ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2013/69 Karar Sayısı : 2013/76 Karar Günü : 11.6.2013 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Çankırı 1. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1 - 4.12.2004 günlü, 5271
sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesine, 6.12.2006 günlü 5560 sayılı
Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 23. maddesiyle
eklenen (10) numaralı fıkrada yer alan 'Denetim süresi içinde kasten yeni bir
suç işlemediği ve '' ibaresinin Anayasa'nın 2., 5., 12., 15. ve 36.
maddelerine, 2 - 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasının
Anayasa'nın 36. ve 152. maddelerine, aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istemidir. I- OLAY Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile
sonuçlanan ve sanığın tabi tutulduğu denetim süresinin dolması üzerine yeniden
ele alınan dosyanın incelenmesi sırasında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. Mahkeme, aynı
zamanda itiraz konusu kurala ilişkin olarak öncesinde itiraz başvurusunda
bulunduğunu, bu nedenle 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı
fıkrası uyarınca anılan önceki başvuruyu bu dosya açısından bekletici mesele
yapması gerektiğini, bunun ise Anayasa'ya aykırılık teşkil ettiğini belirterek
6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasının da iptalini talep
etmiştir. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraz
konusu kuralı da içeren 'Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri
bırakılması' başlıklı 231. maddesi şöyledir: 'Madde 231- (1) Duruşma sonunda, 232
nci maddede belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fıkrası
okunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır. (2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları,
mercii ve süresi bildirilir. (3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa bu
da bildirilir. (4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir. (5) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Sanığa yüklenen suçtan dolayı
yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis
veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının
geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını
ifade eder. (6) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilebilmesi için; a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve
davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda
kanaate varılması, c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın,
aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi, gerekir. (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/7 md.)Sanığın kabul etmemesi
hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez. (7) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli
olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. (8)(Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine
tâbi tutulur. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin
belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak; a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya
sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine, b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda
veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi
altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam
etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü
yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. (9) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Altıncı fıkranın (c) bendinde
belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağdura
veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek
suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması
kararı verilebilir. (10) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Denetim süresi içinde kasten yeni
bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik
tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri
bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir. (11) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Denetim süresi içinde kasten yeni
bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere
aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine
yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek;
cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da
koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya
seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü
kurabilir. (12) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararına itiraz edilebilir. (13) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak
bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim
veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için
kullanılabilir. (14) (Değişik: 23/1/2008 ' 5728/562 md.)Bu maddenin hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncü
maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili
olarak uygulanmaz.' 2- 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren ' Başvuruya engel durumlar' başlıklı 41. maddesi şöyledir: 'MADDE 41- (1) Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının
Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz. (2) İtiraz yoluna başvuran mahkemede itiraz
konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış
olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 12., 15., 36. ve 152. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mustafa ÇAL tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları ve dayanılan
Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- 5271 sayılı Kanun'un 231. Maddesinin (10) Numaralı Fıkrasında
Yer Alan 'Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemediği ve ' ' İbaresinin İncelenmesi İtiraz yoluna başvuran Mahkeme,5271 sayılı Kanun'un 231.
maddesinin (10) numaralı fıkrasında yer alan' Denetim süresi içinde kasten
yeni bir suç işlenmediği ve'' ibaresininiptalini istemiştir. Anayasa'nın 'Anayasaya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleri
Sürülmesi' başlığını taşıyan 152. maddesinin son fıkrasında, 'Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya
aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.' ve 6216 sayılı Kanun'un 'Başvuruya
Engel Durumlar' başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da 'Mahkemenin
işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından
itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla
itiraz başvurusu yapılamaz.' hükümlerine yer verilmiştir. 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (10) numaralı fıkrasına
yönelik olarak daha önce yapılan itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin
12.3.2009 günlü, E.2007/14, K.2009/48 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve
bu karar 25.6.2009 günlü, 27269 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek, 5271 sayılı Kanun'un
231. maddesinin (10) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına karar
verildiğinden, bu konuda yeni bir başvurunun yapılabilmesi için kararın Resmî
Gazete'de yayımlandığı 25.6.2009 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on
yıllık süre henüz dolmamıştır. Açıklanan nedenlerle, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve
6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince itiraz
başvurusunun reddi gerekir. B- 6216 sayılı Kanun'un 41. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının
İncelenmesi Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinegöre, bir
davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varırsa o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,
bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali
istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak kanun
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde ve
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, aynı kural aleyhine önceki yapmış
olduğu itiraz başvurusu nedeniyle uygulayacağı 6216 sayılı Kanun'un 41.
maddesinin (2) numaralı fıkrasının iptalini istemektedir. 6216 sayılı Kanun'un
41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, itiraz
yoluna başvuran mahkemelerde itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava
dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurularının bu dosyalar
için de bekletici mesele sayılacağı kurala bağlanmıştır. İtiraz yoluna başvuran
Mahkemenin 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (10) numaralı fıkrasına ilişkin
önceki başvurusu olan ve Anayasa Mahkemesinin 2013/9 sayılı esasında kayıtlı
bulunan dosya, anılan fıkra yönünden 31.1.2013 gününde ilk inceleme aşamasında
reddedilmiştir. Başka bir anlatımla, 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (10)
numaralı fıkrası yönünden aynı Mahkemenin, Anayasa Mahkemesinin esasında
incelenmeyi bekleyen bir dosyası bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Anayasa
Mahkemesinin anılan ilk inceleme kararı karşısında itiraz yoluna başvuran
Mahkeme açısından 6216 sayılı Kanun'un 41. maddenin (2) numaralı fıkrası,
davada uygulanacak kural niteliğinde değildir. Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un
41. maddesinin (2) numaralı fıkrası na ilişkin
başvurunun, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ A- 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma
olanağı bulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, B- 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231.
maddesine, 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle eklenen (10)
numaralı fıkrada yer alan 'Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç
işlemediği ve'' ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan
itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı
Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, 11.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ