ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/39 Karar Sayısı : 2012/156 Karar Günü  :
18.10.2012 R.G. Tarih-Sayı :
13.02.2013-28558 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Üçüncü Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 27.7.1967 günlü, 926
sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na 3.7.2003 günlü, 4917 sayılı
Kanun'un 6. maddesiyle eklenen Ek Geçici Madde 80'in dördüncü fıkrasının ikinci
cümlesinde yer alan ''yaş hadleri de dahil olmak üzere'' ibaresinin,
Anayasa'nın 2. ve 49. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Astsubaylıktan subaylığa nasbedilen davacının, binbaşı rütbesinde
iken yaş haddinden emekliye ayrılması işleminin iptali istemiyle açtığı davada
itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı İtiraz konusu kuralın yer aldığı, 4917 sayılı Kanunla
27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na eklenen
Ek Geçici Madde 80 şöyledir: 'Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 926 sayılı Türk
Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 109 uncu maddesine göre astsubaylıktan
subaylığa geçirilenlerin yükselebilecekleri rütbe, rütbe bekleme süreleri ve
yaş hadleri aşağıda belirtilmiştir. Rütbeler Normal Bekleme Süreleri Yaş Haddi Asteğmen 8 yıl - Teğmen 3 yıl 41 Üsteğmen 6 yıl 46 Yüzbaşı 6 yıl 55 Bunlar astsubay iken bulundukları rütbe karşılığı derece ve
kademelerine bir kademe ilave edilerek subay nasbedilirler. Müteakip yıllarda
ulaşabilecekleri rütbelere ait ilk derece ve kademeleri ile aylık gösterge
tablosu EK-VII sayılı cetvelde düzenlenmiştir. Rütbe, rütbe normal bekleme
süreleri, yaş hadleri dışında kalan hususlar için bunlara subaylar hakkındaki
hükümler uygulanır. Bunlardan nasbedildikleri teğmen rütbesinin aylığından
fazla derece ve kademe aylığı alanlar daha önce emsal oldukları astsubayların
derece, kademe ve yükselecekleri yeni derece ve kademe aylıklarına göre aylık
almaya devam ederler. Ancak, yükselecekleri subaylık rütbe ve rütbe
kıdemliliğindeki aylık derece ve kademeleri, emsali astsubayların aylık derece
ve kademelerine eşit hale gelince, emsali subaylar hakkındaki aylık derece ve
kademelerine tâbi tutulurlar. Bunlardan subay nasbedildikten sonra fakülte veya yüksekokul
bitirenlerin intibakı; personelin fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek
okulunu bitirdiğine dair resmî belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihteki
derece ve kademelerine, iki yıl süreli yüksek öğrenim için bir kademe, üç yıl
süreli yüksek öğrenim için iki kademe, dört yıl süreli yüksek öğrenim için bir
derece ilave edilerek yapılır. İki ve üç yıl süreli yüksek öğrenimini
tamamlayarak intibakları yapılmış olanların daha sonra lisans öğrenimlerini
tamamlamaları halinde intibak işlemleri bir defaya mahsus olmak üzere tekrar
yapılır. Yüksek öğrenimden dolayı bir defadan fazla yapılan intibak işlemleri
toplamı bir dereceden fazla olamaz. Beş yıl ve üzerindeki öğrenimlerin dört
yıldan fazlası için kademe verilmez. Bunlardan en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okul
bitirenler, ihtiyaca göre kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgili
sınıflarda istihdam edilebilirler. Bunlara; rütbe, rütbe normal bekleme
süreleri, yaş hadleri de dahil olmak üzere diğer hususlar
için, muvazzaf subaylar hakkındaki hükümler uygulanır. Bu Kanunun yayımı
tarihinde en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okul bitirenlerden yüzbaşı
rütbesinde bulunup, normal rütbe bekleme süresini tamamlamış olanlar, 38 inci
maddede belirtilen rütbe terfi şartları ve esasları dahilinde binbaşı rütbesine
terfi ettirilirler. Bunların terfi ve kademe ilerlemesine esas olacak
nasıpları, yüzbaşı rütbesinde normal rütbe bekleme süresini tamamladıkları
takvim yılının 30 Ağustosudur. Ancak, nasıp düzeltmesinden dolayı, maaş, maaş
farkı ödenmez ve diğer özlük hakları verilmez.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 49. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın
katılımlarıyla 18.4.2012 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Evren ALTAY
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Genel Açıklama 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel
Kanunu'nun 109. maddesi, astsubaylıktan subaylığa geçişi düzenlemekte ve bunun
koşullarını belirlemektedir. Anılan maddede 3.7.2003 günlü, 4917 sayılı Kanunla
yapılan değişiklikle, en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokul bitiren
astsubayların subaylığa geçebileceği kabul edilmiş, astsubaylıktan subaylığa
geçen personele rütbe, rütbe bekleme süreleri, yaş hadleri de dahil diğer
hususlar için muvazzaf subaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağı
belirtilmiştir. 4917 sayılı Kanunla 926 sayılı Kanun'a eklenen Ek Geçici Madde 80
ile de bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce astsubaylıktan subaylığa
geçirilenler hakkında uygulanacak hükümler öngörülmüştür. Buna göre, 4917
sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 926 sayılı Kanun'un 109.
maddesine göre astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerin yükselebilecekleri
teğmen, üsteğmen ve yüzbaşı rütbeleri yönünden, rütbe bekleme süreleri ve yaş
hadleri belirlenmiş, bunlardan en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okul
bitirenlerin ihtiyaca göre kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgili
sınıflarda istihdam edilebilecekleri ve bunlara rütbe, rütbe normal bekleme
süreleri, yaş hadleri de dâhil olmak üzere diğer hususlar yönünden muvazzaf
subaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağı ifade edilmiştir. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 40.
maddesinde kural olarak iştirakçilerin görevleri ile ilişkilerinin kesilmesini
gerektiren yaş haddi, 65 yaşını doldurdukları tarih olarak belirtildikten sonra
belirli görevlerde bulunanlar yönünden yaş hadleri özel olarak belirlenmiş ve
bu kapsamda muvazzaf subayların yaş hadleri de bulundukları rütbelere göre
ayrıca gösterilmiştir. B- Anayasaya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, binbaşı rütbesine terfi
etmesinden önce yüzbaşı olan ve bu rütbede yaş haddinden 55 yaşında emekliye
ayrılacak olan davacının dört yıl süreli fakülte bitirmesi nedeniyle binbaşı
rütbesine atanmasından sonra bu rütbe için 5434 sayılı Kanun'da öngörülen yaş
haddinin esas alınarak 52 yaşında emekliye ayrıldığı, geçmiş yıllarda
astsubaylıktan subaylığa geçen kişilerin emeklilik yaş hadlerinin kanun koyucu
tarafından muvazzaf subaylar için öngörülen yaş hadlerinden farklı bir şekilde
düzenlenmesine rağmen 4917 sayılı Kanun'da geçiş düzenlemesi yapılmaması
nedeniyle erken yaşta yaş haddinden emekliye sevk edilme sonucunun ortaya
çıktığı, bu durumun Kanun'un amacı ile bağdaşmadığı, davacının astsubay
statüsünde kalması veya yüzbaşı rütbesinde iken yüksek okul bitirmemesi halinde
55 yaşına kadar çalışabilmesinin mümkün olmasına rağmen binbaşı rütbesine
nasbedildikten sonra 55 yaşına kadar görev yapabilme hakkının itiraz konusu
kuralla kaldırıldığı, yapılan düzenlemenin hukuki güvenlik ilkesiyle ve çalışma
hakkının korunmasıyla bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 49.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu ibarenin de yer aldığı kuralda, 4917 sayılı Kanun'un
yürürlüğe girdiği tarihten önce astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerden en az
dört yıl süreli fakülte veya yüksek okul bitiren ve kendi sınıflarında veya
öğrenimleriyle ilgili sınıflarda istihdam edilenlere muvazzaf subaylar
hakkındaki yaş hadleri hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuki güvenlik ilkesi ile belirlilik ilkesi, ' hukuk
devleti ilkesi 'nin önkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini
sağlamayı amaçlayan ' hukuki güvenlik ilkesi ', hukuk normlarının
öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven
duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici
yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. ' Belirlilik ilkesi '
ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve
uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı
koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. 4917 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerden en az dört yıl süreli fakülte veya
yüksekokul bitiren ve kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgili sınıflarda istihdam
edilenlere muvazzaf subaylar hakkındaki yaş hadleri hükümlerinin uygulanacağı
hususu, itiraz konusu ibare ile açıkça belirtilmiştir. Muvazzaf subayların
yaş hadleri ile ilgili hükümler ise 5434 sayılı Kanun'da ayrıntılı olarak yer
almaktadır. Belirtilen nedenlerle itiraz konusu ibarede ' belirlilik ilkesi 'ne
aykırılık bulunmamaktadır. Kurala göre, astsubaylıktan subaylığa geçenler, dört yıl süreli
fakülte veya yüksekokul bitirdiklerinde mezun oldukları okul gözetilerek
nasbedilecekleri yeni rütbelerinde ' yaş haddi ' yönünden kendilerine
muvazzaf subaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağını önceden bildiklerinden,
kuralın bu kişiler yönünden öngörülemez nitelikte olduğu da söylenemez. Anayasa'nın ' Çalışma hakkı ve ödevi ' başlıklı 49.
maddesinde, 'Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların
hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve
işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik
bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.' denilmiştir. Anayasa'nın 128. maddesinde memurlar ve diğer kamu
görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hak ve
yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla
düzenleneceği belirtilmiştir. Kamu görevlilerinin emekliye ayrılmaları da özlük
işleri kapsamında yer almaktadır. Emeklilik, belli bir yaşa gelmiş veya belli
görev süresini doldurmuş bulunan bir memurun, memuriyet statüsünden çıkıp
emeklilik statüsüne girmesini ifade etmektedir. Kanun koyucu statü hukuku çerçevesinde yürütülen memuriyet
hizmetine giriş, yükselme, memuriyetin sona erme koşullarını ve bu konularda
geçiş hükümlerinin kapsamını anayasal ilkelere uygun olarak belirleme yetkisine
sahiptir. 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesinde, zorunlu olarak memuriyetten
ayrılmayı gerektiren azami yaş haddi genel olarak belirlendikten sonra,
özelliği olan kimi hizmet grupları için bunun üstünde veya altında yaş
hadlerine yer verilmiştir. 926 sayılı Kanun'da değişiklik yapan 4917 sayılı Kanun'un
yürürlüğe girmesinden önce astsubaylıktan subaylığa geçenlerden en az dört yıl
süreli fakülte veya yüksekokul bitirenlere nasbedilecekleri rütbede muvazzaf
subaylardan farklı bir yaş haddi belirlenmemesi ve yaş haddi yönünden muvazzaf
subaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağının belirtilmesi, çalışma
hürriyetine aykırılık oluşturmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 49.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel
Kanunu'na, 3.7.2003 günlü, 4917 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle eklenen Ek Geçici
Madde 80'in dördüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''yaş hadleri de
dahil olmak üzere'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 18.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN