ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/105 Karar Sayısı : 2010/107 Karar Günü : 7.12.2010 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Sivrice Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21.6.1927 günlü, 1111 sayılı
Askerlik Kanunu'nun, 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle
değiştirilen 25. maddesinin ve 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11.
maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin, Anayasa'nın 2., 36. ve 40.maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada, itiraz
konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri şöyledir: 'Madde 25 ' Milli Savunma Bakanlığı
tarafından, o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki sene ertesi yıla terk
edilenlerin son yoklamalarının yapılacağı, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
aracılığıyla duyurulur. Bu duyuru yükümlülere tebliğ mahiyetindedir.' 'Madde 45 ' Sevke tabi yükümlülerin
listeleri, askerlik şubelerinde ilan edilir. Ayrıca bu listeler, celp dönemleri
dışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirlikler vasıtasıyla, köy
ve mahalle muhtarlıklarında da ilan edilir. Celp ile ilgili hususlar Milli Savunma Bakanlığı tarafından
Türkiye Radyo Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur ve yurtdışı
temsilciliklerine bildirilir. Bu ilan ve duyurular yükümlülere tebliğ
mahiyetindedir.' III- İLK İNCELEME 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada Mahkeme,
Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri
sürmüştür. Askerlik Kanunu'nun 25. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı
tarafından,o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki sene ertesi yıla terk
edilenlerin son yoklamalarının yapılacağının Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
aracılığıyla duyurulacağı ve bu duyurunun yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğu
belirtilmiştir. Askerlik Kanunu'nun 45. maddesinde de, sevke tabi yükümlülerin
listelerinin, askerlik şubelerinde ilan edileceği, ayrıca bu listelerin celp
dönemleri dışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirlikler
vasıtasıyla, köy ve mahalle muhtarlıklarında da ilan edileceği belirtilerek,
celp ile ilgili hususların Milli Savunma Bakanlığı tarafından Türkiye Radyo
Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulacağı ve yurtdışı temsilciliklerine
bildirileceği, bu ilan ve duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğu
ifade edilmiştir. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan dava,
öğrenim durumu gözetilerek 27.2.2010 tarihine kadar askere sevki ertelenen
sanığın, okuldan kaydının silinmesi nedeniyle sevk tehirinin askerlik
dairesince iptal edilerek Aralık 2009 celbinde sevke tabi olduğu yolunda karar
alınmasına rağmen, bu celp döneminde sevk evrakını almak üzere askerlik
dairesine gitmemiş olması nedeniyle açılmıştır. Sanığın yoklama kaçağı olduğu yolunda bir suç isnadı mevcut
olmadığından, son yoklamanın yapılma usulüne ilişkin Askerlik Kanunu'nun 25.
maddesinin bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Askerlik Kanunu'nun 47. maddesinde kimlerin bakaya olarak kabul
edileceği belirtilmiştir. Buna göre, askere sevk için çağrıldıkları halde,
hastalık, tutukluluk veya hükümlülük gibi mazeretleri dışındaki nedenlerle
sevkin son gününe kadar askerlik şubesine gelmeyenler ile gelip de sevk
evrakını alanlardan, kendilerine verilen yol süresi sonunda birliğine
katılmayanlar, bakaya olarak kabul edilirler. 27.2.2010 tarihine kadar askere sevki ertelenen sanığın bakaya
olarak kabul edilebilmesi, bu ertelemenin iptali ile Aralık 2009 celbinde sevke
tabi olduğu yolunda askerlik dairesince alınan kararın kendisine tebliğ
edilmesine rağmen sevkin son gününe kadar ilgilinin askerlik şubesine gitmemiş
olmasına bağlıdır. Askerlik dairesince ertelemenin iptali yolunda alınan karar
ilgilisine tebliğ edilmedikçe, kişinin Aralık 2009 celbine tâbi olduğunu
bilebilmesi mümkün olmadığından Aralık 2009 celp dönemine ilişkin olarak
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu tarafından yapılan duyurunun sanık yönünden
tebliğ mahiyetinde olduğundan ve bu duyuruya rağmen sevkin son gününe kadar
askerlik şubesine gelmediğinden bahisle bakaya olarak kabul edilmesinden söz
edilemez. Başvuru dosyasının incelenmesinden, sanığın sevk tehiri kararının
iptali ve Aralık 2009 celbinde sevke tâbi olduğu yolunda askerlik dairesince
alınan kararın, Tebligat Kanunu'na uygun olmayan bir şekilde sanığa
gönderildiği ve kararın sanığa ulaşmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan Türkiye
Radyo ve Televizyon Kurumunca Aralık 2009 celp dönemine ilişkin olarak yapılan
duyuru tarihleri dikkate alındığında da bu duyuruların, sanığa gönderilen
yazının postaya verilme tarihinden daha önce yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Aralık 2009 celbine ilişkin TRT duyuruları, askere sevkinin
ertelenmesi yolunda alınan kararın iptal edildiğinden haberdar olmayan sanık
yönünden hukuki sonuç doğuracak nitelikte olmadığından, Askerlik Kanunu'nun TRT
tarafından yapılan duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğu yolundaki
45. maddesi, bakılmakta olan davada uygulanacak kural niteliği taşımamaktadır. Açıklanan nedenlerle, Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı
kural değildir. İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun, 5.2.2009
günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle değiştirilen 25. maddesinin ve
5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11. maddesiyle değiştirilen 45.
maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddelere ilişkin başvurunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 7.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI