ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2004/76 Karar Sayısı : 2008/108 Karar Günü   :
21.5.2008 R.G. Tarih-Sayı:
03.12.2009-27421 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri Ali TOPUZ, Oya ARASLI ve 114 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 17.7.2004 günlü, 5232
sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un; 1-  2. maddesiyle değiştirilen
2.12.1999 günlü, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması
Hakkında Kanun'un 4. maddesinin üçüncü fıkrası ile dördüncü fıkrasının birinci
ve ikinci tümcelerinin, 2-  4. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasa'nın 12.
maddesinin, 3-  5. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasa'nın 13.
maddesinin, 4-  6. maddesiyle 4483 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin
birinci fıkrasındaki 'garaz, kin veya mücerret hakaret için' ibarelerinin madde
metninden çıkartılması ve 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar
ve şikâyetlerin' ibaresinden sonra gelmek üzere 'ihbar veya şikâyet edileni
mağdur etmek amacıyla ve' ibaresinin eklenmesi suretiyle yapılan değişikliğin, 5- 7. maddesiyle 4483 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 2. maddenin, Anayasa'nın  2., 6., 10., 11., 13., 36. ve 37. maddelerine
aykırılığı savıyla iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- Dava Konusu Yasa Kuralları 17.7.2004 günlü, 5232 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Kanun'un
iptali istenen kuralları da içeren maddeleri şöyledir: 'MADDE 2.- 4483 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Bu Kanuna göre memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında
yapılacak ihbar ve şikâyetlerin soyut ve genel nitelikte olmaması, ihbar veya
şikâyetlerde kişi veya olay belirtilmesi, iddiaların ciddî bulgu ve belgelere
dayanması, ihbar veya şikâyet dilekçesinde dilekçe sahibinin doğru ad, soyad ve
imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması zorunludur. Üçüncü fıkradaki şartları taşımayan ihbar ve şikâyetler Cumhuriyet
başsavcıları ve izin vermeye yetkili merciler tarafından işleme konulmaz ve durum,
ihbar veya şikâyette bulunana bildirilir. Ancak iddiaların, sıhhati şüpheye
mahal vermeyecek belgelerle ortaya konulmuş olması halinde ad, soyad ve imza
ile iş veya ikametgâh adresinin doğruluğu şartı aranmaz. Başsavcılar
ve yetkili merciler ihbarcı veya şikâyetçinin kimlik bilgilerini gizli tutmak
zorundadır.' 'MADDE 4.- 4483 sayılı Kanunun 12 nci maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 12.- Hazırlık soruşturması genel hükümlere göre
yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılır. Ancak
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri,
müsteşarlar ve valiler ile ilgili olarak yapılacak olan hazırlık soruşturması
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili, kaymakamlar ile ilgili
hazırlık soruşturması ise il Cumhuriyet başsavcısı veya başsavcıvekili
tarafından yapılır. Hazırlık soruşturması sırasında hâkim kararı alınmasını gerektiren
hususlarda; Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Genel Sekreteri, müsteşarlar ve valiler için Yargıtayın ilgili ceza dairesine,
kaymakamlar için il asliye ceza mahkemesine, diğerleri için ise genel hükümlere
göre yetkili ve görevli sulh ceza hâkimine başvurulur.' 'MADDE 5.- 4483 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 13- Davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkeme, genel
hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemedir. Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, müsteşarlar ve valiler
için yetkili ve görevli mahkeme Yargıtayın ilgili ceza dairesi, kaymakamlar
için ise il ağır ceza mahkemesidir .' 'MADDE 6.- 4483 sayılı Kanunun 15 inci
maddesinin birinci fıkrasındaki 'garaz, kin veya mücerret hakaret için'
ibareleri madde metninden çıkartılmış ve 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkındaki ihbar ve şikâyetlerin' ibaresinden sonra gelmek üzere 'ihbar
veya şikâyet edileni mağdur etmek amacıyla ve' ibaresi eklenmiştir.' 'MADDE 7.- 4483 sayılı Kanuna aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 2.- Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna göre
Yargıtayın ilgili ceza dairesinde ve il ağır ceza mahkemesinde açılmış davalar
ile Danıştayca itirazen incelenen kararlar, bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip
genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelere devredilir. ' B- Dayanılan Anayasa
Kuralları Dava dilekçesinde
Anayasa'nın  2., 6., 10., 11., 13., 36. ve 37. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,
Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve Serdar
ÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 29.9.2004 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve
yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara
bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Genel Açıklama Türk hukukunda, adli suçlardan dolayı memurlar hakkında soruşturma
açılması ve kovuşturma yapılması özel bir sisteme tabi tutulmuştur. Bu konuda,
ülkemizde ilk yazılı metin 1872 tarihli 'Memurin Muhakematına Dair
Nizamname'dir. Bu Nizamname yerine, 1913 tarihli 'Memurin Muhakematı Hakkında
Kanunu Muvakkat' çıkartılmıştır. Bu yasanın çıkarılış amacının, görevleri
gereği kamu gücünü kullanma konumunda olan memurların yersiz suç isnatları
nedeniyle haksız yere yıpratılmalarını önleme ve idari mekanizmanın işlerliğini
kesintiye uğratmama olduğu anlaşılmaktadır. Yasaya göre, soruşturma idare
tarafından yapılmakta, izin verilmediği takdirde (men'i muhakeme kararı)
memurlar yargılanamamakta, izin verildiği takdirde (lüzumu muhakeme kararı) ise
kovuşturma adli yargıda yapılmaktaydı. 1924 ve 1961 Anayasalarında memurların yargılanmasını düzenleyen
özel bir hüküm olmamasına karşın, memurların görevleriyle ilgili suçlar
hakkında soruşturma açılabilmesi için yetkili idari mercilerden izin alınması
gereği, 1982 Anayasası'nın 129. maddesinin altıncı fıkrasındaki düzenlemeyle
birlikte anayasal bir ilke olarak hukukumuza girmiştir. 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması
Hakkında Kanun'un gerekçesinde de belirtildiği gibi, memurların yargılanmasına
ilişkin sisteme yöneltilen eleştirileri karşılamak ve sistemin aksayan
yönlerini düzeltmek amacıyla yasalaştırılmış olup, Memurin Muhakematı Hakkında
Kanunu Muvakkat'ı da yürürlükten kaldırmıştır. 4483 sayılı Yasa, öncelikle
memurlara özgü yargılama sistemine diğer kamu görevlilerini de dâhil ederek
özel yargılama kapsamına giren kitleyi genişletmiştir. Bununla birlikte, görev
sırasında işlenen ancak görevle ilgili olmayan suçlar yasa kapsamı dışına
çıkarılarak, suçlar açısından yasa kapsamı daraltılmıştır. Bu yasayla, yasa
kapsamına giren suçlarla ilgili hazırlık soruşturması yapma görevi cumhuriyet
savcılarına verilerek, idari kurulların soruşturma görevlerine son verilmiştir.
Dava konusu 5532 sayılı Yasa'nın ise 4483 sayılı Yasa'nın uygulanmasında, yasa
kapsamına giren ihbar ve şikâyetlerin değerlendirilmesinde yeni bazı ölçütler
ve yöntemler getirildiği yasa gerekçesinden anlaşılmaktadır. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 1- 5232 Sayılı Kanunun 2.
Maddesiyle Değiştirilen 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun'un 4. Maddesinin Üçüncü Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde; 5232 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ile 4483 sayılı
Yasa'nın 4. maddesinin üçüncü fıkrasının değiştirilerek memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında yapılacak ihbar ve şikâyetlerin değerlendirilmesi için
yeni ölçütler getirildiği, getirilen bu ölçütlerle suçun ve suçlunun ortaya
çıkarılmasının güçleştirildiği, bilgi, belge ve kanıt toplama yükümlülüğünün soruşturmacıya
ait olduğunun ifade edildiği, suç işleyen memur veya kamu görevlisi hakkında
ihbar ve şikâyette bulunmayı olanaksız hale getirecek, suçun ortaya çıkmasını
engelleyecek bu düzenlemede kamu yararı olmadığı, bugüne kadar kamu
görevlilerinin kovuşturulmasına ilişkin yasalarla getirilen yöntemlerin, hukuk
devleti ilkesinin bir gereği olarak yargılamanın hızlandırılması ve
kolaylaştırılması yönünde olduğu, oysa iptal istemine konu olan düzenlemenin
suç işleyen memurların korunduğu izlenimine yol açtığı, bu nedenle kuralın
Anayasa'nın 2., 10., 11., 13. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. İptal istemine konu olan 5232 sayılı Yasa'nın 2. maddesi, 4483
sayılı Yasa'nın 4. maddesinin üçüncü fıkrasında yaptığı düzenleme ile ihbar ve
şikâyetlerin işleme konulabilmesi için aranan şartları artırmıştır. Daha önce
yasada var olan; soyut ve genel olmama, kişi veya olay bildirilmesi
şartlarına,  'iddiaların ciddi bulgu ve belgelere dayanması' ile 'ihbar
veya şikâyet dilekçesinde dilekçe sahibinin doğru adının, soyadının, imzasının
ve iş veya ikametgâh adresinin bulunması' şartları eklenmiştir. Böylece,
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında ihbar ve şikâyete bağlı olarak
soruşturma açılmasının şartları iptal istemine konu olan kural ile
ağırlaştırılmıştır. İhbar ve şikâyet, suçları soruşturmakla görevli mercilerin
herhangi bir suçun işlendiğini öğrenme yollarındandır. Ayrıca, görevli
mercilerin basın yayın yoluyla, suçun işlendiğini öğrenen başka mercilerin
bildirmesiyle veya doğrudan doğruya suç işlendiğini öğrenme yolları da vardır.
İhbar, bir kimsenin suç işlendiğini yazılı veya sözlü olarak yetkili makamlara
bildirmesidir. Şikâyet ise suçtan zarar gören kimsenin yazılı veya sözlü olarak
yetkili makamlara başvurarak soruşturma açılmasını istemesidir. Ceza Muhakemesi
Kanunu'nda, ceza ve disiplin soruşturmalarına ilişkin diğer özel yasalarda ve
kimi düzenleyici işlemlerde, ihbar ve şikâyetlerin şekil şartları, ihbar ve
şikâyetlerin değerlendirilmesi yöntemleri ve hukuki sonuçları ayrıntılı olarak
düzenlenmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri
hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve
Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan
devlettir. Hukuk devletinde ceza soruşturmasına ilişkin kurallar, ceza
muhakemesi hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları
başta olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri, sosyal ve
hukuki ihtiyaçlar göz önüne alınarak saptanacak suç ve ceza siyasetine göre
belirlenir. Yasakoyucu, takip ettiği suç ve ceza politikasının bir gereği
olarak suçlu olduğu ileri sürülen kamu görevlilerinin cezasız kalmaları ile
bunların haksız yere soruşturmaya uğratılmaları hususlarını gözeterek, bunlar
arasında âdil bir denge kurmak zorundadır. Bu dengeyi kurarken, iptali istenen
kuralla;  bir taraftan bir delile dayanmayan suç isnatlarının dikkate
alınmayacağını öngörmüş, diğer taraftan ihbar veya şikâyetin asılsız çıkması
halinde, soruşturulan veya yargılanan kamu görevlisinin şerefinin, mesleki
saygınlığının ve kişisel haklarının zarara uğraması halinde kimin sorumlu
olacağının bilinmesini şart koşmuştur. Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında
suç işlediklerine dair yapılan ihbar ve şikâyetlerin işleme konulabilmesi için
gerekli koşulların neler olacağını belirlemek anayasal sınırlar içinde yasama
organının takdir yetkisi içindedir. Açıklanan nedenle kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir.
İptal isteminin reddi gerekir. Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Şevket APALAK '' iddiaların ciddî bulgu
ve belgelere dayanması, '' ibaresinin,  Zehra Ayla PERKTAŞ ise ''
iddiaların ciddî bulgu ve belgelere dayanması, ihbar veya şikâyet dilekçesinde
dilekçe sahibinin doğru ad, soyad ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin
bulunması '' bölümünün iptali gerektiği görüşüyle bu görüşe katılmamışlardır. Kuralın Anayasa'nın 10., 11., 13. ve 36. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 2- 5232 Sayılı Kanun'un 2. Maddesiyle Değiştirilen 4483
Sayılı Kanun'un 4. Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Birinci Tümcesinin
İncelenmesi Dava dilekçesinde, Yasa'da belirtilen ölçüt ve koşullara uygun
olmayan ihbar ve şikâyetlerin Cumhuriyet Başsavcıları ve izin vermeye yetkili
merciiler tarafından işleme konulmayacağına ilişkin bir düzenlemenin, kamu
görevlileri ile memurların görevlerine ilişkin suçlar nedeniyle
yargılanmalarını güçleştirici hatta imkânsızlaştırıcı bir etki yapacağı, 
suçlunun takibini güçleştiren düzenlemede kamu yararı olmadığı, düzenlemenin
suç işleyen memur ve kamu görevlilerinin korunduğu izlenimini vereceği,
yurttaşların hukuk devletine ve kamu otoritelerinin saygınlığına olan güvenini
zedeleyeceği, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 2., 10., 11., 13. ve 36.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptal istemine konu olan kuralla, 4483 sayılı Yasa'nın 5232 sayılı
Yasa ile değişik 4. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen şekil şartlarını
taşımayan ihbar ve şikâyetlerin Cumhuriyet başsavcıları ve izin vermeye yetkili
merciler tarafından işleme konulmayacağı, durumun ihbar veya şikâyette bulunana
bildirileceği düzenlenmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinde uyulması
zorunlu temel ilkelerden biri de 'hukuk güvenliği ilkesi'dir. Buna göre yasal
düzenlemeler, herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde
belirli, açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmalıdır. Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında suç işlediklerine dair
yapılan ihbar ve şikâyetlerin işleme konulabilmesi için gerekli şartların neler
olacağını belirleme anayasal sınırlar içinde yasama organının takdir yetkisi
içinde olduğundan, bu şartlara uymayan ihbar ve şikâyetlerin yetkili merciler
tarafından işleme konulmaması hukuk devletinin önemli bir unsuru olan hukuki
güvenlik ilkesinin bir gereğidir. Ayrıca, ihbar ve şikâyetlerin işleme
konulmaması halinde ihbar edene veya şikâyetçiye durum hakkında bilgi
verilmesi, Anayasa'nın 74. maddesinde belirtilen dilekçe hakkının bir
sonucudur. Açıklanan nedenle kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir.
İptal isteminin reddi gerekir. Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. Kuralın Anayasa'nın 10., 11., 13. ve 36. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 3- 5232 Sayılı Kanun'un 2. Maddesiyle Değiştirilen 4483
Sayılı Kanun'un 4. Maddesinin Dördüncü Fıkrasının İkinci Tümcesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, Yasa'da belirtilen ölçüt ve koşullara uygun
olmayan ihbar ve şikâyetlerde, iddiaların sıhhati şüpheye mahal vermeyecek
belgelerle ortaya konulmuş olması halinde, ad, soyadı, imza ve adres
şartlarının aranmayacağına dair kuralın, soruşturmacılara ait olan sağlıklı
bilgi, belge ve delil bulma yükümlülüğünü vatandaşlara yüklediği, suçun
takibini güçleştirdiği hatta imkânsızlaştırdığı, bu nedenle kuralın Anayasa'nın
2., 10., 11., 13. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptal istemine konu kuralda, suç işlendiğine ilişkin iddiaların,
sıhhati şüpheye mahal vermeyecek belgelerle ortaya konulmuş olması halinde ad,
soyadı ve imza ile iş veya ikametgâh adresinin doğruluğu şartının aranmayacağı
belirtilmiştir. Dolayısıyla kural, delillendirilebilen ihbar ve şikâyetlerde,
ihbar ve şikâyet eden kişinin kimliğinin önemli olmadığını, bu nitelikteki
ihbar ve şikâyetlerin işleme konulacağını düzenlemiş olmaktadır. Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında suç işlediklerine dair
yapılan ihbar ve şikâyetlerin işleme konulabilmesi için gerekli şartların neler
olacağını belirleme, hangi hallerde bu şartlardan bazılarının aranmayacağını
düzenleme anayasal sınırlar dâhilinde yasama organının takdir yetkisi
içindedir. Açıklanan nedenle kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir.
İptal isteminin reddi gerekir. Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Şevket APALAK '' sıhhati şüpheye mahal
vermeyecek '' ibaresinin, Zehra Ayla PERKTAŞ 'Tümcenin tamamının iptali
gerektiği'  görüşüyle bu görüşe katılmamışlardır. Kuralın Anayasa'nın 10., 11., 13. ve 36. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 4- 5232 Sayılı Kanun'un 4. Maddesiyle
Değiştirilen 4483 Sayılı Kanun'un 12. Maddesinin Birinci ve İkinci Fıkralarının
İncelenmesi Dava dilekçesinde ; 5232 sayılı Yasa'nın
4. maddesi ile  4483 sayılı Yasa'nın 12. maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında yapılan değişiklikle, eski yasal düzenlemede görev ünvanları
belirtilen memur ve kamu görevlilerinden sadece büyükşehir belediye
başkanlarının hazırlık soruşturmasını yapacak merciin değiştirildiği, eski
yasal düzenleme ile yeni yasal düzenleme arasındaki tek farkın büyükşehir
belediye başkanlarıyla ilgili düzenleme olduğu ve yasa gerekçeleri ile
maddelerdeki düzenlemeler arasında tutarlılık bulunmadığı, kişiye özel ve kamu
yararına aykırı düzenlemeler yapıldığı, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 2., 6.,
10., 11. ve 37. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptal istemine konu kuralla, 4483 sayılı
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamında
yapılacak hazırlık soruşturmalarını yürütecek makamların, yani Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, il başsavcılıklarının ve diğer başsavcılıkların
görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiş ve hazırlık soruşturması sırasında hâkim
kararı alınmasını gerektiren hususlarda başvurulacak yargı yerleri
belirlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 3. ve 12.
maddelerindeki genel görev ve yetki kuralları uyarınca, davaya bakma yetkisi
suçun işlendiği yerdeki görevli mahkemeye, bu işe ilişkin hazırlık
soruşturmasını yapma ve dava açılması gerekip gerekmediğini takdir etme yetkisi
de bu mahkemenin yargı sınırları içinde bulunan Cumhuriyet başsavcılığına
aittir. Ancak, 4483 sayılı Yasa'nın 12. ve 13. maddelerinde kimi memur ve kamu
görevlilerinin bu yasa kapsamına giren eylemleriyle ilgili hazırlık
soruşturmasını yapacak Cumhuriyet başsavcılıkları ve yargılamayı yapacak
mahkemeler açısından bu kurala istisnalar getirilmiştir. 5232 sayılı Yasa, 12.
ve 13. maddelerdeki bu görev ve yetki bölüşümünü yeniden düzenlemiştir. 5232 sayılı Yasa, 4483 sayılı Yasa'nın 12. maddesinin eski halinde
öngörülen ve kamu görevlilerini üç gruba ayırarak her grup için hazırlık
soruşturmasını yürütecek savcılığı belirleyen düzenlemeyi ve hazırlık
soruşturmaları sırasında hâkim kararına ihtiyaç duyulan hallerde, bu üç grup
için yetkili ve görevli mahkemeyi belirleyen düzenlemeleri değiştirmiştir.
Böylece, 5232 sayılı Yasa'da tanınan istisnalar dışında, tüm kamu
görevlilerinin genel hükümlere tâbi olacakları anlaşılmaktadır. Bu anlamda, 5232 sayılı Yasa ile getirilen değişiklik, Ceza
Muhakemesi Kanunundaki genel yetki ve görev kurallarına bir dönüşü ifade
etmektedir. Dolayısıyla, davaya bakma yetkisi kural olarak suçun işlendiği
yerdeki görevli mahkemeye, suça ilişkin hazırlık soruşturmasını yapma ve dava
açılması gerekip gerekmediğini takdir etme yetkisi de bu mahkemenin yargı
sınırları içinde bulunan Cumhuriyet başsavcılığına aittir. Bütün kamu
görevlileri ve memurlar için genel hükümlere yollama yapılmış olmasına rağmen,
bazı kamu görevlileri bu kuraldan ayrık tutulmuştur. Buna göre, yeni
düzenlemede Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Genel Sekreteri, müsteşarlar ve valiler hakkında yapılacak olan hazırlık
soruşturmasının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcı vekili,
kaymakamlar ile ilgili hazırlık soruşturmasının ise il Cumhuriyet Başsavcısı
veya Başsavcı vekili tarafından yapılması hükme bağlanmıştır. Büyükşehir
belediye başkanları ve atamaları Bakanlar Kurulu kararıyla yapılan -valiler
dışındaki- memurlar ve diğer kamu görevlileriyle ilgili hazırlık soruşturmaları
ise genel hükümlere göre yetkili ve görevli Cumhuriyet başsavcılığı tarafından
yürütülecektir. 'Kanuni hâkim güvencesi' ilkesi Anayasa'nın 37. maddesinde 'hiç
kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka merci önüne çıkarılamayacağı' ve
'bir kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma
sonucunu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamayacağı'
şeklinde ifade edilmiştir. Anayasa'nın 37. maddesinin gerekçesinde de, '' 'Kanunî hâkim', 'kanunun gösterdiği hâkim' deyimiyle, mahkemelerin
veya hâkimlerin görev ve yetkilerinin kanunla belirleneceği; yani ancak yasama
tasarrufları yoluyla görev ve yetkinin saptanacağı belirtilmiştir. 'Suç ve
cezaların kanunîliği' ilkesinin, şeklî ceza hukuku yani suç yargılaması
hukukundaki mukabili olan bu ilke esasen 'yargı' bölümünde açıkça ifade edilmiştir.
Bu ilke, suç yargılaması hukukunda çok iyi bilinen ve yargılamada keyfiliği
önlemek ve güvenilirliği sağlamak amacını güden 'yargılamanın kanunîliği'
kuralının tabiî ve ilk sonucudur. 'Tabiî hâkim' kavramı ise, yargılanacak nizanın vukuu anında
yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü yargı mercii demektir. Bunlara 'olağan
mahkemeler' denir. Diğer bir deyimle, bir ceza ancak vukuu anında yürürlükte
bulunan kanunun öngördüğü yargı mercii önüne götürülecek; bu kanuna göre hangi
mahkemenin görev ve yetkisine giriyorsa o mahkeme tarafından çözüme
bağlanacaktır. Bu suretle davanın 'olaydan' sonra çıkarılacak bir kanunla
yaratılan bir mahkeme önüne götürülmesi yasaklanmakta, yani 'kişiye' yahut
'olaya' göre 'kişiyi' yahut 'olayı' göz önünde tutarak mahkeme kurma imkânı
ortadan kaldırılmaktadır. Bu ise 'tarafsız yargı mercii' güvencesinin ilk
gereğidir. Tabii hâkim güvencesi, bu anlamıyla, ne bütün cezaların adliye
mahkemeleri önüne götürülmesini zorunlu kılar, ne de adliye mahkemeleri kümesi
içinde veya dışında yer alacak 'özel mahkemeler' kurulmasına engeldir. Tek
anlamı, yukarıda da açıklandığı gibi, 'görev ve yetki' belirlenmesinde expost
facto kanunları yasaklamak, 'görev ve yetki' belirleyen kanunların
geçmişe yürümesini önlemektir; bu da 'tarafsız mahkeme'nin ilk gereğidir . '
denilerek doğal yargıçlık ilkesi açıklanmıştır. Dava konusu kuralla bazı kamu görevlileri hakkında hazırlık
soruşturmasını yürütecek cumhuriyet savcılıklarının ve bu soruşturmada hâkim
kararı gerektiği takdirde bu kararı alacak mahkemenin yasayla belirlenmesi söz
konusudur. Bunlar dışındaki kamu görevlileri hakkında ise, genel hükümlere göre
yetkili ve görevli mahkeme ve cumhuriyet başsavcılığı tarafından işlem
yapılacaktır. Başka bir deyişle, bu düzenlemelerle kişiye veya olaya özel ve
olaylardan sonra mahkeme veya savcılık belirlenmesi söz konusu değildir. Gerek
hazırlık soruşturmasını yapacak makamlar bakımından, gerekse hazırlık
soruşturmasında hâkim kararı gereken hallerde karar verecek mahkemeler bakımından
kural, yeni bir görev bölüşümünü öngörmüştür. Olaya ve kişiye özel olmamak kaydıyla hangi kamu görevlileri
hakkındaki soruşturmalara hangi savcılığın bakacağının ve bu soruşturmalar
sırasında hâkim kararı gereken hallerde hangi mahkemenin görevli olacağının
yasa ile önceden belirlenmesi, anayasal sınırlar dâhilinde yasama organının
takdirindedir. Bu nedenle, suçun veya suç işlediği iddia edilen kişinin
niteliğine göre değişik savcılıklar ve mahkemeler görevli ve yetkili
kılınabilir. Aksi halde, yasayla yetki ve görev verilen bir savcılığın veya
mahkemenin yetki ve görevinin bir daha değiştirilememesi gerekir ki, doğal
yargıç ilkesiyle bu sonucun amaçlanmadığı açıktır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. ve 37.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın  6., 10. ve 11. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 5- 5232 Sayılı Kanun'un 5. Maddesiyle
Değiştirilen 4483 Sayılı Kanun'un 13. Maddesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, iptal istemine konu kuralla 4483 sayılı
Yasa'nın 13. maddesinde yapılan değişiklikle sadece büyükşehir belediye
başkanlarının yargılanmasında görevli ve yetkili olan mahkemelerin
değiştirildiği,  yasa gerekçesi ile yapılan düzenlemeler arasında çelişki
bulunduğu, kişiye özel ve kamu yararına aykırı düzenlemeler yapıldığı, bu 
nedenle kuralın Anayasa'nın 2., 6., 10., 11. ve 37. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 4483 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin iptal istemine konu yasa
kuralının değişmeden önceki halinde memurlar ve diğer kamu görevlileri atama
usullerine göre üç gruba ayrılarak, her grup için yargılamayı yürütecek
mahkemeler belirlenmekteydi. İptal davasına konu olan yasa kuralı ise, bu
gruplandırma esasını değiştirmiş, 4483 sayılı Yasa kapsamında yapılacak
yargılamaları yürütecek makamların, yani Yargıtay ceza dairelerinin, il ağır
ceza mahkemelerinin ve diğer mahkemelerin görev ve yetkileri yeniden
düzenlenmiştir. Buna göre, Yargıtay'ın ilgili ceza dairesi eskiden olduğu gibi,
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri,
müsteşarlar ve valiler hakkındaki yargılamayı yürütecektir. Ancak
büyükşehir belediye başkanları ve atamaları Bakanlar Kurulu kararıyla yapılan
-valiler dışındaki- memur ve diğer kamu görevlileriyle ilgili yargılamalar
genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemeler tarafından yürütülecektir. Aynı
şekilde kuralla, il ağır ceza mahkemesinin haklarında soruşturma yürüteceği
kamu görevlileri grubu da, sadece kaymakamlarla sınırlandırılmıştır. Yasa'nın 4. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasanın 12.
maddesinin birinci ve ikinci fıkraları için belirtilen gerekçeler bu kural için
de geçerli olduğundan iptal isteminin reddi gerekir. 6- 5232 Sayılı Kanun'un 6. Maddesiyle
4483 Sayılı Kanun'un 15. Maddesinin Birinci Fıkrasındaki 'garaz, kin veya
mücerret hakaret için' İbarelerinin Madde Metninden Çıkartılması ve 'Memurlar
ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar ve şikâyetlerin' ibaresinden sonra
gelmek üzere 'ihbar ve şikâyet edileni mağdur etmek amacıyla ve' İbaresinin
Eklenmesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde; 4483 sayılı Yasa'nın
15. maddesinde yapılan değişiklikten önce, memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkındaki ihbar ve şikâyetlerin 'garaz, kin ya da mücerret hakaret için'
uydurma suç isnadıyla yapıldığının soruşturma veya yargılama sonucunda tespit
edilmesi durumunda, haksız suçlamada bulunan kişiler hakkında kendiliğinden
soruşturmaya başlanması öngörülmüşken, iptal istemine konu kuralla 'garaz, kin
veya mücerret hakaret için' ibarelerinin metinden çıkarıldığı, ihbar ve
şikâyetlerin, ihbar veya şikayet edileni 'mağdur etmek amacıyla' yapıldığının
soruşturma veya yargılama sonucunda anlaşılması üzerine kendiliğinden soruşturmaya
geçilmesi esasının getirildiği ifade edilerek, 'garaz, kin veya mücerret
hakaret gibi' nesnel yanı ağır basan kavramlar yerine içeriği belirsiz, geniş
ve soyut kavramlar getirildiği, getirilen düzenlemenin makul, adil ve amaca
uygun bir düzenleme olmadığı, suç işleyen memur veya kamu görevlisi hakkında
ihbar ve şikâyette bulunmayı olanaksız hale getirecek, suçun ortaya çıkmasını
engelleyecek bu düzenlemede kamu yararının bulunmadığı, bu nedenle kuralın
Anayasa'nın 2., 11., 13. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 4483 sayılı Yasa'nın 15. maddesinin
birinci fıkrasında, devlet memurları hakkında yapılan ihbar ve şikâyetlerin
asılsız olduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet başsavcılığının kendiliğinden
harekete geçerek, uydurma suç isnat edenlere karşı soruşturma yapması
öngörülmektedir. Yasa kuralının yürürlükten kalkmış olan önceki halinde,
uydurma ihbar ve şikâyetin 'kin, garaz veya mücerret hakaret için' yapılması
halinde re'sen soruşturma açılması kabul edilmişti. İptali istenen yasa kuralı
ise, uydurma ihbar ve şikâyetin 'ihbar ve şikâyet edileni mağdur etmek
amacıyla' yapılması halinde ilgili hakkında Cumhuriyet başsavcılığı tarafından
re'sen soruşturma açılması esasını korumuştur. İptal istemine konu kuralla
yapılan değişiklikle, uydurma suç isnat edenlere verilecek cezanın belirlenmesi
ya da yeni bir suç türünün oluşturulması söz konusu değildir. Kural, asılsız
veya uydurma ihbar ve şikâyette bulunanların suçu belirli saikler altında
işlemesi halinde, haklarında doğrudan soruşturma açılmasına ilişkin bir hüküm
getirmektedir. Yasakoyucu kamu otoritesinin saygınlığı
ve kamu görevlisinin onurlu bir yaşam sürme hakkı ile hak arama özgürlüğü,
dilekçe hakkı ve temel hakların korunması arasındaki dengeyi korumak zorundadır.
Hak arama özgürlüğünü ve dilekçe hakkını kullanan kişi, ihbar ve şikâyette
bulunurken gerçeklere ve delillere dayandığı takdirde her türlü yasal tehditten
uzak kalacağından emin olmalıdır. Bunun yanında kişiler, suç uydurarak veya
gerçek olmadığını bildikleri halde hem devletin hem de kamu görevlisinin
saygınlığını zedeleyecek şekilde ihbar ve şikâyet haklarını kötüye
kullandıkları takdirde ise cezalandırılacaklarını bilmelidirler. Yasama organı
takip ettiği suç ve ceza politikasının bir gereği olarak memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında asılsız veya uydurma ihbar ve şikâyette bulunanlar
hakkında doğrudan soruşturma açılmasına ilişkin şartları belirlemede takdir
yetkisine sahiptir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. Kuralın Anayasa'nın 11., 13. ve 36. maddesiyle ilgisi
görülmemiştir. 7- 5232 Sayılı Kanun'un 7. Maddesiyle
4483 Sayılı Yasa'ya Eklenen Geçici 2. Maddenin İncelenmesi Dava dilekçesinde; iptal istemine konu
olan kuralla Yargıtay'ın ilgili dairesinde, il ağır ceza mahkemelerinde ve
Danıştay'da itirazen incelenen kararların, yasanın yürürlüğe girmesinden sonra
genel hükümlere göre görevli ve yetkili mahkemelere devrine ilişkin
düzenlemenin kişilere özel düzenlemeler olduğu, Yasa'nın Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde görüşülmesi sırasında Yargıtay'da yargılanan Ankara, Adana ve
İstanbul büyükşehir belediye başkanları için yapıldığının iddia edildiği,
değişiklik gerekçeleri ile yasanın doğuracağı sonuçların birbiri ile
bağdaşmadığı, ayrıca Danıştay tarafından genel yetkili ve görevli mahkemelere
gönderilecek dosya bulunmaması nedeniyle uygulanacak bir hüküm bulunmadığı, bu
nedenle kuralın Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 37. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 4483 sayılı Yasa'nın 12. ve 13.
maddelerinde değişiklik yapan 5232 sayılı Yasa'nın 4. ve 5. maddeleri yukarıda
incelenirken, üst düzey kamu görevlilerinin hazırlık soruşturmasını yapmaya,
hazırlık soruşturması sırasında yargıç kararı gerektiren durumlarda gerekli
kararı almaya ve davaya bakmaya yetkili adli mercilerin yeniden belirlenmesinin
Anayasa'nın 37. maddesinde belirtilen kanuni hâkim güvencesine aykırı olmadığı
sonucuna varıldığından, yargı mercileri arasındaki yetki ve göreve ilişkin yeni
işbölümünün doğal sonucu olarak, dosyaların ilgili mahkemelere gönderilmesi de
kanuni hâkim güvencesine aykırı değildir. Kaldı ki, görev konusu kamu düzenine
ilişkin olduğu için mahkemeler yargılamanın her aşamasında görevli olup
olmadıklarını re'sen incelemek zorundadırlar. Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. ve 37. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 17.7.2004 günlü, 5232 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un: 1-  2. maddesiyle değiştirilen 2.12.1999 günlü, 4483 sayılı
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 4.
maddesinin üçüncü fıkrası ile  dördüncü fıkrasının birinci ve ikinci
tümcelerine, 2-   4. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasa'nın 12.
maddesine, 3-  5. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasa'nın 13.
maddesine, 4-  6. maddesiyle 4483 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci
fıkrasındaki 'garaz, kin veya mücerret hakaret için' ibarelerinin madde
metninden çıkartılması ve 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar
ve şikâyetlerin' ibaresinden sonra gelmek üzere 'ihbar veya şikayet edileni
mağdur etmek amacıyla ve' ibaresinin eklenmesi suretiyle yapılan değişikliğe, 5- 7. maddesiyle 4483 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 2. maddeye, yönelik  iptal istemleri,  21.5.2008 günlü,  E.
2004/76, K. 2008/108 sayılı kararla reddedildiğinden, bu madde, fıkra, tümce ve
değişikliğe ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 21.5.2008
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. VI- SONUÇ 17.7.2004 günlü, 5232 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un: A- 2. maddesiyle değiştirilen 2.12.1999 günlü, 4483 sayılı
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 4.
maddesinin; 1- Üçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Şevket APALAK'ın '' iddiaların
ciddî bulgu ve belgelere dayanması, '' ibaresinin, Zehra Ayla PERKTAŞ'ın ise ''
iddiaların ciddî bulgu ve belgelere dayanması, ihbar veya şikâyet dilekçesinde
dilekçe sahibinin doğru ad, soyad ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin
bulunması '' bölümünün, iptali gerektiği yolundaki karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- Dördüncü fıkrasının; a- Birinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, Zehra Ayla PERKTAŞ'ın 'Tümcenin iptali gerektiği' yolundaki
karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, b- İkinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Şevket APALAK'ın '' sıhhati
şüpheye mahal vermeyecek '' ibaresinin, Zehra Ayla PERKTAŞ'ın 'Tümcenin
tamamının iptali gerektiği' yolundaki karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B- 4. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasa'nın 12.
maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, C- 5. maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı Yasa'nın 13.
maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, D- 6. maddesiyle 4483 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci
fıkrasındaki 'garaz, kin veya mücerret hakaret için' ibarelerinin madde
metninden çıkartılması ve 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar
ve şikayetlerin' ibaresinden sonra gelmek üzere 'ihbar veya şikayet edileni
mağdur etmek amacıyla ve' ibaresinin eklenmesi suretiyle yapılan değişikliğin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Zehra Ayla PERKTAŞ'ın
karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, E- 7. maddesiyle 4483 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 2. maddenin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 21.5.2008 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ KARŞIOY YAZISI 5232 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması
Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesiyle
değiştirilen 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması
Hakkında Kanun'un 4. maddesinin üçüncü fıkrasındaki '' iddiaların ciddi
bulgu ve belgelere dayanması' ibaresinin ve dördüncü fıkrasının ikinci
tümcesindeki '' sıhhati şüpheye mahal vermeyecek' ibaresinin
aşağıdaki nedenlerle iptali gerektiği düşüncesindeyim: a) İhbar veya şikayet dilekçesinde adı, soyadı, imzası ve iş veya
ikametgah adresi bulunan bir kişiden, çoğu kez resmi evrakı yetkisizce ele
geçirmeksizin veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmeksizin elde edilemeyecek
bulgu ve belgeleri temin etmesini beklemek, suç işleyen bir memur veya kamu
görevlisi hakkında şikayette bulunmayı aşırı derecede güçleştirmektir. Öte
yandan, ciddi görünen bulgu ve belgelerin günümüzdeki teknolojik imkanlarla
gerçeğine benzer şekilde üretilmiş, yanıltıcı ve iğfal kabiliyetini haiz sahte
belgeler olması da mümkündür. Bu nedenle ibare, gerçek ve iyi niyetle
yapılabilecek ihbarları aşırı şekilde güçleştirdiği gibi, kötü niyetli ve sahte
belgelere dayalı ihbarların yapılarak memur veya kamu görevlisinin haksız
şekilde yıpratılmasını da önleyememektedir. Bu nedenle kural, Anayasa'nın 2.
maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine aykırıdır. b) İddiaların, sıhhati şüpheye mahal vermeyecek belgelerle ortaya
konması halinde ihbar ve şikayetlerde ad, soyad, imza ve adres şartlarının
aranmayacağını öngören kuralla, belgelerin sıhhatinden şüphe duyup duymamak
idarenin takdirine bırakılmakta, henüz yargı kararı ile gerçekliği
kanıtlanmamış belgelerin kesin delil gibi kabul edilmesi yolu açılmaktadır.
Ustaca hazırlanmış sahte belgelerle kimliği belirsiz kişilerce yapılacak
ihbarlar üzerine soruşturma açılarak kişi ve kurumların yıpratılmasını olanaklı
hale getiren kural, yarattığı belirsizlik ve keyfilik nedeniyle Anayasa'nın 2.
maddesindeki hukuk devleti ilkesine, ayrıca masumiyet karinesini ihlal
ettiğinden 38. maddesine aykırıdır. Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT Azlık Oyu 5232 sayılı Yasa'nın 2. Maddesiyle değiştirilen 4483 sayılı
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun 4.
maddesinin; Üçüncü ve dördüncü fıkraları  yönünden: Memurlar ve diğer kamu görevlileri yönünden yapılacak ihbar ve
şikayetlerle ilgili iddiaların ciddi bulgu ve belgelere dayanması ve sağlıklı
olduğundan kuşku duyulmayan belgelerle ortaya konması  sözedilen
fıkralarda yer almaktadır. Anayasa'nın 129. maddesinin altıncı fıkrasında, memurlar ve diğer
kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza
kavuşturması açılması kanunla belirlenen istisnalar dışında kanunu gösterdiği
idari merciin iznine bağlı olduğu belirtilmektedir. Anayasa 38. maddesinde de suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar
kimsenin suçlu sayılamayacağını da ilkeleştirmektedir. Sözü edilen 129. maddedeki kuralıyla Anayasa,  Memurlar ve
kamu görevlileriyle ilgili olarak suçlamanın iddia edilmesini kovuşturma
açılması için yeterli görmekte, ancak idari bir izni aramaktadır. Yönetsel
deneyim ve kazanımlara dayanarak sergilenecek olan idari irade, 
sınırlanmamış bir özgürlük içinde izin işlemini oluşturacaktır. 
Anayasa'nın temel aldığı suçsuzluk karinesi de, suç yüklenmesini önlememekte,
ilgilinin karar kesinleşmeden suçlu görülmediği bir ceza yargılamasını anlatmaktadır.
Bu bakımdan, idari izinden önce iddiaların ciddi bulgu ve belgelere dayanması
ve sağlıklı oluşundan kuşku duyulmaması koşulu Anayasa ile tam örtüşme
sağlamaz. Dahası böyle bir durumda,  kamu görevlileri ve memurların
işledikleri suçların kovuşturulmasının önlenmesi yaygınlık kazanır. Hiç kuşku
yok ki çoğu zaman suçla ilgili ciddi ve sağlıklı bulgu ve belgeler yakınıcının
elinde olmayabilir ya da idari makam bu konuda tam saptama yapamayabilir.
Ayrıca bulguların ciddi olup olmadığı, sağlıklı belgelere dayanıp dayanmadığı
adil yargılama sonucu ortaya çıkabilir. Bu bakımdan üçüncü  fıkrada yer alan '..iddiaların ciddi
bulgu ve belgelere dayanması ..' ile, dördüncü fıkranın ikinci tümcesinde yer
alan iddialarla ilgili olan '...sıhhati şüpheye mahal vermeyecek ...'
anlatımlarının Anayasa'nın 129. ve 38. maddesine aykırı olduğundan iptalleri
gerekir. Açıklanan nedenlerle kararın yukarıda belirtilen bölümlerine
karşıyım. Üye Şevket APALAK KARŞIOY GEREKÇESİ 17.07.2004 günlü, 5232 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu
Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunda Değişiklik yapılması Hakkında
Kanun'un; 1- 2. maddesi ile değiştirilen 4483 sayılı Memurlar ve Diğer
Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 4. maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkralarında; 'Bu Kanuna göre memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında
yapılacak ihbar ve şikayetlerin soyut ve genel nitelikte olmaması, ihbar ve
şikayetlerde kişi veya olay belirtilmesi, iddiaların ciddi bulgu ve belgelere
dayanması, ihbar veya şikayet dilekçesinde dilekçe sahibinin doğru ad, soyad ve
imzası ile iş veya ikametgah adresinin bulunması zorunludur.' 'Üçüncü fıkradaki şartları taşımayan ihbar ve şikayetler
Cumhuriyet başsavcıları ve izin vermeye yetkili merciler tarafından işleme
konulmaz ve durum, ihbar veya şikayette bulunana bildirilir. Ancak iddiaların,
sıhhati şüpheye mahal vermeyecek belgelerle ortaya konulmuş olması halinde ad,
soyad ve imza ile iş veya ikametgah adresinin doğruluğu şartı aranmaz.
Başsavcılar ve yetkili merciler ihbarcı veya kimlik bilgilerini gizli tutmak
zorundadır. ' denilmektedir. Anayasa'nın 129. maddesinin altıncı fıkrasında memurlar ve diğer
kamu  görevlilerinin bazı suçlardan dolayı haklarında ceza kovuşturması
açılmasının idari merciin iznine bağlı olması kabul edilmiştir. Madde hükmü ile
memurlar ve kamu görevlileri hakkında yapılan suç isnatlarının yani ihbar ve
şikayetlerin bazı biçimsel ve maddi şartlara bağlanması öngörülmüş olup,
böylelikle, memurların ve kamu görevlilerinin haksız yere ithâm edilmeleri
ve  zan altında bırakılmaları engellenmek istenmektedir. Anayasa'nın 36. maddesinde 'Hak arama hürriyeti'; 74. maddesinde
ise 'Dilekçe hakkı'  düzenlenmekte olup, ihbar ve şikayetin hak arama
hürriyeti ve bilgi edinme hakkının bir parçası olduğu açıktır. Suçluların ve
maddi gerçeğin ortaya  çıkarılması ve hak arama hürriyetinin kullanılması
da hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Yapılan değişiklikle, 4483 sayılı Yasa kapsamındaki ihbar ve
şikâyetin işleme konulabilmesi için, ilgili memur ve diğer kamu görevlisine
ilişkin mutlak ve somut suçlamayı içermesi, olay, yer ve kişi belirtilmesinin
yanı sıra 'ciddi bulgu ve belgelere dayanması'  ve 'ihbarcı ve şikayetçiye
ait açık ve doğru kimlik bilgilerine yer verilmesi' şartları aranmaktadır. Yasada öngörülen koşulları taşımayan ihbar ve şikâyet
dilekçelerinin işleme konulmaması, ön inceleme ve soruşturma evresine
geçilemediği için varsa suçun ve suçlunun ortaya çıkarılmaması anlamına
gelmektedir. Öte yandan şikâyet ve ihbardan beklenen toplumsal yararlar
gözetildiğinde ihbar veya şikâyette bulunanın açık kimliğinin belli olup
olmaması birinci derecede önem taşımadığı gibi esasen soruşturmacı tarafından
yapılması gereken araştırma ve delil toplama yükümlülüğünün ihbarcı ve
şikayetçi tarafından yapılması ve sunulması şartı,  ihbar ve şikayetin
hukuksal niteliğine de uygun değildir. Netice olarak, bu düzenleme ile kamu görevlisinin şikayet edilmesi
ya da işlediği suç fiilinin ihbarı imkansız hale geleceğinden, suçun ortaya
çıkarılması ve suç işleyen kamu görevlilerinin korunduğu izlenimine yol açması
nedeniyle, üçüncü fıkrada yer alan 'iddiaların ciddi bulgu ve belgelere
dayanması', 'ihbar veya şikayet dilekçesinde dilekçe sahibinin doğru ad, soyad
ve imzası ile iş veya ikametgah adresinin bulunması' ibareleri ve yasada
öngörülen koşulları taşımayan ihbar ve şikayet dilekçelerinin işleme
konulmamasını öngören dördüncü fıkranın birinci ve ikinci tümceleri Anayasa'nın
2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine aykırıdır. 2- 6. maddesi ile değiştirilen 4483 sayılı Yasanın 15.
maddesinin birinci fıkrasında; 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar ve
şikayetlerin, ihbar ve şikayet edileni mağdur etmek amacıyla ve uydurma bir suç
isnadı suretiyle yapıldığı hazırlık soruşturması sonucunda anlaşılır veya
yargılama sonucunda sabit olursa haksız isnatta bulunanlar hakkında yetkili ve
görevli Cumhuriyet başsavcılığınca resen soruşturmaya geçilir.' denilmektedir. Anayasa'nın 36. maddesinde 'Hak arama hürriyeti', 74. maddesinde
ise 'Dilekçe hakkı' düzenlenmektedir. Yapılan değişiklikle daha önce nesnel ve belirli olan 'garez, kin
veya mücerret hakaret için' ibaresi madde metninden çıkarılmak suretiyle yerine
genel ve soyut bir kavram olan 'ihbar ve şikayet edileni mağdur etme amacı'
ibaresi konulmak suretiyle, ihbar ve şikayet hakkını kullanan her kişi için
doğrudan soruşturma açılmasına neden olacak bir düzenleme getirilmiştir. Ülke
gerçekleri gözetildiğinde, suç isnadında bulunmanın suçlanan yönünden her zaman
mağduriyet sonucunu doğuracağı nazara alındığında, bütün ihbar ve şikâyet
edenlerin doğrudan soruşturulması gerekecektir. Anayasa'dan kaynaklanan ihbar ve şikâyet hakkının kullanılması
nedeniyle bu haklarını kullanırken suç işleme amacı taşımayan kişilerin ciddi
soruşturma tehdidi altında kalmasına neden olan 'ihbar ve şikâyet edileni
mağdur etme amacıyla ve' ibaresi Anayasa'nın 36 ve 74. maddelerine aykırıdır. Açıklanan nedenlerle 4483 sayılı Yasa'nın 5232 sayılı Yasa ile
değişik yukarıda belirtilen dava konusu kural ve ibarelerinin iptali gerektiği
düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum. Üye Zehra Ayla PERKTAŞ