ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1978/11 Karar Sayısı:1978/14 Karar günü:16.2.1978 Resmi Gazete tarih/sayı:12.3.1978/16226 İtiraz
yoluna başvuran: Elazığ Asliye Ceza Mahkemesi İtirazın
konusu : 8.6.1933 günlü, 2279 sayılı "Ödünç Para Verme İşleri
Kanunu"nun, 14.7.1960 günlü, 18 sayılı yasa ile değişik 17. maddesinin
dördüncü fıkrasının Anayasaya aykırılığı öne sürülerek iptali istenmiştir. I- O
L A Y : Sanık
banka müdürünün, müşterilerine açtığı kredi işlemlerinde, 2279 sayılı yasanın
9. maddesi uyarınca çıkarılan Bakanlar Kurulu kararlarına aykırı olarak aşırı
masraf gösterdiği ve bu yoldan çıkar sağladığı öne sürülmüş ve hakkında açılan
kamu davası sonunda 713.122.75 TL. ağır para cezasına mahkum edilmiştir. Hüküm
temyiz edilmiş, 2279 sayılı Yasanın 17. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca,
para cezasının banka tüzel kişiliğine yükletilmesi gerektiğinden sözedilerek
karar, Yargıtayca bozulmuştur. Bozmadan sonra, anılan Yasanın, 14.7.1960 günlü,
18 sayılı kanunla değişik 17. maddesinin dördüncü fıkrası hükmünün Anayasaya
aykırı olduğu yolundaki sanık iddiası, mahkemece ciddi görülerek Anayasa
Mahkemesine başvurulmuştur. III-
METİNLER: l-
İtiraz konusu yasa kuralı: 8.6.1933
günlü, 2279 sayılı "Ödünç Para Verme İşleri Kanunu'nun 14.7.1960 günlü, 13
sayılı yasa ile değişik l7.maddesi şöyledir: "Madde
l7-Tefecilik edenlerle, Bakanlar Kurulu tarafından tesbit edilen nispetler
üstünde menfaat teminine müncer olabilecek herhangi bir fiil ve harekette
bulunanlar veya alınacak faiz nispeti hususunda Hükümetçe ittihaz olunacak
tedbir ve kararlara ne suretle olursa olsun, aykırı hareket edenler 6 aydan
seneye kadar hapis cezasiyle birlikte temin ettikleri menfaatlerin 5 misli ağır
para cezasiyle cezalandırılır. Kabul
ettikleri mevduata 9 uncu madde gereğince tesbit edilen nisbetler üzerinde faiz
verenlerle mezkûr madde gereğince tâyin olunan esaslar haricinde herhangi bir
menfaat sağlayan veya faat taahhüdünde bulunanlar veyahut mevduata verilecek
faiz hususunda Hükümetçe ittihaz olunun tedbir ve kararlara ne suretle olursa
olsun aykırı hareket edenler hakkında da yukarıdaki fıkrada yazılı cezalar
tatbik olunur. Bu
suçların tekerrürü halinde cezalar 3 misline çıkarılarak hükmolunur. Mezkûr
suçların, hükmi şahsiyeti haiz bir teşekkül tarafından işlenmesi halinde para
cezaları bu teşekküle, diğer cezalar ise İdare Meclisi veya idare Komitesi Reis
ve Azalarından veya imzaları ile o müesseseyi ilzama salahiyetli müdür veya
memurlarından cezayı müstelzim fiili işlemiş veya buna iştirak etmiş veya buna
emir vermiş olanlara uygulanır. Bankalar
Kanununun 80 inci maddesi hükmü mahfuzdur." Mahkemece
bu maddenin dördüncü fıkrasında yeralan hükmün iptali istenmektedir. 2-
Dayanılan Anayasa kuralları: Madde
33- Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir
fiilinden dolayı cezalandırılamaz. Cezalar
ve ceza tedbirleri ancak kanunla konulur. Kimseye,
suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza
verilemez. Kimse,
kendisini veya kanunun gösterdiği yakınlarını suçlandırma sonucu doğuracak
beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. Ceza
sorumluluğu şahsîdir. Genel
müsadere cezası konulamaz. " IV-
İLK İNCELEME: Anayasa
Mahkemesinin, İç tüzüğünün 15. maddesi uyarınca yaptığı ilk inceleme
toplantısında, işin niteliği yönünden incelemenin başka güne bırakılmasına
gerek görülmeyerek aşağıda açıklanan konu üzerinde durulmuştur: Anayasanın
geçici 4. maddesinin üçüncü fıkrasında; 27 Mayıs 1960 tarihinden Kurucu
Meclisin toplandığı 6 Ocak 1961 gününe kadar çıkarılan kanunlar hakkında
Anayasaya aykırılık iddiasiyle, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamayacağı
ve bu konuda itiraz yoluyla dahi mahkemelerde Anayasaya aykırılık iddiası ileri
sürülemeyeceği hükme bağlanmıştır. 22.4.1962 günlü, 44 sayılı yasanın Geçici 6.
maddesi de aynı nitelikte bir kurala yer vermiştir. 8.6.1933 günlü, 2279 sayılı
kanunun itiraz konusu hükmü içeren 17. maddesi; 13.7.1960 günlü, 18 sayılı yasa
ile değiştirilmiştir. 18 sayılı yasa; Anayasanın Geçici 4. ve 22.4.1962 günlü,
44 sayılı kanunun Geçici 6. maddelerinde sözü geçen yasalardandır. Durum böyle
olunca, mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurması olanaksızdır. İtiraz,
mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmelidir. V-
SONUÇ. İtiraz
konusu kuralın yeraldığı 8.6.1933 günlü, 2279 sayılı Kanunun 17. maddesi,
13.7.1960 günlü, 18 sayılı Yasa ile değiştirilmiş ve bu yasa; Anayasanın geçici
4. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, iptali için Anayasa Mahkemesine
başvurulması olanaksız yasalardan bulunmuş olduğundan, itirazın Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle reddine, 16.2.1978
gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Kâni
  Vrana Başkanvekili Şevket
  Müftügil Üye Ziya
  Önel Üye Abdullah
  Üner Üye Ahmet
  Koçak Üye Fahrettin
  Uluç Üye Muhittin
  Gürün Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Ahmet
  Erdoğdu Üye Hasan
  Gürsel Üye Ahmet
  Salih Çebi Üye Adil
  Esmer Üye Nihat
  O. Akçakayalıoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu Üye Necdet
  Darıcıoğlu