ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/46 Karar Sayısı : 2003/46 Karar Günü : 4.6.2003 Resmi Gazete tarih/sayı:16.07.2003/25170 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Adana 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 20.2.2001 günlü, 4628 sayılı
Elektrik Piyasası Kanununun; A- 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin ilk paragrafının
"... Elektrik enerjisi iletim faaliyeti Türkiye Elektrik Kurumu İletim
Anonim Şirketi tarafından yürütülür." bölümünün, B- 3. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin; 1- (2) sayılı alt bendinin ilk paragrafında yer alan "...
mevcut ve ..." ibaresinin, 2- (3) sayılı alt bendinin ikinci, beşinci ve altıncı
paragraflarının, C- Geçici 3. maddesinin (b) bendinin (2) sayılı alt bendinin "...
Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca ... Bu faaliyetlerden iletim
faaliyetiyle ilgili hususlar Kurulun yönetmelikle belirleyeceği esaslar
çerçevesinde yürütülür." bölümünün, Anayasanın Başlangıcı ile 2., 5., 10., 13., 35., 48., ve 167.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi'nin 4628 sayılı Yasa ve
buna göre çıkarılmış yönetmelikler uyarınca Çukurova Elektrik Anonim Şirketine
ait iletim tesislerini devir almaya ve bu konuda görüşme yapmaya 19.2.2003
tarihinden itibaren hazır olduğuna ve Şirketin görüşmeye gelmemesi halinde
durumu Bakanlığa ileteceklerine ilişkin 17.2.2003 gününde noter aracılığı ile
gönderdiği yazı üzerine "elatmanın önlenmesi ve ihtiyati tedbir
talebi" ile açılan davada, 4628 sayılı Yasa'nın dava konusu kurallarının
Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 20.2.2001 günlü, 4628 sayılı Yasa'nın 2., 3. ve Geçici 3.
maddelerinin itiraz konusu kuralları da içeren ilgili bölümleri şöyledir: 1- "Madde 2. ... İletim faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisi
iletim faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından
yürütülür. ... 2- Madde 3. ... 2. İletim lisansı: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketinin mevcut ve inşa edilecek
tüm iletim tesisleri üzerinden iletim faaliyetlerini yürütebilmesi için
Kurumdan almak zorunda olduğu lisansı ifade eder. ... 3. Dağıtım Lisansı: Belirli bir bölgede dağıtım faaliyetinde bulunabilmek için tüzel
kişilerin Kurumdan almak zorunda oldukları lisansı ifade eder. Özel sektör dağıtım şirketleri, dağıtım ve perakende satış
faaliyeti dışında, lisanslarında belirtilen bölgelerde üretim lisansı almak
kaydıyla ve yıllık elektrik enerjisi üretimi bir önceki yılda bölgelerinde
tüketime sunulan yıllık toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisinden
fazla olmamak üzere üretim tesisi kurabilir. ... Diğer taraftan, mevcut sözleşmeleri kapsamında bölgelerinde
dağıtım hizmeti yapma hakkı elde etmiş özel sektör dağıtım şirketleri, mevcut
sözleşmelerini Kurulca belirlenecek bir süre dahilinde serbest rekabet
koşullarını sağlayacak şekilde tadil etmekle yükümlüdürler. Sözleşmelerin
niteliği bu hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez. Dağıtım şirketleri, tanımlanan bu faaliyetler dışında piyasada
başka bir faaliyette bulunamaz. 3- Geçici Madde 3.- ... 2. Birden fazla piyasa faaliyetini sürdürmekte olan tüzel
kişilerin, bu hizmetlerin yapılması için görev verilmesine ilişkin imtiyaz
sözleşmeleri, bunlardan doğan hak ve vecibeleri ile bu kanun hükümleri göz
önüne alınarak, Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca tadil edilir.
Kurul, tüzel kişilerce vazgeçilen faaliyetlerin sürdürülebilmesi için gerekli
önlemleri alır. Bu faaliyetlerden iletim faaliyetleriyle ilgili hususlar
Kurulun yönetmelikle belirleyeceği esaslar çerçevesinde yürütülür. ..." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 13., 35., 48. ve 167.
maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralları ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun"un 28. maddesine göre, bir davaya
bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun
hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün
iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali
istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa
kuralları ise, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde
veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Mahkeme'de bakılmakta olan davanın konusunu oluşturan işlemlerden
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın, davacı Çukurova Elektrik A.Ş.ne noter
aracılığı ile gönderdiği 10.2.2003 tarihli yazıda, bu Bakanlık ile Şirkete
görev verilmesine ilişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin 9.3.1998'de imzalanmış olduğu,
2001 yılında çıkan 4628 sayılı Yasa'da ise elektrik iletim faaliyetinin yeni
kurulan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülmesinin
öngörüldüğü, aynı Yasa uyarınca çıkarılan ve 28.11.2002 tarih ve 24950 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan "Elektrik Piyasasında Birden Fazla Piyasa
Faaliyetini sürdürmekte olan Tüzel Kişilerin Mevcut Sözleşmelerinde Yapılacak
Tadillere ve İletim Faaliyeti ile Vazgeçilen Faaliyetlerin Devrine İlişkin
Yönetmelik"e göre de adı geçen şirket tarafından işletilmekte olan iletim
tesislerinin devrinin ivedilikle TEİAŞ'a yapılması ve devrin en geç 28.2.2003
tarihine kadar gerçekleştirilmesi gerektiği, aksi taktirde İmtiyaz Sözleşmesi
hükümlerine göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir. Dava konusu ikinci idari
işlem olan TEİAŞ'ın yine noter aracılığı ile Şirkete gönderdiği 17.2.2003
tarihli yazıda da 4628 sayılı Yasa ve buna göre çıkarılmış yönetmelikler
uyarınca TEİAŞ'ın Şirkete ait iletim tesislerini devir almaya ve bu konuda
görüşme yapmaya 19.2.2003 tarihinden itibaren hazır olduğu ve Çukurova Elektrik
A.Ş.nin görüşmeye gelmemesi halinde durumun Bakanlığa iletileceği
bildirilmiştir. Davacı Şirket 24.2.2003 tarihinde davalılar TEİAŞ ve Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu'na karşı Adana Asliye Hukuk Mahkemesine başvurarak
"elatmanın önlenmesi ve ihtiyati tedbir talebi"nde bulunmuş, bu
bağlamda, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun bazı maddelerinin Anayasaya
aykırı olduğunu ileri sürmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre,
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri
ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl
edilenler tarafından açılan iptal davaları ile genel hizmetlerden birinin
yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar idari yargının yetki alanına girmektedir. Davacı Şirkete, 9.3.1998 tarihinde imzalanan imtiyaz sözleşmesi
ile belli bir bölgede elektrik üretim, iletim ve dağıtım faaliyetini yürütme
görevi verilmiş, ancak daha sonra çıkarılan 4628 sayılı Elektrik Piyasası
Kanunu ile elektrik iletim tesislerinin TEİAŞ'a devredilmesi öngörülmüştür. Bu
devir işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için davalı Bakanlık ve TEİAŞ
tarafından, idare hukukuna özgü yöntemlerle oluşturulan uyuşmazlık konusu
işlemlerin idari nitelikte olması nedeniyle bunlara ilişkin davaya bakmak idari
yargı yerlerinin görev alanına girmektedir. Bu durumda, itiraz yoluna başvuran Adana 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi'nin, idari nitelikteki bir davaya bakma yetkisi bulunmadığından
itiraz konusu kurallara ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. IV- SONUÇ 20.2.2001 günlü, 4628 sayılı "Elektrik Piyasası
Kanunu"nun; A - 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin ilk paragrafının
"... Elektrik enerjisi iletim faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim
Şirketi tarafından yürütülür." bölümüne, B - 3. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin; 1 - (2) sayılı alt bendinin ilk paragrafında yer alan "...
mevcut ve ..." ibaresine, 2 - (3) sayılı alt bendinin ikinci, beşinci ve altıncı
paragraflarına, C - Geçici 3. maddesinin (b) bendinin (2) sayılı alt bendinin
"... Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca ... Bu faaliyetlerden
iletim faaliyetleriyle ilgili hususlar Kurulun yönetmelikle belirleyeceği esaslar
çerçevesinde yürütülür." bölümüne, ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 4.6.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN