ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2004/81 Karar Sayısı : 2008/48 Karar Günü : 31.1.2008 R.G. Tarih-Sayı :20.03.2008-26822 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri A. İsmet ÇANAKÇI, Hasan ÖREN ve 117 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 9.6.2004 günlü, 5187
sayılı Basın Kanunu'nun 9. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci tümcesinin,
Anayasanın 2. ve 11. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün
durdurulması istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralı 9.6.2004 günlü, 5187 sayılı Yasa'nın iptali istenilen kuralı
içeren 9. maddesi şöyledir: "Süreli yayın sahibinin beyanname verdiği tarihten itibaren
bir sene içinde süreli yayın yayımlanmaz veya yayımlandıktan sonra yayıma üç
yıl müddetle ara verilirse beyanname hükümsüz kalır ve sağladığı hak ortadan
kalkar. 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri saklıdır. Ancak, bu Kanunun yürürlük tarihinde 5680 sayılı
Basın Kanunu gereği mevkute neşredenler, 556 sayılı Markaların Korunması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereği mevkute neşretmekten
alıkonulamazlar. " B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine dayanılmış,
Anayasa'nın 35. maddesi ise ilgili görülmüştür. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay
TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A.Necmi ÖZLER ve Serdar
ÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 8.9.2004 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü
durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara
bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen Yasa kuralı, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Dava dilekçesinde, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 9. maddesinin
ikinci fıkrasında 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinin saklı olduğu
belirtildikten sonra iptali istenilen kural ile söz konusu Kanun Hükmünde
Kararnamenin uygulanmasının engellenerek kazanılmış hakların güvencesiz
bırakıldığı ve bunları korumaya yönelik kanun yollarının etkisiz hale
getirildiği, koruma süresi içinde olan bir adla bir başkasının izinsiz olarak
çıkarmakta olduğu mevkutenin neşredilmekten alıkonulmasını imkansızlaştırdığı,
aldatıcı hareket veya iyi niyet kurallarına aykırı olarak yapılan iktisadi
rekabetin Türk Ticaret Kanunu'nda haksız rekabet olarak adlandırıldığı ve bir
markanın iltibasa meydan verebilecek surette bir başkası tarafından kullanılmasının
da bu anlamda rekabetin suistimali olduğu, marka hakkının ihlalinin ceza hukuku
bakımından da suç oluşturduğu, iptali istenilen düzenlemenin hukuka aykırı bir
kullanımın hukuk eliyle korunması sonucunu ortaya çıkardığı, böyle bir durumun
hukuk devleti ilkesi ile bağdaştırılmasının mümkün olmadığı, belirtilen
nedenlerle dava konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırı
bulunduğu ileri sürülmüştür. 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 29. maddesine göre Anayasa Mahkemesi kanunların, kanun
hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'ya
aykırılığı hususunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmaya
mecbur değildir. Anayasa Mahkemesi taleple bağlı kalmak kaydıyla başka gerekçe
ile de Anayasa'ya aykırılık kararı verebilir. Bu nedenle, dava konusu kural
ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 35. maddesi yönünden incelenmiştir. 5187 sayılı Yasa'nın 9. maddesinin ikinci fıkrasının birinci
tümcesinde, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerinin saklı olduğu, iptali istenilen ikinci tümcesinde ise bu Yasa'nın
yürürlük tarihinden önce 5680 sayılı Basın Kanunu gereği mevkute neşredenlerin
anılan Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince mevkute neşretmekten
alıkonulamayacakları belirtilmiştir. Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere
bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamanın Anayasa'nın
sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine
ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir. Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" başlıklı 35. maddesinde,
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu
yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum
yararına aykırı olamaz." denilmektedir. Mülkiyet hakkının konusunu, maddi ve gayrîmaddi mallar
oluşturmaktadır. Taşınır ve taşınmaz mallar, maddi mallar kapsamında iken,
fikri ve sınaî mülkiyet hakları gayrîmaddi mallar kapsamında yer almaktadır. 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinde, bir teşebbüsün
mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi
sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil, özellikle sözcükler, şekiller, harfler,
sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya
benzer biçimde ifade edilebilen, baskı
yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretin, marka
olabileceği kabul edilmektedir. Bir markanın sahibine sağladığı haklar, "marka hakkı"
olarak adlandırılmakta ve marka hakkı, fikri ve sınai mülkiyet hakları
kapsamında yer almaktadır. Bu nedenle marka hakkı üzerinde yapılacak
sınırlandırmalarda, Anayasanın "Mülkiyet hakkı" başlıklı 35. maddesinin
esas alınması gerekmekte ve marka hakkının ancak kamu yararı amacıyla
sınırlandırılabilmesi mümkün bulunmaktadır. Marka hakkına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 556 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'de, marka hakkına tecavüz halinde öncelikli olarak tecavüzün
durdurulması ve giderilmesi amaçlanmaktadır. Dava konusu kural ise 5187 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği
tarihi esas alarak, bu tarihte 5680 sayılı Basın Kanunu'na göre mevkute
neşredenlerin 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince mevkute
neşretmekten alıkonulamayacaklarını belirterek, marka hakkına bu tarihten önce
yapılmaya başlanan tecavüzlerin önlenmesini imkânsız kılmakta ve mülkiyet
hakkına yapılan bu tecavüzün devamına olanak sağlamaktadır. Hukuka aykırı eylemlerin korunması sonucunu doğuracak şekilde
marka hakkının sınırlandırılmasında kamu yararı amacı bulunmadığı
anlaşıldığından, dava konusu kural Anayasanın 35. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir. Anayasa'nın 35. maddesine aykırı bulunarak iptal edilen kuralın,
ayrıca Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesine gerek
görülmemiştir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 9.6.2004 günlü, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 9. maddesinin ikinci
fıkrasının ikinci tümcesinin yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları
oluşmadığından REDDİNE, 31.1.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. VI- SONUÇ 9.6.2004 günlü, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 9. maddesinin ikinci
fıkrasının ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 31.1.2008
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇI N Üye Mehmet
  ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
    ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
    APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla PERKTAŞ