ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1990/21 Karar Sayısı:1990/15 Karar Günü: 28.6.1990 R.G. Tarih-Sayı :20.07.1990-20586 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Türkoğlu Sulh Hukuk Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU:21.6.1987günlü, 3402 sayılı "Kadastro
Kanunu"nun, Anayasa'nın 10.. 14. maddeleriyle 35. maddesinin üçüncü, 36.
maddesinin birinci 44. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırılığı
savıyla 46. maddesinin iptali istemidir. I- OLAY: 26.2.1990günlü dilekçeyle açtığı davada; 4753 sayılı Yasa
gereğincekendisine verilen 8250 m 2 'lik tarlayı tarım arazisi olarak
1962 yılından berimalik gibi kullandığını belirten davacı bu yere ilişkin
Hazine tapusunun iptaliyle taşınmazın kendi adına tescilini, davalı Hazine
temsilcisi ise 28.11.1966 günlü komisyon kararıyla dağıtılan dava konusu yerin
Kadastro Komisyonu'nca 14.11.1959'da Hazine adına tesbit edilip9.7.1962 de
tapudatescilinin yapıldığını, 3402 sayılı Yasa'nın 46. maddesinin son fıkrası
gereğince bu tür davalarda sözü edilen Yasa'nın yürürlüğünden başlayarak geçen
iki yıllık hak düşürücü sürenin9.10.1989 da dolduğunu savunarak davanın reddini
istemiş, bu hak düşürücü süreyi içeren 3402 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin son
fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan yerel mahkeme iptal
istemiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. III-YASA METİNLERİ: A. İPTALİ İSTENEN YASA KURALI 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın iptali istenen son fıkrasıyla
birlikte 46. maddesi şöyledir: "Hazine adına kayıtlı taşınmaz mallarda iktisap: Madde 46.- Kadastrosu yapılacak veya daha önce tapulama veya
kadastrosu tamamlanmış bulunan yerlerde, 766 sayılı Kanunun 37. maddesi veya
4753 sayılı Kanun ile ek ve tadilleri uyarınca Hazine adına kaydedilen taşınmaz
mallar bu kanun hükümlerine göre doğan iktisap şartlarına istinaden zilyetleri
adına tespit ve tescil olunur. Hazine adına tescil edilmiş taşınmaz mallardan iskân suretiyle
veyatoprak tevzii suretiyle verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsa dahi)
başka bir şart aranmaksızın, hak sahipleri adına tespit ve tescil olunur. Bu
şekilde hak sahipleri adına tespit ve tescil işlemleri gerçekleşinceye kadarkisüre
içinde evvelce tahakkuk ettirilenler de dahil olmak üzere ecrimisilalınmaz. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, Hazinenin mülkiyetinden
çıkmış bulunan veya amme hizmetine tahsis edilen taşınmaz mallar hakkında bumadde
uygulanmaz. İlgililerin,,daha önceki kadastrosu yapılan yerlerdebu maddeye
dayanan talep ve dava hakkı, bu Kanunun yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren 2
yıl geçmekle düşer." B. İLGİLİ YASA KURALI : 3402 sayılı Yasa'nın konuyla ilgili kuralı da şudur. "Kadastro tutanaklarının kesinleşmesi ve hak düşürücü süre: Madde12.- 30 günlük ilan süresi geçtikten sonra, dava açılmayan
kadastro tutanaklarına ait sınırlandırma ve tespitler kesinleşir. Kadastro müdürü tarafından onaylanarak kesinleşen tutanaklar ile
kadastro mahkemesinin kesinleşmiş kararı; kesinleşme tarihleri tescil tarihi
olarak gösterilmek suretiyle en geç 3 ay içinde tapu kütüklerine kaydedilir. Bu tutanaklarda belirtilen haklara, sınırlandırma ve tespitlere
ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra,
kadastronunönceki hukukî sebeplere dayanarak itiraz olunamaz ve dava açılamaz. Kadastrosu tamamlanan çalışma alanı içerisinde kalan eski tapu
kayıtlan, işleme tabi kayıt niteliğini kaybederler. Bu kayıtlara dayanılarak
kadastro ve tapu sicil müdürlüklerinde işlem yapılamaz. Kesinleşmemiş tutanaklar herhangi bir nedenle tapuya tescil
edilmişse, iddia ve taşınmazın niteliğine bakılmaksızın, taşınmazı tescil
tarihinden itibaren 20 yıl müddetle malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduranlar
ile bunların akdi ve kanuni halefleri açılmış ve açılacak olan davalarda MedeniKanunun
tapuya itimat prensibinden yararlanırlar." C. DAYANILAN ANAYASA KURALLARI: İtiraz yoluna başvuran mahkemenin iptal istemini dayandırdığı
Anayasa kuralları da şunlardır: 1. "Madde 10.- Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiç bir aileye, zümreye ve sınıfa imtiyaz
tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 2. "Madde 14.- Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden
hiçbiri,Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk
Devletini ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, temel hak ve
hürriyetleri yok etmek, Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini
veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak
veya dil, ırk, din ve mezhep ayırım yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bir
kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzenini kurmak amacıyla
kullanılamazlar. Bu yasaklara aykırı hareket eden veya başkalarını, bu yolda teşvik
veya tahrik edenler hakkında uygulanacak müeyyideler, kanununla düzenlenir.
Anayasanın hiçbir hükmü, Anayasada yer alan hak ve hürriyetleri yok etmeye
yönelik bir faaliyette bulunma hakkını verir şekilde yorumlanamaz. 3. "Madde 35 (Üçüncü fıkra).- Mülkiyet hakkının kullanılması
toplum yararına aykırı olamaz." 4. "Madde 36 (Birinci fıkra).- Herkes, meşru vasıta ve
yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı
olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir." 5. "Madde 44.- Devlet toprağın verimli olarak işletilmesini
korumak ve geliştirmek, erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan veya
yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak amacıyla
gerekli tedbirleri alır. Kanun, bu amaçla, değişik tarım bölgeleri ve
çeşitlerine göre toprağın genişliğini tespit edebilir. Topraksız olan veya
yeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlanması, üretimin düşürülmesi,ormanların
küçülmesi ve diğer toprak ve yeraltı servetlerinin azalması sonucunu doğuramaz. Bu amaçla dağıtılan topraklar bölünemez, miras hükümleri dışında
başkalarına devredilemez ve ancak dağıtılan çiftçilerle mirasçıları tarafından
işletilebilir. Bu şartların kaybı halinde, dağıtılan toprağın Devletçe geri
alınmasına ilişkin esaslar kanunla düzenlenir." IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Necdet
DARICIOĞLU, Yekta Güngör ÖZDEN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Mehmet ÇINARLI, Mustafa
GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL,Ahmet N. SEZER, Erol CANSEL, Lemi ÖZATAKAN
ile Yavuz NAZAROĞLU'nun katılmalarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında; ilk
inceleme raporu, başvuru kararı ve ekleri, iptali istenilen Yasa kuralıyla
dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve ilgili öteki yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Dava konusu taşınmaz için 14.11.1959 da düzenlenen tapulama
tutanağının kesinleşmesinden önce Valiliğin 1.12.1960 günlü oluruyla dağıtım
işleminin tamamlandığı, tapulama tutanağının 7.7.1962 de kesinleşmesi üzerine9.7.1962de
Hazine adına tapuya tescil edildiği, davacı adına tescilin ise6.8.1962 de
yapıldığı saptanmıştır. Davacı, dava konusu taşınmaz kendisine, tapulama tutanağının
düzenlenmesinden sonra iskân suretiyle verildiğine göre davada kadastro
işleminden önceki hukuksal nedene dayanamayacağından hakkında 766 sayılı
Tapulama Yasası'nın 31. ve onun yerine geçen 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın
12. maddesindeki on yıllık hak düşümü süresi uygulanamaz. Davacıya, 6.8.1962 günlü, 50 sıra no.lu tapunun tapulamadan sonra
kesinleşen idarî kararla verildiği gözetilirse, dava hakkını yitirmiş kişilerin
tamamlanmamış iskân işlemlerine dayanarak açacakları davada uygulanacak 46.
maddenin son fıkrasındaki ikiyıllık süreden de yararlanması söz konusu olamaz.
Bu hükmün uygulanması için on yıllık sürenin geçmemiş olması gerekir. Bu
durumda, iptali istenilen fıkra hükmü, davada uygulanacak kural niteliğinde
değildir. Bir mahkemenin Anayasa'ya aykırı görerek iptali istemiyle Anayasa
Mahkemesi'ne götüreceği yasa kuralının bakmakta olduğu davada uygulanacak kural
olması, Anayasa'nın 153. maddesinin birinci ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun"-un 28. maddesinin birinci
fıkrasının gereğidir. Bu zorunluluğa aykırı başvuruların kabulü olanaksızdır.
Bakmakta olduğu davada uygulanması söz konusu olmayan bir kuralın iptalini istemeye
mahkemeler yetkili değildir. İtiraz yoluna başvuran yerel mahkemenin istemi bu nedenle
reddedilmelidir. V-SONUÇ: İtiraz konusu kural davada uygulanma durumunda bulunmadığından
başvuran Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle istemin REDDİNE, 28.6.1990gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Necdet
  DARICIOĞLU Başkanvekili Yekta
  Güngör ÖZDEN Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Üye Mehmet
  ÇINARLI Üye Mustafa
  GÖNÜL Üye Mustafa
  ŞAHİN Üye İhsan
  PEKEL Üye Ahmet
  N. SEZER Üye Erol
  CANSEL Üye Lemi
  ÖZATAKAN Üye Yavuz
  NAZAROĞLU