ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/58 Karar Sayısı : 2013/114 Karar Günü : 10.10.2013 R.G. Tarih-Sayı :
09.05.2014-28995 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Sinop
Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.11.1981 günlü, 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesinin (c) fıkrasının Anayasa'nın 2.,
10., 11. ve 140.  maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Sanıklar hakkında görevi kötüye kullanmak suçundan açılan kamu
davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 53. maddesi şöyledir: “ Madde 53- a.
Yükseköğretim Kurul Başkanı Yükseköğretim Kurulu ile üniversite rektörlerinin,
rektör üniversitenin, dekan fakültenin, enstitü ve yüksekokul müdürleri enstitü
ve yüksekokulların, bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de
sekreterlik personelinin disiplin amirleridir. Üniversite ve bağlı birimlerinin
yönetim kurulları aynı zamanda disiplin kurulu olarak görev yaparlar. Disiplin
kurullarında profesörlerle ilgili hususların görüşülmesinde doçent ve yardımcı
doçentler, doçentlerle ilgili hususların görüşülmesinde de yardımcı doçentler
disiplin kurullarına alınmazlar. b. Öğretim elemanları, memur ve diğer personelin disiplin
işlemleri, disiplin amirlerinin yetkileri, devlet memurlarına uygulanan usul ve
esaslara göre Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir. c. (Değişik: 14/4/1982 - 2653/3 md.) Ceza soruşturması usulü: Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim
kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu
kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarının
görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri
sürülen suçlar hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır: (1) İlk soruşturma: Yükseköğretim Kurulu Başkanı için, kendisinin katılmadığı, Milli
Eğitim Bakanının başkanlığındaki bir toplantıda, Yükseköğretim Kurulu
üyelerinden teşkil edilecek en az üç kişilik bir kurulca, diğerleri için,
Yükseköğretim Kurulu Başkanınca veya diğer disiplin amirlerince doğrudan veya
görevlendirecekleri uygun sayıda soruşturmacı tarafından yapılır. Öğretim elemanlarından soruşturmacı tayin edilmesi halinde,
bunların, hakkında soruşturma yapılacak öğretim elemanının akademik unvanına
veya daha üst akademik unvana sahip olmaları şarttır. (2) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına; a) Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim
Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci Dairesi, b) Üniversite rektörleri, rektör yardımcıları ile üst kuruluş
genel sekreterleri hakkında, Yükseköğretim Kurulu üyelerinden teşkil edilecek
üç kişilik kurul, c) Üniversite, fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurulu
üyeleri, fakülte dekanları ve dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul
müdürleri ve yardımcıları ile üniversite genel sekreterleri hakkında, rektörün
başkanlığında rektörce görevlendirilen rektör yardımcılarından oluşacak üç
kişilik kurul, d) Öğretim elemanları, fakülte, enstitü ve yüksekokul
sekreterleri hakkında üniversite yönetim kurulu üyeleri arasından oluşturulacak
üç kişilik kurul, e) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında,
mahal itibariyle yetkili il idare kurulu, Karar verir. f) Yükseköğretim Kurulu ile üniversite yönetim kurullarınca
oluşturulacak kurullarda görevlendirilecek asıl ve yedek üyeler bir yıl için
seçilirler. Süresi sona erenlerin tekrar seçilmeleri mümkündür. (3) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına karar verecek kurullar
üye tamsayısı ile toplanır. Kurullara ilk soruşturmayı yapmış olan üyeler ile
haklarında karar verilecek üyeler katılamazlar. Noksanlar yedek üyelerle
tamamlanır. Diğer hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükümleri uygulanır. (4) Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan
ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci Dairesinde verilen lüzum-u muhakeme
kararına itiraz ile men-i muhakeme kararlarının kendiliğinden incelenmesi
Danıştayın İdari İşler Kuruluna aittir. Diğer kurullarca verilen lüzum-u
muhakeme kararına ilgililerce yapılacak itiraz ile men-i muhakeme kararları
kendiliğinden Danıştay 2 nci Dairesince incelenerek karara bağlanır. Lüzum-u
muhakemesi kesinleşen Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu
Başkan ve üyelerinin yargılanması Yargıtay ilgili ceza dairesine, temyiz
incelemesi Ceza Genel Kuruluna, diğer görevlilerin yargılanmaları suçun
işlendiği yer adliye mahkemelerine aittir. (5) Değişik statüdeki kişilerin birlikte suç işlemeleri halinde
soruşturma usulü ve yetkili yargılama mercii görev itibariyle üst dereceliye
göre tayin olunur. (6) Yükseköğretim Kurulu Başkanı ve rektörlerin 1609 sayılı Bazı
Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne
Dair Kanun kapsamına giren suçlarından dolayı yapılacak ceza soruşturmasında
yukarıda belirtilen ceza kovuşturması usulü tatbik edilir. Bunlar dışında kalan
tüm görevliler için 1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri
Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun hükümleri uygulanır. 1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri
Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun kapsamına giren suçlarından
dolayı kanuni kovuşturma için gereken izin, Yükseköğretim Kurulu üyeleri ile
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri ve bu kuruluşların memurları
(Üniversitelerarası Kurul memurları dahil) hakkında Yükseköğretim Kurulu
Başkanından, üniversite yöneticileri ve öğretim elemanları ile memurlar
hakkında üniversite rektörlerinden alınır. (7) İdeolojik amaçlarla Anayasada yer alan temel hak ve
hürriyetleri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk,
sınıf, din ve mezhep ayrılığına dayanılarak nitelikleri Anayasada belirtilen
Cumhuriyeti ortadan kaldırmak maksadıyla işlenen suçlarla bunlara irtibatlı
suçlar, öğrenme ve öğretme hürriyetini doğrudan veya dolaylı olarak kısıtlayan,
kurumların sükün, huzur ve çalışma düzenini bozan boykot, işgal, engelleme,
bunları teşvik ve tahrik, anarşik ve ideolojik olaylara ilişkin suçlar ile ağır
cezayı gerektiren suçüstü hallerinde, yukarıda yazılı usuller uygulanmaz; bu
hallerde kovuşturmayı Cumhuriyet Savcısı doğrudan yapar. (8) Bu Kanunda yer almamış hususlarda 4 Şubat 1329 tarihli
Memurin Muhakematı Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. ” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında,  Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 140. 
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra
Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un
katılımlarıyla 28.5.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, öncelikle
davada uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın
bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikteki kanun veya kanun hükmünde kararnamelerdir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Kanun'un 53. maddesinin (c)
fıkrasının tamamının iptalini talep etmiştir. Kanun'un 53. maddesinin iptali istenen (c) fıkrasının (1)
numaralı bendinde, yükseköğretim görevlileri hakkındaki soruşturmanın hangi
kişi veya kurul tarafından yapılacağı; (2) numaralı bendinde, yükseköğretim
görevlileri hakkındaki son soruşturmanın açılıp açılmamasına kimin karar
vereceği; (3) numaralı bendinde, son soruşturma açılıp açılmamasına karar
verilirken hangi yöntemin izleneceği; (4) numaralı bendinde, kamu davası
açılması ya da açılmamasına ilişkin karara karşı hangi mercie itiraz
edilebileceği; (5) numaralı bendinde, değişik statülerdeki kişilerin birlikte
suç işlemeleri durumunda soruşturma ve kovuşturmanın üst dereceli görevliye
göre belirleneceği; (6) numaralı bendinde, 1609 sayılı Memurin Muhakematı
Hakkında Kanun kapsamına giren suçlarda nasıl bir soruşturma ve kovuşturma
usulünün uygulanacağı; (7) numaralı bendinde, temel hak ve özgürlüklerin
kullanılmasını engellemeye yönelik bazı suçlarda soruşturmanın doğrudan
Cumhuriyet savcısı tarafından yapılacağı; (8) numaralı bendinde ise ilgili
maddede yer almayan durumlarda 1609 sayılı Kanun hükümlerinin
uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Başvuran Mahkemede bakılmakta olan dava, yüksekokul yöneticisi
olan sanıkların görevlerini kötüye kullandıkları iddiasına ilişkindir. Bu
davada, Kanun'un 53. maddesinin (c) fıkrasının (6) numaralı bendinde
düzenlenen, “1609 sayılı Kanunla ilgili bir kuralın uygulanması” söz
konusu olmadığı gibi aynı fıkranın (7) numaralı bendinde yer alan, “temel
hak ve özgürlüklerin kullanılmasının engellenmesi suretiyle işlenen” bir
suç iddiası da bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bu bentler itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak kural değildir. Açıklanan nedenlerle; 4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53.
maddesinin (c) fıkrasının; A- (6) ve (7) numaralı alt bentlerinin, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu
alt bentlere ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B- (1), (2), (3), (4), (5) ve (8) numaralı alt bentlerinin
esasının incelenmesine, sınırlama sorununun esas inceleme evresinde ele
alınmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hasan Mutlu ALTUN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, yargılama makamları tarafından icra edilmeyen
iddia ve savunma görevlerinin, başka kişi veya kişilerce yerine getirilmesinin
Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi ile 140. maddesinde yer
alan hâkimlik ve savcılık meslek ilkelerine aykırılık teşkil edeceği, bunun
yanında vakıf üniversitelerinde çalışan kişilerle, Devlet üniversitelerinde
görev yapan kişilerin farklı yargılama usulüne tabi tutulmasının eşitlik
ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 140.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralın da yer aldığı Kanun'un 53. maddesinin (c)
fıkrasında, yükseköğretim üst
kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin,
kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da
görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar
hakkındayapılacak ceza soruşturması usulü düzenlenmektedir. Bu fıkrada, anılan
görevleri yapanlar hakkındaki ceza soruşturmasının Cumhuriyet savcısı
tarafından yapılmayacağı; bu görevlilerin Kanun'da belirtilen kişi ve kurullar
tarafından soruşturulacağı; eğer kamu davası açılmasına gerek görülürse soruşturma
dosyasının “kamu davası açılmak üzere” yetkili Cumhuriyet
başsavcılığına gönderileceği hüküm altına alınmıştır. Kanun'a göre, ceza
soruşturmalarında genel görevli olan Cumhuriyet savcısının, bu görevleri
yapanlar hakkındaki ceza soruşturmalarında herhangi bir değerlendirme ve karar
yetkisi bulunmamaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen “ kanun önünde eşitlik
ilkesi ” hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile
eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı
durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını
sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun
karşısında eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her
yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve
uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi
zedelenmez. Hukuk devletinde kanun koyucu, yargılama hukukuna ilişkin
kuralları belirleme ve bu çerçevede soruşturma makamlarının belirlenmesi,
mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi, yargılama usulleri ve
yapısı hakkında Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu
düzenlemeyi yapma konusunda takdir yetkisine sahip bulunmaktadır. Nitekim,
Anayasa'nın 142. maddesinde, “ Mahkemelerin kuruluşu, görev ve
yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir. ” denilmek
suretiyle bu husus hüküm altına alınmıştır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, herkes hakkında geçerli olan
ceza soruşturması ve kovuşturması hükümlerini içermektedir. Ancak, kanun
koyucu, uluslararası hukuk, antlaşmalar ve iç hukuktan kaynaklanan kimi
nedenlere dayanarak bu genel kurallara istisnalar getirmiştir. Buna göre, suç
işleyen her kişi hakkında uygulanması gereken genel düzenlemeleri içeren 5271
sayılı Kanun hükümleri bazı suç failleri bakımından uygulanmayacak, bunlara
ilişkin ilgili kanunlarındaki özel soruşturma ve kovuşturma usulleri geçerli
olacaktır. Bu usullerin tanınması, uygulanacak kişilere bir zümre ya da sınıf
olarak imtiyaz tanımak anlamına gelmeyip, yapılan görevin niteliğinden
kaynaklanmaktadır. Böylece, hem yapılan görevin en iyi şekilde ve etkin olarak
yerine getirilmesi hem de gereksiz şikâyetlere maruz kalınarak görülen hizmetin
kesintiye uğramaması amaçlanmıştır. Devlet üniversitelerinde görev yapanlar hakkındaki soruşturma
usulünün itiraz konusu kural çerçevesinde özel olarak düzenlenmesi de bu kapsamda
kanun koyucunun takdir yetkisi içerisinde kalmaktadır. Bu nedenle, kanun
koyucunun takdir yetkisini kullanarak, Devlet üniversitelerinde görev yapan
kişilerin ceza soruşturmalarının idari kurullar tarafından yürütülmesi hususunu
düzenlemesinde hukuk devleti ilkesiyle çelişen bir yön bulunmamaktadır. Diğer yandan, vakıf üniversitelerinde çalışanlar ile Devlet
üniversitelerinde görev yapanlar statüleri ve özlük hakları bakımından farklı
kurallara bağlıdır ve dolayısıyla aynı hukuksal durumda değildirler. Bu
nedenle, vakıf üniversitelerinde çalışanlar ile Devlet üniversitelerinde görev
yapanların farklı soruşturma usulüne tabi tutulmalarında eşitlik ilkesine
aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 11. ve 140. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53.
maddesinin (c)  fıkrasının (1), (2), (3), (4), (5) ve (8) numaralı alt
bentlerinin Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve itirazın REDDİNE, 10.10.2013
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ