ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/155 Karar Sayısı : 2002/99 Karar Günü : 5.11.2002 Resmi Gazete tarih/sayı: 4.12.2002 Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Darende Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu'nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrasında yer
alan "...para cezaları..." sözcüklerinin, Anayasa'nın 10., 36. ve
125. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca uygulanan idarî para cezasının kaldırılması istemiyle açılan
davada, aynı Yasa'nın değişik 115. maddesinin son fıkrasında yer alan "...
para cezaları..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun itiraz konusu
sözcükleri de içeren değişik 115. maddesi şöyledir: "Madde 115- Tahsilat derhal yapılmadığı takdirde, para
cezalarının tutanağın tebliği tarihinden itibaren 10 gün içinde ödenmesi
gerekir. 10 gün içinde ödenmeyen cezalar iki katına çıkar ve ödeme süresi 10
gün daha uzar, bu süre içinde de ödenmeyen cezalar üç katına çıkar. Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır. Bu para cezaları, Maliye ve Gümrük Bakanlığının Sayman
mutemetlerine, mal sandıklarına veya 114 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre
yetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi, banka veya PTT aracılığı ile de
ödenir. 116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak
üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına
ait olan hükümler kesindir." B- İlgili Yasa Kuralları 2918 sayılı Yasa'nın 4262 sayılı Yasa ile değiştirilen 51.
maddesinin ikinci fıkrası ile aynı Yasa'nın 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen
116. maddesi şöyledir: "Madde 51- ... Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli usullerle yapılan tespit
sonucu hız sınırlarını; yüzde ondan yüzde elliye (elli dahil) kadar aşan
sürücüler 3.600.000 lira, yüzde elliden fazla aşan sürücüler 7.200.000 lira
para cezası ile cezalandırılırlar." "Madde 116- Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde
veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına
aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol
mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine
girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil
plâklarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç
sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için tebligat yapılır ve bu cezalar
114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur. Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliği
tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler. İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile
bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinin birinci
fıkrasında adlî yargının görev ve yetkisine giren suçlar belirlenmiş, 115.
maddesinin son fıkrasında, 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı
kalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para
cezalarına ilişkin hükümlerin kesin olduğu, 116. maddesinin birinci fıkrasında,
trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenen ve sürücüsü tespit
edilemeyen araçlara tescil plâkalarına göre ceza ve suç tutanağı düzenleneceği,
üçüncü fıkrasında, birinci fıkraya göre uygulanan para cezaları için araç
sahiplerinin yetkili mahkemeye itiraz edebilecekleri; son fıkrasında da, itiraz
üzerine verilen kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır. Böylece, idarî para cezaları için yalnız 116. maddenin birinci
fıkrasında gösterilen fiillerle sınırlı olarak adlî yargıya görev verilmiş, bu
fıkrada belirtilenler dışında kalan eylemler nedeniyle verilen idarî para
cezalarının kaldırılması için adlî yargıya başvurma olanağı tanınmamıştır. 2918 sayılı Yasa'nın 51. maddesinin ikinci fıkrasında, hız
sınırlarının aşılması yasaklanarak, bu kurallara uymayanlara idarî para cezası
verileceği öngörülmüştür. Buna göre, olayda sürücünün yüzüne karşı düzenlenen
tutanakta belirtilen idarî para cezasının kaldırılmasına ilişkin itirazın, adlî
yargı yerinde görülemeyeceği açıktır. Bu durumda, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son
fıkrasında yer alan "... para cezaları..." sözcüklerine ilişkin
başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 5.11.2002 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Aysel PEKİNER Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN