ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1994/48 Karar Sayısı: 1994/58 Karar Günü: 18.7.1994 Resmi Gazete tarih/sayı:17.02.2000/23965 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bartın Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2. maddesine 3756 sayılı Yasa'nın 25. maddesi
ile eklenen ikinci fıkranın Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Satın aldığı taşıtı süresi içinde tescil ettirmeyen sanık hakkında
açılan kamu davasında Mahkeme, Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2. maddesine 3756 sayılı
Yasa ile eklenen ikinci fıkranın, Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptali için
doğrudan başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Türk Ceza Kanunu'nun iptali istenilen ikinci fıkrayı da içeren Ek
2. maddesi şöyledir: " Ek Madde 2- Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren Ek 1 inci madde kapsamına giren para cezaları; 1988 yılı
Bütçe Kanununda 84 olarak belirlenen memur maaş katsayısının artırılması
halinde Bütçe Kanununda her 75 puan artış, bir birim olarak kabul edilerek, Ek
1 inci maddeye göre tespit edilen ceza miktarlarının, bulunacak birim sayıyla
çarpılması suretiyle belirlenir. Ancak, trafik para cezaları 1 inci fıkraya göre hesap edilerek
bulunacak olan birim katsayısının yarısı ile çarpılması suretiyle belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kabul edilecek kanunlardaki
para cezaları için de, müteakip yıllar, Bütçe Kanununda belirlenen katsayı
miktarlarında artırma yapıldığı takdirde birim sayısının tespitinde başlangıç
olarak, o kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki Bütçe Kanununda geçerli olan
devlet memurları aylıkları katsayısı esas alınır." B- Dayanılan Anayasa Kuralı Dayanılan Anayasa kuralı şudur: "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ,
Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'in
katılmalarıyla 10.5.1994 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri Anayasa'ya
aykırılığı öne sürülen Yasa kuralı ile aykırılık savına dayanak yapılan Anayasa
kuralı, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Sınırlama Sorunu Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, satın alınan taşıtın süresi
içinde trafiğe tescil edilmemesi nedeniyle sanığın 2918 sayılı Yasa'nın 20.
maddesinin (e) bendi gereğince cezalandırılmasına ilişkindir. Bu nedenle,
ikinci fıkranın iptaline ilişkin itirazın 2918 sayılı Yasa'nın 20. maddesinin
(e) bendi ile sınırlı olarak incelenmesine 18.7.1994 gününde oybirliğiyle karar
verildi. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 3756 sayılı Yasa'nın 25.
maddesiyle eklenen kuralın, trafik suçu işleyen sürücüler ile araç sahipleri
için bir ayrıcalık oluşturduğunu ve bu nedenle Anayasa'nın 10. maddesindeki
eşitlik ilkesine aykırılığını ileri sürmüştür. Türk Ceza Yasası'nın 3506 sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle eklenen Ek
2., Ek 1. madde kapsamındaki para cezaları(nın), Bütçe Yasası'nda 84 olarak
belirlenen memur maaş katsayısının arttırılması durumunda Bütçe Yasası'nda her
"75" puan artış bir birim kabul edilerek, Ek 1. maddeye göre saptanan
cezanın miktarlarının bulunacak birim sayısıyla çarpılarak belirlenmesi yöntemi
benimsenmiştir. Bu kural ile suç ve ceza arasındaki gerekli dengenin korunması
ve para cezalarının etkinlik ve caydırıcılık öğesinden yoksun kalmaması için
otomatik biçimde işleyen bir sistem getirilmiştir. Türk Ceza Yasası'nın Ek 2. maddesine 3756 sayılı Yasa'nın 25.
maddesiyle eklenen fıkra ise, Ek 1. madde kapsamına giren para cezalarının
belirlenmesi sistemini değiştirmemekte, sadece trafik para cezalarında birinci
fıkraya göre uygulanacak olan birim katsayısının yarısı ile çarpılmasını hükme
bağlamaktadır. Buna göre, trafik suçu işleyenler için hesaplanacak ceza miktarı
birinci fıkraya göre hesaplanacak ceza miktarının yarısı olacaktır. Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
denilmektedir. Buna göre, yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilemeyecek ve bu
nedenlerle, eşitsizliğe yol açılamayacaktır. Bu ilkeyle birbirlerinin aynı
durumunda olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve
topluluklar yaratılması engellenmektedir. Yasa önünde eşitlik herkesin her
yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Ancak, kimilerinin
Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen nedenlerle, değişik kurallara bağlı
tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Durum ve konumlarındaki
özellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik
uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi
zedelenmez. Türk Ceza Kanunu'nun Ek 1. Madde kapsamına giren para cezaları,
aynı Yasa'nın Ek 2. Maddesinin birinci fıkrasına göre bulunacak birim
katsayısıyla çarpılması sonucu saptanırken, trafik para cezalarının belirlenen
birim katsayısının yarısı ile çarpılarak hesaplanması Anayasa'nın eşitlik
ilkesine aykırılık oluşturmaz. Çünkü, trafik suçu nedeniyle para cezasına
çarptırılanlarla, öteki suçlar nedeniyle, para cezası verilmiş olanlar farklı
konumdadırlar. Farklı suçlara farklı para cezası uygulanması Anayasa'nın
eşitlik ilkesine aykırı olmayacağından kuralın iptaline ilişkin istemin reddi
gerekir. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasası'nın Ek 2. Maddesine
3756 sayılı Yasa'nın 25. maddesiyle eklenen "Ancak, trafik para cezaları 1
inci fıkraya göre hesap edilerek bulunacak olan birim katsayısının yarısı ile
çarpılması suretiyle belirlenir." biçimindeki ikinci fıkranın iptaline
yönelik itirazın; Sınırlama kararı uyarınca incelenen fıkranın Anayasa'ya aykırı olmadığına
ve iptal isteminin REDDİNE, 18.7.1994 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Mustafa GÖNÜL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet Necdet
  SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F. TUNCEL