ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/95 Karar Sayısı : 2010/18 Karar Günü : 28.1.2010 R.G Tarih-Sayı :
28.04.2010-27565 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 2. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21.9.2006 günlü, 5544 sayılı
Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun 26. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendinde yer alan '' eşit olarak belirlenen aidatlar '' ibaresinin, Anayasa'nın
2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Meslekî Yeterlilik Kurumu Genel Kurulu'nun Kurum bütçesinin
onaylanmasına ilişkin kararı ile Kurum'un aidat istenilmesine ilişkin işlemine
karşı, Genel Kurul üyesi işçi sendikaları konfederasyonu (DİSK) tarafından
açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiasının ciddi
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun itiraz konusu
ibareyi de içeren 26. maddesi şöyledir: '(1) Kurumun gelirleri şunlardır: a) Kurumun Genel Kurula sunulan bütçesine göre Genel Kurul
tarafından 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen Genel Kurul üyesi kurum
ve kuruluşlar için eşit olarak belirlenen aidatlar. b) Kurumun ulusal veya uluslararası düzeyde gerçek veya tüzel
kişilere vereceği hizmetler karşılığında alınacak ücretler. c) Kurumun, sınav ve belgelendirme çalışmaları karşılığında
müracaatçılardan alınacak masraf karşılıkları. ç) Meslek standardı, sınav ve belgelendirme alanında Kuruma hizmet
sunmak isteyen akredite olmuş kuruluşlardan alınacak yıllık aidatlar. Yıllık
aidatlar en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) otuz katını
aşamaz ve Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. d) Yayın, telif hakları, marka ve lisanslardan alınacak ücretler. e) Kurum gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilen gelirler.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, Cafer ŞAT, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 27.10.2008 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V-ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenen Yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A-Sınırlama Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'ne
itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlı tutulmuştur. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik
Kurumu Kanunu'nun 26. maddesinin (a) bendinde yer alan ''eşit olarak belirlenen
aidatlar'' ibaresinin Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek iptalini
istemektedir. İtiraz konusu ibarenin yer aldığı bentte, Kurum'un Genel
Kurulu'nun, Genel Kurul üyesi kurum ve kuruluşlar için aidatları eşit olarak
belirleyeceği hüküm altına alınmış, Anayasa'ya aykırılık savı da tüm üyeleri
aynı miktarda aidat ödeme yükümlülüğü altında tutan düzenlemenin Anayasa'ya
aykırılığı üzerine kurulmuştur. ''eşit olarak belirlenen aidatlar'' ibaresi,
(a) bendinde yer alan düzenlemenin son sözcükleridir ve sadece 'eşit olarak'
belirlemeyi değil üye kurum ve kuruluşlar için aidat belirlemeyi de içermekte,
bu yetkiyi Genel Kurul'a vermektedir. Ancak aidatlar Genel Kurul tarafından
dava konusu edilmemiştir. Bu nedenle, 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun 26.
maddenin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''eşit olarak belirlenen
aidatlar' ibaresine ilişkin esas incelemenin ''eşit olarak '' ibaresi ile
sınırlı olarak yapılmasına, 28.1.2010 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, Kurum'un Genel Kurulu'nu oluşturan üyelerin
birbirleriyle ekonomik ve malî durumları itibarıyla aynı seviyede olmadıkları
halde itiraz konusu kural ile aynı miktarda aidat ödeme yükümlülüğü altında
tutulmalarının makul ve adil olmadığı belirtilerek itiraz konusu kuralın
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, Meslekî Yeterlilik Kurumu'nun gelirlerinden
birinin, Kurum'un Genel Kurula sunulan bütçesine göre, Kurum'un faaliyetleri
ile ilgisi belirlenen kamu kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan Genel
Kurul tarafından 6. maddenin birinci fıkrasında belirtilen Genel Kurul üyesi
kurum ve kuruluşlar için eşit şekilde belirlenecek aidatlar olduğu
belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk Devletinde hukukun üstünlüğü ve evrensel
hukuk kurallarının geçerliliği tartışmasız kabul edilmesi gereken bir
gerçektir. Hukuk Devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, adaletli
bir hukuk düzeni kurup sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün
etkinliklerinde, işlem ve eylemlerinde hukuk kurallarına bağlı olan devlettir. Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen'yasa önünde eşitlik ilkesi'
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan
kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım
yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında
eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı
kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi ihlal edilmiş
olmaz. 5544 sayılı Yasa'nın amacı birinci maddesinde; ulusal ve
uluslararası meslek standartlarını temel alarak, teknik ve meslekî alanlarda
ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek; denetim, ölçme ve değerlendirme,
belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekli
ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Meslekî Yeterlilik
Kurumu'nun kurulması, çalışma usûl ve esaslarının belirlenmesi ile ulusal
yeterlilik çerçevesiyle ilgili hususların düzenlenmesini sağlamak olarak
belirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda faaliyetlerini gerçekleştirecek olan
Kurum'un görev ve yetkileri Yasa'nın 4. maddesinde belirtilmiştir. Yasa'da, bu
görev ve yetkileri yerine getiren Kurum'un en üst karar organı Genel Kurul
olarak belirtilmiş ve Genel Kurul'un oluşumunda, Yasa'da belirlenen amacın
yerine getirilmesi için gerekli olan faaliyetlerle ilgili ve bunların
gerçekleştirilmesinde etkili olacak, sonuçlarından yararlanacak kurum ve kuruluşlarının
temsili sağlanmaya çalışılmıştır. Bu oluşumda, Kurum'un faaliyetleriyle ilgili
bakanlıklar, meslek birlikleri, konfederasyonlar ve diğer kurum ve kuruluşlar,
söz konusu faaliyetlerle bağlantı ve ilgileri dikkate alınarak Genel Kurul'da
bir ilâ dört arasında değişen sayıda üye ile temsil edilmek suretiyle
demokratik üye paylaşımı gerçekleştirilmiştir. İtiraz konusu kuralla, Yasa'nın 6. maddesinde Genel Kurul üyesi
olarak belirtilen kurum ve kuruluşların, görev alanlarını ilgilendiren
konularla ilgili faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gerekli giderlere
katılmaları öngörülmüştür. Bu kurum ve kuruluşlar, ilgili oldukları mesleklerin
başarı ile icra edilmesi için gerekli olan bilgi, beceri, tavır ve tutumların
neler olduğunu gösteren asgarî normları ifade eden ulusal meslek
standartlarının oluşturulması amacıyla, teknik ve meslekî alanlarda eğitim
standartlarının ve bu standartları temel alan yeterliliklerin geliştirilmesi,
uygulanması ve bunlara ilişkin yetkilendirme, denetim, ölçme ve değerlendirme,
belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetler ile bunların
sonuçlarından eşit olarak ve doğrudan yararlanacak ve etkilenecek kurum ve
kuruluşlardır. Bu nedenle, ekonomik ve malî durumları itibarıyla birbirlerinden
farklı olsalar bile söz konusu kurum ve kuruluşların Genel Kurul'da temsil
edilme sayısı ile ödeyecekleri aidatlar arasında bağlantı kurulmasını
gerektiren bir Anayasal zorunluluk yoktur. Buna göre, eşitlik ilkesi ile
bağlantı kurulamayan söz konusu aidatların belirlenmesi yasa koyucunun takdir
alanı içindedir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 21.9.2006 günlü, 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun
26. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan '' eşit olarak ''
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 28.1.2010 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ