ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1991/38 Karar Sayısı: 1991/38 Karar Günü: 24.10.1991 R.G. Tarih-Sayı :17.09.1995-22407 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Tufanbeyli Asliye Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 4.1.1961 günlü, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun
360. maddesinin, Anayasa'nın Başlangıç sekizinci paragrafı ile 2. ve 10.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanığın, ayrı günlerde üç kez irsaliye düzenlemeksizin, taşıma
işlemlerine girişerek 213 sayılı Yasa'ya aykırı davranışta bulunmaktan eylemine
uyan aynı yasanın 358. maddenin birinci fıkra­ sı yoluyla 360. maddesi uyarınca
cezalandırılması için açılan kamu davasında mahkemece bu maddenin Anayasa'ya
aykırı olduğu görüşü ve iptal istemiyle doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne
başvurulmuştur. III- YASA METİNLERİ A. İptali İstenilen Yasa Kuralı 4.1.1961 günlü, 213sayılı Vergi Usul Yasası'nın değişik 360.
maddesi şöyledir: "MADDE 360- (Değişik : 30.12.1980-2365/84 md.) Hareketleri
358 inci maddeye uyanlar hakkında bir aydan bir yıla kadar hapis cezası ve bu
kadar müddet ticaret, sanat ve meslek icrasından mahrumiyete hükmolunur. Ayrıca
masraf hükümlüden sonradan tahsil edilmek üzere keyfiyetin gazete çıkan
yerlerde gazete ile, çıkmayan yerlerde mutad vasıtalarla ilan edilmesine de
hükmolunur. (Ek : 3/12/1988-3505/9 md.) Kaçakçılığa teşebbüs nedeniyle
hükmolunan hapis cezasının paraya çevrilmesine hükmolunması halinde, para
cezası tutarının hesabında; hapis cezasının her bir günü için sanayi sektörü
için belirlenen, yürürlükteki asgari ücretin bir aylık tutarının yarısı esas
alınır." B. Dayanılan Anayasa Kuralları İptal gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1. "BAŞLANGIÇ Sekizinci Paragraf - Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden
eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve
hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu
yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu;" 2. "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
Milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 3. "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin
kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." IV- İLK İNCELEME VE ESASIN İNCELENMESİ Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, İhsan
PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Yavuz NAZAROĞLU, Haşim KILIÇ ve Yalçın
ACARGÜN'ün katılımlarıyla 24.10.1991 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 360. maddesinin iptali istemini içeren
başvuruya ilişkin itirazın esasının dosyada eksiklik bulunmadığından bu aşamada
başka hususlar üzerinde durulmaksızın incelenmesine ve esas incelemenin Vergi
Usul Kanunu'nun 360. maddesine, 3.12.1988 günlü, 3505 sayılı Yasa'nın 9.
maddesiyle eklenen ikinci fıkra ile sınırlı olarak yapılmasına oybirliğiyle
karar verilerek, işin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, iptali
istenilen yasa kuralı ile dayanılan Anayasa kuralları bunların gerekçeleri ve
öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. VERGİ SUÇ VE CEZALARI HAKKINDA GENEL AÇIKLAMA Kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi vergi yükümlülüğünün
zamanında ve eksiksiz ödenmesi ile gerçekleşir. Vergi yasaları gereklerinin
zamanında ve kurallarına uygun yerine getirilmesi ve böylece yasaların
etkinliğini sağlamak içinde vergi suç ve cezalarına yer verilmiştir. Vergi suç ve cezalarına ilişkin kurallar esas olarak 213 sayılı
Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, vergi ödevinin gerekleri
yanında ceza hukukunun ilkeleri de gözönünde bulundurulmuştur. Yasa'nın
344.-376. maddelerinde vergi suç ve cezalarına yer verilmiştir. Bu maddelerde
öngörülen suç ve cezalar­ da yasallık ilkesi belirgin biçimde kendini gösterir. Vergi Usul Yasası'nın 344. maddesinin 7.-9. bentlerinde sayılan
kaçakçılık, ağır kusur, kusur ve usulsüzlük eylemleri ile bu eylemler için
Yasa'nın 344., 345., 349., 351.-354. maddelerinde öngörülen yaptırımlar vergi
dairesi tarafından saptanır ve uygulanır. Bu eylemlerin yaptırımı olan para ve
işyeri kapatma cezaları vergi idaresi tarafından uygulanan idarî nitelikte
cezalardır. Vergi Usul Yasası'nın 358.-363. maddelerinde yer alan kaçakçılık,
kaçakçılığa teşebbüs eylemleri ile bilgi vermekten çekinme, vergi gizliliğinin
ihlâli, yükümlünün özel işlerini görme eylemleri ise ceza hukuku anlamında suç
oluştururlar. Bu eylemlerin saptanması ve Yasada öngörülen yaptırımların
uygulanması ceza mahkemesinin görev alanına girer. Ceza yaptırımı öngörülen bu
tür eylem­ ler için ceza mahkemesinin görevli olması kişiler yönünden bir
güvence oluşturur. Nitekim, Vergi Usul Yasası bu eylemler ve bunlar için öngörülen
yaptırımları "ceza mahkemelerince yargılanacak suçlar ve cezalar"
başlığı altında düzenlemiştir. B. İTİRAZ KONUSU KURALIN ANLAM VE KAPSAMI 647 sayılı "Cezaların İnfazı Hakkında Kanun"un değişik
4. maddesinde "Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar, suçlunun
kişiliğine sair hallerine ve suçun işlenmesindeki özelliklerine göre mahkemece; 1. Kabahatlerde beher gün karşılığı üçbin ila beşbin lira hafif,
cürümlerde beşbin ila onbin lira hesabıyla ağır para cezasına ......... .......... .......... çevrilebilir." denilmektedir. Oysa Vergi Usul Yasası'nın itiraz konusu 360. maddesinin ikinci
fıkrasında Kaçakçılığa teşebbüs nedeniyle hükmolunan hapis cezasının paraya
çevrilmesine karar verilmesi durumunda, para cezası tutarının hesabında; hapis
cezasının her bir günü için sanayi sektörüiçin belirlenen, yürürlükteki asgarî
ücretin bir aylık tutarı­ nın yarısının esas alınması öngörülmüştür. Fıkraya
ilişkin gerekçede, getirilen düzenleme ile vergide verim, adalet, vergi
güvenlik ve denetimine ilişkin kurum ve kurallarda göze çarpan eksiklikler
giderilerek bunların sonucu olarak de vergi kayıp ve kaçağının önlenmesinde
daha çok etkili olunması hedeflenmekte olduğundan, yükümlülerin vergi ile
ilgili ödevlerinin zamanında eksiksiz olarak yerine getirilmesinin
amaçlandığından söz edilmektedir. Yasakoyucunun, vergi suçları nedeniyle hapis cezası ile
cezalandırılan kişilerin bu cezalarının para cezasına çevrilmesi durumunda her
bir gün hapis cezası karşılığı, sanayi sektörü için belirlenen yürürlükteki
asgarî ücretin bir aylık tutarının yarısınıesas alması ile para değerindeki
değişikliklerin ceza hukukumuza yansıtılarak suç ve ceza arasında bulunması
gereken duyarlı dengenin bozulmamasını öngördüğü kuşkusuzdur. Özgürlüğü bağlayıcı cezadan çevrilen para cezasının ödenmemesi
durumunda, bu para cezasının yeniden özgürlüğü bağlayıcı cezaya dönüştürülme
biçimi, bu aşamada Mahkemece uygulanacak kural niteliğinde bulunmadığından
itiraz kapsamında görülmeyerek ayrıca irdelenmemiştir. C. İPTALİ İSTENEN YASA KURALININ ANAYASA'YA AYKIRILIĞI SORUNU 1. ANAYASA'NIN BAŞLANGIÇ 8. PARAGRAFI YÖNÜNDEN İNCELEME Anayasa Mahkemesi, Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen kuralları
Yasa'nın kendi içinde ele almak ve Anayasa'ya uygunluk denetimini bu anlayış
içinde yerine getirmek durumdadır. Sınırlama kararı uyarınca incelenen itiraz konusu Yasa kuralının
Anayasa'nın Başlangıç 8. paragrafı ile doğrudan veya dolaylı ilişkisi
kurulamamış ve aykırılığı saptanamamıştır. 2. ANAYASA'NIN 2. MADDESİ YÖNÜNDEN İNCELEME Ceza verme hakkının esasını, adaletle sınırlandırılmış toplumsal
yarar düşüncesi oluşturur. Bunun doğal sonucu olarak da, bir düzenlemeye
giderken yasakoyucu kamu yararını en az kişi yararı kadar düşünmek
durumundadır. Kamu yararının takdiri ise Yasama Organının yetkisindedir. Ne var
ki yasakoyucu kamu yararı düşüncesiyle eylemlere dilediği miktarda ceza saptayamayacağı
gibi, kişinin temel hak ve özgürlüklerini demokratik toplum düzeninin
gereklerine aykırı olarak sınırlayamaz. Yasakoyucunun ceza saptamadaki
yetkisinin sınırını "hukuk devleti ilkesi" oluşturur. İtiraz konusu kural, Türk Ceza Yasası ile diğer yasalarda
benzerleri görülen ve kısa süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaların paraya
çevrilmesinin genel kuralını koymuş bulunan 647 sayılı Yasa'nın 4. maddesinden
farklı düzenlemeler getirmiştir. Kural, enflasyonnedeniyle paranın değer
yitirmesi ve bunun sonucunda para cezalarının etkinliğinin azalmaması ve kamu
yararını gerçekleştirmek amacıyla konulmuştur. Bu amaca ulaşmak için değişik
ölçütlerin seçimi Yasakoyucunun takdir yetkisi içindedir. Böyle bir uygulamanın
yerinde olup olmadığı tartışılabilirse de, yasama organının anayasal sınırları
içinde kalan bu takdir yetkisinin hukuk devleti ilkesine ters düşen bir yanı
bulunmamaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin sosyal bir hukuk
devleti olduğu açıkça belirtilmiştir. Hukuk devleti olmak, yönetilenlere hukuk
güvencesini sağlar. Bu güvence, yasama, yargı ve yürütme organlarının tüm
işlemlerinin hukuk kuralları içinde kalması ile gerçekleşebilir. Hukuk devletinin ögeleri arasında, yasaların kamu yararına
dayanması ve eşitlik ilkesi vardır. Cezaların, suçların ağırlık derecelerine göre önleme ve
iyileştirme amaçları da gözönünde tutularak adaletli bir ölçü içinde konulması,
ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Sosyal düzen ve toplum yararı amacı ile genel kurala ayrık
kurallar konulması zorunluluğu ortaya çıkmış ve yasakoyucu yetkisini
kullanmıştır. Hukuk devleti ilkesi yönünden itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı bir yönü bulunmamaktadır. 3. ANAYASA'NIN 10. MADDESİ YÖNÜNDEN İNCELEME "Kanun önünde eşitlik" başlıklı, Anayasa'nın 10. maddesinde
şöyle belirtilmektedir: "Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce,
felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun
önünde eşittir." denilmektedir. Anayasa'nın, bu ilkesi ile aynı hukuksal durumda olan kişilerin
aynı kurallara bağlı tutulacağı, değişik hukuksal durumda olanların ise değişik
kurallara bağlı tutulmasının bir aykırılık oluşturmayacağı kabul edilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin pek çok kararında vurgulandığı gibi yasa
önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına
gelmez. Yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce,
felsefi inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmesi ve bu nedenlerle eşitsizliğe
yol açılması Anayasa katın­ da geçerli görülemez. Bu mutlak yasak, birbirinin
aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve
toplumların yaratılmasını engellemektedir. Kimi yurttaşların haklı bir nedene
dayanarak değişik kurallara bağlı tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık
oluşturmaz. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar
için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir. Özelliklere,
ayrılıklara dayandığı için haklı olan nedenler, ayrı düzenlemeyi aykırı değil,
geçerli kılar. Aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme aykırılık oluşturur.
Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal eşitliktir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'nınöngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla, kişisel
nitelikleri ve durumları özdeş alanlar arasında, yasalara konulan kurallarla
değişik uygulamalar yapılamaz. Durumlardaki değişikliğin doğurduğu
zorunluluklar, kamu yararı ya da başka haklı nedenlere dayanılarak yasalarla
farklı uygulamalar getirilmesi durumunda Anayasa'nın eşitlik ilkesinin
çiğnendiği sonucu çıkarılamaz. Kısa süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaların para cezasına
çevrilmesi, çağdaş ceza hukukunun getirdiği insancıl bir anlayıştır. Bu kuralın
uygulanma koşul, sınır ve kapsamı, 647 sayılı Yasa'nın 4. maddesi ile Türk Ceza
Yasası'nın değişik 119. maddesinde belirlenmiştir. Gerek Türk Ceza Yasası'nda gerekse ceza kurallarını içeren diğer
yasalarda özgürlüğü bağlayıcı cezanın para cezasına çevrilebilme olanağını
ortadan kaldıran veya daha güç koşullara bağlayan ayrık kurallara da yer
verildiği görülmektedir. Zaman içinde toplumsal gereksinmeleri karşılamak kişi ve toplum
yararının zorunlu kıldığı düzenlemeleri yapmak, toplumdaki değişikliklere koşut
olarak bu suretle alınan önlemleri güçlendiren, geliştiren, etkilerini daha çok
artıran ya da tam tersine bunları hafifleten ya da büsbütün ortadan kaldıran
işlemlerde bulunmak yetkisi, yasakoyucu için kaçınılmaz bir görevdir. Kaçakçılığa teşebbüs nedeniyle belirlenen hapis cezasının paraya
çevrilmesine hükmolunması durumunda uygulanacak 213 sayılı Vergi Usul
Yasası'nın 360. maddesinin ikinci fıkrası ile kısa süreli hürriyeti bağlayıcı
cezalar yerine uygulanabilecek ceza ve önlemleri belirleyen Cezaların İnfazı
Hakkında 647 sayılı Yasa'nın 4. maddesinde suçların nitelik, kapsam ve
cezalandırmadaki amaç gözetilerek farklı kurallar konulmuştur. Bu yönden yasakoyucunun para cezasının ağırlaştırılmış biçimiyle
kişide yaratacağı korkutuculuk ve caydırıcılıktan toplum adına yararlanmayı
düşünerek, özgürlüğü bağlayıcı cezanın, para cezasına çevrilmesinde ayrı kural
kabul etmesinin eşitlik ilkesine aykırı bir yönü yoktur. 4. ANAYASA'NIN 38. MADDESİ YÖNÜNDEN İNCELEME Anayasa Mahkemesi, yasaların Anayasa'ya aykırılığı konusunda
ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir.
İstemle bağlı kalmak koşuluyla başka gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık kararı
verebilir. Bu nedenle, konu ile yakın ilişkisi gözetilerek iptali istenen kural
Anayasa'nın 38. maddesi yönünden ayrıca incelenmiştir. Anayasa'nın 38. maddesinde suç ve cezaların yasallığı ilkesi
öngörülmüştür. Yasakoyucunun ceza alanında yasama yetkisini kullanırken
Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak
koşuluyla, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç sayılırsa
hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımıyla karşılanmaları gerektiği, hangi durum
ve davranışların ağırlaştırıcı ya da hafifle­ tici öğe olarak kabul edileceği
konularında takdir yetkisine elatılamaz. İptali istenen Yasa kuralı uyarınca kaçakçılığa teşebbüs nedeniyle
hükmolunan hapis cezasının paraya çevrilmesi durumunda, para cezasının
tutarının hesabında hapis cezasının her bir günü için sanayi sektörü için
belirlenen yürürlükteki asgarî ücretin bir aylık tutarının yarısı esas
alınacağından kişiye suç işlediği zaman o suç için öngörülen ceza suç gününden
önce belirgindir. Bu düzenlemede cezaların yasallığı ilkesine ve Anayasa'nın
38. maddesine aykırı bir yön görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle itirazın reddi gerekir. Yekta Güngör ÖZDEN, Güven DİNÇER, Yavuz NAZAROĞLU ve Yalçın
ACARGÜN bu görüşe katılmamışlardır. V- SONUÇ A- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 360. maddesinin iptali
istemini içeren başvuruya ilişkin itirazın esasının dosyada eksiklik
bulunmadığından bu aşamada başka hususlar üzerinde durulmaksızın incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE, B- Esas İncelemenin Vergi Usul Kanunu'nun 360. maddesine 3.12.1988
günlü, 3505 sayılı Yasa'nın 9. maddesiyle eklenen ikinci fıkra ile sınırlı
olarak yapılmasına OYBİRLİĞİYLE, C- Sınırlama kararı uyarınca incelenen Vergi Usul Kanunu'nun 360.
maddesi ikinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
Yekta Güngör ÖZDEN, Güven DİNÇER, Yavuz NAZAROĞLU ile Yalçın ACARGÜN'ün
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Üye Mustafa GÖNÜL Üye Mustafa ŞAHİN Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Yavuz
  NAZAROĞLU Üye Haşim KILIÇ Üye YalçınACARGÜN KARŞIOY
GEREKÇESİ Esas Sayısı : 1991/38 Karar Sayısı : 1991/38 Zamandan ve yerden yararlanmak amacıyla, Anayasa Mahkemesi'nin
6.6.1991 günlü, Esas 1990/35, Karar 1991/13 sayılı kararında kullandığım
karşıoyumun gerekçesini, şimdiki 24.10.1991 günlü, Esas 1991/38, Karar 1991/38
sayılı karar için yinelediğimi belirtmekle yetiniyorum. 24.10.1991 Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1991/38 Karar Sayısı : 1991/38 Hapis cezasının para cezasına çevrilmesinde, sanayi sektörü için
belirlenen asgari ücretin bir aylık tutarının yarısının esas alınarak cezanın
hareketli ve değişken bir hale getirilmesi Anayasa'nın cezaların kanuniliği
ilkesini benimseyen 38. maddesinin üçüncü fıkrasına aykırıdır. Suç ve cezaların kanuniliği konusundaki evrensel hukuk ilke­ si,
Anayasa'nın 38. maddesi üçüncü fıkrasında; "Ceza ve ceza yeri­ ne geçen
güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur." ifadesiyle Anayasa kuralı
haline gelmiştir. Bu Anayasa kuralı Türk Ceza Kanunu'nun 1. maddesinde;
"Kanununsarih olarak suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez.
Kanunda yazılı cezalardan başka bir ceza ile de kimse cezalandırılamaz.",
2. maddesinde; "İşlendiği zamanın kanununa göre çözüm veya kabahat
sayılmayan fiil­ den dolayı kimseye ceza verilemez. İşlendikten sonra yapılan
kanuna göre cürüm veya kabahat sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse
cezalandırılamaz. Eğer böyle bir ceza hüküm olunmuşsa icrası ve kanuni
neticeleri kendiliğinden kalkar. Bir cürüm veya kabahatin işlendiği zamanın
kanunu ilesonradan neşir olunan kanunun hükümleri birbirin­ den farklı ise
failin lehinde olan kanun tatbik ve infaz olunur." ifadesiyle yasalaşmış
ve altmış yılı aşan bir süre zarfında uygula­ na gelmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun
bu hükümleri adeta Anayasa'nın ilgilihükümleri ile bütünleşmiş ve bir anlamda
onun yorumunu getirmiştir. Anayasa'ya aykırılığı Tufanbeyli Asliye Ceza Mahkemesi tarafından
itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesi önüne getirilen Vergi Usul Kanunu'nun 360. maddesine
3505 sayılı Kanun'la eklenen ikinci fıkra, hürriyeti bağlayıcı cezanın paraya
çevrilmesi halinde verilen para cezalarını her yıl sanayi sektörü için
belirlenen asgari ücretin aylık tutarına göre hesaplanan bir sisteme
bağlamıştır. Getirilen yeni düzenleme, uygulamada çeşitli teknik zorlukları
beraberinde getireceği gibi Anayasa ile getirilen ve Ceza Kanunu ile yorumlanan
cezaların kanuniliği ilkesine ters düşmektedir. İtiraz konusu kuralın uygulanması sonucunda değişik yıllarda
işlenen fiillere aynı gün aynı ceza hükmünün uygulanması sonucunda verilen
hapis cezaları değişik şekilde para cezasına çevrilecektir. Anayasamızın 38. maddesinin üçüncü fıkrası, ceza yerine geçen
güvenlik tedbirlerini de ceza gibi mütalaa etmiş ve bunları da cezaların
kanuniliği ilkesinden yararlandırmıştır. Öyleyse, yasa­ koyucu Ceza Kanunu'na
ve cezaların infazı veya başka bir kanuna göre hapis cezasının para cezasına
çevrilmesinde de Ceza Hukuku'nun Ana­ yasal ilkelerine uymak zorundadır. Bu
belirsizlik açık olarak Anayasa'nın 38. maddesine aykırılık oluşturmaktadır. Vergi Usul Kanunu'nun 360. maddesinin dava konusu ikinci fıkrası,
infaz hukuku yönünden özel bir hüküm getirmektedir. Hapis cezalarının para
cezasına çevrilmesinde genel infaz sistemi dışında ayrı bir ölçü konulabilmesi
için, ortada haklı ve açıklanabilir neden olmalıdır. İdari vergi cezaları çoğu kez kast unsuru aranmayan biçimsel ve
kanuni ölçülere dayanan idarî yaptırımlardır. Temelde bu yaptırımlara dayanan
ve ayrıca kendi özel unsurlarının eklenmesiyle oluşan vergi suç ve cezaları
ise, ekonomik olaylara ve onların kendi özel oluşum ortamına tabidirler. Olayımızda dava konusu edilen vergi cezalarının diğer ceza
kurallarından farklarının olmamasına rağmen ekonomik ve biçimsel bazı kurallara
uymama sonucunda ortaya çıkmaları nedeniyle diğer adî suçlara göre daha kolay
bir biçimde paraya çevrilebilmelidirler. Dava konusu düzenleme ile tam tersine
temel kural bir tarafa bırakılarak belirsiz bir sistem içinde temel kuralın
üzerinde para cezası alınmaktadır. Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesi mutlak manada ele
alınamaz. Ancak, aynı konularda yapılan değişik düzenlemenin nedenleri kolay,
belirli ve haklı bir biçimde açıklanabilir olmalıdır. Dava konusu farklı düzenlemenin açıklanabilir ve haklı bir yönü
yoktur. Yukarıda açıklanan nedenlerle suç ayırmaksızın bütün suçlulara
uygulanan bir infaz kuralının biçimsel bir vergi suçu nedeniyle verilen
cezalarda uygulanmaması Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine
aykırıdır. Dava konusu kuralın iptali gerektiği kanısıyla karara karşıyız. Başkanvekili Güven
  DİNÇER Üye Yavuz
  NAZAROĞLU KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1991/38 Karar Sayısı : 1991/38 Anayasa'nın 38. maddesi ile suç ve cezaların yasallığı ilkesi
öngörülmüştür. Bu ilke gereği olarak yasakoyucu yasama yetkisini kullanırken
Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak
koşuluyla, hangi eylemlerin suç sayılması, suç sayılan eylemlerin hangi tür ve
ölçüde ceza yaptırımlarıyla cezalandırılmaları gerektiği, hangi durum ve
davranışların ağırlaştırıcı veya hafifletici neden olarak kabul edilmesi
gerektiğini yasayla belirlemek zorundadır. İptali istenen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 360. maddesine
3.12.1988 gün ve 3505 sayılı Yasa'nın 9. maddesiyle eklenen ikinci fıkrasına
göre vergi kaçakçılığına teşebbüs nedeniyle hükmolunan hürriyeti bağlayıcı
cezanın para cezasına çevrilmesi durumunda, para cezasının tutarının hesabında
tayin edilen hapis cezasının beher günü için sanayi sektörü için belirlenen
yürürlükteki asgarî ücretin bir aylık tutarının yarısı esas alınacaktır. Bu
şekildeki düzenleme ile yürütme tarafından belirlenen asgarî ücret ceza
tayininde esas alınmaktadır. Oysaki suç ve cezaların yasama organınca ve
yasayla belirlenmesi Anayasa'nın 38. maddesinin buyruğu olup bu şekildeki
düzenleme ile ceza miktarını belirleme dolaylı yoldan yürütme organınca
yapılmaktadır. Bu nedenle iptali istenen Yasa kuralı Anayasa'nın 38. maddesine
aykırı olup iptali gerekir. Bu nedenle aksi yönde oluşan çoğunluk görüşüne karşıyım. Üye Yalçın ACARGÜN