ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/118 Karar Sayısı : 2011/170 Karar Günü : 22.12.2011 R.G. Tarih-Sayı :
19.05.2012-28297 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bursa 2. Vergi
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 18.2.2009 günlü, 5838
sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un, geçici 3.
maddesinin 'Tahsil edilmiş tutarlar red ve iade edilmez.' biçimindeki son
cümlesinin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacı adına ikmalen salınan ve tahsil edilen özel tüketim
vergisinin, 5838 sayılı Kanun'un, geçici 3. maddesi uyarınca iadesi isteminin
reddi üzerine açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 18.2.2009 günlü, 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren geçici 3. maddesi
şöyledir: '4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (II) sayılı
listede yer alan ve 1/8/2002 - 21/7/2005 tarihleri arasında 87.03 G.T.İ.P.
numarasından özel tüketim vergisi beyan edilmesi gerekirken 87.04 G.T.İ.P.
numarasından özel tüketim vergisi beyan edilen araçlarla ilgili olarak, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemler için özel tüketim vergisi
tarhiyatı yapılmaz, daha önce yapılan tarhiyatlardan vazgeçilir, tahakkuk eden
tutarlar terkin edilir. Tahsil edilmiş tutarlar red
ve iade edilmez. ' B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi'nin İçtüzüğünün 8. maddesi uyarınca, Haşim
KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla 13.1.2011 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Anlam ve Kapsam Özel tüketim vergisi (ÖTV), harcamalardan alınan tek aşamalı,
dolaylı bir vergi olup Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımı verilmiş mallar
üzerinden bir defaya mahsus olarak alınmaktadır. ÖTV kapsamına giren mallar,
Kanun'a ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı listelerde Türk Gümrük Tarife
Cetvelinde yer alan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (G.T.İ.P) numaraları
itibariyle tespit edilmiştir. Listelerde yer alan her mal için ayrı G.T.İ.P.
numarası belirlenmiş, yanında malın ismi ve vergi oranı yazılmıştır. 4760 sayılı Kanun'a ekli (II) sayılı listede kayıt ve tescile tabi
olan ve olmayan kara, hava ve deniz taşıtları yer almaktadır. (II) sayılı
listede, 87.03 tarife pozisyonunda binek otomobilleri ve insan taşımak için
imal edilmiş diğer motorlu araçlar; 87.04 tarife pozisyonunda ise kayıt ve
tescile tabi olmak koşuluyla eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar
vergilendirilmektedir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli listelerde yer alan tarife
pozisyon numaraları ve içeriklerinin değiştirilmesi mümkündür. Pozisyon
numaralarının veya içeriklerinin değiştirilmesi, bazı malların tarife kapsamına
girmesi bazı malların ise kapsam dışında kalması veya bazı malların vergi
oranlarının değişmesi sonucunu doğurmaktadır. Yasa çıkarılmadan tarife pozisyonu ve içeriklerinde yapılan
değişiklikler bazı araçların vergi oranlarının yükselmesine neden olduğundan,
5398 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine Ve Bazı Kanun Ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda Ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 28. maddesiyle, 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanunu'na ekli listelerde değişiklik yapılarak (II) sayılı listedeki
87.03 ve 87.04 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlarındaki araçlar ile bu
araçlara uygulanacak ÖTV oranları yeniden düzenlenmiştir. 5838 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı içeren geçici 3.
maddesinde de 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (II) sayılı
listede yer alan ve 1.8.2002-21.7.2005 tarihleri arasında 87.03 G.T.İ.P.
numarasından özel tüketim vergisi beyan edilmesi gerekirken 87.04 G.T.İ.P.
numarasından özel tüketim vergisi beyan edilen araçlarla ilgili olarak, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemler için özel tüketim vergisi tarhiyatı
yapılmayacağı, daha önce yapılan tarhiyatlardan vazgeçileceği, tahakkuk eden
tutarların terkin edileceği kuralına yer verilmiştir. Sözü edilen geçici 3. madde, ikmalen yapılan ek tarhiyatlara
yönelik olup mükelleflerin beyanlarına göre belirlenen asıl vergiyi
kapsamamaktadır. Madde ile ek vergi tarhiyatları kaldırıldığından bunlara bağlı
olarak kesilen vergi cezaları da kendiliğinden kalkacaktır. Hakkında henüz ek
tarh ya da tahakkuk işlemi yapılmamış ya da yapılmış ancak tahakkuk
eden vergiyi henüz ödememiş olan mükellefler ise ek vergi ödemesi
yapmayacaktır. 3. maddenin iptali istenilen 'Tahsil edilmiş tutarlar
red ve iade edilmez.' cümlesi ile beyana göre tarh edilen asıl vergi
haricinde sonradan ikmalen uygulanan ek vergilendirme işleminde tarh ve
tahakkuk aşaması geçilerek tahsili gerçekleştirilen tutarların red ve iade
edilmeyeceği öngörülmüştür. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, geçici 3. madde ile devletin egemenlik gücüne
dayanarak vergiden vazgeçtiği, yeni tarhiyatların yapılmadığı, yapılanların
terkin edildiği ancak maddenin iptali istenilen cümlesi ile daha önceden tarh
ve tahakkuk aşamasını geçip tahsil edilen vergilerin iadesine engel olunduğu,
zamanında vergi yükümlülüğünü yerine getiren ile getirmeyen, incelemeye dayalı
olarak yapılan tarhiyatlarda hakkında incelemeye başlanılan ile başlanılmayan,
tahakkuk eden vergileri zamanında ödeyen ile ödemeyenler arasında eşitlik
ilkesine aykırılık oluştuğu, hukuka uygun davranan mükelleflerin korunması
gerektiği halde Kanun hükmü ile fazladan mali yük altında bırakılarak bir
anlamda cezalandırıldığı, bu nedenlerle itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesi, hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal
eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan
kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasa
karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa
karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her
yönden ayrı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli
kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara
bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlâl edilmiş olmaz. Vergi, devletin egemenlik gücüne dayanarak kamu giderlerine
katılımı sağlamak amacıyla kişilerden aldığı ekonomik değerdir. Gerçek veya
tüzel kişilerden mali güçlerine göre hukuksal zor altında ve karşılıksız olarak
alınır. Vergi sisteminin, ilkeleri, kuralları ve unsurlarıyla istikrarlı ve
düzenli olması ve bu düzenin korunması asıl olup, yasa koyucu da anayasal
ilkeler çerçevesinde bunu sağlamakla ve kurallarını koymakla yükümlüdür. Hukuk
devletinde yasa koyucu, Anayasa ve vergi hukukunun temel ilkelerine bağlı
kalarak, kamu yararı ve kamu düzeni gibi nedenlerle yeni vergi koyabilir,
oranlarını değiştirebilir veya kaldırabilir. Anayasa ve yasalarla kamu giderlerinin karşılanabilmesi için
herkese bir ödev olarak öngörülen vergi ödeme yükümlülüğünün, zamanında ve
eksiksiz yerine getirilmesi gerekir. Ancak, devletin de üzerine düşen görevi
yerine getirmesi gerektiği açıktır. Devletin vergilendirme yetkisi, vergide
yasallık, eşitlik, mali güç ve genellik gibi kimi anayasal ilkelerle
sınırlandırılmıştır. İptali istenilen kuralın yer aldığı geçici 3. maddeye göre, 4760
sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (II) sayılı listede yer alan ve
1.8.2002 ' 21.7.2005 tarihleri arasında 87.03 G.T.İ.P. numarasından beyan
edilmesi ve ödenmesi gereken özel tüketim vergisinde tartışma bulunmamaktadır. Mükellefler,
belirtilen tarihler arasında vergiye tabi olan araçların tanımlanmasında esas
alınan ölçütlerin değiştirilmesi nedeniyle, 87.04 G.T.İ.P. numarasından
diğer bir anlatımla yanlış tarife pozisyonundan özel tüketim vergisi
beyanında bulunmuş ve buna göre vergileri tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil
edilmiştir. Geçici 3. madde, 87.03 G.T.İ.P. numarasından beyan edilmesi ve
ödenmesi gerektiği halde 87.04 tarife pozisyonundan beyan edilen araçlarla
ilgili bu beyana göre tarh veya tahakkuk edilmiş vergi dışında ek vergi
tarhiyatının yapılmayacağını, daha önce yapılanlardan vazgeçileceğini, tahakkuk
eden tutarların ise terkin edileceğini öngörmüş ancak fazlaya ilişkin olarak
tarh, tahakkuk aşaması geçilerek tahsil edilen tutarların red ve iade
edilmeyeceğini belirtmiştir. Düzenlemeyle, hukuksal olarak aynı durumda
olan mükellefler arasında zamanında ödeme yapan ile yapmayan arasında olumsuz
bir fark yaratılmaması gerektiği halde, vergisini ödeyenin aleyhine ve eşitlik
ilkesine aykırı şekilde fark oluşturulmuştur. Açıklanan nedenlerle itiraza konu kural, Anayasa'nın 10. maddesine
aykırıdır; iptali gerekir. VI- SONUÇ 18.2.2009 günlü, 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun'un Geçici 3. maddesinin 'Tahsil edilmiş tutarlar red ve iade
edilmez.' biçimindeki son cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
22.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN