ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı
: 2022/113 Karar Sayısı
: 2023/112 Karar Tarihi
: 22/6/2023 R.G. Tarih
- Sayı : 29/9/2023 - 32324 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 132
milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 25/7/2022 tarihli ve (106) numaralı İletişim Başkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı  Kararnamesi’nin ; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’nın 2. maddesine, B. 2. maddesiyle
23/7/2018 tarihli ve (14) numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen geçici 3. maddenin Anayasa’nın
Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 128. ve 161. m addelerine , aykırılığı ileri sür ülerek iptaline ve yürürlü ğünün durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)
şöyledir: “ İLETİŞİM BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI HAKKINDA
CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR CUMHURBAŞKANLIĞI
KARARNAMESİ Kararname Numarası: 106 MADDE 1- 14 sayılı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan “basın” ibaresi “iletişim”
şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 2- 14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine
aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “Müşavir ve ataşe kadroları GEÇİCİ MADDE 3- (1) 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin İletişim
Başkanlığı bölümünde yer alan Basın Müşaviri unvanlı kadrolar İletişim Müşaviri
şeklinde, Ataşe unvanlı kadrolar İletişim Ataşesi şeklinde değiştirilmiştir. (2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İletişim
Başkanlığında Basın Müşaviri ve Ataşe kadrolarında bulunanlar, kadro
dereceleriyle durumlarına uygun İletişim Müşaviri ve İletişim Ataşesi
kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır. Bunların
Basın Müşaviri ve Ataşe kadrolarında geçirdikleri süreler İletişim Müşaviri ve
İletişim Ataşesi kadrolarında geçmiş sayılır.” MADDE 3- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde
yürürlüğe girer. MADDE 4- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini
Cumhurbaşkanı yürütür.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M.
Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU,
Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla 28/9/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle
davanın süresinde açılıp açılmadığı meselesi görüşülmüştür. 2. Anayasa Mahkemesi CBK’lar hakkında şekil bakımından aykırılık iddiasıyla açılacak iptal davasının tabi
olduğu dava açma süresi hususunu daha önceki
bazı kararlarında değerlendirmiş ve bu davaların Anayasa’nın 151.
maddesinde öngörülen altmış günlük dava açma süresi içerisinde açılabileceğine
karar vermiştir (AYM, E.2023/39, K.2023/40,
9/3/2023, §§ 2-6). 3. Dava konusu CBK
26/7/2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, CBK’nın tümünün şekil bakımından iptali talebini içeren
dava dilekçesi ise 9/9/2022 tarihinde kayda girmiştir. Bu durumda CBK’nın şekil bakımından iptali talebinin altmış günlük
dava açma süresi içinde kayda girdiği ve davanın süresinde olduğu
anlaşılmıştır. 4. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 5. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör
Ahmet CANPOLAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları , dayanılan Anayasa
kuralları ve bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A. CBK’nın Tümünün Şekil
Bakımından Anayasa’ya Aykırı Olduğu Gerekçesiyle İptali Talebinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 6. Dava dilekçesinde özetle; hukuk devletinde her türlü
resmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeli
olmasının hukukun genel ilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel ve
keyfî davranma riskinin önlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafından yorumlanabilmesinin, CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’ya uygunluğunun sağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal
denetiminin etkinliğinin artırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’da CBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetimin kapsamına ilişkin
bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesi tarafından belirlenmesi
gerektiği, belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın
2. maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi
gerektiği ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca dava
konusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi yönünden incelenmiştir. 8. Dava dilekçesinde şekil bakımından CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’lara ilişkin şekil kuralları, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan
fıkra kapsamında yapılacaktır. 9. CBK’nın tümünün şekil
bakımından denetiminin kapsamı ve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022
tarihli ve E.2022/98, K.2022/157 sayılı kararıyla belirlenmiştir. 10. Anılan kararda, CBK’ların şekil yönünden denetiminin kapsamına hangi hususların dâhil olduğuna, başka bir
ifadeyle anılan denetimde CBK’nın hangi unsurlar
yönünden denetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükme yer verilmemekle
birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasal hükümlerden
hareketle CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi
için gerekli anayasal unsurların neler olduğunu tespit etmesinin önünde bir
engel bulunmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci cümlesinin “ Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine
ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. ” biçimindeki
hükmünden CBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tek başına
kullanılması gereken bir yetki olduğunun, dolayısıyla CBK’nın Cumhurbaşkanı dışında bir mercinin teklif, onay gibi
herhangi bir işlemini ya da katılımını gerekli kılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli
düzenleyici nitelikteki bir işlemi olduğunun anlaşıldığı değerlendirmesine yer
verilen kararda CBK’ların şekil yönünden Anayasa’ya
uygunluğunun denetiminde incelenmesi gereken hususun CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğu ifade edilmiştir (AYM,
E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9). 11. Söz konusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasında ve denetiminde kuralın getiriliş amacının, başka bir ifadeyle
gerekçesinin bilinmesinin önem arz ettiği, zira bir normun ihdasına yol açan
sebeplerin böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin
bizzat kural koyucunun kendisi tarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla
ilgili anayasallık denetiminin daha sağlıklı ve etkin bir şekilde
gerçekleştirilmesine katkı sağlayacağının açık olduğuna dikkat çekilmiş;
bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK’ların şekil
bakımından Anayasa’ya uygunluğunu inceleme yetkisinin, CBK’ların gerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetim yapılmasını kapsamadığı
belirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 11, 12). 12. Dava konusu CBK açısından söz konusu karardan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 13. Dava konusu CBK’nın ,
Cumhurbaşkanı’nın adı, soyadı ve unvanı belirtilerek Resmî Gazete’de yayımlandığı görülmektedir. Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusu CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılmadığı yönünde bir
iddiaya yer verilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanı tarafından çıkarıldığı
anlaşılan CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi
için gerekli unsurları taşıdığının kabulü gerekir. 14. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü, şekil bakımından Anayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal
talebinin reddi gerekir. B. CBK’nın 2. Maddesiyle (14)
numaralı CBK’ya Eklenen Geçici 3. Maddenin
İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 15. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin kadro
unvanlarının değiştirilmesine ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi
gerektiği, öte yandan 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 59. maddesinde istisnai memuriyet kadrosu olarak tanımlanan basın
müşavirliği ve ataşe kadrosunun iletişim kadrosu olarak değiştirilmesi
nedeniyle kanunda açıkça öngörülen konuda düzenleme yapıldığı, bu itibarla
münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken ve kanunda açıkça düzenlenen bir konuda
CBK çıkarıldığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6.,
7., 8., 11., 104., 128. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 16. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki
kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki
kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin;
yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden
herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi
yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31,
K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13;
E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 17. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,128. ve 161.
maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında
yapılacaktır. 18. İletişim Başkanlığının kurulmasına, teşkilatı ile
görev ve yetkilerine ilişkin hususlar 23/7/2018 tarihli ve (14) numaralı
İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde
düzenlenmiştir. Söz konusu CBK’nın 1. maddesinde
İletişim Başkanlığının Cumhurbaşkanlığına bağlı ve genel bütçeli bir kuruluş
olduğu belirtilmiştir. 19. (14) numaralı CBK’nın dava
konusu geçici 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in İletişim Başkanlığı bölümünde yer alan basın müşaviri unvanlı kadroların
iletişim müşaviri, ataşe unvanlı kadroların iletişim ataşesi şeklinde
değiştirildiği belirtilmiş; (2) numaralı fıkrasında da bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte İletişim Başkanlığında basın müşaviri ve ataşe kadrolarında
bulunanların, kadro dereceleriyle durumlarına uygun iletişim müşaviri ve
iletişim ataşesi kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmış
sayılacağı; bunların basın müşaviri ve ataşe kadrolarında geçirdikleri
sürelerin iletişim müşaviri ve iletişim ataşesi kadrolarında geçmiş sayılacağı
hükme bağlanmıştır. 20. Anayasa Mahkemesi bakanlıkların ve bağlı
kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı
merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşların
kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı
hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda söz
konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili
düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir
yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,
§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,
30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,
K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9,10). 21. Kamu kurum ve kuruluşlarının
teşkilat yapısı içinde yer alan kadro unvanlarındaki değişiklikler ve bu değişikliklere
bağlı olarak söz konusu kadro unvanları arasında gerçekleştirilen atama
işlemleri de idarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenlemelerin bir sonucudur.
Bu itibarla, kadro ihdas ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluğuna ilişkin
olarak yukarıda yer verilen değerlendirmeler bu tür düzenlemeler bakımından da
aynen geçerlidir (benzer yöndeki karar için bkz. (AYM, E.2019/38, K.2022/148,
30/11/2022, § 103). 22. Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kurum olan İletişim
Başkanlığında bulunan basın müşaviri kadro unvanının iletişim müşaviri; ataşe
kadro unvanının iletişim ataşesi şeklinde değiştirilmesini, bu kadrolarda
bulunanların kadro dereceleriyle yeni kadrolara atanmış sayılmasını ve önceki görevlerinde geçirmiş oldukları sürelerin yeni
kadrolarında geçmiş sayılacağını öngören dolayısıyla anılan Kurumun
teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden,
belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 23. Bu itibarla kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 24. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz. ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda
hüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek daha önce kabul
edilmiş bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 25. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya
esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit
edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 26. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.
Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 27. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 28. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir
ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 29. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli
olduğunda şüphe bulunmamaktadır. 30. Kuralla kadro unvanlarındaki değişikliğe ve bu
değişiklikle bağlantılı olarak ilgili personelin
atanmasına ilişkin usul ve esasların açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekilde düzenlendiği
görüldüğünden kuralın bu yönüyle bir belirsizlik içermediği sonucuna
varılmıştır. 31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 32. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralın
uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararın doğabileceği
belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 25/7/2022 tarihli ve (106) numaralı İletişim
Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümüne, B. 2. maddesiyle
23/7/2018 tarihli ve (14) numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen geçici 3. maddeye, yönelik iptal talepleri 22/6/2023 tarihli ve E.2022/113,
K.2023/112 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
tümüne ve maddeye ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE
22/6/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 25/7/2022 tarihli ve (106) numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. Tümünün şekil
bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, B. 2. maddesiyle
23/7/2018 tarihli ve (14) numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen geçici 3. maddenin; 1. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ
ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, 22/6/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (106) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin (CBK) 2. maddesiyle (14) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına karar vermiştir. 2. Dava konusu kuralla (2) sayılı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin İletişim Başkanlığı bölümünde yer alan Basın
Müşaviri kadroları İletişim Müşaviri şeklinde, Ataşe unvanlı
kadrolar da İletişim Ataşesi şeklinde değiştirilmiş; kuralın yürürlüğe
girdiği tarihte anılan kurumda Basın Müşaviri ve Ataşe kadrolarında bulunanlar kadro dereceleriyle durumlarına uygun İletişim
Müşaviri ve İletişim Ataşesi kadrolarına başkaca bir işleme gerek
kalmaksızın atanmış sayılmıştır. 3. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına
ilişkin muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında
kadro ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta
mülkiyet hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve
münhasıran kanunla öngörülen bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.
Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil
eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi , §§ 14-36). 4. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince kamu görevlilerinin
“ atanmaları ”na ilişkin hususlar münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken konulardandır. Bu sebeple kadro unvanlarındaki
değişiklikler ve eski kadrolarda bulunanların ihdas edilen yeni kadrolara
atanmaları ancak kanunla yapılabilir (aynı yönde muhalefet gerekçemiz için bkz.
AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/03/2021, Karşıoy Gerekçesi, § 18). 5. Açıklanan gerekçelerle kuralın konu bakımından yetki
yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 14. Numaralı iletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’ne 106 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2. maddesiyle
eklenen geçici madde 3 ile “basın müşaviri” unvanlı kadrolar “iletişim
müşaviri” şeklinde, “ateşe” unvanlı kadrolar “iletişim ateşesi ”
şeklinde değiştirilmektedir. Yine aynı maddenin 2. fıkrasında ise maddenin
yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadrolara atama yapılmış sayılacağı hükme
bağlanmıştır. 2. İncelenen kuralda bir kısım kamu görevlerinin
unvanlarının CBK hükmü ile değiştirildiği ve idari işleme gerek kalmaksızın
kanunun yürürlüğü ile birlikte bu unvanla görevlendirildiği görülmektedir.
Anayasanın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin atanmaları, görev ve
yetkilerinin kanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Herşeyden önce belirtilmelidir ki Anayasada öngörülen kanunla düzenleme zorunluluğu
kanunla bireysel bir işlem kurma yetkisi anlamına gelmemektedir. Böyle bir
düzenleme idari işlemlerin yargısal denetimlerine ilişkin anayasal güvenceleri
de ortadan kaldırmaktadır. Öte yandan Anayasa uyarınca kanun atama ve
görevlendirme ya da görevden almayla ilgili kuralları koyma, bu yetkiyi
kullanacak olanları belirleme gibi usul ve esaslara ilişkin çerçeveyi
belirlemelidir. Bireysel işlem tesisi ise kanunla yetki verilen idari merciler
tarafından kullanılır. Anayasada CBK’ya verilen yetki
ise 106/son maddede bir bakanlık veya taşra teşkilatının kurulmasının, genel
olarak bunların görev ve yetkilerinin ve teşkilat yapısının belirlenmesiyle
sınırlıdır. Başka deyişle Anayasa’da CBK’ya verilen
yetki yine diğer anayasal hükümlerde kanunla düzenlenmesi öngörülen alanlarla
sınırlanmıştır. Nitekim CBK yetkisini sınırlayan kurallar 104. maddenin 17.
fıkrasında ifade edilmektedir. Öte yandan kadrosu kaldırılanların görevlerine
son verilmesi işlemi teşkilat kurmanın zorunlu bir sonucu da değildir. 3. İkinci olarak kuralda yer alan kadro değişikliği,
kadro ihdası niteliğindedir. Anayasanın 70. maddesi uyarınca kamu hizmetine
girme hakkı güvence altına alınmış, hizmete alınmaya ilişkin görevin
gerektirdiği niteliklerin belirlenmesinin kanunla yapılması gerektiği
belirtilmiştir. Benzer düzenlemelere ilişkin olarak daha önce Mahkememizce
incelenen E. 2021/ 91 - K. 2021/106 sayılı, yine
2020/29 E. – 2022/155 K. sayılı ve 2018/149 E. – 2022/163 sayılı kararlarda
yazdığım karşıoy gerekçelerim burada da geçerlidir.
Sonuç olarak münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken hususların CBK ile
düzenlenmesi konu bakımından Anayasanın 104/17. maddesinin üçüncü cümlesine
aykırıdır, iptali gerekmektedir. Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu kuralın,
Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırı olduğu düşüncesiyle karara katılmıyorum. Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (14) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine (CBK)
eklenen geçici 3. maddenin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
reddine karar verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât
yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın
106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü
olmadığı gibi daha önce kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu
yönünden Anayasanın 104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. (106) numaralı CBK’nın 2.
maddesiyle (14) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3.
maddede, (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümünde yer alan Basın Müşaviri unvanlı
kadroların İletişim Müşaviri şeklinde, Ataşe unvanlı kadroların da İletişim
Ataşesi şeklinde değiştirildiği; anılan unvanlardaki kadrolarda bulunanların
ise başka bir işleme gerek kalmadan yeni unvanları taşıyan kadrolara atanmış
sayılacakları hükme bağlanmıştır. Çoğunluğun red gerekçesinde
atıf yapılan 11/6/2020 tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021
tarihli ve E.2020/8, K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50,
K.2021/89 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37, K.2023/44 sayılı kararlara
ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha önceki karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklama için
ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020
tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim) mezkûr konuların CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 25/7/2022 tarihli ve (106)
numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. maddesinin konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin
reddine ilişkin karara katılmamaktayım. 2. Zira iptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
hükümlerinde kurallarda belirtilen kadroların değiştirilmesi ve kurallarda
belirtilen kadrolarda bulunanların kadro dereceleriyle durumlarına uygun
kadrolara başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanması şeklinde kadro ile
ilgili düzenlemeler yer almaktadır. 3. İptali istenen kuralların “konu bakımından yetki”
boyutu ile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunca Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasına bir aykırılık bulunmadığı kanaatine
ulaşılsa da dava konusu kuralların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu için iptali
gerekmektedir. 4. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdası
konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiği
bir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesinin
Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun
iptal isteminin reddi yönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119,
K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22, 27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin
kadro ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusu (106) numaralı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeyim. 5. Dolayısıyla E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı
kararın karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle (106)
numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. maddesinin
Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına
aykırı olması nedeniyle iptali gerektiği kanaatinde olduğum için çoğunluk
görüşüne katılamamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 25/7/2022 tarihli ve (106) numaralı İletişim
Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı  Kararnamesi’nin 2. maddesiyle 23/7/2018
tarihli ve (14) numaralı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen Geçici 3. maddesiyle ilgili,
gerçekleştirilen konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya uygunluk denetiminde
ulaştığı sonuca katılmamaktayım. 2. Kural, İletişim Başkanlığında basın müşaviri ve ataşe
kadrolarında bulunanların, kadro dereceleriyle durumlarına uygun iletişim
müşaviri ve iletişim ataşesi kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın
atanmış ve bunların basın müşaviri ve ataşe kadrolarında geçirdikleri sürelerin
iletişim müşaviri ve iletişim ataşesi kadrolarında geçmiş sayılacağına ilişkin
kadroların ihdasını düzenlenmiştir. 3. İdarenin bütünlüğü içerisinde yer alan, genel idare
esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin kadro unvanlarının
değiştirilmesine ilişkin hükümlerin CBK ile değil münhasıran kanunla düzenlenmesi
gerekir. 4. Kuralın içerdiği basın müşavirliği ve ateşe kadrosu 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 59. maddesinde istisnai memuriyet kadrosu
olarak tanımlanmıştır. 5. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi
niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkin
düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır. 6. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. 7. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım. Üye Kenan YAŞAR