ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/32 Karar Sayısı : 2024/39 Karar Tarihi : 22/2/2024 R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA
BAŞVURAN: Sakarya 11. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 138. maddesine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Hakaret suçundan açılan ceza davasında itiraz konusu
kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN
KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu
kuralın da yer aldığı 284. maddesi şöyledir: “ Direnme yasağı Madde 284 – (1) Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez; bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez. (2) İtiraz ve
temyize ilişkin hükümler saklıdır. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü
hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri,
Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz
konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın “Anayasaya
aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi ” başlıklı 152. maddesinin
dördüncü fıkrasında “ Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz ”
denilmiştir. 3. 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ” başlığını taşıyan 41.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “ Mahkemenin işin esasına girerek
verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl
geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu
yapılamaz ” hükmüne yer verilmiştir. 4. 5271 sayılı Kanun’un 284.
maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “ Bölge adliye mahkemesi
karar ve hükümlerine karşı direnilemez; … ” bölümüne yönelik iptal
talebi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılı
kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve 30192 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa
Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen itiraz başvurusuna konu kural
hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için ret kararının Resmî Gazete’de
yayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre
henüz dolmamıştır. 5. Açıklanan nedenle 5271 sayılı
Kanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “ Bölge adliye
mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; … ” bölümüne
yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı
Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir. 6. Öte yandan, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde, bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada
uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda iptali istenen
kuralların Anayasa’nın hangi maddelerine aykırı olduklarının açıklanması
gerektiği belirtilmiş; anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık
bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz
başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin
gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 7. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli
kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü’nün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde de
Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğu
tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin
başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir. 8. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkeme
tarafından 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının
“ …bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez. ” biçimindeki
bölümünün hangi nedenlerle Anayasa’nın 138. maddesine aykırı olduğunun ayrı
ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği anlaşılmıştır. 9. Buna göre 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan, 5271 sayılı
Kanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “ …bunlara
karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez. ” bölümüne yönelik başvurunun da
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ; A. “Bölge
adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü
fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası
gereğince REDDİNE, B. Kalan kısmına
ilişkin başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE, 22/2/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL