ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1993/16 Karar Sayısı: 1993/24 Karar Günü: 6.7.1993 R.G. Tarih-Sayı :21.08.1993-21675 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun
522. maddesinin son fıkrasında yer alan "Eğer fail bu babın ikinci
faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa cezayı tenkise mehal
yoktur." ibaresinin, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek
iptali istemidir. I- OLAY : Karşıyaka Cumhuriyet Savcılığı'nın iki yakınıcıyı saat 23.00
sıralarında kollarından çekerek tenha bir sokağa götürüp, tehditle birisinden
190 bin, diğerinden 10 bin lirayı zorla aldıkları savıyla sanıklar hakkında
Türk Ceza Yasası'nın 495/1., 64., 497/1. maddelerine göre cezalandırılmaları
için açtığı kamudavasına bakmakta olan yerel Mahkeme, uygulama durumunda
bulunduğu Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin son fıkrasının Anayasa'ya aykırı
olduğuna ilişkin Cumhuriyet Savcılığı savının ciddî olduğu kanısına vararak,
iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir. III-YASA METİNLERİ : A-İptali İstenen Yasa Kuralı : Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin son fıkrası şöyledir: "Eğer fail aynı neviden olun cürümlerden dolayı mükerir
bulunur veya bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa
cezayı tenkise mahal yoktur." B-Dayanılan Anayasa Kuralı : İtiraz gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralı şudur: "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce,
felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun
önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." IV-İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan
PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet NSEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN ve Mustafa
BUMİN'in katılmalarıyla 14.4.1993 günü yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN ve Yalçın ACARGÜN'ün karşıoyları ve oyçokluğu
ile; sınırlama sorununun ise esas inceleme evresinde ele alınmasına OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir. V-ESASIN İNCELENMESİ : İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'ya
aykırı olduğu ileri sürülen yasa kuralı ile itiraza dayanak yapılan Anayasa
kuralı, bunlarla ilgili gerekçeler ve öbür yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A.Sınırlama Sorunu : İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Türk ceza Yasası'nın 522.
maddesinin son fıkrasında yer alan "...bu babın ikinci faslında yazılı
cürümlerden birini işlemiş olursa..." biçimindeki ibarenin iptalini
istemiştir. Bu ibarenin, içerdiği kapsama göre bütünüyle mahkemenin uygulama
alanına girip girmediği gözetilerek sınırlama yapılmasına ya da yapılmamasına
ilişkin sorunun çözümü, ilk inceleme kararıyla esas inceleme evresine
bırakıldığından bu konu öncelikle ele alınmıştır. İtiraz yoluyla iptali istenen 522. maddenin son fıkrasına göre,
failin, Ceza Yasası'nın 10. Bab'ının İkinci Faslı'nda yazılı cürümlerden birinin
işlenmesi durumunda, cezasının, 522. maddenin ilk fıkrasına göre indirilmemesi
dava konusunu ilgilendirmektedir. Mahkemenin elindeki davada, suçun geceleyin
işlenmesi nedeniyle sanıklar hakkında 495. maddenin birinci fıkrası yoluyla
497. maddenin birinci fıkrasına göre ceza verilmesi istenmektedir. 497.
maddenin birinci fıkrası, suçun "geceleyin" veyamağdurun "silâh
ile tehdit edilerek" işlenmesi durumunda uygulanma olanağı bulacaktır.
Olayda suç gece işlenmesine karşın, silâh tehdidiyle işlenmemiştir. Bu yönden
suçun "silâh tehdidi ile işlenmesi"ne ilişkin kural, mahkemede
görülmekte olan davada uygulanmıyacaktır. Açıklanan durum karşısında itiraz yoluna başvuran mahkemenin
iptalini istediği "...bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden biri
işlenmiş olursa..." ibaresinin, bakılmakta olan davada Türk Ceza
Yasası'nın 497. maddesindeki "...geceleyin..." sözcüğüyle uygulama
yeri bulunduğu, 497. maddedeki, suçun silâh tehdidiyle işlenmesi durumunda bu
dava için söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Türk Ceza Yasası'nın
522. maddesinin son fıkrasında belirtilen yukarıdaki ibarenin iptaline yönelik
itiraza ilişkin esas incelemenin, 497. maddedeki "...geceleyin..."
sözcüğüyle sınırlı olarak yapılmasına oybirliği ile karar verilmiştir. B.Anayasaya Aykırılık Sorunu : 1. İtiraza Konu Olan 522. Maddenin Son Fıkrasının Anlam ve Kapsamı
: Türk Ceza Yasası'nın Onuncu Bab'ı "Mal aleyhine
cürümler"e ilişkindir. Bu Bab'ın Birinci Faslı'nda "hırsızlık",
İkinci Faslı'nda "Yağma ve yol kesme ve adam kaldırmak" suçları ve
bunlara verilecek cezalar belirlenmiş; bu Bab'ın Sekizinci Faslı'nda ise, 1-7
Fasıllardaöğeleri ve cezaları gösterilen suçlarla ilgili olarak ortak kurallar
düzenlenmiştir. 522. maddenin ilk fıkrası, Onuncu Bab'ta açıklanan cürmün
konusu olan şeyin veya verilen zararın kıymetine göre cezalarda arttırmayı ya
da indirimi öngörmüş; son fıkrası ise, failin, aynı, türden olan cürümlerden
dolayı "mükerrir" olması veya bu Bab'ın İkinci Faslı'nda yazılı
cürümlerden birini işlemesi durumunda cezanın indirilmiyeceği kuralını
getirmiştir. Bakılmakta olan davada, 495. maddede öğeleri belirlenen suçun
geceleyin işlenmesi nedeniyle cezası 497. maddeye göre verilecek ve 497. madde
de onuncu Bab'ın İkinci Faslı kapsamı içinde kalması nedeniyle 522. maddenin
son fıkrasına göre indirim yapılamıyacaktır. 2.Anayasanın 10. maddesi yönünden inceleme: İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, yağma suçunun aynı Bab'ın Birinci
Faslı'nda yer alan hırsızlık suçu ile benzer nitelikte bulunduğunu, hırsızlıkta
malın değerine göre arttırma ya da indirim yapılmasına karşın, yağma suçlarında
arttırma yapılabildiği halde, 522. maddeninson fıkrasındaki iptali istenen
kural nedeniyle indirim yapılamadığını, rüşvet suçlarında bile yapılabilen bu
tür indirimlerin yağma suçlarında uygulanmamasının suçlar arasında verilecek
cezalar yönünden eşitsizlik yarattığını, dava konusu olayda cebir, şiddet ve
tehdit yoluyla alınan paranın 10 bin ve 190 bin TL. gibi günün ekonomik
koşullarına göre küçük bir miktar olduğunu ve bu durumun Anayasa'nın 10. maddesine
aykırı düştüğünü ileri sürmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin bir çok kararında belirtildiği gibi, yasa
önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına
gelmez. Anayasanın öngördüğü eşitlik, mutlak anlamda bir eşitlik olmayıp haklı
nedenlerin bulunması durumunda farklı uygulamalara olanak veren bir ilkedir. Suçlu, topluma uyum güçlükleri gösteren ve uyumsuzluğu suç
işlemesiyle açığa çıkan kişidir. Cezanın caydırıcılığı ve suçlunun, uyum
sağlıyabilecek duruma getirilerek topluma yeniden kazandırılması ceza
politikasının temel amaçlarından birini oluşturur. Toplumun suça verdiğiönem,
cezanın miktarını ve türünü belirleyici öğelerden birinin oluşturur. Bu husus,
devletin ceza politikası ile güttüğü amaca uygun olarak, bu konudaki değerlendirmesine
ve takdirine bağlı kalır. Türk Ceza Yasası'nın "yağma (gasp)" olarak nitelediği
suçlar, aslında kişi üzerinde cebir ya da tehdit kullanılarak yapılan
hırsızlıktır. Bu tür suçlarda, hırsızlıkla olduğu gibi yalnız mülkiyet hakkına
değil ayrıca kişinin beden tümlüğü ve özgürlüğüne de saldırılmaktadır.
Yasakoyucu, yağma eylemini suç sayıp ceza öngörmekle, mülkiyet hakkıyla
birlikte kişi özgürlüğünü de korumak amacını gütmektedir. Yağma suçunda,
zilyetlik ya da mülkiyet hakkını bozma (ihlâl) baskın öğe kabul edilerek bu suç
Türk Ceza Yasası'nın mala karşı suçlar bölümüne alınmıştır. Ancak budüzenleme
yağma suçunun "karma suç" niteliğini ortadan kaldırmaz. Kişi özgürlüğüne, ruh ve beden tamlığıyla mala karşı yönelen ve
Türk Ceza Yasası'nın Onuncu Bab İkinci Faslı'nda yazılı suçlar için verilecek
cezalarda 522. madde nedeniyle indirim yapılamaması, devletin ceza
politikasıyla, suça verdiği önemle, başka bir deyişle takdiriyle ilgili bir
konudur. Bu durum, ayrı suçların ayrı kurallara bağlı kalmasının haklı nedenini
de oluşturmaktadır. Tehdit yoluyla alınan malın değerinin düşüklüğü kuşkusuz, sanık
lehine cezayı hafifletici takdirî bir neden sayılabilir. Açıklanan nedenlerle Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin son
fıkrasında yer alan "...bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini
işlemiş olursa..." ibaresinin Anayasanın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine
aykırı bir yanı bulunmadığından itirazın reddine karar vermek gerekir. VI- SONUÇ : A. Esas incelemenin "Türk Ceza Yasası"nın 497.
maddesindeki "...geceleyin..." sözcüğü ilişkisiyle sınırlı olarak
yapılmasına, B. Sınırlama kararı uyarınca incelenen Türk Ceza Yasası'nın 522.
maddesinin son fıkrasında yer alan "..bu babın ikinci faslında yazılı
cürümlerden birini işlemiş olursa cezayı tenkise mahal yoktur." kuralının
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 6.7.1993 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Üye Mustafa GÖNÜL Üye Oğuz AKDOĞANLI Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI