ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/91 Karar Sayısı : 2010/54 Karar Günü : 1.4.2010 R.G. Tarih-Sayı :
21.06.2010-27619 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Şişli 3. İcra Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 9.6.1932 günlü, 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 31.5.2005 günlü 5358 sayılı Yasanın 9.
maddesiyle değiştirilen 338. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa'nın 2., 10.,
19. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Borçlunun gerçeğe aykırı mal beyanında bulunduğu iddiasıyla İcra
ve İflas Kanunu'nun 338. maddesi uyarınca hapis cezası ile cezalandırılması
istemiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 31.5.2005 günlü, 5358 sayılı
Yasanın 9. maddesiyle değiştirilen 338. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: 'Bu Kanuna göre istenen beyanı, hakikate aykırı surette yapan
kimse, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10., 19. ve 138. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 14.10.2008 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, mal beyanında bulunmama ile ilgili olarak
İcra ve İflas Kanunu'nun 337. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa Mahkemesi
tarafından iptal edildiği, Anayasa Mahkemesi'nin bir çok kararında ifade
edildiği gibi aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanması halinde eşitlik
ilkesine aykırılıktan söz edilemeyeceği, İcra ve İflas Kanunu'nda belirtilen
suçları işleyenler ile başka yasalarda belirtilen suçları işleyenlerin
eylemlerinin farklılığı nedeniyle aynı durumda olmadıkları, bu nedenle gerçeğe
aykırı mal beyanında bulunan borçlunun İcra ve İflas Kanunu'nun 338. maddesi
uyarınca Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen hapis cezası ile cezalandırılmasının
Anayasa'nın eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı, gerçeğe aykırı mal beyanında
bulunan bir kimsenin Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen eylemleri işleyenler ile
aynı cezaya muhatap olduğu, bu durumun eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu,
gerçeğe aykırı mal beyanında bulunan borçlunun İcra ve İflas Kanunu'ndaki
yaptırımlarla cezalandırılması gerektiği, bu konu yasakoyucunun takdir alanına
girmekle birlikte Anayasa Mahkemesi'nin eşitlik ilkesi hakkındaki yorumu
dikkate alındığında kuralın eşitlik ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldığı
ve vicdanına göre karar vermekle yükümlü olan hakimin vicdanını örselediği, bu
nedenlerle Anayasa'nın 2., 10., 19. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. İtiraz konusu kurala göre, İcra ve İflas Kanunu'nda belirtilen
beyanları gerçeğe aykırı bir biçimde yapan kimse, alacaklının şikâyeti üzerine,
üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk
devletinde yasakoyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç
duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir. Öte yandan, Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi
ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı,
aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını
sağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık
tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve
topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi
yasaklanmıştır. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da
topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar
aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın
öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları özdeş
olanlar için yasalarla değişik kurallar konulamaz. İcra ve İflas Kanunu'nda suç sayılan çeşitli eylemler için hapis
cezasının yanında, adli para cezası, tazyik hapsi ve disiplin hapsi cezaları da
öngörülmüştür. Yasakoyucu, Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun
ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, ceza hukuku alanında toplumsal
gereksinmelerin zorunlu kıldığı yasal düzenlemeleri yaparken, hangi eylemlerin
suç sayılıp sayılmayacağı, suç sayılmaları durumunda cezalardan beklenen
hukuksal yararı da göz önünde bulundurarak ne tür yaptırımların
uygulanacağı konusunda takdir yetkisine sahiptir. Buna göre, yaptırım türlerinin İcra ve İflas Kanunu'nun veya diğer
yasaların kapsamında yer alıp almayacağı hususu yasakoyucunun takdirinde olup,
itiraz konusu kuralın, uygulanması bakımından herhangi bir ayırım da
yapılmadığından Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olmadığı sonucuna
varılmıştır. İtiraz isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 19. ve 138. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 31.5.2005
günlü, 5358 sayılı Yasa'nın 9. maddesiyle değiştirilen 338. maddesinin birinci
fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 1.4.2010 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ