ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/125 Karar Sayısı : 2023/132 Karar Tarihi : 26/7/2023 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul Anadolu 3. Aile Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 236. maddesinin ikinci fıkrasının
Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
talebidir. OLAY: Katılma
alacağının tahsili talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 236. maddesi şöyledir: “ Madde 236- Her eş
veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi
olurlar. Alacaklar takas edilir. Zina veya hayata kast nedeniyle
boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete
uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Onur MERCAN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir
davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3. 4721 sayılı Kanun’un 219. maddesinin birinci fıkrasında
edinilmiş malın her eşin edinilmiş mallara katılma rejiminin devamı süresince
karşılığını vererek elde ettiği mal varlığı değerleri olduğu ifade edilmiş,
ikinci fıkrasında ise özellikle hangi mal varlığı değerlerinin bir eşin
edinilmiş malları olarak kabul edileceği düzenlenmiştir. 4. Anılan Kanun’un 231. maddesinin birinci fıkrasında
artık değerin eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dâhil
olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin
borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar olduğu ifade edilmiş; ikinci
fıkrasında ise değer eksilmesinin gözönüne alınmayacağı belirtilmiştir. 5. Kanun’un 236. maddesinin birinci fıkrasında ise her eş
veya mirasçılarının, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi
olacakları ve alacakların takas edileceği öngörülmüştür. 6. İtiraz konusu kuralda, zina veya hayata kast nedeniyle
boşanma hâlinde hâkimin kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete
uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebileceği hükme
bağlanmıştır. 7. Kuralın kusurlu olan eşin katılma alacaklısı olduğu
durumda uygulanmak üzere öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Buna göre kural uyarınca
zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde katılma alacaklısı kusurlu eşin
artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılması veya
kaldırılması mümkündür. Bakılmakta olan davada ise kusurlu eş katılma
alacaklısı konumunda değildir. Bu itibarla kuralın bakılan davada uygulanma
imkânının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 8. Açıklanan nedenle bakılmakta olan davada uygulanma
imkânı bulunmayan kurala yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III. HÜKÜM 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun
236. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 26/7/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE