ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/4 Karar Sayısı : 2011/15 Karar Günü : 13.1.2011 R.G. Tarih-Sayı :
15.10.2011-28085 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Serik 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 20.8.2008 günlü 5737 sayılı Vakıflar
Kanunu'nun, geçici 5. maddesinin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Vakıf şerhinin terkini için açılan davada itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- İPTALİ İSTENEN YASA KURALI A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5737 sayılı Kanun'un iptali istenen Geçici 5. maddesi şöyledir. ' GEÇİCİ MADDE 5- Vakıf şerhleri ile ilgili devam
etmekte olan davalarda; diğer kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü
sürelere ilişkin hükümler bu Kanun açısından uygulanmaz.' B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 29.1.2009 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği düşünüldü: Başvuru kararında, 5737 sayılı Kanun'un Geçici 5. maddesinde,
kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin hükümlerin
vakıf şerhlerinin terkini ile ilgili davalarda uygulanmayacağı
belirtildiğinden, diğer kişiler ile vakıflar arasında ayrım yapılmak suretiyle
eşitsizlik oluşturulduğu, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 10. maddesinde yer
alan eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Vakıf, bir mülkün menfaatlerinin sosyal ve kültürel hizmetlere
tahsis edilmek üzere özel mülkiyetten çıkarılarak temlik ve temellükten
yasaklanmak suretiyle kamu yararına özgülenmesidir. Vakıflar sahip oldukları bu
özellikler nedeniyle hukukumuzda diğer kurumlardan farklı düzenlemelere bağlı
tutulmuşlardır. Gerek Türk Medeni Kanununda gerekse Vakıflar Kanunu ve diğer
kanunlarda, vakıflara ait taşınmazların kazandırıcı zamanaşımı yoluyla
kazanılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 117.
maddesinde 'Vakıfların malları üzerinde zilyetlik yoluyla kazanma hükümleri
uygulanmaz' kuralı yer almaktadır. Aynı hüküm 5737 sayılı Kanun'un 23. maddesinde
de yer almıştır. Ayrıca aynı Kanun'un 15. maddesinde 'Vakıfların hayrat
taşınmazları haczedilemez, rehnedilemez, bu taşınmazlarda mülkiyet ve irtifak
hakkı için kazandırıcı zamanaşımı işlemez' kuralı, 18. maddesinin son
fıkrasında ise 'Vakıf şerhleri ile ilgili olarak, diğer kanunlarda yer alan
zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin hükümler uygulanmaz' kuralı yer
almaktadır. Tüm bu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere yürürlükteki kanunlar
uyarınca vakıf mallarının zilyetlik yoluyla kazanılması mümkün değildir. Ancak
Türk Medeni Kanunu hükümlerine tabi olmayan eski vakıfların icareteyn ve
mukataaya bağlanmış olan taşınmazlarının tasfiyesi amacıyla bu taşınmazlara ait
taviz bedellerinin ödenmesi koşuluyla özel mülke konu olabileceği belirtilmiş ve
buna ilişkin düzenlemelere 2762 sayılı eski ve 5737 sayılı yeni Vakıflar
Kanununda yer verilmiştir. Yasakoyucu her iki kanunda da bu taşınmazların
tasfiyesini taviz bedelinin ödenmesi koşuluna bağlamıştır. Dolayısıyla üzerinde
vakıf şerhi bulunan bir taşınmazın, kullanıcısının mülkiyetine geçirilmesi ve
vakıf şerhinin silinmesi, Kanunda belirtilen taviz bedelinin ödenmesi koşuluyla
mümkün kılınmıştır. 5737 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre tapu kayıtlarında,
icareteyn ve mukataalı vakıf şerhi bulunan gerçek ve tüzel kişilerin
mülkiyetinde veya tasarrufundaki taşınmazlar, işlem tarihindeki emlak vergisi
değerinin yüzde onu oranında taviz bedeli alınarak serbest tasarrufa terk
edilir. Bu kanun hükümleri gereğince taviz bedelinin tamamı ilgili vakıf adına ödenmedikçe,
taşınmaz üzerindeki temliki tasarruflar tapu dairelerince tescil olunmaz. Yukarıdaki düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere tasfiye edilen
vakıflara ait mallardan hayrat niteliğinde bulunmayanların mülkiyetinin
tasarruf edene geçmesi için getirilen taviz bedeli, bir anlamda taşınmazın
takdiri kıymeti niteliğinde olup taşınmazı kullanan tarafından ödenmesi
öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralda ise Yasakoyucu, vakıfların hak ve
menfaatlerini korumak amacıyla vakıf şerhleri ile ilgili devam etmekte olan
davalarda diğer kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin
hükümlerin vakıflar hakkında uygulanmayacağını belirtmiştir. Dava konusu
kuralın gerekçesi incelendiğinde kuralın daha çok taviz bedelinin tahsili
amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır. Çünkü madde gerekçesinde düzenlemenin
açıkça taviz bedellerine ilişkin olduğu ve vakıfların hak ve menfaatlerinin
korunmasının amaçlandığı belirtilmiştir. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ile eylemli
değil hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda
bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve
kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır. Durum ve
konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları
gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara
bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlâl edilmiş olmaz. Vakıfların özellikleri dikkate alındığında bu kurumların diğer
gerçek veya tüzel kişilerle aynı hukuksal durumda bulunmadıkları açıktır.
Farklı hukuksal durumda bulunanların ayrı kurallara tabi tutulması Anayasada
yer alan eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp
çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin
çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah
OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas
sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 20.2.2008 günlü, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun Geçici 5.
maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 13.1.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI