ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/71 Karar Sayısı : 2012/90 Karar Günü : 31.5.2012 R.G. Tarih-Sayı : 23.10.2012-28450 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN : Hava
Kuvvetleri Komutanlığı Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Mahkemesi İTİRAZIN
KONUSU : 22.5.1930
günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I-
OLAY Sanığın,
üste hakaret suçundan yargılandığı kamu davasında, itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III-
YASA METİNLERİ A-
İtiraz Konusu Yasa Kuralı 22.5.1930
günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 85. maddesi şöyledir: 'Madde
85-1. (Değişik : 22/3/2000 - 4551/21 md.) Bir
amire veya üste hakaret eden üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile,
hakaret hizmet esnasında yahut hizmete müteallik bir muameleden dolayı vuku
bulursa altı aydan üç seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 2. Hakaret bir maddei mahsusa tayini ile vukua gelmiş ise
altı aydan beş seneye kadar hapsolunur. 3.
Hakaret umuma teşhir olunmuş yazı, resim veya sair neşir vasıtalariyle veya
resmi makamlara verilipte üzerine muamele cereyan etmiş evrak ile yapılmış ise
bir seneden beş seneye kadar hapsolunur.' B-
Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru
kararında, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine dayanılmıştır. IV-
İLK İNCELEME Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah OTO,
Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Burhan
ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve
Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle
davada uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın
152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan
mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kural ya da
kuralların iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak bu
hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için,
yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak
kural ise, bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikteki kanun veya kanun hükmünde kararnamelerdir. İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme, 1632 sayılı Kanun'un 85. maddesinin tamamının iptalini
istemiştir. İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme'de görülmekte olan davada, sanığın kendisine edilen
küfürlere karşılık olarak 'sensin' demek suretiyle üste
hakaret suçunu işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 1632 sayılı Kanun'un 85.
maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca cezalandırılması istenmiştir. 1632
sayılı Kanun'un 85. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, üste hakaret suçunun temel
şekli ve hakaretin hizmet esnasında yahut hizmete müteallik bir muameleden
dolayı vuku bulması; (2) numaralı fıkrasında hakaretin bir maddei mahsusa tayini ile vukua gelmiş olması;
(3) numaralı fıkrasında ise hakaretin umuma teşhir olunmuş yazı, resim veya
sair neşir vasıtalariyle veya resmi makamlara verilipte üzerine muamele cereyan
etmiş evrak ile yapılmış olması hali düzenlenmiştir. İtiraz yoluna başvuran
Mahkeme'nin önündeki davada, cezalandırılması istenilen suçun maddei mahsusa
tayini ile vukua gelmiş olması ve umuma teşhir olunmuş yazı, resim veya sair
neşir vasıtalariyle veya resmi makamlara verilipte üzerine muamele cereyan
etmiş evrak ile yapılmış olması söz konusu olmadığından itiraz konusu kuralın
(2) ve (3) numaralı fıkralarının uygulanması mümkün değildir. Açıklanan
nedenlerle; 1-
22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin (2) ve (3)
numaralı fıkralarının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu
davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkralara ilişkin başvurunun
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 2-
Dosyada eksiklik bulunmadığından, 22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza
Kanunu'nun 85. maddesinin (1) numaralı fıkrasının esasının incelenmesine,
Serruh KALELİ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN ile Nuri NECİPOĞLU'nun karşıoyları
ve OYÇOKLUĞUYLA, 20.7.2011
gününde karar verilmiştir. V-
ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Mustafa ÇAL
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 1632 sayılı Kanun'da düzenlenen üste hakaret
suçu ile 477 sayılı Kanun'da düzenlenen asta hakaret suçu ve 5237 sayılı Türk
Ceza Kanunu'nda yer alan hakaret suçu için öngörülen ceza miktarları arasında
orantısızlık bulunduğu, 5237 sayılı Kanun'da karşılıklı hakaret halinde
verilecek cezada indirim veya ceza verilmesinden vazgeçilmesi imkanı
bulunmasına rağmen 1632 sayılı Kanun'da üste hakaret suçu bakımından bu
hallerin düzenlenmediği belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve
10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 1632
sayılı Kanun'un 85. maddesinde sırf askeri suçlardan olan üste hakaret suçu
düzenlenmiştir. Maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında, bir amire veya
üste hakaret eden sanığın üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile, hakaretin
hizmet esnasında yahut hizmete müteallik bir muameleden dolayı vuku bulması
halinde ise sanığın altı aydan üç seneye kadar hapis cezası ile
cezalandırılacağı kurala bağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın
10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için
söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür.
Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı
işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa
önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına
gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik
ilkesi zedelenmez. Yasa
koyucu ceza hukukuna ilişkin düzenlemelerde yetkisini kullanırken kuşkusuz,
Anayasa'ya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla hangi
eylemlerin suç sayılacağı, bunlara uygulanacak yaptırımın türü ve ölçüsü,
cezayı ağırlaştırıcı veya hafifletici tutum ve davranışların neler olacağı,
hangi cezaların para cezasına çevrilebileceği veya ertelenebileceği gibi
konularda takdir yetkisine sahiptir. Söz konusu takdir yetkisinin
kullanılmasında suçun askeri suç olup olmamasının da dikkate alınacağı
açıktır.  Askerlik hizmetinin ulusal güvenliğin sağlanmasındaki
belirleyici yeri ve ağırlığı, sivil yaşamda suç oluşturmayan ya da önemsiz
görülebilecek cezaları gerektiren kimi eylemlerin suç olarak kabul edilmelerini
ve ağır yaptırımlara bağlanmalarını gerekli kılabilmektedir. İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme itiraz konusu kuralla ilgili aykırılık savında, benzer
suçlar için öngörülen hükümleri karşılaştırarak ceza miktarları arasında
orantısızlık bulunduğunu ve 5237 sayılı Kanun'da düzenlenen karşılıklı hakarete
ilişkin hükümlerin 1632 sayılı Kanun'a göre sanık lehine olduğunu belirtmişse
de sadece suçun konusunu esas alarak ve benzer suçlar için öngörülen ceza
miktarlarını kıyaslayarak suç ve ceza arasında adil denge bulunup bulunmadığı
konusunda bir karar vermek sorunu tek yönlü ya da eksik olarak ele almak
anlamına gelir. Suç ve ceza arasında adalete uygun bir oranın bulunup
bulunmadığının saptanmasında benzer bir suç için konulmuş ceza ile yapılacak
bir kıyaslamanın değil, o suçun yarattığı etkinin ve sonuçlarının dikkate
alınması gerekir. Yasa koyucu, benzer eylemler için değişik cezalar yanında,
daha hafif bir eylem için daha ağır bir cezayı da uygun görebilir. Bu yönüyle
de yasa koyucu, üste hakaret eyleminin askeri itaat ve disiplin üzerindeki
etkisini ve doğuracağı tehlikeyi dikkate alarak asta hakaret eylemine oranla
daha ağır bir şekilde cezalandırılmasını benimsemiştir. Dolayısıyla yasa
koyucunun, takdir yetkisine dayanarak ve eylemin meydana getireceği neticeleri
de dikkate alarak düzenlediği itiraz konusu kuralda hukuk devleti ilkesi ile
çelişen bir yön bulunmamaktadır. Diğer
taraftan yasa koyucu, farklı hukuksal konumda olan kişileri farklı kurallara
tâbi tutabilir. Asker kişiler ile sivil kişiler aynı hukuksal konumda
olmadıkları gibi 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nda 'ast' ve 'üst' olarak
tanımları yapılmış asker kişiler de aynı hukuksal konumda değildirler. Hakaret
suçunun, askeri düzen ve disiplinin gereği olarak askeri hiyerarşiye dayalı bir
ilişki içinde bulunan asker kişiler ile hiyerarşik ilişkinin bulunmadığı toplum
yaşamında ve kişiler üzerinde farklı etki ve sonuçlarının olduğu açıktır. Yasa
koyucu da bu farklı sonuçları dikkate alarak hakaret suçu bakımından sivil
asker ayrımı yanında asker kişiler açısından da ast ve üst ayrımı yaparak asta
hakaret ve üste hakaret eylemlerini farklı kurallara bağlamış ve itiraz konusu
kuralla üste hakaret eylemi için Askeri Ceza Kanunu'nda düzenleme yapmıştır. Bu
anlamda farklı hukukî statü içinde bulunan ast ve üst olarak sınıflandırılan
asker kişiler ile sivil kişilerin farklı kurallara tâbi tutulmasında eşitlik
ilkesine aykırılıktan bahsedilemez. Açıklanan
nedenlerle itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
değildir. İtirazın reddi gerekir. Haşim
KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Engin YILDIRIM ile Celal
Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamışlardır. VI-
SONUÇ 22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Haşim
KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Engin YILDIRIM ile Celal
Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 31.5.2012 gününde karar
verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN KARŞIOY
YAZISI İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme, astına hakaret eden üst veya amirlerin eyleminin
disiplin suçu olarak disiplin mahkemesinde, üst veya amirine hakaret eden astın
eyleminin ise askeri suç olarak askeri mahkemede yargılanacağını, böylece aynı
sözleri söyleyerek aynı suçu işleyen kişilerin farklı mahkemelerde yargılanıp,
farklı sonuçların ortaya çıkacağını, bunun da Anayasa'nın 10. maddesinde yer
alan eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Öncelikle
disiplin mahkemesinin bildiğimiz anlamda bir mahkeme olmadığını belirtmek
gerekir. Disiplin mahkemelerinin üyelerinin hâkim sınıfından olmaması, bu
mahkemelerde görev yapan subay ve astsubayların aynı zamanda normal kıta
görevlerini sürdürmeleri, bu üyelerin birlik komutanı tarafından seçilmeleri,
birlik komutanın aynı zamanda bu mahkemede iddianame düzenleyerek dava açması
gibi hususların varlığı bu mahkemelerin bağımsız ve tarafsızlığına gölge
düşürmektedir. Nitekim İrfan Bayrak-Türkiye davasında (Başvuru No: 39429/98),
AİHM, bağımsızlığı ve tarafsızlığı şüpheli disiplin mahkemelerinin mahkemeden
çok bir kurul niteliği taşıdığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği sonucunu varmıştı. Kanunlarda
yapılan sınıflandırmalar veya farklılaştırmalar, kişilerin ve durumların sahip
oldukları özelliklerin tümü veya bazı yönleri bakımından taşıdıkları benzerlik
ve farklılıklardan türemektedir. Herhangi bir ayrımcılığa imkân tanımamak için
eşitlik ilkesi, yasayla yapılan ayrım, sınıflandırma veya farklılaştırmaların
ilgili konunun içeriği bakımından meşrulaştırılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu
amaçla kullanılacak haklı neden veya nedenlerin anlaşılabilir, amaçla ilgili,
makul ve adil olması gerekir. Önümüzdeki konuda ayrımcılığı meşrulaştıran temel
neden astın üste hakareti ile üstün asta hakaretinin askeri disiplin, itaat ve
hiyerarşiyi korumada aynı değerde olmadıkları görüşüdür. Bu yaklaşım, askeri
disiplin ve hiyerarşiyi mutlak bir değer olarak anayasamızın ve insan
haklarının en temel ilkelerinden olan ayrımcılık yasağının üstüne
çıkarmaktadır. Ast ve üst olarak sınıflandırılan asker kişilerin hukuksal
konumlarının aynı olmaması, eşitlik ilkesinin en temel özelliği olan ayrım
yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını meşru göstermenin bir nedeni olmamalıdır. Astın
üste hakaret etmesi askeri disiplini bozan bir eylem olmakla birlikte üstün
asta hakaret etmesinin de askeri disipline zarar verdiğini söyleyebiliriz.
Hakarete uğrayan bir ast kendisini çaresizlik içinde hissedebilir ve
motivasyonunu kaybedebilir. Sırf askeri hiyerarşi ve disiplin zarar görmesin
diye aynı eylemi yapanlardan üstün daha çok, astın ise daha az korunması
günümüzün insan hakları anlayışı ile bağdaşmamaktadır. Ast konumunda
bulunanların insan haklarından daha az yararlanmaları demek olan bu durum kabul
edilemeyeceği gibi askeri hiyerarşi ile askeri disiplin ve itaati sağlamaya
yönelik düzenlemeler de Anayasa'ya ve insan haklarına aykırılık teşkil edemez. Sonuç
olarak, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen insan
haklarına saygılı demokratik hukuk devleti ilkesi ile beraber düşünüldüğünde,
10. maddesine aykırı olduğu düşüncesiyle, çoğunluk görüşüne muhalefet
edilmiştir. Başkan Haşim KILIÇ Üye Engin YILDIRIM Üye Celal Mümtaz
  AKINCI KARŞI
OY GEREKÇESİ İtiraz
yoluna başvuran mahkeme, Askeri Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin iptali için
başvuruda bulunurken, ast ve üstün birbirlerine karşı hakaret suçlarını
kıyaslamakta ve astın üste hakaretinin bir askeri cürüm olarak düzenlenmesine karşın,
astın üste karşı hakaretinin 477 sayılı Kanun'da bir disiplin suçu şeklinde
düzenlendiğini, dolayısiyle ast yönünden vahim sonuçlara yol açan bir durumun
söz konusu olduğunu ileri sürmektedir. Diğer bir deyişle, itiraz başvurusu ast
yönünden bir değerlendirmeye dayalı bulunmaktadır. Oysa, astın bu kabil
fiilleri, 477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü Ve Disiplin
Suç Ve Cezaları Hakkında Kanun'un 'Astına söven, hakaret eden ve kötü
davrananlar' başlıklı 55. maddesinde bir disiplin suçu olarak özel şekilde
düzenlenmiştir. İtiraz Mahkemesinin gerekçesinde belirtilen mahzurlar, ancak bu
hükmün Anayasa Mahkemesi önüne getirilmesi halinde inceleme konusu
yapılabilecektir. Bu maddeyi getirme yetkisi ise kuşkusuz bu konuda yargılama
yapmayı yetkili Disiplin Mahkemesine ait bulunmaktadır. İtiraz yoluyla
getirilen Askeri Ceza Kanunu'nun 85. maddesi ise astın üste karşı hakaret
fiillerini, bir askeri cürüm biçiminde düzenleyen bir hüküm mesabesindedir ve
bu kuralın iptali halinde, sadece astın üste karşı hakaret fiilleri suç
olmaktan çıkabilir ve bu halde dahi, bir başka özel Yasa'da düzenlenen bir fiil
(üstün asta hakareti) bu kararla Askeri Ceza Kanunu kapsamına alınamaz. Açıklanan
nedenlerle, itiraz yoluna başvuran mahkemenin, gerekçelendirdiği başvuruyu
yapmaya yetkili olmadığı, dolayısiyle işin esasına geçilmeden başvurunun
yetkisizlik nedeniyle reddi gerektiği kanısına vardığımızdan; çoğunluğun işin
esasına geçilmesine dair kararına katılmıyoruz. Başkanvekili Serruh KALELİ Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Burhan ÜSTÜN Üye Nuri NECİPOĞLU KARŞIOY
GEREKÇESİ 1632
sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin itiraz konusu ilk fıkrasında 'Bir
amire veya üste hakaret eden üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile hakaret
hizmet esnasında yahut hizmete müteallik bir muameleden dolayı vuku bulursa
altı aydan üç seneye kadar hapsolunur' denilmektedir. Disiplin suçu
niteliğindeki asta hakaret suçu ise 477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kanunu'nun
55. maddesinde düzenlenerek astına sövenlerin, hakaret edenlerin veya askeri
usul ve kurallar ve nizamlar dışında kötü davrananların iki aya kadar oda veya
göz hapsi cezası ile cezalandırılacakları öngörülmüştür. Böylece üste hakaret
suçu askeri suç olarak düzenlendiği halde asta hakaret suçu disiplin suçu
kapsamına alınmıştır. Anayasa'nın
2. maddesinde yar alan hukuk devletinin, her alanda olduğu gibi ceza hukuku
alanında da eşitlik ve adaleti sağlamakla yükümlü olduğu kuşkusuzdur. Bu
doğrultuda, Anayasa Mahkemesi'nin bir çok kararında belirtildiği gibi, yasa
koyucunun cezalandırma yetkisini kullanırken, Anayasa'nın ve ceza hukukunun
temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla, hangi eylemlerin suç sayılacağını,
bunlara verilecek cezanın türünü, miktarını, oranını, artırım ve indirim
nedenlerini belirleme konusunda takdir yetkisi bulunmakta ise de bu yetki
kullanılırken suç ile ceza arasındaki adil dengenin korunması ve öngörülen
cezanın, cezalandırmada güdülen amacı gerçekleştirmeye elverişli olması insan
haysiyetine aykırı ve zalimane olmaması gibi hususların dikkate alınması
zorunludur. Suç ile ceza arasında bulunması gereken adil dengeyi bozan ya da
kişinin Anayasa'nın 17. maddesinde düzenlenen insan haysiyetiyle bağdaşmayan
muameleye tâbi tutulması sonucunu doğuran veya 38. maddesindeki ilkeleri
gözetmeyen düzenlemeler yasa koyucunun takdir yetkisi içinde kabul
edilemeyeceğinden yalnız söz konusu Anayasal ilkelere değil, hukuk devleti
ilkesine de aykırılık oluşturur. Askerlik
hizmetinin, ulusal güvenliğin sağlanmasındaki yeri ve önemi, sivil yaşamda suç
sayılmayan eylemlerin suç olarak kabul edilmelerini ya da hafif sayılabilecek
cezaları gerektiren eylemlerin daha ağır yaptırımlara bağlanmalarını zorunlu
kılabilir. Ancak, bu durumun, insan onurunu zedelemeyen adil ve hakkaniyete
uygun bir ceza sisteminin uygulanması gereğini ortadan kaldıramayacağı açıktır. Astın
üste hakareti halinde, itiraz konusu kural uyarınca uygulanacak ceza, aynı suçu
üstün asta karşı işlemesi durumunda verilecek ceza ile karşılaştırıldığında
arada çok büyük bir fark bulunduğu, ayrıca bu cezaların uygulandığı suçların
birinin askeri suç, diğerinin disiplin suçu kapsamında olması nedeniyle değişik
hukuki sonuçlara yol açtığı görülmektedir. Ölçüsüzlüğü ve adaletsizliği gözardı
edilemeyecek kadar belirgin olan, bu nedenle insan onuruyla da bağdaşmayan bir
kuralı, askeri hizmetlerin gereğine ve özelliğine dayanarak meşrulaştırmak,
kaçınılmaz olarak yasa koyucunun askeri suçlar konusundaki takdir yetkisinin
denetimsizliğe varacak derecede genişletilmesine yol açar. Oysa, hukuk
devletinde suç ile ceza arasındaki adil dengenin her koşulda aranması ve yasa
koyucunun bu konudaki takdir yetkisinin denetlenmesi gerekir. Açıklanan
nedenlerle Anayasa'nın 2. ve 17. maddelerine aykırı olan itiraz konusu kuralın,
iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY
YAZISI Askeri
Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin itiraz konusu birinci fıkrasında, bir amire veya
üste hakaret eden asker kişinin üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile,
hakaret hizmet esnasında yahut hizmete müteallik bir muameleden dolayı vuku
bulursa altı aydan üç seneye kadar hapis cezası ile cezası ile cezalandırılması
öngörülmektedir. İtiraz
eden mahkeme, bu suçun, cezası ve yargı yeri yönünden asta hakaret suçuyla
karşılaştırıldığında orantısız ve gayrı adil olduğunu belirterek kuralın
Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğunu öne sürmüştür. Anayasa'nın
2. maddesinde hukuk devleti ilkesi düzenlenmiş, 17. maddesinde kişinin maddi ve
manevi varlığı güvence altına alınmıştır. Hakaret,
kime yapılırsa yapılsın kişi haysiyetine yönelik haksız bir eylem olduğundan,
bütün çağdaş hukuk sistemlerinde olduğu gibi, ceza kanunları ile yaptırıma bağlanmıştır.
Askeri Ceza Kanunu'nda üste hakaretin ayrı bir suç olarak ihdas edilmesinin,
askeri disiplini korumaya yönelik olduğu, buna karşılık asta hakaretin aynı
derecede önemli görülmediği anlaşılmaktadır. Asta
ve üste karşı hakaret eylemlerine verilen cezalar ve bunlara bağlı kanuni
sonuçlar bakımından itiraz eden mahkemenin başvurusunda açıklandığı üzere her
iki durumda aşırı derecede farklar bulunduğu, asta hakaretin askeri disiplinin
sağlanmasında elverişli ve zorunlu bir yöntem olmadığı, kişi haysiyetinin rütbe
ile ölçülemeyeceği, cezada farklılığın ancak askeri disiplin gerekleriyle
açıklanabilecek ölçülerde kalması gerektiği, kaldı ki asta hakaretin yeterli
yaptırımla karşılaşmamasının silahlı kuvvetler kurumundaki disiplin bozucu
etkisinin bazı hallerde üste hakaretin etkisinden bile daha fazla olabileceği
gözetildiğinde, itiraz konusu kuralın hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı
sonucuna varılmaktadır. Kuralın, Anayasa'nın 2. maddesine aykırılık nedeniyle
iptali gerekir. Üye Osman Alifeyyaz
  PAKSÜT