ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI EsasSayısı  : 2006/148 KararSayısı: 2007/16 Karar Günü  : 7.2.2007 Resmi Gazete Tarih-Sayısı :29.12.2007 - 26741 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara Sekizinci
İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 24.2.1983 günlü, 2802
sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 22.12.2005 günlü, 5435 sayılı
Hakimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un 42. maddesi ile değiştirilen "I SAYILI EK GÖSTERGE CETVELİ"nin,
Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 31.8.1996 tarihinde birinci sınıfa ayrılan ve bu tarihten itibaren
3 yıl 7 ay 17 gün çalıştıktan sonra Kırıkkale Cumhuriyet Savcısı olarak görev
yapmakta iken 17.4.2000 tarihinde emekliye ayrılan davacıya Emekli Sandığı
Genel Müdürlüğü tarafından 5800 ek gösterge üzerinden emekli aylığı
bağlanmıştır. Davacı 22.12.2005 günlü, 5435 sayılı Kanunla değişik 2802 sayılı
Kanunun 15. maddesinin ikinci fıkrasındaki, " Birinci
sınıfa ayrıldığı tarihten itibaren üç yıl süre ile başarılı görev yapmış ve
birinci sınıfa ayrılma niteliklerini yitirmemiş hâkim ve savcılar birinci sınıf
olurlar. " hükmü gereğince birinci sınıf savcı olma hakkını kazandığı
ve 5800 ek gösterge rakamının 7600 olarak uygulanması gerektiği talebiyle
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü'ne başvuruda bulunmuş, talebin reddi üzerine
redde ilişkin işlemin iptali istemiyle Ankara Sekizinci İdare Mahkemesi'nde
açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Kural İtiraz konusu yasa kuralı 2802 sayılı Hakimler ve
Savcılar Kanununun 22.12.2005 günlü, 5435 sayılı Kanunun 42. maddesi ile
değiştirilen, "I SAYILI EK GÖSTERGE CETVELİ UNVAN DERECE EK GÖSTERGE a)
  Anayasa Mahkemesi Başkanı, Yargıtay Birinci Başkanı, Danıştay Başkanı,
  Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Danıştay
  Başsavcısı 1 8000 b)
  Anayasa Mahkemesi üyeleri, Yargıtay üyeleri, Danıştay üyeleri, Yargıtay
  Cumhuriyet Başsavcıvekili, birinci sınıf hakim ve savcılıkta üç yılını
  doldurup Yargıtay ve Danıştay üyeliğine seçilme hakkını kaybetmemiş
  olanlar, Adalet Bakanlığı Müsteşarı 1 7600 c) Birinci sınıfa ayrılmış, bu sınıfa ayrıldığı tarihten itibaren de meslekte
  üç yılını doldurmuş, Yargıtay ve Danıştay üyeliğine seçilme hakkını kazanmış
  birinci sınıf hakim ve savcılar 1 5800 d)
  Bu Kanuna göre birinci sınıfa ayrılmalarına karar verilmiş olup da birinci
  derece aylığını almış olan hakim ve savcılar 1 4800 e)
  Diğer hakim ve savcılar 1 4000 2 3600 3 3000 4 2300 5 2200 6 1600 7 1500 8 şeklindeki "I SAYILI EK GÖSTERGE CETVELİ"dir. B- Dayanılan Anayasa Kuralı İptali istenilen kuralın Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi
uyarınca,  Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya
KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM,
A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket
APALAK ve Serruh KALELİ'nin katılmalarıyla 22.11.2006 günü
yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural konusu ele
alınmıştır. Anayasa'nın 152.  ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler
bakmakta oldukları davalarda uygulanacak yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince
 açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların
da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları,
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan
kurallardır. Buna göre, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun
5435 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun 42. maddesi ile değiştirilen "I SAYILI EK
GÖSTERGE CETVELİ"nin; (a), (d) ve (e) bentlerinin, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanacak kural
olmadığı anlaşıldığından, bu bentlere ilişkin başvurunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE OY BİRLİĞİ ile, (b) ve (c)
bentlerinin, dosyada eksiklik bulunmadığından ESASININ
İNCELENMESİNE, Mehmet ERTEN'in "(c) bendinin esasına
geçilmemesi gerektiği" yolundaki karşı oyu ve OYÇOKLUĞUYLA karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Sınırlama Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerine göre,
Anayasa Mahkemesi'ne yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır. Başvuru kararında, 24.2.1983 günlü, 2802 sayılı Hakimler ve
Savcılar Kanununun 22.12.2005 günlü, 5435 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu
ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 42. maddesi ile
değiştirilen "I SAYILI EK GÖSTERGE CETVELİ"nin tamamının
iptali istenmiştir. Davacı tarafından statüleri aynı olan birinci sınıf hakimler arasında
bu sınıfta üç yılını doldurup doldurmadığına bakılarak farklı ek gösterge
düzenlenmesinin anayasal eşitliği bozduğu iddia edilmektedir. Bu nedenle
Cetvel'in (b) bendine ilişkin esas incelemenin, "...üç yılını
doldurup..." ibaresi ile sınırlı olarak yapılmasına karar verilmiştir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, itiraz konusu kural ile, birinci sınıf olduğu
halde bu sınıfta üç yılını doldurmamış bulunan bir hakim ve savcı ile
yine birinci sınıf olup bu sınıfta üç yılını doldurmuş bulunan bir hakim ve
savcı arasında ek gösterge yönünden bir eşitsizlik yaratıldığı, halbuki tüm
birinci sınıf hakim ve savcıların aynı hukuki konumda oldukları, dolayısıyla
söz konusu kuralın aynı durumda olanlara farklı düzenleme içerdiğinden eşitlik
ilkesine aykırılık oluşturacağı ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara
sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Hiçbir
kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve
idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak
hareket etmek zorundadırlar." denilerek hukukun temel
ilkelerinden olan eşitlik ilkesine yer verilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin değişik kararlarında vurgulandığı gibi yasa
önünde eşitlik; herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına
gelmez. Yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce,
felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmesi ve bu nedenlerle eşitsizliğe
yol açılması Anayasa katında geçerli görülemez. Bu mutlak yasak, birbiriyle
aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve
toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik
uygulamaları gerekli kılabilir. Aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme
aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal
eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara
bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz. Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin aylıklarının
ödenmesinde esas unsur olarak derece ve kademelerine göre belirlenmiş
göstergeler esas alınmaktadır. Derece ve kademelerin belirlenmesinde temel
unsur ise hizmet süresidir. Nitekim kademe ilerlemesi yapılabilmesi için
bulunulan kademede bir yıl çalışmış olmak öncelikli şarttır. Derece
yükselmesinde ise bulunulan derecede memurlar için üç yıl, hakim ve
savcılar için iki yıl çalışmış olmak gereklidir. Dolayısıyla memur ve diğer
kamu görevlilerinin aylıklarının ödenmesinde, görevlerinin niteliği, ünvanları da
önemli olmakla birlikte aslolan kamu hizmetinde geçirdiği süredir. Birinci sınıf hakim ve savcı ile birinci sınıfta üç
yılını doldurmuş bir hakim ve savcının kamu hizmetinde geçirdikleri süre ve
meslek kıdemleri göz önünde tutulduğunda aynı hukuksal konumda bulunmadıkları
açıktır. Bu nedenle, aynı hukuksal konumda bulunmayan birinci sınıf hakim ve
savcı ile birinci sınıfta üç yılını doldurmuş bulunan hakim ve savcı için
farklı ek göstergeler düzenlenmesi Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik
ilkesine aykırılık oluşturmayacağından itirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 24.2.1983 günlü, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun
22.12.2005 günlü, 5435 sayılı, Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 42. maddesiyle değiştirilen "I SAYILI
EK GÖSTERGE CETVELİ"nin, (b) bendinde yer alan "...üç yılını
doldurup..." ibaresi ile (c) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, 7.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE  karar verildi. Başkan Tülay TUĞCU Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY
YAZISI Başvuru kararında, 5435 sayılı Kanun'un 42. maddesiyle getirilen
2802 sayılı Kanuna ekli 1 sayılı ek gösterge cetvelinin, Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 1 sayılı ek gösterge cetveli, a), b), c), d) ve e) bentlerinden
oluşmaktadır. Davacı, almakta olduğu c) bendindeki 5800 ek göstergenin, b)
bendindeki 7600 ek göstergeye yükseltilmesini istemiştir. Bu istemi,  b)
bendinde öngörülen şartları taşımadığı öne sürülerek idarenin 8 Şubat 2006
günlü ve B.07.1.EMS.1.0.03.01./47.552.197 sayılı işlemiyle reddedilmiştir.
Başvuru kararındaki bilgilerden, davacının, b) bendinde aranan diğer
koşullardan biri olan üç yılı doldurma şartını taşımadığı için bu istemi
idarece reddedilmiştir. Buna göre, davacının 7600 ek göstergeyi almasına engel
teşkil eden kural 1 sayılı ek gösterge cetvelinin b) bendindeki
düzenlemedir. Olayın çözümünde uygulanacak kural olduğu için de esasının
incelenmesi gerekir. Çoğunluğun, b) bendi ile birlikte uygulanacak kural
olduğunu kabul ederek esasının incelenmesine karar verdiği 1 sayılı ek gösterge
cetvelinin, c) bendi ise öngördüğü şartlar bakımından davacının durumuna
uymakta ve davacı c) bendinde yer alan 5800 ek gösterge üzerinden zaten emekli
maaşı almaktadır. Bu nedenle söz konusu kuralın incelenmesi sonucu verilecek
olan kararın, davacının durumunu değiştirmeyeceği açıktır. Dolayısıyla
ihtilafın çözümüne yardımcı olmayan c) bendindeki düzenleme somut olayda
uygulanacak kural değildir. Bu bende yönelik başvurunun da a), d) ve e)
bentlerinde olduğu gibi yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. Yukarıda açıklanan nedenle çoğunluk kararına katılmadım.
23.11.2006 Üye Mehmet
  ERTEN