ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/41 Karar Sayısı : 2004/90 Karar Günü : 30.6.2004 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 12.02.2005-25725 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hatay 1. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 1.3.1926 günlü, 765
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2275 sayılı Yasa ile değiştirilen 508.
maddesinin, “…iki aydan iki seneye kadar hapis ve…” ibaresinin
Anayasa'nın 38. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Hizmet nedeniyle emniyeti suiistimal suçundan açılan kamu
davasında, itiraz konusu ibareyi Anayasa'ya aykırı bulan mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu
ibareyi de içeren 508. maddesi şöyledir: “ Madde 508- Her kim başkasına ait olupta iade veya
muayyen bir suretle istimal etmek üzere kendisine tevdi veya her ne namla
olursa olsun teslim olunan bir şeyi kendisinin veya başkasının menfaatine
olarak satar veya rehneder veya sarf ve istihlâk eder yahut ketim ve inkâr
eyler veyahut tahvil ve tağyir ederse mutazarrır olan kimsenin şikâyeti üzerine iki
aydan iki seneye kadar hapis ve elli liradan aşağı olmamak
üzere ağır para cezasiyle cezalandırılır.” B - Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,
Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın
katılmalarıyla 14.3.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın sözleşmeden doğan bir
yükümlülüğün yerine getirilmemesi eyleminin cezalandırılmasına ilişkin olduğu,
bu eylem için de Türk Ceza Kanunu'nun 508. maddesinde hürriyeti bağlayıcı ceza
öngörüldüğü belirtilerek, bu durumun Anayasa'nın 38. maddesinde yer alan “hiç
kimsenin yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden
dolayı özgürlüğünden alıkonulamayacağı" na ilişkin kurala aykırılık
oluşturduğu ileri sürülmüştür. AİHS 4 Nolu Protokolden aynen alınarak 3.10.2001 gün ve 4709
sayılı Yasanın 15. maddesiyle Anayasa'nın 38. maddesine eklenen sekizinci
fıkrada, hiç kimsenin, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine
getirememesinden dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılamayacağı öngörülmüş,
maddenin gerekçesinde de, “... 4 nolu protokol gereği sözleşmeden doğan
bir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğünden alıkonulamayacağı hükmü
eklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içinde borçlar da vardır ...” denilmiştir. 38. maddenin sekizinci fıkrasında sözü edilen “yerine getirememe”
sözcüğü bir kimsenin sözleşme karşındaki durumunu anlatmaktadır. Bu nedenle,
sözleşmeden kaynaklanan bir borcu ödeyebilecek durumda olup da, ödemeyi
reddeden kişiler bu madde hükmünden yararlanamaz. Nitekim, protokolün
değişikliğe esas alınan 1. maddesi iradi olmayan ödeyememe durumuna ilişkindir. Yasakoyucunun Türk Ceza Kanunu'nun 508. maddesinde düzenleyerek
yaptırıma bağladığı hizmet sebebiyle emniyeti suiistimal suçu, kasten işlenen
bir suçtur. Suçun oluşabilmesi için failde suç işleme kastının bulunması, başka
bir ifadeyle failin kendisinin veya başkasının yararına olmak üzere maddede
belirtilen eylemleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirmiş olması gerekir. İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci
fıkrası kapsamında değerlendirilebilmesi için taraflar arasındaki ilişkinin
yalnızca sözleşmeden doğması ve borcun yerine getirilememesi hali için
hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmüş olması gerekmektedir. Anılan maddede suç olarak düzenlenen eylemler, “yükümlülüğün
yerine getirilememesi” durumu ile ilgili olmayıp, failin, suçun mağduru
aleyhine hileli ve kötü niyete dayanan eylemlerle, kısaca, “yükümlülüğünü
yerine getirmemesi” haline ilişkin bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu ibare, Anayasa'nın 38.
maddesine aykırı değildir, istemin reddi gerekir. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı “Türk Ceza Kanunu”nun 2275 sayılı Yasa
ile değiştirilen 508. maddesinin “... iki aydan iki seneye kadar hapis ve ...”
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 30.6.2004 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul
  ERSOY Üye Tülay
  TUĞCU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye Fazıl
  SAĞLAM Üye A.
  Necmi ÖZLER