ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas
Sayısı : 2008/72 Karar
Sayısı : 2011/59 Karar
Günü : 30.3.2011 Resmi Gazete: 23.7.2011 -
28003 İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet
(Cumhuriyet Halk) Partisi Grubu adına Grup Başkanvekilleri Hakkı Suha OKAY,
Kemal ANADOL ve Kemal KILIÇDAROĞLU İPTAL DAVASININ KONUSU: 11.06.2008 günlü, 5767 sayılı Türkiye Radyo ve
Televizyon Kanunu İle Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında
Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun; 1) 3. maddesiyle değiştirilen 2954 sayılı
Kanun'un 11. maddesinin birinci fıkrasındaki 'Bakanlar Kurulu tarafından Genel
Müdür Yardımcıları arasından atanan iki üye' ibaresi ile üçüncü fıkrasının son
cümlesinin, 2) 9. maddesiyle 2954 sayılı Kanun'a eklenen
Geçici Madde 11'in birinci fıkrasının ilk dört cümlesinin, iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya
kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 11.6.2008 günlü, 5767 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu
ile Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun ile değiştirilen 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon
Kanunu'nun iptali istenen ibare ve cümlelerin de yer aldığı kurallar şöyledir: 'Yönetim Kurulu: Madde 11- Kurumun en yüksek karar ve
yönetim organı olan Yönetim Kurulu; Genel Müdür, Bakanlar Kurulu
tarafından genel müdür yardımcıları arasından atanan iki üye ile
elektronik veya kitle iletişimi alanlarında bir; hukuk alanından bir; işletme,
iktisat veya maliye alanlarından bir ve sanat veya kültür alanlarından bir kişi
olmak üzere, bu alanlarda temayüz etmiş kişiler arasından seçilen ve atanan
dört üyeden oluşur. Dışarıdan seçilen yönetim kurulu üyeleri; Radyo ve
Televizyon Üst Kurulu tarafından her bir alandan teklif edilen iki kat aday
arasından Bakanlar Kurulu kararı ile atanır. Genel Müdür Yönetim Kurulunun başkanıdır. Yönetim Kurulu ilk
toplantısında bir başkan yardımcısı seçer. Yönetim Kurulu üyeliği dört yıldır. Süresi biten üyeler ile
herhangi bir sebeple Yönetim Kurulundan ayrılanların yerine yeniden atama
yapılır. Süreleri sona eren üyelerin yeniden atanmaları mümkündür. Herhangi bir
sebeple üyeliğin normal süreden önce sona ermesi halinde aynı usulle yenisi
dört yıllığına atanır. Yeni atanan üye göreve başlayıncaya kadar mevcut üyenin
görevi devam eder. Bir yıl içinde mazeretsiz iki toplantıya katılmayanların
üyeliği kendiliğinden sona erer. Bakanlar Kurulu tarafından atanan
genel müdür yardımcısı üyeler gerektiğinde Bakanlar Kurulu tarafından
değiştirilebilir. Yönetim Kurulu en az beş üyenin katılmasıyla toplanır ve
kararlarını en az dört üyenin oyu ile alır. Çekimser oy kullanılamaz. Yönetim
Kurulu en az onbeş günde bir defa toplanır. Yönetim Kurulunun çalışma esasları
bir yönetmelikle düzenlenir. Yönetim Kurulu üyeleri, Türkiye Radyo - Televizyon Kurumunun görev
ve yetkilerine giren konularda doğrudan doğruya veya dolayısıyla taraf olamaz
ve bu konularda hiçbir menfaat sağlayamaz, siyasi partilere üye olamazlar. Yönetim Kurulu üyelerine verilecek ücretler, Bakanlar Kurulu
kararnamesi ile tespit edilir. Geçici Madde 11- Bu Kanunda öngörülen yeni teşkilat düzenlemeleri
nedeniyle kaldırılan, birleştirilen, ismi veya yapısı değiştirilen birimlerde
unvanlı/unvansız olmak üzere; Daire Başkanı, Başkan, Üye, Başkan Yardımcısı,
Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Müdür, Şube Müdürü, Müdür Yardımcısı,
Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcısı, Savunma Sekreteri, Başuzman ve Uzman
(Teknik Hizmetler Sınıfı Hariç) kadrolarında bulunanların görevleri ile Kurum
Genel Müdür Uzmanlarının görevleri, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren en
geç üç ay içinde sona erer ve eşit dereceli Araştırmacı unvanlı kadrolara
atanırlar. Söz konusu personel, Kurumca ihtiyaç duyulan hizmetlerde
görevlendirilebilir. Anılan personelin; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki
unvanları esas alınarak 15/1/2008 tarihi itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş
olan ücret (fazla mesai ücreti hariç) ve özel hizmet tazminatı toplam net
tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); atandığı yeni kadronun
ücret (fazla mesai ücreti hariç) ve özel hizmet tazminatı ve benzeri adlarla
yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki
fark tutarı, fark kapanıncaya kadar herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın
ayrıca tazminat olarak ödenir. İsteğe bağlı unvan değişikliği olanlar ile başka
kurum ve kuruluşlara geçenlere fark tazminatı ödenmesine son verilir . En
son görev yapılan kadroya ilişkin olarak ek gösterge ve/veya makam tazminatını
hak edemeyen personelin atandığı yeni kadroda geçirdiği süreler, 5434 sayılı
Kanunun ek 68 inci ve ek 73 üncü maddelerinde belirtilen sürelerin hesabında
dikkate alınır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Kurumda görev yapan işçi
sayılmayan geçici personel, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç
ay içerisinde, bu Kanunun 50 nci maddesinin (ı) bendi hükümlerine göre istihdam
edilmek ve yine anılan bentte yer alan sözleşmeli personel sayısına ilişkin
hüküm saklı kalmak üzere Kurum tarafından uygun görülen pozisyonlara atanırlar. Kurumun hizmet birimleri, yeni teşkilat düzenlemeleri yapılıncaya
kadar mevcut görevlerini yürütmeye devam eder. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte görev yapan Kurum
personelinden (geçici personel hariç); 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununa göre emeklilik hakkını kazanmış olanlara bu maddenin yayımı
tarihinden itibaren üç ay, bu hakkı 2008 yılı sonuna kadar kazanacak olanlara
da kazandıkları tarihten itibaren iki ay içinde emeklilik başvurusunda
bulunmaları halinde, emekli ikramiyeleri % 30 fazlasıyla ödenir. Ancak, bu
kapsamda emekli olan personel, emekli oldukları tarihten itibaren üç yıl içinde
Kurumda yeniden istihdam edilemez.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 31. ve 133. maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, Cafer ŞAT, Ali GÜZEL, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK ve Serruh
KALELİ'nin katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas
inceleme aşamasında karara bağlanmasına, 5.8.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- 5767 sayılı Kanun'un 3.
Maddesiyle Değiştirilen 2954 sayılı Kanun'un 11. Maddesinin Birinci
Fıkrasındaki, 'Bakanlar Kurulu tarafından Genel Müdür Yardımcıları arasından
atanan iki üye' İbaresi ile Üçüncü Fıkrasının Son Cümlesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, 5767 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilen
2954 sayılı Kanun'un 11. maddesinin birinci fıkrasındaki ' Bakanlar
Kurulu tarafından genel müdür yardımcıları arasından atanan iki üye ' ibaresi
ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin Kurum yönetim kurulunu yürütme organının
etkisine açık hâle getireceği, bunun da Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun
tarafsızlığı ve özerkliği ilkeleri ile bağdaşmayacağı belirtilerek kuralların
Anayasa'nın 31. ve 133. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralların da bulunduğu maddede, Türkiye Radyo ve
Televizyon Kurumu (TRT) yönetim kurulunun oluşumu ve yetkileri düzenlenmiştir.
Buna göre, Kurumun en yüksek karar ve yönetim organı olan Yönetim Kurulu;
Genel Müdür, Bakanlar Kurulu tarafından genel müdür yardımcıları arasından
atanan iki üye ile elektronik veya kitle iletişimi alanlarından bir; hukuk
alanından bir; işletme, iktisat veya maliye alanlarından bir ve sanat veya
kültür alanlarından bir kişi olmak üzere, bu alanlarda temayüz etmiş kişiler arasından
seçilen ve atanan dört üyeden oluşacaktır. 5767 sayılı Yasa ile yapılan
değişiklikle iki yönetim kurulu üyesinin Bakanlar Kurulu tarafından genel müdür
yardımcıları arasından seçilmesi usulü getirilmiştir. Değişiklik öncesinde ise
altı yönetim kurulu üyesinin Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından teklif
edilen on iki aday arasından Bakanlar Kurulu kararı ile seçilmesi ve atanması
öngörülmüştür. Diğer taraftan, 11. maddenin üçüncü fıkrasının son cümlesi
ile de Bakanlar Kuruluna, genel müdür yardımcıları arasından atanan iki yönetim
kurulu üyesini gerektiğinde değiştirme olanağı tanınmıştır. Buna göre Bakanlar
Kurulu dört yıllık süre dolmamış olsa bile gerekli gördüğü takdirde bu üyeleri
görevden alabilecektir. Anayasa'nın 133. maddesinin son fıkrasına göre ' Devletçe kamu
tüzel kişiliği olarak kurulan tek radyo ve televizyon kurumu ile kamu tüzel
kişilerinden yardım gören haber ajanslarının özerkliği ve yayınlarının
tarafsızlığı esastır '. Bu nedenle kamu tüzel kişiliği olarak kurulan
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumuna ilişkin düzenlemelerin Kurum'un özerkliği
ve yayınlarının tarafsızlığı ilkelerine aykırı olmaması gerekir. Özerklik kişi ve kuruluşların kendi faaliyetlerine ilişkin
kararları alma ve uygulama konusunda gerekli yetkiyle donatılmış olması
anlamına gelmektedir. Bu aynı zamanda kurumların dış etkilere karşı korunmasını
ifade eder. Kamu kuruluşlarına özerklik tanınmasının nedeni faaliyetlerini
hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun bir şekilde sürdürmelerini güvence
altına almaktır. Demokratik ülkelerde özerk kurumlar da hukuki ve demokratik
denetime tabi tutulmak suretiyle keyfiliğe sapmaları engellenmeye
çalışılmaktadır. Bu nedenle ülkemizde diğer özerk kuruluşlarda olduğu gibi TRT
de denetim altına alınmıştır. 2954 sayılı Kanun'un 8. maddesinin üçüncü
fıkrasına göre Kurum hükümet ile ilişkilerini Başbakan aracılığıyla
yürütür. Denetimin amacı Kurumun kamu yararı ve mesleğin evrensel
ilkelerine uygun olarak işleyişini güvence altına almaktır. Bu denetim, Kurum
yayınlarının yürütme organının tercih ve çıkarları doğrultusunda
yönlendirilmesini sağlamaya yönelik bir yetki olarak nitelendirilemez. Dava konusu kural ile yedi üyeli Yönetim Kurulunun genel müdür ve
iki yardımcısı olmak üzere toplam üç üyesinin Kurum içinden seçilmesi öngörülmüştür.
Bu düzenlemenin amacının Kurumun en üst yönetim ve karar organı olan Yönetim
Kurulunu, Kurumun ihtiyaç ve sorunlarına daha duyarlı hale getirmek olduğu,
böylece kurulun dört üyesinin farklı uzmanlık alanlarından ve Kurum dışından,
üç üyesinin ise Kurum içinden atanması sonucu dengeli bir yapı oluşturulmasının
istendiği ve Yönetim Kurulunda Kurumun işlevlerini, ihtiyaçlarını ve
sorunlarını daha yakından bilen kişilerin daha fazla yer almasıyla yönetimin,
Kuruma yabancılaşmasının önlenmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, iptali istenilen 11. maddenin üçüncü fıkrasının ' Bakanlar
Kurulu tarafından atanan genel müdür yardımcısı üyeler gerektiğinde Bakanlar
Kurulu tarafından değiştirilebilir.' şeklindeki son cümlesi
ile de Bakanlar Kuruluna genel müdür yardımcıları arasından atanan iki Yönetim
Kurulu üyesini gerektiğinde değiştirme olanağı tanınmaktadır. Yasa'nın 11.
maddesine göre Yönetim Kurulu üyeliğinin süresi dört yıldır. Genel müdür
yardımcısı olan bir kimse Yönetim Kurulu üyeliğine atandıktan sonra dört yıldan
daha kısa bir süre içinde herhangi bir nedenle genel müdür yardımcılığından
ayrılır ya da alınırsa yönetim kurulu üyeliğine yeni genel müdür yardımcıları
arasından atama yapmak gerekmektedir. Bu nedenle yönetim kurulu üyelerinin
ikisinin genel müdür yardımcıları arasından gelmesi kuralının uygulanabilmesi
için ya bu kişilerin yönetim kurulu üyeliğinin genel müdür yardımcılığından
ayrılmakla kendiliğinden sona ermesi ya da Bakanlar Kurulunun bu kişilerin
yönetim kurulu üyeliğini sona erdirebilmesi gerekir. Yasakoyucunun ikinci
seçeneği tercih ettiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle iptali istenilen yasa hükümlerinin TRT'nin özerkliği ve
tarafsızlığını olumsuz yönde etkileyecek bir yönü bulunmamaktadır. Kurallar Anayasanın 133. maddesine aykırı değildir iptal isteminin
reddi gerekir. Fettah Oto bu görüşe katılmamıştır. Dava konusu kuralların, Anayasa'nın 31. maddesi ile ilgisi
görülmemiştir. B- 5767 sayılı Kanun'un 9.
Maddesiyle 2954 sayılı Kanuna Eklenen Geçici 11. Maddenin Birinci Fıkrasının
İlk Dört Cümlesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, kuralların kamu yararının gerektirdiği
zorunluluk nedeniyle değil, sadece mevcut idarecileri görevden almak ve
kadrolaşmak amacıyla getirildiği, bu hükümle görevleri sona erdirilerek
araştırmacı unvanlı kadrolara atanan kişilerin ücretleri dondurularak
kazanılmış haklarının ihlal edildiği ve idari bir işlemle yapılması gereken
görevden alma işleminin yasa ile yapıldığı belirtilerek kuralların Anayasa'nın
2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5767 sayılı Kanun ile 2954 sayılı Kanun'da kapsamlı değişiklikler
yapılarak TRT Kurumu yeniden yapılandırılmıştır. 5767 sayılı Kanun'un 9.
maddesiyle 2954 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 11. maddede Kurumun yeniden
yapılandırılması sonucu açığa çıkan yönetici personelin durumu
düzenlenmektedir. Buna göre yeniden yapılandırma sonucu kadrosu kaldırılan
yönetici personelin görevi Kanun'un yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde
sona erecek ve bu kişiler eşit dereceli araştırmacı kadrolarına
atanabileceklerdir. Ayrıca bu kişilerin Kurum içinde ihtiyaç duyulan
hizmetlerde görevlendirilebilmeleri de mümkündür. Diğer taraftan araştırmacı
kadrosuna atananların eski malî haklarının korunması ve kendi istekleri ile
başka kadro veya kurumlara geçenlere fark ödenmesinin sona ermesi
öngörülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesindeki 'hukuk devleti' ilkesi gereğince,
yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını gerçekleştirmek
amacıyla yapılması zorunludur. Bir kuralın Anayasa'ya aykırılık sorunu
çözümlenirken 'kamu yararı' konusunda Anayasa Mahkemesinin yapacağı inceleme
yalnızca yasanın kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığı ile sınırlıdır. Yasa
ile kamu yararının ne kadar gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini denetlemenin
anayasa yargısıyla bağdaşmayacağı, bunun yasa koyucunun takdirinde olduğu
açıktır. Gerek Kanun'un genel gerekçesinde, gerekse yasama sürecindeki
müzakerelerde TRT'nin çağdaş kamu yayıncılığı anlayışına göre yeniden
yapılandırma ihtiyacı içinde olduğu ve personel yapısının yayıncı ağırlıklı
hale getirilmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır. Bu ihtiyaç 2001-2005 yıllarını
kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda da yer almıştır. Gösterilen bu
hedeflerin kamu yararı amacına dönük olduğu konusunda kuşku yoktur. Bunun
ötesinde yapılan somut düzenlemenin bu amaçları etkin bir şekilde gerçekleştirmeye
elverişli olup olmadığı yönündeki bir değerlendirme anayasallık denetiminin
kapsamı dışındadır. Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin temel
gereklerinden birisi kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmış
haklara saygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucudur. Kazanılmış hak, kişinin
bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve
kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. İptali istenilen kurallarda
kişilerin bulunduğu statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden
kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara yönelik bir düzenleme
öngörülmediğinden kazanılmış hakları ihlal eden bir müdahale söz konusu
değildir. Kaldı ki bu kişilerin yeni atandıkları kadrodaki mali haklarının
(ücret ve özel hizmet tazminatı toplamının) mevcut kadrolarındakine göre daha
düşük olması halinde yeni kadrolarındaki gelirleri mevcut gelirlerine
eşitleninceye kadar fark olarak ödenmesi öngörülmektedir. Bu nedenle maddede
sayılan görevlerde bulunanların görevlerine son verilerek aynı dereceli
araştırmacı unvanlı kadrolara atanmalarını öngören kuralın kazanılmış hakları
ihlal ettiği söylenemez. Diğer taraftan dava konusu kuralların yer aldığı maddeyle tek bir
kişi hakkında bireysel nitelikte bir yürütme işlemi tesis edilmeyip, aksine
genel ve soyut bir kural getirilmektedir. Soyut bir kuralın gerçekte tek bir
kişiyi ya da sınırlı sayıda kişiyi ilgilendiriyor olması onun soyut niteliğini
ortadan kaldırmaz. Bireysel nitelikte bir işlemden söz edilebilmesi için somut
olarak bir kişinin hukuki durumunda değişiklik yapan bir irade açıklaması
bulunması gerekir. Dava konusu kurallar, yeni düzenlemeler nedeniyle kadrosu
kaldırılan görevlerde bulunan kişilerin görevlerinin, yasanın yürürlüğe girdiği
tarihten sonraki üç ay içinde sona ermesini ve bu kişilerin araştırmacı unvanlı
kadrolara atanmalarını düzenlemektedir. Ancak bu hüküm bireyler hakkında
doğrudan sonuç doğurmamakta, genel bir düzenleme öngörmektedir. Yasanın
kapsamına giren her bireyle ilgili olarak atama işlemi idare tarafından ayrı
ayrı yapılacaktır. Düzenlemenin emredici nitelikte olması yani idareye herhangi
bir takdir yetkisi bırakmamış olması onun genel norm olma niteliğini
etkilememektedir. Yasa hükmünün bireyler hakkında sonuç doğurması ancak
idarenin yasaya dayanarak o kişiler hakkında işlem yapmasıyla mümkün
olabilecektir. Açıklanan nedenlerle dava konusu kurallar, Anayasa'nın 2.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 11.6.2008 günlü, 5767 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu
ile Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 3. maddesiyle, 11.11.1983 günlü, 2954 sayılı Türkiye Radyo
ve Televizyon Kanunu'nun 11. maddesinin değiştirilen birinci fıkrasında yer
alan '' Bakanlar Kurulu tarafından genel müdür yardımcıları arasından atanan
iki üye '' ibaresi ile üçüncü fıkrasının son cümlesine, 2- 9. maddesiyle, 2954 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11.
maddesinin birinci fıkrasının birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü cümlelerine, yönelik iptal istemleri, 30.3.2011 günlü, E. 2008/72, K. 2011/59
sayılı kararla reddedildiğinden, bu cümle ve ibarelere ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN
DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 30.3.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. VI- SONUÇ A- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp
çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin
çalışmasına bir engel bulunmadığına, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla
PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada
belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B- 11.6.2008 günlü, 5767 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon
Kanunu ile Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 3. maddesiyle, 11.11.1983 günlü, 2954 sayılı Türkiye Radyo
ve Televizyon Kanunu'nun 11. maddesinin değiştirilen birinci fıkrasında yer
alan '' Bakanlar Kurulu tarafından genel müdür yardımcıları arasından atanan
iki üye '' ibaresi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fettah OTO'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 9. maddesiyle, 2954 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11.
maddesinin birinci fıkrasının birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü cümlelerinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 30.3.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 2954 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki iptal davasına konu olan değişikliklerin incelenmesi: 11.6.2008 günlü, 5767 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu
ile Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilen 2954 sayılı Kanun'un 11. maddesinin birinci
fıkrasındaki 'Bakanlar Kurulu tarafından Genel Müdür Yardımcıları
arasında atanan iki üye' ibaresi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinde
yer alan 'Bakanlar Kurulu tarafından atanan genel müdür yardımcısı
üyeler gerektiğinde Bakanlar Kurulu tarafından değiştirilebilir' hükümlerinin
iptali istenmektedir. 5767 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle 2954 sayılı Kanun'un 11.
maddesi değiştirilerek TRT Yönetim Kurulu Üyelerinin atanma şekilleri yeniden
düzenlenmiştir. Getirilen düzenleme ile Yönetim Kurulunun iki üyesinin Genel
Müdür Yardımcıları arasından, dört üyesinin ise Radyo ve Televizyon Üst
Kurulunca teklif edilen iki kat aday arasından Bakanlar Kurulu kararıyla
atanması öngörülmektedir. 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 1.
maddesinin değiştirilmeden önceki halinde ise, altı yönetim kurulu üyesinin
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından teklif edilen oniki aday arasından
Bakanlar Kurulu Kararı ile atanması kuralı getirilmişti. Yasa'nın aynı
maddesinde Yönetim Kurulu üyeliği görev süresinin dört yıl olduğu
belirtilmektedir. Anayasa'nın 133. maddesinin son fıkrasında 'Devletçe kamu tüzelkişiliği
olarak kurulan tek radyo ve televizyon kurumu ile kamu tüzelkişilerinden yardım gören
haber ajanslarının özerkliği ve yayınlarının tarafsızlığı esastır' hükmü yer
almaktadır. Anayasal bir ilke haline gelen TRT yayınlarının tarafsızlığı,
iktidarda bulunan siyasi parti dahil hiç kimseye bağlı olmamasını, hiçbir
kurumun ve kuruluşun yanında ve karşısında yer almamasını, eşitlik ilkesine ve
mesleğin evrensel kurallarına uygun bir yayıncılık faaliyeti sürdürmesini
gerekli kılmaktadır. TRT yayınlarının tarafsızlığı öteden beri, siyasi
partiler, haber örgütleri ve vatandaşlar arasında tartışılmakta, konu
güncelliğini sürdürmektedir. Bütçesi yurttaşların ödediği vergi niteliğindeki
kaynaklardan sağlanan TRT Kurumunun yaptığı yayınların ve verdiği hizmetlerin
vatandaşların haber alma özgürlüğü ile yakından ilgili olduğu bilinmektedir. 2954 sayılı Kanun'un 11. maddesinde TRT Yönetim Kurulunun, en
yüksek karar ve yönetim organı olduğu açıklanmıştır. Yayınların tarafsızlığı
Yönetim Kurulu'nun aldığı yönetsel kararlarla sağlanacaktır. Bu organın iktidarda bulunan siyasi partinin
etkilerine açık olması yayınların tarafsızlığını tartışmalı hale getirecektir. Maddede yapılan değişiklerle Genel Müdür dahil yedi yönetim kurulu
üyesinden üçünün doğrudan Bakanlar Kurulu tarafından atanması öngörülmüştür. Yasa'da
yönetim kurulu üyeliği görev süresinin dört yıl olduğu belirtilmiş ise de, maddenin
üçüncü fıkrasına ilave edilen cümle ile yönetim kuruluna atanan genel müdür yardımcılarının dört
yıllık süre sınırlamasına bağlı olmaksızın gerektiğinde Bakanlar Kurulu tarafından
değiştirilebileceği olanağı getirilmiştir. Bakanlar Kuruluna iki genel müdür yardımcısını doğrudan Yönetim
Kuruluna atama yetkisinin tanınması ve bunların değiştirilebilmesinin süre
kaydına bağlı olmaksızın Bakanlar Kurulunun takdirine bırakılması, bu üyelerin
tarafsız görev yapmasını etkileyecek bir olgudur. Diğer Yönetim Kurulu
üyelerinin de Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından teklif edilen iki kat
aday arasından Bakanlar Kurulu kararı ile atanması hususu da göz önüne
alındığında Kurumun siyasi iktidarın etkilerine açık hale geleceği kuşkusuzdur.
Nitekim kamuoyunda TRT yayınlarının tarafsızlığı konusunda yapılan güncel
tartışmalar da bu düşünceyi doğrulamaktadır. Açıklanan nedenlerle 2954 sayılı Kanun'un 11. maddesinde yapılan
değişiklerin Anayasa'nın 133. maddesine aykırı olduğu ve iptali gerektiği düşüncesiyle
çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Fettah
  OTO