ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/132 Karar Sayısı : 2012/179 Karar Günü : 22.11.2012 R.G. Tarih-Sayı :
26.07.2013-28719 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 6. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.1.2002 günlü, 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu'nun 42. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan birinci
fıkrasında yer alan, ' Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün
kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır. ' biçimindeki ikinci cümlenin,
Anayasa'nın 10., 13., 36. ve 125. aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir. I- OLAY 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca uhdesinde
kalan ihaleye ilişkin sözleşmeyi süresi içerisinde imzalamadığından bahisle 6
ay süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin idari işlemin iptali
istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralı 4.1.2002 günlü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun itiraz konusu
kuralı da içeren 42. maddesi şöyledir: ' Sözleşmeye Davet Madde 42- 41 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sürelerin
bitimini veya Maliye Bakanlığının vizesi gereken hallerde bu vizenin
yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale
üzerinde kalan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı
vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu, iadeli taahhütlü mektup ile
tebligat adresine postalanmak suretiyle bildirilir. Mektubun postaya
verilmesini takip eden yedinci gün kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır. Ancak
bu bildirim isteklinin imzası alınmak suretiyle idarede de tebliğ edilebilir. 43 üncü madde hükmü gereğince sözleşmeden önce kesin teminat
alınmayan danışmanlık hizmet ihalelerinde sözleşmeye davet ise, kesin teminat
istenilmeksizin birinci fıkra hükümlerine göre yapılır.' B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 10., 13., 36. ve 125.
maddelerine dayanılmış, Anayasa'nın 2. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,
Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 22.11.2012 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ömer DURAN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın, ihale işlemlerine karşı
yapılacak başvuruların idare veya Kamu İhale Kurumu dışındaki idari mercilere
ya da yargı mercilerine yapılması ve başvuru dilekçelerinin bu merciler
tarafından ilgisine göre ihaleyi yapan idareye veya Kamu İhale Kurumuna
gönderilmesi hâlinde, bu dilekçelerin ihaleyi yapan idare veya Kamu İhale
Kurumu kayıtlarına girdiği tarihin başvuru tarihi olarak kabul edilmesi ve
posta yoluyla yapılan başvurularda postadaki gecikmeler dikkate alınmamasına
karşın, idareler ve Kamu İhale Kurumu tarafından alınan kararlara ilişkin
tebligatın, mektupla yapılması hâlinde mektubun postaya verilmesini takip eden
yedinci günün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılmasının eşitlik ilkesine
aykırı olduğu, ayrıca ihale işlemlerine karşı şikayet ve itirazen şikâyet
başvurusunda bulunanların, postada yaşanacak herhangi bir gecikme nedeniyle
kendilerine fiilen herhangi bir bildirim ve tebligat yapılmaksızın, haklarında
alınan kararların tebliğ edilmiş sayılmasının da hak arama özgürlüğünü ihlal
edici nitelikte olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 10., 13., 36. ve 125.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural,
Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. 4734 sayılı Kanun'un 65. maddesinde, kamu ihalelerinde aday,
istekli ve istekli olabileceklere yapılacak her türlü bildirim ve tebligatlarda
uyulması zorunlu hususlar belirlenmiştir. İtiraz konusu kuralda ise mektupla
yapılan tebligatlarda mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci günün
kararın istekliye tebliğ tarihi sayılacağı hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel
ilkelerinden biri ' hukuk güvenliği' ilkesidir. Hukuk güvenliği, normların
öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven
duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici
yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin
birinci fıkrasında, 'Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile
adil yargılanma hakkına sahiptir.' denilerek yargı mercilerine davacı
ve davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve
adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Maddeyle korunan hak
arama özgürlüğü, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde,
Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken
şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili
güvencelerden biridir. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı
kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme
karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin
etkili yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Anayasa'nın
36. maddesinde, hak arama özgürlüğü için herhangi bir sınırlama nedeni
öngörülmemiş olmakla birlikte, bunun hiçbir şekilde sınırlandırılması mümkün
olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel sınırlama nedeni öngörülmemiş
hakların da hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırları bulunduğu kabul
edilmektedir. Ayrıca, hakkı düzenleyen maddede herhangi bir sınırlama nedenine
yer verilmemiş olsa da, Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan kurallara
dayanarak bu hakların sınırlandırılması da mümkün olabilir. Dava açma hakkının
kapsamına ve kullanımına ilişkin düzenlemelerin hak arama özgürlüğünün doğasından
kaynaklanan sınırları ortaya koyan ve hakkın norm alanını belirleyen kurallar
olduğu açıktır. Ancak, bu sınırlamalar Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan
güvencelere aykırı olamaz. Anayasa'nın 13. maddesine göre ise temel hak ve özgürlüklere
yönelik sınırlamalar, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin
gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi, hak ve özgürlüklerin
özlerine de dokunamaz. Tebligat, yetkili makamlarca birtakım hukuki işlemlerin, bu
işlemin hukuki sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kişilere kanuna uygun
şekilde bildirimi ve bu bildirimin usulüne uygun olarak yapıldığının
belgelendirilmesi işlemidir. Usulüne uygun işlemlerin kendilerine bağlanan
hukuki sonuçları doğurabilmesi için muhatabına bildirilmesi gerekir. Usulüne
uygun olarak yapılan tebligat, Anayasa'da güvence altına alınmış olan iddia ve
savunma hakkının tam olarak kullanılabilmesinin ve bireylere tanınan hak arama
hürriyetinin önemli güvencelerinden biridir. İtiraz konusu kuralda, kamu idareleri ve Kamu İhale Kurumu
tarafından alınan kararlara ilişkin tebligatın, mektupla yapılması hâlinde
mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün, kararın istekliye tebliğ
tarihi sayılmaktadır. Kendilerinden kaynaklanmayan ve kendilerine kusur izafe
edilmesi mümkün olmayan sebeplerle posta hizmetlerinde yaşanan bir gecikme
sonucunda, kendilerine fiilen herhangi bir bildirim ve tebligat yapılmaksızın,
haklarında alınan kararların tebliğ edilmiş sayılmasının, ilgililerin
kazandıkları ihaleye ilişkin sözleşme yapmaları, Kanun'un 56. maddesi uyarınca
ihaleye karşı itirazen şikayette bulunabilmeleri veya ihaleye karşı adli ya da
idari yargı makamları nezdinde dava açabilmeleri gibi bazı hakların
kullanılamamasına neden olacağı açıktır. Bir başka ifadeyle, ulaşmayan bir
tebligat nedeniyle muhatabının Kamu İhale Kurumuna süresinde başvuru
yapamaması, başvuru yapmış olsa dahi bu başvurunun süresinde yapılmadığı
gerekçesiyle reddedilecek olması ve bu konuda açılacak bir davanın da yargı
mercileri tarafından reddedilecek olması sonucunu doğuracaktır. Bu durum
tebligatın muhatabının, kendisine izafe edilemeyen nedenlerle posta
hizmetlerinde yaşanan gecikme sonucunda, tebligatın içeriğini ilgilendiren
konuların esasına ilişkin iddialarını adli veya idari yargı makamları önünde
hiçbir şekilde ortaya koyamamasına neden olacaktır. Dolayısıyla, itiraz konusu
kural, kendilerinden kaynaklanmayan gecikmelere karşı kişilere yeterince koruma
sağlamadığı için hukuki güvenlik ilkesine aykırılık oluşturduğu gibi kişilerin
hak arama özgürlüğünün özünü de zedelemektedir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 36. ve
13. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. Kural, Anayasa'nın 2., 36. ve 13. maddelerine aykırı görülerek
iptal edildiğinden Anayasa'nın 10. ve 125. maddeleri yönünden incelenmemiştir. Bu görüşe  Hicabi DURSUN ve Muammer TOPAL katılmamıştır. V- SONUÇ 4.1.2002 günlü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 42. maddesinin
işlem tarihinde yürürlükte olan birinci fıkrasında yer alan, 'Mektubun
postaya verilmesini takip eden yedinci gün kararın istekliye tebliğ tarihi
sayılır' biçimindeki ikinci cümlenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, Hicabi DURSUN ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
22.11.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ İtirazın konusu 4.1.2002 günlü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun
42. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan birinci fıkrasında yer alan
'Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün kararın istekliye tebliğ
tarihi sayılır.' biçimindeki ikinci cümlesinin, Anayasa'nın 10., 13., 36. ve
125. maddelerine aykırılığı iddiasıyla iptali istemidir. Anayasa Mahkemesinin 27.9.2012 günlü, E.2012/20, K.2012/132 sayılı
kararının 'Karşıoy Gerekçesi'nde belirtilen nedenlerle itiraz başvurusunun
reddi gerekir. Bu nedenle çoğunluğun iptale ilişkin kararına katılmıyoruz. Üye Üye Hicabi DURSUN Muammer TOPAL