ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/11 Karar Sayısı : 2013/20 Karar Günü : 31.1.2013 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 31.5.2006 günlü, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinin, Anayasa'nın 10. maddesine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Sigortalının ölümü üzerine evlilik içi doğan çocukları tarafından,
kendilerine babalarının evlilik dışı doğan çocuklarına oranla daha düşük aylık
bağlanması nedeniyle eksik ödendiği ileri sürülen aylıklarının bağlanma
tarihinden itibaren düzeltilmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içeren 34. maddesi şöyledir: 'MADDE 34- Ölen sigortalının 33 üncü madde
hükümlerine göre hesaplanacak aylığının; a) Dul eşine % 50'si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul
eşine ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e)
bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında
çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış
olması halinde % 75'i, b) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b)
ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı
kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık
bağlanmamış çocuklardan; 1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,
yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya, 2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60
oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya, 3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber
sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının, her birine % 25'i, c) (b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ile
anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları
arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı
bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka
aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine % 50'si, d) Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde
her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net
tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve
aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana
ve babaya toplam % 25'i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması
halinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam % 25'i, oranında aylık bağlanır. Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya soy bağı
düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden
sonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre
yararlanır. Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya ait
aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin
aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.' III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Evren ALTAY tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa
kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya
bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kural
ya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,
bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,
yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikteki kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. İtiraz başvurusunun ve eklerinin incelenmesinden, davacıların
babasının 23.6.2004 tarihinde ölmesi üzerine o tarihte yürürlükte olan 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca davacılara ölüm
sigortasından aylık bağlandığı ve hâlen ödenmeye devam edildiği anlaşılmıştır. 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesinin birinci
fıkrasıyla, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 142.,143., ek 36.,
geçici 20., geçici 81. ve geçici 87. maddeleri hariç diğer
maddeleri yürürlükten kaldırılmış, geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasında
da 506 sayılı Kanun'a göre bağlanan veya hak kazanılan aylık, gelir ve diğer
ödeneklerin verilmesine devam edileceği ve bu gelir ve aylıkların durum
değişikliği nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili hükümlerin uygulanacağı
belirtilmiştir. Bu durumda, 506 sayılı Kanun'un 68. maddesi uyarınca 2004 yılında
aylık bağlanan davacılar tarafından, eksik ödenen aylıklarının bağlandığı
tarihten itibaren düzeltilmesi istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un
geçici 1. maddesi hükmü gereği 506 sayılı Kanun'un mülga 68. maddesinin esas
alınarak çözümlenmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenle, 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci
fıkrasının iptali istenilen (c) bendi, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulanacak kural değildir. İtiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığından, bu bende ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE, 31.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN