ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/252 Karar Sayısı : 2002/102 Karar Günü : 12.11.2002 Resmi Gazete tarih/sayı:27.02.2003/25033 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 8. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 18.1.1972 günlü, 1512
sayılı Noterlik Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının "Adli veya
askeri hakimlik yahut savcılıklara ..." bölümünün Anayasa'nın 10. ve 140.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Hukuk Fakültesi mezunu olup, Ankara Bölge İdare Mahkemesi'nde
hâkimlik görevi yapan davacının, noterlik belgesi verilmesi isteminin reddine
ilişkin Adalet Bakanlığı işleminin iptali için açtığı davada, itiraz konusu
kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun itiraz konusu bölümü de içeren 6.
maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Adli veya askeri hakimlik yahut savcılıklara atanmış
veya avukat unvanını kazanmış olan veya Avukatlık Kanununa göre staj ve
avukatlık sınavı şartlarından bağışıklı olarak avukatlığa kabul olunmaya hak
kazanmış bulunanlar, noterlik stajına tabi değildirler." B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda Anayasa'nın 10. ve 140. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir
Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ın
katılmalarıyla 17.4.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Anayasaya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, Anayasa ile Hakimler ve Savcılar Kanunu
uyarınca, hakimlik ve savcılık görevlerini yürütenlerin adli ve idari yargı
hakim ve savcıları olarak ayrıldığı ancak bu iki yargı yerinde görev yapan
hakim ve savcıların adaylığa alınmaları, mesleğe kabul edilmeleri, terfi ve
atama usulleri ile maaş ve özlük hakları, emeklilik ve disiplin işlemleri
bakımından bir ayırıma tabi tutulmadıkları, adli ve askeri yargı hâkim ve
savcıları ile hukuk fakültesi mezunu idari yargı hâkim ve savcılarının aynı
hukuksal konumda bulunmalarına karşın bu yargı mensupları arasında 1512 sayılı
Noterlik Kanunu'nun 6. maddesinde yer alan hükmün farklılık yarattığı bu
nedenle kuralın, Anayasa'nın 10. ve 140. maddelerine aykırılık oluşturduğu ileri
sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya
sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar" denilmektedir. Buna göre yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmeyecek ve bu
nedenlerle eşitsizliğe yol açılmayacaktır. Bu ilkeyle, birbirlerinin aynı
durumunda olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve
toplulukların yaratılması engellenmektedir. Yasa önünde eşitlik, herkesin her
yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik
uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi
zedelenmez. Anayasa'nın 138. maddesinde mahkemelerin bağımsızlığı; 139.
maddesinde hâkimlik ve savcılık teminatı; 140. maddesinde de hâkimlik ve
savcılık mesleği düzenlenmiş olup bu maddelerde, görev alanları dışında adli ve
idari yargı hâkim ve savcıları arasında bir ayırım gözetilmemiştir. Bu nedenle, adli veya askeri yargı hâkim ve savcıları ile idari
yargı hâkim ve savcıları, yasalar önünde aynı hukuksal konumunda
bulunduklarından, noterlik stajından muaf tutulacaklar arasında hukuk fakültesi
mezunu idari yargı hâkim ve savcılarının sayılmaması Anayasa'nın eşitlik
ilkesine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir. Konunun, ayrıca Anayasa'nın 140. maddesi yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir. B- İptal Kararının Yürürlüğe Gireceği Gün Sorunu Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Kanun, kanun
hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların
hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten
kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği
tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı
günden başlayarak bir yılı geçemez" denilmekte, Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesinin dördüncü
fıkrasında da bu kural tekrarlanmakta, beşinci fıkrasında ise, Anayasa
Mahkemesi'nin, iptal sonucunda meydana gelecek hukuksal boşluğu kamu düzenini
tehdit veya kamu yararını ihlâl edici mahiyette görmesi halinde yukarıdaki
fıkra hükmünü uygulayacağı belirtilmektedir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 6. maddesinde yer alan "Adli
veya askeri hakimlik yahut savcılıklara ..." bölümünün iptal edilmesi
sonucunda doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlâl edici nitelikte
görüldüğünden, bu konuda gerekli düzenlemenin yapılabilesi amacıyla iptal
kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe
girmesi uygun görülmüştür. VI- SONUÇ A- 18.1.1972 günlü, 1512 sayılı "Noterlik Kanunu"nun
6. maddesinin birinci fıkrasının "Adli veya askeri hakimlik yahut
savcılıklara..." bölümünün, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, B- İptal edilen bölümün doğuracağı hukuksal boşluk kamu
yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrasıyla 2949 sayılı Yasa'nın 53. maddesinin dördüncü ve beşinci
fıkraları gereğince İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN
BAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, 12.11.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN