ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/74 Karar Sayısı : 2012/15 Karar Günü : 26.1.2012 R.G. Tarih-Sayı :
21.07.2012-28360 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 2. Vergi
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 23.7.2010 günlü, 6009
sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 62. maddesinin (d) bendinde yer alan
''1/7/2010 tarihinden geçerli olmak üzere'' ibaresinin, bu
bentte yer alan 8. ve 16. maddeler yönünden Anayasa'nın
2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacı tarafından; hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun
re'sen tarha ilişkin hükümleri çerçevesinde takdir komisyonu tarafından
belirlenen matrah üzerinden yapılan vergi ziyaı cezalı gelir vergisi tarhiyatının
iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un itiraz
konusu ibareyi de içeren 62. maddesi şöyledir: 'Bu Kanunun; a) 2 nci ve 56 ncı maddeleri yayımını izleyen aybaşında, b) 3 üncü, 6 ncı ve 60 ıncı maddeleri 1/1/2010 tarihinden geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde, c) 4 üncü maddesi 1/10/2010 tarihinde, ç) 5 inci maddesi 2010 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere
yayımı tarihinde, d) 8 inci, 16 ncı ve geçici 5 inci maddeleri 1/7/2010
tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, e) 9 uncu ve 13 üncü maddeleri 1/1/2011 tarihinde, f) 45 inci maddesi 30/6/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı
tarihinde, g) 57 nci maddesi 15/1/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı
tarihinde, ğ) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.' B- İlgili Görülen Yasa Kuralları 6009 sayılı Kanun'un 8. ve 16. maddeleri
şöyledir: 1- '213 sayılı Kanunun 114 üncü
maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Şu kadar ki, vergi dairesince matrah
takdiri için takdir komisyonuna başvurulması, zamanaşımını durdurur. Duran
zamanaşımı mezkûr komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden
itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder. Ancak işlemeyen süre her hâl ve
takdirde bir yıldan fazla olamaz.' 2- '213 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici
madde eklenmiştir. 'GEÇİCİ MADDE 28- 1/1/2005 tarihinden
önceki dönemlere ilişkin olarak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
matrah takdiri için takdir komisyonuna sevk edilmiş olup, komisyonca takdir
edilen matrah üzerinden 31/12/2012 tarihine kadar tarh ve tebliğ edilmeyen
vergiler zamanaşımına uğrar. Bu hüküm, 374 üncü maddede yer alan ceza kesmede
zamanaşımı açısından da uygulanır.' C- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca Haşim
KILIÇ,  Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah
OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla
yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin
esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE, 22.9.2011 gününde karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, vergi hukukumuzda zamanaşımı müessesesinin kamu
düzeninden sayıldığı, olayda 6009 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce
2004 ve daha öncesine ait vergi borçlarının tarh zamanaşımına uğramasına rağmen
6009 sayılı Kanunla yapılan düzenlemelerin bir kısmının geriye yürütülmesi
suretiyle zamanaşımı nedeniyle ortadan kalkmış olan vergi borçlarının tekrar
canlandırıldığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, başvuruda bulunan vergi mahkemesindeki
davada uygulanacak olan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun matrah takdiri için
takdir komisyonuna başvurulması halinde dikkate alınacak zamanaşımı sürelerini
düzenleyen bazı maddelerinin değiştirilmesine dair 6009 sayılı Kanun'un 8. ve
16. maddeleri ile 5838 sayılı Kanun'un bazı maddelerinin değiştirilmesine
ilişkin geçici 5. maddesinin 6009 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden farklı
olarak daha önceki bir tarihten (1.7.2010) geçerli olmak üzere yürürlüğe
girmesi öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuk
güvenliği, ilke olarak kanunların geriye yürütülmemesini gerekli
kılar. Bu ilke uyarınca, kamu yararı, kamu düzeni, kazanılmış hakların
korunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar
dışında sonradan çıkan bir kanun yürürlüğe girdiği tarihten önceki
olaylara uygulanmaz. Vergi alanındaki düzenlemeler de kanunlarla
gerçekleştirildiğinden, geriye yürümezlik vergi kanunları için de doğal
bir zorunluluktur. 6009 sayılı Kanun'un 62. maddesindeki iptali istenen ibare
yönünden durum incelendiğinde, Kanun'un, 23.7.2010'da kabul edilmiş olmasına
karşın, kimi maddelerinin 1.1.2010, 15.1.2010 ve 30.6.2010 günlerinden; 8., 16.
ve geçici 5. maddelerinin ise 1.7.2010 gününden geçerli olmak üzere
uygulanacağı anlaşılmaktadır. İtiraz konusu ibareyle yürürlük tarihi belirlenen 8. ve 16.
maddelerle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda yapılan değişiklikler sonucunda,
6009 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte zamanaşımına uğramış 1.1.2005
tarihinden önceki döneme ilişkin vergi borçlarının yeniden canlandırılması
suretiyle Kanun hükümleri geriye yürütülmüş olmaktadır. Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde gerekli kaynağın elde edilmesi
adına vergi ve diğer kamu alacaklarının takip ve tahsili için hukuki
düzenlemeler ve ayrıcalıklı yetkilerle kolaylık ve hızlılık sağlanmasının doğal
olduğu kabul edilmekle birlikte bu konuda bireylerin hakları ve hukukun genel
ilkelerinin de göz önünde bulundurulması hukuk devletinin bir gereğidir. Düzenlemeden beklenen kamu yararının, vergi borçlarının
zamanaşımına uğramasını önleyerek daha yüksek oranda tahsilâtın sağlanması
olduğu anlaşılmaktadır. Buna karşılık mükelleflerin, zamanaşımına uğramış vergi
borçlarından sorumlu tutulmaları, diğer bir anlatımla zamanaşımına uğramış
borçların yeniden canlandırılması hukuka olan güven duygusunu zedeler ve hukuk
güvenliği ilkesi ile de bağdaşmaz. 6009 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (d) bendinde yer alan ibare
ile getirilen düzenlemenin, mükelleflerin sorumluluklarını geçmişe dönük olarak
arttırması ve zamanaşımına uğramış vergi borçlarını canlandırması hukuk
kurallarının geriye yürütülmesi anlamına gelmekte ve Anayasa'da yer alan hukuk
devleti kapsamındaki hukuk güvenliği ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, 6009 sayılı Kanun'un 62.
maddesinin (d) bendinde yer alan 8. ve 16. maddeler yönünden Anayasa'nın 2. maddesine
aykırıdır.  İptali gerekir. VI- SONUÇ 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 62.
maddesinin (d) bendinde yer alan '' 1/7/2010 tarihinden
geçerli olmak üzere '' ibaresinin, bu bentte yer alan 8. ve 16. maddeler
yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 26.1.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN