ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/118 Karar Sayısı : 2024/119 Karar Tarihi : 27/6/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Adana 20. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 24/2/1983
tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 1/7/2016 tarihli ve 6723
sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen 28. maddesinin dördüncü ve
beşinci fıkralarının Anayasa’nın 2., 5., 6., 9., 36., 138. ve 140. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Ruhsatsız ateşli silah taşıma suçundan açılan davada
itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,
iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 28.
maddesi şöyledir: “Kanun yolu değerlendirme formu: Madde 28 – (Mülga: 31/3/2011-6217/31 md.; Yeniden
düzenleme: 1/7/2016 – 6723/25 md.) Yargıtay ve Danıştay daireleri ile genel kurullarınca
yapılan kanun yolu incelemeleri sonunda; a) İstinaf kanun yolu incelemesinde görev alan daire
başkanı, üye, Cumhuriyet başsavcısı ve savcılar, b) İlk derece yargı yerlerinde duruşmaya, karara veya
hükme katılan, karar veya hükmü veren ya da soruşturma aşamasında görev yapan
hâkimler, c) İlk derece yargı yerlerinde soruşturma aşamasında
görev alan, iddianameyi tanzim eden, duruşmaya katılan, mütalaa veren veya
kanun yoluna başvuran Cumhuriyet savcıları, hakkında kanun yolu değerlendirme formu düzenlenir. Kanun yolu değerlendirme formu; soruşturmanın niteliği,
iddianame, karar veya hükmün hukuka uygunluğu ve isabet derecesi, soruşturma,
kovuşturma veya yargılamanın hedef sürede tamamlanması, gereksiz masrafa
sebebiyet verilmesi, duruşmalara hazırlıklı çıkılması veya hazırlıksız
çıkılarak gecikmelere neden olunması, dosyaların eksiklik nedeniyle geri
çevrilmeye neden olmayacak şekilde görevli daire veya birime gönderilmesi,
bilirkişi görevlendirilmesinin hukuka uygun yapılması, soruşturma, kovuşturma
veya yargılama işlemlerinin usul hükümlerine uygun olarak doğru ve zamanında
yapılması, dava konularının anlayış ve yönlendirilmesi ile mütalaa, gerekçeli
karar ve tebliğnamelerin yazılış, tahlil ve sonuçlandırılmasında başarı
gösterilmesi gibi hususlar dikkate alınarak çok iyi, iyi, orta ve zayıf
şeklinde düzenlenir. Yapılan incelemede olumlu veya olumsuz kanaat
edinilememesi hâlinde, değerlendirme formu bu durum belirtilerek düzenlenir. Hükmün onanmış veya bozulmuş olması tek başına olumlu
veya olumsuz değerlendirme yapılmasını gerektirmez. Ayrıca, incelenen karara
uygun muhalefet şerhi bulunması hâlinde olumsuz değerlendirme yapılamaz. Bölge adliye mahkemeleri veya bölge idare mahkemeleri
dairelerince yapılan istinaf kanun yolu incelemesi sonucunda yukarıdaki
fıkralarda belirtilen kriterler esas alınarak kanun yolu değerlendirme formu
düzenlenir. Aynı dosyaya ilişkin olarak istinaf kanun yolu incelemesi sonucu
düzenlenen değerlendirme formu ile temyiz incelemesi sonucu düzenlenen
değerlendirme formu arasında çelişki bulunması hâlinde temyiz mercilerince
düzenlenen değerlendirme formu esas alınır. Değerlendirme formu, kararı inceleyen heyetin başkanı
tarafından düzenlenir. Hakkında değerlendirme formu düzenlenenler, formun
Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)’ne kaydedilmesinden itibaren bir ay
içinde gerekçelerini belirtmek suretiyle değerlendirme formunun yeniden
incelenmesini isteyebilir. Yeniden inceleme talebi, başvuru tarihinden itibaren
bir ay içinde incelemeyi yapan daire tarafından oyçokluğuyla karara bağlanır. Yukarıdaki fıkraların uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Yargıtay ve Danıştayın görüşü alınmak suretiyle Hâkimler ve Savcılar
Yüksek Kurulu tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Soruşturma, kovuşturma veya yargılamanın tamamlanması
için öngörülen hedef süreler Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun görüşü
alınarak Adalet Bakanlığı tarafından belirlenir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan
SOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun
hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren
bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak
olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran
Mahkeme 2802 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarının
iptallerini talep etmiştir. Anılan maddenin itiraz konusu dördüncü fıkrasında bölge
adliye mahkemeleri veya bölge idare mahkemeleri dairelerince yapılan istinaf
kanun yolu incelemesi sonucunda anılan maddede belirtilen ölçütlerin esas
alınarak kanun yolu değerlendirme formunun düzenleneceği, aynı dosyaya ilişkin
olarak istinaf kanun yolu incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu ile
temyiz incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu arasında çelişki
bulunması hâlinde temyiz mercilerince düzenlenen değerlendirme formunun esas
alınacağı belirtilmiştir. 4. Maddenin itiraz konusu beşinci
fıkrasında ise değerlendirme formunun kararı inceleyen heyetin başkanı
tarafından düzenleneceği, hakkında değerlendirme formu düzenlenenlerin formun
Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’ne kaydedilmesinden itibaren bir ay içinde
gerekçelerini belirtmek suretiyle değerlendirme formunun yeniden incelenmesini
isteyebileceği ve yeniden inceleme talebinin başvuru tarihinden itibaren bir ay
içinde incelemeyi yapan daire tarafından oyçokluğuyla karara bağlanacağı
düzenlenmektedir. 5. Bakılmakta olan davanın konusu ise
sanığın ruhsatsız ateşli silah taşıma suçunu işlediği iddiasına ilişkindir.
Kurallar, bakılmakta olan davadaki uyuşmazlığın çözümünde olumlu ya da olumsuz
yönde etki yapacak nitelikte değildir. Dolayısıyla kuralların bakılmakta olan
davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 6. Açıklanan nedenle kuralların itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe katılmamıştır. III. HÜKÜM 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar
Kanunu’nun 1/7/2016 tarihli ve 6723 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden
düzenlenen 28. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarının itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından
başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Hasan Tahsin GÖKCAN’ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA 27/6/2024
tarihinde karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 2802 sayılı Kanunun 28. maddesinin (6723 sayılı
Kanunun 25. maddesiyle yeniden düzenlenen) iptali istenen 4. ve 5. fıkralarında
adli ve idari uyuşmazlıklar sonunda verilen mahkeme kararlarıyla ilgili olarak
kanun yollarında yapılan yargısal denetim sonucunda kararı denetlenen hakimler
hakkında ilgili daire başkanı tarafından kanun yolu değerlendirme formu
düzenleneceği öngörülmektedir. Mahkememiz sayın çoğunluğu iptali istenen kuralların
yerel mahkeme tarafından ilgili davada uygulanacak kural olmadığı kanaatiyle
iptal isteminin reddi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. 2. Daha önce benzer biçimde Mahkeme çoğunluğu tarafından
karara bağlanan 2023/51 E. - 2023/48 K. 22/3/2023 (R.G. Tarih ve sayısı : 19/7/2023-32253) ve E. 2024/23, 1.2.2024 sayılı kararlara karşı yazdığım
karşıoy gerekçelerim bu dosya için de geçerlidir. Söz konusu gerekçelerle bu
başvuru yönünden de kuralın esasının
incelenmesi gerektiği görüşündeyim. Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN