ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/164 Karar Sayısı : 2025/13 Karar Tarihi : 16/1/2025 R.G. Tarih – Sayı : 26/3/2025 - 32853 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Karacabey İcra Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 6/1/1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesinin 2/7/2012
tarihli ve 6352 sayılı Kanun’un 58. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı
fıkrasının Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: İcra takibinin iptaline karar verilmesi
talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 28. maddesi şöyledir: “ Kararların sonuçları: Madde 28 – 1.(Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay,
bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin
durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem
tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın
idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (İptal cümle: Anayasa
Mahkemesi’nin 10/7/2013 tarihli ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Kararı ile.)
(…) (Ek cümleler: 21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler:
10/9/2014-6552/97 md.; İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015
tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile.) (…) (İptal dördüncü
cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109
sayılı Kararı ile.) (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97 md.) (…) ancak disiplin
hükümleri saklıdır. 2. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.) Konusu belli bir
miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü
davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya
vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu
bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar
çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme
yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur. 3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi
mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde
idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat
davası açılabilir. 4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) Mahkeme kararlarının
süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası
ancak ilgili idare aleyhine açılabilir. 5. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarının
idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim,
harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarece
mükellefe bildirilir. 6. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.) Tazminat ve vergi
davalarında idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi
arasındaki süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında
hesaplanacak faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği ile banka
hesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faiz
işlemez. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri
uyarınca Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin
KIRATLI’nın katılımlarıyla 24/9/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cem GÜNDOĞDU
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Anlam ve Kapsam 3. 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesinde
idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırları düzenlenmiştir. Anılan
maddeye göre idari davalar iptal davaları, tam yargı davaları ve tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalardan oluşmaktadır. 4. Söz konusu Kanun’un 3. maddesinde bu
davaların Danıştaya, idare mahkemelerine veya vergi mahkemelerine açılabileceği
öngörülmektedir. Kanun’un 22. maddesine göre ise açılan davalarda konular
aydınlandığında meseleler sırasıyla oylanacak ve karara bağlanacaktır. 5. 24. maddenin birinci fıkrasının (e)
bendi gereğince kararda, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve
hüküm, tazminat davalarında ise hükmedilen tazminatın miktarı belirtilmelidir. 6. Kararların sonuçları ise 28. maddede
düzenlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına göre Danıştay, bölge
idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin
durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem
tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur ve bu süre hiçbir şekilde kararın
idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyecektir. 7. İtiraz konusu kuralda da konusu belli
bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her
türlü davalarda hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin, davacının
veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap
numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılması
öngörülmüştür. Otuz gün içerisinde ödeme yapılmaması durumunda ise karar genel
hükümler dairesinde infaz ve icra olunabilecektir. Bir başka ifadeyle alacaklı
konumunda bulunan kişi kural uyarınca doğrudan icra takibi başlatamayacak; öncelikle
davalı idareye banka hesap numarasını bildirerek otuz gün beklemesi
gerekecektir. 8. Kuralın gerekçesinde mahkemeler
tarafından hüküm altına alınan alacakların, hemen ilamlı icra takibi yapılmak
suretiyle tahsili yoluna gidildiği, bu suretle hem icra dairelerinin iş yükünün
gereksiz şekilde arttığı hem de idarelerin icra gideri ödeme külfetiyle karşı
karşıya kaldıkları, düzenleme ile kişilerin icraya başvurmak zorunda
kalmaksızın alacaklarını tahsil edebilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir. B. İtirazın Gerekçesi 9. Başvuru kararında özetle; idari
yargıya konu bir uyuşmazlıkta kararın idare aleyhine olması hâlinde alacağın
tahsili için uygulanacak hukuki yol ile idare lehine olması durumda uygulanacak
hukuki yolun birbirinden farklı olmasının eşitsizliğe sebebiyet verdiği, bu
durumun idarenin keyfî uygulamalarına neden olacağı belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. C. Anayasa’ya
Aykırılık Sorunu 10. Anayasa Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli ve E.2023/76,
K.2023/155 sayılı kararıyla 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun ek 4. maddesinin itiraz konusu kuralla aynı nitelikte düzenlemeler
içeren birinci fıkrasının Anayasa’nın 36. maddesine aykırı olmadığına ve iptali
talebinin reddine karar verilmiştir. 11. Anılan karara konu fıkraya göre söz konusu Kanun uyarınca
mahkemelerce hükmedilen bedel, tazminat, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri,
davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap
numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılacaktır. Bu
süre içinde ödeme yapılmaması hâlinde ise kararın gereği genel hükümler
dairesinde icra edilebilecektir. 12. Kararda öncelikle idare aleyhine verilmiş bir hükmün
icrası için ilgilinin başka bir yola başvurması zorunluluğunun öngörülmesi
mümkün olmamakla birlikte mahkeme kararının idarece uygulanmaması hâlinde
ilgilinin, idarenin Anayasa’yı ihlal eden bu fiiline karşı başvurabileceği ve
yargı kararının icrasını temin edebileceği yolların oluşturulmasının
Anayasa’nın 36. maddesinin bir gereği olduğu ve idare aleyhine verilen
kararlara karşı da icra yoluna başvurulabilmesinin bu anayasal gerekliliğin
ifasını sağlamaya yönelik olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2023/76, K.2023/155, 13/9/2023, § 25). 13. Kararda ayrıca idare tarafından mahkeme kararının
icra takibi başlatılmasına gerek kalmaksızın uygulanmasının lehine karar
verilen kişinin alacağına icra takip sürecine göre daha kısa sürede kavuşmasını
temin edebileceği, bu bağlamda fıkranın da idarenin mahkeme kararını icra
takibi başlatılmadan uygulayabilmesi için öngörüldüğü tespit edilmiştir (AYM,
E.2023/76, K.2023/155, 13/9/2023, § 26). 14. Son olarak idareye banka hesap numarasının
bildirilmemesi ve ödemeyi gerçekleştirebilmesi için belirli bir sürenin
tanınmaması durumunda ilke olarak mahkeme kararının cebri icra yoluna
başvurulmadan uygulanması yükümlülüğünün yerine getirilmesinin mümkün
olmayacağı gözönünde bulundurulduğunda, kararın uygulanabilmesi için ihtiyaç
duyulacak bilginin idareye sunulmasını öngören ve bu kapsamda yapılacak
işlemler için idareye makul bir süre tanıyan fıkranın kararın icrası hakkıyla
çelişen bir yönünün bulunmadığı değerlendirilmiştir. Bu itibarla fıkranın
Anayasa’nın 36. maddesine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (AYM,
E.2023/76, K.2023/155, 13/9/2023, § 36). 15. İtiraz konusu kural da konusu belli bir miktar
paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü
davalarda hükmedilen vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin, davacının
veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına
bu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılmasına, ödeme yapılmaması
durumunda kararın genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunmasına
ilişkindir. Dolayısıyla kuralın Anayasa Mahkemesinin anılan kararına konu fıkrayla
benzer nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla kural yönünden Anayasa
Mahkemesinin söz konusu kararından ayrılmayı gerektirir bir durum
bulunmamaktadır (aynı kurala ilişkin benzer bir diğer değerlendirme için bkz. AYM,
E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013). 16. Açıklanan
nedenlerle kural Anayasa’nın 36. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV. HÜKÜM 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 28. maddesinin 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanun’un 58.
maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI