ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/64 Karar Sayısı: 2013/142 Karar Günü: 28.11.2013 R.G. Tarih-Sayı:
27.3.2014-28954 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Söğüt
Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 8.3.2012 günlü, 6284
sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un; 1- 9. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “…tedbir
kararlarına…” ibaresinin, 2- 10. maddenin (5) numaralı fıkrasının, 3- 13. maddenin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin, Anayasa'nın 2., 12., 13., 17., 19., 36. ve 40. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Kanun uyarınca verilen tedbir kararına aykırı davranılması
nedeniyle Kanun'un 13. maddesinde düzenlenen “ zorlama hapsine ” karar
verilmesi için açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 6284 sayılı Kanun'un itiraz konusu ibare, cümle ve fıkranın da
yer aldığı 9., 10. ve 13. maddeleri şöyledir: “ İtiraz MADDE 9- (1) Bu Kanun
hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren
iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. (2) Hâkim tarafından verilen tedbir kararlarına itiraz
üzerine dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması
hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için
birinci daireye, o yerde aile mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde asliye
hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin
aynı hâkim olması hâlinde ise en yakın asliye hukuk mahkemesine gecikmeksizin
gönderilir. (3) İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir. İtiraz üzerine
verilen kararlar kesindir. Tedbir kararlarının
bildirimi ve uygulanması MADDE 10- (1) Bu Kanun
hükümlerine göre alınan tedbir kararları, Bakanlığın ilgili il ve ilçe
müdürlükleri ile verilen kararın niteliğine göre Cumhuriyet başsavcılığına veya
kolluğa en seri vasıtalarla bildirilir. (2) Bu Kanun kapsamında ilgili mercilere yapılan başvurular ile
bu başvuruların kabul ya da reddine ilişkin kararlar, başvuru yapılan merci
tarafından Bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine derhâl bildirilir. (3) Korunan kişinin geçici koruma altına alınmasına ilişkin
koruyucu tedbir kararı ile şiddet uygulayan hakkında verilen önleyici tedbir
kararlarının yerine getirilmesinden, hakkında koruyucu veya önleyici tedbir
kararı verilen kişilerin yerleşim yeri veya bulunduğu ya da tedbirin
uygulanacağı yer kolluk birimi görevli ve yetkilidir. (4) Tedbir kararının, kolluk amirince verilip uygulandığı veya
korunan kişinin kollukta bulunduğu hâllerde, kolluk birimleri tarafından kişi,
Bakanlığın ilgili il veya ilçe müdürlüklerine ivedilikle ulaştırılır; bunun
mümkün olmaması hâlinde giderleri Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden
karşılanmak üzere kendisine ve beraberindekilere geçici olarak barınma imkânı
sağlanır. (5) Tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi,
kararın uygulanmasına engel teşkil etmez. (6) Hakkında barınma yeri sağlanmasına karar verilen kişiler,
Bakanlığa ait veya Bakanlığın gözetim ve denetimi altında bulunan yerlere
yerleştirilir. Barınma yerlerinin yetersiz kaldığı hâllerde korunan kişiler;
mülkî amirin, acele hâllerde kolluğun veya Bakanlığın talebi üzerine kamu kurum
ve kuruluşlarına ait sosyal tesis, yurt veya benzeri yerlerde geçici olarak
barındırılabilir. (7) İşyerinin değiştirilmesi yönündeki tedbir kararı, kişinin
tabi olduğu ilgili mevzuat hükümlerine göre yetkili merci veya kişi tarafından
yerine getirilir. Tedbir kararlarına aykırılık MADDE 13- (1) Bu Kanun
hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın
gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile ihlal
edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç
günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. (2) Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında,
ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama
hapsinin süresi onbeş günden otuz güne kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam
süresi altı ayı geçemez. (3) Zorlama hapsine ilişkin kararlar, Cumhuriyet başsavcılığınca
yerine getirilir. Bu kararlar Bakanlığın ilgili il
ve ilçe müdürlüklerine bildirilir. ” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 12., 13., 17., 19., 36. ve 40.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,  Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 11.6.2013 gününde
yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu
görüşülmüştür Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine
göre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da
kanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varırlarsa, o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olması
gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya
çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz
yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. Başvuru kararında Kanun'un 13. maddesinin (3) numaralı fıkrasının
birinci cümlesinin iptali istenilmektedir. Bakılmakta olan dava, tedbir
kararına aykırı davranılması üzerine zorlama hapsine karar verilmesine
ilişkindir. Kanun'un 13. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesi
zorlama hapsine ilişkin kararların, Cumhuriyet başsavcılığınca yerine
getirileceğini yani kim tarafından infaz edileceğini düzenlemektedir. Dolayısıyla,
Kanun'un 13. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesi zorlama hapsi
kararı verilmesinden sonraki aşamaya yani zorlama hapsi kararının infazı
aşamasına ilişkin olup davada uygulanacak kural niteliğinde değildir. Bu nedenlerle, 8.3.2012 günlü, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve
Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un; A- 13. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümleye ilişkin başvurunun Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B- 1- 9. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “...tedbir
kararlarına...” ibaresinin, 2- 10. maddesinin (5) numaralı fıkrasının, esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralları, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun'un 9. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasında Yer
Alan “...tedbir kararlarına...” İbaresinin İncelenmesi Başvuru kararında, Kanun'un 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasında
bu Kanun uyarınca verilen tüm kararlara karşı itiraz yolunun öngörüldüğü, ancak
aynı maddenin (2) numaralı fıkrasında itiraz başvurusuna bakacak mahkemeyi
gösterirken yalnızca  hâkim tarafından verilen tedbir kararlarına itiraz merciinin
düzenlendiği, gerek aynı Kanun'un 3. maddesindeki mülki amir tarafından verilen
tedbir kararlarına gerekse hâkim tarafından verilmesi öngörülen aynı Kanun'un
13. maddesindeki zorlama hapsi kararlarına karşı itiraz merciinin
düzenlenmediği, bu hususta yasal boşluk bulunduğu, bu durumun ise hukuki
güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği belirtilerek kuralın,
Anayasa'nın 2., 36. ve 40. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Kanun'un 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Kanun hükümlerine
göre verilen tüm kararlara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta
içinde aile mahkemesine itiraz edilebileceği belirtilmiştir. Türkiye'nin her
yerinde aile mahkemesi olmadığından, bazı yerlerde de birden fazla aile
mahkemesi bulunduğundan, maddenin itiraz konusu ibarenin de yer aldığı (2)
numaralı fıkrasında, hâkim tarafından verilen tedbir kararlarına yapılan
itiraza hangi mahkemede bakılacağı hususu düzenlenmiştir. Buna göre, itiraz
üzerine dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması
hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için
birinci daireye, o yerde aile mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde asliye
hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin
aynı hâkim olması hâlinde ise en yakın asliye hukuk mahkemesine gecikmeksizin
gönderilecektir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin
önkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki
güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem
ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde
bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden
herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır
ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına
karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin
birinci fıkrasında, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile
adil yargılanma hakkına sahiptir.” denilerek yargı mercilerine davacı
ve davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve
adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Maddeyle korunan hak arama
özgürlüğü, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde, Anayasa'nın 40.
maddesi uyarınca diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını
ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası, " Devlet,
işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını
ve sürelerini belirtmek zorundadır. " şeklindedir. Bu maddenin
gerekçesinde ise bireylerin, yargı ya da idari makamlar önünde sonuna kadar
haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkân sağlanmasının amaçlandığı, son
derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, merci ve sürelerin
belirtilmesinin hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk
hâline geldiği belirtilmektedir. Kanun'un “ İtiraz ” başlıklı 9. maddesinin (1) numaralı
fıkrası uyarınca, bu Kanun hükümlerine göre verilen tüm kararlara tefhim veya
tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilecektir.
Maddenin (2) numaralı fıkrasında itiraz edilen kararların hangi mahkemelerce
karara bağlanacağına ilişkin itiraz usulü düzenlenirken, “ hâkim
tarafından verilen tedbir kararlarına ” ifadesi kullanılmıştır. Ancak
maddenin bütünü göz önüne alındığında, (1) ve (2) numaralı fık­raların
birbirini tamamlayan hükümler olduğu,  (2) numaralı fıkrada
itiraz usulünün düzenlendiği, Kanun'un 3., 4. ve 5. maddelerine göre
verilen bütün tedbir kararları ile zorlama hapsi kararları için aile mahkemesi
nezdinde itiraz hakkı tanınmış olduğu açıkça görülmektedir. Diğer taraftan, belirlilik ilkesi, yalnızca yasal belirliliği
değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Erişilebilir,
bilinebilir ve öngörülebilir gibi niteliksel gereklilikleri karşılaması
koşuluyla kanunlar, mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile
de hukuki belirlilik sağlanabilir. Aslolan muhtemel muhataplarının mevcut
şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini
öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır. Bu çerçevede, “ 6284
Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanuna
İlişkin Uygulama Yönetmeliği” nin 33. ve 34. maddelerinde bu husus açığa
kavuşturulmuş olup mülki amir tarafından verilen tedbir kararları ile hâkim
tarafından verilen zorlama hapsi kararlarına yapılacak itirazı inceleyecek
merciin hangi aile mahkemesi olacağı açıkça belirtilmiştir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 36. ve
40. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. B- Kanun'un 10. Maddesinin (5) Numaralı
Fıkrasının İncelenmesi Başvuru kararında, Kanun'un 10. maddesinin (5) numaralı
fıkrası uyarınca tedbir kararlarının ilgililere tebliğ veya tefhim
edilmemesinin kararın uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği ancak bu durumda
kişi hakkında karar tebliğ edilmediği hâlde tedbire aykırılıktan zorlama hapsi
cezası uygulanmasının söz konusu olabildiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın
2., 12., 13., 17., 19., 36. ve 40. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda,  tedbir kararlarının uygulanması için
ilgililere tefhim veya tebliğ edilmesinin gerekmediği belirtilmiştir. Kanunla ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesi için
etkili ve süratli bir yöntem izlenmesi, şiddete maruz kalanın gecikmeksizin
korunması amaçlandığından,  Kanun uyarınca verilen tedbir kararlarının
uygulanması için ilgililere tebliğ edilmesini beklemek, Kanun'un amacı ile
bağdaşmayacaktır. Ancak, tefhim veya tebliğ edilme şartı, verilen tedbir
kararına itiraz ve tedbir kararına uymama durumunda Kanun gereğince zorlama
hapsi verilebilmesi için gereklidir. Zira, ilgili kişiye karar tefhim veya
tebliğ edilmemiş ise iki haftalık itiraz süresi başlamayacak ve tedbire aykırı
davranılması durumunda zorlama hapsi kararı verilemeyecektir. Nitekim,
Kanun'un “ Tedbir kararının verilmesi, tebliği ve gizlilik ” başlıklı 8.
maddesinin (4) numaralı fıkrasında, tedbir kararının, korunan
kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edileceği ifade
edilmiş; (5) numaralı fıkrasında da tedbir ka­rarının tefhim ve
tebliğ işlemlerinde, tedbir kararına aykırılık hâlinde şiddet uygulayan
hakkında zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarının yapılacağı açıkça
düzenlenmiştir.  Dolayısıyla, başvuru kararında ileri sürüldüğü gibi
hakkında verilen tedbir kararından haberdar olmayan kişinin zorlama hapsi ile
karşı karşıya kalması söz konusu değildir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 36. ve
40. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 12., 13., 17. ve 19. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 8.3.2012 günlü, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına
Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un; 1- 9. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “...tedbir
kararlarına...” ibaresinin, 2 - 10. maddesinin (5) numaralı fıkrasının, Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve itirazın REDDİNE, 28.11.2013
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ