ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/33 Karar Sayısı : 2010/78 Karar Günü : 3.6.2010 R.G. Tarih-Sayı :
23.10.2010-27738 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay 11. Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 8.6.1949 günlü, 5434
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'na 13.11.1981 günlü, 2559
sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle eklenen Ek Geçici Madde 16'nın, Anayasa'nın 2.,
7., 12., 13., 49. ve 128. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Resen emeklilik kararının kaldırılması, bu sebeple emeklilikte
geçirilen sürenin fiili hizmete ve emekliliğe sayılması, anılan süredeki maaş
ve özlük hakları farklarının güncel değeri üzerinden yasal faizi ile birlikte
tazmin edilmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı olduğu savını ciddi bulan Danıştay 11. Dairesi, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu'na, 13.11.1981 günlü, 2559 sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle eklenen ek
geçici 16. maddesi şöyledir: 'Ek geçici 1 nci maddede yazılı durumda bulunan iştirakçilerden
anılan maddede belirtilen süre içerisinde emekliliklerini istememiş olanlar 31
Ocak 1982 tarihine kadar; atanmaları Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılmış
olanlar atanmalarındaki usule göre, diğerleri müşterek kararla resen emekliye
sevkedilebilirler. Herhangi bir Bakanlığa bağlı olmayan Kuruluşlardaki iştirakçiler
hakkında da yetkili organlarının teklifi, Maliye Bakanının önerisi üzerine
müşterek kararla yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bunlara değişik 41 nci madde hükümlerine göre aylık bağlanmakla
beraber emekli ikramiyeleri % 15 fazlasıyla ödenir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın 2., 7., 12., 13., 49. ve
128. maddelerine dayanmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 7.5.2009 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı İtiraz konusu kural kapsamına girenlerin belirlenmesinde, 2559
sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle 5434 sayılı Yasa'ya eklenen ek geçici 15. ve ek
geçici 18. maddelerin gözetilmesi gerekmektedir. 5434 sayılı Yasa'nın ek geçici 15. maddesinde, yirmi fiili hizmet
yılını veya ellibeş yaş ve on fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden, 31
Aralık 1981 tarihine kadar emekliliklerini isteyen ve bu madde hükümlerine göre
emekli edilmeleri kurumlarınca kabul edilenlere aylık bağlanması ve emekli
ikramiyelerinin % 25 fazlası ile ödenmesi öngörülmüştür. 5434 sayılı Yasa'nın ek geçici 18. maddesinde ise Anayasa
Mahkemesi üye ve yedek üyeleri ile raportörleri, hâkimlik ve savcılık
mesleklerinde veya bu mesleklerden sayılan görevlerde bulunanlar, Danıştay ve
Sayıştay meslek mensupları ve Sayıştay savcı ve yardımcıları, tıp doktorları,
üniversitelerin, İktisadi ve Ticari İlimler Akademilerinin, Devlet Mühendislik
ve Mimarlık Akademilerinin, Devlet Güzel Sanatlar Akademilerinin, Türkiye ve
Orta ' Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün öğretim üye ve yardımcıları ile subay,
astsubay, uzman çavuş ve uzman jandarmalar hakkında itiraz konusu kuralın
uygulanmayacağı belirtilmiştir. İtiraz konusu 5434 sayılı Yasa'nın ek geçici 16. maddesiyle, ek
geçici 15. maddede yazılı durumda bulunan iştirakçilerden 31 Aralık 1981
tarihine kadar emekliliklerini istememiş olanların, 1 Ocak 1982 ilâ 31 Ocak
1982 tarihleri arasında atanmaları Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılmış
olanların atanmalarındaki usule göre, diğerlerinin ise müşterek kararla resen
emekliye sevkedilebilmeleri, emekli aylığı bağlanmakla beraber emekli
ikramiyelerinin de % 15 fazlasıyla ödenmesi öngörülmüştür. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında itiraz konusu kuralla idareye bir kısım kamu
görevlilerini resen emekliye sevk etme yetkisi verildiği, bu yetkinin
ölçütlerinin ve uygulama esaslarının yasa ile belirlenmediği, uygulamanın
tamamen idarenin takdirine bırakıldığı, kural gereğince otuzüç merkez valisinin
herhangi bir gerekçe gösterilmeden resen emekliye sevk edildikleri, bunlardan
bir kısmının daha sonra açıktan atama suretiyle merkez valisi kadrolarına
atandıkları, Devletin kamuda olanlar dahil olmak üzere tüm çalışanların yaşam
seviyelerini yükseltmek, çalışanları korumak ve çalışmayı desteklemekle yükümlü
olduğu, haklı nedene dayanmayan gerekçelerle yasa kuralıyla işe son vermenin
çalışma hakkının özüne dokunduğu, bu nedenlerle kuralın Anayasa'nın 2., 7.,
12., 13., 49. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına
egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı
denetimine açık olan, yasaların üstünde yasakoyucunun da bozamayacağı temel
hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın bulunduğu bilincinde olan devlettir. Anayasa'nın 7. maddesinde 'Yasama yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.', 128. maddesinde
ise 'Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel
idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri
ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir'' denilmektedir. 5434 sayılı Yasa'nın 40. maddesinde Emekli Sandığı
iştirakçilerinin zorunlu yaş haddi, istisna tutulanlarda 60, diğerlerinde 65
yaşın doldurulduğu tarih olarak belirlenmiş olduğu halde itiraz konusu kuralla,
yirmi fiili hizmet yılını veya ellibeş yaş ve on fiili hizmet yılını dolduran
iştirakçileri, sınırlı süreli de olsa idarenin resen emekliye sevk edebilmesi
düzenlenmiş, bu koşullara sahip olanlar arasından resen emekliye sevk edilecek
kişilerin belirlenmesinde herhangi bir ölçüt getirilmeyerek inisiyatif tamamen
idareye verilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine göre
düzenlemelerin açık, öngörülebilir ve sınırlarının belirli olması, keyfiliğe
neden olabilecek uygulamalara yol açmaması gerektiğinden, resen emekliye sevk
edilecek kişilerin belirlenmesinde yetkiyi tamamen idareye bırakan kuralın
hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı açıktır. Ayrıca, yasa ile esasları
belirlenmeden, çerçevesi çizilmeden idareye yetki verilmesi yasa ile düzenleme anlamına
da gelmez. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2., 7. ve
128. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 2., 7. ve 128. maddelerine
aykırı görülerek iptaline karar verilmiş olduğundan ayrıca Anayasa'nın 12., 13.
ve 49. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. VI- SONUÇ 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu'na 13.11.1981 günlü, 2559 sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle eklenen Ek
Geçici Madde 16'nın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 3.6.2010 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU