ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/59 Karar Sayısı  :  2018/60 Karar Tarihi :  31/5/2018 R.G. Tarih- Sayı :  30/6/2018
– 30464 (Mükerrer) İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
123 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 13/2/2018
tarihli ve 7098 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair
Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun, Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6., 7.,
8., 9., 11., 15., 121. ve 130. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
tespitine, B. Yok hükmünde olduğunun kabul edilmemesi hâlinde şekil
bakımından Anayasa’ya aykırılığı nedeniyle iptaline, karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali talep edilen 7098 sayılı Kanun şöyledir: “OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA BAZI TEDBİRLER ALINMASI HAKKINDA KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAMENİN DEĞİŞTİRİLEREK KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN Kanun No. 7098 Kabul
Tarihi: 13/2/2018 Kamu personeline ilişkin tedbirler MADDE 1- (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı
olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir
işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir
tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis
edilir. (2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin,
mahkûmiyet kararı aranmaksızın rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler
görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde
istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler;
bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon,
yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de
sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin
belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu
konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir. Bu
kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Bu
kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport birimine derhal
bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerince pasaportlar
iptal edilir. (3) Birinci fıkra kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar, varsa
uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar,
kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan,
sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar. İade hükümleri MADDE 2- (1) Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili
kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. (2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada
belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun
hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış
sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün
içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve
başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları
tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu
kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat
talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden
çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim
durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara
atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili
bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür. (3) Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde
kararnameler gereği öğrencilikle ilişikleri kesilmiş olanlardan bu Kanun
Hükmünde Kararnameye ekli (3) sayılı listede yer alanlar, ilgili kanun hükmünde
kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. İlgili kanun
hükmünde kararname hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla
birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden itibaren ortadan
kalkmış sayılır. (4) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili kanun
hükmünde kararnamenin eki listenin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. İlgili
kanun hükmünde kararname hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve
sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden
geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Bu fıkraya ilişkin işlemler ilgili
bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür. Rütbesi alınan Türk Silahlı Kuvvetleri personeli MADDE 3- (1) Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekliye sevk
edilen, kendi isteğiyle emekli olan, istifa eden veya başka bir sebeple
ayrılanlardan, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli
güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya
gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen
ve ekli (5) sayılı listede yer alanların rütbeleri alınır ve emekli kimlikleri
iptal edilir. Bu kişiler kamu görevine yeniden kabul edilmezler, doğrudan veya
dolaylı görevlendirilemezler. Ayrıca bunlar uhdelerinde taşımış oldukları
mesleki unvanları ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan ve sıfatlarına bağlı
olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar. Bu kişilerin uhdelerinde bulunan her
türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye
kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silah
ruhsatları, pilot lisansları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve ilgili
pasaport birimlerince pasaportları iptal edilir. Bu kişiler özel güvenlik
şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler MADDE 4- (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olan ve ekli (6)
sayılı listede yer alan kurum ve kuruluşlar kapatılmıştır. (2) Birinci fıkra kapsamında kapatılan kurum ve
kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü malvarlığı, alacak ve
haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara
ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz
yükünden ari olarak tescil edilir. Bunların her türlü borçlarından dolayı
hiçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devre ilişkin işlemler
ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle Maliye Bakanlığı
tarafından yerine getirilir. EK MADDE 1- (1) 6/2/2018 tarihli ve 7081 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10 uncu maddesiyle, a) 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına ikinci cümlesinden
sonra gelmek üzere eklenen cümle, b) 6749 sayılı Kanunun 5 inci maddesine eklenen fıkra, c) 9/11/2016 tarihli ve 6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına “Olağanüstü
halin” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ibare ve “mahkemelerce”
ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ibare ile aynı maddeye eklenen fıkra, yürürlükten kaldırılmıştır. (2) 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair
Kanunun 17 nci maddesiyle 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 19 uncu maddesine eklenen fıkra
yürürlükten kaldırılmıştır. (3) 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesi
Hakkında Kanunun 10 uncu maddesiyle; a) 6749 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına ilk
cümlesinden sonra gelmek üzere eklenen cümle, b) 6749 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına “silah
ruhsatları” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ibare, c) 6749 sayılı Kanunun 7 nci maddesine eklenen fıkra, ç) 6749 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen
cümle, d) 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine
Dair Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasına “silah ruhsatları” ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ibare, e) 6756 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasına “silah
ruhsatları” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ibare, f) 6756 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine eklenen fıkra, g) 6756 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin ikinci fıkrasına
eklenen cümle, yürürlükten kaldırılmıştır. (4) 6756 sayılı Kanunun 107 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. “MADDE 107- (1) 106 ncı madde uyarınca Komisyonlar tarafından
tespit edilen personelin Türk Silahlı Kuvvetleri, Sağlık Bilimleri
Üniversitesi, diğer yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı ve bağlı
kuruluşlarına devrine ilişkin usul ve esaslar ile devre ilişkin diğer hususları
belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. (2) Devredilen personelin atanacağı kadrolar, başka bir işleme
gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 78
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki
cetvellerin ilgili kurumlara ait bölümlerine eklenmiş sayılır. (3)  Devredilen personelden; a) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre alanlara,
devredilmeden önce en son ayda kadrolarına bağlı olarak yapılan aylık gösterge,
ek gösterge, kıdem aylığı, taban aylığı, zam, tazminat ve ek ödeme veya sağlık
hizmetleri tazminatı ödemeleri toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer
olarak esas alınır); devir sonrası atandıkları yeni kadrolarına bağlı olarak
yapılan aylık gösterge, ek gösterge, kıdem aylığı, taban aylığı, zam, tazminat
ödemeleri ile döner sermayeden yapılan ek ödemenin toplam net tutarından fazla
olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi
tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. b) Aylıklarını 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre
alanlara, devir sonrası atandıkları yeni kadrolarında ödenen döner sermaye ek
ödemesi net tutarının, devir tarihi itibarıyla eski kadrolarına bağlı olarak
hesaplanan sağlık hizmetleri tazminatı net tutarından (bu tutar sabit bir değer
olarak esas alınır) az olması halinde, aradaki fark herhangi bir vergi ve
kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca tazminat olarak ödenir. c) Aylıklarını 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanununa göre alanlara, aylık ve mali hakları (ek ödeme veya sağlık hizmetleri
tazminatı dahil), rütbe ve kıdemleri ile devredildiği tarihteki aylık ve mali
hak unsurları (tayın bedeli ve fiilen çalışma karşılığı yapılan ödemeler hariç)
esas alınarak aynı şekilde ödenir. Bu şekilde almakta oldukları aylık ve mali
hakları toplam net tutarının, devir sonrası yeni kadrolarına bağlı olarak
alabilecekleri aylık ve mali hakları toplamı ile atanmış oldukları yeni kadro
unvanı esas alınmak suretiyle hesaplanan döner sermaye ek ödemesi toplamının
net tutarından az olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve
kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca tazminat olarak ödenir. Bunların,
subaylarda kıdemli albay, astsubaylarda ise iki kademeli kıdemli başçavuş
rütbesini geçmemek ve general ve amiraller bulundukları rütbede kalmak üzere
rütbe, terfi ve kıdemlilik işlemleri ile yaş haddi ve kadrosuzluk tazminatı da
dahil emeklilik işlemleri, görev yaptıkları kurum tarafından 926 sayılı Kanun
hükümlerine göre yapılır. Ancak bunlar, istekleri halinde atanmış oldukları
kadronun mali ve sosyal haklarından yararlanmak kaydıyla memurlar için
belirlenen yaş haddine kadar çalışmaya devam edebilirler. Bu bent kapsamında
bulunan personel hakkında 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Kanunun ek 3 üncü
maddesi ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi
uygulanmaz. Devredilen personele 926 sayılı Kanunun ek 17 nci maddesinin (Ç)
fıkrası uyarınca yapılacak sağlık hizmetleri tazminatı ödemelerine ilişkin esas
ve usulleri belirlemeye, anılan fıkrada belirtilen hükümler çerçevesinde Maliye
Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığı yetkilidir. ç) Sözleşmeli olarak görev yapanlar, ilgili mevzuat hükümleri
çerçevesinde aynı şekilde sözleşmeli olarak görev yapmaya ve ücret almaya devam
ederler. d) 13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde
İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanuna göre
çalışmakta olanlar anılan Kanun hükümleri çerçevesinde muvazzaf subaylığa ve
muvazzaf astsubaylığa geçirilmiş sayılır ve bu maddedeki muvazzaf subay ve
muvazzaf astsubaylarla ilgili hükümlere tabi olurlar. (4) Devredilen personel ve bunların emeklileri, Türk Silahlı
Kuvvetleri ile Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarına bağlı sosyal
tesislerden ve varsa silah taşıma ve bulundurma hakkından emsali rütbedeki
personel gibi yararlanır. Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) üyesi olanların bu
üyelikleri üçüncü fıkra hükümlerine tabi oldukları sürece, fiili hizmet süresi
zammından yararlananların bu hakları ise üçüncü fıkranın (c) bendi hükümleri
çerçevesinde 926 sayılı Kanuna göre aylık aldıkları sürece devir tarihindeki
hükümler esas alınmak suretiyle devam eder. (5) Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri, ilgililer bu madde
uyarınca devredildikleri kurumların kadrolarında kaldıkları sürece uygulanır.
Ancak ilgili personelin Sağlık Bakanlığı ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi
arasındaki geçişleri kurum değişikliği sayılmaz. (6) Askeri sağlık teşkillerinin yönetildiği merkez veya bölge
teşkilatlarında görevli olup, sağlık teşkillerinin devri sebebiyle hizmetine
ihtiyaç kalmayan sağlık ve yardımcı sağlık personeli ile görev sürelerinin
bitiminde yurda dönen Girne Asker Hastanesinde görevli sağlık ve yardımcı
sağlık personeli de Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının müşterek
kararıyla devredilen personel kapsamına alınır. (7) Gülhane Askeri Tıp Akademisinde uzmanlık ve yan dal
uzmanlık eğitimi yapma hakkı kazanmış olup henüz uzmanlık eğitimine başlamamış
olanlardan ihtiyaç duyulan branşlardaki personel; kıta, kurum ve karargâhlarda
fiilen en az iki yıllık hizmeti tamamlamak kaydıyla Sağlık Bilimleri
Üniversitesinde Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına
tıpta uzmanlık ve yan dal uzmanlık eğitimi yapar. İhtiyaç duyulmayan
branşlardaki personel, devredilen personel kapsamında Sağlık Bilimleri
Üniversitesinde araştırma görevlisi kadrolarına atanır. Gülhane Askeri Tıp
Akademisinde lisansüstü eğitim yapmakta olan öğrenciler (yabancı öğrenciler
dahil) ile bu hakkı kazanmış olanlar eğitimlerine Üniversitede devam eder. (8) Devredilen personelden Türk Silahlı Kuvvetleri ile Sahil
Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarına karşı mecburi hizmeti bulunan
personel, bu hizmetlerini devredildikleri kurumlarda tamamlar. (9) Uluslararası askeri anlaşma ve protokoller kapsamında Gülhane
Askeri Tıp Akademisinde eğitim ve öğretim gören yabancı uyruklu personel ve
bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri ile yine aynı anlaşmalar kapsamında
yıllık kontenjan dahilinde ücretsiz tedavisi yapılan hastaların tedavi
giderleri ile misafir askeri personel ve öğrencilerin maaş, harçlık ve her
türlü giderleri Milli Savunma Bakanlığı bütçesinden karşılanır. (10) Savaş hali ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurtdışı görevleri
nedeniyle askeri sağlık teşkili kurulması ile buralarda görevlendirilecek
Sağlık Bakanlığı personeline ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı
ile Sağlık Bakanlığı arasında yapılacak protokollerle belirlenir. (11) Devredilen personele devir tarihinden sonra yapılması gereken
aylık veya ücret ödemeleri yeni kurumları tarafından yapılır ve bu ödemeler
hakkında kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.” (5) 6758 sayılı Kanunun 7082 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle
değişiklik yapılan 20 nci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Kayyımlık yetkisi Fona devredilen veya Fonun kayyım olarak
atandığı şirketleri ve ortaklık paylarını soruşturma ve kovuşturma süresince
yönetmek ve temsil etmek üzere atananlar veya görevlendirilenler ile 5271
sayılı Kanunun 128 inci maddesinin onuncu fıkrasına göre malvarlığı
değerlerinin yönetimi amacıyla atananlar ve bu kapsamda icra edilen iş ve
işlemler hakkında 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine
Dair Kanunun 37 nci ve 38 inci maddeleri uygulanır.” (6) 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında yer alan “kefaletten doğmaması” ibaresi “asıl borçlu ve
diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere
kefaletten doğmaması” şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkraya “(FETÖ/PDY’ne)”
ibaresinden sonra gelmek üzere “veya diğer terör örgütlerine” ibaresi
eklenmiş, aynı maddenin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş, altıncı fıkrasına “eğitim” ibaresinden sonra gelmek üzere
“ve sağlık” ibaresi ile maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “(5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine
ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar,
çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su
kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar
ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve
kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin
ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan
öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın
iade edilir.” “(8) Bu madde hükümleri 20/7/2016 tarihli ve
2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen
olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler
uyarınca gerçekleştirilen bütün kapatma işlemleri hakkında uygulanır.” (7) 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 77 nci maddesiyle 12/4/1991
tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin beşinci
fıkrasına eklenen cümle yürürlükten kaldırılmıştır. (8) 7072 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde yer
alan “Kanun Hükmünde Kararnamenin” ibaresinden sonra gelmek üzere “28 inci
maddesinin (B) fıkrasının üçüncü paragrafında yer alan “Başbakanca” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiş” ibaresi eklenmiş ve “28 inci
maddesine” ibaresi “ve aynı maddeye” şeklinde değiştirilmiştir. GEÇİCİ MADDE 1- (1) 20/7/2016 tarihli ve
2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen
olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan ve bu maddenin yayımı tarihi
itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilmiş olan kanun hükmünde
kararnamelerle doğrudan tesis edilen işlemler, ilgili kanun hükmünde
kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla hüküm ifade eder; Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvuruların süresi de ilgili kanun
hükmünde kararnamelerin yürürlüğe girdiği tarihe göre belirlenir. (2) Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan
ve bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul
edilmiş olan kanun hükmünde kararnamelerle doğrudan tesis edilen işlemlerle
ilgili olarak Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun görev ve yetkileri
ile Komisyon tarafından alınan kararların geçerliliği devam eder. Yürürlük MADDE 5- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme MADDE 6- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki
HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 28/3/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Volkan HAS
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu Kanun, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kanun’un Yok Hükmünde Olduğunun Tespiti Talebinin İncelenmesi 3. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu Kanun’un olağanüstü hâl
kanun hükmünde kararnamesinin (OHAL KHK’sı) onaylanmasından ibaret olduğu, OHAL
KHK’sı ile olağanüstü hâlle ilgisi olmayan, olağanüstü hâlin gerekli kılmadığı
konularda olağanüstü hâlin kapsamını ve süresini aşan düzenlemelerin
öngörüldüğü, yürürlükteki kanunlarda genel ve sürekli nitelikte değişiklikler
yapıldığı, olağanüstü hâl döneminde temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması
veya durdurulması hâllerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği hâlde OHAL KHK’sı
ile hükme bağlandığı, bu nedenlerle Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan
Bakanlar Kuruluna tanınan olağanüstü hâllerle ilgili ve sınırlı düzenleme yapma
yetkisinin aşıldığı ve yasama yetkisinin gasbedildiği, OHAL KHK’sında yer alan
hükümler ile ekli listelerin tamamının Bakanlar Kurulu üyelerince okunmadan ve
söz konusu düzenlemelerin hazırlanmasından önce imzalandığı, bu itibarla
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun iradesinin
oluşmadığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) öngördüğü otuz
günlük süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda
görüşülmemesi sebebiyle OHAL KHK’sının bu niteliğini yitirdiği, anılan süreden
sonra görüşülüp karara bağlanmasının ise niteliğini kaybetmiş olan OHAL
KHK’sını geçerli hâle getirmeyeceği, OHAL KHK’sının Meclis kararı ile
onaylanması gerekirken kanunla onaylanmasının yasama yetkisinin gaspı sonucunu
doğurduğu, dava konusu Kanun’da yer alan hükümlerin maddi anlamda kanun olmayıp
bireysel işlem niteliğinde olduğu, bu itibarla yürütme görev ve yetkisinin gasp
edildiği, bireysel işlemlerin kanun şeklinde düzenlemesi suretiyle söz konusu
işlemlerin yargı denetimi dışına çıkarılmanın amaçlandığı, Kanun’a ekli listelerde
yer alan bireylerin terör örgütü üyeliği sebebiyle kurumlarından ilişiklerinin
kesilmesinin ve tüzel kişilerin kapatılmasının hükme bağlanmasının yargısal
yetkinin yasama organı tarafından kullanılması sonucunu doğurduğu, hangi
oluşumların terör örgütü olarak nitelendirileceği konusunda Milli Güvenlik
Kuruluna yetki tanınmasıyla da yargı yetkisinin kullanımının yürütme organına
devredildiği, yüzlerce kişiden oluşan ekli listeler okunmadan ve
milletvekillerince görüşülmeden Kanun’un kabul edildiği, bu nedenle TBMM’nin
iradesinin oluştuğunu söylemenin mümkün olmadığı, yasama işlemleriyle çok
sayıda öğretim elemanının görevden uzaklaştırılmasının, öğretim elemanlarının
Yükseköğretim Kurulunun veya üniversitelerin yetkili organlarının dışında kalan
makamlarca her ne suretle olursa olsun görevlerinden uzaklaştırılmayacağını
öngören Anayasa’nın 130. maddesini açıkça ihlal ettiği, bu itibarla yürütmeye
ait yetkinin yasama organı tarafından gasbedildiği,  temel hak ve
özgürlüklerin Anayasa’nın 15. maddesine aykırı olarak sınırlandırıldığı veya
kullanımının durdurulduğu belirtilerek Kanun’un Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2.,
6., 7., 8., 9., 11., 15., 121. ve 130. maddelerine aykırı olduğu ve öncelikle
yokluğunun tespitine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 4. Anayasa’nın 87. maddesinde kanun koymak, değiştirmek ve
kaldırmak TBMM’nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 89. maddesinde de
Cumhurbaşkanının TBMM’ce kabul edilen kanunları onbeş gün içinde yayımlayacağı,
yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları ise bir daha görüşülmek üzere aynı
süre içinde TBMM’ye geri göndereceği belirtilmiştir. 5. Kanun tasarı ve tekliflerinin TBMM’de görüşülerek kabul
edilmesi, söz konusu tasarı veya teklifin kanunlaşması sonucunu doğurmakta; bir
başka deyişle TBMM’nin tasarı ve teklifin kabulü yönündeki iradesi, kanunun
varlık kazanması için gerekli ve yeterli bulunmaktadır. Cumhurbaşkanının bir
kanunu yayımlaması, TBMM’nin bu yöndeki kabulü ile vücut bulan kanuna yeniden
varlık sağlamadığı gibi bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermesi de
kanunun varlığını ortadan kaldırmamaktadır. Belirtilen nedenle Cumhurbaşkanının
kanunu yayımlama iradesi ve kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması, kanunun
aleniyet kazanması ve yürürlüğe girmesi bakımından önem taşımaktadır. 6. Bir normun yokluğu, hukuk dünyasında hiç doğmamış
olduğunun ifadesidir. Normun varlığı ise, o normun yürürlüğe girmesine ve
uygulanmasına bağlı bulunmamaktadır. Varlık , yürürlük ve uygulanma kavramları
birbirinden farklı olup varlık , bir normun hukuk âleminde vücut
bulmasını ifade etmektedir. Kanunlar bakımından yokluk, parlamento iradesinin
bulunmaması gibi durumlarda, başka bir ifadeyle bir normun varlığının zorunlu
koşulları bulunmadığı takdirde söz konusu olabilecektir. 7. Yokluktan farklı olan hukuka aykırılık hâli ise hukuk
âleminde var olan normun, hukukun öngördüğü usul ve esaslar çerçevesinde
çıkarılmaması anlamını taşımaktadır. Hukuka aykırılık hâli ne kadar ağır ve
açık olursa olsun bir normun hukuka aykırı olması, zorunlu koşullarının
bulunması suretiyle var olan o normun yokluğu sonucunu doğurmaz. Bu nedenle
kanunların veya kanun hükümlerinin Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında
incelenmesi gereken hususlarda Anayasa’ya aykırılığının tespiti, ilgili kanun
veya kanun hükümlerinin yokluğunu değil iptalini gerekli kılar. 8. Dava dilekçesinde Kanun’un Anayasa’ya aykırılığı yolunda
ileri sürülen hususlar ile Kanun’da yer alan düzenlemelerin niteliği, Kanun’un
varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden, söz konusu
kuralların Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında incelenmesini ve bu inceleme
neticesinde varılacak sonuca göre ilgili kuralın iptalini ya da iptal talebinin
reddini gerekli kılmaktadır. 9. Açıklanan nedenlerle Kanun’un yok hükmünde olduğunun
tespiti talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Kadir ÖZKAYA ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu sonuca
farklı gerekçeyle katılmışlardır. B. Kanun’un Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı Olduğu Gerekçesiyle
İptali Talebinin İncelenmesi 10. Dava dilekçesinde özetle; OHAL KHK’larının TBMM’de
görüşülmesi için İçtüzük’te öngörülen otuz günlük sürenin bitiminin ardından
dava konusu Kanun’a dayanak teşkil eden OHAL KHK’sının TBMM’ce kabul
edilmesinin eylemli İçtüzük değişikliği niteliğinde olduğu ve İçtüzük’ün
değiştirilmesine ilişkin Anayasa ve İçtüzük’te yer alan usul hükümlerine
uyulmadığı, öte yandan Kanun’un doğrudan uygulanabilir şekildeki Anayasa
hükümlerine aykırı düzenlemeler içermesi nedeniyle maddi anlamda Anayasa
değişikliği niteliğinde olduğu ve Anayasa değişiklikleri için özel olarak
Anayasa’da öngörülmüş teklif ve oylama çoğunluğu ile iki kez görüşme
koşullarının yerine getirilmediği belirtilerek Kanun’un şekil bakımından
Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca Kanun
ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 148.  maddesi yönünden de incelenmiştir. 12. Kanunların esas bakımından Anayasa’ya uygunluk denetimi;
kanunun içeriği, bir başka ifadeyle kanunun maddi hukuk dünyasında yarattığı
değişiklik bakımından Anayasa’ya uygun olup olmadığını ifade etmektedir. Şekil
bakımından uygunluk ise teklif ve tasarıların kanunlaşabilmesi için, diğer bir
anlatımla maddi olarak varlık kazanabilmesi için Anayasa’da öngörülen usullere
uyulup uyulmadığının denetimini ifade etmektedir. 13. Anayasa’nın 148. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunların
şekil bakımından denetlenmesinin son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp
yapılmadığı hususu ile sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. 14. Anayasa’nın 148. maddesinin gerekçesinde de Genel Kurul
tarafından yapılan son oylamadan önce vücut bulan şekil bozukluklarını Genel
Kurulun bildiği veya bilmesi gerektiğinin varsayıldığı belirtilerek son
oylamadan önce yapılan şekil bozukluklarının iptale neden olamayacağı ifade
edilmiş ve “ Genel Kurulun oylama yapıp kanunu kabul etmesi, şekil
bozukluğunu, o kanunu kabul etmemek için yeterli neden saymadığı yolunda bir
irade tecellisidir. En büyük organ genel kuruldur. Onun iradesi hilafına bir
sonuç çıkarmak hukukun ana esaslarına aykırı düşer. Bu nedenle son oylamadan
önceki şekil bozuklukları, iptal sebebi sayılmamıştır.” denilmiştir. 15. Anayasa’nın 148. maddesinin açık hükmü ve gerekçesi
karşısında kanunların şekil bakımından denetiminde, son oylamanın öngörülen
çoğunlukla yapılıp yapılmadığından başka bir hususun esas alınmasına ve bu
suretle kanunların şekil bakımından denetimlerinin yapılabilmesine imkân
bulunmamaktadır. 16. Anayasa’nın “Toplantı ve karar yeter sayısı” başlıklı
96. maddesinde “Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil
bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt
çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının
dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.” denilmektedir. Bu
çerçevede TBMM’nin bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri olan 184
milletvekiliyle toplanması, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar
vermesi ve karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin
bir fazlası olan 139 milletvekilinden az olmaması gerekmektedir. 17. Kanun’un görüşülmesine ilişkin TBMM Genel Kurul
tutanaklarının incelenmesinden KHK’nın tümü üzerindeki oylamanın işaretle
oylama yöntemiyle yapıldığı anlaşılmaktadır. İşaretle oylama sonucunun
rakamsal olarak belirlenmeyip İçtüzük’ün 141. maddesi uyarınca oturumu yöneten
Başkan tarafından Genel Kurula kabul edilmiştir veya kabul
edilmemiştir denilmek suretiyle ilan edilmesi karşısında, Kanun’un
kabul edildiği birleşimin, toplantı yeter sayısının bulunduğunun belirtilerek
açıldığı, Kanun’un tümünün oylaması sırasında toplantı ve karar yeter sayısının
varlığı konusunda Başkanlık Divanınca tereddüde düşülmediği gibi herhangi bir
milletvekili tarafından yeter sayının bulunmadığı yönünde bir itirazın da ileri
sürülmediği gözetildiğinde son oylamanın Anayasa’nın 96. maddesinde
öngörülen çoğunlukla yapıldığının kabulü gerekir. 18. Öte yandan dava dilekçesinde yer alan diğer Anayasa’ya
aykırılık iddialarının Kanun’un şekil bakımından denetimini gerektirmesi, bu
denetimin ise son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla
sınırlı olması nedeniyle söz konusu aykırılık iddialarının incelenmesi Anayasa
Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamı dışında kalmaktadır. 19. Açıklanan nedenlerle son oylamasının Anayasa’da öngörülen
çoğunlukla yapıldığı açık olan Kanun, Anayasa’nın 148. maddesine aykırı
değildir. Şekil bakımından iptal talebinin reddi gerekir. IV. HÜKÜM 13/2/2018 tarihli ve 7098 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun tespiti talebinin REDDİNE, B. Şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE, 31/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ FARKLI GEREKÇE Dava konusu Kanun’un yo k
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine ilişkin karara, Anayasa
Mahkemesinin 31/5/2018 tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına yazdığım
farklı gerekçeyle katılıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN FARKLI GEREKÇE Mahkememiz çoğunluğu, dava dilekçesinde ileri sürülen hususların
“Kanun’un varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden” yok
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine karar vermiştir. Çoğunluğun red sonucuna,  Anayasa Mahkemesinin 31/5/2018
tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına Başkan Zühtü ARSLAN’ın yazdığı
farklı gerekçeyle katılıyoruz. Üye Kadir ÖZKAYA Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ