ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2020/54 Karar Sayısı : 2022/165 Karar Tarihi : 29/12/2022 R.G.Tarih-Sayı :
27/7/2023-32261 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile
birlikte 135 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 5. maddesiyle
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 227/B
maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasının, B. 7. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 1. 229. maddesinin
değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin, 2. 229. maddesine
eklenen (3) numaralı fıkranın, C. 8. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin; 1. (3) numaralı
fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin, 2. (4) numaralı
fıkrasının, Ç. 9. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne
[20/4/2021 tarihli ve (73) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 25.
maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül
ettirilmiştir.] eklenen geçici 1. maddenin, D. 20. maddesiyle
ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine
eklenmesinin, E. 21. maddesiyle
6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde
Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1.
maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi
müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş
yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve Maliye
Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı
göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan
uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş
olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine
ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik
sınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih
dahil)…” şeklinde değiştirilmesinin, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 13.,
20., 35., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ
İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME
KURALLARI A. İptali İstenen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Kuralları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep
edilen kuralların da yer aldığı ; 1. 5. maddesi ile
( 1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen
(3) numaralı fıkrası şöyledir: “ (3) Mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük
hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi
uyarınca Teftiş Başkanı, Bakanlık Rehberlik ve Teftiş Başkanına; Teftiş Başkan
Yardımcısı, Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısına denktir. ” 2. 7. maddesi ile ( 1) numaralı CBK’nın 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrası şöyledir: “ (2) Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı, Kurul
Başkanı, Kurul Başkan Yardımcıları ve Hazine Kontrolörleri (Hazine
Başkontrolörleri, Hazine Kontrolörleri ile Stajyer Hazine Kontrolörleri)’nden
oluşur. Bakanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi
uyarınca Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebilir. ” 3. 7.
maddesi ile ( 1) numaralı CBK’nın 229. maddesine
eklenen (3) numaralı fıkra şöyledir: “ (3) Mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer
özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu
maddesi uyarınca Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkan Yardımcısı, Vergi Denetim
Kurulu Başkan Yardımcısına denktir. ” 4. 8. maddesi ile
( 1) numaralı CBK’ya eklenen 238/A maddesinin (3) ve (4)
numaralı fıkraları şöyledir: “ (3) Kurul, görevleri ile ilgili olarak gerekli olan
bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkilidir.
Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları bu bilgileri
vermekle yükümlüdürler. Bu şekilde elde edilen bilgilerden vergi
mahremiyeti kapsamında olanların gizliliğine uyulur. Kurulun Başkan ve üyeleri
ile Kurulda görevlendirilen personel, görevlerini yerine getirmeleri sırasında
edindikleri, kamuya, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan
bilgileri, kişisel verileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konuda
mevzuat gereği yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamaz, kendilerinin
veya üçüncü kişilerin yararına kullanamaz. Bu yükümlülük görevden
ayrılmalarından sonra da devam eder. “ (4) Mükellef Haklan Kurulu Başkan ve üyelerine bu
görevleri sebebiyle, ayda dört toplantıyı geçmemek üzere her toplantı günü için
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesi uyarınca (3.000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda
Bakanlık bütçesinden huzur hakkı ödenir. ” 5. 9. maddesi ile
(1) numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [(73)
numaralı CBK’nın 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm
şeklinde teselsül ettirilmiştir.] eklenen
geçici 1. madde şöyledir: “ GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 228 inci maddesinde belirtilen daire başkanlıklarının kurulacağı
tarihe kadar, daha önce bu görevleri yürütmekte olan grup başkanlıkları
faaliyetlerine devam eder. Söz konusu daire başkanlıklarının kurulduğu tarih
itibarıyla, Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlıklarında görev
yapanlar Denetim Daire Başkanlıklarında; Büyük Ölçekli Mükellefler Grup
Başkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve Örtülü
Sermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığında
görev yapanlar Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, Vergi İadeleri
Denetim Daire Başkanlığı ve Sektörel Denetim Daire Başkanlıklarında Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığınca görevlendirilir. (2) Vergi Müfettişlerinin görev yapacağı daire
başkanlıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesine ilişkin bu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 228 inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan hükmün
uygulanması ile ilgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar Vergi Denetim
Kurulu Başkanlığı, Denetim Daire Başkanlığında görev yapan Vergi Müfettişlerini
ihtiyaç duyulan denetim kapasitesine göre anılan maddenin ikinci fıkrasında
sayılan diğer daire başkanlıklarında görevlendirmeye yetkilidir. (3) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 228 inci
maddesinde belirtilen yönetmelikler en geç bir yıl içerisinde yürürlüğe
konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar, mevcut düzenlemelerin
anılan maddeye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. (4) Mevzuatta Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına ilişkin;
grup başkanlıklarına yapılan atıflar daire başkanlıklarına, grup başkanına
yapılan atıflar daire başkanına yapılmış sayılır. ” 6. 20. maddesi ve
ekli liste şöyledir: “ MADDE 20- Ekli listede yer alan kadrolar ihdas
edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiştir. ” LİSTE KURUMU : HAZİNE VE
MALİYE BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Risk Analizi Genel Müdürü 1 1 GİH Teftiş Başkan Yardımcısı 1 3 GİH Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkan Yardımcısı 1 3 GİH Genel Müdür Yardımcısı 1 3 GİH Daire Başkanı 1 50 TOPLAM 60 KURUMU : KÜLTÜR VE
TURİZM BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Bilgi Teknolojileri Genel Müdürü 1 1 GİH Genel Müdür Yardımcısı 1 3 GİH Daire Başkanı 1 6 TOPLAM 10 7 . 21. maddesiyle
6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının ibare değişikliği
yapılan birinci cümlesi şöyledir: “ Hazine ve
Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında
başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında
bulunanlardan uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını
ihraz etmiş olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve
ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine
kontrolörü kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden
önce Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp
yeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih
dahil) durumlarına uygun hazine ve maliye başmüfettişi, hazine
ve maliye müfettişi ya da hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarına
doğrudan Hazine ve Maliye Bakanınca atanabilirler. ” B. İlgili Görülen Kanun Hükmü ile Kanun Hükmünde
Kararname Kuralları 1. 14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi şöyledir: “ Uzman istihdamı Ek Madde 41- (Ek:
11/10/2011 – KHK-666/3 md.) (Değişik fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi
kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez
teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve
kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı
istihdam edilebilir. Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede
sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) en
az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme,
iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca
yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans
eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da
bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya
yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır. Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile
alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı
ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla
belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı
sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı
derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı
duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama
yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması
hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen
kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre
yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş
puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda
belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav,
adayların; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve
muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin
mesleğe uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel yetenek ve genel kültürü, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek
suretiyle gerçekleştirilir. Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi
için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar
puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.
Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.
Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden
oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz
tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş
olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş
sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın
isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı
duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere
komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir
liste belirlenerek ilan edilir. Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve
istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları
uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla,
yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini
sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez
hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik
sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli
Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı
için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul
edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik
sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda
başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti
olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı
verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa
hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı
gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil
yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler
ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar. Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları,
yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile uzman ve
uzman yardımcılarıyla ilgili diğer hususlar, Devlet Personel Başkanlığının
görüşü alınarak kurumlarınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarda
yer alan hükümler, 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının
(11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkez
teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
İdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzman yardımcıları ile 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde yer alan düzenleyici
ve denetleyici kurumların uzman ve uzman yardımcıları hakkında da uygulanır. (Değişik fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman
yardımcıları bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarında bulunan uzman ve uzman
yardımcıları için mevzuatında öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar
ile 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı
bendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar. (Ek fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman
yardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde
öngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul
ve esaslar çerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve
soruşturma yaptırılabilir. Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için
gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği
takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde
denetimle görevli uzman ve uzman yardımcılarına göstermek, sayılmasına ve
incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Araştırma, inceleme, analiz, teftiş,
denetim, inceleme ve soruşturma ile görevli uzman ve uzman yardımcıları,
görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı
derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve
belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine
getirilmesi zorunludur. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme
ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır.
Bunların görevlendirme ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar Devlet Personel
Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir. ” 2. 27/6/1989
tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin; a. Ek 29. maddesi
şöyledir: “ Huzur hakkı Ek Madde 29- (Ek:
2/7/2018- KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının
teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi ve
gösterge rakamı belirlenmesi kaydıyla, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye
kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda
görev alanlara, ayda dörtten fazla olmamak üzere her bir toplantı için (1000)
ila (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda
bulunacak miktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaksızın
huzur hakkı ödenir. Gösterge rakamları Cumhurbaşkanınca üç katına kadar
artırılabilir. ” b. Ek 30. maddesi
şöyledir: “ Unvan itibarıyla ilk kez ihdas edilen kadro ve
pozisyonlara karşılık belirlenmesi Ek Madde 30- (Ek:
2/7/2018- KHK-703/178 md.) Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle unvan itibarıyla ilk
kez ihdas edilen kadro veya pozisyonların, mevzuatta yer alan kadro veya
pozisyonlardan hangisine mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük
hakları bakımından karşılık geldiği Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde
gösterilir. İhdas edilen kadro veya pozisyonlarda bulunanlara, karşılık
gösterilen kadro veya pozisyonda bulunan emsali personele mali ve sosyal hak ve
yardımlar ile diğer özlük hakları kapsamında yapılan ödemeler aynı usul ve
esaslar çerçevesinde ödenir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA , Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAĞCI ’nın
katılımlarıyla 25/6/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma
talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak
YILMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK
kuralları ve ilgili görülen
kanun hükmü ile kanun hükmünde kararname (KHK) kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa
kuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi
ve Yargısal Denetimi 3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve
yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.
Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde
öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci ila
dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun
ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci
Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması
gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi
durumunda ise bu defa CBK’ların içerik
yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13;
E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25,
11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). B. CBK’nın 5. maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 227/B
Maddesinin Değiştirilen (3) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 4. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin mali
ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının münhasıran kanunla
düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın
6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 5. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş
ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan
fıkra kapsamında yapılacaktır. 6. Kural m ali, sosyal
hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30.
maddesi uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı t eftiş başkanının bakanlık rehberlik ve teftiş başkanına;
teftiş başkan yardımcısının ise vergi denetim kurulu başkan yardımcısına denk olduğunu düzenlemektedir. 7. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde
yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yer
alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesinde
ise münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı
hüküm altına alınmıştır. 8. Anayasa Mahkemesi; memurlar ve diğer kamu
görevlilerinin mali ve sosyal haklarıyla ilgili hükümlerin mülkiyet hakkına
ilişkin düzenleme içerdiğine, özlük işlerinin de Anayasa’nın 128. maddesi
gereğince kanunla düzenlenmesi gerektiğine, bu nedenle bu hususların
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri
uyarınca CBK ile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123,
K.2022/138, 9/11/2022, §§ 74-79). Dava
konusu kuralda da teftiş başkanı ve başkan
yardımcılarının mali ve sosyal haklarıyla diğer özlük işlerine ilişkin
düzenlemeye yer verildiğinden anılan karardan ayrılmayı gerektiren bir durum
bulunmamaktadır. 9. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.
İptali gerekir. Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca
konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine
aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. C. CBK’nın 7. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 229.
Maddesinin Değiştirilen (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesinin İncelenmesi 1. Anlam ve Kapsam 10. Kuralda Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı KHK’nın
ek 24. maddesi uyarınca hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdam
edilebileceği hüküm altına alınmıştır. 11. Kuralın atıfta bulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24.
maddesinin birinci fıkrasında bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve
kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin CBK’larda öngörülmesi kaydıyla
bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör,
aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer
yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebileceği düzenlenmiştir. 12. Anılan maddenin ikinci fıkrasında merkez teşkilatına
ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında 657 sayılı Kanun’un
ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı
hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı
belirtilmiştir. Söz konusu Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci fıkrasında uzman
yardımcılığına atanabilmek için gerekli şartlar belirlenmiş, üçüncü fıkrasında
uzman yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı düzenlenmiş,
beşinci fıkrasında uzman yardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmış olma
ve hazırlayacakları uzmanlık tezinin kabul edilmesi şartıyla yeterlik sınavına
girmeye hak kazanacakları kurala bağlanmıştır. 13. 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin üçüncü
fıkrasında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler
hakkında 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü
fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve
sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrada yer alan hükümlerin kıyasen
uygulanacağı hükme bağlanmıştır . 14. Anılan KHK’nın ek 24. maddesinin dördüncü fıkrasında
bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilave
süre içerisinde tezlerini sunmayan ya da ikinci defa hazırladıkları tezleri de
kabul edilmeyenlerin ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını
kullanmayanların yardımcı ya da stajyer unvanını kaybedecekleri ve kurumlarında
durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanacakları düzenlenmiştir. 15. KHK’nın ek 24. maddesinin altıncı fıkrasında bu madde
kapsamında istihdam edilecek personelin mesleğe alınması, yetiştirilmesi,
yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi
hâlinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer
hususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür. 16. Kuralın atıfta bulunduğu KHK’nın ek 24. maddesinde
bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında denetçi veya denetçi
yardımcısı istihdam edilebilmesi anılan kurumların teşkilatlanmasına ilişkin
CBK’larda bu hususun öngörülmüş olması şartına bağlanmıştır. Dava konusu
kuralla söz konusu maddede belirtilen usul ve esaslara göre Hazine ve Maliye
Bakanlığında KHK’nın ek 24. maddesine göre hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü
istihdam edilmesine imkân tanınmıştır. 2. İptal Talebinin Gerekçesi 17. Dava dilekçesinde özetle; istihdam işleminin Anayasa’nın
70. maddesinde düzenlenen kamu hizmetine girme hakkı kapsamında olduğu, bu hakkın
Anayasa'da siyasi haklar ve ödevler başlığı altında düzenlenmiş olması sebebiyle
CBK ile düzenlenemeyecek yasak alanda kaldığı, ayrıca anılan personelin niteliklerinin, görev
ve yetkilerinin, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin Anayasa’nın 128.
maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 18. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş
ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan
fıkra kapsamında yapılacaktır. 19. Anayasa Mahkemesinin 9/11/2022
tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı kararında belirtildiği üzere personel
istihdamı idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup idarenin kuruluş ve
görevlerinin bir parçasını teşkil etmektedir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 55). 20. Kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı KHK’nın
ek 24. maddesine göre hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdam edilebilmesine
imkân sağlayan bir düzenleme getirildiği gözetildiğinde kuralın yürütme
yetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır. 21. Kural Anayasa’nın CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer
alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan
siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir. 22. Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında
bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı
ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenleme
yapılmasına açıkça izin verilmiştir. 23. Personel istihdamı ile teşkilat arasında yakın bir
ilişki olup istihdam hususu düzenlenmeden bir bakanlığın teşkilatlanmasından
söz edilemeyeceğinden bakanlık ve bağlı
kuruluşlarında personel istihdamıyla ilgili düzenlemelerin de Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca CBK ile yapılması mümkündür (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2018/123,
K.2022/138, 9/11/2022, § 58). Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 106. maddesiyle bağlantılı olarak
104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü de
bulunmamaktadır. 24. Dava konusu CBK kuralının atıfta
bulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinde “ Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve
kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde
öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen,
denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı,
denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir. ” denilerek bu madde uyarınca personel istihdam edilmesi CBK’da
öngörülme şartına bağlanmıştır. Diğer bir ifadeyle 375 sayılı KHK’nın ek 24.
maddesi Hazine ve Maliye Bakanlığında hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü
istihdamına yönelik doğrudan bir düzenleme öngörmemektedir. Bu itibarla kuralın
kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır. 25. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe
katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi
nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir. 27. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuki
güvenliği sağlayan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 28. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
belirliliktir. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş
anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesinde
asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk
düzeninde öngörülebilir olmasıdır. 29. Dava konusu kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığında hazine
kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdamına
ilişkin usul ve esaslar hakkında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesine atıf
yapılmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuralda düzenlemeye konu olan bu alanda
hukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin gereği
olarak kurallaştırmanın yapıldığından söz edilebilmesi için kuralın atıfta
bulunduğu KHK hükmünde anılan personelin istihdamına ve bununla bağlantılı olarak
hukuki statülerine ilişkin temel ilkelerin hem
kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer
vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiş
olması gerekir. 30. Bu bağlamda söz konusu KHK’nın ek 24. maddesinde
anılan madde kapsamında personel istihdamına ilişkin usul ve esasların açık,
net, anlaşılır, uygulanabilir
ve nesnel şekilde saptanmış olduğu
görüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir. 31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin
reddi gerekir. D . CBK’nın 7. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 229. Maddesine
Eklenen (3) Numaralı Fıkranın İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 32. Dava dilekçesinde özetle; CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B
maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasına yönelik gerekçelerle kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 33. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş
ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan
fıkra kapsamında yapılacaktır. 34. Kural m ali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları
bakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesi uyarınca hazine kontrolörleri kurulu
başkan yardımcısının vergi denetim kurulu başkan yardımcısına denk olduğunu
düzenlemektedir. 35. CBK’nın
5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasının Anayasa’ya uygunluk
denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural yönünden de
geçerlidir. 36. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.
İptali gerekir. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca
konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleri
açısından incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural, konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine
aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. E. CBK’nın 8. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen
238/A Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasının Birinci ve İkinci Cümlelerinin
İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 37. Dava dilekçesinde özetle; Hazine ve Maliye Bakanlığı
bünyesinde kurulan ve istişari nitelikte bir kurul olan Mükellef Hakları
Kurulunun kamu kurumu niteliğinde olmaması sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarının
bilgi istemesi biçimindeki bir devlet yetkisini kullanamayacağı, diğer yandan
anılan Kurulun faaliyet alanıyla ilgili bilgi ve belgelerin kişisel veri
niteliği taşıyacağı açık olduğundan temel hak ve özgürlükleri ilgilendiren bu
alana ilişkin düzenlemelerin CBK ile yapılamayacağı, kişisel verilerin ancak
kanunda öngörülen hâllerde işlenebileceği, kişisel verilerin korunmasını isteme
hakkına sağlanan anayasal güvencenin yaşama geçirilebilmesi için bu hakkı
ilgilendiren yasal düzenlemelerin açık, anlaşılabilir ve söz konusu hakkın
kullanılabilmesine elverişli olması gerektiği, kuralla öngörülen düzenlemenin ise
sadece bilgilerin istenmesini ve kamu kurum ve kuruluşlarının buna uymakla
yükümlü olduğunu öngördüğü ancak bunun hangi esaslara göre yapılacağını
düzenlemediği gibi kişisel verilerin toplanması, saklanması, işlenmesi
konularına ilişkin de herhangi bir güvence içermediği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 8., 13., 20. ve 104.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 38. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8., 13. ve 20. maddelerine
de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki
kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu
husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 39. (1) numaralı CBK’nın 238/A maddesinin (1) numaralı
fıkrasında mükellef haklarının korunmasına yönelik temel ilke ve kuralları
belirlemek, bu ilke ve kuralların benimsenmesi ve uygulanmasını sağlamak,
mükellef haklarına yönelik başvuruları değerlendirmek ve Hazine ve Maliye
Bakanlığına önerilerde bulunmak üzere Mükellef Hakları Kurulunun kurulacağı
belirtilmiştir. 40. Anılan maddenin (3) numaralı fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinde Mükellef Hakları Kurulunun, görevleri ile ilgili olarak
gerekli olan bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkili
olduğu; kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bu
bilgileri vermekle yükümlü oldukları hükme bağlanmış olup söz konusu cümleler
dava konusu kuralları oluşturmaktadır. 41. Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyecek konular Anayasa’nın
İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi
hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler olarak
belirtilmiştir. 42. Kişisel verilerin korunması hakkı
Anayasa’nın 20. maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlanmıştır. Anılan
maddenin üçüncü fıkrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin
korunmasını isteme hakkına sahip olduğu ifade edilmiş; kişisel verilerin ancak
kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği, kişisel
verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceği
belirtilmiştir. Buna göre Anayasa’nın anılan maddesinde düzenlenen ve “ Kişinin
Hakları ve Ödevleri ” başlıklı İkinci Bölümü’nde yer alan kişisel verilerin
korunması hakkına ilişkin olarak CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir. 43. Mükellef Hakları Kurulunun CBK’nın 238/A maddesinin
(1) numaralı fıkrasında düzenlenen görev ve yetki alanı dikkate alındığında söz
konusu görev ve yetkilerin kullanımının önemli ölçüde, belirli verilerin
işlenmesi ile buna ilişkin iş ve işlemlerin yerine getirilmesini de
gerektirdiği anlaşılmaktadır. 44. Diğer yandan anılan maddenin dava konusu kuralların
da yer aldığı (3) numaralı fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümlelerinde, bu
şekilde elde edilen bilgilerden vergi mahremiyeti kapsamında olanların
gizliliğine uyulacağının, Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyeleri ile
Kurulda görevlendirilen personelin görevlerini yerine getirmeleri sırasında
edindikleri, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan bilgileri,
kişisel verileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri bu konuda mevzuat
gereği yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamayacaklarının belirtilmiş
olması karşısında dava konusu kurallar kapsamında istenmesi ve kamu kurum ve
kuruluşları tarafından da verilmesi öngörülen bilgilerin kişisel nitelikteki
verileri de içerdiği açıktır. 45. Bu itibarla kural, kişisel verilere ilişkin bir
düzenleme niteliğinde olup CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde
kalmaktadır (benzer yöndeki karar için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138,
9/11/2022, §§ 119-124). 46. Açıklanan nedenlerle kural,
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır.
İptali gerekir. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca anılan fıkranın
birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir. Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal
edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. F. CBK’nın 8. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen
238/A Maddesinin (4) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 47. Dava dilekçesinde özetle; kuralın CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B
maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasına yönelik gerekçelerle münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken alana ilişkin olduğu, ayrıca huzur hakkı adı
altında yapılan ödemelerin mülk teşkil etmesi, dolayısıyla mülkiyet hakkına
ilişkin olması sebebiyle CBK ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 8., 35., 104. ve 128.
maddelerine aykırı olduğu iddia edilmektedir. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 48. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın 8., 35. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş
ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra
kapsamında yapılacaktır. 49. Kural, Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyelerine
bu görevleri sebebiyle ayda dörtten fazla olmamak kaydıyla her bir toplantı
için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda
bulunacak miktarda huzur hakkı ödenmesini öngörmektedir. 50. Anayasa
Mahkemesi kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı KHK’nın ek 29. maddesi
kapsamında huzur hakkı ödenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla
yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı
hususunu daha önce değerlendirmiştir. Bu kapsamda söz konusu ödemelerin ekonomik
değer ifade ettiğinden Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde yer alan 35. maddesinde güvenceye bağlanan
mülkiyet hakkıyla ilgili olduğuna, dolayısıyla buna yönelik düzenlemelerin Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile
düzenlenemeyecek yasak alanda kaldığına hükmetmiştir (AYM, E.2018/123,
K.2022/138, 9/11/2022, §§161-166). 51. Mükellef
Hakları Kurulunun başkan ve üyelerine yapılacak huzur hakkı ödemelerine ilişkin
düzenleme öngören dava konusu kural yönünden, belirtilen karardan ayrılmayı
gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 52. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali
gerekir. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından
yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri açısından
incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural, konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı
görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. G. CBK’nın 9. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın Altıncı
Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [(73)
numaralı CBK’nın 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm
şeklinde teselsül ettirilmiştir.] Eklenen Geçici 1. Maddenin İncelenmesi 1. Anlam ve Kapsam 53. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (1) numaralı CBK’nın
219. maddesinde Hazine ve Maliye Bakanlığındaki hizmet birimlerinden biri
olarak sayılmıştır. Anılan CBK’nın “ Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı ”
başlıklı 228. maddesinin ilk hâlinde Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının grup
başkanlıkları şeklinde teşkilatlanması öngörülmekte iken (60) numaralı CBK’nın
6. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinde yapılan değişikliklerle adı
geçen Başkanlığın daire başkanlıkları biçiminde teşkilatlanması öngörülmüştür.
Bu kapsamda (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinin (1) numaralı fıkrasında Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığının doğrudan bakana bağlı olarak başkan, başkan
yardımcıları ve daire başkanları ile vergi müfettişlerinden oluşacağı
belirtilmiş; (2) numaralı fıkrasında Kurula
verilen görevlerin yerine getirilmesinde sektörel ve fonksiyonel uzmanlaşma ile
iş bölümünün sağlanması amacıyla uygun görülen yerlerde bakan onayı ile
doğrudan başkanlığa bağlı olmak üzere a) Denetim, b) Vergi Kaçakçılığı
Denetim, c) Vergi İadeleri Denetim ve d) Sektörel Denetim Daire
Başkanlıklarının kurulabileceği hükme bağlanmıştır. 54. Diğer yandan anılan maddenin (60) numaralı CBK’nın 6.
maddesiyle ibare değişikliği yapılan (5) numaralı fıkrasında vergi incelemesine
yetkili olanlar tarafından yapılacak tam ve sınırlı vergi incelemelerinin
kapsamı, vergi incelemesine tabi tutulma bakımından birinci sınıf tüccarların
yıllık iş hacimleri, aktif ve öz sermaye büyüklükleri, bulundukları sektörler ve
inceleme konuları esas alınarak gruplara ayrılması ve yapılacak bu gruplamaya
bağlı olarak vergi incelemesine alınma bakımından asgari süreler getirilmesi
ile bu hususlara dair diğer usul ve esasların, aynı CBK’nın 6. maddesiyle
eklenen (6) numaralı fıkrasında vergi müfettişlerinin görev yapacakları daire
başkanlıklarının belirlenmesine ve değiştirilmesine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle
belirleneceği hüküm altına alınmıştır. (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinin
(60) numaralı CBK’nın 6. maddesiyle eklenen (7) numaralı fıkrasında da vergi
inceleme görevlerinin yürütülmesinde uygulama birliğini sağlamak ve mevzuat
hükümlerinin uygulanmasına ilişkin ortaya çıkan tereddütlü hususları gidermek
amacıyla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına görüş bildirmek üzere Danışma
Komisyonu kurulabileceği belirtilmiş, Danışma Komisyonunun oluşturulması ile
çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür. 55. (1) numaralı
CBK’nın dava konusu geçici 1. maddesinde, 228. maddede yapılan değişikliklerle Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığının grup başkanlıkları yerine daire başkanlıkları
şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan daire
başkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerin
belirlenmesine yönelik usul ve esaslar ile geçiş hükümlerine yer verilmiştir. 56. Bu kapsamda kuralın (1) numaralı fıkrasında (1)
numaralı CBK’nın 228. maddesinde belirtilen daire başkanlıklarının kurulacağı
tarihe kadar daha önce bu görevleri yürütmekte olan grup başkanlıklarının
faaliyetlerine devam edeceği; söz konusu daire başkanlıklarının kurulduğu tarih
itibarıyla Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlıklarında görev
yapanların Denetim Daire Başkanlıklarında; Büyük Ölçekli Mükellefler Grup
Başkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve Örtülü
Sermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığında
görev yapanların Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, Vergi İadeleri
Denetim Daire Başkanlığı ve Sektörel Denetim Daire Başkanlıklarında Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığınca görevlendirileceği hükme bağlanmıştır. 57. Kuralın (2) numaralı fıkrasında vergi müfettişlerinin
görev yapacağı daire başkanlıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesine ilişkin
olarak bu CBK’nın 228. maddesinin (6) numaralı fıkrasında yer alan hükmün
uygulanması ile ilgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar Vergi Denetim
Kurulu Başkanlığının Denetim Daire Başkanlığında görev yapan vergi
müfettişlerini ihtiyaç duyulan denetim kapasitesine göre anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında sayılan diğer daire
başkanlıklarında görevlendirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir. 58. Kuralın (3) numaralı fıkrasında (1) numaralı CBK’nın
228. maddesinde belirtilen yönetmeliklerin en geç bir yıl içinde yürürlüğe
konulması, bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut düzenlemelerin
anılan maddeye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunması
öngörülmüştür. 59. Kuralın (4) numaralı fıkrasında da mevzuatta Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığına ilişkin olarak grup başkanlıklarına yapılan
atıfların daire başkanlıklarına, grup başkanına yapılan atıfların daire
başkanına yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır. 2. İptal Talebinin Gerekçesi 60. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin
görevlendirilmelerine ilişkin düzenlemelerin Anayasa’nın münhasıran kanunla
düzenlenmesini öngördüğü konulardan olduğu, 375 sayılı KHK’nın ek 32. maddesinde
vergi müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları,
yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yer
değiştirmelerine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesinin
öngörüldüğü, kuralda öngörülen düzenleme uyarınca aynı konuda birden fazla
yönetmelikle düzenleme yapılması söz konusu olacağından hukuki belirsizlik oluşacağı
belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 7., 8.,11., 104. ve 128. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu
Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 61. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 128.
maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu
bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 62. Hazine ve Maliye Bakanlığının hizmet birimlerinden
biri olan Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının
daire başkanlıkları şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni
oluşturulan daire başkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda
görevlendirileceklerin belirlenmesine yönelik usul ve esasları belirleyen
dolayısıyla idarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenleme getiren kuralın yürütme
yetkisine ilişkin olduğu açıktır. 63. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyeceği belirtilen Anayasa’nın
İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi
hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlere ilişkin
bir düzenleme içermemektedir. 64. Anayasa’nın 123.
maddesinin birinci fıkrasında “ İdare, kuruluş
ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. ” denilmiştir. Anayasa’nın
anılan maddesinde düzenlenen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve
organlarının kanunla düzenlenmesini gerekli kılar. Ancak Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasında da “ Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra
teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir. ”
denilmek suretiyle bakanlıkların teşkilat yapısı ile ilgili hususlar yönünden
CBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izin verilmiştir. Bakanlıkların teşkilat
yapılarının yeniden düzenlenmesi çerçevesinde oluşturulan yeni birimlerin
faaliyete geçirilmesi ve burada görevlendirilecek kamu görevlilerinin
belirlenmesi ile ilgili hususlar da teşkilat yapısının düzenlenmesinin bir
sonucu olduğundan kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasıyla
bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı
bir yönü bulunmamaktadır. 65. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça
düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 66. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.
Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 67. Kuralda, Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığının grup başkanlıkları yerine daire başkanlıkları
şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan daire başkanlıklarının
faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerin
belirlenmesine yönelik usul ve esasların herhangi
bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekilde
saptanmış olduğu görüldüğünden dava konusu kural, bu yönüyle bir belirsizlik
içermemektedir. 68. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin
reddi gerekir. H. CBK’nın 20. Maddesiyle Ekli Listede Yer Alan
Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel’in İlgili
Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 69. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü içinde yer alan, genel idare
esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin kadrolarının ihdasına ve
iptaline ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla
düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisinin
anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız,
esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumun
yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile
kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104.
ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 70. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6.,
7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki
inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 71. Kural, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve
Turizm Bakanlığına ilişkin
olarak bir kısım kadronun ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı
Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir. 72. Anayasa Mahkemesi bakanlıkların
kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının
konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha
önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda bakanlıkların
kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme
yetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra
teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.” şeklindeki
hükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8,
K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-23; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§
18-24; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-26). 73. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm
Bakanlığına kadro ihdas edilmesini öngören, dolayısıyla anılan bakanlıkların
teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden,
belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 74. Bu itibarla kural,
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü
cümlelerine aykırı bir düzenleme içermemektedir. 75. Diğer yandan kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça
düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 76. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe
katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 77. Kuralla Hazine ve
Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığının merkez teşkilatlarında yer alan kadrolar ihdas edilmiştir.
İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekilde
düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık
bulunmamaktadır. 78. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. I. CBK’nın 21. Maddesiyle (43) Numaralı CBK’nın Geçici 1.
Maddesinin Birinci Fıkrasının Birinci Cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi
müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş
yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” Bölümünün “Hazine ve Maliye
Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı
göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan
uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş olanlardan
Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü kadrolarında
bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve Maliye
Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavında
başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve
Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında
bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dahil)…” Şeklinde Değiştirilmesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 79. Dava dilekçesinde özetle; Hazine ve Maliye
Bakanlığında genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden çeşitli statüdeki kamu personelinin
atanmasına ilişkin düzenleme getiren kuralın münhasıran kanunla düzenlenmesi
gereken bir alana ilişkin olduğu, belirlilik içermediği belirtilerek
Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6.,7., 8., 11. 104. ve 128. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 80. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,
8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya
ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında
yapılacaktır. 81. Kural, Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi
başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak
kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun
görülenlerin, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş
olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin, hazine kontrolörü
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin ve 2/11/2011 tarihinden önce
Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp
yeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan (43) numaralı CBK’nın geçici 1.
maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin
31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) durumlarına uygun hazine ve maliye
başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ya da hazine ve maliye müfettiş
yardımcısı kadrolarına doğrudan hazine ve maliye bakanınca atanabileceğini
öngörmektedir. 82. Anayasa'nın 128. maddesinde devletin kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ifade edilmiş;
memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük
işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. 83. H azine ve maliye
başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ile hazine ve maliye müfettiş
yardımcısı kadrolarında istihdam edilen
personelin genel idari esaslara göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevleri yerine getirdikleri, dolayısıyla Anayasa’nın 128.
maddesi anlamında kamu görevlisi sıfatına sahip oldukları hususunda
tereddüt bulunmamaktadır. 84. Anayasa’nın 128. maddesine göre memurlar ve diğer
kamu görevlilerinin atanmalarının kanunla düzenlenmesi gerekmekte olup kuralla h azine ve maliye başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi
ile hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarına atanabilme şartlarına yönelik bir düzenleme
öngörülmektedir. 85. Bu itibarla
Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir
konuda düzenleme yapan kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırı olduğu anlaşılmaktadır. 86. Açıklanan
nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine
aykırıdır. İptali gerekir. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu
bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleri
açısından incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural, konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı
görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 87. Anayasa’nın 153.
maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal
kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken
hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca
kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden
başlayarak bir yılı geçemez . ” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa
Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde Resmî
Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği
tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 88. (60)
numaralı CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin
değiştirilen (3) numaralı fıkrasının, 7. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 229.
maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın, 8. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya
eklenen 238/A maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümleleri
ile (4) numaralı fıkrasının, 21. maddesiyle (43) numaralı CBK’nın geçici 1.
maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi
müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş
yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve Maliye
Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı
göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan
uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş
olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine
ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik
sınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih
dahil)…” şeklinde değiştirilmesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek
nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun
doldurulabilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gerekli
düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara, cümlelere ve bölüme
ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak
dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 89. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların uygulanmaları
hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 1. 5. maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 227/B maddesinin değiştirilen (3)
numaralı fıkrasına, 2. 7. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 229. maddesine eklenen (3) numaralı fıkraya, 3. 8. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci ve
ikinci cümleleri ile (4) numaralı fıkrasına, 4. 21. maddesiyle 6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının
birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve Maliye
Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı
göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan
uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi
ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı
kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi
müfettişi unvanını ihraz etmiş olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez,
bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun
görülenler, hazine kontrolörü kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve
2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer
kontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili
ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020
tarihine kadar (bu tarih dahil)…” şeklinde değiştirilmesine, yönelik
iptal hükümlerinin yürürlüğe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu fıkralara,
cümlelere ve bölüme ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE, B. 1. 7. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci
cümlesine, 2. 9. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne (20/4/2021 tarihli ve (73)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm
nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül ettirilmiştir) eklenen geçici 1.
maddeye, 3. 20. maddesiyle ekli Liste’de yer alan kadroların ihdas
edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)
numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)
Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesine, yönelik iptal talepleri
29/12/2022 tarihli ve E.2020/54, K.2022/165 sayılı kararla reddedildiğinden, bu
maddeye, cümleye ve eklemeye ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin
REDDİNE, 29/12/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI. HÜKÜM 17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 5. maddesiyle
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 227/B
maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü
fıkrası ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , B. 7. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 1. 229. maddesinin
değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin; a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, 2. 229. maddesine
eklenen (3) numaralı fıkranın konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , C. 8. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin; 1. (3) numaralı
fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya
aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, iptal hükümlerinin Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , 2. (4) numaralı
fıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , Ç. 9. maddesiyle
(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın Yedinci
Bölümü’ne (20/4/2021 tarihli ve (73) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül
ettirilmiştir) eklenen geçici 1. maddenin; 1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, D. 20. maddesiyle
ekli Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine
eklenmesinin, 1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, E. 21. maddesiyle
6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde
Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1.
maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi
müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş
yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve Maliye
Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı
göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan
uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş
olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü kadrolarında
bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve Maliye
Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavında
başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve
Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında
bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dahil)…” şeklinde değiştirilmesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , 29/12/2022 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin (CBK); (a) 7. maddesiyle değiştirilen (1) numaralı CBK’nın 229.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin, (b) 9. maddesiyle (1)
numaralı CBK’nın altıncı kısmının yedinci bölümüne eklenen geçici 1. maddenin
ve (c) 20. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek (2)
numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmesinin konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. A. (1) Numaralı CBK’nın 229.
Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesi 2. Dava konusu kural, Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) ek 24. maddesi uyarınca hazine kontrolörü ve
stajyer hazine kontrolörü istihdam edilebileceğini öngörmektedir. 3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci
cümlesinde Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer
alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi
haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Aynı fıkranın
üçüncü cümlesi uyarınca da Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen
konularda CBK çıkarılamaz. 4. Dava konusu kural, atıf yoluyla, bir yandan Bakanlıkta istihdam
edilebilecek hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörünün mesleğe giriş
şartlarına ve niteliklerine , diğer yandan da bunların atanmalarına ilişkin hususları düzenlemektedir. 5. Bu haliyle kural, Anayasa’nın 70. maddesinde güvenceye alınan
kamu hizmetine girme hakkına ilişkin olarak yasak alanda düzenleme yapmaktadır.
Aynı şekilde Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin kadrolarına,
niteliklerine ve atanmalarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi gerektiği
halde dava konusu CBK hükmü bu konuları da düzenlemektedir. Dolayısıyla kural
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine
aykırıdır (aynı yönde muhalefet şerhimiz için bkz. AYM,
E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, Karşıoy Gerekçesi, §§ 13-19). B. (1) Numaralı CBK’nın Altıncı Kısmının
Yedinci Bölümüne Eklenen Geçici 1. Madde 6. Dava konusu geçici madde, yapılan
değişiklik kapsamında yeni daire başkanlıkları kuruluncaya kadar ve kurulduktan
sonra grup başkanlıklarında görev yapanların ve vergi müfettişlerinin
görevlendirilmelerine ilişkin hükümler ile yönetmelik ve atıflara ilişkin diğer
hususları düzenlemektedir. 7. Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin görevlendirilmelerine ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi gerekir.
Bu konuların CBK ile düzenlenmesi Anayasa’nın 104. maddesinin üçüncü cümlesine
aykırılık teşkil etmektedir. C. Kadro İhdasına İlişkin Düzenleme 8. CBK’nın dava konusu 20. maddesi Hazine ve Maliye Bakanlığı ile
Kültür ve Turizm Bakanlığına ait ekli listede yer alan kadroların ihdas
edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine
eklenmesini öngörmektedir. 9. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin
muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro
ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet
hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.
Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil
eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi , §§
14-36). Aynı gerekçelerle, kadro ihdasına ilişkin dava konusu CBK kuralı da
Anayasa’ya aykırıdır. 10. Yukarıda (A), (B) ve (C) başlıkları altında açıklanan
gerekçelerle dava konusu kuralların konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya
aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 60 Numaralı CBK’nın 7. Maddesiyle Eklenen 1
Numaralı CBK’nın 229. Maddesinin 2 Numaralı Fıkrası : Kuralla Bakanlıkta
Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebileceği
belirtilmek suretiyle istihdam edilecek bazı kamu görevlilerinin nitelikleri
düzenlenmektedir. Bu konu 657 sayılı Kanunun ek 41. maddesinde düzenlendiği
gibi 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinde düzenlenmiştir. Fakat anılan
maddelerdeki düzenlemelerin uygulanabilir olması incelenen CBK kuralı ile
mümkün olmaktadır. Örneğin anılan ek 24. maddede stajyer hazine kontrolörünün
nitelikleri, başka deyişle kamu hizmetine giriş koşulları düzenlemediği halde
incelenen kural ile bu husus ilk elden düzenlenmektedir. Buna karşın Anayasanın
70. maddesi uyarınca kamu hizmetine girme hakkı güvence altına alınmıştır.
Anayasanın 13. maddesi uyarınca da kamu hizmetine girme hakkı kapsamında
hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerin kanunla düzenlenmesi
gerekmektedir. 2. Hazine kontrolörleriyle ilgili olarak ise Anayasanın
128. maddesinde memur ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, görev ve
yetkilerinin kanunla düzenlenmesi zorunluluğu öngörülmüştür. AYM daha önce bir
kararında bir tüzelkişiliğin teşkilatı düzenlenirken bunun zorunlu sonucu
olarak atamaya ilişkin usulün de düzenlenebileceğini kabul etmiş (2018/124 E. –
2020/56, 15.10.2020, par. 44) ise de anılan karar atanmaya ilişkin esasları,
görevi ve nitelikleri kapsamamaktadır. Esasen, Hazine kontrolörünün atamaya
ilişkin niteliklerinin düzenlenmesi bakanlık merkez ve taşra teşkilatının
kurulması ve görev yetki alanlarının belirlenmesinin zorunlu bir sonucu da
değildir. Dolayısıyla incelenen kural ile her iki görevli grubu yönünden de
yasak alanda düzenleme yaptığı ve kuralın konu bakımından Anayasanın 104.
maddesinin 17. fıkrasının 3. cümlesine aykırı olduğu için iptal edilmesi
gerektiği görüşündeyim. 3. CBK’nın 9. Maddesiyle 1 Numaralı CBK’nın Altıncı
Kısmının Yedinci Bölümüne Eklenen Geçici 1. Madde : Kural ile kurumda
yapılan değişiklikler bağlamında kurulan daire başkanlıkları faaliyete geçene
kadar mevcut grup başkanlıklarının görevlerinin devam edeceği ve anılan başkanlıkların
kurulması ile yapılacak görevlendirmeler düzenlenmektedir. Mahkememiz
çoğunluğunca bu düzenlemelerin Anayasanın 123. maddesi kapsamında incelenmesi
gerektiği ve hernekadar görevlendirmeye ilişkin kuralların kanunla düzenlenmesi
gerekiyor ise de CBK ile kurulan tüzelkişilikler bakımından teşkilat yapısının
oluşturulmasının zorunlu sonucu kapsamında bulunması nedeniyle münhasıran
kanunla düzenlenmesi zorunlu görülmemiştir. 4. Bununla birlikte kuralda düzenlenen hususlar bir
bakanlık merkez ve taşra teşkilatının veya yeni kurulan kamu tüzel kişisinin
teşkilatının kurulması ve genel olarak görev ve yetkilerinin düzenlenmesini
aşmaktadır. Mevcut veya ihdas edilecek kadrolarla bağlantılı olarak mevcut veya
yeni kurulan birimlerde kamu görevlilerinin fiilen görevlendirilmesi ya da
görev alanlarının değiştirilmesine ilişkin düzenlemeler Anayasada CBK’ya
verilen düzenleme yetkisinin zorunlu sonucu değildir. Bu hususlar Anayasanın
128. maddesi kapsamında münhasıran kanunla düzenlenmelidir. Bu nedenli kuralların
konu bakımından Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının 3. cümlesine aykırı
olduğu için iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim. 5 . CBK’nın 20. Maddesi : Kural ile ek listede yer
alan kadroların ihdas edilerek 2 numaralı CBK’nın ekindeki I sayılı cetvelin
ilgili bölümüne eklenmesi öngörülmektedir. Kadro ihdası, ekleme ve çıkarmaların
CBK ile yapılmasının konu bakımından mümkün olmadığına ve iptal edilmesi
gerektiğine ilişkin daha önce Mahkememizin E. 2021/91 – K. 2021/106 sayılı
kararına yazdığım karşıoyumdaki gerekçeler doğrultusunda bu kuralın da konu
bakımından Anayasa’ya aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi gerektiği
görüşündeyim. Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN KARŞIOY GEREKÇESİ A) CBK’nın 7. Maddesiyle Değiştirilen (1) Numaralı CBK’nın 229.
Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesi Yönünden 1. Dava konusu kural, Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine
Kontrolörünün kamu hizmetine girişi ve girdikten sonra kontrolör olarak atanmak
için sahip olması gereken nitelikleri düzenlemektedir. Kural, Hazine Kontrolörü
ve Stajyer Hazine Kontrolörü yönünden ayrı ayrı değerlendirilecektir. 2. Anayasa’nın 106. maddesinin son fıkrasında “Bakanlıkların
kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve
taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir”
hükmüne yer verilmekle birlikte m emurların ve
diğer kamu görevlilerinin atanma esasları ya da atanmak için aranan
niteliklerin CBK ile düzenlenebileceği açıkça ifade edilmemiştir. Üstelik,
Hazine Kontrolörü olarak atanmak için gerekli niteliklerin tespiti b akanlıkların
kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve
taşra teşkilatlarının kurulması zorunlu bir sonucu değildir. 3. Hazine Kontrolörü bakımından kural, bu göreve atanmak için
istenen şartları ilk kez ve ilk elden düzenlemektedir. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde de
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri
kanunla düzenlenir” hükmü yer almaktadır. Dava konusu kural, kamu
görevlilerinin Kadro ihdası ve kaldırılması kamu görevlilerinin statüsü ve
özlük hakları ile yakından bağlantılı olduğundan bu konunun 128. madde
gereğince kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla dava konusu kural
104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırılık taşımaktadır. 4. Stajyer Hazine Kontrolörü bakımından kural, kamu hizmetine giriş
koşullarını ilk kez ve ilk elden düzenlemektedir. Anayasamızın 70. maddesinde
güvenceye bağlanan kamu hizmetine girme hakkı Anayasa’nın siyasi haklar ve
ödevler başlıklı dördüncü bölümünde kendisine yer bulmuştur. Dolayısıyla, kamu
hizmetine girme hakkını düzenleyen kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının ikinci cümlesine aykırılık oluşturmaktadır. B) CBK’nın 9. Maddesiyle
(1) Numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne Eklenen Geçici 1. Madde Yönünden 5. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasına uygun düşmemektedir. C) CBK’nın
20. Maddesiyle Ekli Liste Yönünden 6. Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının üçüncü cümlesiyle bağdaşmamaktadır. Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 229.
maddesinin (60) numaralı CBK’nın 7. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı
fıkrasının ikinci cümlesinin, aynı CBK’nın 9. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın
Yedinci Bölümüne eklenen geçici 1. maddenin ve (60) numaralı CBK’nın 20.
maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin reddine karar
verilmiştir. Red kararlarının gerekçelerinde; personelin istihdamı ve
birimlerde görevlendirilmesi ile kadroların ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin
idarenin teşkilât yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu,
Anayasada CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin
bulunmadığı, Anayasanın 106. maddesinin son fıkrası ile bağlantılı olarak 104.
maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi
daha önce kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden
Anayasanın 104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. (1) numaralı CBK’nın 229. maddesinin (60) numaralı CBK
ile değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde, Hazine ve Maliye
Bakanlığında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi uyarınca Hazine Kontrolörü ve
Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebilmesi öngörülmüş; geçici 1.
maddesinde, yeni birimlerin kurulduğu tarihten önce bu görevleri yürüten
birimlerde görev yapanların kurulan yeni birimlerde görevlendirileceği, Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığının bu hususta yetkili olduğu ve 20. maddede de, ekli
listedeki kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklendiği hükme
bağlanmıştır. Bakanlıkların ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
personel istihdamı ve görevlendirilmesi ile kadrolarının ihdası ve iptalinin,
Anayasanın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiğinden, çoğunluğun
red gerekçesinde atıf yapılan kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere
daha önceki karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle mezkûr
kuralların Anayasaya aykırı olmadığı yönündeki çoğunluk görüşüne katılmam
mümkün olmamıştır (örn. olarak bkz. 11/6/2020 tarihli ve E.2018/119, K.2020/25
sayılı; 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020 tarihli
ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8, K.2021/25
sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021 tarihli
ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 28/9/2022 tarihli ve E.2021/90, K.2022/108
sayılı; 9/11/2022 tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı kararlara ilişkin
karşıoy gerekçelerim). Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralların konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı
olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun red kararına
karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 17/4/2020 tarihli ve (60)
numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 7. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci
cümlesinin, 9. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı
Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddenin ve 20. maddesiyle ekli
Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine
eklenmesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ilişkin
kararlarına katılmamaktayım. 2. Konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı
olduğu kanaatinde olduğum (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 7.
maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 229. maddesinin
değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi Hazine ve Maliye
Bakanlığında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi uyarınca Hazine Kontrolörü ve
Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebileceğini düzenlemektedir. 3. Dava konusu cümlede referans verilen 375 sayılı
KHK’nın ek 24. maddesinin birinci fıkrası bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde
müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı,
denetmen yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam
edilebileceğini düzenlemektedir. 375 sayılı KHK’nın 24. maddesinin ikinci
fıkrasında ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesindeki bazı
hükümlerin kıyasen uygulanması gerektiğine yer verilmektedir. 4. Dolayısıyla referansta bulunduğu kuralların içeriğine
bakıldığında dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmü kamu hizmetine
girme hakkı yanında esasında istihdam edilecek personelle ilgili nitelikleri
düzenleyen bir özelliği de bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle de kural hem
Anayasa’nın 70. maddesindeki kamu hizmetine girme hakkı ile ilgili bir konuyu
hem de açıkça Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği
şekilde münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuyu düzenlemektedir. Bu
nedenle de dava konusu kuralın konu bakımından yetki yönüyle Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık
taşıdığından iptali gerekmektedir. 5. (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 9.
maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın
Yedinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddede Hazine ve Maliye Bakanlığı
bünyesinde veya bakanlığa bağlı birimlerde yeni kurulan daire başkanlıklarında
görevlendirme ile ilgili detaylı düzenlemelere yer verilmektedir. Dolayısıyla
dava konusu kurallarda zikredilen kamu görevlilerinin görevlendirilmeleri ile
ilgili olan hususların Anayasa’nın 128. maddesinin (2) numaralı fıkrası
kapsamındaki bazı konularla ilgili görülmeleri nedeniyle bu fıkra hükmü gereği
münhasıran kanunla düzenlenmeleri gerekir. 6. Dolayısıyla dava konusu kural konu bakımından yetki
yönüyle Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine
aykırılık taşıdığından iptali gerekmektedir. 7. Son olarak (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 20. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı
Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesi şeklindeki kural kadro ile ilgili
düzenlemeler yapmaktadır. 8. İptali istenen kuralların “konu bakımından yetki”
boyutu ile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunca Anayasa’nın
104. maddesinin onyedinci fıkrasına bir aykırılık bulunmadığı kanaatine
ulaşılsa da dava konusu kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu için iptali
gerektiği kanaatindeyim. 9. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdası
konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiği
bir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesinin
Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun
iptal isteminin reddi yönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119,
K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22,
27-31, 33) . Aynı hukuki gerekçelerin kadro
ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusu (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeyim. 10. Dolayısıyla E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı
kararın karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle (60)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 20. maddesinin Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı
olması nedeniyle iptali gerektiği kanaatinde olduğum için çoğunluk görüşüne
katılamamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY 1. Mahkememiz
çoğunluğu (60) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; CBK’nın 7. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 229.
maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin; 9.
maddesiyle (1) numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne eklenen
geçici 1. Maddenin ve 20. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas
edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2)
numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I)
Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesinin konu bakımından yetki
yönünden , Anayasa’ya aykırı olmadığına karar
vermiştir. Aşağıda açıklanan nedenlerle bu karara katılma imkânı olmamıştır. A. 7. maddesi ile değiştirilen (1) sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 229. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci
cümlesi 2 . Dava konusu
kural, 375 sayılı KHK’ya yaptığı ve anılan KHK’nın da 657 sayılı kanuna yaptığı
atıfla Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörünün kamu hizmetine girişi
bu hizmete girdikten sonra kontrolör olarak atanmak için sahip olması gereken
nitelikleri düzenlemektedir. 3. Dava konusu
kural, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konuların CBK ile
düzenlenememesi nedeniyle anayasaya aykırıdır. 4. Anayasa’nın
128. maddesinin ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin …
nitelikleri, atanmaları, … kanunla düzenlenir.” denilmektedir. 5. Kuralın, anılan
atamaları kendi metninde doğrudan düzenlemesi ile başka bir metne atıfla
düzenlemesi arasında bir fark bulunmamaktadır. Dava konusu kural 657 sayılı
Kanun’un ek 41. maddesine yaptığı atıfla atama usulünü değil atanacak personelin
niteliklerini belirlemektedir. 6. Anayasa’nın
123. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan CBK ile kamu tüzel kişiliğinin
kurulabilmesi düzenlemeyi de içeriyor olsa da Anayasa hükmünde memurların ve
kamu görevlerinin atanmalarının esasının ya da atanmak için sahip olması
gereken niteliklerin CBK ile düzenlenebileceği açıkça belirtilmemiştir. Ayrıca
Hazine Kontrolörü olarak atanmak için gereken niteliklerin belirlenmesi
Bakanlıklar ve bunların merkez ve taşra teşkilatının görev ve yetkilerinin
düzenlenmesinin zorunlu bir sonucu da değildir. 7. Bu nedenlerle
dava konusu kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesindeki “Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.” hükmüne aykırıdır. B. 9. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın
Yedinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. Madde 8. Kural (1)
numaralı CBK’nın 228. maddesinde yapılan değişiklikler çerçevesinde kurulan
daire başkanlıklarına görevlendirileceklerin belirlenmesine ilişkindir. 9 . Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça
düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz” denilmiştir. 10. 375 sayılı
KHK’nın ek 32. maddesinin son fıkrası, “Performans değerlendirme sisteminin
oluşturulması ve yönetimi ile Vergi Müfettişlerinin görev, yetki ve
sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri,
yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve
esaslar yönetmelikle belirlenir.” hükmünü içermektedir. 11 . CBK’nın 6.
maddesi ile eklenen 1 nolu CBK’nın 228. maddesinin 6. fıkrası da “Vergi
Müfettişlerinin (Vergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi ve Vergi Müfettiş
Yardımcısı) görev yapacakları daire başkanlıklarının belirlenmesine ve
değiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” Hükmünü
içermektedir. 12 . Kurala göre
ise; “Vergi Müfettişlerinin görev yapacağı daire başkanlıklarının belirlenmesi
ve değiştirilmesine ilişkin bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 228 inci
maddesinin altıncı fıkrasında yer alan hükmün uygulanması ile ilgili yönetmelik
yürürlüğe girinceye kadar Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, Denetim Daire
Başkanlığında görev yapan Vergi Müfettişlerini ihtiyaç duyulan denetim
kapasitesine göre anılan maddenin ikinci fıkrasında sayılan diğer daire
başkanlıklarında görevlendirmeye yetkilidir.” 13 . Görüldüğü
üzere, kural vergi müfettişlerinin görevlendirilmesine ilişkindir. Bu konu 375
sayılı KHK’nın ek 32. maddesinin son fıkrasında da düzenlenmiştir. Kural olmasa
aynı alanda 375 sayılı KHK’nın anılan maddesine dayalı olarak çıkartılan
yönetmelik hüküm ifade edecektir. 14 . Bu nedenlerle
dava konusu kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü
cümlesindeki “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
çıkarılamaz” hükmüne aykırıdır. C. CBK’nın 20. Maddesi ile Ekli Liste 15 . Kural ile
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı için CBK’nın ekinde
yer alan listedeki kadrolar ihdas edilmekte ve bu listede yer alan kadrolar 2
sayılı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Kültür ve
Turizm Bakanlığı merkez teşkilatı bölümlerine eklenmektedir. 16 . Anayasa’nın
123. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında “İdare, kuruluş ve görevleriyle
bir bütündür ve kanunla düzenlenir./ İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden
yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır” denilmiştir. Anayasa’nın 128.
maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde de “Memurların ve diğer kamu
görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve
yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
(Ek cümle: 12/9/2010 ‘ 5982/12 md.) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu
sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmüne yer verilerek memurlar ve diğer kamu
görevlileri özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuştur. 17 . Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasında “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması,
görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının
kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” denilmek suretiyle
bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı
ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenleme
yapılmasına açıkça izin verilmiştir. Böylece bakanlıklar, merkez ve taşra
teşkilatları yönünden idarenin kanuniliği ilkesine açıkça istisna
getirilmiştir. 18 . Anayasa’nın
108. maddesinin son fıkrasında sadece “Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi,
üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
düzenlenir” denilerek Anayasa’nın 128. maddesine açıkça istisna getirildiği
halde, bakanlıklarda genel idare esaslarına göre asli ve sürekli nitelikteki
görevleri yerine getiren memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri
ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi yönünden bir istisna
getirilmemiştir. 19 . Kadro unvanı,
personelin yerine getireceği görevlerini, yetkilerini, haklarını ve
yükümlülüklerini, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını ifade
etmektedir. Kadro unvanı ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğer
özlük hakları arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır. 20 . İstisnai bir
anayasal hüküm olmadığından Bakanlıklarda genel idare esaslarına göre
yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa
eden memur ve diğer kamu görevlileri Anayasa’nın 128. maddesi kapsamında
kalmaya devam etmektedir. Bu nedenle, bakanlıkların genel idare esaslarına göre
yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa
eden memur ve diğer kamu görevlisi statüsündeki personelinin kadroları ihdası
ve kaldırılması konuları da kamu görevlilerinin statüsü ve özlük hakları ile
yakından ilgili olduğundan bu kadroların ihdas ve iptaline ilişkin kuralların
da Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gerekir. Dava konusu
kuralda ise anılan Bakanlık merkez teşkilatı biriminin kadro iptali ve ihdası CBK
ile öngörülmüştür. 21 . Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesindeki “Anayasada münhasıran
kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
çıkarılamaz.” hükmüne aykırıdır. Üye Kenan YAŞAR