ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2019/19 Karar Sayısı  :  2019/7 Karar Tarihi :  14/3/2019 R.G.Tarih – Sayısı   :  Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 1. Fikrî ve Sınai
Haklar Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 5/12/1951 tarihli ve 5846
sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı
Kanun’un 143. maddesiyle değiştirilen 81. maddesinin on üçüncü fıkrasının
Anayasa’nın 2., 10., 13. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline
karar verilmesi talebidir. OLAY: Açılan kamu davasında itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun
Hükmü Kanun’un 5728 sayılı Kanun’un 143. maddesiyle değiştirilen ve
itiraz konusu kuralı da içeren 81. maddesi şöyledir: “II- Haklara tecavüzün önlenmesi Madde 81- (Değişik: 23/1/2008-5728/143 md.) Musiki ve sinema eserlerinin çoğaltılmış nüshaları ile süreli
olmayan yayınlara bandrol yapıştırılması zorunludur. Ayrıca, kolay kopyalanmaya
müsait diğer eserlerin çoğaltılmış nüshalarına da eser veya hak sahibinin
talebi üzerine bandrol yapıştırılması zorunludur. Bandroller, Bakanlıkça
bastırılır ve satılır. Bakanlıkça belirlenen satış fiyatı üzerinden meslek
birlikleri aracılığı ile de bandrol satışı yapılabilir. Bandrol alınabilmesi için, bandrol talebinde bulunanın yasal hak
sahibi olduğunu beyan eden bir taahhütnameyi doldurması zorunludur. Bakanlıkça
tespit edilen diğer evrak ve belgelerle birlikte başvuru yapılır. Bakanlık, bu
başvuru üzerine başka bir işleme gerek kalmaksızın on iş günü içinde bandrol
vermek mecburiyetindedir. Beyana müstenit yapılan bu işlemlerden Bakanlık
sorumlu tutulamaz. Bandrol yapıştırılması zorunlu nüshaların tespit edilmesi ve
çoğaltılmasına ilişkin materyalleri üreten veya bu materyallerin dolum ve
çoğaltımını yapan yerler, bu maddede belirtilen taahhütnamenin bir kopyasını
almak, saklamak ve istendiğinde yetkili makamlara ibraz etmekle yükümlüdür. Bandrol yükümlülüğüne aykırı ya da bandrolsüz olarak bir eseri
çoğaltıp satışa arz eden, satan, dağıtan veya ticarî amaçla satın alan ya da
kabul eden kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para
cezasıyla cezalandırılır. Bakanlık ile mülkî idare amirleri bandrollenmesi zorunlu olan
nüshaların ve süreli olmayan yayınların, bandrollü olup olmadıklarını her zaman
denetleyebilir. Gerekli görüldüğünde, mülkî idare amirleri re’sen veya
Bakanlığın talebi ile bu denetimi gerçekleştirmek üzere illerde denetim
komisyonu oluşturabilir. İhtiyaç hâlinde, bu komisyonlarda Bakanlık ve ilgili
alan meslek birlikleri temsilcileri de görev alabilirler. Bu denetimler sırasında bu Kanunda koruma altına alınan hakların
ihlal edildiğinin tespiti hâlinde 75 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca
işlem yapılır. Bu Kanun kapsamında korunan, yasal olarak çoğaltılmış, bandrollü
nüshaların da yol, meydan, pazar, kaldırım, iskele, köprü ve benzeri yerlerde
satışı yasaktır. Bu yasağa aykırı hareket edenler, Kabahatler Kanununun 38 inci
maddesinin birinci fıkrasına göre cezalandırılır. Bu maddede belirtilen hususların uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. Sahte bandrol üreten, satışa arz eden, satan, dağıtan, satın alan,
kabul eden veya kullanan kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve beşbin güne
kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bir eserle ilgili olarak usulüne uygun biçimde temin edilmiş
bandrolleri başka bir eser üzerinde tatbik eden kişi, bir yıldan beş yıla kadar
hapis ve binbeşyüz güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır. Yetkisi olmadığı hâlde, hileli davranışlarla bandrol temin eden
kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Yetkisi olmayan kişilere bandrol temin eden kişi iki yıldan beş
yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bandrol yükümlülüğüne aykırılığın aynı eserle ilgili olarak 71
inci maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde tanımlanan suçla
birlikte işlenmesi hâlinde, fail hakkında sadece 71 inci maddeye göre cezaya
hükmolunur. Ancak, verilecek ceza üçte biri oranında artırılır. Bu Kanunda tanımlanan suçların bir tüzel kişinin faaliyeti
çerçevesinde işlenmesi hâlinde, ilgili tüzel kişi hakkında Türk Ceza Kanununun
tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.” B. İlgili Görülen Kanun Hükmü Kanun’un 5728 sayılı Kanun’un 138. maddesiyle değiştirilen 71.
maddesinin birinci fıkrasının ilgili görülen (1) numaralı bendi şöyledir: “1. Manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz Madde 71- (Değişik: 23/1/2008-5728/138 md.) Bu Kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili
manevi, mali veya bağlantılı hakları ihlal ederek: 1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin
yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her
türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten,
yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa
arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde
yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı
dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla
kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. …” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca
yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma
KARAMAN ODABAŞI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun
hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “ Anayasaya aykırılığın mahkemelerce
ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla
yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir.Maddenin (1) numaralı
fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun
veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi
hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi
olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine
bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın
(a) bendinde “ İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı
olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı ”, (b) bendinde “ Başvuru
kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ”, (c) bendinde de “ Dava
dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin
onaylı örnekleri ” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.
Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun
veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından
esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli
kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiş; anılan
maddenin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde “ Başvuru kararına ilişkin
tutanağın onaylı örneği ”, (b) bendinde “ Dava dilekçesi, iddianame veya
davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri ”,
(c) bendinde “ Dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre
başlıklar halinde sıralandığı dizi pusulası ” Mahkemeye sunulacak belgeler
arasında sayılmıştır. 4. İçtüzük‘ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde
Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğu
tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin
başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b)
bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri
tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. 5846 sayılı Kanun’un 5728 sayılı Kanun’un 143. maddesiyle
değiştirilen 81. maddesinin itiraz konusu on üçüncü fıkrasında, bandrol
yükümlülüğüne aykırılığın aynı eserle ilgili olarak Kanun’un 71. maddesinin
birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde tanımlanan suçla birlikte işlenmesi
hâlinde fail hakkında sadece Kanun’un 71. maddesine göre cezaya hükmolunacağı
ancak verilecek cezanın üçte biri oranında artırılacağı öngörülmüştür. 6. Yapılan incelemede başvuran Mahkemece itiraz konusu fıkranın
Anayasa’ya hangi nedenlerle aykırı olduğuna ilişkin bir kısım gerekçelere yer
verilmiş ise de başvuru kararında belirtilen gerekçelerin önemli ölçüde
Yargıtayın ilgili dairesince ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunca kuralın
yorumlanma ve uygulanma şekline ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca başvuru
kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği dosyada bulunmadığı gibi bakılmakta
olan davanın konusu yönünden başvuran mahkemenin görevli olup olmadığının ve
iptali talep edilen kuralın davada uygulanacak kural niteliğinde bulunup
bulunmadığının tespiti bakımından dosyada bulunması zorunlu nitelikte olan
iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın diğer ilgili bölümlerine
ilişkin onaylı örneklere de dosyada yer verilmediği ve başvuruya ilişkin
belgelerin dizi listesine bağlanmadığı görülmüştür. 7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrası ile İçtüzük’ün 46. maddesine aykırı olduğu anlaşılan itiraz
başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince
yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri
Kanunu’nun 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un 143.
maddesiyle değiştirilen 81. maddesinin on üçüncü fıkrasının iptaline karar
verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun,  30/3/2011 tarihli ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE 14/3/2019 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU