ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/79 Karar Sayısı : 2003/83 Karar Günü : 11.9.2003 Resmi Gazete tarih/sayı: 7.11.2003/25282 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bakırköy 7. Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 522. maddesinin son fıkrasının, Anayasa'nın Başlangıç
hükümleri ile 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Gasp suçundan açılan kamu davasında, Türk Ceza Kanunu'nun 522.
maddesinin son fıkrasının Anayasa'ya aykırılığı iddiasının ciddî olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, itiraz konusu kuralın yer aldığı
522. maddesi şöyledir: "Madde 522- Onuncu babda beyan olunan
cürümlerin işlenmesinde cürmün mevzuu olan şeyin veya ika edilen zararın
kıymeti pek fahiş ise mahkeme cürme mahsus olan cezayı yarısına kadar artırır
ve eğer hafif ise yarısına ve eğer pek hafif ise üçte birine kadar eksiltir. Kıymet tâyini için cürmün mevzuu olan şeyin yahut vakı zararın
cürüm işlendiği zamandaki kıymeti nazarı dikkate alınır. Yoksa failin istihsal
eylediği menfaat hesap edilmez. Eğer fail aynı neviden olan cürümlerden dolayı mükerrir bulunur
veya bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa cezayı
tenkise mahal yoktur." B- İlgili Yasa Kuralı 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilgili görülen 497. maddesi
şöyledir: "MADDE 497- Yukarıdaki maddelerde beyan
olunan cürümler, geceleyin veya silah ile tehdit ederek işlenirse onbeş seneden
yirmi seneye kadar ağır hapis cezası verilir. Bu fiiler, yol kesmek suretiyle veya içlerinden velev biri görünür
şekilde silâhlı bulunan ikiden ziyade kimseler yahut kıyafetini tebdil etmiş
olan şahıslar tarafından işlenirse ağır hapis cezası 20 seneden aşağı
olamaz." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca 11.9.2003
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası
ve ekleri, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların
gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- Davada Uygulanacak Kural Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin, Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Başvuru kararında, Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin son
fıkrasının iptali istenmiş ise de Mahkeme'de bakılmakta olan dava, gündüzleyin
silâhlı gasp suçunu işlediği ileri sürülen sanıkların, mağdur sayısına göre
aynı Yasa'nın 497/2. maddesi ile dörder kez cezalandırılmaları istemini içeren
iddianame ile açılmış olup, suçta mükerrirlik durumu söz konusu değildir. Bu
nedenle "aynı neviden olan cürümlerden dolayı mükerrir bulunan veya"
ibaresinin davada uygulanma olanağı bulunmadığından buna ilişkin başvurunun
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine oybirliğiyle karar verilmiştir. B- Sınırlama Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'ne
itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır. İddianamede nitelendirilen yağma (gasp) suçunun işlenmesinde silah
kullanıldığı gözetilerek Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin son fıkrasının
"Eğer fail... bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş
olursa cezayı tenkise mahal yoktur" bölümüne ilişkin incelemenin, aynı
Yasa'nın 497. maddesinin "...içlerinden velev birisi görünür şekilde silâhlı
bulunan ikiden ziyade kimseler..." ibaresi yönünden sınırlı yapılmasına
karar verilmiştir. C- On Yıllık Süre Sorunu İptali istenen 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 522. maddesinin
son fıkrasının "Eğer fail ... bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden
birini işlemiş olursa cezayı tenkise mahal yoktur" bölümü için daha önce
yapılan başvuru, 7.6.1999 günlü, Esas 1998/4, Karar 1999/23 sayılı kararla Türk
Ceza Kanunu'nun 495. maddesinin birinci fıkrası ve 497. maddesinin ikinci
fıkrasındaki "...içlerinden velev birisi görünür şekilde silâhlı bulunan
ikiden ziyade kimseler..." yönünden esastan incelenerek reddedilmiş ve
karar 21.7.2000 günlü, 24116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,
Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî
Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün
Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz. Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek, hakkında red kararı
verilen itiraz konusu kuralla ilgili yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,
önceki kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 21.7.2000 gününden başlayarak
geçmesi gereken on yıllık süre henüz geçmemiştir. Bu nedenle itirazın, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.
maddesi uyarınca reddi gerekir. IV- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun 497.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "... içlerinden velev birisi görünür
şekilde silâhlı bulunan ikiden ziyade kimseler ..." ibaresi yönünden
incelenen aynı Yasa'nın 522. maddesinin son fıkrasında yer alan "Eğer fail
... bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa cezayı
tenkise mahal yoktur." bölümüne ilişkin itirazın Anayasa'nın 152. ve 2949
sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 11.9.2003
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Mehmet ERTEN