ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2017/13 Karar Sayısı  :  2017/21 Karar Tarihi :  9.2.2017 R.G. Tarih –Sayısı   : 
28.2.2017-29993 İPTAL TALEBİNDE BULUNAN: İstanbul Milletvekili
Garo PAYLAN vekili Av. Kenan MAÇOĞLU İPTAL TALEBİNİN KONUSU : Türkiye
Büyük Millet Meclisinin (TBMM) 13.1.2017 tarihli ve 57. Birleşiminde alınan,
İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’a üç birleşim için Meclisten geçici çıkarma
cezası verilmesine ve disiplin cezasına konu sözlerinin tutanaktan
çıkarılmasına ilişkin TBMM kararlarının iptallerine karar verilmesi talebidir. I- İPTALİ İSTENİLEN KARARLAR 1- İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’a üç birleşim için Meclisten
geçici çıkarma cezası verilmesine ilişkin 13.1.2017 tarihli TBMM Kararı. 2- İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’ın disiplin cezasına konu
sözlerinin tutanaktan çıkarılmasına ilişkin 13.1.2017 tarihli TBMM Kararı. II- İPTAL TALEBİNİN GEREKÇESİ 1. Başvuru dilekçelerinde özetle; TBMM İçtüzüğü hükümlerine
aykırı olarak disiplin cezasının verildiği, disiplin cezasına konu sözlerin
yasama sorumsuzluğu kapsamında bulunduğu, konuşmanın tutanaktan çıkarılmasına
yönelik bir düzenleme TBMM İçtüzüğü’nde bulunmadığı ve bu nedenle benzer
talepler daha önce TBMM Başkanlık Divanınca reddedildiği hâlde disiplin
cezasına konu sözlerinin tutanaktan çıkarılmasına karar verildiği, bu
nedenlerle başvuru konusu TBMM kararlarının, eylemli İçtüzük değişikliği
niteliğinde olduğu ve Anayasa’nın 85. maddesi çerçevesinde yargısal denetime
konu yapılması gerektiği belirtilerek Anayasa’ya aykırı oldukları ileri
sürülmüştür. III- İNCELEME 2. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
inceleme toplantısında, başvuru dilekçesi ve ekleri, Raportör Volkan HAS
tarafından hazırlanan inceleme raporu, iptali talep edilen TBMM Kararları
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 3. TBMM’nin 13.1.2017 tarihli 57. Birleşiminde, 447 sıra
sayılı Kanun Teklifi’nin 11. maddesi üzerindeki görüşmeleri sırasında Halkların
Demokratik Partisi Grubu adına söz alan İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’ın,
konuşmasında Türkiye Cumhuriyetine hakarette bulunduğu iddiasıyla Birleşimi
yöneten Başkanvekilinin teklifi üzerine Genel Kurulca, anılan
milletvekiline üç birleşim için Meclisten geçici çıkarma cezası verilmiş
ve disiplin cezasına konu sözlerinin tutanaktan çıkarılması karara
bağlanmıştır. 4. Anayasa’nın 85. maddesinde “ Yasama
dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine 84 üncü
maddenin birinci, üçüncü veya dördüncü fıkralarına göre karar verilmiş olması
hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün
içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın, Anayasaya,
kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine
başvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbeş gün içerisinde kesin
karara bağlar.” denilmektedir. 5. Anayasa’nın 148. maddesinin birinci fıkrasına göre, “Anayasa
Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu
denetler…”. 6. İptal davası açmaya kimlerin yetkili olduğunun
düzenlendiği Anayasa’nın 150. maddesinde ise “Kanunların, kanun
hükmündeki kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya
bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya
aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası
açabilme hakkı, Cumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis
grupları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri
tutarındaki üyelere aittir…” denilmektedir. 7. Anayasa’nın yasama dokunulmazlığını öngören 83. ve
milletvekilliğinin düşmesini düzenleyen 84. maddeleri gözetildiğinde,
Anayasa'nın 85. maddesinde sözü edilen yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına
veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarının hukuki niteliği
itibarıyla münferit birer parlamento kararı olduklarında duraksama
bulunmamaktadır. TBMM’nin kanun dışındaki işlemlerini oluşturan parlamento
kararlarından yalnızca TBMM İçtüzüğü ile yasama dokunulmazlığının
kaldırılmasına ve milletvekilliğinin düşmesine ilişkin kararların iptali
talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabileceği Anayasa’da kabul edilmiştir. 8. Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca inceleme yapılabilmesi için
iptali talep edilen parlamento kararının yasama dokunulmazlığının
kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin olması gerekmesine
karşılık, iptali talep edilen parlamento kararları, bir milletvekili hakkında
disiplin cezası verilmesini ve cezaya konu sözlerinin tutanaktan çıkarılmasını
konu edinmekte olup bu kapsamda değildirler. Bu nedenle başvuru konusu TBMM
kararlarının, Anayasa’nın 85. maddesi çerçevesinde denetlenebilmesi mümkün
değildir. 9. Öte yandan, bir parlamento kararı niteliğinde olan TBMM
İçtüzüğü’nün Anayasa Mahkemesince denetimi, ancak Anayasa’nın 150. maddesi
uyarınca açılan bir iptal davası ile mümkündür. Anayasa’nın 150. maddesine göre
ise TBMM İçtüzüğü’nün şekil ve esas bakımından denetimi Cumhurbaşkanı, iktidar
ve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile TBMM üye tamsayısının en az beşte
biri tutarındaki üyeler tarafından istenebilir. Somut iptal talebinde bu şartın
gerçekleşmediği de açıktır. 10. Açıklanan nedenlerle başvuru konusu TBMM
kararlarının, Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca iptalleri talebinin reddi
gerekir. IV- HÜKÜM Türkiye Büyük Millet Meclisinin 13.1.2017 tarihli ve 57.
Birleşiminde alınan, İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’a üç birleşim için
Meclisten geçici çıkarma cezası verilmesine ve disiplin cezasına konu
sözlerinin tutanaktan çıkarılmasına ilişkin TBMM kararlarının, Anayasa’nın 85.
maddesi uyarınca iptalleri talebinin REDDİNE, 9.2.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ