ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2022/36 Karar Sayısı : 2023/84 Karar Tarihi : 4/5/2023 R.G. Tarih - Sayı : 29/9/2023
- 32324 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
133 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) ve (II) Sayılı
Cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesinin Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile
2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ
İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALI Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep
edilen 1. maddesi şöyledir: “ MADDE 1- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar
ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin eki (I) ve (II) sayılı Cetvellerin ilgili bölümüne eklenmiştir. ” (1) SAYILI LİSTE KURUMU : ADALET
BAKANLIĞI TEŞKİLATI: TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH İcra Başmüdürü 1 60 GİH İcra Başmüdürü 2 60 GİH İcra Başmüdürü 3 60 GİH İcra Başmüdürü 4 60 GİH İcra Başmüdürü 5 80 GİH İcra Müdür Yardımcısı 3 20 GİH İcra Müdür Yardımcısı 4 20 GİH İcra Müdür Yardımcısı 5 24 TOPLAM 384 KURUMU: ADALET
BAKANLIĞI TEŞKİLATI: TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN (MESLEK MENSUPLARI) ÜNVANI DERECESİ ADEDİ İcra Daireleri Başkanı l 16 İcra Daireleri Başkan Yardımcısı 1 32 TOPLAM 48 KURUMU: TİCARET
BAKANLIĞI TEŞKİLATI: MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Genel Müdür Yardımcısı 1 2 GİH Daire Başkanı 1 2 GİH Ticaret Müfettiş Yardımcısı 9 250 GİH Ticaret Uzman Yardımcısı 9 150 SH Psikolog 8 6 TOPLAM 410 KURUMU: TİCARET
BAKANLIĞI TEŞKİLATI: TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Tüketici Hakem Heyeti Raportörü 9 60 TOPLAM 60 KURUMU: TİCARET
BAKANLIĞI TEŞKİLATI: DÖNER
SERMAYE İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Memur 9 30 TOPLAM 30 KURUMU: STRATEJİ
VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI: MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Daire Başkanı 1 3 GİH Strateji ve Bütçe Uzmanı 3 20 GİH Strateji ve Bütçe Uzmanı 4 27 TOPLAM 50 KURUMU: TÜRKİYE
ADALET AKADEMİSİ TEŞKİLATI: MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN (MESLEK MENSUPLARI) ÜNVANI DERECESİ ADEDİ Tetkik Hâkimi l 3 Tetkik Hâkimi 3 3 TOPLAM 6 KURUMU: HAKİMLER
VE SAVCILAR KURULU TEŞKİLATI: MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN (MESLEK MENSUPLARI) ÜNVANI DERECESİ ADEDİ Kurul Müfettişi 3 20 Kurul Müfettişi 4 23 Tetkik Hâkimi 1 13 Tetkik Hâkimi 2 13 Tetkik Hâkimi 3 14 TOPLAM 83 KURUMU: ORMAN
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLATI: TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI ÜNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Bölge Müdürü 1 2 GİH Bölge Müdür Yardımcısı 1 6 GİH Şube Müdürü 1 26 GİH İşletme Müdürü 1 1 GİH İşletme Müdür Yardımcısı 1 2 TH Başmühendis 1 2 TOPLAM 39 II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN,
Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,
Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Kenan
YAŞAR’ın katılımlarıyla 21/4/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü
durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi
ve Yargısal Denetimi 3. Anayasa Mahkemesi
CBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha
önceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde
öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci ila
dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun
ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine
ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer
alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan
siyasi haklar ve ödevlerle ilgili olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla
düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin
olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit
edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk
denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31,
K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155,
K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). B. CBK’nın 1.
Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2)
Numaralı CBK’nın Eki (I) ve (II) Sayılı Cetvellerin İlgili Bölümlerine
Eklenmesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 4. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü içinde
yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin
kadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği,
münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarma
yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız,
esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumun
yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile
kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın
Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. CBK’nın 1.
Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de
Yer Alan Adalet Bakanlığı, Ticaret
Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye Adalet Akademisi ve Orman
Genel Müdürlüğüne İlişkin Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki
(I) ve (II) Sayılı Cetvellerin İlgili Bölümlerine Eklenmesi i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 5. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de
aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki
kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu
husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 6. Kural Adalet Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve
Bütçe Başkanlığı, Türkiye Adalet Akademisi ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin olarak bir kısım kadroların
ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I)
ve (II) sayılı Cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir. 7. Anayasa
Mahkemesi bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel
kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı
kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin
CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup
olmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda
söz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili
düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir
yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,
§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,
30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,
K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9,10). 8. Adalet Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığına,
Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum olan Strateji ve Bütçe Başkanlığına, CBK’yla
kurulmuş kamu tüzel kişileri olan Türkiye Adalet Akademisi ile Orman Genel
Müdürlüğüne kadro ihdas edilmesini öngören dolayısıyla anılan Kurumların
teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden,
belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 9. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 10. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz. ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş
bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 11. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça
düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 12. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki
HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 13. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 14. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 15. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır. 16. Kuralla Adalet Bakanlığı ve Orman Genel Müdürlüğünün
taşra, Ticaret Bakanlığının merkez, taşra ve döner sermaye, Strateji ve Bütçe
Başkanlığı ile Türkiye Adalet Akademisinin merkez teşkilatlarında yer alan
kadrolar ihdas edilmiştir. İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve
anlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik
ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır. 17. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. b. CBK’nın 1.
Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de
Yer Alan Hâkimler ve Savcılar Kuruluna İlişkin Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (II) Sayılı Cetvel’in İlgili
Bölümüne Eklenmesi 18. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın
Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki
inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 19. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK/Kurul) kurulması,
teşkilatı, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esasları 11/12/2010 tarihli
ve 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu’nda düzenlenmiştir. 6087
sayılı Kanun’un “ Kuruluş ve Kurulun bağımsızlığı ” başlıklı 3. maddesinin
(6) numaralı fıkrasında Kurulun; görevlerini yerine getirirken ve yetkilerini
kullanırken bağımsız olduğu, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin Kurula
emir ve talimat veremeyeceği; (7) numaralı fıkrasında ise Kurulun mahkemelerin
bağımsızlığı ile hâkimlik ve savcılık teminatı esaslarını gözeterek adalet,
tarafsızlık, doğruluk ve dürüstlük, tutarlılık, eşitlik, ehliyet ve liyakat
ilkeleri çerçevesinde görev yapacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. 20. Anılan Kanun’un 12. maddesinde Kurulda yeteri kadar
tetkik hâkimi bulunacağı, tetkik hâkimliğine hâkimlik ve savcılık mesleğinde
fiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstün başarısı ile Kurul hizmetlerinde
yararlı olacağı anlaşılmış bulunanlar arasından muvafakatleri alınarak Genel
Kurul tarafından, geçici veya sürekli çalıştırılmak üzere atama yapılacağı
belirtilmiş; 15. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise Kurul müfettişliğine
hâkimlik ve savcılık mesleğinde fiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstün
başarısı ile Kurul müfettişliği hizmetinde yararlı olacağı anlaşılmış
bulunanlar arasından muvafakatleri alınarak Genel Kurul tarafından atama
yapılacağı hükme bağlanmıştır. 21. Kural HSK’nın merkez teşkilatı için Kurul müfettişi
ve tetkik hâkimi kadrolarının ihdas edilmesini ve bu kadroların (2) numaralı
CBK’nın eki (II) Sayılı Cetvel’in HSK bölümüne eklenmesini öngörmektedir. 22. Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesinde CBK ile düzenleme
yapılabilecek konular yürütme yetkisine ilişkin hususlarla sınırlandırılmıştır.
Bu çerçevede yürütme yetkisi dışında kalan bir konuyla ilgili olarak CBK ile
düzenleme yapılması Anayasa gereği mümkün değildir (AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 20 ) . 23. Bu itibarla Kurul
müfettişi ve tetkik hâkimi kadrolarının ihdasıyla ilgili düzenlemelerin CBK ile
yapılıp yapılamayacağının söylenebilmesi için öncelikle anılan kadroların
ihdasının yürütme yetkisine ilişkin olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. 24. Anayasa’nın Üçüncü Kısmı’nın “Yargı” başlıklı
Üçüncü Bölümü’nde yer alan 159. maddesinde HSK’nın mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına
göre kurulacağı ve görev yapacağı belirtilmiştir. HSK'nın mahkemelerin
bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre çalışması HSK üyelerine
tanınan bir ayrıcalık olmayıp HSK'nın hakkında işlem tesis etmekle yetkili
olduğu hâkim ve savcıların “mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı” esaslarına göre çalışmasının zorunlu ve doğal bir sonucudur (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2014/57,
K.2014/81, 10/4/2014) . 25. Bu bağlamda HSK'nın idari bir kurul olmasına rağmen hâkim ve savcıları
mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci
sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında
karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapma,
bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki
Adalet Bakanlığının tekliflerini karara bağlama konularında görevli ve yetkili
olmasının gözetilerek merkezî idare ile aralarında hiyerarşik bir ilişkinin
öngörülmemesinin ve HSK’ya Anayasa'nın “Yürütme” bölümünün “İdare” başlıklı
kısmında değil; “Yargı” başlıklı bölümünde yer verilmiş olmasının
da anayasa koyucunun bilinçli bir tercihi
olduğu anlaşılmaktadır (benzer yöndeki
değerlendirme için bkz. AYM, E.2014/57, K.2014/81, 10/4/2014) . 26. Öte yandan Anayasa'nın 159. maddesinde HSK'nın
mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev yapacağının
belirtilmesiyle yetinilmemiş, aynı zamanda mahkemelerin bağımsızlığı ve
hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulacağı da ifade edilmiştir. Kurulma
teşkilatlanmayı da kapsadığından Kurulda görev yapacak hâkimlik ve savcılık
mesleği mensuplarının kadrolarına ilişkin düzenlemelerin mahkemelerin
bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esasları uyarınca yapılması gerekmektedir. 27. Bu itibarla Anayasa’nın HSK’nın kuruluş, görev ve
yetkileri ile işleyişine ilişkin hüküm ve ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde hâkimlik ve savcılık
mesleğine mensup olup da HSK’da görev yapan kişilerin yargı yetkisini kullanan
kamu görevlilerinden olduğunun kabulü gerekir. 28. Yargı yetkisini kullanan kamu görevlilerinin
kadrolarının ihdası ve iptali hususu yargı yetkisinin kullanılmasını doğrudan
etkileyebildiğinden bunun yalnızca yürütme yetkisine ilişkin bir konu olduğu
söylenemez. Dolayısıyla bu konunun CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. 29. Bu itibarla HSK’nın; yargı yetkisini kullanan kamu
görevlilerinden olan Kurul müfettişi ve tetkik hâkimi kadrolarının ihdasını
öngören kuralda Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesine aykırı şekilde düzenleme
yapıldığı anlaşılmıştır. 30. Açıklanan
nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci
cümlesine aykırıdır. İptali gerekir. Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
birinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın
ikinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmesine gerek
görülmemiştir. Kural konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesine aykırı görülerek iptal
edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 31. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “ Kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. ” denilmekte, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural
tekrarlanarak Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı
günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek
üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 32. (91) numaralı CBK’nın 1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan Hâkimler ve Savcılar
Kuruluna ilişkin kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (II) Sayılı
Cetvel’in ilgili bölümüne eklenmesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak
hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal
kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla Türkiye
Büyük Millet Meclisi tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın
153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3)
numaralı fıkrası gereğince bu eklemeye yönelik iptal hükmünün kararın Resmî
Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun
görülmüştür. V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 33. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralın
uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararın doğabileceği
belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan; A. Adalet
Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye Adalet
Akademisi ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin kadroların ihdas edilerek
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) ve (II) Sayılı
Cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesine yönelik iptal talebi 4/5/2023
tarihli ve E.2022/36, K.2023/84 sayılı kararla reddedildiğinden, bu eklemelere
ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE, B. Hâkimler ve
Savcılar Kuruluna ilişkin kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (II)
Sayılı Cetvel’in ilgili bölümüne eklenmesine yönelik iptal hükmünün yürürlüğe
girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu eklemeye ilişkin yürürlüğün durdurulması
talebinin REDDİNE, 4/5/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI. HÜKÜM 4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan; A. Adalet
Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye Adalet
Akademisi ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin kadroların ihdas edilerek
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) ve (II) Sayılı
Cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesinin; 1. K onu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin
KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İ çeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE, B. Hâkimler ve
Savcılar Kuruluna ilişkin kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (II)
Sayılı Cetvel’in ilgili bölümüne eklenmesinin konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrası ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE , 4/5/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (91) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin (CBK) 1. maddesinin Hâkimler ve Savcılar Kurulu dışındaki kurum
ve kuruluşlar yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. 2. Dava konusu kuralla, ekli (I) sayılı listede yer alan
kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) ve (II) sayılı cetvellerin
ilgili bölümüne eklenmesi öngörülmektedir. 3. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına
ilişkin muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında
kadro ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta
mülkiyet hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve
münhasıran kanunla öngörülen bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.
Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil
eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi , §§
14-36). 4. Aynı gerekçelerle, dava konusu kuralın da konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun
red yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu düşüncesiyle
karara katılmıyorum . Üye Engin
  YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (91) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 1.
maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar
verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât
yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın
106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddenin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha önce
kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın 104.
maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. CBK’nın 1. maddesinde, ekli (1) sayılı listedeki
kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın
eki (I) ve (II) sayılı Cetvellerin ilgili bölümlerine eklendiği hükme
bağlanmıştır. Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020
tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,
K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021
tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,
K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha önceki
karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklama
için ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020
tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)
bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedinci
fıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla
düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesine
göre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
birinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği
düşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 04/02/2022 tarih ve (91) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 1. maddesinin Ekli 1 sayılı listesinin Hakimler ve Savcılar
Kuruluna ilişkin kısmı dışındaki diğer kurumlar yönünden de konu bakımından
yetki yönü ile Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olduğu
için iptali gerektiği kanaatindeyim. Bu konudaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelerim daha önce
Mahkememizin vermiş olduğu E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardaki
karşıoyumun ilk yirmi paragrafındaki gerekçelerle aynı niteliktedir. Bu
gerekçelerle (91) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin dava konusu 1.
maddesinin Hakimler ve Savcılar Kuruluna ilişkin kısmı dışındaki diğer kurumlar
yönünden de konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğu için iptali
gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına
katılmamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 1. maddesiyle ilgili, gerçekleştirilen Anayasa'ya uygunluk
denetiminde ulaştığı kanaate katılmamaktayım. 2. Kural Adalet Bakanlığına, Ticaret Bakanlığına, Strateji ve Bütçe
Başkanlığına, Türkiye Adalet Akademisine ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin
kadroların ihdasını düzenlenmiştir. 3. Mahkememiz çoğunluğu kadro ihdası ve iptaline
ilişkin düzenleme ile ilgili söz konusu kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği ve konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına karar vermiştir. 4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi
niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkin
düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır. 5. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesine aykırıdır. 6. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım. Üye Kenan YAŞAR