ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1978/29 Karar Sayısı:1978/32 Karar Günü:20/4/1978 Resmi Gazete tarih/sayı:11.6.1978/16313 İtiraz
yoluna başvuran : Solhan Sulh Ceza Mahkemesi. İtirazın
konusu : 4/4/1929 günlü, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleıi Usulü Kanununun
22/6/1938 günlü, 3515 sayılı Yasa ile değişik 423. maddesinin ikinci fıkrasını
Anayasa'nın 6., 7. ve 132. maddelerine aykırı gören mahkeme, söz konusu
fıkranın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. I.
OLAY : Görevli
Jandarmaların "dur" buyruğuna uymamaları nedeniyle sanıklar hakkında
Türk Ceza Kanununun 526. maddesine aykırı davranıştan Solhan Sulh Ceza
Mahkemesinde açılan kamu davasında mahkeme, 27/10/1975 gününde "suçlarının
subutu halinde Türk Ceza Kanununun 526. maddesine göre değil de, 260. maddesi
gereğince tecziyeleri gerektiğinden Türk Ceza Kanununun 526. maddesine göre
açılan davada sanıkların beraatlarına" karar verilmiş, kararın
kesinleşmesinden sonra, sanıklar hakkında bu kez Türk Ceza Kanununun 260.
maddesine aykırı davranıştan aynı yer Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası,
açılmış, bu dava da Mahkemenin 20/10/1976 günlü kararı ile beraatle
sonuçlanmıştır. Yargıtay
4 üncü Ceza Dairesi, 7/2/1977 günlü ilâmı ile, davanın Sulh Ceza Mahkemesinin
görevine girdiği düşünülmeden duruşmaya devamla hüküm verilmesinin yersiz
olduğu nedeniyle bu kararı bozmuştur. Solhan
Asliye Ceza Mahkemesinin bozmaya uyarak 23/5/1977 gününde verdiği görevsizlik
kararı ile dosyayı Sulh Ceza Mahkemesine göndermesi üzerine bu mahkeme,
27/7/1977 gününde, yani adli araverme döneminde "sanıklar hakkında
verilmiş bir beraat hükmü bulunduğundan Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun
253/2. maddesi gereğince" davanın reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay
2 nci Ceza Dairesinin 29/11/1977 günlü, 7497 Esas; 8098 Karar sayılı ilâmı ile
"Adlî aravermeye rastlayan tarihte duruşma yapılarak hüküm kurulması suretiyle
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 423. maddesine muhalefet" edildiği
gerekçesiyle bozulmuştur. Bozma
üzerine yeniden duruşmaya başlayan mahkeme, 28/3/1978 günlü duruşmada bozmaya
uyulmasına karar vermiş, daha sonra 5/4/1978 günlü, 1978/3 sayılı gerekçeli bir
yazı ile Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 423. maddesinin ikinci fıkrası
hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu öne sürerek iptali için Anayasa Mahkemesine
başvurmuştur. III.
METİNLER : 1-
İtiraz konusu Yasa kuralı: 4/4/1929
günlü, 1412 sayılı Ceza Muhakameleri Usulü Kanununun, 22/6/1938 günlü, 3515
sayılı Yasa ile değişik 423. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı öne sürülen
ikinci fıkrası şöyledir : "Madde
423- ............ Hazırlık
tahkikatı ve ilk tahkikat ile mevkuflu işlere ait duruşmaların vesair acele
sayılacak hususların tatile tesadüf eden zamanda ne suretle ifa edileceği
Adliye Vekâleti tarafından tayin olunur." 2-
İlgili Anayasa kuralları : "Madde
6- Yürütme görevi, kanunlar çerçevesinde, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu
tarafından yerine getirilir." "Madde
7- Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır." "Madde
132- Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasa'ya, kanuna, hukuka ve
vicdanî kanaatlarına göre hüküm verirler. Hiçbir
organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve
hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde
bulunamaz. Görülmekte
olan bir dava hakkında Yasama Meclislerinde yargı yetkisinin kullanılması ile
ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangibir beyanda bulunulamaz.
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu
organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların
yerine getirilmesini geciktiremez." IV.
İLK İNCELEME : Anayasa
Mahkemesinin, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 20/4/1978 günü yaptığı ilk
inceleme toplantısında; konu hakkında hazırlanan rapor, Solhan Sulh Ceza
Mahkemesi'nin 5/4/1978 günlü, 1978/3 sayılı başvuru yazısı ve buna ek olarak
yollanan öteki belgeler okundu; gereği görüşülüp düşünüldü: İtiraz
yoluna başvuran mahkemenin yolladığı belgeler, 12/10/1977 günlü, Cumhuriyet
Başsavcılığı tebliğnamesi, 29/11/1977 günlü Yargıtay ilâmı ve 28/3/1978 günlü
duruşma tutanağı örnekleriyle 5/4/1978 günlü 1978/3 sayılı başvurma yazısından
ibarettir. Bir
davaya bakmakta olan mahkeme, o dava nedeniyle uygulanacak yasa kurallarını
Anayasa'ya aykırı görüyorsa, yasada yazılı öteki belgelerler birlikte, bu
yoldaki gerekçeli kararını Anayasa Mahkemesi Başkanlığına göndermesi
zorunludur. Mahkemece yollanan belgeler arasında gerekçeli bir başvuru yazısı
bulunmakta ise de, örneği gönderilen tutanakta bu yolda bir karar alındığı
saptanamadığından, bunun gerekçeli bir karar niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda gerekçeli bir kararla yapılmayan itirazın 22/4/1962 günlü, 44 sayılı
Yasanın 27. maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, reddedilmesi gerekir. Şevket
Müftügil, Ahmet Koçak, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Nihat O. Akçakayalıoğlu
ve Ahmet H. Boyacıoğlu konuya ilişkin duruşma tutanaklarının tam olarak
gönderildiği saptanamadığından, gönderilen başvurma yazısının geçerli bir karar
niteliğinde olup olmadığının anlaşılamadığını, bu nedenle belge eksikliği
yönünden dosyanın geri çevrilmesi gerektiğini savunarak bu görüşe
katılmamışlardır. V.
SONUÇ: Gerekçeli
bir başvuru kararı bulunmadığından başvurunun 22/4/1962 günlü, 44 sayılı
Yasanın 27. maddesinin birinci fıkrası hükmü uyanınca reddine, Şevket Müftügil,
Ahmet Koçak, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Ahmet H.
Boyacıoğlu'nun (konuya ilişkin duruşma tutanaklarının tam olarak gönderildiği
saptanamadığından, gönderilen başvurma yazısının geçerli bir karar niteliğinde
olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bu nedenle belge eksikliği yönünden dosyanın
22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca geri çevrilmesi
gerekir) yolundaki karşıoylariyle ve oyçokluğu ile, 20/4/1978
gününde karar verildi. Başkan Kâni
  Vrana Başkanvekili Şevket
  Müftügil Üye Abdullah
  Üner Üye Ahmet
  Koçak Üye Şekip
  Çopuroğlu Üye Fahrettin
  Uluç Üye Muhittin
  Gürün Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Ahmet
  Erdoğdu Üye Hasan
  Gürsel Üye Ahmet
  Salih Çebi Üye Adil
  Esmer Üye Nihat
  O. Akçakayalıoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu Üye Necdet
  Darıcıoğlu KARŞIOY
YAZISI İtiraz
yoluna başvuran mahkeme, başvurma yazısına yalnız 28/3/1978 günlü, üçüncü
celseye ait tutanak örneğini bağlamıştır. Bu celsede yapılan işlem ise Yargıtay
bozma ilâmına uyulmasına karar verilmiş olmasından ibarettir. Başvurma
yazısının günü ise 5/4/1978' dir Duruşma tutanaklarının tamamının onanlı örneği
gönderilmemiş olduğu için mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar
vermiş olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Duruşmada başvurma kararı alınıp
gerekçesinin sonradan yazılması da mümkün olduğuna göre, baş vurmanın
noksanlığı üzerinde durulmayarak, gerekçeli kararın olmadığından bahsile
başvuruyu reddeden karara katılmıyoruz. Başkanvekili Şevket
  Müftügil Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu