ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2020/8 Karar Sayısı : 2021/25 Karar Tarihi : 31/3/2021 R.G.Tarih-Sayısı :
15/6/2021-31512 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
131 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 25/11/2019 tarihli ve (53)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi ile
geçici 1. maddesinin (1) ve (4) numaralı fıkralarının Anayasa’nın 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi talebidir. I. İPTALİ
İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep
edilen kuralların da yer aldığı; 1. 6. maddesi
şöyledir: MADDE 6- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadro iptal
edilerek 2 sayılı Genel kadro usulü hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
eki (1) sayılı Cetvelin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bölümünden
çıkarılmış ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (1) sayılı cetvelin Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı Bölümüne eklenmiştir. 2. Geçici 1.
maddesi şöyledir: GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihte, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında Personel Dairesi
Başkanı kadrosunda bulunan personelin görevi başkaca bir işleme gerek
kalmaksızın sona erer ve hakkında 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 6 ncı maddesi hükümlerine göre işlem tesis edilir. (2) Mevzuatta bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile
kapatılan Personel Dairesi Başkanlığına ve yöneticisine yapılan atıflar yeni
oluşturulan Personel Genel Müdürlüğüne ve yöneticisine yapılmış sayılır. (3) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ite kurulan Personel
Genel Müdürlüğünün teşkilatlanması tamamlanıncaya kadar, bu birime ait görev ve
yetkiler, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce
görevli ve yetkili olan birimler tarafından yerine getirilir. (4) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile iptal edilen
kadro hariç olmak üzere, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kapatılan Personel
Dairesi Başkanlığına tahsisli kadroların mevcutlu olarak Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde yer alan diğer birimlere
dağıtılmasında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı yetkilidir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan
GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU ve Selahaddin
MENTEŞ’in katılımlarıyla 22/1/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine; yürürlüğü
durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ergin ERGÜL tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi
ve Yargısal Denetimi 3. 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Anayasa’nın bazı
maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerle yeni bir hükûmet
sistemine geçilmiş ve buna bağlı olarak Cumhurbaşkanı’nın görev ve yetkileri
yeniden düzenlenmiştir. Anayasa’nın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin
Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna ait olduğu ifade edilmekte iken maddede
yapılan değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırılarak yürütme yetkisi ve görevi tek
başına Cumhurbaşkanı’na verilmiştir. Anayasa’da Bakanlar Kuruluna verilen görev
ve yetkilere ilişkin maddelerde de aynı doğrultuda değişiklik yapılarak daha
önce Bakanlar Kuruluna ait olan görev ve yetkilerin Cumhurbaşkanı tarafından
yerine getirilmesi öngörülmüştür. 4. Yeni hükûmet sisteminin en önemli özelliklerinden biri
Cumhurbaşkanı’na “ Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ” adı altında düzenleme
yapma yetkisinin tanınmasıdır. CBK’ların en belirgin özelliği ise Cumhurbaşkanı’na
belirli konularda ilk elden düzenleme yapma yetkisinin verilmiş olmasıdır.
Yürütmenin diğer düzenleyici işlemlerinden farklı olarak Cumhurbaşkanı, Anayasa’da
belirlenen yetki çerçevesinde herhangi bir kanuna dayanmadan ya da yasama
organının onayı olmadan CBK’lar yoluyla düzenleme yapabilecektir. 5. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
birinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK
çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır. Düzenlemeyle yürütme yetkisine
ilişkin olmak kaydıyla CBK çıkarma konusunda Cumhurbaşkanı’na genel bir
yetki verilmiştir. Maddenin gerekçesinde, yeni hükûmet sistemi gözetilerek
Cumhurbaşkanı’nın genel siyasetin yürütülmesinde yürütme yetkisi ile ilgili
olarak ihtiyaç duyduğu konularda CBK çıkarabilmesine imkân tanımak amacıyla ilk
elden düzenleme yapma yetkisinin tanındığı ifade edilmiştir. 6. Cumhurbaşkanı’na yürütme yetkisine ilişkin konularda
CBK çıkarma yetkisinin genel olarak verilmesinin yanı sıra Anayasa’nın diğer
bazı maddelerinde belirtilen kimi konuların da CBK ile düzenleneceği ayrıca
ifade edilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasında
üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların; 106.
maddesinin on birinci fıkrasında bakanlıkların kurulması, kaldırılması,
görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının
kurulmasının; 108. maddesinin dördüncü fıkrasında Devlet Denetleme Kurulunun
işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin; 118. maddesinin
altıncı fıkrasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve
görevlerinin CBK’larla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Anayasa’nın 123.
maddesinin üçüncü fıkrasında ise kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ile
kurulacağı belirtilmiştir. 7. Anayasa’nın 148. maddesinde CBK’ların şekil ve esas
bakımdan Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesi öngörülmüş, yargısal denetim
görev ve yetkisi de Anayasa Mahkemesine verilmiştir. 8. Anayasa’da Cumhurbaşkanı’na CBK çıkarma yetkisi
verilmekle birlikte bu yetki sınırsız değildir. Kanunlardan farklı olarak
Anayasa’da CBK’yla düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Konu bakımından
yetki yönünden getirilen bu sınırlamalar, Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının ilk dört cümlesinde düzenlenmiştir. 9. Anılan fıkranın birinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütme
yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceği ifade edilmiştir. Buna göre
yürütme yetkisine ilişkin konular dışında CBK ile düzenleme yapılması mümkün
değildir. 10. Fıkranın ikinci cümlesinde “ Anayasa’nın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin” CBK’yla
düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca belirtilen alanlarda CBK
ile düzenleme yapılamaz. 11. Fıkranın üçüncü cümlesinde de Anayasa’da münhasıran
kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altına
alınmıştır. Ancak Anayasa’da hangi konuların münhasıran kanunla düzenleneceğine
ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin
yerleşik içtihadında anayasa koyucunun kanunla düzenlenmesini öngördüğü
konuların bu kapsamda görülmesi gerektiği kabul edilmektedir (AYM, E.2016/150,
K.2017/179, 28/12/2017, § 57; E.2016/180, K.2018/4, 18/1/2018, § 17; E.2017/51,
K.2017/163, 29/11/2017, § 13; E.2016/139, K.2016/188, 14/12/2016, § 9;
E.2013/47, K.2013/72, 6/6/2013). Buna göre Anayasa’da kanunla düzenleneceği
belirtilen alanlarda Cumhurbaşkanı’nın CBK çıkarma yetkisi bulunmamaktadır. 12. Fıkranın d ördüncü
cümlesinde ise kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ifade
edilmiştir. Anılan hükme göre Cumhurbaşkanı’nın, yürütme yetkisine ilişkin
konularda CBK çıkarabilmesi için CBK’yla düzenlenecek konunun kanunlarda açıkça
düzenlenmemiş olması gerekir. 13. CBK’ların yukarıda
belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygun olarak çıkarılması
gerekmektedir. Aksi takdirde içeriği Anayasa’ya aykırılık oluşturmasa bile bu
düzenlemelerin Anayasa’ya uygunluğundan söz edilemez. Dolayısıyla CBK’ların
yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasında belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele
alınması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit
edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk
denetimi yapılmalıdır. B. İptal
Talebinin Gerekçesi 14. Dava dilekçesinde özetle; kuralların Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığında (Bakanlık) genel idare esaslarına göre
yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa
eden yöneticiler ve personele ilişkin olduğu, bunların kadrolarına ve bu
kadroların ihdas ve iptaline ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği,
Bakanlık daire başkanı olarak görev yapan personelin görevden alınmasının ve
başka bir kadroya atanmasının anılan personelin özlük haklarını doğrudan
etkilediği, bu itibarla söz konusu hususun kanunla düzenlenmesi gereken atanma
işlemine ilişkin olduğu, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK
çıkarıldığı, bu suretle CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında
kullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz
bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumun yasama yetkisinin
devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı
ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı
ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. C. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 1. Kuralların Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 15. Dava dilekçesinde
konu bakımından yetki yönünden kuralların Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 128.
maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu
bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 16. Kurallar, Bakanlık Merkez Teşkilatında yer alan
Personel Dairesi Başkanlığına ait Personel Dairesi Başkanı kadrosunun iptal
edilerek Personel Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı
kadrolarının ihdas edilmesini, Personel Daire Başkanı kadrosunda bulunan
personelin görevinin sona ermesini, bu personel hakkında 10/7/2018 tarihli ve
30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (3) numaralı Üst Kademe Kamu
Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca işlem tesis edilmesini ve iptal edilen
kadro hariç olmak üzere kapatılan Personel Daire Başkanlığına tahsisli
kadroların mevcutlu olarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı tarafından
Bakanlığın Merkez Teşkilatı bünyesinde yer alan diğer birimlere dağıtılmasını
öngörmektedir. 17. Kamu kurum ve kuruluşlarının kadrolarının ihdası veya
iptali, başka bir deyişle kadro usulüne ilişkin düzenlemeler idarenin teşkilat
yapısı ile ilgili olup idarenin kuruluş ve görevlerinin belirlenmesinin bir
parçasını oluşturmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarında konuyla ilgili olarak
“ Bir kurumun kuruluşu deyince her şeyden önce o kurumu yürütecek personele
ait kadrolar hatıra gelir. Zira kurumun temelinden çatısına kadar bütün
örgütünün bu kadrolar teşkil eder. Personel kadroları mevcut olmayan bir kurum,
henüz kuruluş haline geçmemiş demektir. Şu halde bir kurumu çalışır hale
getirecek olan Personel kadrolarının, en küçüğünden en büyüğüne kadar, bütününü
kuruluştan ayrı düşünmeğe imkân yoktur .” denilmektedir (AYM, E.1965/32,
K.1966/3, 4/2/1966; E. 2018/119, K. 2020/25, 11/6/2020, § 18). 18. Bu
itibarla kadro ihdas ve iptalinin kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat
yapısına ilişkin olduğu ve kurallarla Bakanlık bünyesindeki kadroların
iptalinin, ihdasının veya dağıtımının hükme bağlandığı gözetildiğinde
kuralların yürütme yetkisine ilişkin konular dan olduğu anlaşılmaktadır. 19. Kurallar, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım
Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili
herhangi bir düzenleme de içermemektedir. 20. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
üçüncü cümlesi uyarınca CBK’lar bakımından aranan bir diğer husus, CBK
kuralının Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulara ilişkin
olmaması gereğidir. Anayasa koyucunun bir konunun kanunla düzenlenmesini özel
olarak öngörmesi bu alanın münhasıran kanunla düzenlenmesini istediği anlamına
gelir. Bu kapsamda Anayasa bir konunun kanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu
konuda CBK çıkarılamaz. Bununla birlikte Anayasa’da CBK’larla düzenleneceği
özel olarak belirtilen konularda CBK’larla düzenleme yapılması mümkündür. 21. Anayasa’nın 123. maddesinin birinci fıkrasına göre “ İdare,
kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir ” Ancak Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrasında “ Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra
teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir ”
denilmek suretiyle bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve
yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Anayasa’nın
106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca CBK ile düzenlenebileceği özel
olarak belirtilen konular kapsamında kalmaktadır. 22. Bu bağlamda Anayasa’nın CBK tarafından
düzenleneceğini özel olarak öngördüğü yukarıda belirtilen bakanlıkların
kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve
taşra teşkilatlarının kurulması ile düzenlenmesi kapsamında, bu konularla
sınırlı olmak üzere Anayasa’nın 106. maddesinin anılan hükmünde belirtilen
hususlarda CBK ile düzenleme yapılabilir. 23. Bu çerçevede, kuralların Anayasa’nın 106. maddesinin
on birinci fıkrasında CBK ile düzenlenmesi öngörülen Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığının teşkilat yapısına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Zira
yukarıda da belirtildiği üzere kadro ile teşkilat arasında yakın bir ilişki
olup kadro belirlenmeden bir kurum ve kuruluşun teşkilatlanmasından söz
edilmesi zordur. Bu itibarla kuralların Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü
cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (AYM, E.2018/119,
K.2020/25, 11/6/2020, § 28). 24. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz ” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa
hükmü yönünden yapılacak denetiminde öncelikle karşılaştırmaya esas olabilecek
daha önce kabul edilmiş bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit
edilmesi gerekir. Sonrasında ise -böyle bir kanun hükmü varsa- incelenen CBK
kuralının kanunun açıkça düzenlediği konuya ilişkin olup olmadığı
belirlenmelidir. Bu değerlendirme yapılırken önce ilgili kanunun CBK ile
düzenlenen alanda hüküm ifade edip etmediğinin belirlenmesi, ardından da
kanundaki düzenlemenin açık olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. 25. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının teşkilat ve
görevlerini düzenleyen 3/6/2011 tarihli ve 633 sayılı Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname’nin ( 2/7/2018
tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile “Sosyal Hizmetler
Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” şeklinde
değiştirilmiştir) “Personel Dairesi
Başkanlığı” başlıklı 17. maddesi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teşkilat ve
görevlerini düzenleyen 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un ( 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanında Bazı Mali
Hükümler Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiştir) “Personel
Dairesi Başkanlığı” başlıklı 21.
maddesi, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum
Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 3. ve 4. maddeleriyle
yürürlükten kaldırılmıştır. Daha sonra Bakanlık
teşkilatı 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile
düzenlenmiştir. 26. Ayrıca Bakanlık kadrolarına ilişkin düzenlemeleri de
içeren kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdası, iptali ve
kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenleyen 13/12/1983 tarihli ve 190
sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 703 sayılı KHK’nın
9/7/2018 tarihinde yürürlüğe giren geçici 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış
olup anılan geçici maddede 190 sayılı KHK’nın eki, cetvellerde yer alan
kadroların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde
yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili CBK’ya ekleneceği
öngörülmüştür. 27. Bunların dışında da kuralların kapsamına giren konuda
kanunla yapılan herhangi bir düzenlemeye rastlanmamıştır. Bu itibarla
kuralların kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. 28. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi
gerekir. Kurallar Anayasa’nın 123. maddesi bağlamında 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi yönünden incelendiğinden ayrıca
128. maddesi bağlamında anılan fıkra yönünden incelenmesine gerek
görülmemiştir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Celal
Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşlere
katılmamışlardır. 2. Kuralların İçerik Yönünden İncelenmesi 29. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine
açık olan devlettir. 30. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. Belirlilik ilkesi, hukuksal
güvenlikle bağlantılı olup birey, kanundan belirli bir kesinlik içinde hangi
somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını,
bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu
kılmaktadır. 31. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.
Kurallarla Bakanlık Merkez Teşkilatında yer alan bir birimin kapatılıp yeni bir
birimin kurulması suretiyle Bakanlığın teşkilat yapısında değişikliğe
gidilmektedir. Bu çerçevede kurallarda kapatılacak olan birim, bu birimin
yerine hangi birimlerin kurulacağı, kapatılan birimde görevli olan personel
dairesi başkanı ve diğer personeller hakkında hangi kurallara göre nasıl işlem
tesis edileceği hususları açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir bir şekilde
düzenlendiğinden kurallarda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık
bulunmamaktadır. 32. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2.
maddesine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir. Kuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8. ve
11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 33. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların
uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği
belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 25/11/2019 tarihli ve (53) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin; A. 6. maddesine, B. Geçici 1. maddesinin (1) ve (4) numaralı fıkralarına, yönelik iptal talepleri
31/3/2021 tarihli ve E.2020/8, K.2021/25 sayılı kararla reddedildiğinden bu
maddeye ve fıkralara ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE
31/3/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 25/11/2019 tarihli ve (53) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin; A. 6. maddesinin; 1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, B. Geçici 1. maddesinin; 1. (1) numaralı fıkrasının; a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, 2. (4) numaralı fıkrasının; a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin
YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, 31/3/2021 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Hasan
  Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir
  ÖZKAYA Üye Engin
  YILDIRIM Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Rıdvan
  GÜLEÇ Üye Recai
  AKYEL Üye Yusuf
  Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin
  MENTEŞ Üye Basri
  BAĞCI Üye İrfan
  FİDAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (53) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin (CBK) 6. maddesi ile geçici 1. maddesinin (1) ve (4) numaralı
fıkralarının Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. 2. İptali istenen kurallar Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığında yer alan Personel Dairesi Başkanı kadrosunun iptalini,
yeni kadroların ihdasını, kadrosu iptal edilen personelin görevinin sona
erdirilerek (3) numaralı CBK uyarınca işlem tesis edilmesini ve iptal edilen
kadro hariç olmak üzere kapatılan birimdeki kadroların mevcutlu olarak anılan
Bakanlığın merkez teşkilatı bünyesinde yer alan diğer birimlere dağıtılmasını
öngörmektedir. 3. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına
yazdığımız muhalefet şerhinde ayrıntılı bir şekilde açıkladığımız üzere kamu
görevlilerine ilişkin kadroların ihdası ve iptali, bütçe hakkıyla ilgili olup
yasama yetkisi kapsamındadır. Bu nedenle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının birinci cümlesi uyarınca yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılabileceği öngörülen CBK ile kadro ihdası ve iptali yapılamaz (bkz. AYM,
E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, Karşıoy Gerekçesi, §§ 14- 24). 4. Aynı şekilde kadro ihdası ve iptaline ilişkin
düzenlemelerin, kamu görevlilerinin aylık ve ödeneklerini doğrudan etkilediği,
dolayısıyla mülkiyet hakkı kapsamında olduğu açıktır. Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile mülkiyet
hakkına yönelik bir düzenleme yapılamaz (bkz. anılan Karşıoy Gerekçesi, §§ 25-
29). 5. Diğer yandan Anayasa’nın 128. maddesi kamu
görevlilerinin kadrolarına ilişkin hususların münhasıran kanunla düzenlenmesini
gerektirmektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesine göre kamu görevlilerinin “ kadrolarına,
bu kadroların ihdas ve iptaline ilişkin kuralların da Anayasa’nın 128. maddesi
uyarınca kanunla düzenlenmesi gerekir ” (AYM, E.2018/73, K.2019/65,
24/7/2019, § 139). Bu nedenle iptali istenen kurallar, Anayasa’da münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken konularda CBK çıkarılamayacağına dair Anayasa’nın
104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine de aykırıdır (ayrıntılı
açıklamalar için bkz. anılan Karşıoy Gerekçesi, §§ 30-34). 6. Bununla birlikte iptali istenen kurallardan geçici 1.
maddenin (1) numaralı fıkrasının üst kademe kamu yöneticilerinin atanmasına
ilişkin olduğu , bu nedenle Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrası
gereğince CBK ile düzenlenebileceği söylenebilir. Bu husus çoğunluk kararında
değerlendirilmemekle birlikte, CBK’larla düzenlenebilecek konular bakımından
önemlidir. 7. Bu bağlamda belirtmek gerekir ki bir kuralın üst
kademe kamu yöneticilerinin atanmaları, görevden alınmaları ve bunlara ilişkin
usul ve esasların düzenlenmesine ilişkin olup olmadığını nihai olarak denetleme
görevi Anayasa Mahkemesine aittir. Bu nedenle Mahkeme Anayasa’nın 104.
maddesinde geçen üst kademe kamu yöneticileri kavramını, CBK koyucunun
nitelemesinden bağımsız olarak, özerk şekilde ele almak durumundadır. 8. Anayasa Mahkemesinin Anayasa’da yer verilen üst
kademe kamu yöneticileri kavramını soyut, genel ve tüketici bir tanımdan
hareketle değil her bir kural özelinde değerlendirmesi isabetli olacaktır. Bu
nedenle “personel dairesi başkanı”nın görevinin sona ereceğini ve hakkında (3)
numaralı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi hükümlerine
göre işlem yapılacağını öngören dava konusu kuralın üst kademe kamu
yöneticilerine ilişkin bir düzenleme olup olmadığının belirlenmesi gerekir. 9. Bu noktada bilhassa üç husus öne çıkmaktadır.
Birincisi (3) numaralı CBK’ya yapılan atıf, kuralın kategorik olarak görevi
sona eren veya erdirilen üst kademe kamu yöneticilerinin hangi pozisyonlara
atanacaklarına dair bir düzenleme olduğu anlamına gelmemektedir. Zira bu
CBK’nın adından ve “ Amaç ve kapsam ” başlıklı 1. maddesinden de
anlaşılacağı üzere, kurallar sadece üst kademe kamu yöneticileri ile ilgili
usul ve esasları değil, aynı zamanda kamu kurum ve kuruluşlarında atama usul ve
esaslarını da düzenlemektedir. 10. İkinci olarak, (3) numaralı CBK’nın 6. maddesinin (4)
numaralı fıkrası görevlerine son verilen daire başkanlarının durumunu özel
olarak düzenlemektedir. Buna göre “ ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro,
pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevden alınanlardan; daire başkanı
kadro ve pozisyonunda bulunanlar ile genel müdürden daha alt düzeydeki kadro,
pozisyon veya görevlerde bulunanlar ve taşra teşkilatında il müdürü ve bölge
müdürü kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunanlar ”ın atanabilecekleri
pozisyonlar belirlenmiştir. Buradan hareketle, CBK koyucunun, açıkça ifade
etmese de, daire başkanlığını “ genel müdürden daha alt düzeydeki ” diğer
kadro ve pozisyonlarla birlikte üst kademe kamu yöneticileri arasında görmediği
söylenebilir. 11. Son olarak (II) sayılı cetvelde yer alanların
Cumhurbaşkanı’nın onayı ile atanacaklarına dair (3) numaralı CBK’nın 2.
maddesinin (2) numaralı fıkrası ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek
35. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ Bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve
ilişkili kuruluşlarının taşra teşkilatının il ve bölge müdürü kadro veya
pozisyonları hariç, üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevlerine
Cumhurbaşkanı onayı ile atananlar ” ifadesi birlikte değerlendirildiğinde
daire başkanlarının da üst kademe kamu yöneticileri olarak değerlendirildiği
ileri sürülebilir. 12. Tüm bu farklı düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle üst
kademe kamu yöneticileri kavramının kural özelinde özerk olarak
yorumlanması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Kuşkusuz bu yoruma esas alınacak
şekilde her durumda geçerli, değişmez ve mutlak ölçütler bulmak zordur. Nitekim
Anayasa Mahkemesi, 10/01/1985 tarihli ve 3149 sayılı Üst Kademe Yöneticilerinin
Yetiştirilmesi Hakkında Kanun’un, üst kademe kamu yöneticilerini “daire
başkanı”nı da içine alacak şekilde sayma yoluyla belirleyen kapsam maddesini
(2. madde) denetlerken bu zorluğa dikkat çekmiştir. 13. Bu kararında Anayasa Mahkemesi, “ Kamu
politikasının tayinine katılma ”, “ Seçimle gelmemekle birlikte etkin bir
otoriteye sahip olma ” ve “ Kuruluşunun en üst düzeyinde bulunma ” gibi
bazı ölçütlerin önerilmesine rağmen üst kademe yöneticilerinin kimler olduğunun
doktrinde ve kanunlarda açıklığa kavuşturulmadığını, esasen bunun çok zor
olduğunu ve bu zorluğu dikkate alan kanun koyucunun da “ bunları bir bir
saymak yolunu tercih etmiş ” olduğunu belirtmiştir. Mahkemeye göre üst
kademe kamu yöneticilerine dair “ bir tanım yapılsaydı dahi, tam anlamıyla
bir tanım olmayacak ve takdire yine de elverişli bulunacaktı ” (AYM,
E.1985/3, K.1985/8, 18/6/1985). 14. Bununla birlikte üst kademe kamu yöneticileri kavramının kapsamı belirlenirken Anayasa’nın başta üst kademe yöneticileri kavramına yer veren 128. ve 146. maddeleri olmak üzere ilgili hükümleri bütün
halinde değerlendirilerek bazı kriterler ortaya konulabilir. Anayasa’da yer
verilen üst kademe kamu yöneticileri kavramının en genel anlamda kamu
politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasında yetki ve sorumluluk sahibi olan
kişileri kapsadığı söylenebilir. Bu bağlamda Devlet Denetleme Kurulu, Atatürk
Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi Anayasa’da
özel olarak düzenlenmiş idari kurumların başkanlarının üst kademe kamu
yöneticileri olarak değerlendirileceği izahtan varestedir. 15. Bunun yanında Türkiye Cumhuriyeti Devletini yabancı
ülkelerde temsil eden büyükelçilerin, il düzeyinde temsil eden valilerin üst
kademe yöneticiler oldukları da açıktır. Öte yandan açıkça belirtilmese de,
yürüttükleri görevin niteliği, yetki ve sorumluluk alanlarının genişliği
dikkate alındığında bakanlık teşkilatının genel müdür ve üzeri kadrolarında
görev yapanların da üst kademe kamu yöneticileri kapsamında görülmesi tabiidir. 16. Esasen kanun koyucunun da üst kademe yöneticiler kavramının kimleri kapsadığını belirlerken bu ölçütleri dikkate aldığı
anlaşılmaktadır. Anayasa’nın 146. maddesinde kamu hizmetinde en az yirmi yıl
fiilen çalışmış olan üst kademe yöneticilerin de Anayasa Mahkemesine üye
seçilebileceği belirtilmektedir. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 6. maddesi, Yükseköğretim Kurulu Başkan
veya üyelerini, rektör, dekan, bakan yardımcısı, müsteşar, müsteşar yardımcısı,
büyükelçi ve valiyi üst kademe yöneticileri olarak saymıştır. 17. Yukarıda belirtilen kadro ve pozisyonlarda görev
yapan kişilere (3) numaralı CBK’nın (I) sayılı cetvelinde önemli ölçüde yer
verilmiş ve burada yer alanların Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu
fıkrasıyla uyumlu olarak doğrudan Cumhurbaşkanınca atanmaları öngörülmüştür.
Ayrıca anılan CBK’nın 4. maddesinin (1) numaralı fıkrasında (I) sayılı cetvelde
yer alan kişilerin görev sürelerinin kendilerini atayan Cumhurbaşkanının görev
süresini geçemeyeceği, Cumhurbaşkanının görev süresi sona erdiğinde bunların da
görevinin sona ereceği düzenlenmiştir. Esasen bu düzenleme, Cumhurbaşkanlığı
sisteminin kabulüyle benimsenen “ üst kademe yöneticilerin kendilerini atayan
Cumhurbaşkanı ile gelmeleri ve onunla birlikte gitmeleri esastır ”
şeklindeki anlayışın yansımasıdır. 18. Dolayısıyla personel dairesi başkanının görevinin
sona ermesine ve hakkında (3) numaralı CBK’nın 6. maddesine göre işlem
yapılmasına dair dava konusu kuralın, Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu
fıkrası kapsamında üst kademe kamu yöneticilerinin atanmasına ilişkin bir
konuyu düzenlediği söylenemez. Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi özel olarak
belirtilmeyen bu konunun, kamu görevlilerinin “ atanmaları ”nın kanunla
düzenleneceğini öngören Anayasa’nın 128. maddesi gereğince kanunla düzenlenmesi
bir zorunluluktur. Bu sebeple kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci
fıkrasının üçüncü cümlesine aykırılık teşkil etmektedir. 19. Açıklanan gerekçelerle kuralların konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun
red yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair 53 Numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 6. maddesi ile geçici 1. maddesinin 1. ve 4. fıkralarının iptal
istemine ilişkin olarak kuralların içerik yönünden Anayasaya aykırı bulunmadığı
görüşüne iştirak ettiğimi ifade etmek istiyorum. Buna karşın anılan kuralın; konu
bakımından yetki yönünden Anayasaya aykırı bulunmadığı şeklindeki sayın
çoğunluğun görüşüne aşağıdaki hukuki nedenlerle katılmamaktayım. 2. Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)
kurallarının denetiminde öncelikle konu bakımından yetki yönünden
incelemektedir. Başka deyişle yasama organının asli ve genel düzenleme (kanun
çıkarma) yetkisine karşın Anayasada 104. maddenin 17. fıkrasının ilk cümlesi
uyarınca istisna olarak “yürütme yetkisine ilişkin konular” ile sınırlı şekilde
CBK çıkarma yetkisi tanınmıştır. Bu istisnai yetki ayrıca Anayasanın 106/son
maddesinde olduğu gibi diğer bazı konuları da kapsamaktadır. Öte yandan
Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasında CBK kurallarının ihdası yönünden
genel ve temel hükümler öngörülmüştür. Anılan fıkrada belirtilen bu hükümler
tüm CBK’lar yönünden uyulması gereken ilkeleri ifade etmektedir. Bununla
birlikte Anayasada CBK çıkarılması öngörülen özel CBK alanları da söz konusu
olduğundan, 104/17. maddedeki temel hükümlerin uygulama alanının, somut olaya
göre ilgili hükümlerin birlikte değerlendirilerek belirlenmesi gerekmektedir. 3. İncelenen kurallarda ilk olarak kadro iptali ve kadro
ihdası yapılmakta, akabinde ilgili Bakanlığın Personel Dairesi Başkanlığında
bulunan personelin görevinin sona erdirilerek üst kademe yöneticilerinin atama
usulüne ilişkin Kararnamenin 6. maddesi usullerine göre işlem tesis edileceği
ve son olarak da kapatılan daire başkanlığında tahsisli kadroların mevcutlu
olarak Bakanlık merkez teşkilatı bünyesinde yer alan diğer birimlere
dağıtılmasında Bakan yetkili kılınmaktadır. Anayasanın 104/9. maddesinde
Cumhurbaşkanının üst kademe yöneticilerini atama, görevlerine son verme ve
bunların atanmasına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile
düzenleme yetkisi bulunmaktadır. Bununla birlikte incelenen kuralda belirtilen
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Personel Daire Başkanlığı nezdinde
bulunan kadroların görevine son verme ve yeniden işlem tesis etme işlemleri
bakımından, anılan pozisyonlarda olanların üst kademe yöneticileri niteliğini
taşıdığı ve CBK alanı içerisinde kalacağı söylenemez. 4. Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının ikinci
cümlesi uyarınca CBK ile temel haklar alanında düzenleme yapılamaz. Anılan
fıkranın üçüncü cümlesinde ise münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken
konuların CBK ile düzenlenemeyeceği belirtilmektedir. AYM konuyla ilgili
kararlarında, Anayasada kanunla düzenlenmesi öngörülen hususların münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken konular olduğuna karar vermiştir. Her iki kural da
CBK’lar hakkındaki konu bakımından yasak alanları ifade etmektedir. İlk olarak,
incelenen kuralların kadro iptali ve ihdası nedeniyle temel haklarla bağlantısı
bulunmaktadır. Mahkememizin bir kararında ifade edildiği üzere “k adro derecesi ile personelin özellikle aylık ve
ödenekleri ve diğer özlük hakları bakımından sıkı bir bağ bulunmaktadır.” (AYM. E.2002/35, K.2007/95, 12.12.2007). Dolayısıyla
kadro ihdası aynı zamanda kamu görevlilerinin özlük hakları kapsamında kalan
maaş ve ödeneklerini de ilgilendirdiğinden, özlük hakları konusu Anayasa’nın
35. maddesindeki mülkiyet hakkı ile ilgilidir. Bu nedenle konu temel haklarla
ilgili düzenleme yapma yasağı (AY 104/17) içerisine girmektedir. 5. İkinci olarak, kanunla düzenlenen konuda düzenleme
yapma yasağı açısından bir sorun söz konusudur. İncelenen kurallarda kadro
iptali ve ihdası ve atama anlamında yeni görevlerin tevdii söz konusudur.
Anayasa Mahkemesi çeşitli kararlarında kadro ihdası konusunun Anayasanın 128.
maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiğini belirttiği (AYM E.2018/73,
K.2019/65, 24.7.2019; AYM 2005/139 E. – 2007/33 K. 22.3.2007) gibi, ayrıca bu
hususu bütçe hakkıyla ilişkilendirerek yasama alanına ilişkin bir konu olarak değerlendirmiştir (bkz. AYM 2016/47 E. – 2018/10 K. 14.2.2018, par.
35-36; AYM 2013/24 E. – 2013/133, 14.11.2013; AYM 1987/21 E. – 1988/25 K.
28.6.1988). Görüldüğü üzere AYM kararlarında kadro ihdası bütçe hakkı kapsamında (AY 87, 162) görülmüştür. Bu nedenle incelenen kurallar ile konu
bakımından CBK ile düzenlenemeyecek bir alanda düzenleme yapılması nedeniyle
Anayasaya aykırılık söz konusudur. 6. Öte yandan Anayasanın özel CBK çıkarılacağını
düzenlediği Devlet Denetleme Kuruluna ilişkin 108/4. maddesinde özlük işlerinin
de CBK ile düzenleneceği belirtilmiş, fakat Anayasada CBK ile düzenleme
yapılacağı belirtilen diğer CBK alanları yönünden özlük düzenleme yetkisi
ayrıca verilmemiştir. Bu durumda konu, genel veya özel yönlerden yürütme
yetkisi kapsamında değerlendirilemeyeceği gibi kadro ihdasının kanunla
düzenlenmesinin zorunlu bulunması nedeniyle kural, Anayasanın 104/17-3.c.
maddesine aykırılık oluşturmaktadır. Açıklanan nedenlerle kuralların iptal
edilmesi gerektiği düşüncesinde olduğumdan karşıoy kullandım. Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) 6.
maddesinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez teşkilatında
Personel Dairesi Başkanlığına ait Personel Daire Başkanı kadrosunun iptal
edilerek Personel Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı
kadrolarının ihdas edilmesi düzenlenmektedir. 2. Anayasa’da Cumhurbaşkanı’na CBK çıkarma yetkisi
verilmekle birlikte bu yetki sınırsız değildir. Kanunlardan farklı olarak
Anayasa’da CBK ile düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Bu sınırlamalar
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ilk dört cümlesinde
düzenlenmiştir. 3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
birinci cümlesinde, yürütme yetkisine ilişkin olmak şartıyla kararname
çıkarma konusunda Cumhurbaşkanına genel bir yetki tanınmıştır. Fıkranın
devamında da bu yetkinin tabi olduğu sınırlamalara yer verilmiştir. Buna göre,
fıkranın ikinci cümlesinde, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci
bölümlerinde yer alan temel haklar, kişinin hakları ve ödevleriyle dördüncü
bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin kararnameyle düzenlenemeyeceği
belirtilmiştir. Fıkranın üçüncü cümlesinde Anayasa’da münhasıran kanunla
düzenlenmesi öngörülen konularda ve dördüncü cümlesinde de kanunda
açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamayacağı hüküm altına
alınmıştır. Dolayısıyla belirtilen alanlarda CBK ile düzenleme yapılması
anayasal olarak mümkün değildir. 4. Sistematik olarak Anayasa’yı değerlendirdiğimizde,
yasamanın asliliği, genelliği, yasama yetkisinin devredilemezliği ve idarenin
kanuniliğinin anayasal kimliğimizin önemli bir parçasını oluşturduğunu
görmekteyiz. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesi ve bu doğrultuda bazı
anayasa değişikliklerinin yapılması, yasama organının alanını Anayasa’da
öngörülenden daha fazla daraltacak geniş yetkilerin yürütme organına tanındığı
anlamına gelmez. Anayasa’nın 7. maddesini, 8. maddesini, 87. maddesini, 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının tamamını, 123. maddesinin birinci fıkrası ile
128. maddenin ikinci fıkrasını bir bütün olarak dikkate aldığımızda Anayasa
koyucunun kanunu, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin üstünde gördüğünü kabul etmek
gerekir. 5. Dava konusu kural yürütme yetkisine ilişkin bir konuyu
düzenlediğinden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci
cümlesine aykırılık taşımamaktadır 6. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkranın ikinci cümlesine
göre Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü
bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler kapsamında CBK çıkarılamaz. 7. İptali talep edilen kuralla öngörülen kadroların
ihdası bir kadroya tanınan özlük haklarını da kapsamaktadır. Mahkememiz, Anayasa’nın 35. maddesinde korunan
mülkiyet hakkının, “ ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen
her türlü mal varlığı haklarını ” içerdiğini tespit etmiştir (E.2015/39,
K.2015/62, 1/7/2015, §§ 20, 21). Anayasa Mahkemesi bir kararında da “ Kadro
unvanı, personelin yerine getireceği görevlerini, yetkilerini, haklarını ve
yükümlülüklerini, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını ifade
etmektedir. Kadro derecesi ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve
diğer özlük hakları bakımından sıkı bir bağ bulunmaktadır ” şeklinde bir
değerlendirme yapmıştır (E.2002/35, K.2007/95, 12/12/2007. Benzer bir karar
için bkz. E.2005/139, K.2007/33, 22/3/2007). 8. Kadro ihdas edilirken kadronun derecesi ve ünvanı da
belirlendiğinden kamu görevlilerinin alacağı aylık ve ödeneklerle diğer özlük
haklarıyla kadro ihdası arasında doğrudan ve çok yakın bir bağlantı vardır. Bu
nedenle, iptali istenen kural Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan
mülkiyet hakkıyla ilgili bir düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırılık taşımaktadır. 9. Dava konusu kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırılık taşıdığı gibi üçüncü cümlesiyle de bağdaşmamaktadır. Buna göre Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen
konularda CBK çıkarılamaz. Ancak Anayasa’da hangi konuların münhasıran kanunla
düzenleneceğine ilişkin özel bir hüküm de bulunmamaktadır. Bununla birlikte
Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadında anayasa koyucunun kanunla
düzenlenmesini öngördüğü konuların bu kapsamda görülmesi gerektiği kabul
edilmektedir (E.2013/47, K.2013/72, 6/6/2013. Benzer yöndeki kararlar için bkz.
E.2016/180, K.2018/4, 18/1/2018, § 17; E.2017/51, K.2017/163, 29/11/2017, §
13). Kısaca vurgulamak gerekirse , Anayasa’da kanunla düzenleneceği belirtilen alanlarda
Cumhurbaşkanı’nın CBK çıkarma yetkisi bulunmamaktadır. 10. Anayasa’nın 123. maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla
düzenlenir. / İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden
yönetim esaslarına dayanır” denilmiştir. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci
fıkrasının birinci cümlesinde de “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin
nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık
ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir” hükmü yer almaktadır.
Kadro ihdası ve kaldırılması kamu görevlilerinin statüsü ve özlük hakları ile
yakından bağlantılı olduğundan bu konunun 128. madde gereğince kanunla
düzenlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla dava konusu kural 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı
düşmektedir. 11. Yukarıda belirttiğim gerekçeler dava
konusu CBK’nın Geçici 1. maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları yönünden de
geçerlidir. 12. Açıklanan nedenlerle iptali istenen
kuralların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olduğunu
düşündüğümden çoğunluk kararına katılmadım. Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 25/11/2019 tarihli ve (53) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi ile geçici 1. maddesinin (1) ve (4)
numaralı fıkralarının “Anayasa’nın 104. Maddesi Yönünden İncelenmesi” başlığı
altında yapılan incelemede Anayasa Mahkemesi
çoğunluğu tarafından dava konusu hükümlerin
104. maddenin onyedinci fıkrasına aykırı olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Dava
konusu hükümlerin Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olduğu
için “konu bakımından yetki yönünden” iptali gerektiği kanaatinde olduğumuzdan
çoğunluk görüşüne katılmamaktayız. 2. Dava konusu kuralların içerik yönünden Anayasa’ya
aykırılık taşımadığı için iptal isteminin reddine ilişkin gerekçeye ise
katılmaktayız. 3. İptali talep edilen (53)
numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez
teşkilatında Personel Dairesi Başkanlığına ait Personel Daire Başkanı
kadrosunun iptal edilerek, Personel Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı ve
Daire Başkanı kadrolarının ihdas edilmesi hüküm altına alınmış, Geçici 1.
maddenin (1) numaralı fıkrası ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte, Aile,
Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında Personel Dairesi Başkanı kadrosunda
bulunan personelin görevi başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ereceği ve
hakkında 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6. maddesi hükümleri
uyarınca işlem tesis edileceği ve (4) numaralı fıkra ile de bu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ile iptal edilen kadro hariç olmak üzere, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
ile kapatılan Personel Dairesi Başkanlığına tahsisli kadroların mevcutlu olarak
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde yer
alan diğer birimlere dağıtılmasında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanının
yetkili olduğu hüküm altına alınmaktadır. 4. Öncelikle ifade edilmelidir ki buradaki asıl kural
iptale konu olan 6. madde hükmüdür. Bu hüküm Aile,
Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez teşkilatında Personel Dairesi
Başkanlığına ait Personel Daire Başkanı kadrosunu iptal ederek, Personel Genel
Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı kadrolarının ihdas edilmesini
düzenlemektedir. Bu hükme göre gerçekleştirilen kadro iptali ve ihdası
sonrasında ise Geçici 1. maddenin iptali talep edilen (1) ve (4) numaralı
fıkraları ise bu kadro iptali ve ihdas edilen yeni kadrolar ile ilgili detay
hususları düzenlemektedir. Dolayısıyla Geçici maddedeki hükümler esasında
doğrudan (53) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi ndeki
hükümle birlikte uygulanabilme imkanı olan kurallar niteliğindedir. 5. Dolayısıyla buradaki Anayasa’ya uygunluk denetiminde
asıl üzerinde odaklanılacak olan kural 6. madde hükmüdür. Yukarıda da ifade
edildiği üzere bu kuralla Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkez teşkilatında Personel Dairesi Başkanlığına
ait Personel Daire Başkanı kadrosunun iptal edilerek, Personel Genel Müdürü,
Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı kadrolarının ihdas edilmesi hüküm
altına alınmıştır. Görüldüğü üzere dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
hükmü ile kadro iptali ve ihdası hususları düzenlenmektedir. 6. İptali istenen 6. madde hükmünün “konu bakımından
yetki” boyutu ile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunca kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Oysa dava konusu kural Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı
olduğu için iptali gerekmektedir. 7. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdası konusunu
düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin verdiği kararda bu konunun
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı görüşünde
olduğumuzdan Mahkememiz çoğunluğunun iptal isteminin reddi yönündeki kanaatine
katılmamıştık (Bkz.: E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 kararındaki
Yusuf Şevki Hakyemez’in karşıoy gerekçesi, §§
6-2-,27-31, 33) .. Aynı hukuki gerekçelerin
kadro iptali hususunda da geçerli olduğu kanaatindeyiz. 8. E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardaki karşıoydaki
gerekçelerle ( 53) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi ile geçici 1. maddesinin (1) ve (4)
numaralı fıkralarının Anayasa’nın 104.
maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olması nedeniyle iptali gerektiği
kanaatinde olduğumuz için çoğunluk görüşüne katılamamaktayız. Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞIOY GEREKÇESİ (53) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 6.
maddesi ile geçici 1. maddesinin (1) ve (4) numaralı fıkralarının Anayasaya
aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası veya iptalinin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup
idarenin kuruluş ve görevlerinin bir parçasını oluşturduğu, dolayısıyla
kuralların yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasanın İkinci Kısmının Birinci
ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle
Dördüncü Bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler ile ilgili düzenleme
içermediği, Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasında CBK ile düzenlenmesi
öngörülen Bakanlığın teşkilat yapısına ilişkin olduğu anlaşılan kuralların 106.
maddenin son fıkrası ile bağlantılı olarak 104. maddenin onyedinci fıkrasının
üçüncü cümlesine aykırı bir yönü bulunmadığı gibi daha önce kanunlarda da
açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın 104. maddesine
aykırı olmadığı belirtilmiştir. CBK’nın incelenen 6. maddesinde, (1) sayılı listede yer
alan Personel Daire Başkanı kadrosunun iptal edilerek (2) numaralı Genel Kadro
Usulü Hakkında CBK’nın ilgili bölümünden çıkarıldığı ve (2) sayılı listedeki
kadroların ihdas edilerek aynı CBK’nın ilgili bölümüne eklendiği hükme
bağlanmış; CBK’nın geçici 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, kadrosu iptal
edilen personelin görevinin kendiliğinden sona ermesi ve hakkında (3) numaralı
CBK’nın ilgili hükümlerine göre işlem tesis edilmesi öngörülmüş; (4) numaralı
fıkrasında da, bu CBK ile iptal edilen kadro hariç olmak üzere ilgili birime
tahsisli kadroların Bakanlık merkez teşkilatı bünyesindeki birimlere
dağıtılmasında Bakan yetkili kılınmıştır. Öncelikle, sözü edilen kuralların, (2) numaralı CBK’nın
5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılan
iptal davasında verilen red kararına ilişkin karşıoy gerekçemde belirtilen
sebeplerle Anayasaya aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle
çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum (ayrıntılı açıklama için bkz.
11/6/2020 tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı karara ilişkin karşıoy
gerekçem). Nitekim Anayasa Mahkemesi de, yukarıda belirtilen
kararına kadar, kadro ihdasını ve iptalini -bunlarda yapılacak sınıf, unvan,
derece ve sayı değişikliklerinden farklı olarak- yasama yetkisi kapsamında
görmüş ve bu konuyu, bütçe hakkı ile ilgili olması sebebiyle TBMM tarafından
incelenip karara bağlanması gereken hususlar arasında değerlendirirken
Anayasanın 128. maddesi uyarınca da kanunla düzenlenmesi gereken bir konu
olduğunu hükme bağlamış (örn. olarak bkz. 28/6/1988 tarihli ve E.1987/21,
K.1988/25 sayılı karar); bütçe içindeki harcama kalemlerinin önemli ve
vazgeçilmez bölümlerini oluşturan personel ödemelerinin onların kadrolarına
bağlı olduğunu ve kadro ihdasının kanunla düzenlenmesi gerektiğini belirterek
kadro ihdasının bütçe hakkı ile ilgisini vurgulamıştır (14/11/2013 tarihli ve
E.2013/24, K.2013/133 sayılı karar). Başka kararlarımızda da; Anayasanın 123. maddesine göre
idarenin kanuniliği ilkesinin, idarenin hizmet birimleri ile birlikte
kadrolarının da kanunla belirlenmesini içerdiği, bir kamu hizmetinin
teşkilatlanmasının önşartı olan kadroların, personelin görevleri ve yetkileri,
hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük hakları
bakımından belirleyici olduğu ifade edilerek kadroların Anayasanın 123. ve 128.
maddeleri uyarınca ancak kanunla ihdas edilebileceği (12/12/2007 tarihli ve
E.2002/35, K.2007/95 sayılı karar); Anayasanın 123. ve 128. maddelerine
dayanılarak, idarenin bütünlüğü içinde yer alan kurumlarda genel idare esaslarına
göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli
görevleri ifa eden personelin kadrolarının ihdasına ilişkin kuralların da
kanunla düzenlenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır (24/7/2019 tarihli ve
E.2018/73, K.2019/65 sayılı karar). Çoğunluğun red kararının gerekçesinde, kuralların
Anayasanın 123. maddesi bağlamında 104. maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü
cümlesi yönünden incelenmesi sebebiyle, ayrıca 128. madde bağlamında
incelenmesine gerek görülmediği belirtilmekte ise de, Anayasanın 128.
maddesinde, devletin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu
hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görüleceği ve memurlar ile diğer kamu görevlilerinin
nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık
ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme
bağlandığından, memurların ve diğer kamu görevlilerinin hukukî durumlarını
belirleyen kadroları ile sıkı bir bağ içinde bulunan bu hususlar gibi
kadroların ihdası ve iptalinin de kanunla düzenlenmesi gerekir. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri ile hakları ve yükümlülüklerinin yanında
sayıları ile aylık ve ödeneklerinin Anayasanın 128. maddesi çerçevesinde kanunî
düzenlemeyi gerektirmesinin temelinde, esasen parlamentoların varlık sebebi
yatmaktadır. Bu husus sadece anılan görevlere atanacak kişiler açısından değil,
bütçe hakkı ile ilgisi itibariyle, genel olarak bütün vatandaşlar açısından da
önemli bir güvence oluşturmaktadır. Nitekim bu ilke uyarınca Anayasanın 128. maddesinde genel
olarak memurların ve diğer kamu görevlilerinin; 130. ve 140. maddelerinde de
özel olarak öğretim elemanları ile hâkimlerin ve savcıların aylık ve ödenekleri
ile diğer malî haklarının kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. Böylece
Anayasanın anılan hükümleri ile söz konusu görevleri yerine getirenlerin
kadrolarının da kanunla belirlenerek, diğer bütün kamu harcamaları gibi bu kamu
harcamalarının da yasama organının iznine ve denetimine bağlanması
hedeflenmiştir. Bu itibarla, kadro usulüne ilişkin diğer düzenlemelerin
(ihdas edilmiş bulunan kadroların sınıf, unvan, derece ve -toplam kadro
sayısında değişikliğe yol açmayacak şekilde- sayılarında yapılacak değişikliklerin)
yürütme yetkisine ilişkin olduğunda kuşku bulunmamakla birlikte, kadro
ihdasının bütçe hakkı kapsamında olmasından dolayı yürütme yetkisine ilişkin
konulardan olmadığı ve bu sebeple 104. maddenin onyedinci fıkrasının birinci
cümlesine; yukarıda belirtilen sebeplerle de kanunla düzenlenmesi gereken
konular arasında yer aldığından üçüncü cümlesine göre CBK ile düzenlenemeyeceği
açıktır. Diğer taraftan CBK’nın geçici 1. maddesinin (1) ve (4)
numaralı fıkralarında yapılan düzenlemelerle kadro ihdas ve iptal edilmemekle
birlikte, her iki hüküm de Anayasanın 128. maddesi uyarınca kanunla
düzenlenmesi gereken hususları düzenlediğinden, Anayasanın 104. maddesinin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. Bu sebeplerle, incelenen kuralların konu bakımından yetki
yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci ve üçüncü
cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun
red kararına karşıyım. Üye M.Emin KUZ