ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2017/93 Karar Sayısı : 2017/69 Karar Tarihi: 15.3.2017 R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ortaca 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) İTİRAZIN KONUSU: 4.6.2016 tarihli ve 6719
sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun’un; A- 21. maddesiyle 14.3.2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik
Piyasası Kanunu’nun 17. maddesinin; 1 - Değiştirilen (1), (3) ve (4) numaralı fıkralarının, 2 - (6) numaralı fıkrasının değiştirilen (a), (ç), (d) ve (f)
bentlerinin, 3 - Eklenen (10) numaralı fıkrasının, B - 26. maddesiyle 6446 sayılı Kanun’a eklenen geçici 19. ve geçici
20. maddelerin, Anayasa’nın 2., 13., 36. ve 125. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Davacı tarafından elektrik faturası kapsamında kendisinden
tahsil edilen kayıp-kaçak bedeli ve bu bedele yansıtılan KDV tutarının tazmini
talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu
iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ 1- Kanun’un 6719 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle değiştirilen ve
itiraz konusu kuralları da içeren 17. maddesi şöyledir: “MADDE 17- (1) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Bu Kanun kapsamında
düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel
kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu
faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır
ve onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı
tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen
revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan
tarifeleri uygulamakla yükümlüdür. (2) Lisans sahibinin, her yıl uygulayacağı tarifelerde yapacağı
aylık enflasyon değişimi ve lisansında belirtilen diğer hususlarla ilgili
ayarlamalar Kurul tarafından onaylanır. Onaylanan tarifeler kapsamında
belirlenen fiyat formülleri mevzuatta belirtilen koşullarda tadil edilebilir. (3) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Onaylanan tarifeler içinde,
söz konusu tüzel kişinin tarife konusu faaliyetine ilişkin tüm maliyet ve
hizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan
hiçbir unsur yer alamaz. İletim ek ücreti bu hükmün istisnasını oluşturur. (4) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) İlgili faaliyete ilişkin tüm
maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve
şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir
gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi
birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul
ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Kurul tarafından
tüketici özelliklerine göre abone grupları belirlenebilir. Kurulca düzenlemeye
tabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak
üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere
yansıtılır. (5) Tarife onayı gerektiren bir lisansın verilmesi ile birlikte,
içinde bulunulan yıla ait tarife de Kurulca incelenerek onaylanır. (6) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır: a) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Bağlantı tarifeleri: Bağlantı
tarifeleri, ilgili bağlantı anlaşmasına dâhil edilecek olan bir dağıtım
sistemine bağlantı için eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması esasına dayalı
fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Bağlantı tarifeleri, şebeke yatırım
maliyetlerini kapsamaz; bağlantı yapan kişinin iç tesisatının dağıtım
şebekesine bağlanması için inşa edilen bağlantı hattı kapsamında katlanılan
masraflar ile sınırlıdır. Bağlantı hattının tüketici tarafından tesis edilmesi
hâlinde, bağlantı hattı işletme ve bakım sorumluluğu karşılığı dağıtım
şirketine devredilir, bu tüketicilerden bağlantı bedeli alınmaz. b) İletim tarifesi: TEİAŞ tarafından hazırlanacak olan iletim
tarifesi; üretilen, ithal veya ihraç edilen elektrik enerjisinin iletim sistemi
üzerinden naklinden yararlanan tüm kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım
gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. TEİAŞ’ın
yapacağı şebeke yatırımları ve iletim ek ücretleri iletim tarifesinde yer alır. c) Toptan satış tarifesi: Kurumun belirleyeceği usul ve esaslar
kapsamında, elektrik toptan satış fiyatları taraflarca serbestçe belirlenir.
Dağıtım şirketlerinin teknik ve teknik olmayan kayıpları ile genel aydınlatma
kapsamında temin edeceği elektrik enerjisi ile tarifesi düzenlemeye tabi
tüketicilere yapılacak elektrik enerjisi satışı için TETAŞ’tan tedarik edilecek
elektrik enerjisinin toptan satış tarifesi TETAŞ’ın mali yükümlülüklerini
yerine getirebilme kapasitesi dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir. ç) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Dağıtım tarifeleri: Dağıtım
şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik
enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel
kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere
ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtım
sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan
kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif
enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet
ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. Dağıtım şirketlerinin
tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef
oranlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafından
belirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik
olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve
tüketicilere yansıtılır. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef
oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer
alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından
düzenlenir. d) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Perakende satış tarifeleri:
Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflar
arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları
içerir. Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacak
perakende satış tarifeleri, görevli tedarik şirketi tarafından önerilir ve
Kurul tarafından incelenerek onaylanır. Tedarik lisansı sahibi şirketin
lisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tipte
tarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülükler yer
alabilir ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından düzenlenir. Perakende satış
tarifeleri, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti,
perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi
kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. e) Piyasa işletim tarifesi: EPİAŞ’ın faaliyetlerini sürdürmesi
için gereken gelir ihtiyacının karşılanabilmesi ve mali sürdürülebilirlik
esasına göre hazırlanır. f) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Son kaynak tedarik tarifesi:
Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde elektrik enerjisini, son kaynak
tedarikçisi olarak yetkilendirilen tedarik lisansı sahibi şirket dışında bir
tedarikçiden temin etmeyen tüketicilerin rekabetçi piyasaya geçmesini teşvik
edecek ve son kaynak tedarikçisinin makul kâr etmesine imkân verecek düzeyde,
yürürlükteki perakende satış tarifeleri ile piyasa fiyatları dikkate alınarak
hazırlanır. Ancak, bu sınırlamalarla bağlı olmaksızın; Kurulca sosyal ve
ekonomik durumlar gözetilerek belirlenecek bir miktarın altında elektrik
enerjisi tüketen tüketiciler için ayrı tarife yapılabilir. Son kaynak tedarik
yükümlülüğü kapsamında uygulanması öngörülen tarifeler tedarik lisansı
sahiplerince ayrıca teklif edilir. Son kaynak tedarik tarifesi, aktif enerji
maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet
maliyeti gibi son kaynak tedariği kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri
karşılayacak bedellerden oluşur. (7) Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olarak
tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde,
sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ile
usul ve esasları ilgili bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile
belirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir. (8) Elektrik enerjisinin kalitesizliğinden veya kesintilerinden
kaynaklanan zarar ve hasarların ilgililerinden tazminine ilişkin usul ve
esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. (9) İletim veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından
yapılacak altyapı çalışmaları, altyapı kazı ruhsat harcına tabi değildir.
Ruhsat başvuruları dâhil olmak üzere altyapı çalışmalarında teminat sunulması
koşulu aranmaz. Altyapı çalışmaları nedeniyle doğacak zemin tahrip bedellerinin
belirlenmesine esas birim fiyatlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan
birim fiyatları aşamaz. İletim ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerce
yapılan altyapı kazı ruhsat başvuruları ilgili kamu tüzel kişilerince
ivedilikle sonuçlandırılır. (10) (Ek: 4/6/2016-6719/21 md.) Kurum tarafından gelir ve tarife
düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda
ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu
bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile
sınırlıdır. ” 2- Kanun’a 6719 sayılı Kanun’un 26. maddesiyle eklenen itiraz konusu
geçici 19. ve geçici 20. maddeleri şöyledir: “GEÇİCİ MADDE 19- (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen
düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan
mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan
hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” “GEÇİCİ MADDE 20- (1) Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk
ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak
bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve
başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır.” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODAL
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un  “ Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ”
başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak
başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında,
bir davaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun
hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak
Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; aynı fıkranın (a) bendinde
de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı
olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” söz konusu
belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık
bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının,
Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle
reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında,
Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi
maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 4. İçtüzüğün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde
de, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin
bulunduğunun tespit edilmesi halinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında
ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuran
mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı
belirtilmiştir. 5. Başvurunun incelemesinden, itiraz yoluna başvuran Mahkeme
tarafından, başvuru kararında itiraz konusu kuralların her birinin Anayasa'nın
2., 13., 36. ve 125. maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği gibi gerekçeli başvuru kararının
aslının da gönderilmediği anlaşılmıştır. 6. Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun,
aynı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III- HÜKÜM 4.6.2016 tarihli ve 6719 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A- 21. maddesiyle 14.3.2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik
Piyasası Kanunu’nun 17. maddesinin; 1- Değiştirilen (1), (3) ve (4) numaralı fıkralarının, 2- (6) numaralı fıkrasının değiştirilen (a), (ç), (d) ve (f)
bentlerinin, 3- Eklenen (10) numaralı fıkrasının, B- 26. maddesiyle 6446 sayılı Kanun’a eklenen geçici 19. ve
geçici 20. maddelerinin, iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun,
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 15.3.2017 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ