ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2006/47 Karar Sayısı  : 2008/144 Karar Günü   : 18.9.2008 R.G. Tarih-Sayı :30.12.2008-27096 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 1. Asliye
Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 10.7.2003 günlü, 4926 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 34. maddesinin son fıkrasında yer alan
"...gümrük idaresince..." ibaresinin, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 36.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca
yapılan önödeme ihtarına uymayan sanık hakkında açılan davada, itiraz konusu
ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun, iptali istenen
ibarenin bulunduğu son fıkrayı da içeren 34. maddesi şöyledir: " Madde 34- Bu Kanunda hürriyeti
bağlayıcı ceza öngörülenler haricindeki suçları işleyenler, ilgili maddelerde
belirtilen para cezalarının asgari haddini, soruşturma giderleri ile birlikte
Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebligat tarihinden itibaren on gün içinde
ödeyeceğini yazılı olarak bildirdiği ve otuz gün içinde merciine ödediği
takdirde hakkında kamu davası açılmaz. Cumhuriyet savcılığı tarafından yapılacak tebligat ile ödenecek
miktar, ödeme süresi, belirlenen tutarın belirtilen süre içinde ödenmesi
halinde kamu davasının açılmayacağı, ödemede bulunmaması halinde kamu davasının
açılacağı sanığa bildirilir. Kaçakçılık suçunun 16 ncı maddede sayılan kişiler tarafından veya
bunların katılımı ile işlenmesi halinde bu madde hükümleri uygulanmaz. Bu maddenin uygulanmasında para cezasına esas alınacak
değer, gümrük idaresince belirlenen değerdir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 36. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Sacit ADALI, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Ali
GÜZEL, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT'ün katılımlarıyla 4.4.2006 günü yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ibare, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 1- Ön Sorun 27.7.2004 tarihli iddianamede, ticari mahiyet ve miktardaki eşyayı
gümrük işlemine tabi tutmaksızın yurda sokmak isterken yakalanan sanık, 4926
sayılı Yasa'nın 13. maddesinin üçüncü fıkrasını ihlal etmekle suçlanmış ve
yapılan önödeme ihtarına uymaması nedeniyle aynı yasanın 4/d-1, 4/3, 4/4 ve 34.
maddeleri gereğince cezalandırılması amacıyla hakkında kamu davası açılmıştır.
13. madde "yolcular tarafından işlenen suçlar" başlığı altında dört
fıkra halinde düzenlenmiştir. Yaptırımı ise 4. maddenin (d) bendinde eşyanın gümrüklenmiş
değerinin üç katından az, altı katından fazla olmamak üzere ağır para cezası
olarak öngörülmüştür. Ancak itiraz konusu ibarenin yer
aldığı 4926 sayılı Yasa, 31.3.2007 günlü, 26479 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan 21.03.2007 tarihli 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 25.
maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni yasada ise benzer düzenlemeye "yolcu beraberinde
getirilen kaçak eşya" başlığı altında 6. maddede yer verilmiştir. Sanığın
eylemine uyan 6. maddenin son fıkrasının yaptırımı ise 3. maddenin birinci
fıkrasında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası
olarak belirlenmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin ikinci fıkrasında
yer alan "suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan
yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun
uygulanır ve infaz olunur" biçimindeki kural uyarınca, bakılmakta olan
davada yürürlükten kalkan 4926 sayılı Yasa'nın failin lehine olduğu açıktır. Bu
nedenle, itiraz konusu kuralın bakılmakta olan davada uygulanacak olma
özelliğini koruduğu anlaşıldığından itirazın incelenmesi gerekmiştir. 2- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, gümrük idaresinin kanun gereği henüz kamu
davası açılmadan önce katılan sıfatını alarak davanın tarafı haline geldiği,
şüpheliye cumhuriyet savcılığı tarafından davanın tarafı konumundaki gümrük
idaresince belirlenen değer üzerinden önödeme tebliği yapıldığı, ayrıca kaçak
veya kaçak şüphesi ile eşya yakalanması halinde muhbir veya el koyanlara,
yakalanan kaçak eşyaların gümrüklenmiş değeri üzerinden ikramiye ödenmesinin
Anayasada yer alan hukuk devleti ve eşitlik ilkeleri ile hak arama özgürlüğüne
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, "laik ve
sosyal bir hukuk devleti" olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti her
eylem ve işlemi hukuka uygun, insan haklarına saygı gösteren, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup
bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan,
hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün
kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan, yasaların üstünde
yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunduğu
bilincinde olan devlettir. 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 34. maddesi, Yasa'da
yaptırımı para cezası olarak öngörülen eylemleri işleyenlerin, kanunda
belirlenen para cezasının asgari haddi ile soruşturma giderlerinin tamamını,
Cumhuriyet Savcılığınca yapılacak tebligat tarihinden itibaren on gün içinde
ödeyeceğini yazılı olarak bildirmesi veya otuz gün içinde ödemesi halinde
hakkında kamu davası açılmayacağını belirten bir kuraldır. İtiraz konusu ibarenin geçtiği son fıkrasında ise "bu
maddenin uygulanmasında para cezasına esas alınacak değer, gümrük
idaresince belirlenen değerdir" kuralı yer almaktadır. Ayrıca aynı Yasa'nın 35. maddesinde, kaçak veya kaçak şüphesi ile
yakalanan eşyalardan dolayı muhbir ve el koyanlara ikramiye ödeneceği, ödenecek
ikramiyenin belirlenmesinde kaçak eşyanın CIF değerinin esas alınacağı
vurgulanmıştır. Yasakoyucu bazı suçlarda suçun failini, yargılamanın ve ceza
alması durumunda cezaevlerinin olumsuz koşullarından korumak, aynı zamanda
mahkemelerin iş yükünü hafifletmek ve yargılama giderlerini azaltmak amacıyla
önödeme ve benzeri düzenlemeler yapabilir. Ayrıca bu düzenlemelerle güttüğü
amacı gerçekleştirmek için maddi gerçeğin araştırıldığı mahkeme aşamasında
uygulanan yargılama usulü yöntemlerinden farklı bazı yöntemler de
belirleyebilir. Ancak yasakoyucu bu yöndeki takdir hakkını kullanırken hukuk
devleti ilkesine uygun olarak adaletli bir hukuk düzeni kurmak ve idarenin
keyfiliğine yol açacak düzenlemelerden kaçınmak zorundadır. Bu nedenle, uyuşmazlığın tarafı olan müdahil gümrük idaresinin
belirlediği CIF değerin, hem yakalama eylemine katılanlara ödenecek
ikramiyenin, hem de şüpheliye yapılacak önödeme tebligatındaki miktarın
belirlenmesinde esas alınması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu ibare, Anayasa'nın 2. maddesine
aykırıdır, iptali gerekir. Fettah OTO ve Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. Kural iptal edildiğinden ayrıca Anayasa'nın 10. maddesi yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. İtiraz konusu ibarenin Anayasa'nın 11. ve 36. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 10.7.2003 günlü, 4926 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 34. maddesinin son fıkrasında yer alan
"... gümrük idaresince ..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE,  Fettah OTO ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, 18.9.2008 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Cafer ŞAT Üye A. Necmi ÖZLER Üye Ali GÜZEL Üye Fettah OTO Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla PERKTAŞ