ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/81 Karar Sayısı : 2011/78 Karar Günü : 12.5.2011 R.G. Tarih-Sayı :
09.07.2011-27989 İPTAL DAVASINI AÇAN: Anamuhalefet Partisi
(Cumhuriyet Halk Partisi) adına Grup Başkanvekilleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve
Muharrem İNCE (Esas Sayısı: 2010/81) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 14. İdare Mahkemesi
(Esas Sayısı: 2010/98) DAVA ve İTİRAZIN KONUSU: 16.6.2010 günlü, 5997
sayılı Bazı Kanunlarda ve 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle, 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 89. maddesinin değiştirilen birinci
fıkrasının ikinci cümlesinin 'Son defa bu Kanun veya 5510 sayılı
Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasını gerektiren görevlerde
çalışmakta iken emekliye ayrılan ve'' bölümünün, Anayasa'nın 2., 10.,
138. ve 153. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. II- YASA METİNLERİ A- Dava ve İtiraz Konusu Yasa Kuralı 16.6.2010 günlü, 5997 sayılı Bazı Kanunlarda ve 190 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle
değiştirilen, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun iptali
istenilen bölümü içeren 89. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: ' Madde 89 ' (Değişik: 21.4.2005 ' 5335/3 md.) (Değişik
birinci fıkra: 16.6.2010'5997/14 md.) Hizmet sürelerinin tamamı bu
Kanun ve/veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malûllük veya vazife
malûllüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm
iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarların
bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir. Son defa bu Kanun veya
5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasını gerektiren
görevlerde çalışmakta iken emekliye ayrılan ve kendilerine mülga 2829
sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet
süreleri üzerinden aylık bağlananlara ise, bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve
ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen hizmet sürelerinin
toplamı üzerinden bu madde hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir. Mülga
2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile
üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde Anayasa'nın 153. maddesine, başvuru kararında
Anayasa'nın 2., 10. ve 138. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan
ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve Celal
Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla 7.12.2010 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında; dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
oybirliğiyle karar verilmiştir. IV- BİRLEŞTİRME KARARI 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu'nun 89. maddesinin, 16.6.2010 günlü, 5997 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle
değiştirilen birinci fıkrasının ikinci cümlesinin 'Son defa bu Kanun
veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasını
gerektiren görevlerde çalışmakta iken emekliye ayrılan ve'' bölümünün
iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan E.2010/98 sayılı itiraz başvurusuna
ilişkin davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2010/81 esas sayılı dava
ile BİRLEŞTİRİLMESİNE , esasının kapatılmasına, esas incelemenin
2010/81 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 7.12.2010 gününde
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi, başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin
rapor, dava konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- Kuralın Anlam ve Kapsamı 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesinin birinci fıkrasının ikinci
cümlesine göre emekli ikramiyesi ödenebilmesi için, son defa 5434 sayılı Kanun
veya 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasını
gerektiren görevlerden (T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden) emekliye
ayrılma ve kendilerine 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca birleştirilen
hizmet süreleri üzerinden aylık bağlanma koşullarını taşımak gerekmektedir. Bu
koşulları taşıyanlara, T.C. Emekli Sandığına tabi daire, kuruluş ve
ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen hizmet sürelerinin
toplamı üzerinden 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre emekli ikramiyesi
ödenecektir. Bu koşullarla birlikte 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesinin birinci
fıkrasındaki ''her tam fiili hizmet yılı için, ' hesaplanacak
tutarların bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.' hükmü
gereğince emekli ikramiyesi alabilmek için, T.C. Emekli Sandığına tabi
görevlerde en az bir yıl çalışmış olmak da gerekmektedir. 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasına göre,
birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden ilgililere, son yedi yıllık
fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet
sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi
olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanacaktır. Bir yıldan fazla 5434 sayılı Kanun kapsamında görev yaptıktan
sonra kamu dışında bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olarak çalışmalarını
tamamlayıp 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca yaşlılık aylığı
bağlananlara da son defa Emekli Sandığına tabi bir görevden emekliye ayrılma
koşulunu taşımadıklarından Emekli Sandığına tabi olarak geçirdikleri çalışma
süreleri için emekli ikramiyesi ödenmemektedir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Dava dilekçesinde; 2829 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci
cümlesinde yer alan 'Son defa T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden
emekliye ayrılanlara ve'' ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin 5.2.2009
günlü, E.2005/40, K.2009/17 sayılı kararıyla iptal edildiği, iptal hükmüyle
oluşacak hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla yapılan 5434 sayılı Kanun'un 89.
maddesindeki 5997 sayılı Kanun ile getirilen değişikliğin Anayasa Mahkemesi'nin
iptal ettiği hükümle aynı olduğu, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 153.
maddesine; başvuru kararında da; Anayasa Mahkemesi'nin K.2009/17 sayılı
kararıyla eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine aykırılığı nedeniyle iptal edilen
hükümle aynı hukuki sonuçlar doğurduğundan yeni düzenlemenin Anayasa'nın 2.,
10. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında, 'Anayasa
Mahkemesi kararları Resmi Gazete'de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve
yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar' denilmektedir.
Buna göre, Anayasa Mahkemesi kararları yayımlanmakla bağlayıcılık özelliği
kazandığından, yasama organı aynı konuda farklı bir yasada düzenleme yapsa bile
bu kararları etkisiz veya sonuçsuz bırakacak tutum ve davranışlardan kaçınmak
ve iptal edilen kuralları yeniden yasalaştırmamak zorundadır. Anayasa Mahkemesi
kararlarının sonuçları kadar gerekçeleri de bağlayıcıdır. Çünkü kararlar
gerekçeleri ile bir bütünlük oluştururlar ve bu doğrultuda yasamanın da içinde
yer aldığı devletin ve kişilerin etkinliklerinde yönlendirici ve belirleyici
olurlar. Bu nedenle yasama organı iptal edilen yasaların yerine yeni düzenleme
yaparken kararların gerekçelerini de gözönünde bulundurmakla yükümlüdür. Bir yasa kuralının Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasına
aykırılığından söz edilebilmesi için, kurallar farklı yasalarda yer almış olsa
bile iptal edilen önceki kuralla içeriği yönünden 'aynı' ya da 'benzeri' olup
olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Burada iki kuralın özdeş olması
yetmeyecek, kurallar arasında 'teknik, içerik ve kapsam' bakımından da
benzerlik aranacaktır. Teknik içerik ve kapsam bakımından benzerlik, iptal edilen yasa
ile yeniden çıkarılan yasanın sözcüğü sözcüğüne aynı olması anlamına gelmez.
Çünkü, böyle bir anlayış 153. maddenin son fıkrasındaki kuralı anlamsız ve
uygulanmaz kılar. Konu ve kapsam bakımından sözcüklerde farklılıklar olsa bile
ikinci yasanın aynı amaç doğrultusunda Anayasa Mahkemesi kararına karşın onu
etkisiz kılmak amacıyla çıkarıldığının saptanması aranan koşulun gerçekleşmiş
sayılması için yeterlidir. İptali istenilen kuralın gerekçesinde, düzenlemenin 2829 sayılı
Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; 'Son defa
T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden ayrılan ve ...' ibaresinin
Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmesi sonucunda oluşan hukuki boşluğun
doldurulması amacıyla yapıldığı belirtilmiştir. 2829 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasına göre emekli
ikramiyesi ödenebilmesi için; son defa T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden
emekliye ayrılmış olmak ve kendilerine 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca
birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlanmış olmak koşullarını
taşımak gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin 5.2.2009 günlü, E.2005/40,
K.2009/17 sayılı kararıyla; söz konusu kuralla, bir yıldan fazla 5434 sayılı
Kanun kapsamında görev yaptıktan sonra kamu dışında bir sosyal güvenlik
kuruluşuna bağlı olarak çalışmalarını tamamlayıp 2829 sayılı Kanun'un 8.
maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlananlara, son defa Emekli Sandığına tabi
bir görevden emekliye ayrılma koşulunu taşımadıklarından Emekli Sandığına tabi
olarak yaptıkları çalışma süreleri için emekli ikramiyesi ödenmemesi,
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Anayasa
Mahkemesi'nin 'iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından
başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesine' karar vermesi ve kararın
5.6.2009 günlü, 27249 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması nedeniyle iptal hükmü
5.6.2010 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği hükümle eldeki davada iptali
istenilen hükümler arasında ilk bakışta farklılık varmış gibi görünse de,
farklılık 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden kaynaklanan mevzuat
değişikliğine dayanmaktadır. 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4.
maddesinde 5434 sayılı Kanun'a ilişkin geçiş hükümleri yer almaktadır. Her iki
kural kapsamına giren kimseler son defa T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden
emekliye ayrılan ve kendilerine 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca
birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlardır. İptali istenilen
kuralda 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasını
gerektiren görevlerin de eklenmiş olması kapsamı değiştirmemektedir. Her iki
kural gereğince kapsamdaki kişilere 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesi gereğince
Emekli Sandığı Kanunu'na tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek
ödemek suretiyle geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden her tam fiili
hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarların bir aylığı emekli ikramiyesi
olarak ödenmektedir. Dolayısıyla, Anayasa Mahkemesi'nin K.2009/17 sayılı kararıyla
iptal ettiği kural ile eldeki davada iptali istenilen kural kapsam ve içerik
yönünden aynı niteliktedir. Bu nedenle iptali istenilen kural Anayasa'nın 153.
maddesine aykırı olarak yasalaşmıştır. İptali gerekir. Kuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 138. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. VI- SONUÇ 16.6.2010 günlü, 5997 sayılı Bazı Kanunlarda ve 190 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle,
8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 89.
maddesinin değiştirilen birinci fıkrasının ikinci cümlesinin 'Son defa bu Kanun
veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasını
gerektiren görevlerde çalışmakta iken emekliye ayrılan ve '' bölümünün
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 12.5.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN