ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1999/2 Karar Sayısı : 2000/8 Karar Günü : 13.4.2000 R.G. Tarih-Sayı :22.07.2000-24117 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 8. Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.12.1968 günlü, 1072
sayılı "Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında
Kanun"un 2. maddesinin ikinci fıkrasının son tümcesinde yer alan "...
bir daha açılmamak üzere..." sözcüklerinin Anayasa'nın 11., 35. ve 38.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I-OLAY Sanığın işlettiği kıraathanede yapılan aramada bulunan tilt
makinesi nedeniyle 1072 sayılı Yasa'nın 1. ve 2. maddeleri uyarınca
cezalandırılmaları için açılan kamu davasında Yasa'nın 2. maddesinin ikinci
fıkrasının son tümcesinde yer alan "... bir daha açılmamak üzere ..."
sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III-YASA METİNLERİ A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı 13.12.1968 günlü, 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun
Alet ve Makinaları Hakkında Kanun'un iptali istenen sözcükleri içeren 2.
maddesi şöyledir : " Madde 2- Bu kanuna aykırı hareket edenler bir
yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para
cezasına mahkûm edilirler. Tekerrürü halinde cezalar bir misli artırılır. Ele geçirilen alet, makina ve bunların çalıştırılmasına yarayan
tesisat ve paralar zapt ve müsadere edilir. Bu gibi oyun oynanan yerler bir
daha açılmamak üzere kapatılır. Bu suçlardan mahkûm olanların cezaları tecil edilmez. " B-Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1- "MADDE 11.- Anayasa hükümleri, yasama,
yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri
bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. " 2- "MADDE 35.- Herkes, mülkiyet ve miras
haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla , kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. " 3- "MADDE 38.- Kimse, işlendiği zaman
yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz;
kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır
bir ceza verilemez. Suç ve ceza zamanaşımı ile ceza mahkûmiyetinin sonuçları konusunda
da yukarıdaki fıkra uygulanır. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla
konulur. Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz. Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir
beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. Ceza sorumluluğu şahsîdir. Genel müsadere cezası verilemez. İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir
müeyyide uygulayamaz. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla
istisnalar getirilebilir. Vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemez. " IV-İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Ahmet Necdet
SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI,
Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü
SÖZMEZ'in katılmalarıyla 12.1.1999 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V-ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, Anayasa'ya
aykırılığı öne sürülen Yasa kuralı ve aykırılık savına dayanak yapılan Anayasa
kuralları ile bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A-İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu'nun 7. maddesinde,
otel, gazino, kahve, içki yerleri, bar, tiyatro, sinema, hamam ve plaj gibi
umuma mahsus yerlerin o yerin en büyük mülkiye amirinin vereceği izinle
açılabileceği, 8. maddesinde kumar oynanan, umumi ve umuma açık
yerlerin, polisce Yasa'da belirlenen süreler içinde kapatılabileceği veya
faaliyetten men edileceği, kapatmayı veya faaliyetten men'i gerektiren sebepler
adli kovuşturmayı da gerektiriyorsa soruşturma evrakının derhal adliyeye
verileceği belirtilmektedir. Bu hükümlerle koşut olarak, 1072 sayılı Yasa'nın
1. maddesinde, "Türk Ceza Kanununun 567 nci maddesinin kapsamı dışında
kalsa bile umuma mahsus veya umuma açık yerlerde her ne ad altında olursa olsun
kazanç kasdiyle oynanmasa dahi rulet, tilt, langırt ve benzeri baht ve talihe
bağlı veya maharet isteyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan
oyun alet veya makinaları ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya
yurda sokmak yahut imal etmek yasaktır..." 2. maddesinde de, "Bu
kanuna aykırı hareket edenler bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve 1 000
liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler. Tekerrürü
halinde cezalar bir misli artırılır. Ele geçirilen alet, makina ve bunların
çalıştırılmasına yarayan tesisat ve paralar zapt ve müsadere edilir. Bu gibi
oyun oynanan yerler bir daha açılmamak üzere kapatılır. Bu suçlardan mahkûm
olanların cezaları tecil edilmez" denilmektedir. Bu durumda Yasa'nın 2. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
mahkûmiyetine karar verilen kişilerin işlettikleri işyerleri, ikinci fıkrası
uyarınca bir daha açılmamak üzere kapatılacaktır. Bu hükme göre, mahkumiyetine
karar verilen kişinin o işyeri için aldığı ruhsatta belirlenen faaliyeti
nedeniyle kapatılan işyeri aynı faaliyete ilişkin olarak bir daha
açılmayacaktır. B-Anayasa'ya Aykırılık Sorunu İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, "bir daha açılmamak
üzere" kapatılan işyerinin kiralık olması halinde işyerinin bulunduğu
binanın bir nevi müsadere edildiğini, böylece mal sahibinin de
cezalandırıldığını, bunun Anayasa'nın 11. maddesinde yer alan Anayasa'nın
üstünlüğü, 35. maddesindeki mülkiyet hakkı ve 38. maddesinde düzenlenen suç ve
cezalara ilişkin esaslara aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Anayasanın suç ve cezalara ilişkin esaslar başlıklı 38. maddesi; "Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç
saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman
kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez. Suç ve ceza zamanaşımı ile ceza mahkûmiyetinin sonuçları konusunda
da yukarıdaki fıkra uygulanır. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla
konulur. Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz. Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir
beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. Ceza sorumluluğu şahsîdir. Genel müsadere cezası verilemez. İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir
müeyyide uygulayamaz. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla
istisnalar getirilebilir. Vatandaş suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemez."
hükümlerini içermektedir. Yasakoyucu, Anayasa'nın 38. maddesindeki ilkeleri gözeterek hangi
eylemlerin suç sayılacağını ve bu suçlara ne miktar ve ne çeşit ceza
verileceğini, hangi cezaların nasıl uygulanacağını saptayabilir. Bu konuda,
Yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa kuralları, ceza hukuku ilkeleri ve toplum
yaşantısının zorunlulukları ve kamu yararı gibi nedenlerle değerlendirme
yetkisini kullanacaktır. Bu bağlamda bir işyeri sahibinin rulet, tilt, langırt ve benzeri
alet ve makineleri bulundurup çalıştırması ya da bunları ithal etmesi,
oynanması yasak olan, alışkanlık yaparak toplumda ve ailelerde birçok olumsuzluklar
doğuran şans oyunlarının yaygınlaşmasına neden olacağından yasa koyucunun
itiraz konusu kuralla bu tür fiilleri suç sayarak cezalandırması, işyerinin bir
daha açılmamak üzere kapatılmasını öngörmesi, bu fiillerin önlenmesi konusunda
gösterdiği özenin sonucudur. 1072 sayılı Yasa'nın iptali istenen 2. maddesinin
ikinci fıkrası, şans oyunu oynatan kişinin çalışma ruhsatında belirtilen işin
görüldüğü işyerinin aynı işi sürdürmek için bir daha açılmamak üzere
kapatılmasına yönelik olup, fail dışındaki kişilere ceza verilmesi veya suçla
ilgisi bulunmayan bütün mal varlığına el konulması ya da kullanımının
engellenmesi gibi bir sonuç doğurmayacağından ceza sorumluluğunun şahsiliği
ilkesine aykırı bulunmadığı gibi genel müsadere cezası olarak da nitelendirilemez. Belirtilen nedenlerle, kural Anayasa'nın 38. maddesine aykırı
değildir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 11/2 ve 35. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VI-SONUÇ 13.12.1968 günlü, 1072 sayılı "Rulet, Tilt, Langırt ve
Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun"un 2. maddesinin ikinci
fıkrasının son tümcesinde yer alan "...bir daha açılmamak üzere..."
sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 13.4.2000
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU