ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/108 Karar Sayısı : 2006/77 Karar Günü : 17.7.2006 R.G. Tarih-Sayı :07.11.2006-26339 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 1. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 29.6.2001 günlü, 4706 sayılı
Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 3.7.2003 günlü, 4916 sayılı
Yasa ile değiştirilen 5. maddesinin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarının,
Anayasa'nın 2., 10. ve 57. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve
yürürlüklerinin durdurulması istemidir. I- OLAY Hazineye ait taşınmazın, Maliye Bakanlığı tarafından genel
hükümlere ve Devlet İhale Kanunu'na dayanılarak satışına ilişkin ihalenin
iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması için
başvurmuştur. III- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 4706 sayılı “Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve
Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 4916
sayılı Yasa ile değiştirilen ve itiraz konusu kuralları da içeren 5. maddesi
şöyledir: “ MADDE 5 - Hazineye ait taşınmazların satış bedeli
taksitle de ödenebilir. Taksitle ödeme halinde, satış bedelinin en az dörtte
biri peşin, kalanı en fazla iki yılda ve taksitlerle kanunî faizi ile birlikte
ödenir. Taksitli satışlarda taksit tutarını ve kanunî faizlerini
karşılayacak miktarda kesin ve süresiz banka teminat mektubu verilmesi veya
satışı yapılan taşınmazın üzerinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümleri
uyarınca Hazine lehine kanunî ipotek tesis edilmesi halinde, taşınmaz alıcısı
adına devredilir. Alıcısı adına mülkiyet devri yapılmayan taşınmazlara ilişkin
taksitli satışlarda, alıcı tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmemesi
durumunda, tahsil edilen tutarlardan ihale sırasında alınan geçici teminata
isabet eden tutar Hazineye irat kaydedilerek kalanı alıcıya aynen iade edilir. Taksitlendirme dışında bırakılacak bedel ile taksit süresi ve
sayısını köy sınırları veya belediye ve mücavir alan sınırları itibarıyla
belirlemeye Bakanlık yetkilidir. 16.2.1995 tarihli 4070 sayılı Kanuna göre yapılan satışlarda
bedelin taksitle ödenmesi halinde, taksitle ödenecek kısma faiz uygulanmaz. Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait
taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde
muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10'u, ilgili
belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre
oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30,
varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verilir. Belediye mücavir alan
sınırları dışındaki köylerde bulunan Hazine taşınmazlarının satış bedellerinin
tahsil edilen kısmından, %25 oranında; dörtte biri ilgili köy tüzel kişiliğine
ödenmek ve kalanı diğer köylere götürülecek hizmetlerde kullanılmak üzere, il
özel idarelerine pay verilir. Bu paylar tahsilini takip eden ayın yirmisine
kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılır. Belediyelere veya köy tüzel
kişiliklerine yapılan satış ve devirlerden elde edilen gelirler ile özel ödenek
kaydedilen satış gelirlerinden pay verilmez. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlıkça tespit
edilen, Hazineye ait taşınmazlardan, 31.12.2000 tarihinden önce üzerinde
yapılanma olanlar; öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi
haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili
belediyelere bedelsiz olarak devredilir. Bu şekilde devredilen taşınmazlar,
haczedilemez ve üzerinde üçüncü kişiler lehine herhangi bir sınırlı ayni hak
tesis edilemez. Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı
sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine, rayiç bedel üzerinden
doğrudan satılır. Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az dörtte
biri peşin ödenmek üzere üç yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına
kanunî faiz oranının yarısı uygulanır. Taksitle satışa esas bedel ile taksit
süresi ve sayısını belirlemeye belediyeler yetkilidir. Bu taşınmazlardan gerekli olanlar için öncelikle imar planları
veya imar uygulaması yapılır. Belediyelerce imar planı ve/veya imar uygulaması
yapılmadan kadastral parsel üzerinden yapılan satışlarda, düzenleme ortaklık
paylarına ilave olarak, satışı yapılan arazinin düzenlemeden önceki
yüzölçümünün %20'sinin, satış bedelinden aynı oranda düşülmek kaydıyla eğitim
ve sağlık tesisleri ile diğer resmî tesis alanları için ayrılabileceğine ve bu
amaçla ayrılan alanların bedelsiz ve müstakil parsel şeklinde Hazine adına
resen tescil edileceğine dair tapu kütüğüne şerh konulur. Yapılacak yazılı tebligat tarihinden itibaren altı ay içinde satın
alınma talebinde bulunulmayan veya üzerinde yapılan olmayan ve bu madde
kapsamında devredilen taşınmazlar genel hükümlere göre belediyece satılabilir.
Devir tarihinden itibaren üç yıl içinde belediyece satılamayan taşınmazlar,
belediyelerin muvafakatine ve hükme gerek olmaksızın Hazine adına resen tescil
edilir. Belediyece satılan taşınmazların satış bedelleri, alıcıları
tarafından Bakanlıkça belirlenecek saymanlık hesabına yatırılır. Bu bedeller
hiçbir şekilde haczedilemez. Tahsil edilen bedellerden beşinci fıkraya göre pay
ayrılır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Hazineye ait
taşınmazlar üzerinde yapılan her türlü yapı ve tesisler, başka bir işleme gerek
kalmaksızın Hazineye intikal eder. Yapı ve tesisleri yapanlar herhangi bir hak
ve tazminat talep edemezler.” IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu Yasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin
hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin
Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın o
davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Bakılmakta olan davaya ilişkin olayda, belediye sınırları içinde
ve üzerinde yapı bulunan, 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı
Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler Hakkında Kanun'a dayanılarak tapu tahsis
belgesi verildiği ileri sürülen Hazine'ye ait taşınmazın, 4706 sayılı Yasa'nın
5. maddesinin altıncı fıkrasının birinci tümcesine göre belediyeye devri için
ilgili belediye ile Maliye Bakanlığı arasında yazışmalar yapılmış, ancak
koşulları oluşmadığı için söz konusu taşınmazın belediyeye devir işlemi
gerçekleşmemiştir. 4706 sayılı Yasa'ya göre belediyeye devir işlemi yapılmayan
taşınmaz, Maliye Bakanlığı tarafından genel hükümlere ve 2886 sayılı Devlet
İhale Kanunu hükümlerine dayanılarak ihaleye çıkarılmıştır. Davacı tarafından, ihaleyle ilgili olarak kendisine tebligat
yapılmadığı, Devlet İhale Kanunu hükümlerine aykırı ihale yapıldığı
gerekçeleriyle, ihale işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır. İtiraz konusu kuralların yer aldığı 4706 sayılı Yasa'da, Hazine'ye
ait taşınmazların, daha kısa sürede ekonomiye kazandırılması amacıyla
satışlarının usul ve esasları düzenlenmiştir. Yasa'nın 4. maddesinde doğrudan
satış yöntemleri belirlenmiş, 5. maddesinde ise taksitle ödeme, satış
bedellerinden pay verilmesi ve taşınmazların belediyelere devir konularına yer
verilmiştir. 4706 sayılı Yasa'nın 5. maddesinin itiraz konusu altıncı
fıkrasının birinci tümcesinde, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki
Hazine'ye ait taşınmazların, tümcede yazılı koşullara bağlı olarak ilgili
belediyelere bedelsiz olarak devri düzenlenmiştir. Buna göre, belediye ve
mücavir alan içinde olup Maliye Bakanlığı'nca saptanan Hazine'ye ait
taşınmazlar, üzerinde 31.12.2000 tarihinden önce yapılanma olması halinde,
öncelikle yapı sahipleri ile bunların yasal veya akdi haleflerine satılmak ya
da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz
olarak devredilecektir. 5. maddenin, altıncı fıkrasının birinci tümcesinden sonra gelen
itiraz konusu diğer tümceleri ile yedinci ve sekizinci fıkraları ise birinci
tümcede belirtilen taşınmazların belediyelere devredilmesinden sonraki süreçle
ilgili kuralları içermektedir. Bu kuralların uygulanabilmesi için belediye ve
mücavir alan sınırları içinde bulunan ve altıncı fıkranın birinci tümcesindeki
koşulları taşıyan taşınmazların belediyelere devredilmesi gerekmektedir. Devir
işlemi yapılmayan taşınmazlar için söz konusu fıkraların uygulanması mümkün
değildir. Olayda, 4706 sayılı Yasa kapsamında Maliye Bakanlığı ile ilgili
belediye ve davacı arasında kimi yazışmalar yapılmış olmakla birlikte, söz
konusu taşınmazın bu Yasa uyarınca ilgili belediyeye devri hususu
gerçekleşmemiş, bunun üzerine genel hükümler uygulanmıştır. İtiraz konusu
kuralların yer aldığı 4706 sayılı Yasa hükümlerine dayanılarak yapılan bir
ihale de bulunmamaktadır. Bakılmakta olan davada uyuşmazlık, Hazine'ye ait taşınmazın
belediyeye devri ve bu devirden sonra belediye tarafından yapılması gereken
planlama, satış, taksitlendirme gibi işlemlerle ilgili olmadığından, 4706
sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları, Maliye Bakanlığı tarafından yapılan
ihale işleminin iptali nedeniyle açılan davayı olumlu ya da olumsuz etkileyecek
nitelikte değildir. Bu nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. V- SONUÇ 29.6.2001 günlü, 4706 sayılı “Hazineye Ait Taşınmaz Malların
Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun”un 3.7.2003 günlü, 4916 sayılı Yasa'yla değiştirilen 5.
maddesinin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarının, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,
bu fıkralara ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE , 17.7.2006
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT