ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  :  2014/64 Karar Sayısı : 2014/140 Karar Tarihi : 11.9.2014 R.G. Tarih-Sayı :
7.4.2015-29319 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul
13. Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1- 21.2.2014
tarihli ve 6526 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle, 12.4.1991
tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen geçici 14. maddenin, 2- 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun
232. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan " .onbeş gün. "
ibaresinin, Anayasa'nın 6., 9., 11., 14., 37., 137., 138., 139., 140., 141.,
142. ve 159.  maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Sanıklar hakkında silahlı terör örgütünü yönetmek, bu örgüte üye
olmak ve diğer suçlardan açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralların
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 6526 Kanun'un 1. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a eklenen
itiraz konusu geçici 14. madde şöyledir: " GEÇİCİ MADDE 14- Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun
geçici 2 nci maddesi uyarınca görevlerine devam eden ağır ceza mahkemeleri ile
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan Terörle Mücadele Kanununun 10 uncu maddesi
uyarınca görevlendirilen ağır ceza mahkemeleri kaldırılmıştır. Kaldırılan bu ağır ceza mahkemelerinde görev yapan başkan ve
üyeler ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçların soruşturmasında
görevlendirilen hâkim ve Cumhuriyet savcıları, Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca, beşinci fıkra uyarınca devirlerin tamamlanmasından itibaren on gün
içinde müktesepleri dikkate alınarak uygun görülecek bir göreve atanırlar. Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan Terörle Mücadele Kanununun 10
uncu maddesi uyarınca görevlendirilen Cumhuriyet savcılarınca yürütülen soruşturma
dosyaları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, yetkili Cumhuriyet
başsavcılıklarına devredilir. 6352 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca görevlerine
devam eden ağır ceza mahkemelerinde ve bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
Terörle Mücadele Kanununun 10 uncu maddesi uyarınca görevlendirilen ağır ceza
mahkemelerinde derdest bulunan dosyalar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte
bulundukları aşamadan itibaren kovuşturmaya devam edilmek üzere yetkili ve
görevli mahkemelere devredilir. Bu mahkemelerce verilip Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığında veya Yargıtayın dairelerinde bulunan dosyaların incelenmesine
devam olunur. Üçüncü ve dördüncü fıkralar uyarınca yapılacak devir işlemleri, bu
Kanunla kaldırılan ağır ceza mahkemelerinde görevlendirilen hâkimler ile
Cumhuriyet savcıları tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
on beş gün içinde sonuçlandırılır. Dosyaların devir işlemleri
sonuçlandırılıncaya kadar, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, devredilen
dosyalarla ilgili koruma tedbirleri hakkında karar vermeye bu mahkemelerin
bulunduğu yer hâkim ve mahkemeleri yetkilidir. Ayrıca, bu Kanunla kaldırılan
ağır ceza mahkemelerince verilip henüz gerekçesi yazılmamış olan hükümlerin
gerekçeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç on beş gün
içinde yazılır. Kaldırılan mahkemelerde bulunan ve kesinleşen dosyalara ait
arşiv ve emanetler ile diğer evrak ve dokümanlar Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulu tarafından belirlenecek mahkeme veya mahkemelere devredilir ve müteakip
işlem ve talepler bu mahkemelerce yerine getirilir veya karara bağlanır. Mevzuatta Ceza Muhakemesi Kanununun mülga 250 nci maddesinin
birinci fıkrasına göre görevlendirilen ağır ceza mahkemeleri ile Terörle
Mücadele Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre görevlendirilen
ağır ceza mahkemelerine yapılmış atıflar ağır ceza mahkemelerine; bu
mahkemelerin üyelerine yapılmış atıflar Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca
belirlenen Ankara Ağır Ceza Mahkemesine yapılmış sayılır. Mevzuatta Ceza
Muhakemesi Kanununun mülga 250 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren suçlar
ile Terörle Mücadele Kanununun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamına
giren suçlara yapılan atıflar, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ve uyarıcı
madde imal ve ticareti suçu veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini aklama
suçuna, b) Haksız ekonomik çıkar sağlamak amacıyla kurulmuş bir örgütün
faaliyeti çerçevesinde cebir ve tehdit uygulanarak işlenen suçlara, c) İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dört, Beş, Altı ve Yedinci
Bölümünde tanımlanan suçlara (305, 318, 319, 323, 324, 325 ve 332 nci maddeler
hariç), yapılmış sayılır. Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan Terörle Mücadele Kanununun 10
uncu maddesi kapsamına giren suçlarla ilgili olarak bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla açılmış olan davalarda, sanığın taşıdığı kamu
görevlisi sıfatı dolayısıyla hakkında soruşturma yapılabilmesi için izin veya
karar alınması gerektiğinden bahisle durma veya düşme kararı verilemez. " 2- 5271 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 232.
maddesi şöyledir: " Madde 232- (1)
Hükmün başına, "Türk Milleti adına" verildiği yazılır. (2) Hükmün başında; a) Hükmü veren mahkemenin adı, b) Hükmü veren mahkeme başkanının ve üyelerinin veya hâkimin,
Cumhuriyet savcısının ve zabıt kâtibinin, katılanın, mağdurun, vekilinin,
kanunî temsilcisinin ve müdafiin adı ve soyadı ile sanığın açık kimliği, c) Beraat kararı dışında, suçun işlendiği yer, tarih ve zaman
dilimi, d) Sanığın gözaltında veya tutuklu kaldığı tarih ve süre ile halen
tutuklu olup olmadığı, Yazılır. (3) Hükmün gerekçesi, tümüyle tutanağa geçirilmemişse
açıklanmasından itibaren en geç onbeş gün içinde dava
dosyasına konulur. (4) Karar ve hükümler bunlara katılan hâkimler tarafından
imzalanır. (5) Hâkimlerden biri hükmü imza edemeyecek hâle gelirse, bunun
nedeni mahkeme başkanı veya hükümde bulunan hâkimlerin en kıdemlisi tarafından
hükmün altına yazılır. (6) Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne
olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun
yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının,
başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde
açıkça gösterilmesi gerekir. (7) Hükümlerin nüshaları ve özetleri mahkeme başkanı veya hâkim
ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır ve mühürlenir. " B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında,  Anayasa'nın 6., 9., 11., 14., 37., 137.,
138., 139., 140., 141., 142. ve 159.  maddelerine dayanılmış, Anayasa'nın
2. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.
Emin KUZ'un katılımlarıyla 9.4.2014 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında öncelikle davada uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın
bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 6526 sayılı Kanun'un 1.
maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a eklenen geçici 14. maddenin tamamı ile 5271
sayılı Kanun'un 232. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan ". onbeş
gün. " ibaresinin iptalini talep etmiştir. 3713 sayılı Kanun'un iptali istenen geçici 14. maddesinin birinci
fıkrasında, aynı Kanun'un 10. maddesi gereğince görev yapan ağır ceza
mahkemelerinin kaldırıldığı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra ile kaldırılan
ağır ceza mahkemelerinde görev yapan hâkim ve Cumhuriyet savcılarının başka
görevlere atanmaları usulü; üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 10. maddesi
kapsamında yapılan soruşturmalara ilişkin dosyaların yetkili Cumhuriyet başsavcılıklarına
devredileceği; dördüncü fıkrasında, kaldırılan ağır ceza mahkemelerinde derdest
olan dosyaların devredilmesine ve temyiz aşamasındaki dosyaların incelenmesine
ilişkin usuller; beşinci fıkrasında, devir işlemlerinin ne kadar süre
içerisinde yapılacağı, devredilen dosyalarla ilgili koruma tedbirleri konusunda
hangi mercinin karar vereceği, karar verilmiş olan dosyalarda gerekçenin ne
kadar süre içerisinde yazılacağı, kesinleşmiş dosyalara ilişkin evrak, emanet
ve arşivlerin devrinin nasıl yapılacağı; altıncı fıkrasında, aynı Kanun'un 10.
maddesine ilişkin olarak yapılan atıfların hangi kanuna, suç tiplerine ve
bunlarla ilgili davalara bakmakla görevli yargı mercilerine yapılmış
sayılacağı; yedinci fıkrasında, ilgili suçlardan yapılan kovuşturmalarda kamu
görevlileri hakkında soruşturma izni gerektiğinden bahisle durma ya da düşme
kararı verilemeyeceği hususları düzenlenmiştir. 3713 sayılı Kanun'un geçici 14. maddesinin yürürlüğe girmesiyle
birlikte itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin baktığı dosyalar yönünden,
yargılama görev ve yetkisi mutlak şekilde sona ermiştir. İtiraz yoluna başvuran
Mahkemedeki bakılmakta olan dava yönünden ise itiraz konusu kural uyarınca
nisbi bir yetkilendirme söz konusudur. Buna göre, itiraz yoluna başvuran
Mahkemeye yalnızca " gerekçeli kararın yazılması " ile ilgili
olarak sınırlı bir yargısal görev ve yetki verilmiştir. Diğer bir ifadeyle
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemeye tanınan yargısal görev ve yetki, 6526
sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a eklenen geçici 14. maddenin
beşinci fıkrasının üçüncü cümlesinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla 6526
sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a eklenen geçici 14. maddenin
beşinci fıkrasının üçüncü cümlesi dışında kalan bölümünün bakılmakta olan
davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. 5271 sayılı Kanun'un 232. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise
mahkemelerce verilen hükümlere ilişkin gerekçeli kararların, hükmün
açıklanmasından itibaren en geç onbeş gün içerisinde dosyasına konulacağı
belirtilmiştir. 5271 sayılı Kanun'un 232. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer
alan gerekçeli kararların yazımına ilişkin süre genel niteliği haiz bir
düzenlemedir. 6526 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a eklenen
geçici 14. maddenin beşinci fıkrasıyla getirilen gerekçeli karar yazımına
ilişkin süre ise kaldırılan ağır ceza mahkemelerinin hükmünü açıklayıp henüz
gerekçeli kararlarını yazmadıkları dosyalara yönelik olup özel niteliği haiz
bir düzenlemedir. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin de kaldırılan ağır ceza
mahkemelerinden olması nedeniyle bu Mahkeme yönünden uygulanacak kural, özel
niteliği haiz olan 6526 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a
eklenen geçici 14. maddenin beşinci fıkrasıdır. Bu nedenle, genel niteliği haiz
olan 5271 sayılı Kanun'un 232. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer
alan ".onbeş gün ." ibaresinin bakılmakta olan davada
uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır. Açıklanan nedenlerle; A- 1- 21.2.2014 tarihli ve 6526 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve
Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un
1. maddesiyle, 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na
eklenen geçici 14. maddenin beşinci fıkrasının üçüncü cümlesi dışında kalan
bölümünün, 2- 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun
232. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan " .onbeş gün. "
ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu bölüme ve ibareye ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B- 6526 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'a eklenen
geçici 14. maddenin beşinci fıkrasının üçüncü cümlesinin esasının
incelenmesine, Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hasan Mutlu ALTUN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu kuralla öngörülen sürenin makul
bir süre olmadığı, kuralın usulüne uygun bir gerekçe yazılmasını kısıtladığı
belirtilerek, Anayasa'nın 141. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz
konusu kural Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. İtiraz konusu kuralla, 3713 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince
kurulmuş olan ve bu madde uyarınca kendisine görev verilen davalara bakmakla
yetkilendirilen mahkemelerin kaldırılması nedeniyle, bu mahkemeler tarafından
verilip henüz gerekçesi yazılmamış olan hükümlerin gerekçelerinin, 6526 sayılı
Kanun'un yürürlüğe girdiği 6.3.2014 tarihinden itibaren en geç onbeş gün
içerisinde yazılacağı öngörülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında, bütün mahkemelerin
her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı belirtilmiştir. Hukuk devletinde kanun koyucu, yargılama hukukuna ilişkin
kuralları belirleme ve bu çerçevede soruşturma makamlarının belirlenmesi,
mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi, yargılama usulleri ve
yapısı hakkında Anayasa'ya aykırı olmamak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi
yapma konusunda takdir yetkisine sahip bulunmaktadır. Nitekim, Anayasa'nın 142.
maddesinde, " Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri,
işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir. " denilmek suretiyle
bu husus hüküm altına alınmıştır. İtiraz konusu kuralın konusunu oluşturan gerekçeli kararın "onbeş
günlük" süre içerisinde yazılması, düzenleyici süre niteliğinde
olup Anayasa'nın 142. maddesinde öngörülen " yargılama usulü "
kavramının içerisinde yer almaktadır. Kanun koyucunun kapatılan mahkemelerle
ilgili devir ve atama işlemlerinin düzenli bir şekilde gerçekleştirebilmesi
için bu düzenlemeyi yaptığı açıktır. Kanun koyucu tarafından bu mahkemelerin
yetkilerinin sonlandırılıp, dava dosyalarının başka mahkemelere devredilmesi
sürecinde, henüz yazılmamış kararlarla ilgili olarak, 5271 sayılı Kanun'un 232.
maddesinde yer alan onbeş günlük süreye, yeni bir onbeş günlük süre daha ilave
edilmiştir. Bu şekilde gerekçeli kararların yazılarak tarafların ve kamuoyunun
bilgisine sunulması, tutukluluk başta olmak üzere belirli hususların
denetiminin sağlanması, böylece, yapılan görevin en iyi şekilde ve etkin olarak
yerine getirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu mahkemeler kapatılırken, gerekçeli kararı henüz
yazılmamış olan dava dosyalarıyla ilgili olarak, bu gerekçelerin açıklanması
için makul bir süre belirlenerek, bu durumun kural altına alınması hukuk
güvenliği ilkesinin de bir gereğidir. Bireylerin haklarında verilen hükümlerin
gerekçelerini makul bir sürede öğrenmeleri, özellikle tutuklu bırakılan kişiler
yönünden, bu tutukluluğa itirazlarını daha etkin bir şekilde yapabilmeleri
açısından büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla itiraz konusu kuralın,
mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı yönündeki
Anayasa hükmüyle uyumlu olduğu açıktır. Diğer yandan, hükmün açıklandığı bir davada gerekçeli kararın
yazılması; dosyanın kapsamlı olması, suç ve sanık sayısının fazlalığı,
gerekçenin olağandan uzun olması ya da yazılacak başka kararların bulunması
gibi nedenlerle Kanunla belirlenen onbeş günlük süreden daha fazla bir zaman
alabilir. Ancak kanun koyucunun istisnai nitelikte olan bu şekildeki dava
dosyaları ile ilgili olarak değil, kapatılan mahkemelere yönelik genel bir düzenleme
yapması gerektiğinden, düzenleyici süre niteliğindeki bu zaman dilimi kural
olarak belirlenmiştir. Bu süre hak düşürücü olmayıp düzenleyici süre
niteliğindedir. Bu nedenle kuralda hukuk devleti ilkesiyle çelişen bir yön de
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 141.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 21.2.2014 tarihli ve 6526 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve
Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un
1. maddesiyle, 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na
eklenen geçici 14. maddenin beşinci fıkrasının üçüncü cümlesinin, Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 11.9.2014 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN