ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1980/56 Karar sayısı:1980/49 Karar günü:25/9/1980 Resmi Gazete
tarih/sayı:3.11.1980/17149 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Yerköy Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının
12/6/1979 günlü, 2248 sayılı Yasa ile değişik 536. maddesinin altıncı
fıkrasındaki, hürriyeti bağlayıcı cezaların para cezasına çevrilmesini ve
cezaların ertelenmesini yasaklayan hükmün Anayasanın 12. maddesine aykırı
olduğu savı ile iptali istemidir. I- OLAY : Dosyada adları geçen dört sanıktan ikisinin Türk Bayrağını
yırttığı, öteki ikisinin de duvarlara bazı sloganlar yazdıkları ileri
sürülerek, Türk Bayrağını yırtmaktan sanık olanlar hakkında Türk Ceza Yasasının
145/1. ve slogan yazdıkları ileri sürülenler hakkında da 536/1. maddelerinin
uygulanması isteği ile asliye ceza mahkemesinde birlikte kamu davası
açılmıştır. Davaya bakan mahkeme, duvarlara yazı yazanların suçlarının
kanıtlanması durumunda, haklarında uygulanması gereken Türk Ceza Yasasının 536.
Maddesinin altıncı fıkrasını, kendiliğinden Anayasanın 12. maddesine aykırı
görmüş ve iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. III- METİNLER: A- İptali istenen yasa kuralı: 1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının 12/6/1979 günlü,
2248 sayılı Yasa ile değişik 536. maddesinin altıncı fıkrası : "Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralardaki suçlardan
dolayı hükmolunacak cezalar ertelenemez ve bunların yerine 647 sayılı Cezaların
İnfazı Hakkındaki Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen ceza ve tedbirler
uygulanamaz." B- İlgili Yasa Kuralı: Türk Ceza Yasasının aynı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Madde 536- Her kim, belediyeler, köy ihtiyar kurulları
veya yasalarla yetkili kılınmış diğer makamlarca önceden ayrılmış ya da
oturulan yerler dışında, o yerin en büyük mülkiye amirine yapılacak bir başvuru
üzerine ayrılan yerlere, izin almaksızın veya verilen izne aykırı biçimde,
basılı olan veya olmayan, elle yapılmış veya yazılmış her türlü resim, yazı ve
işaretler veya bunları içeren kâğıt, pano, pankart, bant ya da benzerlerini
asar veya yapıştırırsa veya izne dayalı olsa bile bu yerleri boyar veya bu
yerlere yazı yazar, resim ya da işaret yaparsa, eylem başka bir suç oluştursa
bile ayrıca altı aydan bir yıla kadar hafif hapis ve bin liradan aşağı olmamak
üzere hafif para cezasına çarptırılır." C- Dayanılan Anayasa kuralı: "Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce,
felsefî inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz
tanınamaz." IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca Şevket
Müftügil, Rüştü Aral, Osman Tokcan, Muammer Yazar, Adil Esmer, Nihat O.
Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu, Kenan Terzioğlu,
Orhan Onar, Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olcay, Yılmaz
Aliefendioğlu ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyle 25/9/1980 gününde yapılan
ilk inceleme toplantısında, Anayasa Mahkemesine başvuran Mahkemenin başvurma
yetkisi olup olmadığı konusu üzerinde durulmuştur : İptali istenen yasa hükmü Türk Ceza Yasasının
"Kabahatler" a ilişkin 3. kitabında yer almaktadır. Bu yasayı
yürürlüğe koyan 26/4/1926 günlü, 825 sayılı Yasanın 29. maddesine göre, kabahat
suçlarının davalarına bakma görevi sulh ceza mahkemelerinindir. Öte yandan, görev,
kamu düzeni ile ilgili olduğundan, mahkemece kendiliğinden gözönüne alınmak
gerekir. Duvarlara yazı yazmak biçimindeki kabahat ile Türk Bayrağını
yırtmak cürmüne ilişkin davalar birleştirilerek üst görevli Asliye Ceza
Mahkemesinde açılmıştır. Bu mahkemenin kabahatle ilgili davaya bakabilmesini
için, Ceza Yargılamaları Yöntemi Yasasının 2. maddesine göre davalar arasında
bağlantı bulunması zorunludur. Oysa dört sanıktan ikisi hakkında 21/5/1980
günlü Türk bayrağını yırtmaktan, öteki ikisi hakkında da 1/6/1980 gününde
duvarlara yazı yazmaktan dava açılmış olup, bunlar arasında ne eylemli, ne
kişisel ve ne de amaç ortaklığı gibi bir bağlantı vardır. Böyle bir bağlantı
bulunmayınca, Asliye Ceza Mahkemesinin kabahat suçuna ilişkin davaya bakma
görevinden söz edilemez. Bu durum karşısında, görevsiz bir mahkemenin Anayasa
Mahkemesine başvurma yetkisi de bulunmadığından, başvuru, itirazcı mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle reddedilmelidir. SONUÇ: Bakılmakta olan dava, itiraz yoluna başvuran mahkemenin görevine
girmediğinden, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine, 25/9/1980 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Üye Rüştü Aral Üye Osman Tokcan Üye Muammer Yazar Üye Adil Esmer Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Nahit Saçlıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Kenan Terzioğlu Üye Orhan Onar Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yılmaz Ali Efendioğlu Üye Yekta Güngör Özden