ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/75 Karar Sayısı : 2023/76 Karar Tarihi : 4/5/2023 R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 17. Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin Anayasa’nın
138. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Kasten
öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, kasten öldürmeye azmettirme, kasten
yaralama ve birden fazla kişi tarafından birlikte silahla tehdit suçlarından
açılan ceza davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu 284.
maddesi şöyledir: “ Direnme yasağı Madde 284 – (1) Bölge adliye
mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşı herhangi bir
kanun yoluna gidilemez. (2) İtiraz ve temyize ilişkin
hükümler saklıdır. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Onur MERCAN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir
davanın bulunması gerekir. 3. Bakılmakta olan davada Bölge Adliye Mahkemesi
tarafından verilen bozma kararından sonra Mahkeme Başkanı tarafından imzalanan
kararla itiraz yoluna başvurulmuştur. Mahkemenin gönderdiği belgeler arasında Mahkeme
Heyeti tarafından imzalanmış başvuru kararının onaylı örneği ya da gerekçeli
başvuru kararının aslı bulunmamaktadır. 4. 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece
Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri
Hakkında Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasında ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üyenin
bulunacağı ve bu mahkemenin bir başkan ile iki üyenin katılımıyla toplanacağı
hükme bağlanmıştır. 5. Buna göre ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren
davaların esası hakkında karar verme yetkisinin yanı sıra bu davalarda
uygulanacak bir kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülerek itiraz yoluna
başvurma yetkisi de bir başkan ve iki üyenin katılımıyla oluşan mahkeme heyetine
aittir. Başka bir ifadeyle mahkeme başkanının tek başına itiraz yoluna başvurma
yetkisi bulunmamaktadır. 6. Açıklanan nedenle başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. 7. Kaldı ki Anayasa’nın “ Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi ” başlıklı 152.
maddesinin dördüncü fıkrasında, Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından
sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla
tekrar başvuruda bulunulamayacağı hükme bağlanmıştır. 6216 sayılı Kanun’un 41.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında da Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek
verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl
geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla itiraz
başvurusu yapılamayacağı belirtilmiştir. 8.
5271 sayılı Kanun’un itiraz konusu 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “Bölge
adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;…” bölümüne yönelik
iptal talebi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129
sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve 30192
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 9. Bu itibarla kuralın (1) numaralı fıkrasının “Bölge adliye mahkemesi karar
ve hükümlerine karşı direnilemez;…” bölümüne yönelik yeni bir başvurunun
yapılabilmesi için ret kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık sürenin
henüz dolmadığı da açıktır. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 284. maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE 4/5/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE