ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2022/117 Karar Sayısı
: 2023/4 Karar Tarihi
: 5/1/2023 R.G.Tarih-Sayı
: 15/2/2023-32105 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: 1. Kayseri 5. Asliye
Ceza Mahkemesi (E.2022/117) 2. Kayseri 5. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2022/119) 3. Yalova 6. Asliye
Ceza Mahkemesi (E.2022/153) 4. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi
(E.2023/2) İTİRAZLARIN KONUSU: 26/9/2004
tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun; A. 86. maddesine
31/3/2005 tarihli ve 5328 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen (2) numaralı
fıkraya 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle eklenen ikinci
cümlenin, B. 106. maddesinin
(1) numaralı fıkrasına 7406 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle eklenen ikinci
cümlenin, Anayasa’nın 2., 5. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline karar verilmesi talepleridir. OLAY: Sanıklar hakkında kasten yaralama ve tehdit suçlarından
açılan davalarda itiraz konusu kuralların
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkemeler, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı; 1. 86. maddesi
şöyledir: “ Kasten yaralama Madde 86- (1) Kasten başkasının vücuduna acı veren veya
sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldan
üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) (Ek fıkra: 31/3/2005 – 5328/4 md.) Kasten yaralama
fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek
ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla
kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle:12/5/2022-7406/3 md.) Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı altı aydan az
olamaz. (3) Kasten yaralama suçunun; a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe
karşı, b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak
durumda bulunan kişiye karşı, c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye
kullanılmak suretiyle, e) Silahla, f) (Ek:14/4/2020-7242/11 md.) Canavarca hisle, İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza
yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır. ” 2. 106. maddesi
şöyledir: “ Tehdit Madde 106- (1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının
hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı
gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle:12/5/2022-7406/6 md.) Bu suçun kadına
karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük
edeceğinden bahisle tehditte ise, mağdurun şikayeti üzerine, altı aya kadar
hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. (2) Tehdidin; a) Silahla, b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması
suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, c) Birden fazla kişi tarafından birlikte, d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları
korkutucu güçten yararlanılarak, İşlenmesi halinde, fail hakkında iki yıldan beş yıla
kadar hapis cezasına hükmolunur. (3) Tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya
malvarlığına zarar verme suçunun işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı
ceza verilir. ” II. İLK İNCELEME A. E.2022/117
Sayılı Başvuru Yönünden 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri
uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM,
Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,
Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Kenan
YAŞAR’ın katılımlarıyla 28/9/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B. E.2022/119
Sayılı Başvuru Yönünden 2. Anılan İçtüzük hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan
GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin
MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla 28/9/2022
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. C. E.2022/153 Sayılı Başvuru Yönünden 3. İçtüzük hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin
GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri
BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 13/12/2022
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. Ç. E.2023/2 Sayılı Başvuru Yönünden 4. İçtüzük hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin
GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri
BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 5/1/2023
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. BİRLEŞTİRME KARARLARI A. E.2022/119
Sayılı Başvuru Yönünden 5. 26/9/2004 tarihli
ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 106. maddesinin (1) numaralı fıkrasına
12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle eklenen ikinci cümlenin
iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin
E.2022/119 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2022/117
sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin
E.2022/117 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 28/9/2022 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. B. E.2022/153
Sayılı Başvuru Yönünden 6. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
86. maddesine 31/3/2005 tarihli ve 5328 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen
(2) numaralı fıkraya 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle
eklenen ikinci cümlenin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusuna ilişkin E.2022/153 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2022/117 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına,
esas incelemenin E.2022/117 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 13/12/2022
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. C. E.2023/2
Sayılı Başvuru Yönünden 7. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
86. maddesine 31/3/2005 tarihli ve 5328 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen
(2) numaralı fıkraya 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle
eklenen ikinci cümlenin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusuna ilişkin E.2023/2 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2022/117 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına,
esas incelemenin E.2022/117 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 5/1/2023
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. IV. ESASIN İNCELENMESİ 8. Başvuru kararları ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan SOYTÜRK tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Anlam ve Kapsam 9. Kasten yaralama
suçu 5237 sayılı Kanun’un 86. maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenmiş
olup bu suçun failinin bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılacağı öngörülmüştür. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasının
birinci cümlesine göre kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit
bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun
şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasına
hükmolunacaktır. Söz konusu fıkranın itiraz konusu ikinci cümlesinde ise suçun
kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt
sınırının altı aydan az olamayacağı hüküm altına alınmıştır. 10. Anılan Kanun’un tehdit suçunun düzenlendiği 106.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde ise bir başkasını,
kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik
bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişinin altı aydan iki
yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağı öngörülmüştür. Söz konusu fıkranın
itiraz konusu ikinci cümlesine göre ise
suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın
alt sınırı dokuz aydan az olamaz. 11. Bu itibarla itiraz konusu kurallarla mağdurun
cinsiyetinin kadın olmasının kasten yaralama ve tehdit suçlarında suçu
etkileyen bir hâl olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anılan suçlarda mağdurun
kadın olması suçun hukuki niteliğini değiştirmemekte ancak suçun daha ağır
cezalandırılmasına neden olmaktadır. B. İtirazların Gerekçeleri 12. Başvuru
kararlarında özetle; itiraza konu kurallarla yalnızca mağdurun cinsiyeti
gözetilerek cezaların alt sınırlarının farklı düzenlenmesinin kanun önünde
eşitlik ilkesini ihlal ettiği belirtilmek suretiyle kuralların Anayasa’nın “ Başlangıç ” kısmı ile 2., 5. ve 10.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. C. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 13. Anayasa’nın
10. maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî
inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde
eşittir./Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin
yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik
ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz./Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve
vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak
tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz./ Hiçbir kişiye, aileye, zümreye
veya sınıfa imtiyaz tanınamaz./Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar.” denilmek suretiyle kanun önünde eşitlik ilkesine yer
verilmiştir. 14.
Anayasa’nın anılan maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal
eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin
kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, kişiler arasında
ayrım yapılmasını ve kişilere ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun
karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin
her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve
uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi
zedelenmez (AYM, E.2020/95,
K.2022/3, 26/1/2022, § 25). 15.
Eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde öncelikle Anayasa’nın
söz konusu maddesi çerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere
farklı muamele yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli, bu bağlamda aynı ya da
benzer durumdaki kişiler arasında farklılık gözetilip gözetilmediği
belirlenmelidir. Yapılacak bu belirlemenin ardından ise farklı muamelenin
nesnel ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve ölçülü olup olmadığı
hususları irdelenmelidir. Ölçülülük ilkesi, amaç ve araç arasında hakkaniyete
uygun bir dengenin bulunması gereğini ifade eder. Diğer bir ifadeyle bu ilke,
farklı muamelenin öngörülen objektif amaç ile orantılı olmasını
gerektirmektedir (AYM, E.2016/205, K.2019/63, 24/7/2019, § 65; E.2021/1,
K.2021/32, 29/4/2021, §32). 16.
Kurallarla kasten yaralama ve tehdit suçları bakımından mağdurun kadın olması
cezayı ağırlaştıran bir neden olarak düzenlenmiştir. Bu itibarla söz konusu
suçların mağdurlarının kadın olması hâlinde bu suçların faillerinin daha fazla
ceza almasının öngörülmesi suretiyle cezaların mağdura göre farklı uygulandığı
görülmektedir. 17. Kasten
yaralama ve tehdit suçlarının mağduru olan kadınlar ile aynı suçların mağduru
olan erkeklerin durumları benzer olup karşılaştırılmaya müsait olduğu açıktır.
Eşitlik ilkesinin gereği olarak karşılaştırılmaya müsait olan benzer durumdaki
kişilerin bir kısmı lehine getirilen farklı düzenlemenin bir ayrıcalık
niteliğinde olmaması için nesnel ve makul bir temele dayanması ve ölçülü olması
gerekir. 18.
Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alına kişinin dokunulmazlığı hakkı,
kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi bakımından
devlete pozitif yükümlülükler yüklemektedir. Bu bağlamda herkesin hayatını,
beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak amacıyla devletin birtakım
tedbirler alması gerekir. Kurallarla temel cezaların alt sınırlarının daha
yüksek belirlenmesiyle kadınların kasten yaralama suçu yönünden vücut
dokunulmazlığının, tehdit suçu yönünden ise karar verme ve hareket etme
özgürlüğünün özellikle korunmasının ve bu mağdurlar yönünden caydırıcılığın
sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır . 19. Benzer durumda olanlara farklı muamele yapılmasının nesnel ve makul
bir nedeninin bulunup bulunmadığının veya farklı muamele öngörülebilmesinin
hangi dereceye kadar mümkün olacağının değerlendirilmesinde kanun koyucunun
belirli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır ( Nuriye Arpa , B. No:
2018/18505, 16/6/2021, § 59). Ayrıca ceza siyaseti söz konusu olduğunda kanun
koyucunun takdir yetkisi daha geniştir. Kanun koyucunun ülkemizde yaygın hâle
geldiğini değerlendirdiği kadına karşı şiddet sorununun çözülmesi amacıyla
itiraz konusu kuralları ihdas ettiği, bu bağlamda kadının erkeğe kıyasla kasten yaralama ve tehdit suçları
yönünden daha kırılgan olmasından hareket ettiği anlaşılmıştır. Başka bir
ifadeyle kadına karşı şiddet kavramı teknik ve dar anlamda
kullanılmamıştır. Kurallarla, salt kadının toplumsal cinsiyet algısı nedeniyle
uğradığı değil, saiki ne olursa olsun kadına yönelik her türlü şiddet önlenmek
istenmiştir. Anayasa’nın 17. maddesiyle devlete yüklenen pozitif
yükümlülüklerin ifası amacıyla kanun koyucunun kadına karşı şiddet ve tehdit
suçlarında cezanın altı sınırının artırılmasına dair düzenleme yapmasında devletin toplumsal ihtiyaçları karşılamak için farklı
muamelede bulunma konusunda sahip olduğu takdir yetkisinin sınırlarının aşılmadığı
değerlendirilmiştir. Bu itibarla itiraz konusu kuralların nesnel ve
makul bir temele dayandığı kanaatine varılmıştır. 20. Nesnel ve makul
temele dayanan bu farklılığın ölçülü olup olmadığının da incelenmesi gerekir.
Kasten yaralama suçunda cezanın alt sınırının dört ay yerine altı ay, tehdit
suçunda ise altı yerine dokuz ay olarak öngörülmesinin ölçüsüz bir yönünün de
bulunmadığı anlaşıldığından kuralların kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal
etmediği sonucuna varılmıştır. 21. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 10. maddesine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Kuralların
Anayasa’nın 2. ve 5. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu
bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 10. maddesi yönünden yapılan
değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. ve 5.
maddeleri yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir. Kuralların
Anayasa’nın “ Başlangıç ” kısmı ile ilgisi görülmemiştir. V.
HÜKÜM 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun; A. 86. maddesine
31/3/2005 tarihli ve 5328 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen (2) numaralı
fıkraya 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle eklenen ikinci
cümlenin, B. 106. maddesinin
(1) numaralı fıkrasına 7406 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle eklenen ikinci
cümlenin, Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve
itirazın REDDİNE 5/1/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE