ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1989/19 Karar Sayısı : 1989/32 Karar Günü : 5.9.1989 R.G. Tarih-Sayı :15.10.1989-20313 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Söğüt Kadastro Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı "Kadastro
Kanunu"nun, 45. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "Orman sınırları
içerisinde kalan veya orman dışına çıkarılan alanlarda iskân suretiyle veya
toprak tevzii yoluyla verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsa dahi) başka
bir şart aranmadan hak sahipleri adına tesbit ve tescil edilir" hükmünün
Anayasa'nın 44., 169., 170. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek
"iskân tapuları" açısından iptali istemidir. I- OLAY : Kadastro çalışmaları sırasında, Hazine adına tesbit edilen
parselden ayrılan 520 parsel no.lu taşınmazın davalılar adına tesciline
Kadastro Komisyonunca karar verilmiş, Bilecik Orman İşletmesi Müdürlüğü'nün bu
yerin orman olduğunu ileri sürerek Hazine lehine yapılan tesbite karşı
itirazının reddine ilişkin Komisyon kararının tebliği üzerine,davacı Söğüt Orman
İdaresi'nin mahkemeye başvurarak bu kararın iptali ile dava konusu parselin
orman olarak tapulama dışında bırakılması için açtığı davada yapılan keşifte
iskan suretiyle verilen taşınmazın orman niteliğinde ve orman sayılan yerlerden
olduğu anlaşılmış, davada uygulanma durumunda bulunan 3402 sayılı Yasa'nın 45.
maddesinin üçüncü fıkrasının "iskân tapuları açısından" Anayasa'nın
44., 169. ve 170. maddelerine aykırı olduğugörüşünü taşıyan yerel mahkeme iptal
istemiyle 29.5.1989 gününde doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ : A- İPTALİ İSTENEN YASA KURALI : 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun, Anayasa
Mahkemesi'nin, Resmi Gazete'nin 20.8.1988 günlü, 19905. sayısıyla, 25.8.1989
günlü, 20263. sayısında yayımlanan 1.6.1988 günlü. Esas 1987/31, Karar 1988/13
ve 14.3.1989 günlü. Esas 1988/35, Karar 1989/13 sayılı kararından sonra, üçüncü
fıkrasıyla birlikte 45. maddesinin yürürlükteki biçimi şudur : "MADDE 45.- (Birinci fıkra iptal edildi, Anayasa
Mahkemesi'nin 1.6.1988 günlü, E. 1987/31, K. 1988/13 sayılı kararıyla). (İkinci
fıkra iptal edildi, Anayasa Mahkemesi'nin 1.6.1988 günlü, E. 1987/31, K.
1988/13 sayılı kararıyla) Orman sınırları içerisinde kalan veya orman dışına çıkarılan
alanlarda toprak tevzii yoluyla verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsa
dahi) başka bir şart aranmadan hak sahipleri adına tespit ve tescil edilir. (Bu üçüncü fıkradaki "tapulu yerlerle" ibaresi 1.6.1988
günlü, E. 1987/31, K. 1988/13 sayılı; "iskân suretiyle veya" ibaresi
de 14.3.1989 günlü, E. 1988/35, K. 1989/13 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla
iptal edilmiştir ".... orman sınırları içinde kalan" ibaresiyle bu
ibareden sonraki "veya" bağlacı da Anayasa Mahkemesi'nin 13.6.1989
günlü, E. 1989/7, K. 1989/25 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup bu karar henüz
yayımlanmamıştır.) 6831 sayılı Orman Kanununun değişik 2 nci maddesinin (B) bendinin
uygulanmasında bu madde hükmü tatbik edilir. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu gereğince belirtilen turizm
alanlarında Orman Kanunları hükümlerine göre tahsis edilen yerlerde ve imar
planlarının kapsadığı alanlarda kalan taşınmaz mallar hakkında yukarıdaki
fıkralar hükümleri uygulanmaz." B- İLGİLİ YASALAR : 6831 sayılı Orman Kanunu'nun konuyla ilgili 2. maddesi şöyledir : "MADDE 2.- (Değişik : 5.6.1986-3302/1. Md.) Orman sayılan
yerlerden: A) Öncelikle orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen
yerleştirilmesi maksadıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından
hiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu
tespit edilen yer ile halen orman rejimi içinde bulunan funda ve makilerle
örtülü yerlerden tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen
yerler, B) 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman
niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik,
zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım
alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar
olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak
bulunduğu yerleşim alanları, Orman sınırları dışına çıkartılır. Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazine
adına, hükmü şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına,
hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. Uygulama
kesinleştikten sonra tapuda kesin tahsis ve tescil işlemi yapılır. Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma
yapılamaz. Bu madde hükümleri; muhafaza ormanı, milli park olarak ayrılan,
izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlarda ve 3 üncü madde ile orman
rejimi içine alınan yerlerde bu niteliklerin devamı süresince, yanan orman
sahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz. Bu maddenin (B) bendi ile orman sınırları dışına çıkarılıp, 2924 sayılı
kanunun 11 ve 12 nci maddeleri gereğince fiili durumlarına göre ifraz edilerek
bedeli karşılığı satılacak yer yapı ve tesisleri kullananlardan, satış
işlemleri tamamlanıncaya kadar ecri misil alınmaz." C- DAYANILAN ANAYASA KURALLARI : 1. "MADDE 44.- Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini
korumak ve geliştirmek, erozyonlar kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan
veya yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak
amacıyla gerekli tedbirleri alır. Kanun bu amaçla, değişik tarım bölgeleri ve
çeşitlerine göre toprağın genişliğini tespit edebilir. Topraksız olan veya
yeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlanması, üretimin düşürülmesi,
ormanların küçülmesi ve diğer toprak ve yeraltı servetlerinin azalması sonucunu
doğuramaz. Bu amaçla dağıtılan topraklar bölünemez, miras hükümleri dışında
başkalarına devredilemez ve ancak dağıtılan çiftçilerle mirasçıları tarafından
işletilebilir. Bu şartların kaybı halinde, dağıtılan toprağın Devletçe geri
alınmasına ilişkin esaslar kanunla düzenlenir." 2. "MADDE 169.- Devlet, ormanların korunması ve sahalarının
genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan
ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve
hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları
kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk
edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade
edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz;
münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak,
ormanı yok etmek veya daraltmak amacıylaişlenen suçlar genel ve özel af
kapsamına alınamaz. Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar
görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit
edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman
niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi
çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu
tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu
yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." 3. "MADDE 170.- Ormanlar içinde veya bitişiğindeki köyler
halkının kalkındırılması, ormanların ve bütünlüğünün korunması bakımlarından,
ormanın gözetilmesi ve işletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcı
tedbirlerle, 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman
niteliğini tamamen kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi; bilim ve fen
bakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tespiti ve
orman sınırları dışına çıkartılması;orman içindeki köyler halkının kısmen veya
tamamen bu yerlere yerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihya
edilerek bu halkın yararlanmasına tahsisi kanunla düzenlenir. Devlet, bu halkın işletme araç ve gereçleriyle diğer girdilerinin
sağlanmasını kolaylaştırıcı tedbirleri alır. Orman içinden nakledilen köyler halkına ait araziler, Devlet
ormanı olarak derhal ağaçlandırılır." IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mahmut
C.CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Muammer
TURAN, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN Ahmet N. SEZER ve
Erol CANSEL'in katılmalarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında iptali
istenilen ibare Anayasa Mahkemesi'nce daha önce iptal edilmiş olduğundan,
dosyada eksiklik bulunduğu üzerinde durulmayarak esas yönünden karar verilmesi
uygun bulunarak ilk inceleme raporu, itiraz konusuyla ilgili dava dosyası ve
ekleri, iptali istenen Yasa ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların
gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- Yerel mahkeme, Anayasa'nın 152. maddesi ile 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesinin
birinci fıkrasına göre Anayasa Mahkemesi'ne yolunca başvurmuştur. Gönderilen
işin incelenmesi, Anayasa'nın 148. ve 2949 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin 2.
bendi uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkisi içine girmektedir. Bu
konularda bir aykırılık söz konusu değildir. B- Davacı Orman İdaresi, itirazının reddi üzerine görevli ve
yetkili yerel mahkemede dava açarak iptalle birlikte tapulama dışında
bırakılmasına karar istediğinden bu durumuyla konu, yerel mahkemenin görev ve
yetkisi içinde bulunduğundan 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi uyarıncabakılmakta
olan bir dava vardır. Ayrıca, itiraz konusu fıkra, karara esas alınacağından,
mahkemenin elindeki davada uygulanacak yasa kuralıdır. C- 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,
itiraz yoluna başvuran mahkeme, dosyadaki belgelerin konuyla ilgili olanlarının
onanlı örnekleri yerine Anayasa Mahkemesi'ne dosyanın aslını göndermiştir.
Ancak, işin niteliği ve aşağıda belirtilecek durum karşısında bu eksiklik
sorunu üzerinde durulmasına gerek görülmemiştir. D- 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 45. maddesinin
üçüncü fıkrasında yer alan "... iskân suretiyle ..." ibaresiyle bu
ibareden sonra gelen "veya" bağlacı. Anayasa Mahkemesi'nin 14.3.1989
günlü, Esas 1988/35, Karar 1989/13 sayılı kararıyla iptal edilmiş yerel
mahkemenin başvurusundan sonra 25.8.1989 günlü, 20263 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmasıyla da yürürlükten kalkmıştır. Bu durumda geçerliği kalmayan bir
hüküm için aynı konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar
verilmelidir. V- SONUÇ : 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 45. maddesinin
üçüncü fıkrasında yer alan "... iskân suretiyle ..." ibaresi ve bu
ibareden sonra gelen "veya" bağlacı. Anayasa Mahkemesi'nin 14.3.1989
günlü, Esas 1988/35, Karar 1989/13 sayılı kararıyla iptal edildiğindeneksiklik
sorunu üzerinde durulmaksızın aynı konuda yeniden karar verilmesine yer
olmadığına, 5.9.1989 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Mahmut
  C. CUHRUK Başkanvekili Yekta
  Güngör ÖZDEN Üye Necdet
  DARICIOĞLU Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Üye Muammer
  TURAN Üye Servet
  TÜZÜN Üye Mustafa
  ŞAHİN Üye İhsan
  PEKEL Üye Selçuk
  TÜZÜN Üye Ahmet
  N. SEZER Üye Erol
  CANSEL