ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı   : 2006/155 Karar Sayısı : 2006/111 Karar Günü  :12.12.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Fatih 2. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 5.1.1961 günlü, 221 sayılı
Âmme Hükmi Şahısları veya Müesseseleri Tarafından Fiilen Âmme Hizmetlerine
Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun'un 1. maddesinin, 3. maddesinin
birinci fıkrasının ilk tümcesinde yer alan “… ancak fiilî tahsis tarihindeki …”
sözcüklerinin ve 4. maddesinin Anayasa'nın 2., 13., 35. ve 46. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacı İstanbul Üniversitesi tarafından, İstanbul Büyükşehir
Belediyesi adına tapuya kayıtlı taşınmaz malların Üniversite adına tapuya
tescili istemiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme iptalleri için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI 5.1.1961 günlü, 221 sayılı Âmme Hükmi Şahısları veya Müesseseleri
Tarafından Fiilen Âmme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında
Kanun'un 1., iptali istenen kuralı da içeren 3. ve 4. maddeleri şöyledir: 1- “MADDE 1.- 6830 sayılı İstimlâk Kanununun yürürlüğe girdiği
tarihe kadar, kamulaştırma işlerine dayanmaksızın, kamulaştırma kanunlarının
gözönünde tuttuğu maksatlara fiilen tahsis edilmiş olan gayrimenkuller ilgili
âmme hükmi şahsı veya müessesesi adına tahsis tarihinde kamulaştırılmış
sayılır. ” 2- “MADDE 3.- Birinci maddede yazılı gayrimenkuller tapuda
kayıtlı ise, kayıt sahipleri veya mirasçıları ancak fiilî tahsis tarihindeki rayiç
üzerinden gayrimenkul bedelini isteyebilirler. Tapuda kayıtlı olmayan
gayrimenkuller hakkında fiilî tahsis tarihinden itibaren on sene geçmemiş ise o
tarihte zilyedlikle iktisap şartları tahakkuk eden zilyedleri veya mirasçıları
birinci fıkra hükmünden faydalanabilirler. Herhalde gayrimenkule müdahalenin men'i ve tazminat davası
dinlenmez.” 3- “MADDE 4.- Gayrimenkulün bedelini dava hakkı bu kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki sene sonra düşer.” III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu kurallar ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Bakılmakta olan dava, İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tapuya
kayıtlı olup, İstanbul Üniversitesi tarafından kullanılan taşınmazların
Üniversite adına tescili amacıyla açılmıştır. Dava konusu taşınmazlar, bir kamu kurumunun mülkiyetindedir.
Uyuşmazlık, iki kamu kurumu arasındadır. Olayda, kamulaştırma değil iki kamu
kurumu arasında taşınmaz devri söz konusudur. Kamu kurumları ve tüzelkişileri
arasında taşınmaz mal devri, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 30.
maddesinde, “Bir idareye ait taşınmaz malın diğer idareye devri” başlığı
altında düzenlenmiştir. Söz konusu 30. maddede, kamu tüzelkişilerinin ve kurumlarının
sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak haklarının diğer bir kamu
tüzelkişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamayacağı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 46. maddesinde de belirtildiği gibi, kamulaştırma, “özel mülkiyette
bulunan taşınmaz mallar” üzerinde yapılabilir. İtiraz konusu kuralları içeren 221 sayılı Yasa, 6830 sayılı
İstimlâk Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 8.10.1956'ya kadar kamulaştırma
işlerine dayanmaksızın, kamulaştırma yasalarının gözönünde tutulduğu amaçlara
fiilen tahsis edilmiş olan gayrimenkullerin kamu kurum ve kuruluşları adına,
tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılması amacıyla getirilmiştir. Bu Yasa ile
özel mülkiyet konusu taşınmazlar için genel ve yasal bir kamulaştırma düzeni
tanınmış, iki kamu kurumu arasındaki uyuşmazlığın çözümü konusunda bir
düzenleme yapılmamıştır. Kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar, kamulaştırma
konusu olamayacağından 221 sayılı Yasa'nın kapsamına girmezler. Kamu mallarında kamulaştırma söz konusu olamayacağından ve bir idareye
ait taşınmazın diğer idareye devrinde 2942 sayılı Yasa'nın 30. maddesi
uygulanacağından 221 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 1. maddesi, 3. maddesinin
birinci fıkrasının ilk tümcesinde yer alan “… ancak fiilî tahsis tarihindeki …”
ibaresi ve 4. maddesi davada uygulanacak kural değildir. Bu durumda, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 5.1.1961 günlü, 221 sayılı “Amme Hükmi Şahısları veya Müesseseleri
Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında
Kanun”un, 1. maddesinin, 3. maddesinin birinci fıkrasının ilk tümcesinde yer
alan “…ancak fiili tahsis tarihindeki…” ibaresinin ve 4. maddesinin, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığından, bu maddelere ve ibareye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,12.12.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT