ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/81 Karar Sayısı : 2010/8 Karar Günü : 14.1.2010 R.G Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: 1- İzmir 1. İcra Hukuk Mahkemesi (Esas Sayısı:2008/81) 2- Konya 2. İcra Hukuk Mahkemesi (Esas Sayısı:2008/98) İTİRAZLARIN KONUSU: 2.7.1964 günlü, 492
sayılı Harçlar Kanunu'nun 123. maddesinin 25.12.2003 günlü, 5035 sayılı
Yasa'nın 31. maddesi ile değiştirilen son fıkrasında yer alan ' bankalar,
yurtdışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca ' ibaresinin,
Anayasa'nın 2., 5., 10., 11.ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Bankalar tarafından genel kredi sözleşmesi uyarınca kullandırılan
kredilerin zamanında ödenmemesi nedeniyle yapılan icra takibinde, icra
harçlarının yasaya aykırı olarak alındığı şikâyetinde bulunan bankaların bu
şikâyetini değerlendiren mahkemeler, itiraz konusu ibarenin Anayasaya aykırı
olduğu savıyla iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun iptali istenen ibarelerin yer aldığı
son fıkrayı da içeren 123. maddesi aşağıdaki şekildedir. 'MADDE 123- (Değişik: 20/3/1981 ' 2430/3 md.) Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen
işlemlerden harç alınmaz. Ancak, İş Kanununa tabi işçilerin ve çırakların iş
mahkemelerindeki dava ve bu mahkemelerden almış oldukları ilamların
takiplerinde harçtan muafiyet gündelikleri veya aylık ücretleri 16 yaşını
doldurmuş işçiler için belirlenen asgari ücreti geçmeyen işçiler ve çıraklar
hakkında uygulanır. (Ek fıkra: 20/6/2001-4684/23 md.; Değişik: 25/12/2003 - 5035/31
md.) Anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş,
sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle
yapılacak işlemler ile Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (Bu
kooperatifler ile Kredi Garanti Fonu İşletme ve Araştırma Anonim Şirketi
tarafından bankalardan kullandırılacak krediler için verilecek kefaletler
dahil) bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak
kredilerin temini ve bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin
işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.' III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantılarında A- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, sınırlama sorununun esas inceleme evresinde ele alınmasına,
11.9.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar vermiştir(Esas 2008/81). B- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanun'un 123. maddesinin son
fıkrasına ilişkin esas incelemenin ''bankalar'' sözcüğü ile sınırlı olarak
yapılmasına, 2008/98 esas sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
2008/81 esas sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE , esasının
kapatılmasına, esas incelemenin 2008/81 esas sayılı dosya üzerinden
yürütülmesine, 13.11.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural ve bunun gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. İtiraz konusu ibarenin yer aldığı 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun
123. maddesi, genel muaflıklar ve istisnalar başlığı altında, Yasa'nın onuncu
kısmının birinci bölümünde yer almaktadır. Yasakoyucu 123. maddenin birinci
fıkrasında özel kanunlarda harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen
işlemlerden harç alınmayacağını genel kural olarak belirledikten sonra İş Kanunu'na
tabi işçiler ve çırakların iş mahkemelerinde ve bu mahkemelerden almış
oldukları ilamların takiplerinde öngörülen muafiyete bir sınırlama getirmiştir. Maddenin son fıkrasında ise anonim, eshamlı komandit ve
limited şirketlerin kuruluş, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve
nev'i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler ile Esnaf ve Sanatkârlar
Kredi ve Kefalet Kooperatifleri, bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve
uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve bunların teminatları
ile geri ödenmelerine ilişkin işlemlerin de bu Kanun'da yazılı harçlardan
müstesna olduğu belirtilmiştir. Madde metninden de anlaşıldığı üzere harçtan istisna tutulan
işlemler fıkrada belirtilen kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve bunların
teminatları ile geri ödemelerine ilişkin işlemlerdir. Yasakoyucu, finansman
sıkıntısı çeken bankalar, yurtdışı kredi kuruluşları ve uluslararası
kurumların, müşterilerine kullandırmak amacıyla sendikasyon kredisi gibi büyük
miktarlı kredilere kendi portföylerinde yer vererek yurt içi veya yurt dışı
kredi kuruluşlarından finansman desteği alabilmelerini kolaylaştırmak ve kredi
maliyetlerini azaltmak amacıyla bu nitelikteki kredilerin temini ve bunların
teminatları ile geri ödemelerine ilişkin işlemlerden harç alınmayacağını
öngörmüştür. İtiraz yoluna başvuran mahkemelerde şikâyete konu olan işlemlerin
kaynağında genel kredi sözleşmesine dayanılarak davalı şirketlere kullandırılan
krediler bulunmaktadır. Alacaklı banka ile müşterisi olan şirket arasında
yapılan ve genel kredi sözleşmesi uyarınca kullandırılan kredinin ödenmemesi
üzerine alacaklı banka, borçlu şirket hakkında ilamsız icra takibinde bulunmuş,
icra müdürlüğü icra takip talebinde bulunan alacaklı bankadan, tüm yargı
harçlarını tahsil etmiştir. İtiraz yoluna başvuran her iki mahkemeye ait davada harcın
konusunu oluşturan işlem genel kredi sözleşmesi uyarınca bankaların
müşterilerine kullandırdıkları kredilerin zamanında ödenmemesi nedeniyle
yapılan icra takibinden kaynaklanmaktadır. Yasakoyucu itiraz konusu
kuralda bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca
kullandırılmak üzere temin edilen kredilere ait bazı işlemlerden harç
alınmayacağını belirttiğine göre; bankaların kendi öz kaynaklarından veya diğer
kredi kurumlarından temin ettikleri kredileri, genel kredi sözleşmesiyle gerçek
veya tüzel kişilere teminatlı veya teminatsız olarak kullandırmaları, itiraz
konusu kural kapsamında değerlendirilemez. Açıklanan nedenlerle iptali istenen ve 492 sayılı Yasa'nın 123.
maddesinin son fıkrasında yer alan ibare, itiraz yoluna başvuran mahkemelerde
görülmekte olan davalarda uygulanacak kural değildir. Başvurunun, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. V- SONUÇ 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 123. maddesinin 25.12.2003
günlü, 5035 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen son fıkrasında yer alan
''bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca''
ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu ibareye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 14.1.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ