ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1978/41 Karar Sayısı:1978/37 Karar günü:25/5/1978 Resmi gazete tarih/sayı:11.7.1978/16343 İtiraz
yoluna başvuran : Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesi İtirazın
konusu : 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesinin
Anayasanın 8., 11., 12. ve 33. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali
istenmiştir. I.
OLAY : Sahtecilik
ve dolandırıcılıktan sanık iki avukat hakkında İstanbul Ağır Ceza Mahkemesinde
son soruşturma açılmış ve duruşmaya başlanmıştır. 1136 sayılı Avukatlık
Yasasının 154. maddesi uyarınca kendi barolarına bağlı avukat hakkında gerekli
işlem yapılması için Tekirdağ Barosu Yönetim Kurulunca dosyanın disiplin
kuruluna şevkine oyçokluğu ile karar verilmiş, baro başkanı sözü edilen 154.
maddenin Anayasaya aykırı olduğunu, bu yüzden dosyayı disiplin kuruluna
göndermeyeceğini ve kendisi hakkında bu tarz işleminden ötürü de Kamu davası
açılması gerektiğini Adalet Bakanlığına bildirmiştir. Bunun üzerine Adalet
Bakanlığınca baro başkanı hakkında gerekli kovuşturma izni verilmiş ve adı
geçenin Avukatlık Kanununun 62. maddesi aracılığı ile Türk Ceza Kanununun 240.
maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesinde
yargılanmak üzere son soruşturma açılmıştır. Sanık 12/4/1978 günlü dilekçesinde
1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu öne
sürmüş ve mahkeme, bu savı ciddi bularak Anayasanın değişik 151. maddesi
uyarınca bu konuda bir karar verilmek üzere Anayasa Mahkemesine başvurulmasına
karar vermiştir. III.
METİNLER : 1-
İptali istenen yasa hükmü : 19/3/1969
günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesi şöyledir : Madde
154- Haklarında meslekten çıkarma cezası verilen veya tutuklama müzekkeresi
çıkarılan yahut rüşvet, sahtecilik, hırsızlık, dolandırıcılık, inancı kötüye
kullanma ve yalan yere tanıklık cürümlerinden biri ile haklarında son
soruşturmanın açılması kararı verilen ve 42. madde uyarınca geçici olarak görevlendirilmiş
olup yapılan işlerin ücretini iş sahibinden aldığı halde aynı maddenin son
fıkrası gereğince kabule değer bir sebep olmaksızın ilgili mercie ödememiş olan
avukatların işten yasaklanmaları zorunludur. 2-
Dayanılan Anayasa Maddeleri : Madde
8- Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. Anayasa
hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarına, idare makamlarım ve kişileri
bağlıyan temel hukuk kurallarıdır. Madde
11- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün,
Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının genel ahlâkın ve
genel sağlığın korunması amacı ile veya Anayasanın diğer maddelerinde
gösterilen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak, ancak
Kanunla sınırlanabilir. Kanun,
temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz. Bu
Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirisi, insan hak ve hürriyetlerini
veya Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk,
sınıf, din ve mezhep ayırımına dayanarak, nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyeti
ortadan kaldırmak kasdı ile kullanılamaz. Bu
hükümlere aykırı eylem ve davranışların cezası Kanunda gösterilir. Madde
12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep
ayırımı gözetilmeksizin, Kanun önünde eşittir. Hiçbir
kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Madde
33- Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir
fiilinden dolayı cezalandırılamaz. Cezalar
ve ceza tedbirleri ancak Kanunla konulur. Kimseye,
suçu işlediği zaman Kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza
verilemez. Kimse,
kendisini veya Kanunun gösterdiği yakınlarını suçlandırma sonucu doğuracak
beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. Ceza
sorumluluğu şahsîdir. Genel
müsadere cezası konulamaz. IV.
İLK İNCELEME : Anayasa
Mahkemesinin, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca yaptığı İlk İnceleme
toplantısında, konu hakkında hazırlanan rapor, Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesinin
başvurma karan ve ekleri, iptali istenen yasa hükmü ilgili Anayasa kuralları,
bunlara ilişkin yasama belgeleri ve konu ile bağlantısı bulunan öteki metinler
okunduktan sonra, önce 1136 sayılı Yasanın 154. maddesinin iptalini isteyen
Mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkisi bulunup bulunmadığının sorunu üzerinde
durulmuştur. Anayasanın
değişik 151., 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddelerine göre bir
mahkeme, bakmakta olduğu davada, uygulanacak yasa hükümlerini Anayasaya aykırı
görürse veya yanlardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddî olduğu
kanısına varırsa ilgili yasa kuralının iptali için Anayasa Mahkemesine
başvurabilir. Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesinin elinde bakmakta olduğu bir dava
vardır. Mahkemenin, iptalini istediği 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Yasanın 154.
maddesinin görülmekte olan bu davada uygulanacak hüküm olup olmadığının
saptanması zorunludur. İstanbul
Ağır Ceza Mahkemesinin baktığı davanın konusu, sahtecilik ve dolandırıcılık
suçlarıdır. Eyüp Ağır Ceza Mahkemesinin 26/9/1977 günlü, 1977/185 Esas sayılı
son soruşturmanın açılmasına ilişkin kararında, sanıklar hakkında Türk Ceza
Kanununun 64., 342/2., 503., 522. maddelerinin ceza, 1136 sayılı Yasanın 154.
maddesinin de disiplin yönlerinden uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Bu
kararın bir örneği sanığın bağlı bulunduğu Tekirdağ Baro Başkanlığı aracılığı
ile o yer Baro Yönetim Kuruluna gönderilmiş ve bu kurulca, ilgili avukat
hakkında 1136 sayılı Yasanın 154. maddesine göre disiplin cezası uygulaması
için dosyanın Tekirdağ Barosu Disiplin Kuruluna gönderilmesine 26/10/1977 günü,
13 sayı ile karar verilmiştir. 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun
97. maddesinin ikinci bendi gereğince, Yönetim Kurulu Kararını yerine
getirmekle görevli olan Baro Başkanı, itiraz konusu 1136 sayılı Yasanın 154.
maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ve Adalet Bakanlığının
uyarılarına uymayarak ve Baro Yönetim Kurulunun Kararına karşın dosyayı Baro
Disiplin Kuruluna göndermemiştir. Baro
Başkanı hakkında bu nedenle açılan kovuşturma sonucu Kırklareli Ağır Ceza
Mahkemesi 1136 sayılı Yasanın 62. maddesi aracılığı ile Türk Ceza Kanununun
240. maddesine göre son soruşturmanın Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesinde
açılmasına 29/2/1978 günü 1978/31 esas sayı ile karar vermiştir. Bu davanın
duruşması sırasında sanığın 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Yasanın 154.
maddesinin Anayasaya aykırı olduğu savını dilekçe ile ve sözlü olarak ileri
sürmesi üzerine mahkeme, bu savın ciddî olduğu kanısına varmış ve itiraz yoluna
başvurmuştur. Tekirdağ
Ağır Ceza Mahkemesi, gördüğü bu davada 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154.
maddesini uygulama durumunda değildir. Çünkü sözü edilen Yasanın 141. maddesi
uyarınca disiplin kovuşturması Yönetim Kurulu tarafından verilen bir kararla
açılır. Ayni zamanda Yönetim Kurulunun da başkanı olan baro başkanı, Yönetim Kurulunun
çoğunlukla verdiği karara karşın dosyayı tutarak Disiplin Kuruluna göndermemiş
ve göndermeyeceğini de yetkili organlara bildirmiştir. Sanığın işte bu eylemi
dolayısiyle hakkında kamu davası açılmış ve Türk Ceza Kanununun 240. maddesi
ile cezalandırılması istenmiştir. Sözü edilen ceza yaptırımının hukukî öğeleri
ise, baro başkanının kötüye kullandığı ileri sürüleri görevi bakımından,
Avukatlık Kanununun 97. maddesinde gösterilmektedir. Aynı Yasanın 154. maddenin
ise baro başkanı açısından suçun hukukî öğeleriyle bir ilişkisi ve uygulanma
yeri yoktur. Bu
nedenlerle mahkeme, itiraz konusu hükmü, Anayasaya uygunluk denetimi için
Anayasa Mahkemesine getiremez. Anayasanın, değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44
sayılı Yasanın 27. maddelerine uymayan itirazın, itirazda bulunan mahkemenin
yetkisizliği yönünden reddi gerekir. V.
SONUÇ : 19/3/1969
günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesinin davada uygulanma yeri
bulunmadığından, bu madde hükmüne yönelen itirazın, Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddine, 25/5/1978
gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Kâni
  Vrana Başkanvekili Şevket
  Müftügil Üye Abdullah
  Üner Üye Ahmet
  Koçak Üye Şekip
  Çopuroğlu Üye Fahrettin
  Uluç Üye Muhittin
  Gürün Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Ahmet
  Erdoğdu Üye Hasan
  Gürsel Üye Osman
  Tokcan Üye Ahmet
  Salih Çebi Üye Nihat
  O. Akçakayalıoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu Üye Necdet
  Darıcıoğlu