ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/12 Karar Sayısı : 2005/35 Karar Günü : 7.6.2005 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 19.07.2006 - 26233 İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük Millet Meclisi
Üyeleri Ali TOPUZ ve Haluk KOÇ ile birlikte 121 Milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU 24.12.2003 günlü, 5027 sayılı “2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun; A. 10. maddesinin, B. 15. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının, C. 26. maddesinin (a) fıkrasının (1) numaralı bendinin, D. 31. maddesinin (b) fıkrasının birinci paragrafında yer alan
“…(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın veya
haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan
sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç)…” ibaresi ile ikinci
paragrafının, E. 32. maddesinin (g) fıkrasının, F. 36. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının, G. 43. maddesinin son fıkrasının, H. 49. maddesinin (i) fıkrasının birinci ve ikinci paragrafları ile
(l) fıkrasının, iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması; I. 12. maddesinin (c) fıkrasının, J. 25. maddesinin (b) ve (d) fıkralarının, K. 26. maddesinin (a) fıkrasının (2) numaralı bendi ile (b)
fıkrasının, 3 L. 27. maddesinin (c) fıkrasının ikinci paragrafında yer alan
“…bütçenin gelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” ibaresinin, (f)
fıkrasının ikinci paragrafının ve (g) fıkrasında yer alan “…gelir ve gider
hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…” ibaresinin, M. 28. maddesinin (b) fıkrasında yer alan “…bütçesinin gelir ve
giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” ve (c) fıkrasında yer alan “…gelir ve
gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…” ibarelerinin, N. 32. maddesinin (a) fıkrasının ikinci paragrafı ile (f) ve (h)
fıkralarının, O. 36. maddesinin (e) fıkrasının, P. 45. maddesinin, R. 46. maddesinin, S. 49. maddesinin (a) fıkrasının (1), (2), (6), (7) ve (9) numaralı
bentleri ile (b), (e), (o) ve (ö) fıkralarının, iptali; Anılan kuralların Anayasa'nın 2., 10., 11., 46., 55., 87., 88.,
89., 127/son, 153/son ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
istenilmektedir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 24.12.2003 günlü, 5027 sayılı “2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun
iptali istenen madde, fıkra, bent ve ibareleri şunlardır : 1- “MADDE 10. - Genel bütçeye dahil daireler,
katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel
idareleri, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar, özel
kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu
iktisadi teşebbüsleri ve bu maddede sayılanların bağlı ortaklıkları, müessese
ve işletmeleri ile birlikleri (kamu bankaları, özel kanunla kurulmuş kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları ile kefalet
ve yardımlaşma sandıkları hariç) kendi bütçeleri veya tasarrufları altında
bulunan bütün kaynaklarını T.C. Merkez Bankası veya muhabiri olan T.C. Ziraat
Bankası nezdinde kendi adlarına açtıracakları Türk Lirası cinsinden hesaplarda
toplarlar. Bu kurumlar tahakkuk etmiş tüm ödemelerini bu hesaplardan
yaparlar. Kamu kaynaklarının bu madde hükmüne aykırı şekilde
değerlendirilmesinden elde edilen nemalar genel bütçeye gelir kaydedilir. İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının yetkilileri ile saymanlar,
yukarıda bahsi geçen hükümlerin yerine getirilmesinden şahsen ve müteselsilen
sorumludurlar. Haznedarlıkla ilgili yukarıdaki fıkraların uygulanmasına ilişkin
esas ve usulleri belirlemeye, kaynaklar, kurumlar ve bankalar itibarıyla
istisnalar getirmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan ve Maliye
Bakanının müşterek teklifi üzerine Başbakan yetkilidir. Diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.” 2- “ MADDE 12. - … c) Yıllık Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan
projelerden ilgili Bakanın onayı ile il özel idarelerince valinin yetki ve
sorumluluğunda gerçekleştirilmesi uygun görülenlerin bedelleri, münhasıran
proje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere hizmetin ait olduğu il özel
idaresine ödenir. Mahalli hizmet niteliği taşıyan işler, bu bentte belirtilen
esaslar çerçevesinde program ve proje safhasında da valilerin yetki ve
sorumluluğuna devredilebilir. Bu şekilde yürütülecek projelerin, etüt, keşif ve kontrollük
hizmetleri ilgili bakanlık ve genel müdürlüğün il teşkilâtlarınca; ihale edilmek
suretiyle yaptırılması ve bedellerinin ödenmesi il özel idarelerince valinin
onayı ile gerçekleştirilir.” 3- “MADDE 15. -a) Devlet memurları, diğer kamu
görevlileri ve bunların emekli, dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü oldukları
aile fertleri dahil) tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilerine (diş
tedavileri dahil) ilişkin ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlar
üzerine kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araç
bedellerinin, Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tespit
edilecek miktarlara kadar olan kısmı kurumlarınca ödenir. Ancak T.C. Emekli
Sandığı Genel Müdürlüğü sağlık kurum ve kuruluşları ile Maliye Bakanlığınca
tespit edilen birim fiyatlarının altında bir fiyatla anlaşma yapabilir. b) 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun
209 uncu, 4.1.1961 tarihli ve 211 sayılı Kanunun 66 ncı ve 8.6.1949 tarihli ve
5434 sayılı Kanunun geçici 139 uncu maddelerinde belirtilen ilaç katılım
payları karşılığında ilgililerin maaş veya aylıklarından kesinti yaptırmaya
(yatan hastalar hariç), ayakta tedavilerde ilaç kullanımında farmasötik eşdeğer
ilaçların en ucuzunun % 30 fazlasına kadar olanlarının bedellerinin veya
terapötik eşdeğer ilaç gruplarından, fiyatların aritmetik ortalamasının
alınması suretiyle referans fiyatlar üzerinden ilaç bedellerinin ödenmesine ve
bu hususlara ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Maliye Bakanı yetkilidir.” 4- “ MADDE 25. - … b) Devlet dış borçları ile ilgili kredi
anlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemler (dış proje kredileri
çerçevesinde yapılacak ödemeler dahil, kredilerin kullanımları hariç) 2004
yılında her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır. … d) 28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun
12 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile tanımlanan nakit işlemleri, Merkez
Bankasınca çıkarılacak likidite senetlerinin (veya bu mahiyette düzenlenecek
kağıtların) faiz ve anapara ödemeleri ve bunlarla ilgili işlemler 31.12.1960
tarihli ve 193 sayılı Kanun ile 3.6.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kanun hükümleri
saklı kalmak kaydıyla her türlü vergi, resim, harç ve fon kesintisinden
müstesnadır. 5- “MADDE 26. - a) 8.6.1984 tarihli ve
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi kuruluşlar ile Türkiye Şeker
Fabrikaları A.Ş.'nin, 2003 yılı kârlarından Hazineye isabet eden tutarları; 1. 8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede
belirtilen kısıtlamalara tâbi olmaksızın, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu
Bakanın teklifi üzerine bütçeye gelir kaydetmeye, 2. Kuruluşların ödenmemiş sermayelerine veya tahakkuk etmiş görev zararları
alacaklarına mahsup edilmek üzere Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın
teklifi üzerine bütçeye gelir, ödenek ve gider kaydetmeye, b) (a) bendi kapsamına giren kuruluşların
2002 ve daha önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçenin gelir ve
giderleri ile ilişkilendirmeksizin kuruluşların görev zararı alacakları veya
ödenmemiş sermayelerine mahsup etmeye ilişkin işlemleri yapmaya, Maliye Bakanı yetkilidir.” 6- “MADDE 27. -… (c) … 4684 sayılı Kanun ve 2001/2312 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
kapsamında T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Türkiye Halk Bankası A.Ş'nin ve T.C.
Ziraat Bankası A.Ş. aracılığıyla Tarım Kredi Kooperatiflerinin avans olarak
tasfiyesi yapılan görev zararı ve/veya gelir kayıplarının kesin tespitini
teminen yapılacak nihai inceleme sonuçlarına göre; Hazine aleyhine bir farkın
doğması halinde, söz konusu farkın ilgili harcama kaleminden nakden ödenmesine
veya anılan bankaların 2003 ve önceki yıllarına ait kâr paylarından Hazineye
isabet eden tutarlarını, Hazineden olan görev zararı veya gelir kaybı
alacaklarına mahsup etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, mahsup
işlemlerini Müsteşarlığın teklifi üzerine bütçenin gelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin mahiyetlerine
göre ilgili Devlet hesaplarına kaydettirmeye Maliye Bakanı yetkilidir. … f) … TEKEL Genel Müdürlüğünün yukarıdaki mahsup işleminden bakiye,
Devlete ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına
karşılık olarak, mülkiyeti TEKEL Genel Müdürlüğüne ait ve üzerinde herhangi bir
takyidat bulunmayan taşınmazlardan, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek kamu
kuruluşlarınca ihtiyaç duyulanlar 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek rayiç değeri
üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve gider
hesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınabilir.
Satın alınan taşınmazların tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda belirtilen
şekilde tespit edilen değeri miktarındaki Devlete ait olan 21.7.1953 tarihli ve
6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçları terkin edilir. … g) Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün
(TMO) olağanüstü hal stoklarından serbest stoklarına aktaracağı ürünlerin
satışından elde edilecek ve Hazineye ödenmesi gereken ürün bedellerinin, TMO
Genel Müdürlüğünün Hazineden olan görev zararı ve/veya sermaye alacaklarına
mahsup etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılan
Müsteşarlığın teklifi üzerine gelir ve gider hesapları ile
ilişkilendirmeksizin mahiyetlerine göre ilgili Devlet hesaplarına
kaydettirmeye Maliye Bakanı yetkilidir.” 7- “MADDE 28. -… b) Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin ilgili malî
yıldan önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçesinin gelir ve
giderleri ile ilişkilendirmeksizin Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olduğu dönemde Bakanlar Kurulu Kararı ile
verilen ve halen devam eden görevler nedeniyle doğan ve doğacak olan görev
zararı alacaklarına veya ödenmemiş sermayesine mahsup etmeye ilişkin işlemleri
yapmaya, c) Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 2003 yılı
sonu itibarıyla; Hazineye (28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun kapsamındaki
Hazine alacakları hariç) ve fonlara olan borçları ile geçmiş yıllar bütçe
kanunlarının ‘Kurumların Hasılatından Pay' başlıklı maddeleri uyarınca doğan ve
Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlığına ödenmesi gereken vadesi geçmiş borçlarını,
Hazineden ve fonlardan olan alacaklarına veya ödenmemiş sermayelerine mahsup
etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılan
Müsteşarlığın teklifi üzerine gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin mahiyetlerine
göre ilgili Devlet hesaplarına kaydettirmeye, Maliye Bakanı yetkilidir.” 8- “MADDE 31. -… b) … (kapsam dışı personel dahil olmak üzere
işçiler, geçici personel, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli
saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel ile aylık veya
ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında
belirlenenler hariç)… Ancak, ödemelerin yapılacağı tarihlerde; aylıksız izinli olanlara,
kurumların yurt dışı kadro veya pozisyonlarında çalışanlara, hangi şekilde
olursa olsun üç ay veya daha fazla süreyle gönderilmeleri nedeniyle yurt
dışında bulunanlara ve kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmiş
olanlara, belirlenen tarih için öngörülen tutar ödenmez. … 9- “MADDE 32. - a) … Döner sermayelerin, fonların, kefalet sandıklarının, sosyal
güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların serbest memur
kadrolarına yapacakları açıktan atama sayıları ile bu maddenin üçüncü fıkrası
kapsamı dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarından yapacakları memur nakil
sayıları toplamı, ilgili kurumlarda 2003 yılında emeklilik, ölüm ve istifa
sonucu ayrılan personel sayısının % 80'ini aşamaz. Norm kadro çalışması
sonuçlandırılarak uygulamaya geçirilen kurumlar ile kanun, uluslararası anlaşma
veya 2004 yılı programı ile kurulması veya genişletilmesi öngörülen birimler ve
temini zorunlu hizmetlerin gerektirdiği personel ihtiyacını bu sınırlamaya tâbi
tutulmaksızın değerlendirmeye Maliye Bakanı yetkilidir. … f) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan
emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, müşterek kararname veya Bakanlar Kurulu
kararıyla yapılacak atamalar ile yükseköğretim kurumlarının öğretim
üyeliklerine yapılacak atamalar hariç olmak üzere, (a) bendinin üçüncü
fıkrasında belirtilen kurum ve kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. g) 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname uyarınca değişiklik yapılan kadrolar, ilgili
mercilerin onay tarihinden itibaren geçerli olmak üzere kullanılacaktır. h) Kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir
şekilde yürütülebilmesi amacıyla, konsolide bütçeye dahil daire ve idarelerin
teşkilât yapıları ve hizmet amacına uygun olarak personel dağılımının
sağlanmasına yönelik önlemler almaya, ihtiyaç fazlası olan personelin, ilgili
kuruluşların da görüşü alınarak, (a) bendinde belirtilen kamu kurum ve
kuruluşlarına nakledilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Devlet
Personel Başkanlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanı yetkilidir. … 10- “MADDE 36. - a) Kurumların
hasılatından alınacak paylar: Aylık gayrisafi hasılat tahakkuk tutarını (katma değer vergisi ve
özel tüketim vergisi hariç) kapsamak kaydıyla; 1. Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin mal ve hizmet satışları
gayrisafi hasılatının (şirket hisselerinin % 51'inin satışı gerçekleşinceye
kadar) % 15'i, 2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün mal ve
hizmet satışları gayrisafi hasılatının % 10'u, 3. Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğünün mal ve hizmet satışları
ürün nevileri itibarıyla gayrisafi hasılatının % 10'una kadarı, 4. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğünün
mal ve hizmet satışları gayrisafi hasılatının % 10'u, 5. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün mal ve
hizmet satışları gayrisafi hasılatının %10'u, En geç takip eden ayın 20'sine kadar (Kıyı Emniyeti ve Gemi
Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü için takip eden ayın sonuna kadar) Maliye
Bakanlığı Merkez Saymanlığına ödenir. Ödenen bu tutarlar bütçeye gelir yazılır. Bu bentte belirtilen tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde,
ödenmeyen tutarlar, gecikme zammı da uygulanmak suretiyle 21.7.1953 tarihli ve
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir. b) Kira ve idare gelirlerinden alınacak
paylar: 1. İrtifak hakkı verilen özel iskelelerden alınan nispi kira
bedellerinin yarısı bütçenin (B) işaretli cetveline gelir, diğer yarısı da özel
gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen miktarın yarısı denizcilik ve liman
hizmetlerini geliştirmek üzere Denizcilik Müsteşarlığı bütçesine, yarısı da
millî emlak hizmetlerini geliştirmek amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesine özel
ödenek kaydolunur. Ulaştırma Bakanlığı Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları
İnşaatı Genel Müdürlüğü tarafından, konsolide bütçe dışındaki kurum ve
kuruluşlar ile özel ve tüzel kişiler adına yapılacak deniz dibi taramaları,
hidrolik merkezde yapılan hidrolik ve bilgisayar modelleri, Araştırma
Dairesince yapılacak her türlü deney ve araştırma, proje ve şartname
onaylanması için alınacak bedellerin yarısı bütçenin (B) işaretli cetveline
gelir, diğer yarısı da özel gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen miktarın
yarısı, Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğünce
gerçekleştirilecek altyapı tesislerinin onarımları ile ulaştırma hizmetlerini
geliştirmek üzere Ulaştırma Bakanlığı bütçesine, diğer yarısı da millî emlak
hizmetlerini geliştirmek amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesine özel ödenek
kaydolunur. Yukarıda belirtilen hükümlere göre özel gelir ve ödenek kaydedilen
miktarların önceki yılda kullanılmayan kısmı ertesi yıl bütçesine devredilebilir. Telekomünikasyon hizmeti veren işletmecilerden lisans ve ruhsat
ücretleri üzerinden tahsil edilerek, bir taraftan bütçenin (B) işaretli
cetveline özel gelir, diğer taraftan Ulaştırma Bakanlığı hizmetlerinde
kullanılmak üzere anılan Bakanlık bütçesine özel ödenek kaydedilen tutarlardan
önceki yılda kullanılmayan kısmı ertesi yıl bütçesine devredilebilir. 2. 7.2.2002 tarihli ve 4745 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile
10.8.1993 tarihli ve 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 8 inci
madde gereğince tahsil edilen ve saymanlık hesabına yatırılan payın yarısı
bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilir. 3. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün; yabancı ülkelere
verdiği meteorolojik ürünlerin bedelleri ile yabancı ülke meteorolojik ürünlerinin
diğer yabancı ülkelere veya yurt içi kişi ve kurumlara, yabancı ülkelerin de
anılan Genel Müdürlüğün meteorolojik ürünlerini diğer ülke ve kişilere
satışından yıl içinde elde edilecek döviz cinsinden tutarlar, T.C. Merkez
Bankası nezdinde açılacak özel hesaba yatırılır. Bu tutarlardan ilgili
anlaşmalar gereğince yurt dışı kuruluşlara ödenmesi gereken miktarlar, bu özel
hesaptan Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün talimatı ile T.C. Merkez
Bankasınca transfer edilir. Geri kalan tutarlar, ilgili Genel Müdürlüğün
talimatı ile T.C. Merkez Bankasınca döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına
çevrilerek Genel Müdürlüğün ödemelerini yapan Merkez Saymanlık hesabına
yatırılır. Saymanlık hesabına yatırılan bu tutarlar, Genel Müdürlüğün görev
alanıyla ilgili her türlü ihtiyacının karşılanmasında kullanılmak üzere, bir
yandan genel bütçenin (B) işaretli cetveline özel gelir, diğer yandan Genel
Müdürlük bütçesinde mevcut veya yeni açılacak tertiplere özel ödenek
kaydedilir. Bu suretle ödenek kaydedilen miktarlardan yılı içinde kullanılmayan
kısmı ertesi yıla devretmeye Maliye Bakanı yetkilidir. … e) 05.06.1986 tarihli ve 3308 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer
alan ödenekler, personel ve sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri
hariç olmak üzere; millî eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve
verimli hizmet sunumunun sağlanması, merkez ve taşra teşkilatının acil
ihtiyaçlarının karşılanması, eğitim araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin
desteklenmesi amacıyla da kullanılabilir.” 11- “MADDE 43. -… 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun 78 inci maddesine göre
yurt dışına gönderilecek Devlet memurları kontenjanlarının belirlenmesi
amacıyla, 21.1.1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
yürürlüğe konulan “Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek Devlet
Memurları Hakkında Yönetmelik” uyarınca Devlet Personel Başkanlığınca
hazırlanacak olan Bakanlar Kurulu Karar Taslağı hakkında Başbakanlığa
gönderilmeden önce Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınır. 12- “MADDE 45. – Özelleştirme kapsamına
alınan kuruluşlar dahil 8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine tâbi iktisadî devlet teşekkülleri, kamu iktisadî kuruluşları,
bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları, iştirakleri ile büyükşehir belediyeleri,
belediyeler, il özel idareleri, bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı
müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, Devlete ait olan
ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık
olarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi bir takyidat
bulunmayan taşınmazlarından genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli
idarelerce ihtiyaç duyulanlar, 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek değeri
üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve gider
hesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınabilir. Bu idarelerin satın alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esas
olan ve yukarıda belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Devlete
ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçları
terkin edilir. Bu madde hükmü yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunu
ödemede çok zor duruma düştüğü inceleme raporu ile tespit edilen ve Maliye
Bakanlığına bağlı vergi dairelerine 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borcu
bulunan diğer mükelleflerin taşınmazları için de uygulanabilir. Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.” 13 - “ MADDE 46. - Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli
idareler ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından,
4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca
kamulaştırılan taşınmazların sahiplerine kabul etmeleri halinde, kamulaştırma
bedeli yerine, Hazineye ait taşınmazların satış işlemlerinde ödeme aracı olarak
kabul edilmek üzere, taşınmazın bedelini gösteren ve üçüncü kişilere
devredilebilen bir belge verilebilir. Belgenin işleme tâbi tutulacağı tarihteki bedeli, belgede yazılı
bedele, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren kanunî faiz uygulanmak
suretiyle tespit edilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye
Maliye Bakanı yetkilidir.” 14- “ MADDE 49. -a) 1. 26.5.1927 tarihli ve 1050 sayılı Kanunun
48 (reddiyata ilişkin hükümler hariç), 53 ve 63 üncü maddeleri ile 59 uncu
maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesi, 2. 11.2.1950 tarihli ve 5539 sayılı Kanunun değişik 20 nci
maddesi, … 6. 9.5.1985 tarihli ve 3202 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin
birinci fıkrası, 7. 31.10.1985 tarihli ve 3234 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin
son fıkrası, … 9. 18.6.1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanunun 9 uncu maddesindeki
“en geç 15 gün içerisinde, ödeme emri beklenmeksizin” ibaresi ile anılan
maddenin üçüncü fıkrası, 2004 yılında uygulanmaz. b) 8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 36 ncı maddesinin (4) numaralı fıkrası, bu Kanunun “Kamu
İktisadî Teşebbüslerinin Kârları” başlıklı maddesi hükümleri çerçevesinde uygulanır. … e) 25.8.1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanunun
49 uncu maddesinin birinci bendi 2004 yılı için aşağıdaki şekilde uygulanır: İşsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeleri, hizmet ve yönetim
giderlerini karşılamak üzere, bu Kanunun 46 ncı maddesi kapsamına giren tüm
sigortalılar, işverenler ve Devlet işsizlik sigortası primi öder. İşsizlik
sigortası primi, sigortalının 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun 77 ve 78
inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından, % 1
sigortalı, % 2 işveren ve % 1 Devlet payı olarak alınır. … i) 26.5.1927 tarihli ve 1050 sayılı Kanunun
ek 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde uygulanır: Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere bağlı döner
sermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın %
15'i( tıbbi malzeme hasılatının %5'i)” en geç ertesi ayın 20'sine kadar genel
bütçeye irat kaydedilmek üzere ilgili saymanlıklara yatırılır. Aylık gayrisafi
hasılattan irat kaydedilecek oranı döner sermayeler itibarıyla % 30'a kadar yükseltmeye
veya % 10'a kadar indirmeye Maliye Bakanı yetkilidir. Söz konusu ödeme için zorunlu hallerde Maliye Bakanlığınca ek süre
verilebilir. Yıl sonu kârları ile aylık gayrisafi hasılat üzerinden genel
bütçeye aktarılacak miktarlar zamanında yatırılmadığı takdirde, 21.7.1953
tarihli ve 6183 sayılı Kanundaki usullere göre, aylık % 1 zamlı olarak tahsil
edilir. Hesaplanan zam, döner sermayelerin ita amiri ve saymanlarından yarı
yarıya alınır. Ancak, Maliye Bakanlığınca verilmiş ek süreler için zam uygulanmaz. … l) 13.12.1983 tarihli ve 181 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 9 uncu maddesinde yer alan “2003 yılı” ibaresi
“2004 yılı” olarak uygulanır. o) İlgili kanununda düzenleme yapılıncaya
kadar, 4.12.1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanunun 1 inci maddesindeki kanuni faiz
oranı, aylık % 1,25 olarak uygulanır. Ay kesirleri tama iblağ edilir.
Taksitlendirilen veya herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde
kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır. ö) 1. 27.10.1999 tarihli ve 4458 sayılı
Kanunun 221 ve 222 nci maddeleri uyarınca personele yapılacak ödemelerin usul,
esas ve miktarlarını tespit etmeye Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. 2. 4458 sayılı Kanunun 222 nci maddesinin (2) numaralı bendi
aşağıdaki şekilde uygulanır: Bu şekilde tahsil edilen fazla çalışma ücretinin % 50'si hak
sahibi olan personele ödenir. Geri kalan % 50'lik miktarın % 40'ı münhasıran
Gümrük İdaresinin ihtiyaçlarında (personel giderleri hariç) kullanılmak üzere
Ankara Gümrük Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılır. Aktarılan bu miktarın
yarısı 2004 yılı Haziran ve Aralık aylarında bütçeye özel gelir kaydedilir.
Ayrıca, personele ödenmek üzere ayrılan hesapta birikmiş miktar ise 1.1.2004 tarihi
itibarıyla bütçeye özel gelir kaydedilir. 1.4.2003 tarihinden önce tahsil
edilen ve merkezdeki ilgili hesabın artakalan tutarı ile % 40'lık hesaptan özel
gelir kaydedilmeyen tutarlar, münhasıran Gümrük İdaresinin ihtiyaçlarında
kullanılmak üzere (personel giderleri hariç) 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı
Kanun hükümlerine tâbi olmaksızın ilgili Devlet Bakanı tarafından tespit
edilecek usul ve esaslar çerçevesinde harcanır. 3. 4458 sayılı Kanunun bu bendin (1) ve (2) numaralı alt
bentlerinde belirtilen hükümlerine aykırı hükümleri uygulanmaz.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde Anayasa'nın 2., 10., 11., 46., 55., 87., 88.,
89.; 127., 153. ve 161. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ın
katılmalarıyla 4.3.2004 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurma
isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasına
oybirliğiyle karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Bütçeye İlişkin Genel Açıklama Anayasa'nın 161. maddesinde bütçenin hazırlanması ve
uygulanmasının kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. Bu kural gereğince Muhasebei
Umumiye Kanunu'nda bütçenin nasıl hazırlanacağına ve uygulanacağına ilişkin
hususlar düzenlenmiştir. Kanun'un 6. maddesinde bütçe şöyle tanımlanmaktadır.
“Bütçe, Devletin ve ona bağlı kamu kuruluşlarının yıllık gelir ve bu gelir ve
masrafların uygulamaya konulmasına izin veren bir kanundur.” Öte yandan bütçe,
iktidarların program ve politikalarını hayata geçirme konusunda kullandıkları
bir araçtır. Her ne kadar, gelirlerin ve giderlerin toplanma ve harcanmalarına
ilişkin usul, esas ve yükümlülükler değişik yasalarla düzenlenmişse de bunların
uygulanmaya konması 1050 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen hükmü gereğince
ancak bütçe yasalarının verdiği izinle olanaklıdır. Bütçe yasaları ile gelirlerin
toplanması ya da giderlerin yapılmasını düzenleyen yasaların o yıl içinde
uygulanmasına izin verilebileceği gibi, uygulanmamaları da öngörülebilir. 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu'nun 39. maddesinde, yasaya
dayanmadıkça hiçbir vergi ve resmin, tarh ve tevzi ve tahsil edilemeyeceği
öngörülmüştür. Bütçe yasalarının (C) cetvelinde gelirlerin dayanağını gösteren
yasalar tek tek belirtilerek, bu yasalar gereğince tahsil edilecek gelirleri
toplamaya bütçe yasası ile izin verilmektedir. Muhasebei Umumiye Yasası'nın 45.
maddesinde ise, yapılacak harcamalar için ödeneğin ayrılacağı açıklanmakta,
bunun ayrıntılarının da bütçe yasasına ekli (A) cetvelinde gösterilmesi
öngörülmektedir. Anayasa'nın 161. maddesi gereğince bütçeler yıllık yapılır, bütçe
yasasına bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. Ancak,
sınırlı durumlarda gelecek yıllara ilişkin hükümler konabilir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Anayasa'nın 87. maddesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin görev
ve yetkileri belirtilirken bütçe yasa tasarısını görüşmek ve kabul etmek
dışında diğer yasaları koymak, değiştirmek ve kaldırmak biçiminde bir ayırım
yapılmıştır. Bütçe yasalarını öteki yasalardan ayrı tutan bu kural karşısında,
herhangi bir yasa ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe yasası ile
düzenlenmesi; herhangi bir yasada yer alan hükmün bütçe yasaları ile
değiştirilmesi ve kaldırılması olanaksız olduğu gibi bir yasa kuralının o yıl
için uygulanmayacağının veya farklı bir biçimde uygulanacağının belirtildiği
kuralların bütçe yasalarına konulması da olanaksızdır. Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerinde yasaların Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde teklif, görüşme usul ve esasları ile yayımlanması düzenlenirken
bütçe yasalarının görüşme usul ve esasları 162. maddede ayrıca belirtilmiştir.
Bu maddeye göre bütçe yasa tasarılarının görüşülmesinde ayrı bir yöntem kabul
edilmiş, genel kurulda üyelerin gider arttırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerde
bulunmaları önlenmiş ve Anayasa'nın 89. maddesiyle de Cumhurbaşkanı'na bütçe
yasalarını bir daha görüşülmek üzere TBMM'ne geri gönderme yetkisi
tanınmamıştır. Öte yandan Anayasa'nın 163. maddesinde bütçelerde değişiklik
yapılabilmesi esasları ayrıca düzenlenmiş Bakanlar Kurulu'na kanun hükmünde
kararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisi verilmemiştir. Anayasa'da birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenen
bu iki yasalaştırma yönteminin doğal sonucu olarak, birisinin konusuna giren
bir işin, öteki yöntemle düzenlemesi, değiştirilmesi veya kaldırılmasının
olanaksızlığı ortaya çıkmaktadır. Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında “ Bütçe kanununa,
bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz .” denilmektedir.
Maddenin gerekçesinde de belirtildiği gibi, bütçe yasaları öteki yasalardan
ayrı olması sebebiyle bir yasa kuralı nasıl aynı nitelikte bir yasa kuralıyla
değiştirilebilirse bütçe yasaları da aynı biçimde hazırlanmış ve kabul edilmiş
bir bütçe yasası ile değiştirilebilir. Yasa konusu olabilecek bir kuralı
kapsamaması koşuluyla “bütçe ile ilgili hükümler” ifadesi de bütçeyi açıklayıcı,
uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarak
değerlendirilmelidir. Bir yasa kuralının bütçeden harcamayı ya da bütçeye gelir
sağlamayı gerektirir nitelikte bulunması, mutlak biçimde “bütçe ile ilgili
hükümlerden” sayılmasına yetmez. Her yasada değişik türde gidere neden
olabilecek kurallar bulunabilir. Böyle kuralların bulunmasıyla örneğin eğitim,
savunma, sağlık, yargı, tarım, ulaşım ve benzeri kamu hizmeti alanlarına
ilişkin yasaların bütçeyle ilgili hükümler içerdiği kabul edilirse, bu
konulardaki yasaların değiştirilip kaldırılması için de bütçe yasalarına
hükümler koymak yoluna gidilebilir. Oysa, bu tür yasa düzenlemeleri, bütçenin
yapılması ve uygulanması yöntemiyle ilişkisi bulunmayan, Yasakoyucunun başka
amaçla ve bütçeninkinden tümüyle değişik yöntemlerle gerçekleştirmesi gereken
yasama işlemleridir. “Bütçe ile ilgili hüküm” sözcüklerine dayanılarak, gider
ya da gelirle ilgili bir konuyu olağan bir yasa yerine bütçe yasası ile
düzenlemek Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerini bu tür yasalar yönünden
uygulanamaz duruma düşürür. Anayasa'nın 161. maddesinin getiriliş amacı, bütçe yasalarında,
bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek böylece bütçe yasalarını bütçeyle
ilgili olmayan kurallardan uzak tutmak kendi yapısı içinde bütünleştirmektir. 1- Yasa'nın 10. Maddesinin İncelenmesi Maddede sayılmış olan kurum ve kuruluşların kendi bütçeleri veya
tasarrufları altındaki tüm kaynaklarını T.C. Merkez Bankası veya muhabiri olan
T.C. Ziraat Bankası nezdinde kendi adlarına açtıracakları Türk Lirası cinsinden
hesaplarda toplayacakları, bu kurumların tahakkuk etmiş tüm ödemelerini bu
hesaplardan yapacakları; bu maddenin gereğinin yerine getirilmesinden maddede
sayılan kurum ve kuruluşların yetkilileri ile saymanların şahsen ve
müteselsilen sorumlu oldukları öngörülmüştür. Ayrıca kamu kaynaklarının bu
madde hükmüne aykırı olarak değerlendirilmesi sonucu elde edilmiş olan
nemalarının genel bütçeye gelir kaydedileceği ve maddenin uygulanmasına ilişkin
usul ve esaslar ile istisnaların Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan ve
Maliye Bakanının ortak teklifi ile Başbakan tarafından belirlenmesi
öngörülmüştür. Yasa'nın iptali istenilen 10. maddesi 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı
“Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun”un 33. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekir. 2- Yasa'nın 12. Maddesinin (c) Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu düzenlemenin bütçe yasasıyla değil, olağan
yasa ile yapılması gerektiği ayrıca 13.3.1932 günlü 3360 sayılı İdarei Umumiyei
Vilayat Kanunu'nun yıllık programların hazırlanmasına ilişkin 78. maddesinin
(14) numaralı fıkrasını da değiştirdiği gerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87.,
88., 127. ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir. 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 12. maddesinin (c) fıkrasında,
yıllık yatırım programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerin, Devlet
Planlama Teşkilatının uygun görüşü ve ilgili Bakanın onayı ile valinin yetki ve
sorumluluğunda gerçekleştirilebileceği, bu projelerde harcanmak üzere
gönderilecek paraların hizmetin ait olduğu il özel idaresine ödeneceği
belirtilmektedir. Mahalli hizmet niteliği taşıyan işlerin de bu esaslar içinde
valinin yetki ve sorumluluğuna devredilebileceği ve bu şekilde yürütülecek
projelerin, etüt, keşif ve kontrolluk hizmetlerinin ilgili bakanlık ve genel
müdürlüğün il teşkilatlarınca; ihale edilmek suretiyle yaptırılması ve
bedellerinin de valinin onayından sonra il özel idarelerince
gerçekleştirileceği öngörülmektedir. 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (b) fıkrası uyarınca hazırlanan
yıllık yatırım programlarında, hükümetlerin makro ekonomik hedeflerine göre
sektörler, bölgeler, bütçe türleri, gerçekleştirme süreleri ve finansman
biçimleri itibarı ile kamu sektörünün elinde bulunan yatırım projeleri ile
bunların gerçekleştirilme sürelerine ilişkin tahminler yer almaktadır. Mahalli hizmet niteliği taşıyan ve yıllık yatırım programına ek
yatırım cetvellerinde yer alan projelerin finansmanını karşılamak üzere genel
bütçeden yapılacak transferlerin etkin biçimde harcanmasının sağlanması
yanında, merkezi yönetimin plân ve proje üzerindeki iş yoğunluğunun valinin
sorumluluğuna terk edilerek hafifletilmesi sonucunda yatırımların
çabuklaştırılması amacını gerçekleştirmek üzere yapılan ve bütçenin
uygulanmasına ilişkin düzenlemeleri içeren kural, “bütçe ile ilgili kural” niteliğini
taşımaktadır. Bu nedenlerle Yasa'nın 12. maddesinin (c) fıkrası Anayasa'ya
aykırı değildir. İstemin reddi gerekir. 3- Yasa'nın 15. Maddesinin (a) ve (b) Fıkralarının İncelenmesi Maddenin (a) fıkrasında, Devlet memurları, diğer kamu görevlileri
ve bunların emekli, dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü oldukları aile
fertleri dahil) genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler ile
döner sermayelere ait tedavi kurumlarında yapılan tedavilerine (diş tedavileri
dahil) ilişkin ücretlerle, sağlık kurumlarınca verilen raporlar üzerine
kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araç
bedellerinin, Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tespit
edilecek miktarlara kadar olan kısmı kurumlarınca ödeneceği; T.C. Emekli
Sandığı Genel Müdürlüğünün ise sağlık kurum ve kuruluşları ile Maliye
Bakanlığınca tespit edilen birim fiyatlarının altında bir fiyatla anlaşma
yapabileceği öngörülmüştür. (b) fıkrasında ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 209.,
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 66. ve 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun geçici 139. maddelerinde
belirtilen ilaç katılım payları karşılığında ilgililerin maaş veya
aylıklarından kesinti yaptırmaya (yatan hastalar hariç), ayakta tedavilerde
ilaç kullanımında eşdeğer ilaç gruplarından, fiyatların aritmetik ortalamasının
alınması suretiyle referans fiyatlar üzerinden ilaç bedellerinin ödenmesine ve
bu hususlara ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Maliye Bakanı yetkili
kılınmıştır. Yasanın iptali istenilen 15. maddesinin (a) ve (b) fıkraları
17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 33. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten
kaldırılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekir. 4- Yasa'nın 25. Maddesinin (b) ve (d) Fıkralarının İncelenmesi Dava dilekçesindebu düzenlemelerin bütçe yasasıyla değil, olağan
yasa ile yapılması gerektiği, vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülüklerin
bütçe dışındaki yasalarla konulup değiştirilebileceği belirtilerek, Anayasa'nın
2., 11., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek 25.
maddenin (b) ve (d) fıkralarının iptalleri istenilmiştir. Maddenin (b) fıkrasında, dış devlet borçlarıyla ilgili kredi
anlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemlerin her türlü vergi, resim ve
harçtan müstesna olduğu; (d) fıkrasında ise; 28.3.2002 günlü, 4749 sayılı
Yasa'nın 12. maddesinin 3 üncü fıkrası ile tanımlanan nakit işlemlerinin
yanısıra, Merkez Bankasınca çıkarılacak likidite senetlerinin (veya bu
mahiyette düzenlenecek kağıtların) faiz ve anapara ödemeleri ve bunlarla ilgili
işlemlerin 31.12.1960 günlü, 193 sayılı Kanun ile 3.6.1949 günlü, 5422 sayılı
Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla her türlü vergi, resim, harç ve fon
kesintisinden müstesna olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında, Anayasa Mahkemesi
kararlarının yasama, yürütme, yargı ve idare makamlarıyla gerçek ve
tüzelkişileri bağladığı belirtilmektedir. Buna göre, Yasama Organı'nın daha
önce iptal edilen bir kuralı yeniden yasalaştırmaması gerekir. Bir kuralın
Anayasa'nın 153. maddesine aykırılığı, ancak iptal edilen kuralla “aynı” ya da
“benzer nitelikte” olması durumunda olanaklıdır. İki yasa kuralının aynı ya da
benzer nitelikte olup olmadığının saptanabilmesi için öncelikle anlam, kapsam
ve teknik içerik yönlerinden benzerlikleri olup olmadığının incelenmesi
gerekir. 25. maddenin iptali istenen (b) fıkrası ile anlam, kapsam ve
teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali Yılı Bütçe
Kanunu”nun 26. maddesinin (d) fıkrası ve yine 25. maddenin iptali istenen (d)
fıkrası ile anlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren
4833 sayılı “2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 26. maddesinin (g) fıkrası,
22.1.2003 günlü, E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal
edilmiştir. 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun, 25. maddesinin (b) ve (d)
fıkralarıyla daha önce iptal edilmiş olan aynı kuralların yeniden
yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralların, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88. ve 161. maddeleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. 5- Yasa'nın 26. Maddesinin (a) ve (b) Fıkralarının İncelenmesi Maddenin (a) fıkrasının (1) numaralı bendinde, 233 sayılı “Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”ye tabi kuruluşlarla
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin kârlarından 2003 yılında Hazineye isabet
eden tutarları, 233 sayılı KHK'de belirtilen kısıtlamalara tabi olmaksızın
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi üzerine bütçeye gelir
kaydetmeye; (2) numaralıbendinde de, kamu iktisadi teşebbüsleri ile Türkiye
Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin kârlarından 2003 yılında Hazineye isabet eden
tutarları, kuruluşların ödenmemiş sermayelerine veya tahakkuk etmiş görev
zararları alacaklarına mahsup edilmek üzere Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu
Bakanın teklifi üzerine bütçeye gelir, ödenek ve gider kaydetmeye; (b) fıkrasında da (a) fıkrası kapsamındaki kuruluşların 2002 ve
daha önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçenin gelir ve giderleri
ile ilişkilendirmeksizin kuruluşların görev zararı alacakları veya ödenmemiş
sermayelerine mahsup etmeye ilişkin işlemleri yapmaya; Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır. Yasanın 26. maddesinin iptali istenilen (a) fıkrasının (1) ve (2)
numaralı bentleri ile (b) fıkrası 21.9.2004 günlü 25590 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 33. maddesinin (d) fıkrası ile
yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığı kararı verilmesi gerekir. 6- Yasa'nın 27. Maddesinin (c) Fıkrasının İkinci Paragrafındaki “…bütçenin
gelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” İbaresinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu düzenlemenin bütçe yasasıyla değil, olağan
yasa ile yapılması gerektiği,gelir ve gider hesapları ile
ilişkilendirilmeksizin yapılacak işlemlerin Anayasa'ya açık aykırılık
oluşturduğu, yasama erkinin Anayasaya aykırı bir biçimde kullanıldığı
belirtilerek;Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddelerine aykırı olduğu
savıyla iptali istenilmiştir. İptali istenilen ibarenin de yer aldığı ikinci paragrafta, çeşitli
tarihlerde çıkan Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararnameler uyarınca T.C. Ziraat
Bankası A.Ş. ile Türkiye Halk Bankası A.Ş.'nin Tarım Kredi Kooperatifleri
aracılığıyla kullandırmış olduğu krediler sonucu oluşan görev zararı ile gelir
kaybının tasfiyesine ilişkin olarak anılan bankalara ödenen avansın mahsubuna ilişkin
düzenleme yer almakta, Hazine ve T.C. Ziraat Bankası'nın ve/veya Türkiye Halk
Bankası A.Ş.'nin karşılıklı olarak alacaklarının borçları ile mahsup edilmesi
olanağı getirilmektedir. Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında, “Bütçe Yasalarına
bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” kuralı yer
almaktadır. Buna göre, yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla
‘bütçe ile ilgili hükümler' ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını
kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarak değerlendirilmelidir. İptali istenilen ibare ile belirtilen işlemlerin muhasebe
kayıtlarının nasıl yapılacağı açıklığa kavuşturularak, bütçenin uygulanması
kolaylaştırılmıştır. Bu nedenlerle Yasa'nın 27. maddenin (c) fıkrasının ikinci
paragrafında yer alan “…bütçenin gelir ve giderleri ile
ilişkilendirilmeksizin…” ibaresi bütçe ile ilgili olduğundan Anayasa'ya
aykırı değildir. İstemin reddi gerekir. 7- Yasa'nın 27. Maddesinin (f) Fıkrasının İkinci Paragrafının
İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu düzenlemenin bütçe yasasıyla değil, olağan
yasa ile yapılması gerektiği, ayrıca 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsili
Usulü Hakkında Kanunudeğiştirdiği gerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88.,
89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir. 27. maddenin (f) fıkrasının ikinci paragrafında; 2.1.1961 günlü,
196 sayılı, 3.1.2002 günlü, 4733 sayılı kanunlara istinaden çıkarılan Bakanlar
Kurulu kararları uyarınca 31.12.2002 tarihi itibarıyla Tütün, Tütün Mamülleri,
Tuz ve Alkol İşletmeleri (TEKEL) Genel Müdürlüğünün destekleme işleriyle ilgili
olarak doğmuş tüm alacaklarına (öncelikle TEKEL Genel Müdürlüğünün tahmini yıl
sonu görev zararı alacak miktarı üzerinden avans mahiyetinde tespit edilecek
miktara) karşılık aynı tutarda olmak üzere, 31.12.2002 tarihi itibarıyla vadesi
geldiği halde ödenmemiş ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince takip ve
tahsil edilen her türlü vergi, fon ve pay borçları (özel tüketim vergisi hariç)
ile bu borçlara ilişkin gecikme zammı ve faizlerine mahsup edilmek suretiyle
terkin edilen tutarların bakiyesinin, Devlete ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve
6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık olarak, mülkiyeti TEKEL
Genel Müdürlüğüne ait ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan
taşınmazlardan, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek kamu kuruluşlarınca ihtiyaç
duyulanlar 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre
oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek rayiç değeri üzerinden,
borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve gider hesapları ile
ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınarak tasfiye
edilebileceği; bu taşınmazların tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda
belirtilen şekilde tespit edilen değeri miktarındaki Devlete ait olan 21.7.1953
tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarının terkin edileceği ve
mahsup konusu olacak vergi, fon ve paylara ilişkin gecikme zammı ve faizlerinin
de 31.12.2002 tarihi itibarı ile dondurulacağı öngörülmüştür. Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında, Anayasa Mahkemesi
kararlarının yasama, yürütme, yargı ve idare makamlarıyla gerçek ve
tüzelkişileri bağladığı belirtilmektedir. Buna göre, Yasama Organı'nın daha
önce iptal edilen bir kuralı yeniden yasalaştırmaması gerekir. Bir kuralın
Anayasa'nın 153. maddesine aykırılığı ancak, iptal edilen kuralla “aynı” ya da
“benzer nitelikte” olması durumunda olanaklıdır. İki yasa kuralının aynı ya da
benzer nitelikte olup olmadığının saptanabilmesi için öncelikle anlam, kapsam
ve teknik içerik yönlerinden benzerlikleri olup olmadığının incelenmesi
gerekir. İptali istenen 27. maddenin (f) fıkrasının ikinci paragrafı ile
anlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı
“2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 28. maddesinin (g) fıkrası, 22.1.2003 günlü,
E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir. Daha önce 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 27. maddesinin (f)
fıkrasının ikinci paragrafıyla iptal edilmiş olan aynı kuralın yeniden
yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. 8- Yasa'nın 27. Maddesinin (g) Fıkrasının İkinci Paragrafındaki “…gelir
ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…” İbaresinin İncelenmesi Maddenin iptali istenilen ibarenin yer aldığı (g) fıkrasında,
Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün (TMO) olağanüstü hal stoklarından,
serbest stoklarına aktaracağı ürünlerin satışından elde edilecek ve Hazineye
ödenmesi gereken ürün bedellerinin, TMO Genel Müdürlüğünün Hazineden olan görev
zararı ve/veya sermaye alacaklarına mahsup etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı
olduğu Bakanın; bu işlemleri anılan Müsteşarlığın teklifi üzerine gelir ve
gider hesapları ile ilişkilendirmeksizin mahiyetlerine göre ilgili Devlet
hesaplarına kaydettirmeye de Maliye Bakanının yetkili olduğu öngörülmüştür. Yasanın iptali istenilen 27. Maddesinin (g) fıkrasının ikinci
paragrafındaki “gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin” ibaresi
17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 23. maddesi ile değiştirilmiştir. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekir. 9- Yasa'nın 28. Maddesinin (b) Fıkrasındaki “…bütçesinin gelir ve
giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” İbaresi ile 28. Maddenin (c)
Fıkrasındaki “...gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin”
İbaresinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu düzenlemelerin bütçe yasasıyla değil, olağan
yasa ile yapılması gerektiği ayrıca,sözkonusu düzenlemeyle Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin statüsünün belirlendiği 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun değiştirilmiş olduğugerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89.
ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptalleri istenilmiştir. Maddenin (b) fıkrasında, Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin ilgili
malî yıldan önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarların
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçesinin gelir ve
giderleri ile ilişkilendirmeksizin Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olduğu dönemde Bakanlar Kurulu Kararı ile
verilen ve halen devam eden görevler nedeniyle doğan ve doğacak olan görev
zararı alacaklarına veya ödenmemiş sermayesine mahsup etmeye ilişkin işlemleri
yapmaya Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır. Getirilen kural ile Hazine ve “Türk Telekomünikasyon A.Ş.”nin
karşılıklı olarak alacaklarının borçları ile mahsup edilmesi olanağı
getirilmektedir. Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında, “Bütçe
Yasalarına bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” Kuralı
yer almaktadır. Anayasa Mahkemesinin bu kurala ilişkin içtihadına göre, yasa
konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla ‘bütçe ile ilgili hükümler'
ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte
düzenlemeler olarak değerlendirilmelidir. İptali istenilen sözkonusu ibare ile belirtilen işlemlerin nasıl
yapılacağı açıklığa kavuşturularak bütçenin uygulanması kolaylaştırılmaktadır. Bu nedenlerle Yasa'nın 28. maddenin (b) fıkrasında yer alan “…bütçesinin
gelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” ibaresi Anayasa'ya aykırı
değildir. İstemin reddi gerekir. Maddenin (c) fıkrasında, Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 2003 yılı
sonu itibarıyla; Hazineye (28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun kapsamındaki
Hazine alacakları hariç) ve fonlara olan borçları ile geçmiş yıllar bütçe
kanunlarının “Kurumların Hasılatından Pay” başlıklı maddeleri uyarınca doğan ve
Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlığına ödenmesi gereken vadesi geçmiş borçlarını,
Hazineden ve fonlardan olan alacaklarına veya ödenmemiş sermayelerine mahsup
etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılan
Müsteşarlığın teklifi üzerine gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin
mahiyetlerine göre ilgili Devlet hesaplarına kaydettirmeye, Maliye Bakanının
yetkili olduğu öngörülmüştür. Getirilen kural ile Hazine ve “Türk Telekomünikasyon A.Ş.”nin
karşılıklı olarak alacaklarının borçları ile mahsup edilmesi olanağı getirilmektedir.
Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında, “Bütçe Yasalarına bütçe ile
ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” Kuralı yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesinin bu kurala ilişkin içtihadına göre, yasa konusu olabilecek
bir kuralı kapsamaması koşuluyla ‘bütçe ile ilgili hükümler' ifadesi, bütçeyi
açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarak
değerlendirilmelidir. İptali istenilen ibare ile belirtilen işlemlerin nasıl yapılacağı
açıklığa kavuşturularak bütçenin uygulanması kolaylaştırılmaktadır. Bu nedenlerle Yasa'nın 28. maddenin (c) fıkrasında yer alan “…
gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…” ibaresi Anayasa'ya
aykırı değildir. İstemin reddi gerekir. 10- Yasa'nın 31. Maddesinin (b) Fıkrasının Birinci Paragrafında
Yer Alan “(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel,
ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı
çalışan sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç)” İbaresinin
İncelenmesi Dava dilekçesinde, maddenin (b) fıkrasında parantez içinde yer
alan “ kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın
veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı
çalışan sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç” kuralı ile kimi
personelin fıkranın ilk paragrafında düzenlenen ödeme kapsamı dışında
tutulmasının Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine ve 55.
maddesi ile 2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali
istenilmiştir. Yasa'nın 31. maddesinin (b) fıkrasında, Aylıklarını 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu,
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel
Kanunu ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununa göre almakta olan personel ile
kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli statülerde sözleşmeli personel olarak
istihdam edilenlere Bakanlar Kurulunca belirlenecek tarihlerde ve tutarlarda
iki bölüm halinde toplam 160 milyon lira ödeme yapılacağı, ancak kapsam dışı
personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın veya haftanın bazı günleri
ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel ile
aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi
kapsamında belirlenenler ile ödemelerin yapılacağı tarihlerde; aylıksız izinli
olanlara, kurumların yurt dışı kadro veya pozisyonlarında çalışanlara, hangi
şekilde olursa olsun üç ay veya daha fazla süreyle gönderilmeleri nedeniyle
yurt dışında bulunanlara ve kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmiş
bulunanlara, belirlenen tarih için öngörülen tutarın ödenmeyeceği
öngörülmüştür. Burada ödemenin yapılacağı kişiler, Anayasa'nın 128. maddesine
göre Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel
idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevleri yürüten ve bir kadro işgal edenlerdir. Oysa iptali
istenen kuralda belirtilen personel ise; İş Yasası kapsamında çalışan kapsam
dışı personel dahil olmak üzere işçiler, kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli
personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı KHK'nin 14. maddesi kapsamında
belirlenenlerdir. Kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler ile kısmi zamanlı
çalışan sözleşmeli personelin istihdamında akdi bir durum sözkonusudur ve
kendilerine ödenecek ücretin belirlenmesinde esas olan tarafların serbest
iradeleriyle gerçekleştirmiş oldukları akittir. Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında; “ Bütçe kanununa,
bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz ” denilmektedir.
Yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla “ bütçe ile ilgili
hükümler ” ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı
nitelikteki düzenlemelerdir. İptali istenilen düzenleme ile ödeme kapsamı
dışında kalan farklı statüdeki personel sayılmak suretiyle uygulamaya açıklık
getirilmesi amaçlanmıştır. Anayasa'nın 10. maddesinde, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya
sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar.” denilmektedir. Bu mutlak yasak, birbirinin aynı durumunda
olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların
yaratılmasını engellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme,
eşitliğe aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve eylemli
eşitlik değil, hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş
olmaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar
arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Durum ve
hukuki statüdeki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir. Statüleri farklı olan ve/veya farklı aylık ya da ücret hesaplama
biçimi öngörülmüş olan farklı hukuksal konuma sahip personel için farklı
düzenleme getirilmesi Anayasa'nın 10. maddesine aykırılık oluşturmaz. Bu nedenlerle, statüleri farklı olan ve/veya farklı aylık ya da
ücret hesaplama biçimi öngörülmüş olan farklı hukuksal konuma sahip personel
için farklı düzenleme getiren Yasa'nın 31. maddesinin (b) fıkrasının birinci paragrafında
yer alan “(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel,
ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı
çalışan sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14
üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç)” ibaresi Anayasa'ya aykırı
değildir. İstemin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın2., 11. ve 55.maddeleri yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir. 11- Yasa'nın 31. Maddesinin (b) Fıkrasınınİkinci Paragrafınınİncelemesi Dava dilekçesinde, maddenin (b) fıkrasının ikinci paragrafında yer
alan; “Ancak, ödemelerin yapılacağı tarihlerde; aylıksız izinli olanlara,
kurumların yurt dışı kadro veya pozisyonlarında çalışanlara, hangi şekilde
olursa olsun üç ay veya daha fazla süreyle gönderilmeleri nedeniyle yurt
dışında bulunanlara ve kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmiş
olanlara, belirlenen tarih için öngörülen tutar ödenmez.” kuralı uyarınca
benzer statüde çalışanlar veya aynı statüde çalışanların ödeme yapılacağı
tarihte yurtiçinde görev başında olup olmamasına göre ayrılarak ödeme
yapılmasının öngörülmesi Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine
ve 55. maddesi ile 2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali
istenilmiştir. (b) fıkrasının ikinci paragrafında, ödemenin yapılacağı tarihte
aylıksız izinli olanlara, kurumların yurt dışı kadrolarında çalışanlara, hangi
şekilde olursa olsun üç ay veya daha fazla süre ile yurt dışına gönderilenler
ile kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmiş olanlara, ödeme
yapılmayacağı öngörülmüştür. Bu fıkraya göre yapılan ödemenin amacı, Devlet memurlarının
aylıklarında 2003 yılı içerisinde yapılan artış oranlarının 2003 yıl sonu
itibarı ile gerçekleşmiş olan enflasyon oranlarının altında kalmış olması
nedeniyle, reel azalışın telafi edilmesidir. Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında; “ Bütçe kanununa,
bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz” denilmektedir.
Yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla “ bütçe ile ilgili
hükümler ” ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı
düzenlemeleri nitelemektedir. İptali istenilen ibareyle ödeme kapsamı içinde
olmakla birlikte, ödemenin yapılacağı dönemde görev başında olmamaları
nedeniyle ödeme yapılmayacak personelin sayılması, bütçenin açıklanması ve
uygulanmasının kolaylaştırılması kapsamında ise de bu tür düzenlemelerde de
eşitlik ilkesi uyarınca, aynı durumda olanlar için farklı kurallar
öngörülmemesi gerekir. Fıkranın iptali istenen ikinci paragrafında getirilen kuralla,
geçmişe yönelik olarak uğradıkları maddi kaybın telafi edilmesi amacıyla
kendilerine ödeme yapılması öngörülen aynı hukuki statüye sahip personelin bir
kısmının, ödemenin yapılacağı tarihte görevlerinin başında olmamaları nedeniyle
ödeme kapsamı dışında tutulmaları Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine
aykırılık oluşturur. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın2., 11. ve 55.maddeleri yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir. 12- Yasa'nın 32. Maddesinin İncelenmesi a- (a) Fıkrasının İkinci Paragrafı ile (h) Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu düzenlemelerin bütçe yasasıyla değil, olağan
yasa ile yapılması gerektiği, (a) fıkrasının ikinci paragrafıile6183 sayılı,
(h) fıkrası ile 657 sayılı yasalarındeğiştirildiği ileri sürülerek; kuralların
Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu savıyla
iptali istenilmiştir. (a) fıkrasının ikinci paragrafında; döner sermayelerin, fonların,
kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçelerin yatırım
ve/veya transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşların serbest memur
kadrolarına verilecek açıktan atama izinlerinin toplam sayısının 2003 yılında
emeklilik, ölüm ve istifalar sonucu ayrılan personel sayısının %80'ini aşamayacağı,
norm kadro çalışmasının sonuçlandırılarak uygulamaya geçilmiş olduğu
kurumlarla, kurulması veya genişletilmesi yasa, uluslararası anlaşma veya 2004
yılı programı ile öngörülen birimler ve temini zorunlu hizmetlerin gerektirdiği
personel ihtiyacını ilk tümcedeki sınırlamaya tabi olmaksızın değerlendirmeye
Maliye Bakanı'nın yetkili olduğu; (h) fıkrasında ise; kamu hizmetlerinin etkin
ve verimli bir biçimde yürütülebilmesi amacıyla, konsolide bütçeye dahil daire
ve idarelerin teşkilat yapıları ve hizmet amacına uygun olarak personel
dağılımının sağlanmasına yönelik önlemler almaya, ihtiyaç fazlası personelin,
ilgili kuruluşların da görüşü alınarak (a) fıkrası kapsamında yer alan Genel
Bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, döner sermayelere, fonlara,
kefalet sandıklarına, sosyal güvenlik kurumlarına, genel bütçeden yardım alan
kuruluşlara nakledilmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Devlet
Personel Başkanlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanının yetkili olduğu
öngörülmüştür. Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında Anayasa Mahkemesi
kararlarının yasama, yürütme, yargı ve idare makamlarıyla gerçek ve
tüzelkişileri bağladığı belirtilmektedir. Buna göre, Yasama Organı'nın daha
önce iptal edilen bir kuralı yeniden yasalaştırmaması gerekir. Bir kuralın
Anayasa'nın 153. maddesine aykırılığı ancak, iptal edilen kuralla “aynı” ya da
“benzer nitelikte” olması durumunda olanaklıdır. İki yasa kuralının aynı ya da
benzer nitelikte olup olmadığının saptanabilmesi için öncelikle anlam, kapsam
ve teknik içerik yönlerinden benzerlikleri olup olmadığının incelenmesi
gerekir. 32. madenin iptali istenen (a) fıkrasının ikinci paragrafı ile
anlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı
“2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 31. maddesinin (k) fıkrası ve 32. maddenin
iptali istenen (h) fıkrası ile anlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı
kuralları içeren 4833 sayılı 2003 Mali Yılı Bütçe Kanununun 31. maddesinin (j)
fıkrası, 22.1.2003 günlü, E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı
ile, iptal edilmiştir. 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 32. maddesinin (a) fıkrasının
ikinci paragrafı ve (h) fıkrasıyla, daha önce iptal edilmiş olan aynı
kuralların yeniden yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır.
Kuralların iptali gerekir. Kuralların, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. b- (f) Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gereken
düzenlemelerden olduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, Emekli Sandığı
Yasası'na göre emekli olanların yeniden memuriyete alınmalarını düzenleyen 93.
maddesini değiştirdiği, bu nedenle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88. ve 161.
maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir. Fıkrada herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan emeklilik veya
yaşlılık aylığı alanların müşterek kararname veya Bakanlar Kurulu kararıyla
atanacak olanlar ile üniversite öğretim üyeliklerine atanacaklar hariç olmak
üzere (a) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yer alan Genel Bütçeye dahil
dairelere, katma bütçeli idarelere, döner sermayelere, fonlara, kefalet
sandıklarına, sosyal güvenlik kurumlarına, genel bütçeden yardım alan
kuruluşlara tahsis edilmiş bulunan serbest memur ve işçi kadrolarına açıktan
atanamayacakları öngörülmüştür. İptali istenen kural, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun
emeklilerin yeniden memuriyete alınmalarını düzenleyen 93. maddesini 2004 yılı
için değiştirici nitelik taşımaktadır. Bu tür düzenlemelerin bütçe yasası dışındaki
genel yasalarla yapılması zorunluluğu açıktır. Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,
88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir. c- (g) Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gereken
düzenlemelerden olduğu, sözkonusu düzenlemenin 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesini değiştirici nitelik taşıması
nedeniyle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89. 153/son ve 161. maddelerine aykırı
olduğu savıyla iptali istenilmiştir. Fıkrada, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca değişiklik
yapılan kadroların ilgili mercilerin onay tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere kullanılacakları öngörülmüştür. 190 sayılı “Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname”nin 4. maddesi uyarınca, Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren
kurum ve kuruluşların kadroları üç ayrı cetvel halinde ve taşra teşkilatı olan
kurum ve kuruluşlarda merkez ve taşra ayrımı yapılarak iki bölüm halinde
düzenlenmiştir. Anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesinde, Kuruluşlara
verilmiş bulunan ve ekli cetvellerde gösterilen serbest kadroların, hiyerarşik
yapıyı bozmamak kaydıyla, 7. maddede belirtilen yönteme uygun olarak Bakanlar
Kurulunca değişik derecelerden aynı sınıf ve unvanlı kadrolarla
değiştirilebileceği öngörülmüştür. 7. maddeye göre, kadro değişiklikleri ilgili
bakanlıkların teklifi, Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının
görüşü ile Bakanlar Kurulunca her kurum için yılda bir kez yapılmaktadır. Bakanlar Kurulu Kararı ile Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli
cetvellerde yapılan kadro değişiklikleri, 8. madde uyarınca değişiklik
tarihinden itibaren üç ay içinde unvan, sınıf, derece ve adet belirtilerek
yurtiçinde merkez ve taşra birimleri itibarıyla; yurtdışında ise toplam sayı
olarak dağılımı yapılacaktır. Yapılan kadro dağılımını gösteren cetveller Maliye Bakanlığı ve
Devlet Personel Başkanlığı ile uygunluk sağlandıktan sonra Sayıştay denetimine
tabi kuruluşlarca vize için Sayıştay'a, bunlar dışında kalan kurum ve
kuruluşlarda ise onay için onay merciine gönderilecektir. Aylık ödemeler vizeli
veya onaylı kadro dağılım cetvellerine göre yapılacaktır. Ancak, iptali istenen kural ile 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile kadro değişiklikleri için öngörülmüş olan kurallar 2004 yılı için
değiştirilmektedir. Oysa bu tür düzenlemelerin bütçe yasası dışındaki genel
yasalarla yapılması zorunluluğu açıktır. Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,
88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 2., 11. ve153. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. 13- Yasa'nın 36. Maddesinin İncelenmesi a- (a) Fıkrasının (5) numaralı Bendinin İncelenmesi Yasa'nın 36. maddesinin (a) fıkrasının iptali istenen (5) numaralı
bendi 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 13. maddesinin (g) fıkrası ile
değiştirilmiştir. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekir. b- (a) Fıkrasının (5) numaralı Bendi Dışında Kalan Bölümünün
İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gereken
düzenlemelerden olduğu, fıkrada sayılmış olan kuruluşlara ilişkin yasaları
değiştirici nitelik taşıdığı, daha önce iptal edilmiş olan kuralın yeniden
yasalaştırılmış olduğu gerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89.,
153/son ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir. (a) fıkrasında, katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi hariç
olmak üzere mal ve hizmet satışları aylık gayrısafi hasılat tahakkuk tutarının
Türk Telekomünikasyon A.Ş için %15'inin, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel
Müdürlüğü, Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü, Kıyı Emniyeti ve Kurtarma
İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı için
%10'unun engeç takip eden ayın 20'sine kadar Maliye Bakanlığı Merkez
Saymanlığına ödeneceği, ödenen bu tutarın bütçeye gelir yazılacağı; sürelerinde
ödenmeyen tutarların tahsilinde gecikme zammı da uygulanmak suretiyle 6183
sayılı Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür. İptali istenen 36. maddenin (a) fıkrası ile anlam, kapsam ve teknik
içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali Yılı Bütçe
Kanunu”nun 35. maddesinin (a) fıkrası, 22.1.2003 günlü, E.2003/41, K.2004/4
sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir. 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 36. maddesinin (a) fıkrasının (5)
numaralı bendi dışında kalan bölümüyle daha önce iptal edilmiş olan aynı
kuralların yeniden yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır.
Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. c- (b) Fıkrasının İncelenmesi (b) fıkrasında kira ve idare gelirlerinden alınacak paylar
düzenlenmiştir. İptali istenilen kural 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı “Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 33.
maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığı kararı verilmesi gerekir. d- (e) Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gereken
düzenlemelerden olduğu, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 32. maddesini
değiştirici nitelik taşıdığı, bu nedenle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89.,
153/son ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir. Fıkrada 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”nun 32. maddesinde yer
alan ödeneklerin, personel giderleri hariç olmak üzere; milli eğitim
hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hizmet sunumunun sağlanması,
merkez ve taşra teşkilatının acil ihtiyaçlarının karşılanması, eğitim araştırma
ve geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla da kullanılabilmesi
öngörülmüştür. İptali istenen 36. maddenin (e) fıkrası ile anlam, kapsam ve
teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali Yılı
Bütçe Kanunu”nun 35. maddesinin (f) fıkrası, 22.1.2003 günlü, E.2003/41,
K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir. 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 36. maddesinin (e) fıkrası ile
daha önce iptal edilmiş olan aynı kuralın yeniden yasalaştırılması Anayasa'nın
153. maddesine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. 14- Yasa'nın 43. Maddesinin Son Fıkrasının İncelenmesi Maddenin son fıkrasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 78.
maddesi uyarınca yurt dışına gönderilecek Devlet memurları kontenjanlarının
belirlenmesi amacıyla, Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak olan Bakanlar
Kurulu Karar Taslağı hakkında Maliye Bakanlığının uygun görüşünün alınması
öngörülmüştür. Yasanın 43. maddesinin iptali istenilen son fıkrası 17.9.2004
günlü, 5234 sayılı Yasanın 33. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten
kaldırılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekir. 15- Yasa'nın 45. Maddesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gereken
düzenlemelerden olması nedeniyle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89. ve 161.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istenilmiştir. Maddede, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dahil 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülleri, kamu
iktisadi kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları, iştirakleri
ile büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri, bunlara ait tüzel
kişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz
kuruluşların; Devlete ait olan ve 6183 sayılı Yasa kapsamına giren borçlarına
karşılık olarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi bir
takyidat bulunmayan taşınmazlardan ihtiyaç duyulanların, 4734 sayılı Yasanın 6.
maddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek değeri
üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve gider
hesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınabileceği ve
bu idarelerin satın alınan taşınmazların tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda
belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Devlete ait olan ve
21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Yasa kapsamına giren borçlarının terkin
edilmesi öngörülmüştür. Maddede ayrıca vergi dairelerine 6183 sayılı Yasa kapsamında borcu
olan ve ödeme güçlüğü içinde oldukları inceleme raporu ile tespit edilen diğer
mükelleflerin taşınmazları için de aynı uygulamanın yapılabileceği
belirtilmiştir. 6183 sayılı Yasanın 1. maddesinde, Devletin bu yasa kapsamındaki
alacakları; vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafı,
vergi cezası, para cezası gibi asli ve gecikme zammı, faiz gibi, fer'i amme
alacakları ve akitten ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme
hizmetleri tatbikatının uygulamasından kaynaklanan diğer alacaklar ile bunların
takip masrafları olarak açıklanmıştır. İptali istenen kural, 6183 sayılı Yasa'nın, bu Yasa'nın 1. maddesi
kapsamında Hazine'ye borçları olan ve ödeme güçlüğü çeken sözkonusu kamu kurum
ve kuruluşları ile diğer mükelleflerin mülkiyetinde bulunan gayrımenkullerin
satılarak borçlarının tahsil edilmesini ve buna ilişkin yöntemi belirleyen maddelerini
2004 mali yılı için değiştirici nitelik taşımaktadır. Bu tür düzenlemelerin
bütçe yasası dışındaki genel yasalarla yapılması zorunluluğu açıktır. Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,
88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir. 16- Yasa'nın 46. Maddesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gereken
düzenlemelerden olduğu, 2942 sayılı “Kamulaştırma Kanunu” kapsamında
yapılabilecek düzenlemeler içerdiği, gerekçesiyle; Anayasa'nın 2., 11., 46.,
87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali
istenilmiştir. Madde ile Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler ve
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından, 4.11.1983
günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca kamulaştırılan
taşınmazların sahiplerine kabul etmeleri halinde, kamulaştırma bedeli yerine,
Hazineye ait taşınmazların satış işlemlerinde ödeme aracı olarak kabul edilmek
üzere, taşınmazın bedelini gösteren ve üçüncü kişilere devredilebilen bir belge
verilebileceği; bu belgenin işleme tâbi tutulacağı tarihteki bedelin, belgede
yazılı bedele, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren kanunî faiz uygulanmak
suretiyle tespit edileceği ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esasları belirlemeye Maliye Bakanının yetkili olduğu öngörülmüştür. Yasa'nın iptali istenen 46. maddesindeki düzenleme ile
kamulaştırma bedeli olarak nakit dışında yeni bir ödeme aracı olarak belge
verilmesinin öngörülmesi, 2942 sayılı Yasa'nın 3. maddesini 2004 mali yılı için
değiştirici nitelik taşımaktadır. Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,
88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 2., 11., ve 46. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. 17- Yasa'nın 49. Maddesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, bu düzenlemelerin bütçeyle ilgisinin olmadığı,
olağan kanunlarla yapılması gerektiği gerekçesiyle kuralların, Anayasa'nın 2.,
11., 87., 88., 89., 153/son ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek
iptalleri istenilmiştir. a- (a) Fıkrasının (1), (2), (6), (7) ve (9) Numaralı Bentleri ile
(e) ve (ö) Fıkralarının İncelenmesi 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun “Kısmen veya tamamen
uygulanmayacak hükümler” başlığını taşıyan 49. maddesinde yürürlükte olan
yasaların 2004 yılında uygulanmayacak hükümleri sayılmıştır. Bütçe Yasalarına
yürürlükte olan yasaların bütçe yılı için uygulanmaması veya farklı
uygulanmasını öngören kurallar konulamaz. 49. madde, uygulamama veya farklı
uygulama biçimi öngörme yoluyla, madde başlığı altında sayılmış olan yasa
kurallarını 2004 yılı için değiştirici bir nitelik taşımaktadır. Maddede yer alan ve iptali istenen bu düzenlemeler bütçeyle ilgili
olmaması nedeniyle olağan yasa konusu olup, bunlara bütçe yasasında yer
verilmesi, Anayasa'nın 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralların iptali gerekir. Kuralların, Anayasa'nın 2., 11. ve 153/son maddeleri yönünden
incelenmelerine gerek görülmemiştir. b- (b) ve (o) Fıkralarının İncelenmesi 49. maddenin iptali istenen (b) fıkrasında, 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 36. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, bu kanunun “Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin Kârları” başlıklı maddesi hükümleri çerçevesinde
uygulanacağı belirtilmekte; (o) fıkrasında ise, 3095 sayılı Kanunla düzenlenmiş
olan kanuni faiz oranının aylık %1.25 olarak uygulanacağı, taksitlendirilen
veya herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları
için öngörülen en yüksek faiz oranının tatbik edileceği hüküm altına
alınmaktadır. 49. maddenin iptali istenen (b) ve (o) fıkraları ile anlam, kapsam
ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali Yılı
Bütçe Kanunu”nun 51. maddesinin (b) ve (t) fıkraları 22.1.2003 günlü,
E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir. 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 49. maddesinin (b) ve (o)
fıkraları ile daha önce iptal edilmiş olan aynı kuralların yeniden
yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır. Kuralların iptali gerekir. Kuralların, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. c) (i) Fıkrasının Birinci ve İkinci Paragrafları ile ( l )
Fıkrasının İncelenmesi Yasa'nın 49. maddesinin iptali istenilen (i) fıkrasının birinci ve
ikinci paragrafları ile (l) fıkrası 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 33.
maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN İNCELENMESİ 24.12.2003 günlü 5027 sayılı “2004 Malî Yılı Bütçe Kanunu”nun: A ) 1- 31. maddesinin (b) fıkrasının, birinci paragrafının “...
(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın veya
haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan
sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç) ...” bölümü ile
ikinci paragrafının, 2- 32. maddesinin (g) fıkrasının, 3- 36. maddesinin (a) fıkrasının (5) numaralı bendi dışında kalan
bölümünün, koşulları oluşmadığından YÜRÜRLÜKLERİNİN DURDURULMASI İSTEMİNİN
REDDİNE, B) 1- 10. maddesi, 2- 15. maddesinin(a) ve(b) fıkraları, 3- 26. maddesinin (a) fıkrasının (1) numaralı bendi, 4- 36. maddesinin, (a) fıkrasının (5) numaralı bendi ile (b) fıkrası, 5- 43. maddesinin son fıkrası, 6- 49. maddesinin(i) fıkrasının birinci ve ikinci paragrafları ile
(L) fıkrası, hakkında 7.6.2005 günlü, E. 2004/12, K. 2005/35 sayılı kararla
karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, BU KURALLARA İLİŞKİN
KONUSU KALMAYAN YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, 7.6.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- SONUÇ 24.12.2003 günlü 5027 sayılı “2004 Malî Yılı Bütçe Kanunu”nun: A - 10. maddesi, 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesinin (d)
fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığından, bu maddeye ilişkin KONUSU KALMAYAN
İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, B- 12. maddesinin (c) fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
iptal isteminin REDDİNE, C- 15. maddesinin (a) ve (b) fıkraları, 5234 sayılı Yasa'nın 33.
maddesinin (d) fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığından, bu fıkralara ilişkin
KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, D- 25. maddesinin (b) ve (d) fıkralarının Anayasa'ya aykırı olduğuna
ve İPTALİNE, E- 26. maddesi, 5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin (d) fıkrasıyla
yürürlükten kaldırıldığından, bu maddeye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, F- 27. maddesinin; 1- (c) fıkrasının ikinci paragrafında yer alan “... bütçenin gelir
ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 2- (f) fıkrasının ikinci paragrafının Anayasa'ya aykırı olduğuna
ve İPTALİNE, 3- (g) fıkrasında yer alan “... gelir ve gider hesapları ile
ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresi. 5234 sayılı Yasa'nın 23. maddesi ile
değiştirildiğinden, bu ibareye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR
VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, G- 28. maddesinin, (b) fıkrasında yer alan “... bütçesinin gelir
ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresi ile (c) fıkrasında yer
alan “... gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresinin,
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, H- 31. maddesinin (b) fıkrasının; 1- Birinci paragrafının “... (kapsam dışı personel dahil olmak
üzere işçiler, geçici personel, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün
belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel ile aylık veya
ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında
belirlenenler hariç) ...” bölümünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, 2- İkinci paragrafının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, I- 32. maddesinin, (a) fıkrasının ikinci paragrafı ile (f), (g) ve
(h) fıkralarının, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, İ- 36. maddesinin; 1- (a) fıkrasının, a- (5) numaralı bendi, 5234 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin (g)
fıkrası ile değiştirildiğinden, bu bende ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, b- Kalan bölümünün, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 2- (b) fıkrası, 5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin (d) fıkrasıyla
yürürlükten kaldırıldığından, bu fıkraya ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 3- (e) fıkrasının, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, J- 43. maddesinin son fıkrası, 5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin
(d) fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığından, bu fıkraya ilişkin KONUSU KALMAYAN
İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, K- 45. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, L- 46. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, M- 49. maddesinin; 1- (a) fıkrasının (1), (2), (6), (7) ve (9) numaralı bentleri ile
(b), (e), (o) ve (ö) fıkralarının, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 2- (i) fıkrasının birinci ve ikinci paragrafları ile (L) fıkrası,
5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin (d) fıkrasıyla yürürlükten
kaldırıldığından, bu paragraflara ve fıkraya ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA
KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 7.6.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Mustafa YILDIRIM Üye Cafer ŞAT Üye A. Necmi ÖZLER Üye Ali GÜZEL Üye Serdar ÖZGÜLDÜR