ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/84 Karar Sayısı : 2010/98 Karar Günü : 7.12.2010 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kadıköy 1. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı
İş Kanunu'nun 21. maddesinin Anayasa'nın 10., 49. ve 141. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY İş akdinin feshinin geçersizliğine, işçinin işe iadesine, bir
yıllık ücretten az olmamak üzere tazminata ve dört aya kadar doğmuş bulunan
ücret ve sosyal hakların tespitine ilişkin davada itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 4857 sayılı İş Kanunu'nun itiraz konusu 21. maddesi şöyledir: 'İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin
geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin
geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak
zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise,
işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat
ödemekle yükümlü olur. Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verdiğinde,
işçinin işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarını da belirler. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en
çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir. İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait
ücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden
mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya
bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarı
ayrıca ödenir. İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden
itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak
zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan
fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile
sorumlu olur. Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri sözleşmeler
ile hiçbir suretle değiştirilemez; aksi yönde sözleşme hükümleri geçersizdir.' III- İLK İNCELEME 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. İş akdinin feshinin geçersizliğine, işçinin işe iadesine, bir
yıllık ücretten az olmamak üzere tazminata ve dört aya kadar doğmuş bulunan
ücret ve sosyal hakların tespitine ilişkin davada Mahkeme, 4857 sayılı Yasa'nın
geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçlarını düzenleyen 21. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. İtiraz konusu kural, iş güvencesi kapsamında olan
işçiler için uygulanabilecek niteliktedir. 4857 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin
birinci fıkrasında 'Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az
altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden
işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin,
işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak
zorundadır.' denilmektedir. Bu hükümle, iş güvencesinden bir işçinin
yararlanabilmesi için diğer koşullarla birlikte 'en az altı aylık kıdeme' sahip
olması gerekmektedir. 18. maddedeki iş güvencesi koşulları yoksa iş akdinin
feshinin geçerli bir sebebe dayandırılmasını öngören itiraz konusu 21. maddenin
uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Başvuru dosyasının incelenmesinden, davacının altı aylık
kıdeminin olmadığı ve 4857 sayılı Yasa'nın 18. maddesindeki iş güvencesi
koşullarını taşımadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle itiraz konusu kural, itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural değildir. İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesinin, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 7.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI