ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1991/46 Karar Sayışı: 1991/48 Karar Günü: 10.12.1991 R.G. Tarih-Sayı :15.01.1992-21112 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kaman Asliye Hukuk Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU: 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı "Kadastro
Kanunu"nun 46. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemidir. I- OLAY: Körmehmet köyü 1017 parsel sayılı taşınmaz 23.5.1978 günü itiraz
edilmeksizin kesinleşen tapulama tutanağı ile "tahdidi yapılan ve tapusuz
olan bu taşınmaz mal eşit hisseyle ve Tepeköyde oturan Bekir oğlu Vahit
Seçilmiş ile Nuri oğlu Durdu Delibaş adlarına tapusuz-vergisiz olarak tespit
edilen 539 nolu parselin batısında işbu 1017 nolu parsel 20 dönüm fazlası
olarak ifrazen Maliye Hazinesi adına tespit" edilmiştir. Davacılar Selahattin Seçilmiş ve Durdu Delibaş 7.12.1987 tarihli
dava dilekçeleri ile tarla niteliğinde olan bu yere 1953 yılından beri zilyed
oldukları halde miktar fazlası olarak hazine adına tescil edildiğini, kültür
arazisi olan bu yerde hazinenin hakkı bulunmadığını, 3402 sayılı Kanun' un
bahşettiği haktan yararlanarak hazine adına yapılan tesciliniptaliyle davacılar
adına tapuya tescile karar verilmesini istemişlerdir. 9.6.1988 tarihli dilekçe ile davaya müdahale eden Köy Muhtarlığ 1 bu
yerin Maliye Bakanlığı tarafından köye tahsis edildiğini, köy ortak malı
olduğunu, 539 parselle bir bütün olan bu yer için davacılar tarafından açılan
davanın mahkemece reddedildiğini ve bu sebeplerle de davanın reddine karar
verilmesini istemiştir. Kaman Malmüdürlüğü'nün 4.3.1988 tarihli 143 sayılı yazısından,
1017 parselin 20.2.1986 tarihinde "İlkokul Gelir arazisi olarak
kullanılmak üzere Çaldıran Körmehmet Köyüne" tahsis edildiği
anlaşılmaktadır. Davacıların delil olarak dayandıkları 539 parselle ilgili Tapulama
Mahkemesi'nin 28.4.1987 günlü Esas: 1980/63, Karar: 1987/507 sayılı karar
örneğinden 539 sayılı parselin davacılar adına tespit edildiği, itirazı
tapulama komisyonunca reddedilen Hazinenin dava açtığı ve bu davanın da
reddedildiği anlaşılmaktadır. Yapılan keşifte dinlenilen tanık ve bilirkişiler bu yerin kültür
arazisi olduğunu, davacılar ile seleflerinin 40-50 yıldır burayı kullandığını
belirtmişlerdir. Ziraat bilirkişisi 26.9.1991 tarihli raporunda bu yerin mer'a ya
da boşluk arazisi olmayıp tarım arazisi olduğunu "emek veya para harcaması
yapılmaksızın, sadece sürülmek suretiyle tarım yapılabilen eski kültür
arazisi" olduğunu belirtmiştir. Bu rapora itiraz edilmemiştir. 1.10.1991 tarihli oturumda davalı Hazine vekili "3402 sayılı
Yasa'nın 46/3. maddesine göre bu Kanunun yürürlüğe girdiğinde dava yer
hazinenin mülkiyetinden çıkmış köy şahsiyeti adına okul arazisi olarak tahsis
edilmiştir. Bu gibi yerlerde 3402 sayılı Yasa'nın davacı yararına kazandırıcı
zaman aşımı yolu ile tapuya tescil edilmesi mümkün değildir" demiştir. Mahkeme 14.11.1991 tarihli oturumda dava konusu maddenin iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir. III- YASA METİNLERİ: A. İPTALİ İSTENEN YASA KURALI: 21.6.1987 günlü ve 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın iptali istenen
üçüncü fıkrasının yer aldığı 46. maddesi aynen şöyledir: "Madde 46.- Kadastrosu yapılacak veya daha önce tapulama veya
kadastrosu tamamlanmış bulunan yerlerde, 766 sayılı Kanunun 37 nci maddesi veya
4753 sayılı Kanun ile ek ve tadilleri uyarınca Hazine adına kaydedilen taşınmaz
mallar bu Kanun hükümlerine göre doğan iktisap şartlarına istinaden zilyetleri
adına tespit ve tescil olunur. Hazine adına tescil edilmiş taşınmaz mallardan iskân suretiyle
veya toprak tevzii suretiyle verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsa dahi)
başka bir şart aranmaksızın, hak sahipleri adına tespit ve tescil olunur. Bu
şekilde hak sahipleri adına tespit ve tescil işlemleri gerçekleşinceye kadarki
süre içinde evvelce tahakkuk ettirilenler de dahil olmak üzere ecrimisil
alınmaz. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, Hazinenin mülkiyetinden
çıkmış bulunan veya amme hizmetine tahsis edilen taşınmaz mallar hakkında bu
madde uygulanmaz. İlgililerin, daha önce kadastrosu yapılan yerlerde bu maddeye
dayanan talep ve dava hakkı, bu Kanunun yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren 2
yıl geçmekle düşer." B- DAYANILAN ANAYASA KURALLARI: Anayasa'ya aykırılık savının dayandığı Anayasa kuralları
şunlardır: 1- "Madde 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasİ
düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin
kanun önünde eşittir: Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 2- "Madde 11.- Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı
organlarını, idare makamlarım ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk
kurallarıdır. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz." 3- "Madde 13.- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve
milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli egemenliğin, Cumhuriyetin, milli
güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlâkın ve
genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgili maddelerinde
öngörülen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla
sınırlanabilir. Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınn lamalar
demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç
dışında kullanılamaz. Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak ve
hürriyetlerin tümü için geçerlidir." IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında,; itiraz yoluna başvuran mahkemenin iptalini istediği
kurallar yönünden bakmakta olduğu bir davanın bulunup bulunmadığı sorunu
öncelik taşıdığından ilk inceleme raporu, itiraz konusuyla ilgili dava dosyası
ve ekleri, iptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların
gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 46. maddesi birinci fıkrasında
"Kadastrosu yapılacak veya daha önce tapulama veya kadastrosu tamamlanmış
bulunan yerlerde, 766 sayılı Kanunun 37 nci maddesi veya 4753 sayılı Kanun ile
ek ve tadilleri uyarınca Hazine adına kaydedilen taşınmaz mallar bu Kanun
hükümlerine göre doğan iktisap şartlarına istinaden zilyetleri adına tespit ve
tescil olunur." denilmektedir. Bu hükümle, daha önce Hazine adına kayıt edilen kimi taşınmazların
3402 sayılı Yasa hükümlerine göre iktisap koşullarının oluşması durumunda
zilyetleri adına tespit ve tescillerine olanak verilmektedir. Aynı maddenin
üçüncü fıkrasında ise 3402 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihte Hazinenin
mülkiyetinden çıkmış bulunan veya kamu hizmetine tahsis edilen taşınmaz mallar
hakkında bu maddenin uygulanmayacağı belirtilmektedir. Maddenin birinci
fıkrasına göre zilyetleriadına tespit ve tescil edilebilecek taşınmaz mallar
Hazine adına kaydedilen tüm taşınmaz mallar olmayıp yalnızca 766 sayılı
Yasa'nın 37. maddesi ve 4753 sayılı Yasa ile ek ve değişiklikleri uyarınca
kaydedilen taşınmaz mallardır. Birinci ile üçüncü fıkralarının birlikte
değerlendirilmesinden; 766 sayılı Yasa'nın 37. maddesi veya 4753 sayılı Yasa ek
ve değişiklikleri uyarınca Hazine adına kaydedilen taşınmaz malların, Yasa'nın
yürürlüğe girdiği tarihte Hazine'nin mülkiyetinden çıkman veya kamu hizmetine
tahsis edilmesi durumunda iktisap koşulları oluşsa dahi zilyetleri adına tespit
ve tescil olanağı bulunmamaktadır. Diğer yönden taşınmaz mal, 766 sayılı
Yasa'nın 37. maddesi veya 4753 sayılı Yasa dışında bir nedenle Hazine adına
kayıt edilmişse iktisap koşullan gerçekleşse ve taşınmaz mal Hazine'nin
mülkiyetinde veya kamu hizmetine tahsil' edilmemiş bulunsa dahi taşınmaz malın
zilyeti adına tescil olanağı bulunmamaktadır. Şu durumda maddenin üçüncü
fıkrası, birinci fıkradaki koşulların tümüyle gerçekleşmesi durumunda onun
uygulanmasına engeldir. Gerçekte birinci fıkradaki koşulların oluşmaması
durumunda üçüncü fıkranın ona engel oluşturması söz konusu olamaz. Dava konusu olayda, taşınmaz mal 766 sayılı Yasa'nın 37. maddesine
göre değil aynı Yasa'nın 33. maddesine göre yirmi dönüm sınırlaması nedeniyle
miktar fazlası olarak Hazine adına kayıt edilmiştir. Bu nedenle 46. maddenin
birinci fıkrasının uygulanması söz konusu değildir. Aslında birinci fıkranın
uygulanmasının sözkonusu olmadığı durumlarda üçüncü fıkranınuygulanması
olanaksızdır. Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesi
uyarınca, bir davaya bakmakta olan mahkemenin itiraz yolunu izleyerek iptal
istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için Anayasa' ya aykırı gördüğü
ya da davanın yanlarından birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu
kanısına varacağı kuralın elindeki davada uygulanacak kural olması başlıca
koşuldur. Bu koşul gerçekleşmedikçeitiraz yolunun izlenmesi olanaksızdır.
Olayda, 46. maddenin birinci fıkrasının öngördüğü koşullar gerçekleşmediğinden
uygulanması söz konusu olmadığı gibi üçüncü fıkranın da, uygulanması
olanaksızdır. Bu nedenlerle uygulamayacağı bir kural için iptal istemiyle
itiraz başvurusu yapmaya mahkemenin yetkisi yoktur. Başvurunun reddine karar
verilmesi gerekir. V- SONUÇ: Mahkemenin yukarıda belirtilen nedenlerle yapmaya yetkili olmadığı
başvurusunun REDDİNE, 10.12.1991 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Servet TÜZÜN Üye Mustafa ŞAHİN Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Erol CANSEL Üye Yavuz
  NAZAROGLU Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN