ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1996/65 Karar Sayısı : 1997/31 Karar Günü : 4.2.1997 R.G. Tarih-Sayı :19.09.1997-23115 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İmamoğlu İcra Tetkik Mercii (Ceza)
Hakimliği İTİRAZIN KONUSU : 2004 sayılı İcra ve İflâs Yasası'nın 6.6.1985
günlü, 3222 sayılı Yasa'yla eklenen 352/a maddesi ile 354. maddesinin son
fıkrasının Anayasa'nın Başlangıç'ı ile, 5., 10. ve 36. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY Mal beyanında bulunmamak suçundan yapılan yargılamada Mahkeme,
İcra İflas Yasası'nın 352/a maddesiyle 354. maddesinin son fıkrasının
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısıyla itiraz yoluna başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 2004 sayılı İcra İflas Yasası'na 6.6.1985 günlü 3222 sayılı Yasa
ile eklenen 352. maddesi ile son fıkrasının iptali istenen 354. maddesi
şöyledir : 1- "Madde 352/a- Bu Kanun uyarınca hükmolunan cezalar tecil
edilemez, hürriyeti bağlayıcı cezalar 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında
Kanunun 4 üncü maddesinde yazılı para cezasına ve tedbirlere çevrilemez,
failleri hakkında Türk Ceza Kanununun 119 uncu maddesi hükmü uygulanamaz." 2- "Madde 354- Bu Kanunun bu babında yazılı suçlardan takibi
şikâyete bağlı olanların müştekisi feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit
olursa dâva ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer. Ancak kendi temyizi neticesinde haksız çıkan borçlunun birinci
fıkrada yazılı hallerde yalnız cezasının yarısı düşer." B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1- Başlangıç Bölümü (Altıncı Paragraf) "Her Türk vatandaşının
bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet
gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu
bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu yönde geliştirme hak ve
yetkisine doğuştan sahip olduğu;" 2- "MADDE 5.- Devletin temel amaç ve görevleri, Türk
milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti
ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu
sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle
bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri
kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları
hazırlamaya çalışmaktır." 3- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 4- "MADDE 36.- Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma
hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan
kaçınamaz." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,
Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'in
katılmalarıyla 15.10.1996 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'ya
aykırılığı ileri sürülen yasa kuralları ile aykırılık savına dayanak yapılan
Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- DAVADA UYGULANACAK KURAL SORUNU İcra İflâs Yasası'nın 354. maddesinin ikinci fıkrasında kendi
temyizi sonucunda haksız çıkan borçlunun birinci fıkrada yazılan durumlarda
cezasının yarısının düşeceği öngörülmektedir. Bu kural, Mahkeme'nin bakmakta
olan davada uygulayacağı kural olmadığından bu kurala yönelik itirazın
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine oybirliğiyle karar verilmiştir. B- ANAYASA'YA AYKIRILIK SORUNU Mahkeme, başvurusunda İcra İflâs Yasası'nın 352/a maddesinin,
Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 5., 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğunu ileri
sürmüştür. İcra ve İflâs Yasası'nda değişiklik yapan 3222 sayılı Yasa'ya
ilişkin tasarının genel gerekçesinde, ülke ekonomisinde önemli değişmeler
olduğu ve özellikle hızlı bir enflasyon sürecine girildiği bu süreçte
alacaklıların haklarının önemli ölçüde kayba uğradığı ve sonuçta borç ve alacak
ilişkilerindeki sağlıklı yapının bozulmaya yüz tuttuğu belirtilmektedir. İtiraz
konusu madde gerekçesinde ise "Ceza hükümlerinin tesirli bir işlerliğe
kavuşturulması ve kötü niyetli borçlularla daha iyi mücadele edilebilmesi
için Kanuna 352/a maddesi eklenmiştir." denilmektedir. Zaman içinde toplum gereksinimlerinin, birey ve toplum yararına
zorunlu kıldığı kimi düzenlemeler yapmak, bu suretle toplumdaki değişikliklere
koşut olarak varolan önlemleri güçlendiren etkilerini arttıran ya da tam tersine
bunları hafifleten veya büsbütün ortadan kaldıran düzenlemelerde bulunmak,
yasakoyucunun görevidir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi, herkesin
dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayrım gözetilmeksizin yasa önünde eşit olduğunu, hiçbir kişiye,
aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağını öngörmekte; devlet
organları ile idare makamlarına bütün işlemlerinde bu ilkeye uygun davranmak
zorunluluğunu yüklemektedir. Eşitlik ilkesi, hukuksal durumları aynı olanların
aynı hukuk kurallarına, ayrı olanların ise ayrı kurallara bağlı tutulmalarını
gerektirir. İcra ve İflâs Yasası'nın 352/a maddesi borç ve alacak
ilişkilerindeki sağlıklı bir yapıyı sağlamaya yöneliktir. Kamu yararı amacıyla
getirilen bu kural alacaklılar yararına bir ayrıcalık oluşturmadığından
Anayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir. Her Türk vatandaşının Anayasa'daki temel hak ve hürriyetlerden
eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanma hak ve yetkisine sahip olduğu,
Anayasa'nın Başlangıç Bölümünün altıncı paragrafında belirtilmiştir.
Anayasa'nın 5. maddesinde ise devletin temel amaç ve görevleri düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 36. maddesinde de herkesin meşrû vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve
savunma hakkına sahip olduğu öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın Başlangıç Bölümünün altıncı
paragrafı ve 5. maddesiyle ilgisi bulunmamaktadır. Cezaların ertelenmesi, kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezaların
para cezasına ya da başka önlemlere çevrilmesi, suçlular için bir hak değil,
cezaların kişiselleştirilmesine ilişkin bir uygulama olup, toplum yararına
kullanılmak üzere yargıcın takdirine bırakılmıştır. Bu nedenle, 36. maddeye
aykırılık savı da yerinde görülmemiştir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu'nun 352/a
maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 4.2.1997 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER