ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2022/60 Karar Sayısı : 2022/56 Karar Tarihi : 12/5/2022 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya 1. İcra Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/11/1983
tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı
Kanun’un 21. maddesiyle eklenen geçici 16. maddenin Anayasa’nın 13., 35., 36.
ve 46. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
talebidir. OLAY: Kamulaştırmasız el atma nedeniyle hükmedilen tazminatın
icrasına ilişkin takibin durdurulması talebiyle açılan davada itiraz konusu
kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu geçici 16. maddesi şöyledir: “ Geçici Madde
16- (Ek:9/6/2021-7327/21 md.) Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması
hiç yapılmamış olmasına rağmen 4/11/1983 tarihinden bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihe kadar fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin
bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya
kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle
malikin rızası olmaksızın fiilî el konulması veya hukuki el atılması sebebiyle
mülkiyet hakkından doğan taleplere dair bedel ve tazminata ilişkin davalarda
verilen kararlar taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararların icrasına
ilişkin hükümlere göre yerine getirilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
önce, kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takipleri
kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulur . ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma KARAMAN
ODABAŞI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun'un “ Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı
40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda
izlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında
bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde
veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu
kanısına varması durumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine
bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış, fıkranın (b)
bendinde de “ Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ” Anayasa
Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı
fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan
itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde “ Başvuru kararına ilişkin
tutanağın onaylı örneği ” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasında
sayılmıştır. 4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin
bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı
fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran
mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin aynı kurala ilişkin
olarak aynı dava dosyası kapsamında daha önce Anayasa Mahkemesine yaptığı ilk
başvuru Anayasa Mahkemesinin 4/11/2021 tarihli ve E.2021/112, K.2021/75 sayılı
kararıyla itiraz konusu kuralın Anayasa’nın
hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterildiği bir gerekçeli başvuru kararının bulunmaması
nedeniyle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası
gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin
reddedilmiştir. Mahkemenin ikinci başvurusu ise Anayasa Mahkemesinin 24/2/2022
tarihli ve E.2022/11, K.2022/15 sayılı kararıyla itiraz konusu kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun
gerekçeli başvuru kararında ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça
gösterilmemesi, başvuruda dava dilekçesi, davayı açan belgeler ile dosyanın
ilgili bölümlerinin onaylı örneklerinin sunulmamış olması, Anayasa Mahkemesine
başvurulması yolunda Mahkemece karar alındığına ilişkin tutanağın onaylı
örneğinin ve dizi pusulasının bulunmaması nedeniyle 6216 sayılı Kanun’un
40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas
incelemeye geçilmeksizin reddedilmiştir. 6. İçtüzük’ün 49. maddesinin (2) numaralı fıkrası
uyarınca Mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden itiraz başvurusunda
bulunması mümkün olup bu durumda yapılacak başvuru önceki başvurunun devamı
mahiyetinde olmayıp yeni bir başvuru niteliği taşımaktadır. Bu sebeple Anayasa
Mahkemesine aynı kurala ilişkin olarak yeniden başvuru yapılması hâlinde
başvurunun Anayasa, 6216 sayılı Kanun ile İçtüzük’te belirtilen yönteme uygun
olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. 7. Yapılan incelemede itiraz yoluna
başvuran Mahkemenin aynı kurala ilişkin olarak yeniden Anayasa Mahkemesine
başvurduğu anlaşılmaktadır. Buna göre yeni bir başvuru niteliği taşıyan söz
konusu başvuruda, İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi
kapsamında başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği sunulmamıştır. 8. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/11/1983 tarihli ve
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı Kanun’un 21.
maddesiyle eklenen geçici 16. maddenin iptaline karar verilmesi talebiyle
yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas
incelemeye geçilmeksizin REDDİNE 12/5/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Hasan
  Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir
  ÖZKAYA Üye Engin
  YILDIRIM Üye Muammer
  TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan
  GÜLEÇ Üye Recai
  AKYEL Üye Yusuf
  Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin
  MENTEŞ Üye İrfan
  FİDAN Üye Kenan
  YAŞAR