ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/83 Karar Sayısı : 2025/76 Karar Tarihi : 27/3/2025 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Adana 13. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının Anayasa’nın 36., 37. ve 138.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Hırsızlık
suçundan açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 286. maddesi
şöyledir: “ Temyiz Madde 286 – (1)
Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz
edilebilir. (2) Ancak; a) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha
az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı
istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları, b) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha
az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları, c) (Ek: 20/7/2017-7035/20 md.) Hapis cezasından çevrilen
seçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak
bölge adliye mahkemesince verilen; seçenek yaptırımlara ilişkin her türlü
kararlar ve istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar, d) (Anayasa Mahkemesinin 27/12/2018 tarihli ve E.:2018/71
K.:2018/118 sayılı Kararı ile İptal; Yeniden Düzenleme:20/2/2019-7165/7 md.) İlk
defa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrası
kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derece
mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl
dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarına
ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları, e) Adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece
mahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi
kararları, f) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Sadece eşya veya
kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi
kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair
kararları, g) On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî para
cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları
ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları, h) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Davanın düşmesine,
ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece mahkemesi
kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür kararlar
veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar, ı) Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmak
koşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren bölge
adliye mahkemesi kararları, Temyiz edilemez. (3) (Ek:17/10/2019-7188/29 md.) İkinci fıkrada
belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda sayılan
suçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararları
temyiz edilebilir: a) Türk Ceza Kanununda yer alan; 1. Hakaret (madde 125, üçüncü fıkra), 2. Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit
(madde 213), 3. Suç işlemeye tahrik (madde 214), 4. Suçu ve suçluyu övme (madde 215), 5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (madde
216), 6. Kanunlara uymamaya tahrik (madde 217), 7. (Ek:13/10/2022-7418/30 md.) Halkı yanıltıcı bilgiyi
alenen yayma (madde 217/A), 8. Cumhurbaşkanına hakaret (madde 299), 9. Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (madde 300), 10. Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini,
Devletin kurum ve organlarını aşağılama (madde 301), 11. Silâhlı örgüt (madde 314), 12. Halkı askerlikten soğutma (madde 318), suçları. b) Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci ve
dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar. c) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 inci
maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alan
suçlar. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri
ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu
dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin
iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması,
iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak
kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte kurallardır. 3. İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un 286. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının iptalini talep etmiştir. Anılan fıkrada bölge adliye mahkemesi ceza
dairelerinin bozma kararlarına karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemeyeceği
düzenlenmiştir. Bakılmakta olan davanın
konusu sanığın hırsızlık suçunu işlediği iddiasına ilişkindir. Bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesi aşamasında
olduğu, itiraz konusu kuralın konusunun ise bölge adliye mahkemesince verilen
kararlar olduğu gözetildiğinde kuralın bulunduğu aşama itibarıyla bakılmakta
olan davada uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır (Benzer yöndeki
değerlendirmeler için bkz. AYM, E.2024/216, K.2024/215, 25/12/2024; E.2024/92,
K.2024/99, 9/5/2024). 4. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından
başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 286. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 27/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI