ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1989/18 Karar Sayısı : 1989/31 Karar Günü : 5.9.1989 R.G. Tarih-Sayı :15.10.1989-20313 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İznik Asliye Hukuk Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı "Kadastro
Kanunu"nun geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesindeki
"Tapulama ve Kadastro Mahkemelerince bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
kesin hükme bağlanmış uyuşmazlıklara bu Kanun uygulanmaz." Hükmünün
Anayasa'nın Başlangıç kısmıyla 10. ve 11. Maddelerine aykırılığı nedeniyle
iptali istemidir. I- OLAY: Davacı tarafından önce 15 yıl önce ihya edilen 1771 parsel sayılı
taşınmazın, 766 sayılı Tapulama Kanunu'nun 37. maddesi uyarınca 1617 sayılı
parselden ayrılarak 24.3.1974'de davalı Hazine adına tespiti 4.3.1975'de
kesinleşmiş, davacının İznik Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açtığı tapu iptali
davası reddedilmiş, davacının bu kez 3402 sayılı Yasa'nın 17. Ve 46.
maddelerinin ihya edilen yerlere ilişkin hükümlerinden yararlanmak amacıyla
Hazine adına yapılan tapulama tesbitinin iptali için açtığı eldeki yeni davada
Hazine vekili kesin hüküm itirazında bulunmuş, davacı vekili de 15.9.1988 günlü
dilekçesiyle 3402 sayılı Yasa'nın Geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının
birinci tümcesinin Anayasa'nın Başlangıç kısmıyle 10. ve 11. Maddelerine aykırı
olduğu savında bulunarak sorunun Anayasa Mahkemesi'ne götürülmesini istemiş,
yerel mahkeme 25.10.1988 günlü kararıyla davayı reddederken, Anayasa'ya
aykırılık savını da yerinde görmemiştir. Davacı yanın temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin,
aykırılık savının ciddî olup olmadığını tartışmadan ve ciddiyetsiz olduğunu
saptamadan red kararı verilmesini uygun bulmayarak 28.11.1988 günlü ilâmiyle
mahkeme kararını bozmasına uyan yerel mahkeme,davacının aykırılık savının ciddî
olduğu kanısına vararak belirtilen kuralın iptali istemiyle, 1.6.1989 günlü ara
kararıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ : A- İPTALİ İSTENEN YASA KURALI : 21.6.1987 GÜNLÜ, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun iptali istenen
kuralı da içeren geçici 4. Maddesi şöyledir: "GEÇİCİ MADDE 4.- Tapulama ve kadastro mahkemelerince bu
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kesin hükme bağlanmış uyuşmazlıklara bu
Kanun uygulanmaz. Tapulama mahkemeleri ile kadastro mahkemesi sıfatıyla görev
yapan asliye mahkemelerinde halen görülmekte olan davalar ile 10 yıllık hak
düşürücü süre içerisinde açılacak davalara bu Kanun hükümleri uygulanır. Bu Kanunun yürürlüğünden önce düzenlenmiş tapulama tutanakları ve
kadastro beyannameleri ile verilmiş bulunan komisyon kararları geçerliliklerini
korurlar. Bunlara süresi içinde itiraz durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır. 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu ile diğer kanunlar
gereğince özel kadastrosu yapılan ve tutanakları kesinleşmiş bulunan
taşınmazlar için 10 yıllık hak düşürücü süre geçmiş ise, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde hak sahipleri dava açabilirler. Tapulama ve kadastrosu yapılıp tespit dışı bırakılan yerlerde
tapulu taşınmazların maliklerinin talep etmesi halinde, bu Kanun hükümlerine
göre bunların kadastrosu yapılır." B- İLGİLİ KURALLAR : 3402 sayılı Yasa'nın konuyla ilgili maddeleri şunlardır: 1. MADDE 17.- Orman sayılmayan Devletin hüküm ve tasarrufu altında
bulunan ve kamu hizmetlerine tahsis edilmeyen araziden, masraf ve emek sarfı
ile imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirilen taşınmaz mallar 14
üncü maddedeki şartlar mevcut ise imar ve ihya edenler veya halefleri adına,
aksi takdirdehazine adına tespit edilir. İl, ilçe ve kasabaların imar planının kapsadığı alanlarda kalan
taşınmaz mallarda bu hüküm uygulanmaz." 2. MADDE 46.- Kadastrosu yapılacak veya daha önce tapulama veya
kadastrosu tamamlanmış bulunan yerlerde, 766 sayılı Kanunun 37 nci maddesi veya
4753 sayılı Kanun ile ek ve tadilleri uyarınca Hazine adına kaydedilen taşınmaz
mallar bu Kanun hükümlerine göre doğan iktisap şartlarına istinaden zilyetleri
adına tespit ve tescil olunur. Hazine adına tescil edilmiş taşınmaz mallardan iskân suretiyle
veya toprak tevzii suretiyle verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsa dahi)
başka bir şart aranmaksızın, hak sahipleri adına tespit ve tescil olunur. Bu
şekilde hak sahipleri adına tespit ve tescil işlemleri gerçekleşinceye kadarki
süre içinde evvelce tahakkuk ettirilenler de dahil olmak üzere ecrimisil
alınmaz. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, Hazinenin mülkiyetinden
çıkmış bulunan veya amme hizmetine tahsis edilen taşınmaz mallar hakkında bu
madde uygulanmaz. İlgililerin, daha önce kadastrosu yapılan yerlerde bu maddeye
dayanan talep ve dava hakkı, bu Kanunun yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren 2
yıl geçmekle düşer." C- DAYANILAN ANAYASA KURALLARI . Anayasaya aykırılık savında dayanılan Anayasa kuralları da
şunlardır: 1. "BAŞLANGIÇ Ebedî Türk vatan ve milletinin bütünlüğüne ve kutsal Türk
Devletinin varlığına karşı, Cumhuriyet devrinde bezeri görülmemiş bölücü ve
yıkıcı kanlı bir iç savaşın gerçekleşme noktasına yaklaştığı sırada; Türk Milletinin ayrılmaz parçası olan Türk Silahlı Kuvvetlerinin,
milletin çağrısıyla gerçekleştirdiği 12 Eylül 1980 harekâtı sonucunda, Türk
Milletinin meşrû temsilcileri olan Danışma Meclisince hazırlanıp, Millî
Güvenlik Konseyince son şekli verilerek Türk Milleti tarafından kabul ve tasvip
ve doğrudan doğruya O'nun eliyle vazolunan bu ANAYASA: - Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman
Atatürk'ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O'nun inkilâp ve ilkeleri
doğrultusunda; - Dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi
olarak; Türkiye Cumhuriyetinin ilelebet varlığı, refahı, maddî ve manevî
mutluluğu ile çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi yönünde; - Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız
Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmağa yetkili kılınan
hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun
icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı; - Kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük
sıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaret
ve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak
Anayasa ve kanunlarda bulunduğu; - Hiçbir düşünce ve mülahazanın Türk millî menfaatlerinin, Türk
varlığının Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve
manevî değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkilâpları ve
medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve lâiklik ilkesinin gereği
kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle
karıştırılmayacağı; - Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden
eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve
hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu
yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu; - Topluca Türk vatandaşlarının millî gurur ve iftiharlarda, millî
sevinç ve kederlerde, millî varlığa karşı hak ve ödevlerde, nimet ve
külfetlerde ve millet hayatının her türlü tecellisinde ortak olduğu, birbirinin
hak ve hürriyetine kesin saygı, karşılıklı içten sevgi ve kardeşlik
duygularıyla ve "Yurtta sulh, cihanda sulh" arzu ve inancı içinde,
huzurlu bir hayat talebine hakları bulunduğu; FİKİR, İNANÇ VE KARARIYLA anlaşılmak, sözüne ve ruhuna bu yönde
saygı ve mutlak sadakatle yorumlanıp uygulanmak üzere, TÜRK MİLLETİ TARAFINDAN, demokrasiye âşık Türk evlatlarının vatan
ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur." 2. "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin
kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 3. "MADDE 11.- Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı
organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel
hukuk kurallarıdır. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz." IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. Maddesi gereğince Mahmut C.
CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Muammer
TURAN, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER
VE Erol CANSEL'in katılmalarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, itiraz
konusu kuralhakkında Anayasa Mahkemesi daha önce işin esasına girerek red
kararı verdiğinden, dosyada eksiklik bulunduğu üzerinde durulmayarak esas
yönünden karar verilmesi uygun bulunarak ilk inceleme raporu, itiraz konusuyla
ilgili dava dosyası ve ekleri, iptali istenen Yasa ve dayanılan Anayasa kuralları
ile bunların gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: A- Yerel mahkeme, Anayasa'nın 152. Ve 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesinin
birinci fıkrasına göre Anayasa Mahkemesi'ne yolunca başvurmuştur. Gönderilen
işin incelenmesi, Anayasa'nın 148. Ve 2949 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin 2.
bendi uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkisi içine girmektedir. Bukonularda
bir aykırılık söz konusu değildir. B- Davacı, iptalle birlikte tescil istediğinden, bu durumuyla konu
yerel mahkemenin görev ve yetkisi kapsamında bulunmakla 2949 sayılı Yasa'nın
28. maddesi uyarınca bakılmakta olan bir dava vardır. Ayrıca, itiraz konusu
fıkra, karara esas alınacağından, mahkemenin elindeki davada uygulanacak
kuraldır. C- İtiraz yoluna başvuran mahkeme, 2949 sayılı Yasa'nın 28.
maddesinin birinci fıkrasının gerektirdiği biçimde 3402 sayılı yasa'nın geçici
4. maddesinin iptalini istediği bölümünü açıkça belirtmemiş ve kendisini
Anayasaya aykırılık savını ciddî bulma kanısına götüren görüşünü
açıklamamıştır. Ancak, işin niteliği ve aşağıda belirtilecek durum karşısında
bu eksiklik sorunu üzerinde durulmasına gerek görülmemiştir. D- 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun geçici 4.
maddesinin birinci tümcesindeki itiraz konusu kuralın iptaline yönelik istemi,
Anayasa Mahkemesi, işin esasına girerek 2.6.1989 günlü, Esas:1988/36, Karar:
1989/24 sayılı kararıyla reddetmiştir. Bukarar henüz yayımlanmamakla birlikte
Anayasa Mahkemesi için bağlayıcıdır. Yerel mahkeme, red kararından önce
başvuruda bulunduğundan aynı konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına
karar verilmelidir. Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU ve Mustafa ŞAHİN bu görüşe
katılmamışlardır. V- SONUÇ: 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun itiraz konusu
geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının birinci tümcesine yönelik iptali
istemi, daha önce bu tümcedeki "...bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
kesin hükme bağlanmış uyuşmazlıklara bu Kanun uygulanmaz." İbaresi Anayasa
Mahkemesi'nin 2.6.1989 günlü, Esas: 1988/36, Karar: 1989/24 sayılı kararıyla
işin esasına girilerek reddedildiğinden Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanunu'nun 28. Maddelerinin
son fıkraları gereğince eksiklik sorunu üzerinde durulmaksızın aynı konu
hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz
ALİEFENDİOĞLU ve Mustafa ŞAHİN'in "Eksiklik giderilerek işin esasına
girilmesi" yolundaki karşıoyları ve oyçokluğuyla, 5.9.1989 gününde karar verildi. Başkan Başkanvekili Üye Mahmut
  C. CUHRUK Yekta
  Güngör ÖZDEN Necdet
  DARICIOĞLU Üye Üye Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Muammer
  TURAN Servet
  TÜZÜN Üye Üye Üye Mustafa
  ŞAHİN İhsan
  PEKEL Selçuk
  TÜZÜN Üye Üye Ahmet
  N. SEZER Erol
  CANSEL KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1989/18 Karar Sayısı : 1989/31 Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin son
fıkraları; Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının
Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra, on yıl geçmedikçe, aynı Yasa hükmünün
Anayasa'ya aykırılığı savıyla tekrar başvuruda bulunulamayacağını öngörmüştür. İnceleme konusu itiraz başvurusu; on yıllık başvuru yasağı
başlamadan, daha açık bir anlatımla, 2.6.1989 günlü, Esas: 1988/36 ve Karar:
1989/24 sayılı "red" kararı Resmî Gazete'de yayımlanmadan, 1.6.1989
günlü, 1989/63 sayılı ara kararına dayanılarak yapıldığına göre, Anayasa'nın
152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları kapsamına giren bir
durumdan söz edilmemesi gerekir. İşin esasına girilerek verilen red kararının Resmî Gazete'de
yayımlanmasından itibaren on yıl sürecek olan başvuru yasağının amacı; bu süre
içinde, aynı Yasa hükmünün Anayasa'ya aykırılığı savıyla sürekli olarak
yapılacak başvuruları önlemek, başvuru hakkının kötüye kullanılmasını
engellemek, söz konusu hükümlerin, zamanla oluşacak değerlendirme ve içtihad
değişikliklerinedeniyle Anayasa'ya aykırı hale gelebileceği de düşünülerek, on
yıllık yasak süresi geçtikten sonra tekrar başvuruda bulunulmasına olanak
tanımak, böylece, uygulamada istikrarı sağlamaktır. Başvuru yasağının başlangıcını, red kararının Resmî Gazete'de
yayımlandığı tarihten önceye almak suretiyle, on yıllık başvuru yasağı süresini
uzatma sonucunu doğuracak bir uygulamaya Anayasa ve 2949 sayılı Yasa hükümleri
kesinlikle cevaz vermemektedir. Bu durum karşısında, davacı vekili tarafından 21.6.1987 günlü,
3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun Geçici 4. Maddesinin birinci fıkrasının birinci
tümcesine yöneltilen Anayasa'ya aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varan
İznik Asliye Hukuk Mahkemesi'nin, tarafların bu konudaki sav ve savunmalarını
ve kendisini bu kanıya götüren görüşünü açıklayan ve Geçici 4. Maddenin hangi
hükmünün iptalinin istendiğini açıkça belirleyen kararını Anayasa Mahkemesi'ne
göndermemesi, 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları
uyarınca eksiklik sayılarak, başvuru evrakınıngeri çevrilmesi ve eksikliğin
tamamlanmasından sonra işin esasının incelenmesi yoluna gidilmesi zorunlu
sayılmalıdır. 5.9.1989 günlü, Esas: 1989/18 ve Karar: 1989/31 sayılı Karar'a bu
nedenlerle katılmamaktayız. Üye Üye Üye Necdet
  DARICIOĞLU Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Mustafa
  ŞAHİN