ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/164 Karar Sayısı : 2023/185 Karar Tarihi : 8/11/2023 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi İTİRAZIN KONUSU: 21/3/2007
tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na 14/4/2020 tarihli ve
7242 sayılı Kanun’un 63. maddesiyle eklenen geçici 12. maddenin (1) numaralı
fıkrasının Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 10., 36. ve 38. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
talebidir. OLAY: Sanık
hakkında 5607 sayılı Kanun'a aykırılık suçundan açılan ceza davasında itiraz
konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı geçici 12.
maddesi şöyledir: “ GEÇİCİ MADDE 12-
(Ek:14/4/2020-7242/63 md.) (1) Haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz
aşamasında olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün
içinde suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Devlet
Hazinesine ödedikleri takdirde Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b)
bendinde bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemeden faydalanabilir. (2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanunun
kapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan,
3 üncü ve 5 inci maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemeler
nedeniyle lehe değerlendirme yapılması gereken dosyalar hakkında bozma kararı
verilir. Yargıtay Cumhuriyet başsavcılığında bulunan dosyalar ise
gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir. ” B. İlgili Görülen Kanun Hükmü Kanun’un 5. maddesi şöyledir: “ Etkin pişmanlık MADDE 5 – (1) 3 üncü maddede tanımlanan suçlardan (…) birine
iştirak etmiş olan kişi; resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, fiili,
diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri merciine haber verirse,
verilen bilginin, faillerin yakalanmasını veya kaçak eşyanın ele geçirilmesini
sağlaması halinde cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle
ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişiye verilecek ceza üçte iki oranında
indirilir. (2) (Değişik:14/4/2020-7242/62 md.) Yedinci fıkrası hariç,
3 üncü maddede tanımlanan suçlardan birini işlemiş olan kişi, etkin pişmanlık
göstererek suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı
Devlet Hazinesine; a) Soruşturma evresi sona erinceye kadar ödediği
takdirde, hakkında bu Kanunda tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı
verilecek ceza yarı oranında, b) Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediği
takdirde, hakkında bu Kanunda tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı
verilecek ceza üçte bir oranında, indirilir. Bu husus, soruşturma evresinde Cumhuriyet
savcısı tarafından şüpheliye ihtar edilir. Soruşturma evresinde ihtar
yapılmaması hâlinde kovuşturma evresinde hâkim tarafından sanığa ihtar yapılır. (3) (Ek:14/4/2020-7242/62 md.) İkinci fıkra hükmü,
mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi
hâlinde uygulanmaz. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih TORUN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle
uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin
iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görev kapsamına giren bir davanın bulunması,
iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak
kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5607 sayılı Kanun’un
geçici 12. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptalini talep etmiştir. 4. 5607 sayılı Kanun’un etkin
pişmanlık hükümlerini düzenleyen 5.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında anılan
Kanun’un (7) numaralı fıkrası hariç olmak üzere 3. maddesinde tanımlanan
suçlardan birini işlemiş olan kişinin etkin pişmanlık göstererek suç konusu
eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı devlet Hazinesine
soruşturma evresi sona erinceye kadar ödediği takdirde, hakkında bu Kanun’da
tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı verilecek cezanın yarı oranında,
kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediği takdirde ise hakkında bu
Kanun’da tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı verilecek cezanın üçte bir
oranında indirileceği hükme bağlanmıştır. 5. Kanun’un 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da (2)
numaralı fıkra hükmünün mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti
çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmayacağı belirtilmiştir. 6. İtiraz konusu kuralın da yer aldığı geçici 12. maddede
ise 5. maddede yapılan değişikliklere ilişkin
geçiş hükümlerine yer verilmiştir. Geçici
12. maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında; haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz
aşamasında olanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün
içinde suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı devlet
Hazinesine ödedikleri takdirde 5. maddenin (2) numaralı fıkrasının (b) bendinde
bu maddeyi ihdas eden Kanun’la yapılan düzenlemeden faydalanabileceği
öngörülmüştür. Bu itibarla kural uyarınca
etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek olanlar bu maddeyi ihdas eden 7242 sayılı Kanun’un yayımlandığı
tarih itibarıyla haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasında
olanlardır. 7.
Bakılmakta olan davanın konusu ise 7242 sayılı Kanun’un yayımlandığı 15/4/2020
tarihi itibarıyla kovuşturma evresinde bulunan suç isnadına ilişkindir.
Dolayısıyla infaz aşamasında bulunmaması nedeniyle bakılmakta olan davada
itiraz konusu kuralın uygulanma imkânı bulunmayıp şartlarının gerçekleşmesi
hâlinde 5607 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının kovuşturma
evresine ilişkin (b) bendi uygulanabilecek niteliktedir. 8. Açıklanan
nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III. HÜKÜM 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanunu’na 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun’un 63. maddesiyle eklenen
geçici 12. maddenin (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 8/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE