ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2022/92 Karar Sayısı : 2023/81 Karar Tarihi : 4/5/2023 R.G.Tarih-Sayı :
26/7/2023-32260 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
132 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 1/6/2022 tarihli ve (100) numaralı Bazı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline ve
yürürlüğünün durdurulmasına, B. 1. maddesiyle; 1. Ekli (1) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine
eklenmesinin, 2. Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümünden çıkarılmasının, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,
104., 128. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına, karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)
şöyledir: “ BAZI KAMU KURUM VE KURULUŞLARINA KADRO İHDAS
EDİLMESİNE İLİŞKİN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ Kararname Numarası: 100 MADDE 1- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas
edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiş ve ekli (2) sayılı listede
yer alan kadrolar iptal edilerek 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki
(I) sayılı Cetvelin ilgili bölümünden çıkarılmıştır. MADDE 2- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde
yürürlüğe girer. MADDE 3- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini
Cumhurbaşkanı yürütür. ” (1) SAYILI LİSTE KURUMU : ADALET
BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Adli
  Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdür Yardımcısı 1 15 GİH Adli
  Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdür Yardımcısı 2 15 GİH Adli
  Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdür Yardımcısı 3 40 GİH Adli
  Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdür Yardımcısı 4 60 GİH Adli
  Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdür Yardımcısı 5 80 TOPLAM 210 KURUMU : İÇİŞLERİ
BAKANLIĞI TEŞKİLATI : YURTDIŞI İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ EMH İçişleri
  Müşaviri 1 2 JH İçişleri
  Müşaviri 1 1 TOPLAM 3 KURUMU : SANAYİ VE
TEKNOLOJİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Daire
  Başkanı 1 1 TOPLAM 1 KURUMU : ÇEVRE,
ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Daire
  Başkanı 1 3 TOPLAM 3 KURUMU : MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Daire
  Başkanı 1 3 TOPLAM 3 KURUMU : MİLLÎ
EĞİTİM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Şube
  Müdürü 1 81 TOPLAM 81 KURUMU : TARIM VE
ORMAN BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Müdür 1 1 GİH Müdür
  Yardımcısı 1 2 TOPLAM 3 KURUMU : AİLE VE
SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Genel
  Müdür Yardımcısı 1 1 GİH Daire
  Başkanı 1 6 TOPLAM 7 KURUMU : AİLE VE
SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Kuruluş
  Müdürü 1 23 GİH Kuruluş
  Müdürü 3 23 GİH Kuruluş
  Müdür Yardımcısı 1 33 GİH Kuruluş
  Müdür Yardımcısı 3 34 TOPLAM 113 KURUMU : DİYANET
İŞLERİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Diyanet
  Akademisi Başkanı 1 1 GİH Daire
  Başkanı 1 7 GİH Yayınevi
  Satış Müdürü 1 4 GİH Diyanet
  İşleri Uzmanı 1 3 GİH Diyanet
  İşleri Uzmanı 3 4 GİH Diyanet
  İşleri Uzmanı 4 4 GİH Diyanet
  İşleri Uzmanı 5 4 GİH Diyanet
  İşleri Uzman Yardımcısı 9 15 GİH Eğitim
  Uzmanı 3 10 GİH Eğitim
  Uzmanı 4 10 GİH Şef 3 5 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 5 15 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 7 15 GİH Musahhih 3 4 GİH Şoför 9 5 TH Grafiker 7 6 TH İstatistikçi 7 5 TH Tekniker 3 2 TH Tekniker 5 3 TH Teknisyen 3 2 TH Teknisyen 5 3 DH Eğitim
  Görevlisi 3 10 EÖH Öğretmen 3 10 EÖH Öğretmen 5 10 SH Diyetisyen 3 1 YH Hizmetli 10 5 TOPLAM 163 KURUMU : DİYANET
İŞLERİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Dini
  Yüksek İhtisas Merkezi Müdürü 1 5 GİH Dini
  İhtisas Merkezi Müdürü 1 30 GİH Eğitim
  Merkezi Müdürü 1 5 GİH Kur’an
  Eğitim Merkezi Müdürü 1 20 GİH Müdür
  Yardımcısı 3 60 GİH Eğitim
  Uzmanı 3 40 GİH Eğitim
  Uzmanı 4 40 GİH Şef 3 40 GİH Şef 4 40 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 5 120 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 7 120 GİH Muhasebeci 5 35 GİH Şoför 5 50 GİH Şoför 7 50 GİH Şoför 9 60 TH Kütüphaneci 6 20 TH Kütüphaneci 7 20 TH Tekniker 3 30 TH Tekniker 5 45 TH Teknisyen 3 30 TH Teknisyen 5 45 DH Eğitim
  Görevlisi 1 75 DH Eğitim
  Görevlisi 3 75 DH Eğitim
  Görevlisi 5 50 DH Eğitim
  Görevlisi 7 75 EÖH Öğretmen 3 80 EÖH Öğretmen 4 100 EÖH Öğretmen 5 100 TOPLAM 1435 KURUMU : SAVUNMA
SANAYİİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Daire
  Başkanı 1 8 GİH Savunma
  Sanayii Uzmanı 5 45 GİH Savunma
  Sanayii Uzman Yardımcısı 7 30 GİH Veri
  Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 9 17 TOPLAM 100 KURUMU : SAVUNMA
SANAYİİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : YURTDIŞI İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Savunma
  Sanayii Müşaviri 1 9 TOPLAM 9 KURUMU : SOSYAL
GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Şube
  Müdürü 1 2 TOPLAM 2 KURUMU : DEVLET SU
İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Şube
  Müdürü 1 59 TOPLAM 59 KURUMU : İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Şube
  Müdürü 1 4 GİH Şube
  Müdürü 3 2 TOPLAM 6 KURUMU : ORMAN
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH İşletme
  Müdürü 1 1 GİH İşletme
  Müdür Yardımcısı 1 2 TOPLAM 3 KURUMU : VAKIFLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Bölge
  Müdür Yardımcısı 1 6 GİH Şube
  Müdürü 1 10 TOPLAM 16 KURUMU : TÜRKİYE
HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Şube
  Müdürü 1 6 TOPLAM 6 (2) SAYILI LİSTE KURUMU : DİYANET
İŞLERİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : DÖNER
SERMAYE İPTAL EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH İşletme
  Müdürü 1 1 GİH İşletme
  Müdür Yardımcısı 1 4 TOPLAM 5 II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN
ve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla 8/9/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında öncelikle davanın süresinde
açılıp açılmadığı meselesi görüşülmüştür. 2. Anayasa Mahkemesi CBK’lar hakkında şekil bakımından
aykırılık iddiasıyla açılacak iptal davasının tabi olduğu dava açma süresi
hususunu daha önceki bazı kararlarında
değerlendirmiş ve bu davaların Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülen
altmış günlük dava açma süresi içerisinde açılabileceğine karar vermiştir (AYM, E.2023/39, K.2023/40, 9/3/2023, §§ 2-6). 3. Dava konusu CBK 2/6/2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, CBK’nın
tümünün şekil bakımından iptali talebini içeren dava dilekçesi ise 29/7/2022
tarihinde kayda girmiştir. Bu durumda CBK’nın şekil bakımından iptali talebinin
altmış günlük dava açma süresi içinde kayda girdiği ve davanın süresinde olduğu
anlaşılmıştır. 4. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 5. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. CBK’nın Tümünün Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı
Olduğu Gerekçesiyle İptali Talebinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 6. Dava dilekçesinde özetle; hukuk devletinde her türlü
resmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeli olmasının hukukun genel
ilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel ve keyfî davranma riskinin
önlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafından yorumlanabilmesinin,
CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’ya uygunluğunun
sağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal denetiminin etkinliğinin
artırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’da
CBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetimin
kapsamına ilişkin bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesi
tarafından belirlenmesi gerektiği belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2.
maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi gerektiği
ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca dava
konusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi yönünden incelenmiştir. 8. Dava dilekçesinde şekil bakımından CBK’nın tümünün
Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’lara ilişkin
şekil kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 9. CBK’nın tümünün şekil bakımından denetiminin kapsamı
ve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve E.2022/98, K.2022/157
sayılı kararıyla belirlenmiştir. 10. Anılan kararda, CBK’ların şekil yönünden denetiminin
kapsamına hangi hususların dâhil olduğuna, başka bir ifadeyle anılan denetimde
CBK’nın hangi unsurlar yönünden denetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükme
yer verilmemekle birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasal
hükümlerden hareketle CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gerekli
anayasal unsurların neler olduğunu tespit etmesinin önünde bir engel
bulunmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci cümlesinin “ Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin
konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. ” biçimindeki hükmünden
CBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tek başına kullanılması
gereken bir yetki olduğunun dolayısıyla CBK’nın Cumhurbaşkanı dışında bir
mercinin teklif, onay gibi herhangi bir işlemini ya da katılımını gerekli
kılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli düzenleyici nitelikteki bir işlemi olduğunun
anlaşıldığı değerlendirmesine yer verilen kararda CBK’ların şekil yönünden Anayasa’ya
uygunluğunun denetiminde incelenmesi gereken hususun CBK’nın Cumhurbaşkanı
tarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2022/98,
K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9). 11. Söz konusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasında
ve denetiminde kuralın getiriliş amacının, başka bir ifadeyle gerekçesinin
bilinmesinin önem arz ettiği, zira bir normun ihdasına yol açan sebeplerin,
böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin bizzat kural
koyucunun kendisi tarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla ilgili
anayasallık denetiminin daha sağlıklı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine
katkı sağlayacağının açık olduğuna dikkat çekilmiş, bununla birlikte Anayasa
Mahkemesinin CBK’ların şekil bakımından Anayasa’ya uygunluğunu inceleme
yetkisinin, CBK’ların gerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetim
yapılmasını kapsamadığı belirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022,
§§ 11,12). 12. Dava konusu CBK açısından söz konusu karardan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 13. Dava konusu CBK’nın, CBK metninin Cumhurbaşkanı’nın
adı, soyadı ve unvanı belirtilerek Resmî Gazete’de yayımlandığı görülmektedir.
Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusu CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından
çıkarılmadığı yönünde bir iddiaya yer verilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanı
tarafından çıkarıldığı anlaşılan CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için
gerekli unsurları taşıdığının kabulü gerekir. 14. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü, şekil bakımından
Anayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. B. CBK’nın 1. Maddesiyle Ekli
(1) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki
(I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin ve Ekli (2) Sayılı Liste’de
Yer Alan Kadroların İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı
Cetvel’in İlgili Bölümünden Çıkarılmasının İncelenmesi 1. İptal
Talebinin Gerekçesi 15. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü
içerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu
görevlilerinin kadrolarının ihdasına ve iptaline ilişkin hükümlerin kanunla
düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK
çıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı,
yürütme organına genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme
yetkisinin tanındığı, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği,
Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle
bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,
8., 11., 104., 128. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 16. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve
yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.
Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu
bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu
kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci
Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden
herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik
yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31,
K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155,
K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). a. Kuralın Konu
Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 17. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,
8., 11., 128. ve 161. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya
ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında
yapılacaktır. 18. Kural, maddeye ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan
kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili
bölümlerine eklenmesini; (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek
(2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümünden çıkarılmasını öngörmektedir. 19. Anayasa
Mahkemesi bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel
kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı
kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin
CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup
olmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda
söz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili
düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine ilişkin
konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenlenir.” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle kurulur.” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de
bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-22; E.2021/50,
K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-25;
E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37, K.2023/44, 9/3/2023, §§
9,10). 20. Adalet Bakanlığı,
İçişleri Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Aile
ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığına bağlı bir kuruluş olan İklim Değişikliği Başkanlığına;
Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşlar olan Diyanet İşleri Başkanlığı ile Savunma
Sanayii Başkanlığına; CBK’yla kurulmuş kamu tüzel kişileri olan Devlet Su
İşleri Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile
Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığına kadro ihdas edilmesini, Diyanet İşleri Başkanlığına ait bazı
kadroların iptal edilmesini öngören dolayısıyla anılan Kurumların teşkilat
yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden, belirtilen
kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 21. Bu itibarla kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 22. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz. ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş
bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 23. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça
düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 24. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki
HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 25. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 26. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik
ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 27. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır. 28. Kuralla ihdas ve
iptal edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekilde
düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık
bulunmamaktadır. 29. Açıklanan
nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin
reddi gerekir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 30. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların
uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği
belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 1/6/2022 tarihli ve
(100) numaralı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümüne, B. 1. maddesiyle; 1. Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların
ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)
numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)
Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesine, 2. Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptal
edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in
ilgili bölümünden çıkarılmasına, yönelik iptal talepleri
4/5/2023 tarihli ve E.2022/92, K.2023/81 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümüne, eklemeye ve çıkarmaya ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE 4/5/2023
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 1/6/2022 tarihli ve (100) numaralı Bazı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, B. 1. maddesiyle; 1. Ekli (1) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine
eklenmesinin; a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin
KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, 2. Ekli (2) Sayılı
Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümünden çıkarılmasının; a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin
KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, 4/5/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (100) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin (CBK) 1. maddesiyle ekli (1) sayılı listede yer alan kadroların
ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine
eklenmesini ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadroların da iptal edilerek
(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı listeden çıkarılmasını konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. 2. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin
muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro
ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet
hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.
Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil
eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi ,
§§ 14-36). 3. Aynı gerekçelerle dava konusu CBK
kuralının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu
düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu düşüncesiyle
karara katılmıyorum . 2. Üye Engin
  YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (100) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 1.
maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar
verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât
yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın
106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddenin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha önce
kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın
104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. CBK’nın 1. maddesinde, ekli (1) sayılı listedeki
kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın
eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklendiği ve ekli (2) sayılı
listedeki kadroların iptal edilerek aynı cetvelin ilgili bölümünden çıkarıldığı
hükme bağlanmıştır. Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020
tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,
K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021
tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,
K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha önceki
karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklama
için ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020
tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)
bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedinci
fıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla
düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesine
göre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
birinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği
düşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 1/06/2022 tarih ve (100) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 1. ve 2. maddelerinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olduğu için iptali gerektiği
kanaatindeyim. 2. Bu konudaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelerim daha
önce Mahkememizin vermiş olduğu E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardaki
karşıoyumun ilk yirmi paragrafındaki gerekçelerle aynı niteliktedir. Bu
gerekçelerle (100) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin dava konusu 1. ve
2. maddelerinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğu için
iptali gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına
katılmamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 1/6/2022 tarihli ve (100) numaralı Bazı
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin; 1. maddesiyle ilgili, gerçekleştirilen Anayasa'ya uygunluk
denetiminde ulaştığı kanaate katılmamaktayım. 2. Kuralla; Adalet, İçişleri, Sanayi ve Teknoloji, Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği, Milli Eğitim, Tarım ve Orman, Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlıklarına, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına
bağlı İklim Değişikliği Başkanlığına, Cumhurbaşkanlığına bağlı Diyanet İşleri
ve Savunma Sanayii Başkanlıklarına, kamu tüzel kişiliğine sahip Devlet Su
İşleri, Orman, Vakıflar ve Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel
Müdürlüklerine ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ilişkin kadroların
ihdası, Cumhurbaşkanlığına bağlı Diyanet İşleri Başkanlığına ilişkin kadroların
iptali düzenlenmiştir. 3. Mahkememiz çoğunluğu kadro ihdası ve iptaline
ilişkin düzenleme ile ilgili söz konusu kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği ve konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına karar vermiştir. 4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi
niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkin
düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır. 5. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesine aykırıdır. 6. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım. Üye Kenan YAŞAR