ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2020/62 Karar Sayısı : 2020/69 Karar Tarihi : 12/11/2020 R.G. Tarih-Sayısı :
4/2/2021-31385 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 6. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 13/10/1983
tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 12/7/2013 tarihli ve 6495
sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen 41. maddesinin birinci fıkrasının
(e) bendi ile dördüncü fıkrasının, Anayasa’nın 10. ve 13. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Sürücü
belgesinin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada
itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,
iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 41.
maddesi şöyledir: “Sürücü adaylarında aranacak şartlar: Madde 41- (Değişik: 12/7/2013-6495/17 md.) Sürücü belgesi alacakların; a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını
taşımaları, b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde
eğitim almış olmaları, c) İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca müştereken
çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini
tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsü sertifikası
almış olmaları, e) Adli sicilinde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk
Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/7/1953
tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında
Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen
suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması, f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü
belgesinin bulunmaması, g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce
verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülen şartlar
yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması, zorunludur. Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve
hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları,
kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve
esaslar İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. (Değişik fıkra:6/12/2019-7196/40 md.) Bu maddede aranan
şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş
olduğunun anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal
edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü
sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir. Sürücü belgesi alındıktan sonra bu maddenin birinci
fıkrasının (e) bendinde belirtilen suçlardan biri ile mahkûmiyet hâlinde bu
kişilerin sürücü belgeleri, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler
tarafından bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen şartlar
sağlanıncaya kadar geri alınır. Bu Kanunun 48 inci madde hükümleri saklıdır. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,
Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin
MENTEŞ ve Basri BAĞCI’nın katılmalarıyla 10/9/2020 tarihinde yapılan ilk
inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural ve sınırlama sorunları
görüşülmüştür. 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak
bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı
görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının
ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa
Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali talep edilen kuralın
da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan
kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 2918 sayılı Kanun’un
41. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile dördüncü fıkrasının iptallerini
talep etmiştir. 4. İtiraz konusu (e) bendinin de yer aldığı birinci
fıkrada ilk defa sürücü belgesi alacaklar için aranacak şartlar düzenlenmiştir.
İtiraz konusu diğer kural olan dördüncü fıkranın birinci cümlesinde ise daha
önce sürücü belgesi edinmiş olan kişiden bu belgenin geri alınma nedenleri
hükme bağlanmıştır. Bakılmakta olan davanın konusu da daha önce edinilmiş olan
sürücü belgesinin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 188.
uyarınca hükmedilen mahkûmiyetin bir sonucu olarak, 2918 sayılı Kanun’un 41.
maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesine göre geri alınması işlemidir. 5. Ayrıca Kanun’un 41. maddesinin dördüncü fıkrasının
ikinci cümlesinde 48. madde hükümlerinin saklı olduğu öngörülmüştür. Kanun’un
48. maddesinde ise alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında
araç sürme yasağı düzenlenmiş olup, atıfta bulunulan anılan maddenin bakılmakta
olan dava ile bir ilgisi bulunmamaktadır. 6. Bu itibarla Kanun’un 41. maddesinin birinci fıkrasının
(e) bendi ile dördüncü fıkrasının ikinci cümlesinin itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 7. Öte yandan Kanun’un 41. maddesinin dördüncü fıkrasının
birinci cümlesi 5237 sayılı Kanun’un 188. maddesi uyarınca hükmedilen
mahkûmiyetlerin yanı sıra bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmayan
anılan Kanun’un 190. ve 191. maddeleri, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 4. maddesinin (7) numaralı fıkrası, 10/7/1953
tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un
12. maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan verilen
mahkûmiyet kararları bakımından da geçerli, ortak kural niteliğindedir. Bu
itibarla 2918 sayılı Kanun’un 41. maddesinin dördüncü fıkrasının birinci
cümlesinin esasına ilişkin incelemenin bakılmakta olan davanın konusu
gözetilerek 5237 sayılı Kanun’un 188. maddesinde düzenlenen suçlar yönünden
yapılması gerekmektedir. 8. Açıklanan nedenlerle 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 17.
maddesiyle değiştirilen 41. maddesinin; A. Birinci
fıkrasının (e) bendinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu bende ilişkin başvurunun Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B. Dördüncü
fıkrasının; 1. Birinci
cümlesinin esasının incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin “26/9/2004
tarihli ve 5237 sayılı Kanun’un 188. maddesinde düzenlenen suçlar” yönünden
yapılmasına, 2. İkinci
cümlesinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma imkânı bulunmadığından bu cümleye ilişkin başvurunun Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 9. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Uğur İRİCİ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun
hükmü, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A. Anlam ve
Kapsam 10. 2918 sayılı Kanun’un “Sürücü adaylarında aranacak
şartlar” başlıklı 41. maddesinin dördüncü fıkrasının itiraz konusu birinci
cümlesinde, sürücü belgesi alındıktan sonra anılan maddenin birinci fıkrasının
(e) bendinde sayılan suçlardan birinden mahkûmiyet hâlinde sürücü belgesinin
anılan bentte belirtilen şartlar sağlanana kadar geri alınacağı ifade
edilmiştir. 11. Söz konusu bentte, sürücü belgesi alacaklarda
aranacak şartlar arasında ilgilinin adli sicilinde, 5237 sayılı Kanun’un 188.,
190. ve 191. maddeleri, 5607 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (7) numaralı fıkrası
ve 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında
belirtilen suçlardan hüküm giyildiğine dair kaydın bulunmaması öngörülmüştür.
İtiraz konusu kural, anılan bende suç tipleri yönünden atıfta bulunmak
suretiyle sürücü belgesi olan kişilerin de bu bentte sayılan suçlardan
mahkûmiyetleri hâlinde, adli sicilden silinme şartları oluşana kadar sürücü
belgelerinin geri alınacağını hükme bağlamaktadır. Kural, “26/9/2004 tarihli
ve 5237 sayılı Kanun’un 188. maddesinde düzenlenen suçlar” yönünden
incelenmiştir. 12. Kural uyarınca sürücü belgesinin geri alınmasına
neden olan 5237 sayılı Kanun’un 188. maddesinde düzenlenen suçlardan
mahkûmiyete ilişkin adli sicil bilgisinin 25/5/2005 tarihli ve 5352 sayılı Adli
Sicil Kanunu’nun “Adlî sicil ve arşiv bilgilerinin silinmesi” başlıklı
9. maddesi uyarınca silinme şartları oluştuğunda sürücü belgesinin iadesi
mümkün olabilmektedir. Bu nedenle sürücü belgesinin geri alınması süresiz
olmayıp, adli sicil bilgisinin silinme anına kadar geçerlidir. B. İtirazın Gerekçesi 13 . Başvuru kararında
özetle; sürücü belgesinin geri alınmasına sebep olan suçlardan mahkûmiyet ile
araç kullanılması arasında bir sebep sonuç ilişkisinin bulunmadığı, bu nedenle
mahkûmiyete konu bazı suçlar nedeniyle sürücü belgesinin geri alınmasının
ölçülülük ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın
10. ve 13. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. C. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 14 . 6216 sayılı
Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 20. maddesi
yönünden de incelenmiştir. 15. Anayasa’nın 20. maddesinin birinci fıkrasında
herkesin özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile
hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiştir. Anılan maddenin
gerekçesinde de belirtildiği üzere özel hayata ve aile hayatına saygı
gösterilmesini isteme hakkı; bir yönüyle özel hayatın gizliliğinin korunmasını,
başkalarının gözleri önüne serilmemesini, bir başka ifadeyle kişinin özel
hayatında yaşananların yalnız kendisi veya kendisinin bilmesini istediği
kimseler tarafından bilinmesini isteme hakkını korurken diğer yönüyle resmî
makamların özel hayata müdahale edememesi, yani kişinin ferdî ve aile hayatını
kendi anladığı gibi düzenleyip yaşayabilmesi hakkını güvence altına almaktadır. 16. Özel hayat kavramı eksiksiz bir tanımı bulunmayan
geniş bir kavramdır. Bu kapsamda korunan hukuki değer esasen kişisel
bağımsızlıktır. Özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkının kapsamının
belirlenmesinde bireyin kişiliğini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi kavramı
temel alınmaktadır. Anılan hak; herkesin istenmeyen bütün müdahalelerden uzak,
kendine özel bir ortamda yaşama hakkına sahip olduğuna işaret etmekle birlikte
kişiliğin serbestçe geliştirilmesiyle uyumlu birçok hukuki menfaati de
içermektedir ( Serap Tortuk , B. No: 2013/9660, 21/1/2015, §§ 31-35; Tevfik
Türkmen [GK], B. No: 2013/9704, 3/3/2016, § 50; Ayşegül Çengel Kömür ve
diğerleri , B. No: 2016/56228, 23/6/2020, § 43). 17. İtiraz konusu
kural, belirli suçlardan hüküm giyenlerin bu mahkûmiyetlerinin adli sicil
kayıtlarından silininceye kadar sürücü belgelerinin geri alınmasını öngörmek
suretiyle bireylerin hayatlarını
kolaylaştırması ve böylece kişiliğini serbestçe geliştirmesi yönüyle özel
hayatın bir parçası hâline gelen araç kullanma imkânını belirli bir süreyle
ortadan kaldırdığından özel hayata saygı
gösterilmesini isteme hakkını sınırlamaktadır. 18. Anayasa’nın
13. maddesinde ”Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca
Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak
kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük
ilkesine aykırı olamaz.” denilmiştir. Buna göre özel hayata saygı gösterilmesini
isteme hakkına getirilen sınırlamanın Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine,
demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olması
gerekir. 19. Anayasa’nın 20. maddesinin ikinci fıkrasında anılan
hakka çeşitli sebeplere bağlı kalınarak sınırlamalar getirilebileceği
belirtilerek bu hakkın mutlak olmadığı kabul edilmiştir. Maddede bu sınırlama
sebepleri arasında millî güvenliğin ve kamu düzeninin korunması ile suç
işlenmesinin önlenmesi sebepleri de sayılmış, böylece bunlara dayalı olarak söz
konusu hakkın sınırlandırılabilmesine izin verilmiştir. Ancak anılan fıkrada
söz konusu sınırlanmanın arama ve el koyma tedbirlerine özgü olarak
yapılabileceği belirtildiğinden bu sebepler 20. madde bağlamında itiraz konusu
kural yönünden meşru bir sınırlama nedeni olarak kabul edilemez. Bununla
birlikte özel hayatın düzenlendiği maddede kural yönünden özel sınırlama
sebeplerine yer verilmediğinin kabulü hâlinde dahi bu hakkın Anayasa’da güvence
altına alınan diğer temel hak ve özgürlüklerin korunması veya Anayasa’nın diğer
maddelerinde devlete bir görev olarak yüklenen ödevler nedeniyle
sınırlandırılması mümkündür ( AYM, E.2013/95,
K.2014/176, 13/11/2014; AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015). 20. Anayasa'nın 5. maddesinde “ Devletin
temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin
bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun
refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini,
sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan
siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî
varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” denilmektedir.
Buna göre kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak devletin
temel amaç ve görevlerindendir. Kişinin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu
sağlamanın ön koşulu kamu sağlığını ve kamu güvenliğinin tesisidir. Kamu
sağlığı ve kamu güvenliğinin sağlanmadığı bir ortamda hak ve özgürlüklerden
gereği gibi yararlanılması mümkün değildir. Bu kapsamda devletin hak ve
özgürlükleri koruma ödevinin yanında kamu sağlığını ve kamu güvenliğini sağlama
görevi de bulunmaktadır. 21. Kanun koyucunun kuralla kamu sağlığı ve güvenliği
bakımından meydana gelen tehlikenin ağırlığını dikkate alarak 5237 sayılı
Kanun’un 188. maddesinde belirtilen uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve
ticareti kapsamında kalan suçlardan mahkûmiyeti sürücü belgesinin geri alınması
nedeni olarak belirlediği görülmektedir. Bu suçlara konu eylemlerin
gerçekleştirilmesinde, araç kullanımının suçun işlenmesini kolaylaştıracağı
yadsınamaz. Bu nedenle, itiraz konusu kuralın anılan nitelikteki suçların
işlenmesinin önlenmesi suretiyle kamu sağlığı ve kamu güvenliğinin sağlanması
maksadıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu yönüyle kuralın anayasal açıdan
meşru bir sınırlama amacına sahip olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. 22. Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca özel hayata saygı
gösterilmesi hakkına getirilen sınırlamaların demokratik toplum düzeninin
gereklerine uygun olması bir başka ifadeyle demokratik toplumda zorunlu bir
toplumsal ihtiyacı karşılaması gerekir. Buna göre kuralla ulaşılmak istenen
kamu sağlığının ve güvenliğinin sağlanması biçimindeki amaç doğrultusunda 5237
sayılı Kanun’un 188. maddesinde düzenlenen suçların önlenmesi için getirilen
sınırlamanın demokratik bir toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya
yönelik olmadığı söylenemez. 23. Anayasa’nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik , gereklilik ve orantılılık olmak üzere
üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın
ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir
ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün
olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak
istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade
etmektedir (AYM, E.2014/176, K.2015/53,
27/5/2015; AYM, E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016). Bu itibarla kuralla
özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkına getirilen sınırlamanın kamu
sağlığı ve güvenliğinin sağlanması amacına dönük olması ve demokratik toplum
düzeninin gereklerine aykırılık teşkil etmemesi yeterli olmayıp ayrıca ölçülü
olması gerekir. 24. 5237 sayılı Kanun’un 188. maddesinde düzenlenen
suçların niteliği ve bu suçların işlenebilmesinin failin sevk ve idaresindeki
aracın varlığı durumunda kolaylaştığı gözetildiğinde sürücü belgesinin geri
alınmasının, anılan suçların işlenmesinin önlenmesine katkıda bulunmak
suretiyle kamu sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasına hizmet etmeyeceği ileri
sürülemez. Bu itibarla kuralla getirilen sınırlamanın kamu sağlığı ve
güvenliğinin sağlanmasına yönelik amaç bakımından elverişli ve gerekli olmadığı
söylenemez. 25. Öte yandan kural, anılan suçlardan mahkûmiyeti
bulunan kişilerin sürücü belgelerinin sürekli olacak biçimde geri alınmasını
öngörmeyip ilgili mahkûmiyet kararına ilişkin bilgilerin adli sicil kaydından silinme
anına kadar geri alınmasını hükme bağlamaktadır. Bir başka deyişle kişiler,
sürücü belgelerinin geri alınmasına neden olan suçtan mahkûmiyete ilişkin adli
sicil bilgilerinin silinmesinin ardından sürücü belgelerini tekrar alma
imkânına sahip olabilmektedir. Bu itibarla kuralla ulaşılmak istenen amaca
ilişkin kamu yararı ile özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkına yönelik
kişisel yarar arasında bulunması gereken makul dengenin gözetildiği ve kuralın
orantısız bir sınırlamaya neden olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 26. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 13. ve 20.
maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. M. Emin KUZ bu görüşe farklı gerekçeyle katılmıştır. Kuralın Anayasa’nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV. HÜKÜM 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle
değiştirilen 41. maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinin “26/9/2004
tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde düzenlenen suçlar” yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE 12/11 /2020 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Hasan
  Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir
  ÖZKAYA Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Rıdvan
  GÜLEÇ Üye Recai
  AKYEL Üye Yusuf
  Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin
  MENTEŞ FARKLI GEREKÇE 2918 sayılı Kanunun değişik 41. maddesinin dördüncü
fıkrasının birinci cümlesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
reddine karar verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kişilerin hayatlarını
kolaylaştırması bakımından özel hayatlarının bir parçası hâline gelen araç
kullanma imkânının -belli bir süre için de olsa- idarece sürücü belgesi geri
alınarak ortadan kaldırılmasının özel hayata saygı gösterilmesini isteme
hakkını sınırladığı, ancak itiraz konusu kuralın bazı suçların işlenmesinin
önlenmesi suretiyle kamu sağlığı ve güvenliğinin sağlanması maksadıyla
getirilmiş olması sebebiyle meşru bir amacının bulunduğu, demokratik toplum
düzeninin gereklerine aykırılık oluşturmadığı ve ölçülü olduğu, dolayısıyla
Anayasanın 13. ve 20. maddelerine aykırı bulunmadığı belirtilmiştir. İncelenen kuralda, sürücü belgesi alındıktan sonra aynı
maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde sayılan suçlardan biri ile mahkûmiyet
hâlinde bu kişilerin sürücü belgelerinin, anılan bentte belirtilen şartlar
sağlanıncaya kadar geri alınacağı hükme bağlandığından, geri alma işlemine esas
alınan adlî sicil belgesinin silinmesi ile sürücü belgesi iade edilmektedir. Mezkûr suçların gerektirdiği aslî cezaların yanında
öngörülen söz konusu tedbir de, niteliği itibariyle bu suçlar açısından
caydırıcılığı artırmak amacıyla öngörülen bir müeyyidedir. Bu yönüyle -gerekçede belirtildiği üzere- söz konusu
müeyyideyi öngören kuralla Anayasanın 20. maddesinde teminat altına alınan özel
hayata saygı gösterilmesini isteme hakkına sınırlama getirildiği gibi, 23.
maddesinde düzenlenen seyahat hürriyetine ve yolcu veya eşya taşımacılığı yapan
sürücüler bakımından 48. maddesinde düzenlenen çalışma hürriyetine de sınırlama
getirilmektedir. Ancak bu haklardan biri ile ilişki kurulmadan veya her biri
bakımından ayrı ayrı inceleme yapılmadan, kuralın hukuk devleti ilkesi yönünden
incelenmesi ve diğer müeyyidelerde olduğu gibi ölçülülük incelemesinin
Anayasanın 2. maddesine göre yapılmasının, incelenen kural bakımından daha
elverişli olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, özel hayata saygı gösterilmesini isteme
hakkına getirilen sınırlama bakımından yapılan inceleme yanlış olmamakla
birlikte, anılan müeyyideyi öngören kuralın Anayasanın 2. maddesinde teminat
altına alınan hukuk devleti ilkesi yönünden incelenmesinin, ölçülülük
incelemesinin de Anayasanın 13. maddesine göre değil, 2. maddesine göre
yapılmasının ve Anayasaya aykırılık itirazının reddedilmesinin, itiraz konusu
kural yönünden daha kapsayıcı ve isabetli olacağı düşüncesiyle red kararına
farklı gerekçeyle katılıyorum. Üye M. Emin KUZ