ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/8 Karar Sayısı : 2003/47 Karar Günü : 4.6.2003 Resmi Gazete tarih/sayı: 19.12.2003/25321 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Diyarbakır İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 19.3.1969 günlü, 1136
sayılı Avukatlık Kanunu'nun 2178 sayılı Yasa ile değiştirilen 3. maddesinin (b)
bendinin Anayasa'nın 10. ve 70. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun ve idari yargı hakimi olarak
görev yapan davacının, avukatlık mesleğine kabul için Diyarbakır Barosu
Başkanlığı'na yaptığı başvuruya süresinde cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesine
ilişkin işlemin iptali istemi ile açtığı davada, Mahkeme, 1136 sayılı Avukatlık
Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendinde yer alan avukatlığa kabul edilebilmek
için hukuk fakültesinden mezun olma şartını arayan hükmün, Anayasa'ya
aykırılığı savını ciddî bularak iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlığa Kabul
Şartları" başlığını taşıyan 3. maddesinin iptali istenen (b) bendi
şöyledir: "b- Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya
yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri
programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş
bulunmak," B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve 70. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Enis TUNGA'nın
katılımlarıyla 15.1.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle karar
verildi. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleriyle diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü : Başvuru kararında adli, idari ve askeri yargı hakimlikleri,
Anayasa Mahkemesi raportörlüğü ve Danıştay üyeliklerinde görev yapan hukuk
fakültesi mezunu hakimlerin dört yıllık hizmet süresi sonunda avukatlık stajı
yapmadan ve avukatlık sınavına girmeden avukatlık mesleğine kabul edilmelerine
olanak sağlanmasına rağmen, aynı görevi yapan Siyasal Bilgiler, İktisadi ve
İdari Bilimler Fakültelerinden mezun olan hakimlerin avukatlık yapmalarını
engelleyen 1136 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin (b) bendinin, Anayasa'nın 10.
maddesinde yer alan eşitlik ilkesine ve 70. maddesinde yer alan kamu hizmetine
girme hakkına aykırı olduğu ileri sürülmektedir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlığa Kabul
Şartları" başlığını taşıyan 3. maddesinin iptali istenen (b) bendinde
avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için "Türk hukuk fakültelerinden
birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da
Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı
sınav vermiş bulunmak," şartı aranmaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinde "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya
sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
denilmektedir. Bu mutlak yasak, birbirinin aynı durumunda olanlara ayrı
kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını
engellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme, eşitliğe aykırılık
oluşturur. Ancak, farklılık, haklı bir nedene dayanıyorsa bu kuralın eşitlik
ilkesini zedelediğinden söz edilemez. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve
eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik
çiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş
olanlar arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz.
Durum ve hukuki statüdeki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için
değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir. Kuruluş nedeni, okutulan dersler ve konular ile yetiştirme
amaçları gözönünde tutulduğunda, Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunlarıyla Hukuk
Fakültesi mezunları eşit durumda değildirler. Siyasal Bilgiler Fakültesi
mezunlarının idari yargı hakimi olarak görev yapmaları, Hukuk Fakültesi
mezunlarının elde ettiği bütün hakları elde edecekleri anlamına gelmez. İdari
yargıda görev yapan Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunları avukatlık mesleğine giriş
yönünden Hukuk Fakültesi mezunu olan hakim meslektaşlarıyla başvuru anında aynı
hukuksal statüde bulunmadıklarından 1136 sayılı Yasa önünde eşit durumda
değildirler. Bu nedenle değerlendirmenin aynı statüde olan hakimlerin avukatlık
yapması yönünden değil, hukuk fakültesi mezunu olup olmamaları bakımından
yapılması gerekir. Bu durumda 1136 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin (b) bendi
Anayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir. Anayasa'nın 70. maddesinde, "Her Türk, kamu hizmetlerine
girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden
başka hiçbir ayırım gözetilemez." denilmektedir. Bu madde ile güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkı
idare hukuku esaslarına göre devlet memuriyetine girme hakkını ifade
etmektedir. Serbest meslek olan avukatlık bu anlamda bir kamu hizmeti değildir.
Her ne kadar Avukatlık Yasası'nın 1. maddesi, avukatlığın kamu hizmeti olduğuna
işaret ediyor ise de, yasakoyucunun herhangi bir serbest meslek faaliyetini
kamu hizmeti olarak tanımlaması onun Anayasa'nın 70. maddesi anlamında bir kamu
hizmeti olduğunu göstermez. Bu nedenle, iptali istenilen kural Anayasa'nın 70. maddesine
aykırı değildir. İstemin reddi gerekir. VI- SONUÇ 19.3.1969 günlü, 1136 sayılı "Avukatlık Kanunu"nun 2178
sayılı Yasa ile değiştirilen 3. maddesinin (b) bendinin, Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 4.6.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN