ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/406 Karar Sayısı : 2004/20 Karar Günü : 17.2.2004 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 11.02.2005-25724 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEMELER: 1- İvrindi Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2001/406) 2- Gülnar Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2001/447) 3- Biga Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2002/109) 4- Kınık Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2002/145) İTİRAZLARIN KONUSU : 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı
Orman Kanunu'nun 2896 sayılı Yasa ile değişik 91. maddesinin birinci, ikinci,
üçüncü, beşinci, dokuzuncu ve onuncu fıkraları ile 93. maddesinin birinci ve
ikinci fıkralarının, Anayasa'nın 2., 10., 11., 30., 38. ve 169. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bakılmakta olan kimi orman suçlarına ilişkin davalarda 6831 sayılı
Orman Kanunu'nun itiraz konusu fıkralarının, Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına
varan mahkemeler iptali istemiyle başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 6831 sayılı Orman Kanunu'nun itiraz konusu kuralları da içeren 91.
ve 93. maddeleri şöyledir: 1- “ Madde 91 - 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle
yasak edilen fiillerden yapacak emval veren ağaçları kesenler iki aydan bir
seneye kadar hapis ve yapacak emvalin beher metre küpü için beşbin liradan
yirmibin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ancak yirmi
santimetre kutrundan aşağı olanlar için bu cezalar bir misli artırılarak
hükmolunur. 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak edilen fiillerden
yakacak emval veren ağaçları keserek odun veya kömür yapanlar bir aydan altı
aya kadar hapis ve odunun beher kentali için bin lira, kömürün beher kentali
için de beşbin lira ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu suretle verilecek
para cezası üçbin liradan aşağı olamaz. Yukarıdaki fıkralarda belirtilen ağaç kesme motorlu araç ve
gereçler kullanılarak yapılmış ise asıl cezaları bir misli artırılarak
hükmolunur. 14 üncü maddenin (A) bendinde yazılı yetişmiş veya yetiştirilmiş
fidanları kesmek, sökmek, ekim sahalarını bozmak, ağaçları boğmak, bunlardan
yalamuk, pedavra, hartama çıkarmak fiilleri için verilecek cezalar beş misli
artıralarak hükmolunur. Bu maddenin uygulanmasında fidandan maksat sekiz
santimetreden daha az orta kuturlu ağaç ve ağaçcıkların fidelik, çırpılık,
çubukluk safhalarındaki halidir. 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak edilen ve yukarıdaki
fıkralarda yazılı bulunmayan fiilleri işleyenler bir aydan üç aya kadar hapis
ve beşbin liradan otuzbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 14 üncü maddenin (C) bendinde yazılı fiilleri işleyenlere “onbin
lira”, (D) bendinde yazılı fiilleri işleyenlere “yüzbin lira” para cezası
verilir. Bu Kanunun 14 üncü maddesinin (A) ve (B) bentlerine muhalif
hareket edenler orman sahipleri ise yapılan zarar miktarına göre bir aydan bir
seneye kadar hapis ve onbin liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasıyla
cezalandırılır. Ancak kendi arazisi üzerinde tohum ekmek veya fidan dikmek
suretiyle yetiştirilecek ormanların sahipleri yukarıdaki fıkra hükmüne tabi
değildir. 14 üncü maddedeki suçları hayvan beslemek için işleyenler hakkında
yukarıdaki cezalar bir misli artırılır. 14 üncü maddedeki suçları, suçun işlendiği orman içi köy nüfusuna
kayıtlı ve fiilen bu köyde oturanlar dışındakilerin işlemesi halinde yukarıdaki
cezalar iki misli artırılır.” 2- “Madde 93- Bu Kanunun 17 nci maddesinde yasak
edilen fiilleri işleyenler veya izne bağlı işleri izinsiz yapanlar, altı aydan
bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. İşgal ve faydalanma yeniden tarla açmak suretiyle vaki olduğu veya
yanmış orman sahalarına ilişkin bulunduğu veya kesinleşmiş orman kadastrosu
sanırları içerisinde işlendiği takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis
cezasına hükmolunur. Birinci ve ikinci fıkralarda değinilen işgal ve faydalanılan
alanın ve yeniden açılan tarlanın yüzölçümünün beş dekardan fazla olması
halinde, bu fıkralarda yazılı cezalar yarı oranında artırılır. Her türlü mahsul ve tesislerin müsaderesine hükmolunur. Müsadere
olunan mahsuller satılarak bedeli Orman Genel Müdürlüğünce irad kaydolunur.
Müsadere olunan tesisler ise Orman Genel müdürlüğünce ihtiyaç görüldüğü
takdirde ormancılık veya diğer kamu hizmetlerinde kullanılabilir. Aksi takdirde
ilgili orman idaresince, yıkılmak suretiyle karar infaz olunur. İdarenin bu
husustaki talebi halinde genel zabıta kuvvetleri idareye yardım etmekle
mükelleftir. 17 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki yerleri amaç dışı kullananlar
ve amaç dışı kullanılmasına izin verenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır.” B- İlgili Görülen Yasa Kuralları Orman Kanunu'nun ilgili görülen 14 ve 17. maddeleri şöyledir: “Madde 14- Devlet ormanlarında: A) Yetişmiş veya yetiştirilmiş fidanları kesmek, sökmek, ekim
sahalarını bozmak, yaş ağaçları boğmak, yaralamak, tepelerini veya dallarını
kesmek veya koparmak veya ağaçlardan yalamuk, pedavra hartama çıkarmak; B) Dikili yaş veya kuru ağaçları kesmek veya bunları kökünden
sökmek veya bunlardan kabuk veya çıra veya katran veya sakız çıkarmak, yatık
veya devrik ağaçları kesmek veya götürmek, kök sökmek, kömür yapmak; C) Palamut, ıhlamur çiçeği, her çeşit orman örtüsü, mazı kozalağı,
tıbbi ve sınai nebatları veya orman tohumlarını toplayıp götürmek; D) Ormanlardaki göl, gölet, baraj ve derelerde dinamit atmak veya
zehir bırakmak suretiyle avlanmak; E) Ticaret amacıyla olmaksızın kendi ihtiyacı için toprak, kum ve
çakıl çıkarmak; Yasaktır.” “ Madde 17- Devlet ormanları içinde bu ormanların
korunması, istihsal ve imarı ile alakalı olarak yapılacak her nevi bina ve
tesisler müstesna olmak üzere her çeşit bina ve ağıl inşaası ve hayvanların
barınmasına mahsus yerler yapılması ve tarla açılması, işlemesi, ekilmesi ve
orman içinde yerleşilmesi yasaktır. Devlet ormanlarının herhangi bir suretle yanmasından veya
açıklıklarından faydalanılarak işgal, açma veya herhangi şekilde olursa olsun
kesme, sökme, budama veya boğma yollariyle elde edilecek yerlerle buralarda
yapılacak her türlü yapı ve tesisler, şahıslar adına tapuya tescil olunamaz.
Buralara doğrudan doğruya orman idaresince el konulur. Yanan yerlerde husule
gelen enkaz hiçbir suretle eşhasa satılamaz. Bunlar resmî daire ve müesseseler
ihtiyacına tahsis olunur. Turizm alan ve merkezleri dışında kalan Devlet Ormanlarında kamu
yararına olan her türlü bina ve tesisler için gerçek ve tüzel kişilere, Tarım
ve Köyişleri Bakanlığı'nca bedeli karşılığı izin verilebilir. Bu izin süresi
kırkdokuz yılı geçemez. Devletçe yapılan tesisler dışında kalan her türlü bina
ve tesisler izin süresi sonunda eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel
Müdürlüğü'nün tasarrufuna geçer. Ancak işletmenin maksadına uygun faaliyet
gösterdiği Orman Genel Müdürlüğünce belgelenen hak sahiplerinin kullanma
hakları yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık
bedelle doksandokuz seneye kadar uzatabilir. Bu durumda devir işlemleri bu
uzatma sonunda yapılır. Turizm amaçlı tesisler için hak sahipleri adına tapuda
irtifak hakkı tesis edilir. İzin ve irtifak hakları amaç dışı kullanılmaz. Yukarıdaki fıkrada belirtilen bina ve tesislerin, hükmî şahsiyeti
haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya hususî ormanlarda yapılmak
istenmesi halinde, Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınmaksızın Tarım ve Orman
Bakanlığı'nca izin verilebilir. Bu takdirde, kullanım bedeli, süresi, yapılan
bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca
tespit olunur.” C- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurularında, Anayasa'nın 2., 10., 11., 30., 38. ve 169.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, 6.11.2001,
25.6.2002, 9.7.2002 ve 11.9.2002 tarihlerinde yapılan ilk inceleme
toplantılarında, dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI Orman Kanunu'nun 2896 sayılı Yasa ile değişik 91. ve 93.
maddelerindeki kimi kuralların iptalleri için yapılan başvurulara ilişkin
2001/447, 2002/109 ve 2002/145 esas sayılı dosyaların aralarındaki hukuki
irtibat nedeniyle 2001/406 esas sayılı dava dosyası ile BİRLİŞTİRİLMESİNE,
esaslarının kapatılmasına, incelemenin 2001/406 esas sayılı dosya üzerinden
yürütülmesine, 17.2.2004 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, itiraz konusu kurallarda yer alan suçlar
için öngörülen cezai yaptırımların korunan hukuksal değerler nazara alınıp
karşılaştırıldığında, açık bir biçimde hak ve nasafet kurallarına, eşitlik ve
adalet ilkelerine aykırılık oluşturduğu belirtilerek, söz konusu kuralların
Anayasa'nın 2, 10, 11, 30, 38 ve 169. maddelerine aykırı oldukları gerekçesiyle
iptalleri istenilmiştir. Orman Kanunu'nun itiraz konusu 91 ve 93. maddelerinde, aynı
Yasa'nın 14 ve 17. maddeleriyle yasaklanan fiilleri işleyen kişiler hakkında uygulanacak
cezai yaptırımlar öngörülmüş, kesilen ağaçların yaş ve türü, suçun işleniş
biçimi, suçu işleyen kişilerin orman içi köy nüfusuna kayıtlı olup, fiilen bu
köyde oturup oturmadıkları gözetilerek farklı cezalar ve işlenen fiillerin
ağırlık derecesi de dikkate alınarak değişik artırım nedenleri getirilmiştir. 91. maddenin gerekçesinde de, “...Yetişmiş veya
yetiştirilmiş fidanları kesmek, sökmek, ekim sahalarını bozmak, dikili yaş ve
kuru ağaçları kesmek gibi 14. maddenin (A) ve (B) fıkralarında yazılı fiillerin
ika ormanların tahribinde en mühlik neticeler tevlid etmektedir. Bu itibarla
mezkur fiilleri işleyenlere hapis veya para cezası tertip edilmiş, ayrıca
ormanın ümidi ve istikbali bulunan genç ağaçlarda yapılacak tahribat ve hayvan
beslemek suretiyle ika edilecek suçlar için cezaların teşdidi cihetine
gidilmiştir...” denilmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup, bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün
kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde
yasakoyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın bulunduğu
bilincinde olan devlettir. Hukuk Devletinde yasakoyucu, Anayasa ve Ceza Hukukunun
temel ilkelerine bağlı kalmak koşulu ile kamu yararı, kamu düzeni gibi
nedenleri gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağı ve bunlara verilecek
cezaların tür ve miktarını saptayabileceği gibi, kimi suçlar için artırım
nedenleri de öngörebilir. Yasakoyucunun, 6831 sayılı Orman Yasası'nın 14. ve 17. maddeleri
ile yasaklanan fiiller için, aynı Yasa'nın 91. ve 93. maddeleriyle değişik
cezalar ile kimi artırım nedenleri öngörmesi, yukarıda belirtilen takdir
yetkisi içinde kalmaktadır. Öte yandan, yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden ayrı
kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Bu ilke, birbiriyle aynı durumda
olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların
yaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındaki değişik özellikler kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Yasa'nın 91. ve 93. maddelerinde yaptırıma bağlanan, 14. ve 17.
maddeleriyle yasaklanan fiilleri işleyenler, aynı hukuksal konumda
bulunmadıklarından eşitlik karşılaştırılmasına esas alınamazlar. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İstemin reddi gerekir. Konunun Anayasa'nın 11., 30., 38. ve 169. maddeleriyle de ilgisi
görülmemiştir. VII- SONUÇ 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı “Orman Kanunu”nun 2896 sayılı Yasa
ile değiştirilen 91. maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, beşinci, dokuzuncu ve
onuncu fıkraları ile 93. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 17.2.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Mustafa
  BUMİN Üye Sacit
  ADALI Üye Ali
  HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul
  ERSOY Üye Tülay
  TUĞCU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye Fazıl
  SAĞLAM