ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/41 Karar Sayısı : 2010/52 Karar Günü : 1.4.2010 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 1. Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 23.1.2008 günlü, 5728 sayılı
Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 578. maddesinin (öö) bendinin Anayasa'nın
Başlangıcı ile 2., 141., 142., 153. ve 155. maddelerine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY İşçinin yakalandığı meslek hastalığının yasal süresi içinde bölge
müdürlüğüne bildirilmemesi nedeniyle tahakkuk ettirilen idari para cezasının
iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla
Çeşitli Kanunlarda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 578.
maddesinin itiraz konusu (öö) bendi şöyledir: ' Madde 578- Aşağıdaki kanun hükümleri yürürlükten
kaldırılmıştır' öö) '22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı
Kanunun 108 inci maddesinin ikinci fıkrası,...' B-İlgili Görülen Yasa Kuralları 1- 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 108. maddesi şöyledir: ' Madde 108 - Bu Kanunda öngörülen idari nitelikteki para
cezaları gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Bölge Müdürünce verilir. Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürü tarafından verilir. Verilen idari para
cezalarına dair kararlar ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat
Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden
itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine
verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde
inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idari
para cezaları, 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.' 2- 13.3.2005 günlü, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 6.12.2006
günlü, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değişik 3. maddesi ile 27.
maddesinin birinci fıkrası şöyledir: ' Madde 3- Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya
geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.' ' Madde 27-(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir.' C- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 141., 142., 153.
ve 155. Maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK ve Serruh
KALELİ'nin katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine 02.05.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, idari yaptırım kararlarının cezalandırmaktan
çok idari işlem niteliği ağır basan kararlar olduğu, idarenin kamu hukuku
alanına giren kamu gücü kullanarak idari usullerle tesis ettiği işlem ve
eylemlerinin idari yargının, özel hukuk alanına giren işlemlerinin ise adli
yargının denetimine bağlı tutulması gerektiği, adli yargının görevli
kılınmasında yasa koyucunun mutlak bir takdir yetkisi olmamasına rağmen idari
işlemlere karşı adli mahkemelerin görevli kılınmasına yol açan itiraz konusu
kuralın Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 141., 142., 153. ve 155. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davada uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. 13.3.2005 günlü, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde,
bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin ise
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında uygulanacağı öngörülmüş, 27. maddesinde de idarî para
cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına
karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün
içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği hüküm altına alınmıştır. 4857 sayılı Yasa gereğince verilen para cezalarında idari yargıyı
görevli kılan 4857 sayılı Yasa'nın 108. maddesinin ikinci fıkrası, 23.1.2008
günlü, 5728 sayılı Yasa'nın 578. maddesinin itiraz yolu ile iptali istenen (öö)
bendi ile yürürlükten kaldırılmış ve madde gerekçesinde ''4857 sayılı Kanunun
108 inci maddesinin ikinci fıkrası, idarî yaptırım kararlarının verilmesi,
kanun yolu, takip ve tahsil usulü Kabahatler Kanununun genel hükümlerinde
ayrıntılı olarak düzenlendiğinden yürürlükten kaldırılmıştır.' denilerek
idari yaptırım kararlarına ilişkin kanun yolunun Kabahatler Kanunu'na göre
belirleneceği vurgulanmıştır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'de davanın açıldığı 26.2.2008
tarihinde 4857 sayılı Yasa'da idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin aksine bir hüküm bulunmadığı gözetildiğinde, uyuşmazlığın çözümünde
görevli mahkeme 5326 sayılı Yasa gereğince belirleneceğinden itiraz konusu
kural,bakılmakta olan davada uygulanacak kural değildir. Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. Mehmet ERTEN ve Şevket APALAK bu görüşe katılmamışlardır. VI- SONUÇ 23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla
Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un 578. maddesinin (öö) bendinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu bende ilişkin
başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Mehmet ERTEN ile Şevket
APALAK'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 1.4.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ KARŞIOY Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 578. maddesinin (öö) bendi,22.5.2003
günlü ve 4857 sayılı Kanunun 108. maddesinin ikinci fıkrasını yürürlükten
kaldırarak idari para cezalarına karşı yapılacak itirazların idari mahkemeler
yerine, Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. maddeleri uyarınca adli mahkemelere
yapılmasını sağlamıştır. Böylece, itiraz yoluyla iptali istenilen kural idari
yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolunu genel olarak düzenleyenKabahatler
Kanunu'na, 4857 sayılı Kanunun 108. maddesinin ikinci fıkrasıyla getirilen
istisna hükmü ortadan kaldırmıştır. Yetkisizlik nedeniyle itiraz başvurusunun reddine ilişkin kararın
gerekçesi, idari yargıyı yetkili kılan hükmün yürürlükten kaldırılmasından
sonra idari para cezasının verilmiş olması nedenine dayandırılmıştır. Başvuru kararında, idari para cezalarının idari yaptırımların
önemlilerinden olduğu, belirgin özelliğinin idari makamlar tarafından kamu gücü
kullanılarak ve idari usullerle tesis edildiği, bu nedenle de daha önce
yürürlükte olup idari yargı yerini yetkili kılan kuralın Anayasa'daki idari ve
adli yargı ayırımına uygun olduğu, kaldırılmasının Anayasaya aykırılık teşkil
ettiği ileri sürülmüştür. İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı baş vurulacak kanun
yolunun genel düzenleme içinde yer almaması, özel (istisna) olarak düzenlenmesi
gerektiğine ilişkin iddianın sonuçlandırılması,5728 sayılı Kanun'un 578
maddesinin (öö) bendi ile yürürlükten kaldırılan istisna niteliğindeki yargı
yetkisi kuralının esasının incelenmesiyle mümkün olacağı açıktır. Tesis edilen işlem
sırasında yürürlükten kaldırılmışta olsa, söz konusu kuralın daha önce adli
yargıyı yetkili kılması nedeniyle ancak, bu kuralın iptal edilmesiyle yasa
koyucunun bu tür yaptırımlar için yürürlükten kaldırılan kural gibi yeni bir
düzenleme yapmasının yolunun açılabileceği, esasın incelenmesi suretiyle
yapılacak anayasal denetim ile de daha çok hukuk güvenliğinin sağlanabileceği
birlikte gözetildiğinde, itiraz başvurusunun esasının incelenmesi gerekir. Bu nedenle yetkisizlik nedeniyle redde ilişkin karara katılmadım. Üye Mehmet
  ERTEN AZLIK OYU 4857 sayılı İş Kanun'u kapsamındaki para
cezalarına yapılacak itirazların idare mahkemesince görülmesine olanak veren
anılan Yasa'nın 108. maddesinin kaldırılmasına yönelik 5728 sayılı Yasa'nın 578.
maddesinin (öö) bendi başvurunun konusunu
oluşturmaktadır. İtiraza konu hükümle başvuran mahkemenin
görevli olması sonucunun doğduğu , bu
kuralın iptali halinde konunun mahkemenin görev alanından çıkacağı açıktır. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28.
maddelerinde öngörülen, bir davaya bakmakta olan mahkeme ve uygulanacak kural
kavramlarının değerlendirilmesinden, mahkemelerin görecekleri davalar yönünden kendilerine görev veren yasal
kuralların yargısal işlevin başlamasına etken olan ve
böylece öncelikle uygulanan metinler olduklarında kuşku yoktur. Bir yasal kuralı
kaldıran kanunların da anayasal denetimlerinin yapılabileceği Anayasa Mahkemesi'nin
durulmuş ve yerleşmiş kararlarından olduğu gibi, böylesi bir davayı
engelleyen anayasal bir engel de bulunmamaktadır. Bu bağlamda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun
5560 sayılı Yasa'yla değişik 3. maddesinin 1/a fıkrasında, idari
yaptırım kararlarına karşı öngörülmüş olan kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının belirtilmesi karşısında, yürürlükten kaldırılmış olan,
ancak kaldırılması anayasal yönden denetlemeye konu olan ve idare mahkemesine görev
veren maddenin Kabahatler Kanunu yönünden
aksine hüküm niteliği taşıdığı açıktır. Açıklanan nedenlerle, Kabahatler Kanunu yönünden aksine bir hüküm
olan ve idare mahkemesinin görev veren kuralı kaldırarak başvuran mahkemeye
görev veren maddenin uygulanacak kural olduğundan işin esasına geçilmesi oyuyla
karara karşıyım. Üye Şevket
  APALAK