ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2022/66 Karar Sayısı:2022/59 Karar Tarihi:1/6/2022 R.G. Tarih - Sayı:Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 8. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/1/1961
tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı
Kanun’un 276. maddesiyle değiştirilen 359. maddesine 8/4/2022 tarihli ve 7394
sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen beşinci fıkranın Anayasa’nın 36.
maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Sanık
hakkında sahte fatura düzenlediği iddiasıyla açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 359. maddesi
şöyledir: “ Kaçakçılık
Suçları ve Cezaları Madde 359 – (Değişik: 23/1/2008-5728/276 md.) a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve
saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri
yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler
adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi
matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka
defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya
gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu
belgeleri kullananlar, Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına
hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu
halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve
belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul
edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya
durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge
ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir. ) b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve
saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler
veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç
yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen
sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yıla
kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı
halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir. c) Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ile
anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması
olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan sekiz yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılır. ç) (Ek:29/4/2021-7318/4 md.) Hazine ve Maliye
Bakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran,
donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın
ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya
harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı
satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya
ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek;
gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına
alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya
silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da
kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim
sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı
veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken
belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun
olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılır. 371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak
durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz. (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Bu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaa
uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme
faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet
eden gecikme zammının; soruşturma evresinde ödenmesi halinde verilecek ceza
yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi halinde
ise verilecek ceza üçte bir oranında indirilir. (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak
kesilen cezanın bulunmadığı durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilir. (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen ceza
indiriminden faydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa
feragat edilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa
vazgeçilmesi şarttır. (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Bu maddede düzenlenen suçların birden fazla
takvim yılı veya vergilendirme dönemi içinde aynı suç işleme kararının icrası
kapsamında işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanununun 43 üncü maddesi uygulanır. Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede
yazılı cezaların uygulanması 344 üncü maddede yazılı vergi ziyaı cezasının
ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez .” B. İlgili Görülen Kanun Hükmü Kanun’un geçici 34. maddesi şöyledir: “ Geçici Madde 34- (Ek:8/4/2022-7394/6
md.) Haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası
infaz aşamasında olanlar, 359 uncu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaa
uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme
faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet
eden gecikme zammını, bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içinde Hazineye ödedikleri takdirde 359 uncu maddede bu
maddeyi ihdas eden Kanunla soruşturma evresi için yapılan etkin pişmanlık
düzenlemesinden faydalanabilir. Bu fıkrada belirtilen ceza indiriminden
faydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa feragat
edilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa vazgeçilmesi
şarttır . Birinci fıkra hükümleri bu maddeyi ihdas eden
Kanunun yayımı tarihinde soruşturma ve kovuşturma evresinde bulunan dosyalar
hakkında da uygulanır. Bu takdirde, ödemenin hüküm verilinceye kadar yapılması
şarttır. Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yayımı tarihinde
359 uncu madde kapsamına giren suçlardan dolayı temyiz veya istinaf kanun yolu
incelemesinde bulunan dosyalardan, 359 uncu maddede bu maddeyi ihdas eden
Kanunla yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapılması gereken
dosyalar hakkında bozma kararı verilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan
dosyalar gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir. 359 uncu maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla
yapılan düzenlemelerde yer alan zincirleme suça ilişkin koşulların
belirlenmesi, duruşma açılmak suretiyle yapılır .” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Abdullah TEKBAŞ
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle
uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin
iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görev kapsamına giren bir davanın bulunması,
iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak
kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 213 sayılı Kanun’un
359. maddesinin beşinci fıkrasının iptalini talep etmiştir. Kuralla; anılan
maddede belirtilen ceza indiriminden
faydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa feragat
edilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa vazgeçilmesi şart
olarak öngörülmüştür. 4. Söz konusu Kanun’un geçici 34. maddesinin birinci
fıkrasında aynı şartlarla 359. maddede
yazılı fiillere ilişkin ceza indirimi
öngörülmüş olup anılan maddenin ikinci fıkrasında birinci fıkra hükümlerinin bu maddeyi ihdas eden 7394 sayılı Kanun’un yayımlandığı
tarihte soruşturma ve kovuşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında da
uygulanacağı belirtilmiştir. 5.
Bakılmakta olan davanın konusu ise 7394 sayılı Kanun’un yayımlandığı 15/4/2022
tarihinde kovuşturma evresinde bulunan 213 sayılı Kanun’un 359. maddesi
kapsamında yer alan suç isnadına ilişkindir. İtiraz konusu kanun hükmü ve
geçici 34. maddenin birinci fıkrası birlikte ele alındığında geçici 34. maddeyi
ihdas eden 7394 sayılı Kanun’un yayımı tarihi olan 15/4/2022 tarihinde kovuşturma
evresinde bulunan dosyalar bakımından geçici 34. madde hükmü uygulanacak,
sonrasında kovuşturma evresine geçecek dosyalar bakımından ise 359. madde hükmü
uygulanacaktır. Bu itibarla kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânı
bulunmamaktadır. 6. Açıklanan
nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 23/1/2008
tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un 276. maddesiyle değiştirilen 359. maddesine
8/4/2022 tarihli ve 7394 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen beşinci fıkranın
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 1/6/2022
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Hicabi DURSUN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR