ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2006/107 Karar Sayısı  : 2009/28 Karar Günü     : 19.2.2009 R.G. Tarih-Sayı :02.06.2009-27246 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Pendik 4. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile 58. maddesinin (3)
numaralı fıkrasının Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Mühür bozma suçundan sanık hakkında açılan kamu davasında,
tekerrüre esas sicil kaydı nedeniyle kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezanın
adli para cezasına çevrilmesine engel teşkil eden itiraz konusu kuralların
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Kısa süreli
hapis cezasına seçenek yaptırımlar" başlıklı 50. maddesinin 
(2) numaralı fıkrası şöyledir: "(2) Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının
seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza
artık adlî para cezasına çevrilmez." 2- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun " Suçta tekerrür ve özel
tehlikeli suçlular" başlıklı 58. maddesinin (3) numaralı fıkrası
şöyledir: "(3) Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde
seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına
hükmolunur." B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi
gereğince, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh
KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılmalarıyla 17.7.2006 günü yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor,
itiraz konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: Başvuru kararında, kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezaların adlî
para cezasına çevrilmesi konusundaki yasal düzenlemelerin sanığın tekerrüre
esas olan bir mahkumiyet kaydının bulunması halinde adil sonuç doğurmadığı, bu
çerçevede kimi zaman daha kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezaları adli para
cezasına çevirme ihtimali bulunmaz iken, daha uzun hapis cezası gerektirdiği
halde yasa maddesinde hapis veya adli para cezasının tercihli belirlenmediği
durumlarda bunun mümkün bulunduğu, bu nedenle itiraz konusu kuralların hukuk
devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Adlî para cezası, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna,
yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre
kısa süreli hapis cezasının çevrilebileceği seçenek yaptırımlardan birisidir.
Ancak, maddenin itiraza konu (2) numaralı fıkrası gereğince suç tanımında hapis
cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis
cezasına hükmedilmişse, bu ceza artık adlî para cezasına çevrilemez. Yasa'nın 58. maddesinde suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular
başlığı altında hükümlere yer verilmiş olup, itiraz konusu diğer kuralı
oluşturan üçüncü fıkrasında da; "Tekerrür halinde, sonraki suça
ilişkin Kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası
öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur." hükmüne yer
verilmiştir. Böylece, yaptırımı hapis veya adli para cezası şeklinde seçimlik
olarak belirlenmiş bir suçtan mahkumiyette, kişinin tekerrüre esas sicil
kaydının bulunması, bir yandan seçimlik yaptırım uygulama imkanını ortadan
kaldırmakta, diğer yandan da tek seçeneğe inen hapis cezasının adli para
cezasına çevrilmesine engel teşkil etmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen Hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk devletinde ceza siyasetinin gereği olarak yasakoyucu,
Anayasanın ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla,
cezalandırmada güdülen amacı da gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağına,
bunlara verilecek cezanın türü, miktarı, artırım ve indirim nedenleri ve
oranları ile suçun takibine ve yargılama usulüne ilişkin koşullar öngörebilir. 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nda genel artırma sebebi olarak
düzenlenmiş bulunan tekerrür, ceza mevzuatındaki kapsamlı değişiklikler sonrası
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da yer
almıştır. Temelde bir infaz rejimi kurumu olarak değerlendirilmek suretiyle,
Yasa'da, mükerrirlerin daha uzun süreyle infaz kurumunda kalmalarını, ikinci
defa tekerrür uygulandığında koşullu salıvermenin uygulanamayacağını ya da
mahkûm olunan hapis cezasının infazından sonra kişi hakkında denetimli
serbestlik tedbiri uygulanmasını öngören hükümlere yer verilmiştir. 5237 sayılı Yasa'da yer alan itiraz konusu kurallar da tekerrür
konusundaki farklılıklardan bir diğerini oluşturmaktadır. Buna göre, tekerrür
bazı durumlarda kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine
engel teşkil etmektedir. Buradaki belirleyici etken, belli bir zaman öncesine
ait sicil kaydıdır. Dolayısıyla, sanığın mükerrir olması bir yana bırakılarak
"daha ağır olup seçenekli yaptırım öngörülmeyen" - "daha hafif
fakat seçenekli yaptırım öngörülen" yasal düzenleme karşılaştırılması
yerinde değildir. Yasa koyucu, mahkum olduğu halde belli süre içerisinde
yeniden suç işleyenler hakkında bu durumda olmayanlara göre daha ağır sonuç
doğuran hükümler öngörebilir. Diğer yandan, kısa süreli hürriyeti bağlayıcı
cezaların adli para cezasına veya diğer tedbirlere çevrilmesi sanık yönünden
bir hak olmayıp, kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde
duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre mahkemenin takdir
yetkisindedir. Seçimlik ceza öngören bir suça mahkumiyet halinde, ceza
siyasetinin gereği olarak mükerrirler hakkında ilk defa suç işleyenlerden
farklı  hükümler öngören kuralların hukuk devleti ilkesine aykırı bir yönü
görülmemiştir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50. maddesinin
(2) numaralı fıkrası ile 58. maddesinin (3) numaralı fıkrasının Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 19.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ