ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/493 Karar Sayısı : 2002/11 Karar Günü : 8.1.2002 R.G. Tarih-Sayı :12.04.2002-24724 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bigadiç Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23
Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye,
Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun"un 1. maddesinin 5.
bendinin (a) alt bendinde yer alan kuralın "...Türk Ceza Kanununun ....303..." bölümünün, Anayasa'nın
2., 10. ve 13. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanık hakkında, Türk Ceza Kanunu'nun 303. maddesi gereğince
cezalandırılması için açılan kamu davasında, 4616 sayılı "23 Nisan 1999
Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların
Ertelenmesine Dair Kanun" un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinde
yer alan kuralın "...Türk Ceza Kanununun .....303........" bölümünü
Anayasa'ya aykırı gören Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan
Dolayı Şartla Salıverilmeye Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun" un
1. maddesinin 5. bendinin itiraz konusu kuralı da içeren (a) alt bendi
şöyledir: "Ancak: a) Türk Ceza Kanununun 125 ilâ 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188,
191, 192, 202, 205, 208, 209, 211 ilâ 214, 216 ilâ 219, 240, 243, 264, 298, 301
ilâ 303, 305 inci maddelerinde, 312 nci maddenin ikinci fıkrasında,313
üncü maddesinde, 314 üncü maddenin birinci fıkrasında, 339 ilâ 349, 366, 367,
383, 394, 403 ilâ 408, 414 ilâ 418 ve 503 ilâ 506 ncı maddelerinde, yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaz." B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır: 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru,
millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." 3- "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere
bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın
sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine
ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." IV - İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Rüştü
SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın
katılmaları ile 8.1.2002 günü yapılan toplantıda, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile karar verilmiştir. V-ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu
yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı 4616 sayılı Yasa'nın iptali istenilen kuralı da içeren 1.
maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinde, bu bentde belirtilen yasa maddelerinin
uygulanacağı suçları işleyenlerin Yasa'nın 1. maddesinde öngörülen hükümlü ve
tutukluların lehine olan düzenlemeden istifade edemeyecekleri hüküm altına
alınmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun "Adliye Aleyhinde Cürümler"
başlıklı dördüncü babın "Tevkifhane ve Hapishaneden Firar ve Firara
Vesatat" isimli yedinci faslında yer alan 303. maddesi, hükümlü veya
tutukluların kaçması eyleminin memurun kasta dayalı olmayan kayıtsızlık veya
tedbirsizliğinden neşet etmesi halinde ilgili memur hakkında uygulanacak
cezai yaptırımı düzenlemektedir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 303. madde dışında istisna tutulan
maddelerin cürüm cinsinden suçlarla ilgili olduğunu, taksirle işlenen Türk Ceza
Kanunu'nun 383., 455 ve 459. maddelerinde düzenlenen suçlar, 4616 sayılı Yasa
kapsamına alındığı halde, taksirli nev'iden olan ve 303. maddede yaptırıma
bağlanan suçun istisna tutulduğunu, bunun ise Anayasa'nın 2., 10. ve 13.
maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde tanımı yapılan Hukuk Devleti, insan
haklarına saygılı ve bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe
uygun bir hukuk düzeni kuran ve bu düzeni sürdürmekle kendini yükümlü sayan,
bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve Anayasaya uyan, işlem ve eylemleri
yargı denetimine bağlı olan devlettir. Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine,
Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre, "yasa önünde
eşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynı olanlar için sözkonusudur. Bu ilke
ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı,
aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı
tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara
ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır.
Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı
anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar
için değişik kuralları ve uygulanmaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar
aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da
öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Yasakoyucunun, itiraz konusu kuralı, kamu yararı ve kamu
güvenliğini gözeterek diğer suçlardan ayrık tutup 4616 sayılı Yasa kapsamı
dışında bıraktığı anlaşılmaktadır. İtiraz konusu kural ile cezai yaptırıma bağlanan suç, kasta dayalı
suçlar ile dikkatsizlik ve tedbirsizlikle yangına, ölüme, yaralamaya neden olma
suçlarından farklı hukuksal durumu içermekte ve niteliği ile kamu güvenliği
yönünden ayrıcalık göstermektedir. Belirtilen suçların eşitlik ilkesi yönünden
karşılaştırılmasına olanak yoktur. Kaldıki yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa'nın ve Ceza Hukukunun temel
ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapabilir. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk
Devleti ve 10. maddesindeki eşitlik ilkelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir. Konunun Anayasa'nın 13. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar
İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine
Dair Kanun"un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinin, Türk Ceza
Kanunu'nun 303. maddesi yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 8.1.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA