ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2015/66 Karar Sayısı : 2015/66 Karar Tarihi : 13.7.2015 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Gaziantep 3. Asliye
Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 10.9.2014 tarihli ve
6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair
Kanun'un 100. ve 101. maddelerinin Anayasa'nın 2., 35., 36. ve 90. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi talebidir. OLAY: Maliki oldukları ve kamulaştırılmak
suretiyle Büyükşehir Belediyesine devredilen, ancak sonrasında idare tarafından
imar planları değiştirilerek üçüncü şahsa satılan taşınmazla ilgili
kamulaştırma işleminin yok sayılmak suretiyle, taşınmazın gerçek değerinin
hesaplanarak kendilerine ödenen kamulaştırma bedeli düşüldükten sonra kalan
kısmın idareden tahsili veya taşınmazın geri alınması talebiyle açılan davada,
davacı tarafından ileri sürülen Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan
Mahkeme,  itiraz konusu kuralların iptalleri için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun'un  itiraz konusu 100. ve 101. maddeleri şöyledir: "MADDE 100- 2942 sayılı Kanunun; a) 22 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer
alan "ve bedelinin" ibaresi metinden çıkarılmış, ikinci ve üçüncü
cümleleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, dördüncü cümlesi yürürlükten
kaldırılmış, birinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir. "Bu duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları, kamulaştırma
bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay
içinde ödeyerek taşınmaz malı geri alabilir. İade işleminin kamulaştırmanın ve
bedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlinde
kamulaştırma bedelinin faizi alınmaz." "Bu madde hükümlerine göre taşınmaz malı geri almayı kabul
etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23 üncü maddeye göre geri alma hakları
da düşer. Bu madde hükümleri, kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden
itibaren beş yıl geçmiş olması hâlinde uygulanmaz." b) 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan
"ikinci" ibaresi "dördüncü" şeklinde değiştirilmiş ve
maddeye ikinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen süreler geçtikten sonra
kamulaştırılan taşınmaz malda hakları bulunduğu iddiasıyla eski malikleri veya
mirasçıları tarafından idareden herhangi bir sebeple hak, bedel veya tazminat
talebinde bulunulamaz ve dava açılamaz."" "MADDE 101- 2942 sayılı Kanuna
aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "GEÇİCİ MADDE 9- Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen
veya eklenen bu Kanunun 22 nci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra
hükümleri ile 23 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü; bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemleri nedeniyle,
kamulaştırılan taşınmaz malların eski malikleri veya mirasçıları tarafından bu
taşınmaz malların geri alınması, bedel veya tazminat talebiyle açılan ve henüz
kesinleşmeyen davalarda da uygulanır. Bu maddenin uygulanması nedeniyle
reddedilen davaların yargılama giderleri davalı idare tarafından
ödenir."" II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri
gereğince yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri,
Raportör Ömer DURAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu
kanun hükümleri ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un  " Anayasaya
aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi " başlıklı 40. maddesinde
Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
belirtilmiştir.  Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir
davaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun
hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak
Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde
Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında " iptali istenen kuralların
Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının
aslı " (b) bendinde de "başvuru kararına ilişkin tutanağın
onaylı örneği" sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı
fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan
itiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli
kararında, Anayasa'ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa'nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiş (2)
numaralı fıkrasında da; itiraz başvurusunda gerekçeli başvuru kararının aslının
başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ile birlikte Anayasa
Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır. 4. Yine İçtüzük'ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin
bulunduğu tespit edilirse, itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye
geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise
anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin
eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. İtiraz yoluna başvuran Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesi,
11.6.2015 tarihinde verdiği ara kararında 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun
22. maddesinin 3. fıkrası ile Geçici 9. maddenin " bedel veya tazminat
talebiyle açılan ve henüz kesinleşmeyen davalarda da uygulanır. "
ibaresinin iptali talebinde bulunmak üzere Anayasa Mahkemesine başvurulmasına
karar vermiştir. 6. Mahkeme gerekçeli başvuru kararında ise 6552 sayılı Kanun'un
100. ve 101. maddelerinin Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptali talebinde
bulunmuştur. 7. Görüleceği üzere Mahkemenin başvurusundan, iptal talebinde
bulunduğu kurallar yönünden gerekçeli karar ile ara karar arasında açık çelişki
mevcuttur. Gerekçeli karar ile ara karar arasında çelişki bulunması nedeniyle
Mahkemenin başvurusundan, 2942 sayılı Kanun'un 22. maddesinin 3. fıkrası ile
Geçici 9. maddenin " bedel veya tazminat talebiyle açılan ve henüz
kesinleşmeyen davalarda da uygulanır. " ibaresi dışında kalan diğer
maddeler yönünden iptal isteminde bulunulup bulunulmadığı konusunda tereddüt
oluşmuş, hangi maddelerin ya da maddelerin hangi bölümlerinin iptalinin
istendiği açık olarak anlaşılamamıştır. 8. Açıklanan nedenlerle itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un
40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından,
esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III- HÜKÜM 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden
Yapılandırılmasına Dair Kanun'un 100. ve 101. maddelerinin iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 13.7.2015 tarihinde
OY BİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ