ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/78 Karar Sayısı : 2012/111 Karar Günü : 12.9.2012 R.G. Tarih-Sayı :
01.12.2012-28484 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Dinar Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (a)
bendinin son cümlesinin, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 13., 17., 19. ve 38.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanık hakkında kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret
suçundan açılan kamu davasında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun iptali istenen
cümleyi de içeren 'Hakaret' başlıklı 125. maddesi şöyledir: ' MADDE 125- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide
edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...)veya sövmek
suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki
yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında
hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek
işlenmesi gerekir. (2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir
iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur. (3) Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini
açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin
emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden
bahisle, İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz . (Değişik 4. fıkra: 5377 - 29.6.2005/ m.15) (4) Hakaretin
alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır. (Değişik 5. fıkra: 5377 - 29.6.2005/ m.15) (5) Kurul halinde
çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi halinde suç,
kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme
suça ilişkin madde hükümleri uygulanır. ' B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 13., 17., 19. ve
38. maddelerine dayanılmış, 2. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 48. maddesi gereğince Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,
Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 12.9.2012 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Yunus HEPER
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı,
dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, kanun koyucunun suç olarak kabul ettiği eyleme
uygulanan yaptırım ile öngörülen cezanın orantılı olması gerektiği, 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinde yer alan ve kamu görevlisine karşı
görevinden dolayı hakaret suçunun cezasının bir yıldan az olamayacağına ilişkin
kuralda, suç ile ceza arasında orantı bulunmadığı belirtilerek, kuralın,
Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 13., 17., 19. ve 38. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu ibare
Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin birinci
fıkrasında, hakaret suçunun basit haline üç aydan iki yıla kadar hapis
veya adli para cezası öngörülmüştür. İtiraz konusu 125. maddenin üçüncü
fıkrasının (a) bendinde ise hakaret suçunun kamu görevlisine karşı görevinden
dolayı işlenmesi bu suçun nitelikli hali olarak kabul edilmiş ve cezanın alt
sınırının bir yıldan az olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, itiraz
konusu kural uyarınca kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret eden kişi, bir
yıldan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılacaktır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine
ilişkin kurallar, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin
kuralları başta olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve
ekonomik hayatın gereksinmeleri göz önüne alınarak saptanacak ceza siyasetine
göre belirlenir. Kanun koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda
hangi eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul
edilebileceği konularında takdir yetkisine sahiptir. Ancak hukuk devletinde, ceza
hukuku kurallarının, önleme ve iyileştirme amaçlarına uygun olarak ölçülü, adil
ve orantılı olması gerekir. Bununla birlikte sadece suçun temel şeklini esas
alarak ve suçun temel şekli için öngörülen ceza miktarlarını suçun nitelikli
halleri ile kıyaslayarak suç ve ceza arasında adil denge bulunup bulunmadığı
konusunda bir karar vermek sorunu eksik olarak ele almak anlamına
gelir. Bu nedenle suç ve ceza arasında adalete uygun bir oranın bulunup
bulunmadığının saptanmasında o suçun toplumda yarattığı infial ve etki, kişiler
üzerinde oluşturduğu tehlike, zarar görenin kişiliği ile ona verilen zararın
azlığı veya çokluğu, işlenme oranındaki azalma veya artış gibi faktörlerin de
dikkate alınması gerekir. Kamu görevlisine karşı işlenen hakaret suçunun nitelikli hal
kapsamında sayılabilmesi için hakaret suçunun kamu görevlisinin görevinden
dolayı işlenmesi gerekir. Bu bakımdan itiraz konusu kural ile korunmak istenen
hukuksal yarar, yaptığı görev dolayısıyla devleti temsil eden kamu
görevlilerinin toplum içindeki itibarı ve diğer bireyler nezdindeki saygınlığı
yanında; kamu görevlisinin yürütülmesine katıldığı kamusal hizmetlerin daha
etkin yerine getirilmesini sağlamak ve kamu menfaatini korumaktır. Buna
göre kamu görevlisine karşı işlenen hakaret suçu için öngörülen ceza
ile korunan hukuki fayda dikkate alındığında, suçun basit haline göre alt
sınırı daha ağır bir ceza öngörülmesinde ölçülülük ilkesi ile çelişen bir
yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın Başlangıç'ı, 13., 17., 19. ve
38. maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin
(3) numaralı fıkrasının (a) bendinin son cümlesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 12.9.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN