ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/105 Karar Sayısı : 2025/95 Karar Tarihi : 22/4/2025 R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bozüyük 3. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 31/3/2011
tarihli ve 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un
18. maddesinin Anayasa’nın 2., 36. ve 40.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Seyirden yasaklama tedbirine uymama suçundan açılan ceza
davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu 18. maddesi şöyledir: “ Seyirden
yasaklanma MADDE 18 – (1) Kişinin, bu Kanunda tanımlanan veya yollamada
bulunulan ilgili kanunlardaki suçlardan dolayı mahkemece kurulan hükümde,
hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanmasına
karar verilir. Seyirden yasaklanma ibaresinden kişinin müsabakaları ve antrenmanları
izlemek amacıyla müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına girişinin yasaklanması
anlaşılır. Hükmün kesinleşmesiyle infazına başlanan seyirden yasaklanma
yaptırımının süresi cezanın infazı tamamlandıktan itibaren bir yıl geçmesiyle
sona erer. Bu güvenlik tedbirine ceza verilmesine yer olmadığı kararı ile
birlikte hükmedilmesi halinde, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl
geçmesiyle bu güvenlik tedbirinin uygulanmasına son verilir. Güvenlik tedbiri
olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklama kararı 25/5/2005 tarihli ve 5352
sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre kaydedilir. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu fıkradaki bir
yıllık süreler, ikinci kez seyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğinde
üç yıl; üçüncü kez seyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğinde ise beş
yıl olarak uygulanır. (2) Bu madde hükümleri, taraftar gruplarınca spor
alanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren
tezahürat ve mala zarar verme suçları bakımından da uygulanır. (3) Bu madde kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma
başlatılması halinde şüpheli hakkında spor müsabakalarını seyirden yasaklama
tedbiri derhal uygulamaya konulur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı,
kovuşturma evresinde mahkeme tarafından bu tedbirin kaldırılmasına karar
verilmediği takdirde bu yasağın uygulanmasına koruma tedbiri olarak devam
edilir. (4) Koruma tedbiri olarak uygulanan ve güvenlik tedbiri
olarak hükmedilen spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbirine ilişkin
bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde tutulan bu amaca özgü elektronik
bilgi bankasına derhal kaydedilir. Bu bilgi bankasına spor kulüplerinin ve
federasyonların erişimi sağlanır. Yasaklanan kişilere ilişkin bilgiler, ilgili
spor kulüplerine ve yurt dışında yapılacak müsabaka öncesinde müsabakanın
yapılacağı ülkenin yetkili mercilerine bildirilir. (5) Koruma tedbiri olarak uygulanan spor müsabakalarını
seyirden yasaklanma tedbiri; a) Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından
kaldırılmasına karar verilmesi, b) Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi, c) Sanık hakkında beraat veya düşme kararı verilmesi, halinde derhal kaldırılır. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu kararlar
Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerce işlemi yapan kolluk birimine derhâl
bildirilir ve kollukça elektronik bilgi bankasına işlenir. (6) Kamu davasının açılmasının ertelenmesine, hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına, hapis cezası yerine seçenek yaptırım olarak
tedbire veya hapis cezasının ertelenmesine karar verilmesi halinde, kararın
kesinleştiği tarihten itibaren; önödeme halinde ise, önödemede bulunulduğu
tarihten itibaren, bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklama
tedbirinin uygulanmasına devam edilir. (7) Alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde
olduğu açıkça anlaşılan kişi, müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına alınmaz.
Bu şekilde belirtilen alanlara giren ve dışarı çıkmamakta ısrar eden kişi zor
kullanılarak dışarı çıkarılır ve bu madde hükümlerine göre bir yıl süreyle spor
müsabakalarını seyirden yasaklanır. (8) Bu madde hükümlerine göre spor
müsabakalarını seyirden yasaklanan kişi, yasaklama kararının sebebini oluşturan
fiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katıldığı
spor müsabakalarının yapılacağı gün, yurt içinde bulunduğu takdirde,
müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın
genel kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu
yükümlülüğün takibi amacıyla kolluk birimlerince biyometrik yöntemler de
kullanılabilir. (9) Sekizinci fıkradaki yükümlülüğe aykırı hareket eden
kişi, her bir müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezası
ile cezalandırılır. (10) Bu Kanun hükümlerine göre hakkında güvenlik tedbiri
olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanma kararı verilen kişi, yasak
süresince spor kulüplerinde ve federasyonlarda ve taraftar derneklerinde
yönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarak
görev yapamaz. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi
İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı
ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme
raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: 2. Anayasa’nın “ Anayasaya
aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi ” başlıklı 152. maddesinin
dördüncü fıkrasında “ Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. ” denilmiştir.
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ” başlığını taşıyan
41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “ Mahkemenin işin esasına girerek
verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren geçmedikçe aynı
kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz. ”
hükmüne yer verilmiştir. 3. 6222
sayılı Kanun’un itiraz konusu 18. maddesinin (3) numaralı fıkrasına, (8)
numaralı fıkranın birinci cümlesine ve (9) numaralı fıkrasına yönelik iptal
talepleri Anayasa Mahkemesinin 11/9/2014 tarihli ve E.2013/157, K.2014/138
sayılı kararıyla esastan incelenerek kuralların Anayasa’ya aykırı olmadıklarına
ve iptalleri talebinin reddine karar verilmiştir. Bir itiraz başvurusu üzerine
verilen söz konusu karar 10/7/2015 tarihli ve 29412 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanmıştır. Belirtilen karardan sonra anılan (8) numaralı fıkraya 4/7/2019 tarihli ve 7182 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle ikinci cümle ve (9) numaralı fıkraya “ …her bir
müsabaka için… ” ibaresi eklenmiştir. Dolayısıyla (3) numaralı fıkra, (8)
numaralı fıkranın birinci cümlesi ve (9) numaralı fıkranın “ …her bir müsabaka için… ” ibaresi dışında kalan
kısmı bakımından yeni bir
başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı
10/7/2015 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz
dolmamıştır. 4. Bu
itibarla (3) numaralı fıkraya, (8) numaralı fıkranın birinci cümlesine ve (9)
numaralı fıkranın “ …her bir müsabaka için… ”
ibaresi dışında kalan kısmına yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6216
sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir. 5. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un “ Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz
konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu
davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık
iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri
dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği hükme bağlanmış; söz konusu
fıkranın (a) bendinde de “ İptali istenen kuralların Anayasanın hangi
maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı ” Anayasa
Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4)
numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun
olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 6. Söz
konusu İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz
yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri
sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle
aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi
gerektiği düzenlenmiş, 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde
Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin
bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir. 7. Yapılan
incelemede itiraz konusu kuralın (1), (2),
(4), (5), (6) ve (7) numaralı fıkraları, (8) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi,
(9) numaralı fıkrasında yer alan “ …her bir müsabaka için… ” ibaresi ile (10)
numaralı fıkrasına yönelik olarak söz konusu
fıkraların, cümlenin ve ibarenin hangi nedenlerle Anayasa’ya aykırı olduklarının ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte ortaya konulmaksızın soyut olarak Anayasa’ya aykırılık
iddiasında bulunulduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan fıkralara, cümle ve
ibareye yönelik başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 8. Açıklanan nedenle
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile
İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu
anlaşılan söz konusu fıkralara, cümle ve ibareye
yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı
fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 31/3/2011 tarihli ve 6222 sayılı Sporda Şiddet ve
Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 18. maddesinin; A. (1) ve (2)
numaralı fıkralarına yönelik itiraz
başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE, B. (3) numaralı fıkrasına yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin
dördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası
gereğince REDDİNE, C. (4), (5), (6) ve
(7) numaralı fıkralarına yönelik başvurunun
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE, Ç. 1. (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesine yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü
fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince
REDDİNE, 2. (8) numaralı
fıkrasına 4/7/2019 tarihli ve 7182 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle eklenen ikinci
cümleye yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE, D. 1. (9) numaralı
fıkrasında yer alan “ …her bir müsabaka için… ” ibaresine yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE, 2. (9) numaralı
fıkrasının kalan kısmına yönelik başvurunun
Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41.
maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, E. (10) numaralı
fıkrasına yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE, 22/4/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI