ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/151 Karar Sayısı : 2014/147 Karar Günü : 2.10.2014 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbulAnadolu 1. İş
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun, 22.6.1956 günlü, 6745 sayılı
Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen (mülga) 75. maddesinin Anayasa’nın 10.
maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Muhtaç durumda olması sebebiyle babasından kalma ölüm aylığı
Emekli Sandığı tarafından kendisine ödenirken, Sosyal Sigortalar Kurumundan da
emekli olan iştirakçinin, tarafına yersiz olarak yapılan ödemelerin icra
yoluyla istenmesi işleminin iptali için açılan davada, itiraz konusu kuralın
Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI Kanun’un, 6745 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen (mülga)
75. maddesi şöyledir: “ Madde 75-Kendisinden aylık bağlanacak olanların ölümü
tarihinde evli bulunmıyan kız çocuklarına aylık bağlanır. Evlenme dolayısiyle aylığı kesilmiş olanlardan sonradan boşanan
veya dul kalanların da eski aylıkları bağlanarak ödenir. Ölüm tarihinde evli olmaları sebebiyle aylık bağlanmamış kız
çocuklarından bilahare boşanan veya dul kalanlara da bu tarihleri takibeden ay
başından itibaren aylık bağlanır. Bu takdirde evvelce 68 inci madde gereğince
ölüm tarihinde müstahak dul ve yetimlere bağlanmış olan aylıklarda; bu kere
aylık bağlanan çocuk da nazara alınmak suretiyle gerekirse düzeltme yapılır. ” III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca
yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ömer
DURAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve
dayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesine
göre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da
kanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa’ya aykırı görürler veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o
hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu
kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali
istenen kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak
yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde
veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Kanun’un, 6745 sayılı Kanun’un 1.
maddesiyle değiştirilen (mülga) 75. maddesinin iptalini istemiştir. İtiraza konu kural, sandık iştirakçisi olanlardan
ölenlerin evli olmayan kız çocuklarına aylık bağlanacağını, evlilik dolayısıyla
aylığı kesilenlerden sonradan boşanan veya dul kalanların da eski aylıklarının
tekrar bağlanacağını, ölüm tarihinde evli olmaları sebebiyle aylık bağlanmamış
kız çocuklarından daha sonra boşanan veya dul kalanlara da bu tarihleri takip
eden aybaşından itibaren aylık bağlanacağını ve son olarak daha önceden ölüm
tarihinde hak sahibi olan dul ve yetimlere bağlanacak olan aylıklarda yeni
çocuk da göz önüne alınmak suretiyle gerekirse yeniden hesaplama yapılacağını
düzenlemektedir. Bakılmakta olan davada davalıdan, kendisine daha
önceden muhtaç durumda bulunması nedeniyle bağlanmış olan babasından kalma ölüm
aylığının sonradan çalışmaya başlaması ve Sosyal Sigortalar Kurumundan da
emekli olması nedeniyle muhtaçlık durumundan çıktığı bu nedenle de sandık
tarafından ödenmekte olan aylığın geriye dönük olarak istemi söz konusudur.
Dolayısıyla kuralın, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurunun, Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu’nun, 22.6.1956 günlü, 6745 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen
(mülga) 75.maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 2.10.2014 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar
verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN