ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2005/120 Karar Sayısı : 2009/40 Karar Günü : 5.3.2009 R.G Tarih-Sayı :
27.03.2010-27534 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Karşıyaka 1. Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 26.9.2004 günlü, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 150. maddesinin (2) numaralı fıkrasının, aynı
Yasa'nın 149. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentleri yönünden
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Yağma suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada, yağmaya konu malın
değerinin azlığını indirim nedeni olarak düzenleyen itiraz konusu kuralın
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun uygulanması
gereken itiraz konusu fıkrayı içeren 150. maddesi şöyledir: 'Daha az cezayı gerektiren hâl Madde 150. (1) Kişinin bir hukuki ilişkiye
dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması halinde, ancak
tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. (2) Yağma suçunun konusunu oluşturan malın
değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilir. ' B- İlgili Yasa Kuralları İtiraz konusu kuralla ilgili görülen yasa
kuralları şöyledir: ' Yağma Madde 148 .
(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel
dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden ya da malvarlığı
itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit ederek veya cebir
kullanarak, bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılan
kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Cebir veya tehdit kullanılarak mağdurun,
kendisini veya başkasını borç altına sokabilecek bir senedi veya var olan bir
senedin hükümsüz kaldığını açıklayan bir vesikayı vermeye, böyle bir senedin
alınmasına karşı koymamaya, ilerde böyle bir senet haline getirilebilecek bir
kağıdı imzalamaya veya var olan bir senedi imha etmeye veya imhasına karşı
koymamaya mecbur edilmesi halinde de aynı ceza verilir. (3) Mağdurun, herhangi bir vasıta ile kendisini
bilmeyecek ve savunamayacak hale getirilmesi de, yağma suçunda cebir sayılır. Nitelikli yağma Madde 149 .
(1) Yağma suçunun; a) Silahla, b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale
koyması suretiyle, c) Birden fazla kişi tarafından birlikte, d) Yol kesmek suretiyle ya da konut veya
işyerinde, e) Beden veya ruh bakımından kendisini
savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, f) Var olan veya var sayılan suç
örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, g) Suç örgütüne yarar sağlamak maksadıyla, h) Gece vaktinde, İşlenmesi halinde, fail hakkında on yıldan
onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (2) Yağma suçunun işlenmesi sırasında kasten
yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi
durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.' C- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A.
Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT'ün katılımlarıyla 17.10.2005 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,
mahkemenin itiraz başvurusunun kuralın sanık lehine hüküm içeren 5377 sayılı
Yasayla değişmeden önceki haline ilişkin olduğu sonucuna varılarak dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, mal varlığı aleyhine işlenen suçlarda,
hırsızlık ve yağma suçları hariç malın değerinin azlığının indirim nedeni
olmadığı, yağma suçunun karma suç niteliğinin göz ardı edildiği, oysa yağma
suçunda korunan hukuki yarar içinde kişi özgürlüğünün ve vücut bütünlüğünün de
olmasına karşın, sadece malın değerinin azlığının dikkate alınarak indirim
yapıldığı, teşebbüs aşamasında kalan yağma suçuna verilecek ceza miktarının,
yağma suçunun unsuru konumunda olan silahla tehdit suçuna verilecek cezadan
daha az olduğu, bu nedenle kuralın Anayasa'daki hukuk devleti ve eşitlik
ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kural, yağma suçuna konu olan malın değerinin azlığı
nedeniyle suça verilecek cezadan indirim yapılmasını düzenlemektedir. 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 148. maddesinde yağma suçunun temel şekli, 149.
maddesinde yağma suçunun nitelikli şekli ve ağırlaştırıcı sebepler, itiraz
konusu kuralı içeren 150. maddesinde ise yağma suçunda daha az cezayı
gerektiren haller düzenlenmiştir. Yağma suçu, cebir veya tehdit ile başkasının malının zilyedi
olunması veya alınan şeyin muhafazasının sürdürülmesi için cebir veya tehdit
kullanılmasıdır. Yağma, cebir veya tehdit ile hırsızlık suçlarının bir
araya gelmesinden oluşan bileşik bir suçtur. Yağma suçunda korunan hukuki yarar
bir taraftan hırsızlık suçunda olduğu gibi zilyedlik ve mülkiyet; diğer
taraftan kişi özgürlüğüdür. Yağma suçunda, zilyetlik ya da mülkiyet
hakkını ihlâl, baskın öğe kabul edilerek bu suç Türk Ceza Kanunu'nun
malvarlığına karşı suçlar bölümünde düzenlenmiştir. Ancak, bu düzenleme yağma
suçunun 'karma suç' niteliğini ortadan kaldırmaz. İtiraz konusu kural uyarınca, yağma suçunun konusunu oluşturan
mal, para veya senedin değerinin az olması halinde, hâkim somut olayın
niteliğine göre vermiş olduğu temel cezayı üçte birden yarıya kadar
indirecektir. Kuralla, fiilin meydana getirdiği zarar ile ceza arasında uygun
bir denge gözetilmesi öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli
değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda
bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve
kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları
özdeş olanlar için yasalarla değişik kurallar konulamaz. Malvarlığına karşı işlenen suçlarda suça konu malın değeri,
verilecek cezanın saptanmasında modern ceza kanunlarının dikkate aldığı bir
unsurdur. Malın değerinin azlığı nedeniyle bazı suçlarda indirim yapılması, meydana
gelen zarar ile verilecek ceza arasındaki makul oranın korunması
gereksiniminden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda
malvarlığına karşı işlenen suçlardan yağma ve hırsızlık suçlarında malın
değerinin azlığı kanuni hafifletici neden sayılmıştır. Ancak, 5237 sayılı
Yasa'da yağma suçunda hırsızlık suçundan farklı olarak, suça konu malın
değerinin azlığı nedeniyle hâkimin ceza vermekten vazgeçebilmesi öngörülmemiş
ve yapılması gereken indirim oranı açıkça belirlenmiştir. Bu durum, yağma
suçunda hukuka aykırılığın derecelendirilebilir olmasıyla değil, işlenen
haksızlığın ağırlığıyla ilgilidir. Hukuk devletinde, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine
ilişkin kurallar, cezalarda yapılacak artırım ve indirim nedenleri ve oranları,
ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları başta
olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomik
hayatın gereksinmeleri göz önüne alınarak saptanacak suç ve ceza siyasetine
göre belirlenir. Yasakoyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi
eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, nelerin indirim veya artırım sebebi olarak kabul edilebileceği
konularında takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, bu yetkisini
kullanırken suç ve ceza arasındaki adil dengenin korunması, öngörülen
cezanın cezalandırmada güdülen amacı gerçekleştirmeye elverişli
olması, insanlık haysiyetine aykırı ve zalimane olmaması gibi
hususları da dikkate almak zorundadır. Sadece failin hareketini esas alarak ve hareket için öngörülen
ceza miktarlarını kıyaslayarak suç ve ceza arasında adil denge bulunup
bulunmadığı konusunda bir karar vermek sorunu tek yönlü ya da eksik olarak ele
almak anlamına gelir. Suç ve ceza arasında adalete uygun bir oranın bulunup
bulunmadığının saptanmasında, herhangi bir suç için konulmuş ceza ile yapılacak
bir kıyaslama değil, o suçun toplum yaşamında yarattığı sonuç, failin ve suçtan
zarar görenin kişiliği, maddi ve manevi zararın azlığı veya çokluğu da
etkilidir. Yasakoyucu, değişik eylemler için aynı cezayı öngörebileceği gibi,
daha hafif kabul edilen bir eylem için daha ağır bir cezayı da uygun görebilir. Devletin takip ettiği suç ve ceza politikası, suça verilen önem ve
cezalandırmada güdülen amaç gözetilerek, suça konu eşyanın değerine bağlı
olarak yağma suçu için verilecek cezada indirim yapılmasını öngören kuralda
hukuk devleti ve eşitlik ilkelerine aykırı bir yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 150. maddesinin
(2) numaralı fıkrasının, aynı Yasa'nın 149. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(a) ve (c) bentleri yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
5.3.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ