyet farklılığına karşın, erkeklerle aynı haklardan yararlanmayı
talep etme hakkı vermekte, başka bir anlatımla haklardan yararlanma konusunda
onları erkeklerle aynı konuma getirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, pozitif
ayırımcılığın, kadınlar yönünden erkeklerle aynı haklardan yararlanmalarının
sağlanmasına yönelik olduğu, onlar için bir imtiyaza dönüşmemesi gerektiği göz
ardı edilerek, pozitif ayırımcılık gerekçesiyle erkeklerin kadınlarla eşit
haklardan yararlanmalarının engellenmesi Anayasa'nın 10. maddesine aykırılık
oluşturur. Açıklanan nedenlerle kadın hükümlülere tanınan bir hakkın
aralarında suç tipi ve hukuki durumları bakımından fark bulunmayan erkek
hükümlülere de tanınmaması, cinsiyete dayalı ayırımcılık yarattığından itiraz
konusu ibarenin, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu ve iptali gerektiği
düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Celal
  Mümtaz AKINCI