ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/29 Karar Sayısı : 2012/155 Karar Günü : 18.10.2012 R.G. Tarih-Sayı :
13.02.2013-28558 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Onikinci
Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 26.1.2011 günlü, 6107
sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 11. maddesinin,
Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Maden Mühendisleri
Odası tarafından, 29.4.2011 gün ve 27919 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren İller Bankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin
1. ve 2. maddeleri ile 3. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin iptali
istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
iddiasını ciddi bulan Danıştay Onikinci Dairesi, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanun'un iptali istenilen ' Banka Personeli ' başlıklı 11. maddesi şöyledir : ' Madde 11 - (1) Banka hizmetlerinin
gerektirdiği görevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi
olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür. (2) Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma,
ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplin
esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet Personel Başkanlığının
görüşü üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan
ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve
Erdal TERCAN'ın katılımıyla 11.4.2012 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Canbulut
ŞAŞMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa
kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun'un 11. Maddesinin
(1) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi Başvuru kararında, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı
kuruluşları ile münhasıran bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin
finansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın
mahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere
danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve
üstyapı işlerinin yapılmasına yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım
bankacılığı işlevlerini yerine getirmek üzere kanunla kalkınma ve yatırım
bankası olarak kurulan İller Bankası Anonim Şirketinin bir kamu tüzel kişisi
olduğu, Anayasa'nın 123. maddesinde belirtildiği üzere, İller Bankası Anonim
Şirketinin de idarenin bütünlüğü içinde yer aldığı ve Banka personelinin
hizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınma
şekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri, unvan ve
sayılarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek
kuralın, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. İtiraza konu 11. maddenin (1) numaralı fıkrasında, banka
hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve
diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan
sözleşmeli personel eli ile yürütüleceği kurala bağlanmıştır. Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fıkrasında ' İdare, kuruluş
ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. ' hükmü yer almaktadır.
Bu maddede yer verilen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının
görev ve yetkilerinin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde, açık bir
biçimde kanunla düzenlenmesini gerekli kılar. Anayasa'nın 128. maddesinde ise Devlet'in, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bu kapsama
giren personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve
yükümlülüklerinin de kanunla düzenleneceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 128. maddesi
anlamında bir kamu hizmetinden söz edilebilmesi için, söz konusu hizmetin
Devlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle
yükümlü olduğu kamu hizmeti olması, bu kamu hizmetinin ' genel idare esasları 'na
göre yürütülmesi ile görevin ' asli ve sürekli ' nitelikte olması şarttır. 6107 sayılı Kanunla yeniden yapılandırılan, hukuki statüsü ve
personel yapısı değiştirilen İller Bankasında, banka hizmetlerinin
gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Kanun'a ve diğer kanunların sözleşmeli
personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile
yürütüleceği kurala bağlanarak farklı bir istihdam politikası benimsenmiştir. 6107 sayılı Kanun'dan önceki süreçte banka faaliyetlerine ilişkin
işlemler 657 sayılı Kanun'a tabi olarak istihdam edilen memurlar ve sözleşmeli
personel ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında görev yapan işçiler
eliyle gerçekleştirilmekteyken, itiraz konusu kural ile İller Bankasının
personel rejiminin yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır. İller Bankası, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname'nin 58. maddesiyle getirilen ' istisna' hükmü
ile anılan KHK'nin kapsamı dışında bırakılmıştır. Banka, Kuruluş
Kanunu'nun 1. maddesinde de belirtildiği üzere özel hukuk hükümlerine
tabi, tüzel kişiliği haiz, anonim şirket statüsünde bir kalkınma ve
yatırım bankasıdır. Kanun koyucunun, 6107 sayılı Kanun ile İller Bankası'nın tüm iş ve
işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olarak, olanakları ölçüsünde yerel
yönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarını karşılayan ve bankacılık işlemlerine
aracılık eden, bunlar için projeler üreten, danışmanlık hizmeti veren ve anonim
şirket şeklinde yapılanan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göre örgütlenen,
çağdaş bankacılık esaslarına göre faaliyet gösteren ve görev alanlarında
uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüşmesini amaçladığı
görülmektedir. 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, özel hukuk hükümleri
çerçevesinde, bankacılık sektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde verimlilik
ve rekabet esaslarına göre çalışması gereken kuruluşlar olduğundan, personel
rejiminin de bu esaslara uygun olması doğaldır. Çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine uygun
olarak yeniden yapılandırılan İller Bankasının çalışmalarını etkin, verimli,
özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personel rejimine de bağlı
olacaktır. Bu doğrultuda İller Bankası, 6107 sayılı Kanun dışında
Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, özel
hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyet
yürüttüğünden, özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan bu bankanın hizmeti
Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi
gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamaz ve personeli de aynı madde
kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez. Buna göre, özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsüne
geçirilerek ekonominin gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılan İller
Bankasında personel statüsünün değiştirilmesi ve bu doğrultuda Banka
personelinin, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel
çalıştırılması hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde istihdam
edilmesi hususu yasa koyucunun takdirindedir. İller Bankasının özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket
statüsünde olması ve personelinin de Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında
yer almaması dikkate alındığında, itiraz konusu kuralda Anayasa'ya aykırı bir
yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 123. ve 128.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 7. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Zehra
Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. B- Kanun'un 11. Maddesinin
(2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi Başvuru kararında, İller Bankası Anonim Şirketinin bir kamu tüzel
kişisi olduğu, İller Bankası Anonim Şirketinin de idarenin bütünlüğü içinde yer
aldığı ve Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme,
yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları,
yükümlülükleri, unvan ve sayılarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi
gerektiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Kanun'un 11. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ' Bakanlar
Kurulu kararı ile çıkarılacak ' ibaresi, 16.5.2012 günlü, 6306 sayılı
Kanun'un 21. maddesiyle ' Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan '
şeklinde değiştirilmiştir. Bu nedenle, konusu kalmayan istem
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU ve Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. VI- SONUÇ 26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanun'un 11. maddesinin; 1- (1) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile
Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- (2) numaralı fıkrasında yer alan ''Bakanlar Kurulu kararı ile
çıkarılacak'' ibaresi, 16.5.2012 günlü, 6306 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle
değiştirildiğinden, bu fıkraya ilişkin konusu kalmayan istem hakkında KARAR
VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 18.10.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 26.11.2011 günlü 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanun'un 11. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında, 'Banka
hizmetlerinin gerektirdiği görevler, 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki
hükümlerine tâbi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür.' denilmektedir. 6107 sayılı Yasa'nın 1. maddesine göre Banka, özel hukuk
hükümlerine tâbi olarak, anonim şirket statüsünde kurulmuş ve Bayındırlık ve
İskân Bakanlığı ile ilişkilendirilmiştir. Yasa'nın, yönetim kuruluna idareye
özgü düzenleyici tasarruf olan yönetmelik çıkarma yetkisi tanıyan 11. ve 13/3.
maddeleri, Banka'ya vadesi gelmiş kredi ve diğer alacaklarını ortak idare
paylarından tahsil etme yetkisi vererek, kamu gücü kullanılmasına olanak
sağlayan 13/9. maddesi ve görev, yetki ve işleyişle ilgili diğer kuralları
gözetildiğinde, Banka'nın kamu tüzelkişisi olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu
haliyle Anayasa'nın 123. maddesinde belirtilen 'idare' kapsamı içinde bulunan
Banka'nın kuruluş, görev ve yetkileriyle birlikte personelinin hukuki durumunun
da yasa ile düzenlenmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 8. maddesinde yer alan yürütme yetkisi ve görevi,
Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılıp yerine getirileceğinden sınırlı,
tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrık
durumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yürütmeye genel nitelikte
kural koyma yetkisi verilemez. Yürütme yetkisinin Anayasa'ya uygun olarak
kullanıldığının kabulü için düzenleme yetkisi veren Yasa'da, temel ilkelerin
konulması, çerçevenin çizilmesi, belirsiz, geniş bir alanın yürütmeye
bırakılmaması gerekir. İtiraz konusu kuralla Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevleri
yerine getirecek personelin hangi esaslara göre nasıl çalıştırılacakları, 657
sayılı Yasa dışında tutulacak sözleşmeli personelle ne tür bir sözleşme
yapılacağı belirtilmemiş, sınırsız bir alan idarenin düzenlemesine bırakılarak
Anayasa'nın 123. maddesinde öngörülen idarenin kanuniliği ilkesi ihlâl
edilmiştir. Öte yandan, 6107 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 11. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının sonunda yer alan 'Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak'
ibaresi, 16.5.2012 günlü 6306 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 'Yönetim Kurulu
kararı ile yürürlüğe konulan' biçiminde değiştirilmiştir. Bu durumun, kuralın
tümünü etkilediği ve Danıştay'daki dava objektif düzenleyici işleme karşı
açıldığından bireysel bir hakkın ihlâlinin söz konusu olmadığı gerekçesiyle
çoğunluk görüşü doğrultusunda fıkra hakkında karar verilmesine yer olmadığı
yolunda karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla yapılan başvuruların konusunu
oluşturan yasa kuralının, daha sonra değişikliğe uğraması nedeniyle Danıştay'da
bakılmakta olan davada uygulanma olanağını yitirdiği kabul edilemez. Bu dava,
objektif düzenleyici işleme karşı açılmış olsa da, itiraz konusu kural
uygulanarak sonuçlandırılacağından, Anayasal denetimin sürdürülmesi gerekirken
Danıştay'da açılan davada da karar verilmesine yer olmadığına karar verileceği
varsayımıyla işin esasının incelenmemesinin, anayasal dayanağı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu 11. maddenin Anayasa'nın 123.
maddesine aykırı olduğu saptanan (1) numaralı fıkrasının iptali (2) numaralı
fıkrasının ise esasının incelenmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne
katılmıyorum. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY GEREKÇESİ İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 11. maddesinin iptali istenilen (1) numaralı
fıkrasında, İller Bankası Anonim Şirketi'nce verilecek banka
hizmetlerinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların
sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel
eliyle yürütüleceği düzenlenmektedir. Anayasa'nın idarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği başlıklı 123.
maddesinin birinci fıkrasında, idarenin, kuruluş ve görevleriyle bir bütün
olduğu ve kanunla düzenleneceği öngörülmektedir. Fıkrada yer alan düzenleme,
idarenin kanuniliği ilkesiyle ilgilidir. Bu ilke, idarenin ve organlarının
görev ve yetkilerinin anlaşılacak şekilde kanunla düzenleme yapılmasını gerekli
kılar. Dolayısıyla idarenin hizmet birimleriyle bunların kadro ve görev
unvanlarının kanunla düzenlenmesi gereğini de kapsar. İller Bankası Anonim Şirketinin, il özel idareleri, belediyeler ve
bağlı kuruluşları ile bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin
finansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın
mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak için projeler geliştirmek, bu
idarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile
alt ve üst yapı işlerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak ve her türlü
kalkınma ve yatırım bankacılığı faaliyetlerini yerine getirmek üzere
Anayasa'nın 123. maddesi gereğince kanunla kurulan bir kamu tüzel kişisi
olduğunda duraksama bulunmamaktadır. İptali istenilen kuralda, Bankada hizmet verecek personelin 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel
hakkındaki hükümlerine tabi tutulmayacakları ifade edilirken, hangi düzenleme
uyarınca sözleşmeli personel olarak hizmete alınacakları denetime olanak
verecek biçimde kurala bağlanmamış, sadece belirtilen kanunlarda öngörülen
sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerin uygulanmayacağına işaret edilmiştir. İller Bankası Anonim Şirketi'ne yüklenen kamu hizmetlerinin
niteliği gözetildiğinde, bu şirketin Anayasa'nın 123. maddesinde öngörülen
idarenin bütünlüğü ve kanuniliği ilkesi içinde yer aldığı ve bu hizmetleri
yürütecek Banka personelinin hizmete alınmasına ilişkin esasların da kanunla
düzenlenmesi gerektiği açıktır. Bankada hizmet verecek sözleşmeli personelin hangi düzenleme
gereğince hizmete alınacağını belirlemeyen kural, Anayasa'nın 123. maddesinde
öngörülen idarenin kanuniliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Açıklanan nedenle kuralın iptali gerekir. Üye Mehmet
  ERTEN KARŞIOY YAZISI 26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanun'un iptali istenen 11. maddesi, banka hizmetlerinin gerektirdiği
görevlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve diğer kanunların sözleşmeli
personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eliyle
yürütülmesini öngörmektedir. İller Bankasının tabi olduğu mevzuat gereğince yönetim ve denetim
kurullarının ağırlıklı olarak merkezi idare tarafından oluşturulması,
sermayesinin ve gelirlerinin kamu tarafından sağlanması, genel müdürünün
Başbakan tarafından atanması gibi düzenlemelerden açıkça görüldüğü gibi, bu
Bankanın İdare'nin bütünlüğü içinde yer aldığında kuşku yoktur. Bankanın gerçek
niteliğinin bir kamu tüzel kişiliği olduğu ve bunun bankacılık esaslarına ve
özel işletmecilik kurallarına göre faaliyette bulunan bir banka hüviyeti
taşımadığı açıktır. Anayasa'nın 123. maddesinde idarenin kuruluş ve görevleriyle bir
bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği, 127. maddesinde merkezi idarenin mahalli
idareler üzerinde idari vesayet yetkisine sahip olduğu, 128. maddesinde
devletin ve kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle
yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği belirtilmiştir. Mahalli idarelere merkezi idarenin gözetim ve denetimi altında
kamu kaynaklarından pay sağlayan bir kuruluş olan Banka'nın hizmetlerinin
Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki
hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eliyle görülmesini zorunlu kılan
iptal istemine konu kuralın, Anayasa'nın 123. ve 128. maddelerindeki esaslara
uygun olmaması nedeniyle iptali gerektiği düşüncesindeyim. Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY GEREKÇESİ 26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanun'un 11. maddesinde; '(1) Banka hizmetlerinin gerektirdiği
görevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğer
kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli
personel eliyle yürütülür. (2) Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma,
ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplin
esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet Personel Başkanlığının
görüşü üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak yönetmelik ile
düzenlenir.' denilmektedir. I- Maddenin (1) numaralı fıkrasının incelenmesi; Anayasa'nın 7. maddesinde 'Yasama yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.'; 123. maddesinin
birinci fıkrasında 'İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla
düzenlenir.'; 128. maddesinin birinci fıkrasında, 'Devletin kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.' hükümleri yer
almıştır. İller Bankası Anonim Şirketi, kuruluş kanununda da belirtildiği
üzere il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile münhasıran
bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacını
karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın mahalli müşterek
hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere danışmalık hizmeti
vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üstyapı işlerinin
yapılmasına yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığı işlevlerini
yerine getirmek üzere kurulmuştur. Aynı Kanunda 'Bankanın ortakları; il özel
idareleri ve belediyelerdir. Sermayesinin tamamı kamuya aittir ve bu sermaye
Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabilir.' denilmekte olup,
diğer taraftan genel müdürünün ortak kararname ile atanacağı, personel
konusunda Devlet Personel Başkanlığı'nın görüşü üzerine Bakanlar Kurulu
Kararıile çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmektedir. Görüldüğü gibi İller Bankası Anonim Şirketi merkezi yönetim ve yerel
yönetimler arasında nakit akışını sağlayan, yerel yönetimlere finansal ve
teknik hizmet veren bu haliyle genel idare içinde yer alan bir kamu tüzel
kişisidir. Bu durumda; Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca idarenin bütünlüğü
içinde yer alan İller Bankası Anonim Şirketi personelinin hizmete alınması
nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve
yetkileri, disiplin esasları ve yükümlülükleri, ünvan ve sayılarına ilişkin
hususların kanun ile düzenlenmesi gerektiğinden 6107 sayılı Kanun'un 11.
maddesinin (1) numaralı fıkrası Anayasa'nın 7., 123., 128. maddelerine
aykırıdır ve iptali gerekmektedir. II- Maddenin (2) numaralı fıkrasının incelenmesi; 26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanunun 11. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ''Bakanlar Kurulu
Kararı ile çıkarılacak'' ibaresi, 16.05.2012 günlü 6306 sayılı Kanunun 21.
maddesi ile ''Yönetim Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan'' şeklinde
değiştirildiğinden bahisle Danıştay'da devam eden davanın konusunun kalmadığı
ve itiraz yoluyla yapılan başvuru hakkında karar verilmesine yer olmadığına
karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin yerleşmiş içtihatlarına göre, itiraz
başvurularında iptali istenilen Kural'ın sonradan değiştirilmiş olması,
Anayasa'ya uygunluk denetimini etkilemez. Danıştay elindeki davayı olay
tarihinde yürürlükte bulunan Yasa'ya göre çözeceğinden, kişilerin hak kaybına
uğramamaları bakımından söz konusu Yasa'nın Anayasal denetiminin yapılmasındaki
hukuki yarar açıktır. Bu dava, objektif düzenleyici işleme karşı açılmış olsa
da, itiraz konusu kural uygulanarak sonuçlandırılacağından, anayasal denetimin
sürdürülerek işin esasının incelenmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle 26.1.2011 günlü 6107 sayılı İller Bankası
Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 11. maddesinin (1) numaralı fıkrası Anayasanın
7., 123., 128. maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği, (2) numaralı
fıkrası hakkında ise anayasal denetimin sürdürülerek işin esasının incelenmesi
gerektiği düşüncesi ile çoğunluk kararına katılmıyorum. Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ