ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/77 Karar Sayısı : 2024/89 Karar Tarihi : 4/4/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Van 2. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 6/1/1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve
6545 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin (5) numaralı
fıkrasının Anayasa’nın 138. maddesine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Arama ve
kurtarma faaliyetlerinde görevli iken çığ düşmesi sonucunda yaralanan davacı
tarafından maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un 45. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir: “ 5. Bölge
idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf
başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut
reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde,
istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına
karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu
fıkra uyarınca verilen kararları kesindir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi
İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı
ve ekleri, Raportör Murat ÖZDEN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve
itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme,
bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri
sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu
hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak
anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması,
iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir . Uygulanacak
kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. 3. İdare ve vergi
mahkemelerinin kararlarına karşı başvurulabilecek kanun yollarından biri olan istinaf kanun yolu 2577 sayılı Kanun’un 45. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddenin
(1) numaralı fıkrasına göre idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı
başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi mahkemenin
bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine kararın tebliğinden
itibaren otuz gün içinde istinaf kanun yoluna başvurulabilir. Maddenin (4)
numaralı fıkrasında bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını
hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece
mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu hâlde bölge idare
mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği ifade edilmiştir. 4. Maddenin itiraz
başvurusuna konu (5) numaralı fıkrasında ise bölge
idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan
istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut
reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına
karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, bölge idare mahkemesinin bu
kapsamda verdiği kararların kesin olduğu hüküm altına alınmıştır. 5. Somut olayda, arama
ve kurtarma faaliyetlerinde görevli iken çığ düşmesi sonucunda yaralanan davacı
tarafından maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle açılan davada Van 2.
İdare Mahkemesi tarafından davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar
verildiği, istinaf aşamasında Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi
tarafından dava dosyasında yer alan sağlık raporları arasındaki çelişkinin
giderilmesi amacıyla maluliyet durumunun tespitine yönelik olarak yeni bir
bilirkişi raporu alınması gerektiği belirtilerek istinaf başvurusunun kabulüne,
ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın yeniden bir karar
verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiği
görülmektedir. 6. İtiraz yoluna
başvuran Mahkemede görülmekte olan davada; ilk inceleme üzerine verilen
kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz
veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından
bakılmış olması nedeniyle dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere ilk derece
mahkemesine gönderilmesi söz konusu değildir. Dolayısıyla itiraz konusu kuralın
bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 7. Açıklanan
nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle
değiştirilen 45. maddesinin (5) numaralı fıkrasının itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 4/4/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL