ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/15 Karar Sayısı : 1975/18 Karar Tarihi:17/2/1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmir
Birinci Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974
günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasından yayımlanan “Cumhuriyetin 50 nci Yılı
Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” hakkındaki Kanun” un 2. maddesinin (B)
bendinin biçim yönünden Anayasanın 92. Maddesinin beşinci fıkrasına ve esas
yönünden de 12. maddesine aykırılığı nedeniyle iptali istemidir. I- OLAY : Sanıkların Türk Ceza Kanununun 495, 497/2 ve 6136 sayılı Kanunun
13. maddeleri uyarınca cezalandırılmaları isteği ile İzmir Birinci Ağır Ceza
Mahkemesinde açılan davanın yapılmakta olan duruşmasında C.Savcısı, 1803 sayılı
Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin gerek esas gerek biçim yönlerinden Anayasaya
aykırı olduğunu ileri sürmüş, Mahkemece de, ileri sürmenin ciddi olduğu
kanısına vararak iptali için Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44
sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar
vermiştir. II. İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 17.2.1975
gününde yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinde
durmuştur: 1- Şimdiye kadar yapılan uygulamalarda olduğu gibi, bu işde dahi
Anayasa Mahkemesinin af kanunlarını Anayasaya uygunluk denetimine bağlı
tutmakla görevli ve yetkili olduğu öngörülmüştür. Şahap Arıç ile Halit Zarbun bu düşünceye katılmamışlardır. Yukarıda belirtilen konulara ilişkin gerekçeler Anayasa
Mahkemesinin sırası ile, 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34, Karar: 1975/3 sayılı ve
7.1.1975 günlü, Esas: 1974/51, Karar: 1975/3 sayılı kararlarında yeterince
açıklanmış olduğundan bunların yenilenmesine gerek görülmemiştir. 2- Anayasa Mahkemesince, 1803 sayılı kanunun 2. maddesinin (B)
bendinin, Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptaline
karar verilmiş bulunduğu saptanmış olduğundan konu üzerinde esas yönünden
başkaca inceleme yapılmasına ve yeniden karar verilmesine gerek kalmamıştır. III- SONUÇ : 1- Af Kanunlarını Anayasaya uygunluk denetimine bağlı tutmakla
görevli ve yetkili olduğuna, Şahap Arıç ve Halit Zarbun’un karşıoylariyle ve
oyçokluğu ile; 2- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin
Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptaline 28.1.1975
gününde Esas: 1974/56, Karar: 1975/8 sayı ile karar verilmiş olduğundan aynı
konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliğiyle; 17.2.1975 gününde karar verildi. Başkan Muhittin TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye Kemal BERKEM Üye Şahap ARIÇ Karşıoy eklidir. Üye İhsan ECEMİŞ Üye Ahmet AKAR Üye Halit ZARBUN Üye Ziya ÖNEL Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Adil ESMER Üye Nihat
  O.AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet
  H.BOYACIOĞLU KARŞIOY YAZISI Görev sorununa ilişkin karşıoy: İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasaya
aykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesi’nin görevi içinde
olmadığı ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla
reddedilmiştir. İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.
Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp karar
niteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukuki
sonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetimine
tabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabi
tutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediği
kararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 de
olduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklinde
kullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığından
Kanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinin
takdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmiş
olur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet
edilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, af
yetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu hususta
istisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada
karar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun
şeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez. Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’nin
görevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin görevi
içinde kabul eden karara karşıyım. Üye Şahap
  ARIÇ KARŞIOY YAZISI 21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Mahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy
yazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerine
katılmıyorum. Üye Halit ZARBUN