ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/14 Karar Sayısı : 2004/84 Karar Günü : 23.6.2004 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 22.10.2005 - 25974 İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük Millet
Meclisi Üyeleri Ali TOPUZ, Haluk KOÇ ve 119 Milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU : 25.12.2003 günlü, 5035
sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un; A- 18.2.1963 günlü, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi
Kanunu'nun 5. maddesini değiştiren 23. maddesinin, B- 197 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde yer alan (II), (III) ve
(IV) sayılı tarifeleri değiştiren 24. maddesinin, C- 50. maddesinin (d) bendinin, Anayasa'nın 2., 7., 8., 10., 11. ve 73. maddelerine aykırılığı
savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir. II- YASA KURALLARI A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 25.12.2003 günlü, 5035 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun'un iptali istenilen 23., 24. maddeleri ile iptali istenilen (d)
bendini de içeren 50. maddesi şöyledir: 1- “MADDE 23.- 197 sayılı Kanunun 5 inci maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 5.- Otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ile
motosikletler aşağıdaki (I) sayılı tarifeye göre vergilendirilir. (I) SAYILI TARİFE Taşıtların Yaşları ile Ödenecek Yıllık Vergi Tutarı (TL) Motor Silindir Hacmi (cm 3 ) 1
  - 3 yaş 4-6
  yaş 7-11
  yaş 12-15
  yaş 16
  ve yukarı yaş 1- Otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri 1300 cm 3 ve aşağısı 250.000.000 175.000.000 100.000.000 75.000.000 30.000.000 1301-1600 cm 3 'e kadar 400.000.000 300.000.000 175.000.000 125.000.000 50.000.000 1601-1800 cm 3 'e kadar 700.000.000 550.000.000 325.000.000 200.000.000 80.000.000 1801-2000 cm 3 'e kadar 1.100.000.000 850.000.000 500.000.000 300.000.000 120.000.000 2001-2500 cm 3 'e kadar 1.650.000.000 1.200.000.000 750.000.000 450.000.000 180.000.000 2501-3000 cm 3 'e kadar 2.300.000.000 2.000.000.000 1.250.000.000 675.000.000 250.000.000 3001-3500 cm 3 'e kadar 3.500.000.000 3.150.000.000 1.900.000.000 950.000.000 350.000.000 3501-4000 cm 3 'e kadar 5.500.000.000 4.750.000.000 2.800.000.000 1.250.000.000 500.000.000 4001 cm 3 ve yukarısı 9.000.000.000 6.750.000.000 4.000.000.000 1.800.000.000 700.000.000 2-
  Motosikletler 100-250 cm 3 'e kadar 50.000.000 40.000.000 30.000.000 20.000.000 10.000.000 251-650 cm 3 'e kadar 100.000.000 75.000.000 50.000.000 30.000.000 20.000.000 651-1200 cm 3 'e kadar 250.000.000 150.000.000 75.000.000 50.000.000 30.000.000 1201 cm 3 ve yukarısı 600.000.000 400.000.000 250.000.000 200.000.000 100.000.000 (I) sayılı tarifede yer alan otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları
ve benzerlerine ait vergi tutarlarının Türkiye Sigorta ve Reasürans Birliği
tarafından her yılın Ocak ayında ilan edilen kasko sigortası değerlerinin %
6'sını aşması halinde, aynı yaş grubunda bulunan taşıtlara ait vergi
tutarlarını, bir alt kademedeki taşıtlara isabet eden vergi tutarı olarak
belirlemeye, bu oranı % 4'e kadar indirmeye ve kanuni oranına kadar artırmaya
Bakanlar Kurulu yetkilidir.” 2- “MADDE 24.- 197 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde
yer alan (II), (III) ve (IV) sayılı tarifeler aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.” (II) SAYILI TARİFE Taşıt Cinsi ve Oturma Yeri/Azami Toplam Ağırlığı Taşıtların Yaşları ile Ödenecek Yıllık Vergi Tutarı (TL) 1 - 6 yaş 7 -15 yaş 16 ve yukarı yaş 1) Minibüs 300.000.000 200.000.000 100.000.000 2) Panel van ve motorlu karavanlar (Motor Silindir hacmi) 1900 cm 3 ve aşağısı 400.000.000 250.000.000 150.000.000 1901 cm 3 ve yukarısı 600.000.000 400.000.000 250.000.000 3) Otobüs ve benzerleri (Oturma Yeri) 25 kişiye kadar 750.000.000 450.000.000 200.000.000 26-35 kişiye kadar 900.000.000 750.000.000 300.000.000 36-45 kişiye kadar 1.000.000.000 850.000.000 400.000.000 46 kişi ve yukarısı 1.200.000.000 1.000.000.000 600.000.000 4) Kamyonet, kamyon, çekici ve benzerleri (Azami Toplam Ağırlık) 1.500 kg'a kadar 300.000.000 200.000.000 100.000.000 1.501-3.500 kg'a kadar 600.000.000 350.000.000 200.000.000 3.501-5.000 kg'a kadar 900.000.000 750.000.000 300.000.000 5.001-10.000 kg'a kadar 1.000.000.000 850.000.000 400.000.000 10.001-20.000 kg'a kadar 1.200.000.000 1.000.000.000 600.000.000 20.001 kg ve yukarısı 1.500.000.000 1.200.000.000 700.000.000 (III) SAYILI TARİFE Taşıt Cinsi ve Motor Gücü (BG) Taşıtların Yaşları ile Her Motor Gücü Birimi (BG) için Ödenecek
  Yıllık Vergi Tutarı (TL) 1-3yaş 4-5 yaş 6-10 yaş 11 ve yukarı yaş Yat, kotra ve her türlü motorlu özel
  tekneler 10-20 BG'ne kadar 15.000.000 10.000.000 5.000.000 2.000.000 21-50 BG'ne kadar 20.000.000 15.000.000 9.000.000 4.000.000 51-100 BG'ne kadar 25.000.000 20.000.000 12.000.000 5.000.000 101-150 BG'ne kadar 30.000.000 25.000.000 15.000.000 7.000.000 151 BG ve yukarısı 45.000.000 35.000.000 20.000.000 10.000.000 (IV) SAYILI TARİFE Taşıt
  Cinsi ve Azami Kalkış Ağırlığı Taşıtların Yaşları ile Ödenecek Yıllık Vergi Tutarı (TL) 1 - 3 yaş 4-5 yaş 6-10 yaş 11 ve yukarı yaş Uçak ve helikopterler 1.150 kg'a kadar 5.000.000.000 4.000.000.000 3.000.000.000 2.400.000.000 1.151-1.800 kg'a kadar 7.500.000.000 6.000.000.000 4.500.000.000 3.600.000.000 1.801-3.000 kg'a kadar 10.000.000.000 8.000.000.000 6.000.000.000 4.800.000.000 3.001-5.000 kg'a kadar 12.500.000.000 10.000.000.000 7.500.000.000 6.000.000.000 5.001-10.000 kg'a kadar 15.000.000.000 12.000.000.000 9.000.000.000 7.200.000.000 10.001-20.000 kg'a kadar 17.500.000.000 14.000.000.000 10.500.000.000 8.400.000.000 20.001 kg ve yukarısı 20.000.000.000 16.000.000.000 12.000.000.000 9.600.000.000 3-“MADDE 50.- Bu Kanunun; a) l ve 5 inci maddeleri 31.12.2003 tarihinden geçerli olmak üzere
yayımı tarihinde, b) 3, 4, 6, 7, 10, 18, 19, 20, 30, 31, 46, 47, 50 ve 51 inci
maddeleri, 8 inci maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin
(4) numaralı fıkrasına eklenen (ı) ve (n) bentleri, 11 inci maddesiyle aynı
Kanuna eklenen geçici 20 nci maddenin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları ve 49
uncu maddenin (1) numaralı fıkrası yayımı tarihinde, c) 24 üncü maddesi ile değiştirilen Motorlu Taşıtlar Vergisi
Kanununun 6 ncı maddesinde yer alan (II) sayılı tarifenin (4) numaralı bendi
ile 48 inci maddesinin (7) numaralı fıkrasının (d) bendi 1.1.2005 tarihinde, d) Diğer hükümleri 1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı
tarihinde, Yürürlüğe girer.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde iptali istenilen kuralların Anayasa'nın 2., 7.,
8., 10., 11. ve 73. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ın
katılmalarıyla 4.3.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma
isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV-ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten ve 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 30. maddesinin
birinci fıkrası gereğince, Maliye Bakanı Kemal UNAKITAN ile Bakanlık Müsteşarı
Hasan Basri AKTAN ve Gelirler Genel Müdürü Osman ARIOĞLU'nun 8.6.2004 günlü
sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 1- 5035 Sayılı Yasa'nın 23. Maddesiyle Değiştirilen 197 Sayılı
Yasa'nın 5. Maddesinin İlk Fıkrası ile 24. Maddesiyle Aynı Yasa'nın 6.
Maddesinde Yapılan Değişikliğin İncelenmesi Dava dilekçesinde,motor silindir hacmi ve yaşın verginin konusunu
oluşturan taşıtın gerçek değerini yansıtmaması nedeniyle bir servet vergisi
niteliğinde olan motorlu taşıtlar vergisinin, taşıtın gerçek değerine göre
belirlenemediği, aynı silindir hacmi ve yaştaki değeri birbirinden çok farklı
taşıtlar için aynı verginin alınmasının, vergi yükünün adaletli ve dengeli
dağılımı ile eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu; Yasa'nın gerekçesinde de
taşıtın gerçek değeri ile bağlantılı vergileme için en uygun ölçütün taşıtın
kasko sigortası değeri olduğunun ifade edildiği, sadece motor silindir hacmi ve
yaş unsurlarına göre vergi alınmasının mali gücü aşan miktarda vergi alınmasına
yol açtığı; bu durumun Yasa'nın 23. maddesiyle değiştirilen 197 sayılı Yasa'nın
5. maddesinin son fıkrasındaki Bakanlar Kurulu'na yetki veren kuralda da açıkça
görüldüğü; 24. madde ile değiştirilen (II), (III) ve (IV) sayılı tarifeler
kapsamındaki taşıtların vergi miktarının, yaş, motor silindir hacmi, oturma
yeri sayısı, motor gücü, azami toplam ağırlık ve azami kalkış ağırlığı
ölçütlerine göre belirlendiği, oysa bunlardan hiçbirisinin verginin konusunu
oluşturan taşıtın, bu bağlamda servet unsurunun değerini yansıtmada yeterli
olamadığı ve vergi yükünün birbirinden çok farklı ve adaletsiz bir şekilde
dağılımına yol açarak kanun önünde eşitlik ilkesini zedelediği; ayrıca
belirtilen ölçütlere göre vergilendirmenin, değeri birbirinden çok farklı
taşıtlarda aynı verginin alınması sonucunu doğurduğu, bunun da Anayasa'nın 10.
maddesine ve vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ile herkesin mali
gücüne göre vergi ödemesini öngören Anayasa'nın 73. maddesine; Anayasa'ya
aykırı bir hükmün, hukuk devleti ve Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı
ilkeleriyle bağdaşmaması nedeniyle de Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmektedir. 197 sayılı Yasa'nın 5035 sayılı Yasa'nın 23. maddesi ile
değiştirilen 5. maddesinin ilk fıkrasında yer alan (I) sayılı tarifede;
otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ile motosikletlerin, aynı
Yasa'nın 24. maddesi ile değiştirilen 6. maddesinde yer alan (II) sayılı
tarifede; minibüs, panel van ve motorlu karavanlar, otobüs ve benzerleri,
kamyonet, kamyon, çekici ve benzerlerinin, (III) sayılı tarifede, yat, kotra ve
her türlü motorlu özel teknelerin, (IV) sayılı tarifede; uçak ve
helikopterlerin vergileme ölçüleri ve vergi tutarları belirlenmiştir. (I) sayılı tarifede, daha önce beş kademede uygulanmakta olan “net
ağırlık” ile “lüks otomobil” ölçütüne son verilerek, dokuz kademede uygulanması
öngörülen “motor silindir hacmi (cm 3 )” ölçü alınmış, eski tarifede; “1-6,
7-15, 16 ve daha yukarı” olmak üzere üçe ayrılan yaş grubu, yeni tarifede;
“1-3, 4-6, 7-11, 12-15, 16 ve yukarısı” biçiminde beş gruba çıkarılmıştır.
Ayrıca, (I) sayılı tarife kapsamındaki panel vanlar (II) sayılı tarifeye
aktarılmış, tarifede yer almayan motosikletler ise, beş yaş grubu ve motor
silindir hacimlerine göre dört kademe oluşturularak (I) sayılı tarife kapsamına
alınmış ve birinci fıkradaki otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları sözcüklerine
“ve benzerleri” eklenmiştir. (II) sayılı tarifede; “1-6, 7-15 ile 16 ve yukarı”
yaş gruplarında herhangi bir değişiklik yapılmamış, ancak motor silindir
hacimlerine göre iki kademe oluşturularak panel van ve motorlu karavanlar
tarifeye eklenmiş, kamyonet, kamyon, çekici ve benzerlerinin vergilendirilmesinde,
“istiab haddi” yerine “azami toplam ağırlık” ölçüsü esas alınmış ve kapsamdaki
taşıtların vergi tutarları değişik oranlarda artırılmıştır. Minibüsler için
vergilendirmede sadece “yaş” ölçü alınmıştır. Kapsamdaki diğer taşıtlardan
panel van ve motorlu karavanlar, motor silindir hacimlerine göre “iki”, otobüs
ve benzerleri, oturma yeri sayılarına göre “dört”, kamyonet, kamyon, çekici ve
benzerleri azami toplam ağırlıklarına göre “altı” kademe oluşturulmak suretiyle
üç yaş grubu esas alınarak vergilendirilmiştir. (III) sayılı tarifede; “1-3,
4-5, 6-15, 16 ve yukarı yaş” olmak üzere dört yaş grubu ve beş kademe
oluşturularak “motor gücü (BG)”; (IV) sayılı tarifede de dört yaş grubu ve yedi
kademe oluşturularak “azami kalkış ağırlığı” ölçüleri esas alınmıştır. Anayasa'nın “Vergi ödevi” başlıklı 73. maddesinin birinci
fıkrasında, “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere malî gücüne göre vergi
ödemekle yükümlüdür” denilerek, kamu giderlerini karşılamak üzere ödenen
verginin “malî güce göre alınması” ve “genelliği” ilkeleri benimsenmiştir. Genellik ilkesi, malî gücü olan herkesin, vergi yükümlüsü olmasını
ve ayırım gözetilmeksizin gelir, servet veya harcamaları üzerinden vergi
ödemesini gerektirir. Malî güce göre vergilendirme ise, verginin, yükümlülerin ekonomik
ve kişisel durumlarına göre alınmasıdır. Bu ilke, malî gücü fazla olanın, az
olana oranla daha fazla vergi ödemesi gereğini belirtir. “Malî güç”, genellikle
“ödeme gücü” anlamında kullanılmaktadır. Kamu maliyesi yönünden gelir, servet
ve harcamalar malî gücün göstergesidir. Verginin, herkesten malî gücüne göre
alınması, aynı zamanda eşitlik ilkesinin vergilendirme alanına yansımasıdır.
Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan “yasa önünde eşitlik” ilkesinin amacı, aynı
durumda bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlayarak yasa
karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olduğundan, bu
ilkenin, vergi yükünün dağılımında gözetilmesi gereken temel bir unsur olduğu
kuşkusuzdur. Malî gücü aynı olanlardan aynı, farklı olanlardan da farklı
tutarda vergi alınması vergide eşitlik ilkesinin esasını oluşturur. Bu
bağlamda, 73. maddenin ikinci fıkrasında da vergi yükünün adaletli ve dengeli
bir biçimde dağılımı öngörülerek eşitlik ve hukuk devleti temelinde maliye
politikasının sosyal amacı vurgulanmıştır. Motorlu taşıtlar vergisi, konusu motorlu kara, hava ve deniz
taşıtları olan bir servet vergisi niteliğindedir. Servet, genelde ekonomik bir
anlam taşır. Ekonomik anlamda servetin vergilendirilmesinde, servetin gerçek
değerinin saptanmasını sağlayan ölçülerin kabulü gerekir. Taşıtların gerçek
değerinin tespiti, getirilen yasal ölçünün mali gücü yansıtması, adaletli ve
dengeli olması bakımından önem taşımakta ise de motorlu taşıtlar vergisinde
olduğu gibi kimi durumlarda, gerçek değeri saptamanın çok zor veya olanaksız
bulunması ya da bunun verginin toplanmasında aksamalara yol açması, ekonomik
olmaması gibi nedenlerle yasa koyucunun farklı özellikleri esas alarak gerçek
değere en yakın değerin bulunabilmesi için vergilendirmenin anayasal ilkelerine
bağlı kalmak koşuluyla değişik ölçüler öngörebileceğinin kabulü gerekir. 197 sayılı Yasa'nın 5035 sayılı Yasa ile değiştirilen 5. ve 6.
maddelerinde düzenlenen tarifelerde, motor silindir hacmi (cm 3 ),
taşıt cinsi, oturma yeri, azami toplam ağırlık, motor gücü (BG), azami kalkış
ağırlığı ve yaş gibi teknik nitelikteki vergileme ölçüleri esas alınmış, ancak
aynı özellikteki araçlara sahip olan yükümlüler arasında ayırım ve ayrıcalık
yapılmamıştır. Açıklanan nedenlerle, 5035 sayılı Yasa'nın 23. ve 24. maddeleriyle
yapılan dava konusu değişiklikler, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 73. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. 2- 5035 Sayılı Yasa'nın 23. Maddesiyle Değiştirilen 197 Sayılı
Yasa'nın 5. Maddesinin İkinci Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, Bakanlar Kurulu'na verilen yetkinin, keyfi
uygulamalara yol açabilecek kadar geniş ve ölçüsüz olması nedeniyle yasama
yetkisinin devredilmezliği ilkesine; belirsiz olması nedeniyle de yürütme
yetkisi ve görevi, “Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine
getirilir” biçiminde tanımlanan; idarenin kanuniliği ve hukuk devletinin gereği
olan hukuk güvenliği ilkesine aykırı olduğu, Anayasa'ya aykırı bir hükmün aynı
zamanda Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle de bağdaşmadığı
belirtilerek, Bakanlar Kurulu'na yetki veren kuralın, Anayasa'nın 2., 7., 8.,
11. ve 73. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 197 sayılı Yasa'nın 5035 sayılı Yasa'nın 23. maddesiyle
değiştirilen 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, (I) sayılı tarifede yer
alan otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerine ait vergi
tutarlarının Türkiye Sigorta ve Reasürans Birliği tarafından her yılın Ocak
ayında ilan edilen kasko sigortası değerlerinin % 6'sını aşması halinde, aynı
yaş grubunda bulunan taşıtlara ait vergi tutarlarını, bir alt kademedeki
taşıtlara isabet eden vergi tutarı olarak belirlemeye, bu oranı % 4'e kadar
indirmeye ve kanuni oranına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkili
kılınmıştır. Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, “vergi, resim,
harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya
kaldırılır” denilerek verginin kanuniliği ilkesi benimsenmiştir. Buna göre,
takdire dayalı keyfi uygulamaları önleyecek sınırlamaların yasada yer alması ve
vergi konulması, değiştirilmesi veya kaldırılmasının yasa ile yapılması
gerekir. Anayasa'nın 73. maddesinin dördüncü fıkrasında da “vergi, resim,
harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına
ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde
değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir” denilmektedir. Bireylerin sosyal ve ekonomik durumlarını etkileyecek keyfi
uygulamalara neden olunmaması için vergiyi doğuran olay, matrah, oran, tarh,
tahakkuk, tahsil, yaptırım ve zamanaşımı gibi vergilendirmenin temel öğelerinin
yasalarla belirlenmesi gerekir. Ancak, konunun özelliği gereği, ayrıntılarının
yasada düzenlenmesinin olanaklı bulunmadığı durumlarda, anayasal ilkelere
uyulmak ve yasal çerçevesi çizilmek koşuluyla uygulamaya ilişkin konularda,
açıklayıcı ve tamamlayıcı nitelikte düzenleyici işlem yapma hususunda yürütme
organı yetkilendirilebilir. Dava konusu ikinci fıkra ile Bakanlar Kurulu'na sadece yasa ile
belirlenmiş sınırlar arasında değişiklik yapmak ya da fıkrada öngörülen
koşulların gerçekleşmesine bağlı olarak aynı yaş grubundaki taşıtlar için vergi
tutarlarını bir alt kademeye göre saptama yetkisi verildiğinden, idarenin
kanuniliği ve hukuk güvenliği ilkelerinin zedelendiğinden söz edilemez. Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 73. maddesine ve bu
bağlamda, 2., 7., 8. ve 11. maddelerine de aykırı değildir. İptal isteminin
reddi gerekir. 3- 5035 Sayılı Yasa'nın 50. Maddesinin (d) Bendinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, motorlu taşıtlar vergisi yönünden, 1.1. 2004
tarihinde vergiyi doğuran olay tamamlanmış olmasına karşın, 2.1.2004 tarihinde
yayımlanan 5035 sayılı Yasa'nın geriye yürür biçimde düzenlendiği böylece,
vergi yükünün artırıldığı bu durumun, Anayasa'nın 73. maddesindeki verginin
kanuniliği ile kazanılmış hakların korunması ve hukuk devleti ilkelerine aykırı
olduğu, ayrıca Anayasa'ya aykırı bir hükmün, Anayasa'nın 11. maddesindeki
Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesiyle de bağdaşmayacağı ileri
sürülmüştür. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuk güvenliği, kural
olarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar. “Yasaların geriye
yürümezliği ilkesi” uyarınca, yasalar kamu yararı ve kamu düzeninin
gerektirdiği, kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibi
kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay,
işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar; geçmiş, yeni çıkarılan bir
yasanın etki alanı dışında kalır. Bu nedenle, sonradan yürürlüğe giren
yasaların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması
hukukun genel ilkelerindendir. 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin (d) bendi ile, 197 sayılı
Yasa'nın 5035 sayılı Yasa'nın 23. ve 24. maddeleri ile değiştirilen 5. ve 6.
maddelerinin, Yasa'nın yürürlük tarihi olan 2.1.2004 tarihi yerine 1.1.2004
tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmüştür. Buna göre, 5. maddenin birinci
fıkrasında yer alan (I) sayılı tarife ve ikinci fıkrasında yer alan Bakanlar Kurulu'na
yetki veren kural, 6. maddesinde yer alan, kamyonet, kamyon, çekici ve
benzerlerini içeren ve 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin (c) bendi uyarınca
1.1.2005 tarihinde yürürlüğe girecek olan (4) numaralı bent hariç, (II) sayılı
tarife ile (III) ve (IV) sayılı tarifeler, 1.1.2004 tarihinde yürürlüğe
girmiştir. Motorlu taşıtlar vergisi, 197 sayılı Yasa'nın 9. maddesine göre,
her takvim yılının Ocak ayı başında kendiliğinden tarh, tebliğ ve tahakkuk
etmiş sayılan, Ocak ve Temmuz aylarında da iki eşit taksitte ödenen, kendine
özgü bir servet vergisi niteliğindedir. 197 sayılı Yasa'nın 9. maddesine göre, 2004 yılı motorlu taşıtlar
vergisi, 1.1.2004 tarihi itibariyle tarh, tebliğ ve tahakkuk etmiş, ancak
birinci ve ikinci taksitlerin ödeme süresi geçirilmeden dava konusu kuralla;
önceki Yasa döneminde başlamış ve henüz sonuçları doğmamış bir hukuksal ilişki,
yeniden düzenlendiğinden bu durumun geriye yürüme olarak nitelendirilmesi
olanaklı değildir. Açıklanan nedenlerle kural, Yasa'nın 23. ve 24. maddeleri yönünden
Anayasa'nın 2., 11. ve 73. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi
gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM ve Fazıl SAĞLAM
bu görüşe katılmamışlardır. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 25.12.2003 günlü, 5035 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun”un, A- 18.2.1963 günlü, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun
5. maddesini değiştiren 23. maddesinin, B- 197 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde yer alan (II), (III) ve (IV)
sayılı tarifeleri değiştiren 24. maddesinin (II) sayılı tarifesinin (4) sayılı
bendi dışında kalan bölümlerinin, C - 50. maddesinin (d) bendinin, YÜRÜRLÜKLERİNİN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, D- (II) sayılı tarifenin kamyonet, kamyon, çekici ve benzerlerine
ilişkin (4) sayılı bendi 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin (c) bendi
gereğince 1.1.2005 tarihinde yürürlüğe gireceğinden, 5035 sayılı Yasa'nın 24.
maddesinin (II) sayılı tarifenin yürürlüğe girmeyen (4) sayılı bendinin
YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, 23.6.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- SONUÇ 25.12.2003 günlü, 5035 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun”un; A) 1- 18.2.1963 günlü, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi
Kanunu'nun 5. maddesini değiştiren 23. maddesinin, 2- 197 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde yer alan (II), (III) ve IV)
sayılı tarifeleri değiştiren 24. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, B) 50. maddesinin (d) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM ile
Fazıl SAĞLAM'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 23.6.2004 gününde karar verildi. Başkan Mustafa
  BUMİN Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul
  ERSOY Üye Tülay
  TUĞCU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Fazıl
  SAĞLAM Üye A.
  Necmi ÖZLER KARŞIOY
GEREKÇESİ 25.12.2003 günlü, 5035 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un 50. maddesinin dava konusu (d) bendi ile Yasa'nın
23. ve 24. maddelerinin yürürlük tarihi, yayımlandığı gün olan 2.1.2004
tarihinden geriye alınarak 1.1.2004 olarak öngörülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti olmanın
önceliklerinden biride kuşkusuz hukuk güvenliğinin sağlanmasıdır. Hukuk
devletinde kural olarak yasaların geriye yürütülmemesi hukuk güvenliğinin
gerçekleştirilmesine yöneliktir. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi,
yasaların ancak, yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki hukuki durumlara
uygulanabilmeleri sonucunu doğurur. Bu tarihten önceki olaylar yeni yasanın
etki alanı dışında kalır. Bu nedenle kural olarak sonradan yürürlüğe giren yasaların
geçmiş ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun
genel ilkelerindendir. Kişilerin hukuk güvenliklerinin zedelenmesine, hak
kaybına uğramalarına neden olmayacak kazandırıcı işlemlerin ise bu kapsamda
düşünülemeyeceği açıktır. 197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun 9. maddesine göre,
motorlu taşıtlar vergisi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergi
dairesi tarafından her yıl Ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk
ettirilmiş sayılır. Yıl içinde bu Yasa'nın 10. ve 11. maddeleri uyarınca, vergi
miktarlarında bir değişiklik olması halinde, bu değişikliğe göre ödenecek
vergi, değişiklik, takvim yılının ilk altı ayında yapılmış ise takip eden son
altı aylık dönemin başında, son altı ayında yapılmış ise takip eden takvim yılı
başında tahakkuk ettirilmiş sayılır. Tahakkuk ettirilen vergi, ayrıca mükellefe
tebliğ olunmaz ve vergi tahakkuk ettirilen günde tebliğ edilmiş sayılır. Bu düzenlemeyle motorlu taşıtlar vergisi, Ocak ayının birinci
gününde mükellef yönünden tarh, tahakkuk ve tebliğ edilmiş sayılarak
kesinleştirilmekte, bu tarihten sonra vergi miktarlarındaki olası artışlar ise
takvim yılının ilk ya da ikinci altı ayında olmasına göre bu tarihi izleyen
yarı yıla yansıtılmaktadır. Motorlu taşıtlar vergisine ilişkin tarifelerde değişikliğe yol
açan kuralların yürürlüğünün, Yasa'nın Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği 2.1.2004 tarihinden bir gün geriye alınarak 1.1.2004 olarak
saptanmasını öngören dava konusu kural, vergi mükellefleri yönünden 1 Ocak 2004
tarihinde yasa gereği kesinleşen verginin değişmesine neden olarak hukuk
güvenliğinin zedelenmesine yol açmıştır. Bu yönüyle değerlendirildiğinde,
takvim yılının ilk yarısının son gününde yapılan artışların geriye yürütülmesi
ile ikinci gününde yapılan değişikliğin geriye yürütülmesi arasında bir fark
bulunmamaktadır. Belirtilen nedenlerle dava konusu kuralın Anayasa'nın 2.
maddesinde tanımlanan hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu düşüncesiyle
çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Fazıl
  SAĞLAM KARŞIOY
YAZISI Dava dilekçesinde, motorlu taşıtlar vergisi yönünden vergiyi
doğuran olay tamamlanmış olmasına rağmen, sonradan yayımlanan 5035 sayılı
Yasa'nın yürürlük tarihi geriye yürütülerek, motorlu taşıtlar vergisi
mükelleflerinin vergi yükünün artırıldığı, bu durumun Anayasa'nın 2., 11. ve
73. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2.1.2004 günlü, 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin iptali istenen
(d) bendinde, yeni belirlenen motorlu taşıtlar vergisinin tarh, tebliğ ve
tahakkuk işleminin (I), (II), (III) ve (IV) sayılı tarifelerin motorsiklet,
kamyon, çekici ve benzerleri dışında kalan taşıtlar yönünden yürürlük tarihinin
1.1.2004 olduğu hükme bağlanmıştır. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda
adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini
koruyan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın bulunduğu bilincinde olan
devlettir. Yasalar, kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği durumlar
dışında kural olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere
uygulanmak üzere çıkarılırlar. Geçmiş, yeni çıkarılan bir yasanın etki alanı
dışında kalır. Sonradan yürürlüğe giren yasaların geçmiş ve kesin nitelik
kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir. 5035 sayılı Yasa, 2.1.2004 günlü, 25334 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlandığı halde, 50. maddesinin (d) bendi, motorlu taşıtlar vergisinin tarh,
tebliğ ve tahakkuk işleminin 1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere gerçek
anlamda geriye yürütülerek uygulanmasını öngörmektedir. Vergi tutarları ile birlikte vergileme ölçütleri de değiştirilerek
artırılan yeni motorlu taşıtlar vergisi, itiraz konusu kuralla geçmişe etkili
olacak şekilde yürürlüğe konularak, önceki Yasa uyarınca yılın başında tarh,
tebliğ ve tahakkuk ederek tamamlanmış ve hukuksal sonuçları doğmuş olan motorlu
taşıtlar vergisi uygulanamaz hale getirilmektedir. Bu durum, hukuk güvenliğini
zedelemekte ve Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan ve yukarda nitelikleri
açıklanan hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Açıklanan nedenle, söz konusu kuralın iptali gerektiği görüşünde
olduğumdan, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. Üye Mehmet
  ERTEN