ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/128 Karar Sayısı : 2015/10 Karar Tarihi : 14.1.2015 R.G. Tarih-Sayı :
9.4.2015-29321 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul Anadolu 14. Sulh Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 12.1.2011 tarihli ve
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 23. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında yer alan ".davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi
bağlar." ibaresininAnayasa'nın 9., 36., 37., 138. ve 152.maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davacı tarafından adının değiştirilmesi istemiyle açılan davada,asliye
ve sulh hukuk mahkemeleri arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığında, itiraz
yoluna başvuran Mahkeme, Yargıtay ilgili Dairesi tarafından görevli yargı yeri
olarak belirlenmiştir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme de itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 23. maddesi
şöyledir: " İnceleme usulü ve sonucu MADDE 23- (1)
Yargı yerinin belirlenmesine ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılabilir. (2) Bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca verilen yargı yeri
belirlenmesi ile kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşengöreve veya yetkiye
ilişkin kararlar, davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlar ." B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 9., 36., 37., 138. ve 152.
maddelerine dayanılmış, Anayasa'nın 141. ve 142. maddeleri ise ilgili
görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ,
Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve
Hasan Tahsin GÖKCAN'ın katılımlarıyla 16.7.2014 tarihinde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, nüfusta ad ve soyadı değiştirilmesi veya
düzeltilmesi davalarında Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra sulh hukuk ve
asliye hukuk mahkemelerinden hangisinin görevine girdiği konusunda çok fazla
olumsuz görev uyuşmazlığının doğduğu, görev uyuşmazlıklarının çözümlenmesi için
dosyaların gönderildiği Yargıtay tarafından nüfus kayıt tashihi davalarının bir
kısmının asliye hukuk mahkemesinde bir kısmının da sulh hukuk mahkemesinde
yargılamasının yapılmasına karar verildiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın
9., 36., 37., 138. ve 152.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural Anayasa'nın
141. ve 142. maddeleri yönünden de incelenmiştir. İtiraz konusu kuralla, ilk derece mahkemeleri için bölge adliye
mahkemesi, bölge adliye mahkemeleri için de Yargıtay tarafından verilen yargı
yeri belirlenmesine ilişkin kararlar ile kanun yolu incelemesi sonucu
kesinleşen göreve veya yetkiye ilişkin kararların, davaya bu karardan sonra
bakacak mahkemeyi bağlayacağı öngörülmektedir. Anayasa'nın " Hak arama hürriyeti " başlıklı 36.
maddesinin birinci fıkrasında, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve
savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." denilmektedir. Anayasa'nın 141. maddesinin son fıkrasında ise "Davaların
en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının
görevidir." denilmiştir. Anayasa'nın 142. maddesiyle de
mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin, işleyişinin ve yargılama
usullerinin kanun ile düzenlenmesi öngörülmüş, usul kanunlarının Anayasa'ya
uygun olmak koşulu ile düzenlenmesi hususu kanun koyucunun takdirine
bırakılmıştır. Bu bağlamda kanun koyucu, usul ekonomisi bakımından kararların
özelliklerine göre farklı kanun yolları öngörebilir yahut bazı kararlar için de
hiçbir kanun yolu öngörmeyebilir. Hak arama özgürlüğünün düzenlendiği Anayasa'nın 36. maddesinde hak
arama hürriyeti için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş ise de
mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usullerinin
kanunla düzenleneceğini öngören Anayasa'nın 142.ve davaların mümkün olan
süratle sonuçlandırılmasını ifade eden Anayasa'nın 141. maddelerinin, hak arama
hürriyetinin kapsamının belirlenmesinde gözetilmesi gerektiği açıktır. İtiraz konusu kural ile bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay
tarafından verilen yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar ile kanun yolu
incelemesinden geçen görev ve yetkiye ilişkin kararların tekrar görev ve yetki
yönünden ele alınması sınırlandırılmaktadır. Zira bu kararlar zaten üst mahkeme
olan bölge adliye mahkemeleri veya Yargıtay tarafından değerlendirilerek
verildiği için,aynı hususun tekrar üst mahkemelerce incelenmesi, hem davaların
uzamasına neden olacak hem de yüksek mahkemelerin iş yükünü artıracaktır.
Kişiler arasındaki uyuşmazlıkların daha kısa süre içinde kesin bir şekilde
çözümlenmesi, usul ekonomisi bakımından önemli olduğu gibi davanın
taraflarını davaların uzaması nedeniyle oluşabilecek mağduriyetlere karşı
korumak bakımından da önemlidir. İtiraz konusu kural, davanın esasına ilişkin
olmayan bir usul kuralı olup davaların görülmesi ve sonuçlandırılmasının
hızlandırılmasını amaçladığı açıktır. Bu çerçevede kuralın, kanun koyucunun
takdir yetkisi kapsamında yaptığı bir düzenleme olması nedeniyle hukuk devleti
ilkesiyle çelişen bir yönü olmadığı gibi adil yargılanma ölçütleri içinde
yer alan "makul süre içinde yargılanma" ilkesine de
uygun bir düzenlemedir. Diğer taraftan mahkemelere verilen görev ve yetkileri
kullanan hâkimlerin, tarafsızlığı, bağımsızlığı, Anayasa ve kanunlara
bağlılıkları açısından, sulh hukuk mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemeleri
arasında güven yönünden bir farklılık olduğu da söylenemez. Kanun koyucunun
takdir yetkisi kapsamında, davaların daha az giderle ve daha süratli bir
şekilde görülmesini ve üst mahkemelerin iş yükünün azaltılmasını sağlamak için
kamu yararı amacıyla kabul edilen itiraz konusu kuralda Anayasa'ya aykırı bir
yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 36., 141. ve
142. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın9., 37., 138. ve 152.maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir VI- SONUÇ 12.1.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun
23. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ".davaya ondan
sonra bakacak mahkemeyi bağlar." ibaresinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 14.1.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN