ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/98 Karar Sayısı : 2012/24 Karar Günü : 16.2.2012 R.G. Tarih-Sayı :
19.05.2012-28297 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hava Kuvvetleri
Komutanlığı Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22.5.1930 günlü, 1632 sayılı
Askeri Ceza Kanunu'nun 22.3.2000 günlü, 4551 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle
değiştirilen 132. maddesinin, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanığın, arkadaşının eşyasını çalmak suçundan cezalandırılması
istemiyle açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
savını ciddi bulan Mahkeme iptali için itiraz yoluna başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 22.3.2000
günlü, 4551 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle değiştirilen 132. maddesi şöyledir: 'Üstünün, astının veya arkadaşının bir şeyini çalanlar Madde 132- Bir üstünün, arkadaşının veya astının bir şeyini
çalan asker kişiler, altı aydan beş seneye kadar hapis cezası ile
cezalandırılırlar.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine
dayanmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca Haşim
KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla
yapılan ilk inceleme toplantısında; Dosyada eksiklik bulunmadığından, işin esasının incelenmesine,
28.9.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, Askeri Ceza Kanunu'nda düzenlenen hırsızlık
suçunun, alt haddinin Türk Ceza Kanunu'nda yer alan basit hırsızlık suçunun alt
haddinden daha düşük olmakla birlikte üst sınırının Türk Ceza Kanunu'ndan daha
yüksek olduğu ve Türk Ceza Kanunu'nda yer alan hırsızlık suçunda malın
değerinin az olması ile etkin pişmanlık hallerinde indirim veya cezasızlık
nedenlerinin bulunmasına rağmen Askeri Ceza Kanunu'nda yer alan hırsızlık suçu
bakımından bu hallerin düzenlenmediği bu nedenle itiraz konusu kuralın
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kural ile, üst, ast ve arkadaşa karşı işlenen
hırsızlık suçu, Türk Ceza Kanunu'ndan ayrı olarak Askeri Ceza Kanunu'nda
düzenlenmekte ve Türk Ceza Kanunu'nda yer alan indirim veya artırım nedenlerine
yer verilmeyerek cezanın alt ve üst hadleri farklı belirlenip takdir alanı
genişletilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasa
kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine
sahiptir. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen 'yasa önünde eşitlik ilkesi'
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı hukuksal durumda
bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve yasalarla kişiler
arasında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa
karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve
ekonomik yaşantısıyla bağlantısı bulunması nedeniyle suç ve suçlulukla mücadele
amacıyla ceza ve ceza muhakemesi alanında sistem tercihi Devletin ceza siyaseti
ile ilgilidir. Bu bağlamda ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler bakımından
yasakoyucu Anayasa'nın ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak
koşuluyla, soruşturma ve yargılamaya ilişkin olarak hangi yöntemlerin
uygulanacağı, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç sayıldıkları
takdirde hangi çeşit ve ölçülerdeki ceza yaptırımlarıyla karşılanmaları
gerektiği, hangi hal ve hareketlerin ağırlaştırıcı ya da hafifletici sebep
olarak kabul edileceği gibi konularda takdir yetkisine sahiptir. Yasakoyucu, farklı hukuksal konumda olan kişileri farklı
yaptırımlara tâbi tutabilir. Asker kişiler ile sivil kişiler aynı hukuksal
konumda değildirler. Hırsızlık suçu bakımından askerlik hizmetinin gereği
olarak askerlik camiasının gerektirdiği karşılıklı emniyet ve itimada dayalı bir
ilişki içinde bulunan asker kişiler bakımından farklı hukuki sonuçlar ortaya
çıkabilmektedir. İtiraz konusu kuralla söz konusu ilişki içinde bulunan ast,
üst ve arkadaşa karşı işlenen hırsızlık suçlarında ortaya çıkabilecek farklı
sonuçlar da dikkate alınarak Askeri Ceza Kanunu'nda özel bir düzenleme
yapılmıştır. Yasakoyucunun takdir yetkisi kapsamında farklı hukukî statü içinde
bulunan kişiler hakkında farklı yaptırım öngören itiraz konusu kuralda hukuk
devleti ve eşitlik ilkesine aykırılık yoktur. İtiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
değildir. İtirazın reddi gerekir. Engin YILDIRIM ve Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamışlardır. VI- SONUÇ 22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 22.3.2000
günlü, 4551 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle değiştirilen 132. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Engin YILDIRIM ile Celal
Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 16.2.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN KARŞIOY YAZISI İtiraz konusu kural, hırsızlık suçunun Askeri Ceza Kanunundaki
(bundan sonra AsCK) düzenlemesiyle ilgilidir. Askerlik hizmet ve gereklerini ve
askerlikteki disiplin ve karşılıklı güvenin taşıdığı önemi göz önüne alan yasa
koyucu, ast, üst ve arkadaşa karşı işlenen hırsızlık suçunu, Türk Ceza Kanunu
(bundan sonra TCK) kapsamında işlenen hırsızlık suçundan farklı
değerlendirmiştir. Mesela, AsCK'nunda hırsızlık suçundan dolayı hiçbir şekilde
nesnel bir indirim imkanı bulunmamaktadır. TCK m. 145 gereği, hırsızlık suçunun
konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle cezada indirim yapılması
mümkün olabildiği gibi, ceza vermekten vazgeçilmesi de söz konusu
olabilmektedir. Benzer şekilde, TCK kapsamında hırsızlık suçunun cezasının
paraya çevrilme olasılığı varken, AsCK 47. maddesinden dolayı AsCK kapsamındaki
hırsızlık suçunda bu mümkün değildir. Denebilir ki, TCK anlamında işlenen
hırsızlık suçu ile AsCK bağlamında işlenen hırsızlık suçunun koruduğu hukuki
yarar farklıdır. TCK'da kişinin taşınır malları üzerindeki zilyetlik hakkı
korunurken, AsCK'da buna ek olarak, askerlik hizmetinin ve onun ayrılmaz bir
parçası olan askeri disiplinin gereği ast, üst ve arkadaş arasındaki karşılıklı
güvene dayalı ilişkilerin korunması amaçlanmaktadır. Öte yandan, yukarıda sayılan nedenler sadece askerlik hizmeti için
değil, pek çok diğer hizmette ve meslekte de geçerlidir. Askerlik hizmet ve
gerekliliklerinin farklılık arz etmesi, farklı muamele yapılması için sağlam
bir gerekçe oluşturmaz. Öyle olsaydı, her meslek grubu için ayrı ayrı
düzenlemeler yapılması gerekirdi. Örneğin, polislik mesleğinde de disiplin ve
karşılıklı güvenin hayati öneme haiz olduğunu düşünürsek, polislerin işlediği
hırsızlık veya başka bir suç içinde ayrı bir Polis Ceza Kanununun çıkarılması
gerektiği mi savunulacak' İtiraz konusu kuralda yer alan ast, üst ve arkadaşa karşı işlenen
hırsızlık suçuna ait cezanın alt ve üst hadleri TCK'da yer alan basit hırsızlık
suçunun alt haddinden daha düşük ancak üst haddinden daha yüksek belirlenmiştir.
TCK'da basit hırsızlık suçu için bir yıldan üç yılı kadar hapis söz konusuyken
itiraz konusu kuralda ise altı aydan beş seneye kadar hapis cezası düzenlemesi
vardır. Her ne kadar Askeri Yargıtay'ın, itiraz konusu kuralı içeren 132.
maddenin TCK'daki 'hırsızlık eylemlerinin her türlü icra biçimlerini' kapsadığı
yönünde içtihadı (örneğin, As.Yrg.Drl.Krl., 26.10.1978, E.65, K.80) mevcutsa
da, buradan hareketle, söz konusu kuralın TCK. m.141'in yanında m.142 ve
m.143'deki düzenlemeleri de kapsadığı görüşü, itiraz konusu düzenlemedeki
hırsızlık suçunun cezasının üst haddinin TCK m. 141'deki basit hırsızlık
suçunun üst haddinden yüksek olması gerçeğini değiştirmemektedir. Askerlik görevini yerine getirenlerin suç işlememesine dönük
tedbirlerin alınmasının, askeri disiplinin sağlanması açısından gerekli olduğu
açıktır. Bununla birlikte, askeri disiplini korumak ve tesis etmek amacıyla
getirilmiş bir kuralın, bireyin hak ve özgürlüklerini daraltması ve adalet
duygusunun zedelenmesine yol açması da kabul edilemez. Bu durum, Anayasa'nın 2.
maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesinin ihlal edilmesi sonucunu
doğurmaktadır. Asker kişilerin bir kısmı için askerlik gönüllü olarak tercih
ettikleri bir meslekken, diğerleri için zorunlu olarak yaptıkları bir görevdir.
Zorunlu olarak askerlik görevini yapan asker kişilerin özgürlüklerinin askerlik
hizmeti süresince kısıtlandığını düşündüğümüzde, hırsızlık gibi sırf askeri suç
olmayıp, kısmen askeri suç veya askeri suç benzeri bir eylem olarak tanımlanan
bir fiil için, sivil şahıslardan farklı cezai muameleye tabi tutulmaları
Anayasa'nın 10. maddesinde vücut bulan eşitlik ilkesine aykırıdır. Askerlik
görevinin kendine has özelliklerinden dolayı asker kişiler ile sivil kişilerin
farklı hukuksal konumlarda bulunmaları, bunlar arasında farklı muameleye neden
olan her durumun meşrulaştırılmasının bir gerekçesi olamaz. Asker ve sivil
kişiler arasında elbette farklılıklar vardır ama bu farklılıklar asker kişiler
aleyhine temel hak ve özgürlükler anlamında eşitsizlik yaratmak için
kullanılmamalıdır. Yukarıda belirtilen gerekçelerle, itiraz konusu kuralın
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu düşüncesiyle çoğunluk kararına
katılmıyoruz. Üye Engin
  YILDIRIM Üye Celal
  Mümtaz AKINCI