ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/31 Karar Sayısı : 2024/37 Karar Tarihi : 22/2/2024 R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Eleşkirt Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 18/2/1965 tarihli ve 538 sayılı
Kanun’un 114. maddesiyle değiştirilen 278. maddesinin üçüncü fıkrasının
9/11/1988 tarihli ve 3494 sayılı Kanun’un 53. maddesiyle değiştirilen (1)
numaralı bendinde yer alan “…füru,...” ibaresinin Anayasa’nın 2., 13.,
35. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürerek iptaline karar verilmesi
talebidir. OLAY: 2004 sayılı
Kanun kapsamında açılan tasarrufun iptali davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 278. maddesi
şöyledir: “ İvazsız tasarrufların butlanı: Madde 278 – (Değişik: 18/2/1965-538/114 md.) Mütat hediyeler müstesna olmak üzere, hacizden veya
haczedilecek mal bulunmaması sebebiyle acizden yahut iflasın açılmasından
haczin veya aciz vesikası verilmesinin sebebi olan yahut masaya kabul olunan
alacaklardan en eskisinin tesis edilmiş olduğu tarihe kadar geriye doğru olan müddet
içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar batıldır. Ancak, bu müddet haciz veya aciz yahut iflastan evvelki
iki seneyi geçemez. Aşağıdaki tasarruflar bağışlama gibidir. 1. (Değişik : 9/11/1988-3494/53 md.) (İptal ibare:
Anayasa Mahkemesi’nin 16/12/2021 tarihli ve E.: 2021/52, K.: 2021/97 sayılı
Kararı ile.) (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 26/1/2022 tarihli ve E.:
2021/9, K.: 2022/4 sayılı Kararı ile.) füru, (İptal ibare: Anayasa
Mahkemesi’nin 11/7/2018 tarihli ve E.: 2018/9, K.: 2018/84 sayılı Kararı ile.) (…) (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 26/1/2022 tarihli ve E.: 2021/9,
K.: 2022/4 sayılı Kararı ile.) evlat edinenle evlatlık arasında yapılan ivazlı
tasarruflar, 2. Akdin yapıldığı sırada, kendi verdiği şeyin değerine
göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği akitler, 3. Borçlunun kendisine yahut üçüncü bir şahıs menfaatine
kaydı hayat şartiyle irat ve intifa hakkı tesis ettiği akitler ve ölünceye
kadar bakma akitleri ,” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma KARAMAN
ODABAŞI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun'un “ Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz
yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz konusu
maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada
uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık
iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan
belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği
belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “ İptali istenen
kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli
başvuru kararının aslı ” Mahkemeye
gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında
ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz
başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin
gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Söz konusu İçtüzük’ün 46. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin
gerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her
birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı
ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede,
başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna
ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar
verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın
itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden
başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede başvuru kararında
itiraz konusu kuralın Anayasa’nın bazı maddelerine aykırı olduğunun iddia
edilmiş olmasına karşın bu maddelere yönelik herhangi bir aykırılık gerekçesine
yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla kuralın hangi nedenlerle Anayasa’nın anılan maddelerine aykırı
olduğu ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmemiştir. 6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ ün 46.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan
başvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince
yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun
18/2/1965 tarihli ve 538 sayılı Kanun’un 114. maddesiyle değiştirilen 278.
maddesinin üçüncü fıkrasının 9/11/1988 tarihli ve 3494 sayılı Kanun’un 53.
maddesiyle değiştirilen (1) numaralı bendinde yer alan “…füru,...” ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından REDDİNE 22/2/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL