ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1999/16 Karar Sayısı : 1999/24 Karar Günü : 7.6.1999 R.G. Tarih-Sayı :21.07.2000-24116 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Menemen Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765 sayılı
"Türk Ceza Kanunu"nun 522. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan
"Eğer fail aynı nev'iden olan cürümlerden dolayı mükerrir bulunur..."
kuralının Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Hırsızlık suçundan haklarında kamu davası açılan sanıkların
yapılan yargılamasında Mahkeme, Türk Ceza Kanunu'nun 522. maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan "Eğer fail aynı nev'iden olan cürümlerden dolayı
mükerrir bulunur..." kuralının iptali için doğrudan başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içeren 522. maddesi
şöyledir: " Madde 522- Onuncu babda beyan olunan cürümlerin
işlenmesinde cürmün mevzuu olan şeyin veya ika edilen zararın kıymeti pek fahiş
ise mahkeme cürme mahsus olan cezayı yarısına kadar artırır ve eğer hafif ise
yarısına ve eğer pek hafif ise üçte birine kadar eksiltir. Kıymet tâyini için cürmün mevzuu olan şeyin yahut vakı zararın
cürüm işlendiği zamandaki kıymeti nazarı dikkate alınır. Yoksa failin istihsal
eylediği menfaat hesap edilmez. Eğer fail aynı nev'iden olan cürümlerden dolayı mükerrir bulunur
veya bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa cezayı
tenkise mahal yoktur." B- İlgili Yasa Kuralları Türk Ceza Kanunu'nun ilgili görülen kuralları şunlardır: 1- "MADDE 81- Bir kimse, beş seneden
ziyade müddetle bir mahkûmiyete uğradıktan sonra, cezasını çektiği veya ceza
düştüğü tarihten itibaren on sene ve diğer cezalarda beş sene içinde başka bir
suç daha işlerse, yeni suça verilecek ceza altıda bire kadar artırılır. Yeni suç, evvelki mahkûmiyete sebep olan suç cinsinden ise,
hükmedilecek ceza altıda birden üçte bire kadar arttırılır. İkinci suç için tayin edilecek cezaya tekerrürden dolayı zammı
lâzım gelen miktar, hiç bir suretle evvelki suç için hükmedilmiş olan cezaların
en ağırından ziyade olarak tayin olunamaz. Evvelki ve sonraki suçlardan biri para cezası ve diğeri başka bir
ceza olduğu takdirde, tekerrürden dolayı yapılacak zam miktarının tayininde 19.
veya 40'ncı maddelerde yazılı nisbet kaideleri tatbik olunur." 2- "MADDE 86- Aynı maddei kanuniyeye
tetabuk eden veya kanunun bir faslında münderiç bulunan cürümlerden başka: ... 9- Sirkat, ... bilcümle cürümler; Bir cinsten addolunur." C- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır: 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti,
toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına
saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere
dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir. " 2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar. " IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Ahmet Necdet
SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit
ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahri Can ILICAK ve
Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 20.4.1999 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında; dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
sınırlama sorununun esas inceleme evresinde ele alınmasına OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenen ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: A. Sınırlama Sorunu İlk inceleme toplantısında, sınırlama sorununun esas inceleme
evresinde ele alınmasına karar verilmiş, ancak sınırlama yapılmasına gerek
görülmediğinden, Anayasa'ya aykırılık savının incelenmesine geçilmiştir. B. İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı Türk Ceza Kanunu'nun onuncu babında "Mal Aleyhine
Cürümler"e ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Bu babın birinci faslında
"Hırsızlık" suçları ve bu fiilleri işleyenlere verilecek cezalar
gösterilmiştir. 1-8. fasıllarda öğeleri ve cezaları gösterilen suçlarla ilgili
ortak kuralların yer aldığı dokuzuncu fasıldaki 522. maddenin birinci
fıkrasında, onuncu babta belirtilen cürümlerin işlenmesinde, cürmün konusu
olan şeyin veya verilen zararın kıymetine göre cezalarda artırma veya indirme
yapılması öngörülmüş; itiraz konusu kuralın da yer aldığı aynı maddenin son
fıkrasında ise, failin, aynı türden olan cürümlerden dolayı mükerrir olması
veya bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemesi durumunda
cezanın indirilmeyeceği belirtilmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun 81. maddesinde, suçlarda tekerrüre ilişkin
kurallar yer almış; 86. maddesinde de, hangi suçların aynı cinsten oldukları
gösterilmiştir. 81. maddeye göre bir kimse, beş seneden ziyade müddetle bir
mahkûmiyete uğradıktan sonra, cezasını çektiği veya cezanın düştüğü tarihten
itibaren on sene ve diğer cezalarda beş sene içinde başka bir suç daha
işlerse, yeni suça verilecek ceza altıda bire kadar; şayet yeni suç, evvelki
mahkûmiyete sebep olan suç cinsinden ise, hükmedilecek cezanın altıda birden
üçte bire kadar arttırılacağı öngörülmüş, 86. maddede ise kanunun aynı
maddesine uyan veya kanunun aynı faslında yer alan suçların aynı cinsten
(nev'iden) suçlar oldukları belirtilmiş, 9. bendinde de hırsızlık (sirkat)
suçlarının aynı cinsten oldukları kabul edilmiştir. Buna göre, fiilin işleniş
biçimi veya türü ne olursa olsun tüm hırsızlık suçları, aynı cinsten
sayılmıştır. Hırsızlık suçundan mahkum olup, cezalarını çekenlerin aynı cins
suçu yeniden işlemeleri halinde mükerrir sayılarak cezaları artırılmakla
birlikte, 522. maddenin itiraz konusu kuralı uyarınca, çaldıkları şeyin kıymeti
gözetilerek cezada bir indirim yapılamayacaktır. C. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuran Mahkeme, hırsızlık suçundan mahkum olanların yeniden aynı
cinsten suç işlemeleri halinde mükerrir sayılıp cezaları arttırılmakla birlikte
522. maddedeki indirimden yararlandırılmamalarına karşılık, herhangi bir
nedenle cezası infaz edilemeyenlerin aynı suçu işlemeleri durumunda maddedeki
indirimden yararlandırılmalarının Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
olduğunu ileri sürmüştür. Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine,
Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre, herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiç bir kişiye, aileye, zümreye
veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar. "Yasa önünde eşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynı
olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik
öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar
karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve
ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve
topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi
yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da
topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Suçlarda tekerrür hükümlerinin ne suretle uygulanacağına, kimlerin
mükerrir sayılacağına, tekerrür halinde hangi suçlar yönünden cezaların hangi
oranlarda artırılacağına ilişkin kurallar TCK'nun 81-88. maddelerinde
gösterilmiştir. Buna göre verilen mahkûmiyet hükmünün infazından veya cezasının
düştüğü tarihten sonra belirli süreler içinde yeniden suç işlenmesi halinde
tekerrür kuralları uygulanarak ikinci suçunun cezası Kanunda belirtilen ölçüler
içinde artırılacaktır. Cezanın caydırıcılığı ve suçlunun uyum sağlayabilecek
duruma getirilerek topluma yeniden kazandırılması, ceza politikasının temel
amaçlarından birini oluşturur. Hakkında verilen mahkûmiyet hükmünün infazından
sonra failin yeniden suç işlemesi, onun ıslah olmadığını gösterir. Bu nedenle,
mükerrir olanlarla olmayanlar hakkında farklı kurallar getirilmesi,
mükerrirlere verilecek cezaların bir miktar artırılması ve kimi yasal
indirimlerden yararlandırılmaması ceza politikası gereğidir. Yasakoyucu, kuşkusuz
Anayasa'nın ve ceza hukukunun temel ilkelerine uygun olmak koşuluyla,
cezalandırmada güdülen amacı da gözeterek, hangi fiillerin suç
sayılacağını ve bunlara verilecek cezanın nev'i ve miktarını, artırım veya
indirim nedenlerini saptayabilir. Aynı suçtan mahkûm olup cezası infaz edildiği halde, ıslah
olmayarak o suçu yeniden işleyip mükerrir duruma düşen kişilerle aynı suçtan
mahkum olduktan sonra cezası infaz edilmeyen kişiler aynı hukuksal konumda
bulunmadıklarından bunların farklı kurallara bağlı tutulmasında Anayasa'nın 10.
maddesindeki eşitlik ve 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesine aykırılık
yoktur. İstemin reddi gerekir.. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun 522.
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Eğer fail aynı nev'iden olan
cürümlerden dolayı mükerrir bulunur..." kuralının, Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 7.6.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ