ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/91 Karar Sayısı : 2009/25 Karar Günü : 19.2.2009 R.G. Tarih-Sayı :02.06.2009-27246 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Doğubayazıt Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 29. maddesinin, Anayasa'nın 2., 12., 17. ve 19. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Haksız tahrik altında kasten adam öldürmek suçundan sanıklar
hakkında açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun iptali istenen 29. maddesi
şöyledir: "Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli
elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası
yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki
yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecek
cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 12., 17. ve 19. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman
Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 2.10.2007 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuran mahkeme, suç işleyen kişi hakkında, işlenen fiilin
ağırlığı ile orantılı olarak ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunması
gerektiğini, ceza ve güvenlik tedbirlerinin işlenen suçun ağırlığı ile orantılı
olmadığı durumlarda, kişi hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini, kasten adam
öldürme suçlarında verilen müebbet hapis cezalarının haksız tahrik nedeniyle 18
yıl hapis cezasına indirilmesinin kamu düzenini bozduğunu ve toplum barışını
ortadan kaldırdığını, bu gibi olumsuzlukları ortadan kaldırmanın devletin
görevi olduğunu belirterek itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılığını ileri
sürmüştür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 29. maddesiyle
yasakoyucu, suçtan zarar gören kişinin haksız eylemini, failin ceza
sorumluluğunu azaltan bir neden kabul ederek haksız fiilin meydana getirdiği
hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye verilecek
cezadan belirlenen oranda indirim yapılmasını öngörmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, her eylem ve
işlemi hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet
organlarına egemen kılan devlettir. Temel hak ve hürriyetlerin niteliğini belirleyen Anayasa'nın 12.
maddesiyle herkese, kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel
hak ve hürriyetler tanınmıştır. Anayasa'nın " Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi
varlığı " başlıklı 17. maddesinde, " Herkes, yaşama, maddî ve
manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve
kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası
olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tâbi tutulamaz. Kimseye işkence ve eziyet
yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi
tutulamaz " denilmektedir. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fıkrasında ise herkesin kişi
hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğu belirtilmiştir. Kişi hürriyeti ve
güvenliğine sahip olmanın, bireylerin vücut ve hareket özgürlüğüne sahip
oldukları anlamı taşıdığı ve kimsenin kanunlarda gösterilen durum ve koşullar
dışında bu hareket özgürlüğünden yoksun bırakılamayacakları güvence altına
alınmıştır. Temel hak ve özgürlük kavramı içersinde öncelikle kişinin yaşam
hakkının bulunduğunun kabulü zorunludur. Yasakoyucu bu ilkeye uygun olarak Türk
Ceza Kanunu'nun 81. maddesinde herhangi bir ayrım gözetmeksizin kasten adam
öldürme suçunun cezasını müebbet hapis cezası olarak belirlemiş ve yaşam
hakkının her birey için dokunulmaz olduğunu vurgulamıştır. Ancak, Yasa'nın 29.
maddesinde, ölenin yapmış olduğu haksız hareketi de failin ceza sorumluluğunu
azaltan bir neden kabul ederek cezadan indirim nedeni saymıştır. Ceza hukuku alanında yapılacak yasal düzenlemelerde yasakoyucunun
suç ve cezalara ilişkin uyması zorunlu temel ilkeler Anayasada belirtilmiştir.
Bu ilkelere aykırı olmamak koşulu ile suçlar ve cezalar hakkında gerekli
gördüğü önlemleri almak yasakoyucunun yetkisi içinde kalmaktadır. Anayasa'da,
suç ve cezaya ilişkin olarak belirlediği bu ilkeler dışında kalan, özellikle,
ne tür eylemlerin suç sayılacağı, suç sayılan eylemlere ne kadar ve ne tür ceza
verileceği, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler ile cezalardan
yapılacak indirim veya artırım oranları gibi konularda bir kural konulmamış,
bunların saptanması yasakoyucuya bırakılmıştır. Yasa'nın genel gerekçesinde de ifade
edildiği gibi, toplum savunmasını hiç bir suretle tehlikeye sokmaksızın
insancıl yaklaşımı vurgulamak ve suçlunun toplumla barışık hale getirilmesini
cezanın temel amacı olarak göz önünde bulundurmak ilkesini tercih eden
yasakoyucu, bu ilkenin gereği olarak, suçlunun
yeniden sosyalleşmesini ve uygun bir iyileştirmeye tabi tutularak
toplumla yeniden bütünleşmesini sağlamak için itiraz
konusu kuralda,  haksız tahriki ceza sorumluluğunu azaltan bir neden
olarak kabul etmiş ve haksız tahrik altında suç işleyenlerin cezasından, maruz
kaldıkları tahrikin derecesine göre belli indirimler öngörmüştür. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 12., 17. ve 19.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 29. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 19.2.2009 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Şevket APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ