ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2015/58 Karar Sayısı : 2015/117 Karar Tarihi : 23.12.2015 R.G. Tarih-Sayı :13.1.2016 -
29592 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hayrabolu Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 13.12.1968 tarihli ve 1072
sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında
Kanun'un; 1- 1. maddesinin birinci fıkrasının " Türk Ceza
Kanununun 228 inci maddesinin kapsamı dışında kalsa bile umuma mahsus veya
umuma açık yerlerde her ne ad altında olursa olsun kazanç kasdiyle oynanmasa
dahi. ", ".langırt ve benzeri. " ve ".maharet
istiyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan oyun alet veya
makinaları ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak
yahut imal etmek yasaktır. " bölümlerinin, 2- 23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 325. maddesiyle
değiştirilen 2. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 13. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Sanıklar hakkında, işyerinde langırt makinesi bulundurmak
suçundan dolayı açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun'un itiraz konusu kuralları içeren 1. ve 2. maddeleri
şöyledir: " Madde 1- Türk Ceza Kanununun 228
inci maddesinin kapsamı dışında kalsa bile umuma mahsus veya umuma açık
yerlerde her ne ad altında olursa olsun kazanç kasdiyle oynanmasa dahi rulet,
tilt, langırt ve benzeri baht ve talihe bağlı veya maharet
istiyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan oyun alet veya
makinaları ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak
yahut imal etmek yasaktır. Bu kanunun uygulanmasında spor kulüpleri, gençlik teşekkülleri ve
dernekler umuma açık yer sayılır. Ancak 7470 sayılı T.C. Turizm Bankası Kanununun 18 inci maddesi
hükümleri saklıdır." " Madde 2- (Değişik: 23/1/2008-5728/325
md.) Bu Kanuna aykırı hareket edenler bir yıldan beş yıla kadar hapis
ve yüz günden bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. " II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ'in
katılımlarıyla 17.6.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında,
öncelikle sınırlama sorunu görüşülmüştür. 2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran
mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme Kanun'un; 1. maddesinin birinci
fıkrasında yer alan " Türk Ceza Kanununun 228 inci maddesinin
kapsamı dışında kalsa bile umuma mahsus veya umuma açık yerlerde her ne ad
altında olursa olsun kazanç kasdiyle oynanmasa dahi. ", ".langırt
ve benzeri. " ve ".maharet istiyen, otomatik, yarı
otomatik el veya ayakla kullanılan oyun alet veya makinaları ile benzerlerini
bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak yahut imal etmek yasaktır. "
ibareleri ile 2. maddesinin iptalini talep etmiştir. 4. Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan itiraz
konusu kuralla langırt ve benzeri maharet isteyen, otomatik, yarı otomatik
el veya ayakla kullanılan oyun alet veya makineleri ile benzerlerini
bulundurmak, çalıştırmak, yurda sokmak veya imal etme eylemlerinin yasak olduğu
öngörülmektedir. Bakılmakta olan davada ise sanıklar hakkında
işyerinde langırt makinesi bulundurmak suçundan dolayı kamu davası açılmıştır.
İtiraz konusu kurallar, langırt dışında dava konusu olmayan rulet, tilt ve
benzeri maharet isteyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan oyun
alet veya makineleri ile benzerleri açısından da ortak ve geçerli kurallardır.
Bu nedenle, Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasındaki itiraz konusu ibarelere
ilişkin esas incelemenin, fıkrada yer alan " .langırt. "
ibaresiyle sınırlı olarak yapılması gerekmektedir. 5.Öte yandan, Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen hapis ve adli para
cezası sadece umuma mahsus veya açık yerlerde langırt makinesini bulunduran,
çalıştıran, yurda sokan veya imal edenler için değil, Kanun'un 1. maddesinde
sayılan diğer yasak fiilleri işleyenler için de geçerli olan ortak bir ceza
hükmüdür. Dolayısıyla, Kanun'un itiraz konusu 2. maddesine ilişkin esas
incelemenin de, Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan " .langırt. "
ibaresi yönünden yapılması gerekmektedir. 6. Açıklanan nedenlerle, 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve
Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun'un; A- 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan " Türk
Ceza Kanununun 228 inci maddesinin kapsamı dışında kalsa bile umuma mahsus veya
umuma açık yerlerde her ne ad altında olursa olsun kazanç kasdiyle oynanmasa
dahi .", ". langırt ve benzeri ." ve ".maharet
istiyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan oyun alet veya makinaları
ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak yahut imal
etmek yasaktır. " ibarelerinin esasının incelenmesine, esasa ilişkin
incelemenin " .langırt. " ibaresi ile sınırlı olarak
yapılmasına, B- 23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 325. maddesiyle
değiştirilen 2. maddesinin esasının incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin
Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan " .langırt. "
ibaresi yönünden yapılmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 7. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükümleri, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtirazın Gerekçesi 8. Başvuru kararında özetle,Türk CezaKanunu'nun 228. maddesinde
kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçunu işleyenler için bir yıla kadar
hapis cezası öngörülmekte iken itiraz konusu kurallar uyarınca kazanç kastı
olmaksızın çaba ve maharet ile oynanan bir oyun sebebiyle kişilerin
cezalandırılmasının adil ve hakkaniyete uygun olmadığı belirtilerek kuralların,
Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 13. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 9. Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan itiraz
konusu kuralla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 228. maddesinin kapsamı
dışında kalsa bile umuma mahsus veya açık yerlerde adının ne olduğuna
bakılmaksızın ve kazanç amacıyla oynanmasa dahi " langırt " makinesini
bulundurmanın, çalıştırmanın, yurda sokmanın veya imal etmenin yasak olduğu
hüküm altına alınmaktadır. Kanun'un itiraz konusu 2. maddesinde ise bu
eylemleri gerçekleştirenlerin bir yıldan beş yıla kadar hapis ve yüz günden bin
güne kadar adli para cezası ile cezalandırılmaları öngörülmektedir. 10. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. 11. Hukuk devletinde, ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler
bakımından kanun koyucu, Anayasa'nın temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla,
toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç sayıldıkları takdirde
hangi çeşit ve ölçüde ceza yaptırımları veya ceza yaptırımına seçenek
yaptırımlarla karşılanacağı, hangi hal ve hareketlerin ağırlaştırıcı ya da
hafifletici öğe olarak kabul edileceği gibi konularda takdir yetkisine
sahiptir.Ancak kanun koyucunun kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal
sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde
tutarak kullanması gerekir. 12. Kanun'un gerekçesinden, 1960'lı yıllarda langırt ve
benzeri oyunların gerek yetişkinler gerekse gençler arasında yaygınlaşmasının,
yetişkinlerin iş ve aile düzenlerinin bozulmasına, gençlerin eğitimlerinin aksamasına
ve kötü alışkanlıklar edinmesine neden olduğu, bu durumun toplumda bu gibi
oyunlara karşı olumsuz bir tepkiye yol açtığı, bu tepkinin bir yansıması olarak
da bu oyunların oynandığı alet ve makineleri bulundurma, çalıştırma, yurda
sokma ve imal etmenin yasaklanarak cezai yaptırıma bağlandığı anlaşılmaktadır. 13. Masa futbolu olarak da adlandırılan langırt, masa üzerinde
bulunan oyuncu maketlerinin bir sopa vasıtasıyla yönetilerek en az iki kişi
tarafından oynanan ve daha çok el becerisine dayanan bir oyun olarak
tanımlanmaktadır. 14. Kanun koyucunun, langırtın yetişkinler ve gençler arasında
yaygınlaşmasının toplum düzeninin bozulmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle
itiraz konusu kuralları ihdas ettiği anlaşılmakla birlikte günümüz demokratik
toplumlarında teknolojinin gelişimiyle sayıları artan bilgi ve maharet artırıcı
veya zekâ geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makineleri,
yetişkinler ve gençler tarafından eğlence amaçlı olarak yaygın şekilde
kullanılmaktadır. Bu kapsamda, bu oyun alet ve makinelerinin bulunduğu umuma
açık eğlence yerleri, devletin gözetim ve denetimine tabi olarak serbestçe
faaliyette bulunmaktadırlar. Nitekim, 2557 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet
Kanunu'nun 7. maddesinde, kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa
olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik
oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisindebulunduğu
elektronik oyun yerlerinin; internet kafelerive benzeri yerler umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin,
belediye ve il özel idareleri tarafından verilen ruhsatlarla faaliyette
bulunmalarına izin verilmektedir. Ayrıca, kumar oynama, ceza hukuku
sistemimizde suç olmaktan çıkarılarak 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 34.
maddesinde, kabahat olarak düzenlenmiş ve kumar oynayanların yüz Türk Lirası idari
para cezası ile cezalandırılması öngörülmüştür. 15. Bu çerçevede, bilgi ve maharet artırıcı veya zekâ geliştirici
nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, yetkili makamlardan işletme
izni alınmak suretiyle umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde kişilerin
serbestçe kullanımına açık olduğu ve kumar oynamanın suç olmaktan çıkarıldığı
bir hukuk düzeninde, el becerisine dayanarak oynanan langırt makinesini,
herhangi bir kazanç kastıyla oynanmasa dahi, bulundurma, çalıştırma, yurda
sokma veya imal etmenin yasaklanması, demokratik bir toplumda zorlayıcı
bir toplumsal ihtiyacın karşılanması amacına yönelik olmadığı gibi hukuk
devletinin gereği olan "adalet" ve "hakkaniyet" ilkeleriyle
de bağdaşmamaktadır. 16. Diğer taraftan, hukuk düzeninde öngörülen bir yasağın hukuk
devleti ilkesine aykırı bulunması yasak konusu eylem için getirilen yaptırımı
da Anayasa'ya aykırı kılar. Bu kapsamda, langırt makinesini bulundurma,
çalıştırma, yurda sokma veya imal etme eylemlerinin yasaklanmasını öngören kural
Anayasa'ya aykırı olduğundan bu eylemleri gerçekleştirenlerin bir yıldan beş
yıla kadar hapis ve yüz günden bin güne kadar adli para cezası ile
cezalandırılmalarını öngören kural da Anayasa'ya aykırıdır. 17. Açıklanan nedenlerle Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında
yer alan " .langırt. " ibaresi ile, 2. maddesinin" .langırt. "
ibaresi yönünden iptalleri gerekir. 18. Kuralların Anayasa'nın 2. maddesine aykırı görülerek
iptal edilmeleri nedeniyle Anayasa'nın 10., 11. ve 13. maddeleri yönünden
ayrıca incelenmelerine gerek görülmemiştir. IV- HÜKÜM 13.12.1968 tarihli ve 1072
sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında
Kanun'un; A- 1. maddesinin birinci
fıkrasında yer alan ".langırt." ibaresinin, B- 23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un
325. maddesiyle değiştirilen 2. maddesinin, Kanun'un 1.
maddesinin birinci fıkrasında yer alan ".langırt ." ibaresi
yönünden, Anayasa'ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, 23.12.2015
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Hicabi DURSUN Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ