ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       :  2015/7 Karar Sayısı    :  2016/47 Karar Tarihi   :  26.5.2016 R.G. Tarih – Sayı : 
22.9.2016 - 29835 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ, Engin ALTAY,  Levent GÖK
ile birlikte 116 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 22.12.2014 tarihli ve
6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun; A- 6. maddesinin; 1- (1) numaralı fıkrasının, a- (a) bendinin, b- (b) bendinde yer alan “ …değişiklik konusu projelere ait
ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya, ” ibaresinin, 2- (2) numaralı fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinin, 3- (3) numaralı fıkrasında yer alan “ …fonksiyonel sınıflandırma
ayrımına bakılmaksızın… ” ibaresinin, 4- (5) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin “ …bu değişikliğin
gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı ilgili
kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında
yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından
gerçekleştirilir. ” bölümünün, B- 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “ …(kurulu gücü 500 MW
üzerinde olan baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö
Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi
raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve
çeken araç projeleri hariç...) ” bölümünün, C- Eki E-Cetveli’nin; 1- (18) numaralı sırasında yer alan açıklamanın birinci cümlesinde
yer alan “ …tarafından açılacak özel hesap… ” ibaresi ile ikinci
cümlesinin, 2- (19) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesinin, 3- (20) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesinde
yer alan “ …adına açılacak özel bir hesaba… ” ve “ …Kalkınma Bakanı
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde… ” ibarelerinin, 4- (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesinin, 5- (40) numaralı sırasında yer alan açıklamanın, 6- (64) numaralı sırasında yer alan açıklamanın, 7- (85) numaralı sırasında yer alan açıklamanın, Anayasa’nın  2., 6., 7., 87., 88., 89., 124., 161. ve 163.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un iptali istenilen kuralların da yer aldığı; 1- 6. maddesinin ilgili kısmı şöyledir: “ Aktarma, ekleme, devir ve iptal işlemleri MADDE 6- (1) a) Genel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerinin
“Personel Giderleri” ile “Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri”
tertiplerinde yer alan ödenekleri, Maliye Bakanlığı bütçesinin “Personel
Giderlerini Karşılama Ödeneği” ile gerektiğinde “Yedek Ödenek” tertibine; diğer
ekonomik kodlara ilişkin tertiplerde yer alan ödenekleri ise 5018 sayılı
Kanunun 21 inci maddesinde yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın kurum
bütçeleri arasında aktarmaya veya Maliye Bakanlığı bütçesinin “Yedek Ödenek”
tertibine aktarmaya, b) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için 2015 Yılı
Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karara uygun olarak
yılı yatırım programında değişiklik yapılması hâlinde, değişiklik
konusu projelere ait ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya, c) Kamu idarelerinin yeniden teşkilatlanması sonucu, bütçe
kanunlarının uygulanması ve kesin hesapların hazırlanması ile ilgili olarak
gerekli görülen her türlü bütçe ve muhasebe işlemleri için gerekli
düzenlemeleri yapmaya, Maliye Bakanı yetkilidir. (2) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli
idareler, aktarma yapılacak tertipteki ödeneğin yüzde 20’sine kadar kendi
bütçeleri içinde ödenek aktarması yapabilirler. Bu idarelerin yüzde
20’yi geçen diğer her türlü kurum içi aktarmalarını yapmaya Maliye Bakanı
yetkilidir. 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine
Dair Karara uygun olarak 2015 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde
yer alan projelerde değişiklik yapılması hâlinde bu değişikliğin gerektirdiği
tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı 5018 sayılı Kanunun 21
inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın
idarelerce yapılır. (3) Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden hizmeti yaptıracak
olan kamu idaresi, yıl içinde hizmeti yürütecek olan idarenin bütçesine, fonksiyonel
sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın ödenek aktarmaya yetkilidir. (4) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, 29/6/2011 tarihli ve
644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yaptıracağı
işlere ilişkin ödeneklerini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bütçesine aktarmaya
yetkilidir. (5) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, 14/2/1985 tarihli ve
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28/A
maddesi kapsamında yaptıracakları her türlü yatırım, yapım, bakım, onarım ve
yardım işlerine ilişkin ödeneklerini İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarmaya
yetkilidir. Merkezi yönetim kapsamındaki diğer kamu idareleri ise bu kapsamdaki
kaynak transferlerini tahakkuk işlemi ile gerçekleştirir. Bu kapsamda idarelerce
kaynak transferi yapılmış iş ve projeler ile 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı
On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1
inci maddesinin yirmi beşinci fıkrası gereği ödenek kaydedilen tutarların
ilişkili olduğu iş ve projelerde 2015 Yılı Programının Uygulanması,
Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar ve Eki 2015 Yılı Yatırım Programına
uygun olarak değişiklik yapılması hâlinde bu değişikliğin gerektirdiği
tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı ilgili kurumun talebi
üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan
sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilir. … Maliye Bakanı yetkilidir.” 2- 9. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “ (1) 2015 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer
alan projeler dışında herhangi bir projeye harcama yapılamaz. Bu cetvellerde
yer alan projeler ile ödeneği toplu olarak verilmiş projeler kapsamındaki
yıllara sari işlere (kurulu gücü 500 MW üzerinde olan baraj ve HES
projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö Hattının İyileştirilmesi
ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro
yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri hariç) 2015
yılında başlanabilmesi için proje veya işin 2015 yılı yatırım ödeneği, proje
maliyetinin yüzde 10’undan az olamaz. Bu oranın altında kalan proje ve işler
için gerektiğinde projeler 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve
İzlenmesine Dair Karar esaslarına uyulmak ve öncelikle kurumların yatırım
ödenekleri içinde kalmak suretiyle revize edilebilir.” 3- Eki “ Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin
Esaslar ” başlıklı E-Cetvelindeki açıklamaların ilgili kısmı şöyledir: “18. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01.34.00-01.3.2.05-1-07.1 tertibinde yer alan ödenek, Cazibe Merkezlerini Destekleme
Programı (CMDP) kapsamında; kamu kurum ve kuruluşlarına, kalkınma ajanslarına,
kamu yararına çalışan dernek ve vakıflara, üniversitelere, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarına, il özel idarelerine, belediyelere ve
mahalli idare birliklerine CMDP için anılan her bir kurum ve kuruluş tarafından
açılacak özel hesap aracılığıyla kullandırılır. Bu ödenekten
verilecek hibe ve desteklerin türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı,
harcanması ve denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı
yetkilidir. 19. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01.34.00-01.9.9.00-1-07.1 tertibinde yer alan ödenek, Sosyal Etkileşim
Programı (SEP) kapsamında, Bakanlık tarafından belirlenecek bölgelerde ilgili
kalkınma ajansı aracılığıyla kullandırılır. Bu ödenekten verilecek hibe
ve desteklerin türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve
denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkilidir. 20. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01.33.00-01.6.0.00-1-07.1 tertibinde yer alan ödenek, Sosyal Destek Programı
(SODES) kapsamında öncelikle Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Anadolu
Projesi (DAP) kapsamındaki iller olmak üzere Kalkınma Bakanlığı tarafından
oluşturulacak usul ve esaslar çerçevesinde belirlenecek illerde istihdamın
artırılması, sosyal içermenin, spor, kültür ve sanatın geliştirilmesi, SODES
programının yürütülmesine yönelik kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ile
SODES’in değerlendirilmesi, izlenmesi ve tanıtımına yönelik faaliyetler için
kullandırılır. Bu kapsamda ilgili valilikler veya kalkınma ajansları tarafından
belirli bir program çerçevesinde Kalkınma Bakanlığına teklif edilen ve anılan
Bakanlık tarafından uygun bulunan projelerin bedelleri, münhasıran proje ile
ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz konusu ödenekten ilgili valilik veya
kalkınma ajansı adına açılacak özel bir hesaba aktarılır ve proje
amaçlarına uygun olarak kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri,
belediyeler, mahalli idare birlikleri, meslek odaları, üniversiteler ve sivil
toplum kuruluşlarına Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve
esaslar çerçevesinde ilgili valilik veya kalkınma ajansı tarafından
kullandırılır. … 30. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01.36.00-01.3.2.00-1-06.2 tertibinde yer alan ödeneği bölgesel plan ve
programlar, eylem planları ile Onuncu Kalkınma Planında belirtilen Öncelikli
Dönüşüm Programları kapsamındaki eylem ve yatırımlar için kullandırmaya
Kalkınma Bakanı yetkilidir. Bu tertipte yer alan ödenekten Kalkınma
Bakanlığınca uygun görülen tutarları yatırımları hızlandırma ödeneğine
aktarmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. … 40. Merkezi yönetim kapsamındaki
idarelerce hizmet alımı suretiyle edinilmesi ekonomik olmayan taşıtlar, Merkezi
Yönetim Bütçe Kanununa bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilmesine gerek
bulunmaksızın, cinsi ve adedi ilgili idarenin talebi ve Maliye Bakanlığının
teklifi üzerine alınacak Bakanlar Kurulu kararınca, bu suretle edinilecek
taşıtların sayısı 100’ü geçmemek ve 2015 Yılı Programının Uygulanması,
Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararda yer alan usul ve esaslara göre
yatırım programı ile ilişkilendirilmek kaydıyla satın alma suretiyle
edinilebilir. … 64. Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.76-1-05.2
tertibinde yer alan ödeneği, 5779 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan sınırlamaya tabi olmaksızın zorunlu hallerde belediyelere
yardım amacıyla kullanmaya Maliye Bakanı yetkilidir. … 85. Türk Tarih Kurumu bütçesinde yakın dönem tarih araştırmaları
kapsamında çalışmalar yapmak maksadıyla 40.06.00.36-08.2.0.07-2-05.3 tertibinde
tefrik edilen ödenekler, Kurum bütçesine gider kaydedilir ve özel hesaba
aktarılarak kullanılabilir. Özel hesaptan yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanun
ile 4734 sayılı Kanundan müstesnadır. Özel hesaba aktarılan tutarların
harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar Türk
Tarih Kurumunun teklifi üzerine ilgili bakanın onayı ile belirlenir. ” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan
ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN ve Kadir
ÖZKAYA’nın katılımlarıyla 18.2.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında; dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma talebinin ise esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ömer DURAN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun’un; 6. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendinin ve
Eki E-Cetvelinin (30) Numaralı Sırasında Yer Alan Açıklamanın İkinci Cümlesinin
İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam a- Kanun’un 6. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendinin
Anlam ve Kapsamı 3. Kanun’un “ Aktarma, ekleme, devir ve iptal işlemleri ”
başlıklı 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde; genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerinin “ Personel
Giderleri ” ile “ Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri ”
tertiplerinde yer alan ödenekleri, Maliye Bakanlığı bütçesinin “ Personel
Giderlerini Karşılama Ödeneği ” ile gerektiğinde “ Yedek Ödenek ”
tertibine; diğer ekonomik kodlara ilişkin tertiplerde yer alan ödenekleri ise
5018 sayılı Kanun’un 21. maddesinde yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın
kurum bütçeleri arasında aktarmaya veya Maliye Bakanlığı bütçesinin “ Yedek
Ödenek ” tertibine aktarmaya Maliye Bakanının yetkili olduğu
belirtilmektedir. 4. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri esas olarak Devlet
tüzel kişiliğine dâhil olan kamu idarelerini ifade etmek için kullanılmaktadır.
Nitekim bu husus 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “ Bütçe
türleri ve kapsamı ” başlıklı 12. maddesinde “ …Genel bütçe, Devlet tüzel
kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu
idarelerinin bütçesidir… ” şeklinde ifade edilmiştir. 5. Özel bütçe ise 5018 sayılı Kanun’un “ Bütçe türleri ve
kapsamı ” başlıklı 12. maddesinde “ …Özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya
ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis
edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma
esasları özel kanunla düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer
alan her bir kamu idaresinin bütçesidir… ” şeklinde ifade edilmiştir. 6. Söz konusu kurumların bütçeleri hazırlanırken, kamu hizmetinde
kullanılmak amacıyla öngörülen ödenekler ilgili bütçe tertiplerinde
gösterilmektedir. Bütçe tertibi; bütçenin sistematik bir şekilde hazırlanması,
uygulanması ve sonuçlandırılabilmesi açısından kamu gelirlerinin ve kamu
giderlerinin ayrıntılı olarak ve belli bir düzen içerisinde sınıflandırılarak
gösterildiği kayıt düzenidir. Nitekim 5018 sayılı Kanun’un 15. maddesinin
dördüncü fıkrasında da “ …“Tertip” deyimi kurumsal, fonksiyonel ve finansman
tipi kodların bütün düzeyleri ile ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyini,
borç ödemeleri yönünden “ilgili hizmet tertibi” deyimi borç konusu hizmetlerin
yürütüldüğü ilgili tertipleri ifade eder. ” şeklinde tanımlanmıştır. 7. “Kurumsal sınıflandırma” , yönetim yetkisini temel
kriter olarak kabul eden sınıflandırma şeklidir. Kurumsal sınıflandırmayla
siyasi ve idari sorumluluğun bütçede gösterilmesi hedeflenmektedir. 8. “Fonksiyonel sınıflandırma” , devlet faaliyetlerinin
türünü göstermektedir. Devlet faaliyetlerinin ve bu faaliyetlere yönelik
harcamaların zaman serileri boyunca izlenmesi ve uluslararası karşılaştırma
imkânı elde edilmesi, fonksiyonel sınıflandırma ile mümkün olabilmektedir.
Ayrıca, bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel ayrımların
yapılabilmesi de bu sınıflandırmanın hedefleri arasındadır. 9. “Finansman tipi sınıflandırma” , yapılan
harcamaların hangi kaynaktan finanse edildiğini göstermektedir. Bu
sınıflandırma tipinin belirlenmesinde ödemenin nereye yapıldığı hususu önem taşımamaktadır.
Finansman tipi sınıflandırma aynı zamanda dış proje kredileri, özel ödenekler
ile şartlı bağış ve yardımların takibine imkân vermekte olup, özellikle mali
mevzuat gereği ayrı tertiplerde izlenmesi gereken ödeneklerin takibine de imkân
sağlamaktadır. 10. “Ekonomik sınıflandırma” yla ise Devletin, görev ve
fonksiyonlarını yerine getirirken yürüttüğü faaliyetlerin milli ekonomiye,
piyasalara ve gelir dağılımına etkilerinin planlanması, izlenmesi ve
değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Ekonomik sınıflandırma; gelirlerin, harcama
ve borç vermenin, finansmanın (gelir-gider farkı) sınıflandırması şeklinde üç
bölümden oluşmaktadır. Gelir ile harcama ve borç vermenin sınıflandırılmasında,
karşılıklı veya karşılıksız, cari veya sermaye ayrımı öncelik taşımaktadır.
Karşılıksız işlemler, kanunun emrettiği hususlarda bir mal veya hizmet
karşılığı olmadan yapılan, burs ödemeleri veya vergi gelirleri gibi tahsilât ve
ödemeleri kapsar. Sermaye ve cari harcama ayrımında ise, bütçe hazırlama
rehberi ve merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen asgari değerler ile
kullanım ömrü dikkate alınmaktadır. 11. Kuralda yer alan diğer kavramlar ise ilgili gider
tertiplerinde yer alan ödeneklerdir. Ödenek esas itibariyle para veya nakit
olmayıp, yürütülmesi zorunlu kamu hizmetlerinin gerektirdiği harcamaların
yapılabilmesine imkân tanıyan harcama iznini ifade etmektedir. Ödenek
tertipleri arasında yer alan “ Personel Giderleri ” tertibi; kamu
personeli ile kamu personeli olmamakla birlikte mevzuatı gereğince ilgililere
bordroya dayalı olarak yapılan ödemeleri (er-erbaş harçlıkları, öğrenci
harçlıkları vb.) kapsamaktadır. 12. Devletin işveren sıfatıyla Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödeyeceği
sigorta primleri ise “ Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri ”
tertibinde izlenmektedir. 13. “ Personel Giderlerini Karşılama Ödeneği ”; genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerine konulan
ödeneklerin yetmeyeceği anlaşıldığı takdirde, ilgili mevzuatının gerektirdiği
giderler için “ Personel Giderleri ” ve “ Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet
Primi Giderleri ” ile ilgili mevcut veya yeni açılacak tertiplere aktarılmak
üzere, Maliye Bakanlığı bütçesinin ilgili tertibinde yer alan ödenektir. 14. “ Yedek Ödenek ”, merkezî yönetim bütçe kanununda
belirtilen hizmet ve amaçları gerçekleştirmek, ödenek yetersizliğini gidermek
veya bütçelerde öngörülmeyen hizmetler için, genel bütçeli idareler ile özel
bütçeli idarelerden merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilecek olanların
bütçelerine aktarılmak üzere, genel bütçe ödeneklerinin yüzde ikisine kadar
Maliye Bakanlığı bütçesine konulabilen ödenektir. 5018 sayılı Kanun’un 23.
maddesi gereğince bu ödenekten aktarma yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir. 15. Kural olarak ödenekler bütçe kanunu ile verildikleri kamu
idareleri tarafından kullanılmak durumundadır. Ancak kanun koyucu tarafından
belli şartlar halinde ödenek aktarılmasına izin verilmiştir. Buna göre; merkezî
yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin (genel bütçeli kamu idareleri, özel
bütçeli idareler ve düzenleyici/denetleyici kurumlar) bütçeleri arasındaki
ödenek aktarmaları kanunla yapılır. Ancak, merkezî yönetim kapsamındaki kamu
idareleri, aktarma yapılacak tertipteki ödeneğin, yılı bütçe kanununda farklı
bir oran belirlenmedikçe yüzde beşine kadar kendi bütçeleri içinde ödenek
aktarması yapabilirler. Bu şekilde yapılan aktarmalar, yedi gün içinde Maliye
Bakanlığına bildirilir. Diğer yandan 5018 sayılı Kanun gereği personel
giderleri tertiplerinden, aktarma yapılmış tertiplerden ve yedek ödenekten
aktarma yapılmış tertiplerden, diğer tertiplere aktarma yapılamamaktadır. b- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (30) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın İkinci Cümlesinin Anlam ve Kapsamı 16. Kanun’un eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan
açıklamada; Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.36.00-01.3.2.00-1-06.2
tertibinde yer alan ödeneği bölgesel plan ve programlar, eylem planları ile
Onuncu Kalkınma Planında belirtilen Öncelikli Dönüşüm Programları kapsamındaki
eylem ve yatırımlar için kullandırmaya Kalkınma Bakanı’nın; bu tertipte yer
alan ödenekten Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen tutarları yatırımları
hızlandırma ödeneğine aktarmaya ise Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu ifade
edilmiştir. 17. Açıklama içerisinde geçen “ Bu tertipte yer alan ödenekten
Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen tutarları yatırımları hızlandırma ödeneğine
aktarmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. ” cümlesi dava konusu kuralı
oluşturmaktadır. 18. 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun A-Cetveli ile
Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.36.00-01.3.2.00-1-06.2 tertibine
1.001.126.000 TL ödenek konulmuştur. Söz konusu ödeneği bölgesel plan ve
programlar, eylem planları ile Onuncu Kalkınma Planında belirtilen Öncelikli
Dönüşüm Programları kapsamındaki eylem ve yatırımlar için kullandırmaya
Kalkınma Bakanı yetkili kılınmıştır. 19. Kalkınma planları, uzun vadeli hedeflere uygun olarak
sektörler arası denge gözetilerek hazırlanmaktadır. Plan hazırlıkları sırasında
oluşturulan Özel İhtisas Komisyonları (ÖİK) aracılığıyla, toplumun çeşitli
kesimlerinin ekonomik ve sosyal politikalar ile hedefler konusundaki görüş ve
önerileri kalkınma planlarına yansıtılmaktadır. 20. Kalkınma Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan Onuncu Kalkınma
Planı ise 2.7.2013 tarihinde TBMM’de kabul edilmiştir. 21. Öncelikli dönüşüm programları ise 2015 Yılı Programının
Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 30.9.2014 tarihli ve 2014/6841
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın “ Tanımlar ” başlıklı 1. maddesinin (d)
bendinde; 2023 hedefleri ve Onuncu Kalkınma Planının amaçlarına ulaşılması
açısından önem taşıyan, temel yapısal sorunlara çözüm olabilecek, dönüşüm
sürecine katkıda bulunabilecek, genellikle birden fazla bakanlığın sorumluluk
alanına giren, kurumlar arası etkin koordinasyon ve sorumluluk gerektiren
kritik reform alanları için tasarlanan programlar şeklinde tanımlanmıştır. 22. Son olarak “ Yatırımları Hızlandırma Ödeneği ” ise 2015
yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “ Gerektiğinde kullanılabilecek
ödenekler ” başlıklı 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasında; “ Maliye
Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1-09.3 tertibinde yer alan
ödenekten, 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair
Karar esaslarına uyularak 2015 Yılı Yatırım Programının uygulama durumuna göre
gerektiğinde öncelikli sektörlerde yer alan yatırımların hızlandırılması veya
yılı içinde gelişen şartlara göre öncelikli sektör ve alt sektörlerde yer alan
ve programa yeni alınması gereken projelere ödenek tahsisi veya ödeneklerinin
artırılmasında kullanılmak üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile
özel bütçeli idarelerin projelerine ilişkin mevcut veya yeni açılacak
tertiplere aktarma yapmaya,…Maliye Bakanı yetkilidir. ” şeklinde ifade
edilmiştir. 23. Yatırımları Hızlandırma Ödeneği, öncelikli sektörlerde yer
alan yatırımların hızlandırılması veya yılı içinde gelişen şartlara göre
öncelikli sektör ve alt sektörlerde yer alan ve programa yeni alınması gereken
projelere ödenek tahsisi veya ödeneklerinin artırılmasında kullanılmak için
öngörülmektedir. 2- İptal Taleplerinin Gerekçeleri 24. Dava dilekçesinde özetle, egemenliğin Anayasa’nın koyduğu
esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanılacağı, hiçbir kimse ve organın
kaynağını Anayasa’dan almayan bir Devlet yetkisi kullanamayacağı, yasama
yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne ait olduğu ve bu yetkinin
devredilemeyeceği, “ bütçe hakkı ”nın TBMM’ye ait olduğu, bütçenin
uygulanması aşamasında Maliye Bakanı’na verilen yetkinin kamu idarelerinin
bütçe ödeneklerinin tamamını “ Personel Giderlerini Karşılama Ödeneği ” “ Yedek
Ödenek ” ile “ Yatırımları Hızlandırma Ödeneği ” tertibinde toplamasına
ve burada toplanan ödeneklerle yeni bir bütçe yapıp kamu idarelerinin bütçe
ödenek tertiplerine aktarmasına sınırsız bir imkân verdiği, bu durumun TBMM’ye
ait olan “ bütçe hakkı ”nın tartışmasız bir biçimde yürütme organına devri
sonucunu doğurduğu, kural ile getirilen düzenlemelerin genel hükümler olan 5018
sayılı Kanun’a aykırı olduğu, kamu idareleri bütçeleri arasında ödenek
aktarmanın kanunla yapılması gerektiği, Anayasa’nın 163. maddesine göre Bakanlar
Kuruluna dahi kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi
verilemezken Bakanlar Kurulu’nun bir üyesi olan Maliye Bakanı’na bu yetkinin
verildiği, tertipleri değiştirilen ödeneklerin normal bütçe yapım ilke ve
yönteminin dışına çıkarıldığı, bütçe kanunlarının özel nitelikli kanunlar
olduğu, görüşme ve kanunlaşma süreçlerinin diğer kanunlardan farklı olduğu,
bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı,
kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile düzenlenmesi veya
yürürlükte bulunan herhangi bir kanunda yer alan hükmün bütçe kanunları ile
değiştirilmesi, kaldırılması, uygulanmaması veya aykırı düzenlemeler
yapılmasının imkansız olduğu belirtilerek kuralların, Anayasa’nın 6., 7., 87.,
88., 89., 161. ve 163. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 25. Bütçe genel olarak, belirli bir dönemdeki gelir ve gider
tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne
uygun olarak yürürlüğe konulan belge olup merkezi yönetim bütçesi ise kanun ile
düzenlenmektedir. Buna göre devlet, bir mali yıl süresince bütçe kanununda
belirtilmesi koşuluyla harcama yapabilmekte ve gelir toplayabilmektedir. Bütçe
kanunları yıllık olarak çıkarılmakta, ilgili oldukları yıl boyunca uygulanmakta
ve yılı tamamlandıktan sonra hükmünü yitirmektedir. 26. Bütçe kanunları, bir devlette kamu hizmetlerinin yerine
getirilebilmesi için öngörülen gelirlerin nasıl toplanacağı, yönetileceği ile
planlanan harcama ve yatırımlara ilişkin ilkelerin belirlendiği özel yasama
işlemleridir. Bütçe kanunlarının zamanında hazırlanamaması veya kabul
edilememesi, kamu düzeninde telafisi güç zararlar doğurabilecek nitelikte
olduğundan, Anayasa’da bütçe kanunlarının hazırlanmaları, parlamentoda
görüşülmeleri ve yayımlanmaları bakımından diğer kanunlardan farklı özel
usuller benimsenmiştir. 27. Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri Anayasa’nın
87. maddesinde, “ Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, kanun
koymak, değiştirmek ve kaldırmak; Bakanlar Kurulunu ve bakanları denetlemek;
Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi
vermek; bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek; para
basılmasına ve savaş ilânına karar vermek; milletlerarası andlaşmaların
onaylanmasını uygun bulmak, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte
üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına karar vermek ve Anayasanın
diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine
getirmektir. ” şeklinde ifade edilmiştir. 28. Anayasa’nın 87. maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin
görev ve yetkileri arasında “ kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak ”
yanında “ bütçe kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek ” görev ve yetkisine
de ayrıca yer verilmiştir. Bütçe kanunlarını öteki kanunlardan ayrı tutan bu
kural karşısında, kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile
düzenlenmesi veya herhangi bir kanunda yer alan hükmün bütçe kanunları ile
değiştirilmesi ve kaldırılması olanaksızdır. 29. Anayasa’nın 88. maddesinde, kanunların Türkiye Büyük Millet
Meclisi’nde teklif, görüşülme usul ve esasları düzenlenirken, bütçe
kanunlarının görüşülme usul ve esasları 162. maddede ayrıca belirtilmiştir. Bu
maddeyle bütçe kanun tasarılarının görüşülmesinde ayrı bir yöntem kabul
edilmiş, Genel Kurulda üyelerin gider arttırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerde
bulunmaları önlenmiş ve Anayasa’nın 89. maddesiyle de Cumhurbaşkanı’na bütçe
kanunlarını bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderme yetkisi
tanınmamıştır. Öte yandan, Anayasa’nın 163. maddesinde bütçede değişiklik
yapılabilmesinin esasları da ayrıca düzenlenmiş, Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisi verilemeyeceği
belirtilmiştir. 30. Anayasa’nın anılan maddeleri incelendiğinde, bütçe kanunlarına
bütçe ile ilgili olmayan kurallar konulmamasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Anayasa’da birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenen bu iki
kanunlaştırma yönteminin doğal sonucu olarak, olağan kanun ile düzenlenmesi
gereken bir konunun, bütçe kanunu ile düzenlenmesi, değiştirilmesi veya
kaldırılması olanaksızdır. Bu durum, Anayasa’nın 161. maddesinde “ Bütçe
kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. ” denilmek
suretiyle ifade edilmiştir. “ Bütçe ile ilgili hükümler ” kavramı, mali
nitelikteki hükümleri değil, kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması
koşuluyla bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve
açıklayıcı nitelikte hükümleri ifade etmektedir. Anayasa’nın 161. maddesinin
getiriliş amacı, bütçe kanunlarında, yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara
yer vermemek, böylece bütçe kanunlarını ilgisiz kurallardan uzak tutarak kendi
yapısı içinde bütünleştirmektir. Anayasa’nın 161. maddesinin yukarıda yer alan
son fıkrasının gerekçesinde de “ Bütçe kanunlarına bütçe dışı hüküm
konulamaması, mevcut kanunların hükümlerini açıkça veya dolaylı değiştiren veya
kaldıran hükümler getirilememesi ilkelerine anayasal kuvvet ve hüküm
tanınmıştır. ” denilmek suretiyle hükmün getiriliş amacı açıkça ortaya
konulmuştur. 31. Bütçe kanunu, hukuki yapısı itibariyle genel, kişilik dışı ve
tek yanlı bir işlem değil, içeriği statü olarak daha önceden belli olan şart
işlemlere örnektir. Bundan dolayı bütçe kanuna bütçe ile ilgili hükümler
dışında hiçbir hüküm konulamayacaktır. 32. Dava konusu kurallarda ise olağan kanun ile düzenlenmesi
gereken bütçe ödenek işlemleri bütçe kanunu kapsamında düzenlendiği gibi, 5018
sayılı Kanun’un bazı hükümlerinin 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi döneminde
uygulanamayacağı da öngörülmektedir. 33. Yasama organının, halk adına kamu gelirlerini toplama ve yine
halk adına bu gelirleri harcama konusunda yürütme organına sınırları
belirleyerek yetki vermesi ve sonuçlarını denetlemesine bütçe hakkı
denilmektedir. “ Bütçe hakkı ”, vergi ve benzeri gelirlerle kamu
harcamalarının çeşit ve miktarını belirleme ve onaylama hakkıdır. Bu hak, halk
tarafından seçilen temsilcilerden oluşan yasama organına aittir. Bütçe,
hükümetin Meclis’e karşı temel sorumluluk mekanizmasıdır. Meclis, bütçe ile
hükümete gelir toplama ve gider yapma yetkisi vermekte, bu yetkinin uygun
kullanılmasını da bütçe sürecinin bir parçası olan kesin hesap kanunu ile
denetlemektedir. 34. Bütçenin yapısı itibariyle fonksiyonunu ifa edebilmesi, temel
bütçe ilkelerine uyulması ile mümkün olmaktadır. Bütçe ilkeleri; bütçenin
hazırlanması, görüşülüp onaylanması, uygulanması ve denetlenmesi ile ilgili
olarak göz önünde bulundurulması gereken kuralları ifade eder. Bu ilkeler, devlet
bütçelerinin temel özellikleri ve amaçlarının gerçekleşmesi için uygulanması
zorunlu olan ulusal ve uluslararası alanda kabul görmüş ilkelerdir. 35. Bu kapsamda bütçe hakkının doğal bir sonucu olarak yasama
organının halk adına kamu gelirlerini toplama ve harcama konusunda sahip olduğu
yetkinin, dava konusu kurallar ile kısmen ilgili bakanlara ya da kurumlara
verilerek, çerçevesi çizilmemiş, esasları belirlenmemiş bir alanda hiçbir
sınırlamaya bağlı olmaksızın geniş yetkiler tanıması Meclisin sahip olduğu
bütçe hakkının; bütçe kanununa bütçe dışı hükümler konularak, mevcut kanun
hükümlerinin açıkça veya dolaylı olarak değiştirilmesi veya bütçe yılı itibariyle
zımnen kaldırılmasının ise bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında
hiçbir hüküm konulamayacağı ilkesinin ihlali olduğu açıktır. 36. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptalleri gerekir. 37. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe farklı gerekçe ile katılmıştır. 38. Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ
bu görüşe katılmamışlardır. 39. Kurallar Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 7., 88., 89. ve 163. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. 40. Kuralların Anayasa’nın 6. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. B- Kanun’un 6. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (b)
Bendinde Yer Alan “ …değişiklik konusu projelere ait ödeneklerle ilgili
kurumlar arası aktarmaya,… ” İbaresinin ve 6. Maddesinin (2) Numaralı
Fıkrasının İkinci ve Üçüncü Cümlelerinin İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 41. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptali istenen
ibareyi de içeren (b) bendinde; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için
2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karara
uygun olarak yılı yatırım programında değişiklik yapılması hâlinde, değişiklik
konusu projelere ait ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya Maliye
Bakanının yetkili olduğu belirtilmektedir. Bu bentte yer alan“ …değişiklik
konusu projelere ait ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya,… ” ibaresi,
dava konusu kuralı oluşturmaktadır. 42. Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise g enel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin, aktarma
yapılacak tertipteki ödeneğin yüzde 20’sine kadar kendi bütçeleri içinde ödenek
aktarması yapabilecekleri belirtildikten sonra, dava konusu kurallarla, bu
idarelerin yüzde 20’yi geçen diğer her türlü kurum içi aktarmalarını yapmaya
Maliye Bakanının yetkili olduğu ve 2015 Yılı Programının Uygulanması,
Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karara uygun olarak 2015 Yılı Yatırım
Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerde değişiklik yapılması
hâlinde bu değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması
işlemlerinin tamamının 5018 sayılı Kanun’un 21. maddesinin üçüncü fıkrasında
yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın idarelerce yapılacağı ifade edilmiştir. 43. 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve
İzlenmesine Dair 30.9.2014 tarihli ve 2014/6841 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
(Karar) 17.10.2014 tarihli ve 29148 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir. 44. Kararın amacı, 2015 Yılı Programında yer alan ekonomik ve
sosyal hedeflere ulaşmak için; makroekonomik politikaların, sektör
stratejilerinin, bölge planlarının, bölgesel gelişmeye yönelik programların ve
bunlarla ilgili yatırımların koordineli bir şekilde yürütülmesidir. Söz konusu
Karar, 5018 sayılı Kanun’da yer alan genel bütçeli kuruluşları, özel bütçeli
kuruluşları, düzenleyici ve denetleyici kuruluşları, sosyal güvenlik
kurumlarını, özelleştirme kapsamındaki kuruluşları (kamu payı % 50’nin üzerinde
olanlar), kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarını, İller
Bankası’nı, fon idarelerini, mahalli idareler ile diğer kamu kuruluşları
kapsamaktadır. 45. Kalkınma Bakanlığı’nca hazırlanıp Yüksek Planlama Kurulu’nun
26.9.2014 tarihli ve 2014/26 sayılı Raporu ile Bakanlar Kurulu’na sunulan “ 2015
Yılı Programı ” (Program) ise Bakanlar Kurulunun 30.9.2014 tarihli ve
2014/6841 sayılı Kararı ile kabul edilerek 1.11.2014 tarihli ve 29162 sayılı
Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 46. Yatırım programları, kamu yatırımlarının sektörler ve
kuruluşlar itibarıyla tahsisini göstermektedir. Merkezi yönetim kapsamındaki
kuruluşların yatırımları ile KİT’ler, döner sermayeli kuruluşlar, İller
Bankası, sosyal güvenlik kuruluşları ve özelleştirme kapsamına alınan kuruluş
yatırımlarını da içeren Program, Kalkınma Bakanlığı tarafından
hazırlanmaktadır. 47. Programın amacı, 2015-2017 dönemini kapsayan Orta Vadeli
Programda yer alan temel amaç ve makroekonomik öncelikler çerçevesinde, küresel
ekonomideki toparlanma eğiliminin yavaşlamasına ve Türkiye’nin yakın
coğrafyasında meydana gelen siyasi gelişmelerin yarattığı jeopolitik risk
unsurlarına rağmen, enflasyonla mücadeleyi kararlılıkla sürdürmek ve büyüme
performansını yükseltirken cari işlemler açığını düşürmeye devam ettirmek
olarak belirlenmiştir. 2- İptal Taleplerinin Gerekçeleri 48. Dava dilekçesinde özetle, “ bütçe hakkı ”nın TBMM’ye ait
olduğu, 2015 Yılı Yatırım Programında (Program) yapılacak değişikliklerin
hukuksal sonuç doğurabilmesi için öncelikle yasama organının Anayasa’nın 163.
maddesindeki kurallar çerçevesinde 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nu “ ek
bütçe ” yaparak değiştirmesi ve bu değişikliğin Bakanlar Kurulu tarafından
Programa yansıtılması gerektiği, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile
özel bütçeli idarelerin, yüzde 20’yi geçen her türlü kurum içi ödenek
aktarmalarını yapma yetkisinin Maliye Bakanı’na verilmesinin 5018 sayılı
Kanun’la kurulan hesap verebilir mali sistemle bağdaşmadığı, bütçe ile verilen
ödenekten fazla harcama yapılamayacağı, kural ile ödenek aktarmalarında mevcut
genel hükümlere istisnalar getirildiği, aktarma yapılmış tertiplerden ve yedek
ödenekten aktarma yapılmış tertiplerden ödenek aktarılamaması yönündeki genel
kuralın, bütçe tahminlerini gerçekçi yapmak ve parlamentonun “ bütçe hakkı ”na
güvence oluşturmak için konulduğu, bütçenin fonksiyonunu ifa edebilmesi ve
dolayısıyla parlamentonun bütçe hakkını kullanabilmesinin temel bütçe
ilkelerine uyulması ile mümkün olabileceği, kural ile kamu yararının değil,
proje değişikliğinin arkasına sığınarak gizli bir amacın gerçekleştirilmek
istendiği, Programda yer alan projelerde Bakanlar Kurulu’nun yapacağı
değişikliklerin doğrudan 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda değişiklik
yapılması sonucunu doğuracak olması ve değişiklik konusu projelere ait
ödeneklerle ilgili olarak Maliye Bakanı’na kurumlar arası ödenek aktarma
yetkisinin verilmesinin, yasama organının “ bütçe hakkı ”nın yürütme
organı tarafından ortadan kaldırılmasına yol açtığı ve kamu idareleri bütçeleri
arasındaki kurumsal ödenek aktarmalarının ancak kanun ile yapılabilmesi mümkün
iken Bakanlar Kurulu’nun Programda yer alan projelerde değişiklik yapması
halinde, Maliye Bakanı’na değişiklik konusu projelere ait bütçe ödeneklerini
kamu idareleri arasında aktarma yetkisi verilmesinin kanunla yürürlüğe giren
bütçe proje ödeneklerinin idari tasarrufla değiştirilmesi sonucunu doğurduğu
belirtilerek kuralların, Anayasa’nın 2., 87., 161. ve 163. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 49. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin ve
eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesine
ilişkin gerekçeler bu kurallar yönünden de geçerlidir. 50. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptalleri gerekir. 51. Hasan Tahsin GÖKCAN Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı
fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri  ile ilgili görüşe ise farklı
gerekçe ile katılmıştır. 52. Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ
bu görüşe katılmamışlardır. Hasan Tahsin GÖKCAN ise Kanun’un 6. maddenin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendinde yer alan “ …değişiklik konusu projelere ait
ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya,… ” ibaresi yönünden bu görüşe
katılmamıştır. 53. Kurallar Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 2. ve 163. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. C- Kanun’un 6. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrasının Üçüncü
Cümlesinin “ …bu değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması
işlemlerinin tamamı ilgili kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri
Bakanlığı tarafından gerçekleştirilir. ” Bölümünün İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 54. Kanun’un 6. maddesinin iptali istenen bölümü de içeren (5)
numaralı fıkrasında; genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, 14/2/1985
tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 28/A maddesi kapsamında yaptıracakları her türlü yatırım, yapım, bakım,
onarım ve yardım işlerine ilişkin ödeneklerini İçişleri Bakanlığı bütçesine
aktarmaya yetkili olduğu, merkezi yönetim kapsamındaki diğer kamu idarelerinin
ise bu kapsamdaki kaynak transferlerini tahakkuk işlemi ile gerçekleştireceği,
bu kapsamda idarelerce kaynak transferi yapılmış iş ve projeler ile 12/11/2012
tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe
Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinin yirmi beşinci fıkrası gereği
ödenek kaydedilen tutarların ilişkili olduğu iş ve projelerde 2015 Yılı
Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar ve Eki 2015
Yılı Yatırım Programına uygun olarak değişiklik yapılması hâlinde bu
değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin
tamamının ilgili kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanun’un 21. maddesinin
üçüncü fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı
tarafından gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. 55. Söz konusu fıkrada geçen “ …bu değişikliğin gerektirdiği
tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı ilgili kurumun talebi
üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan
sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilir. ”
bölümü dava konusu kuralı oluşturmaktadır. 56. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (Başkanlıklar)
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 28/A
maddesi ile kurulmuştur. Söz konusu kuruluşlar idari teşkilat içinde daha
önceden yer alan il özel idarelerinin kaldırılması sonucu ortaya çıkan ihtiyaç
doğrultusunda ve sadece büyükşehir belediyesi olan illerde kurulmuştur. 57. Başkanlıkların kuruluşuna ilişkin olarak, 3152 sayılı Kanun’un
“ Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ” başlıklı 28/A maddesinin
birinci cümlesinde “ Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu kurum
ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve
koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve
yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı
yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, temsil, tören, ödüllendirme ve
protokol hizmetlerinin yürütülmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına
rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek üzere valiye
bağlı olarak Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulmuştur. ”
denilmektedir. 58. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları, kaynağını
aktarmak şartıyla illerde yapacakları her türlü yatırım, yapım, bakım, onarım
ve yardım işlerini bu başkanlıklar aracılığıyla yapabilirler. Bu işler
karşılığı genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince yapılacak kaynak
transferleri ödenek aktarması suretiyle, diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca
yapılacak kaynak transferleri ise tahakkuk işlemleri ile gerçekleştirilir.
Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince aktarılan tutarlardan yıl içerisinde
harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye; diğer kamu
kurum ve kuruluşlarınca aktarılan tutarları bir yandan genel bütçenin (B)
işaretli cetveline gelir, diğer yandan İçişleri Bakanlığı bütçesinin ilgili
tertiplerine ödenek kaydetmeye ve yıl içerisinde harcanmayan kısımlarını ertesi
yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydetmeye İçişleri Bakanlığı yetkilidir. 59. Başkanlıklar tarafından, merkezi idarenin adli ve askeri
teşkilat dışında taşradaki tüm birimlerinin hizmet ve faaliyetlerinin
etkinliği, verimliliği ve kurumların stratejik plan ve performans programlarına
uygunluğu ile ilgili olarak hazırlanacak rapor, valinin değerlendirmesiyle
birlikte Başbakanlığa ve bu kurumların bağlı veya ilgili olduğu bakanlığa
gönderilir. Bu raporlar yıllık olarak hazırlanır ve takip eden yılın Şubat ayı
sonuna kadar anılan mercilere gönderilir. 60. Başkanlığın sevk ve idaresi, vali veya vali tarafından
görevlendirilecek bir vali yardımcısı tarafından yerine getirilir. Maliye
Bakanlığınca, Başkanlıkların görev ve sorumluluklarını yerine getirebilmesi
için her yıl İçişleri Bakanlığı bütçesine yeterli ödenek konulur. 61. Öte yandan kanun koyucu 6360 sayılı Kanun ile bazı il özel
idarelerinin kapatılması şeklinde bir tercihte bulunmuştur. Bunun sonucu
olarak, kapatma tarihi itibariyle bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşları
tarafından il özel idarelerine kaynak aktarılmış olan işlerden, özel idarelerin
tüzel kişiliğinin kalkacağı tarihe kadar tamamlanamayacak olanlar ile ilgili
olarak söz konusu iş ve hizmetlerin yeni kurulan yatırım izleme ve koordinasyon
başkanlıklarına devri ve daha önceden aktarılan kaynakların ne şekilde muhasebeleştirilerek
değerlendirileceği konusunda 6360 sayılı Kanun ile düzenleme yapılmıştır. 62. Söz konusu düzenleme 6360 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin
(25) numaralı fıkrasında yer almaktadır. Anılan düzenleme aşağıdaki şekildedir: “ (25) (Değişik: 20/2/2014-6525/39 md.) Bakanlıklar ve merkezi
idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine kaynak aktarılmış olan
işlerden, özel idarelerin tüzel kişiliğinin kalkacağı tarihe kadar
tamamlanamayacak olanlar, 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28/A maddesine göre kurulan
yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına devredilir. Söz konusu işlere
ilişkin kaynakların devir tarihine kadar kullanılmayan kısımları İçişleri
Bakanlığı merkez muhasebe birimi hesabına ödenir ve genel bütçenin (B) işaretli
cetveline gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen bu tutarlar karşılığını bütçesinin
ilgili tertiplerine ödenek kaydetmeye ve bu ödeneklerden harcanmayan tutarları
ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
Yüklenici firma ile il özel idareleri arasındaki sözleşme, kaynağın
gönderildiği ilgili yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına devredilir.
Mevzuattan kaynaklanan tüm hak, alacak, borç ve diğer ilişkilerde muhatap,
devrin yapıldığı yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarıdır. ” 63. Söz konusu madde ile kapatma tarihi itibariyle bakanlıklar ve
merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine kaynak aktarılmış olan
işlerden, özel idarelerin tüzel kişiliğinin kalkacağı tarihe kadar
tamamlanamayacak olanlar açısından İçişleri Bakanlığı ve başkanlıklar
yetkilendirilmişlerdir. 64. Dava konusu kuralda ifade edilen merkezi yönetim kapsamındaki
kamu idareleri, 5018 sayılı Kanun’un “ Tanımlar ” başlıklı 3. maddesinin
(b) bendinde “ Bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan
kamu idarelerini,… ifade eder. ” şeklinde tanımlanmıştır. 65. Buna göre merkezî yönetim bütçesi, 5018 sayılı Kanuna ekli
(I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden
oluşmaktadır. 66. 5018 sayılı Kanun’a ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu
idarelerinin bütçesi “genel bütçe” , (II) sayılı cetvelde yer alan
her bir kamu idaresinin bütçesi “özel bütçe” , ekli (III) sayılı
cetvelde yer alan ve özel kanunlarla kurul, kurum veya üst kurul şeklinde
teşkilatlanan her bir düzenleyici ve denetleyici kurumun bütçesi ise “düzenleyici
ve denetleyici kurum bütçesi” dir. 67. Bu açıklamalar çerçevesinde dava konusu kural, genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri ve merkezi yönetim kapsamındaki diğer kamu
idarelerinin; büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu kurum ve
kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve
koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve
yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı
yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, temsil, tören, ödüllendirme ve
protokol hizmetlerinin yürütülmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına
rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek üzere yapacakları
iş ve projelerde, Karar ve eki Programa uygun olarak değişiklik yapılması
hâlinde bu değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması
işlemlerinin tamamının, ilgili kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanun’un 21.
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri
Bakanlığı tarafından gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. 2- İptal Talebinin Gerekçesi 68. Dava dilekçesinde özetle, yasama organı tarafından 2015 yılı
Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projeler için 2015 yılı
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile ödenek tahsis edildiği, Bakanlar Kurulunun
yapacağı değişikliklerin doğrudan 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda
değişiklik yapılması sonucunu doğuracağı ve değişiklik konusu projelere ait
ödeneklerle ilgili olarak değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek
aktarması işlemlerinin tamamının ilgili kurumun talebi üzerine İçişleri
Bakanlığı’na verilmesinin, yasama organının “ bütçe hakkı ”nın ilgili
kurumlar ile İçişleri Bakanlığı tarafından ortadan kaldırılması sonucuna yol
açacağı, bütçenin fonksiyonunu ifa edebilmesinin temel bütçe ilkelerine
uyulması ile mümkün olduğu, proje değişikliğinin arkasına sığınarak kamu yararı
amacı dışında TBMM’nin “ bütçe hakkı ”nı ortadan kaldırmak için
getirildiği belirtilen kuralın, Anayasa’nın 2., 87. ve 161. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 69. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin ve
eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesine
ilişkin gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. 70. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. 71. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe farklı gerekçe ile katılmıştır. 72. Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ
bu görüşe katılmamışlardır. 73. Kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmesine gerek
görülmemiştir. D- Kanun’un 9. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının“ …(kurulu gücü
500 MW üzerinde olan baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı
Banliyö Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi
raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve
çeken araç projeleri hariç...) ” Bölümünün İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 74. Kanun’un “ Yatırım harcamaları ” başlıklı 9. maddesinin
iptali istenilen bölümü de içeren (1) numaralı fıkrasında; 2015 Yılı Yatırım
Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projeler dışında herhangi bir
projeye harcama yapılamayacağı, bu cetvellerde yer alan projeler ile ödeneği toplu
olarak verilmiş projeler kapsamındaki yıllara sari işlere (kurulu gücü 500 MW
üzerinde olan baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö
Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi
raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve
çeken araç projeleri hariç) 2015 yılında başlanabilmesi için proje veya işin
2015 yılı yatırım ödeneği, proje maliyetinin yüzde 10’undan az olamayacağı, bu
oranın altında kalan proje ve işler için gerektiğinde projelerin 2015 Yılı
Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar esaslarına
uyulmak ve öncelikle kurumların yatırım ödenekleri içinde kalmak suretiyle
revize edilebileceği düzenlenmiştir. 75. Anılan fıkrada geçen “ …(kurulu gücü 500 MW üzerinde olan
baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö Hattının
İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi, Ulaştırma, Denizcilik
ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri
ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri
hariç...) ” ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır. 76. Fıkrada, Programa ek yatırım cetvellerinde yer alan projeler
ile ödeneği toplu olarak verilmiş projeler kapsamındaki yıllara sâri işlere
2015 yılında başlanabilmesi için proje veya işin 2015 yılı yatırım ödeneğinin,
proje maliyetinin yüzde 10’undan az olamayacağı öngörülmektedir. Dava konusu
kural ise söz konusu hükmün; kurulu gücü 500 MW üzerinde olan baraj ve HES
projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö Hattının İyileştirilmesi
ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi, Ulaştırma, Denizcilik ve
Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve
metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri için
uygulanmayacağını düzenlemektedir. 77. Fıkraya göre 2015 yılında bir projeye başlanabilmesi için ilk
olarak söz konusu projenin, Program’a ek yatırım cetvellerinde yer alan
projelerden olması veya ödeneği toplu olarak verilmiş projelerden olması
gerekmektedir. İkinci olarak projeler yıllara sâri işlerden olmalı, yani
başlandığı yıl itibariyle bitirilemeyerek ve ertesi yıl veya yıllara sarkan bir
şekilde gerçekleşecek projelerden olmalıdır. Üçüncü olarak ise 2015 yılı
yatırım ödeneği, proje maliyetinin yüzde onundan az olmamalıdır. 78. Kural sayesinde 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi’nde proje
maliyetinin yüzde 10’una kadar yatırım ödeneği olmayan veya hiç ödeneği
bulunmayan kurulu gücü 500 MW üzerinde olan baraj ve HES projeleri,
Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu
Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro
yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projelerine 2015
yılında başlanabilecek ve ihaleleri yapılabilecektir. 79. Diğer yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesinde
kamu ihaleleri ile ilgili olarak çeşitli hükümlere yer verilmiş olup kural ile
ilgili olması bakımından burada söz konusu maddenin birinci fıkrası ve (a)
bendinin de gözetilmesi gerekmektedir. Söz konusu bentte aynen; “ Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile
yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması
zorunludur: a) Yatırım projelerinin plânlanan sürede tamamlanarak ekonomiye
kazandırılabilmesi amacıyla, birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye
çıkılabilmesi için, işin süresine uygun olarak yıllar itibariyle ödeneğin
bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmış olması
zorunludur. İlk yıl için öngörülen ödenek proje maliyetinin % 10’undan az
olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek
dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz… ” denilmektedir. 80. Anılan düzenleme, yılı içerisinde yeterli ödeneği olmayan
yatırım projelerinin ihale edilmesini engellemeyi ve projelerin ortalama tamamlanma
süresini kısıtlamayı amaçlamaktadır. Madde, yatırım programının yönetimi ve
yılı bütçesinin uygulanması ile doğrudan ilgilidir. 81. Dava konusu kural ile 4734 sayılı Kanun’un yukarıda yer alan
hükmü, 2015 yılı için kuralda sayılan projelerle sınırlı kalmak kaydıyla
uygulanamamaktadır. 82. 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “ Yıllık Programların hazırlanması ve
kabulü ” başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, Yıllık Programların,
Kalkınma Bakanlığı’nca hazırlanarak Yüksek Planlama Kurulu’na sunulacağı,
Kurul’un programları inceleyerek bir raporla Bakanlar Kurulu’na sunacağı,
Bakanlar Kurulu’nca kabul edilen Yıllık Programların kesinleşmiş olacağı;
ikinci fıkrasında Yıllık Programların bütçeler ile iş programlarından önce
hazırlanacağı ve bütçeler ile iş programlarının hazırlanmasında Yıllık
Programlarda kabul edilmiş olan esasların dikkate alınacağı; üçüncü fıkrasında
ise bütçelerin Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesi sırasında, birden fazla
yılı kapsayan ve Kalkınma Planı ve Yıllık Programların bütünlüğünü ilgilendiren
yatırım projelerinin Yıllık Programa ilave edilmesinde, 3067 sayılı Kalkınma
Planlarının Yürürlüğe Konması ve Bütünlüğün Korunması Hakkında Kanun’un 2.
maddesinde yer alan esas ve usullere uyulacağı belirtilmiş; 3067 sayılı
Kanun’un 1. maddesinde, kalkınma planlarının hazırlanması ve TBMM Başkanlığı’na
sunulması; 2. maddesinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu ile Genel Kurul’daki
görüşülmesi ve kabul edilmesindeki usul ve esaslar düzenlenmiş; 4. maddesinde
ise, Kalkınma Planının kabulünden sonra bu planda değişiklik yapılmasında, 1.
ve 2. maddeler hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 5018 sayılı Kanun’un 19.
maddesinin ikinci fıkrasında ise TBMM’nin “ bütçe hakkı ”nın gereği ve
zorunlu bir sonucu olarak, “ Kamu yatırım programı, merkezî yönetim bütçe
kanununa uygun olarak Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından
hazırlanır ve anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on beş gün
içinde Bakanlar Kurulu kararıyla Resmî Gazetede yayımlanır. ” denilmiştir. 83. Bu bağlamda, iptali talep edilen kural olan projeler için
bütçeden harcama yapılabilmesi için 2015 Yılı Merkezi Yönetim Kanunu’nda ödenek
tahsis edilmiş olması, ayrıca bütçe kanununun yürürlüğe girmesinden sonra
Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanacak 2015 yılı Yatırım Programına ek
yatırım cetvellerinde yer alması, 641 sayılı KHK’nın 32. ve 5018 sayılı
Kanun’un 19. maddesinin gereği ve zorunlu bir sonucudur. Kural ile, 641 sayılı
KHK’nin 32. maddesinin, 4734 sayılı Kanun’un 62. maddesinin ve 5018 sayılı
Kanun’un 19. maddesinin, parantez içindeki projeler için 2015 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçesinin uygulama dönemi içinde uygulanamayacağı görülmektedir. 2- İptal Talebinin Gerekçesi 84. Dava dilekçesinde özetle, Anayasa’da Türkiye Büyük Millet
Meclisi’nin görev ve yetkileri kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak şeklinde
ortaya konulduktan sonra ayrıca bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını
görüşmek ve kabul etmek denilerek kanunlar ile bütçe kanunları arasında ayrıma
gidildiği, kanunların ve bütçe kanunlarının TBMM’de teklif ve görüşme usul ve
esasları ile yayımlanmasının Anayasa’da farklı şekilde düzenlendiği, bütçe
kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı, kanun
ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile düzenlenmesi veya
yürürlükte bulunan herhangi bir kanunda yer alan hükmün bütçe kanunları ile
değiştirilmesi, kaldırılması, uygulanmaması veya aykırı düzenlemeler
yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 87., 88., 89. ve
161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 85. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin ve
eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesine
ilişkin gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. 86. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. 87. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe farklı gerekçe ile katılmıştır. 88. Engin YILDIRIM, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ bu görüşe
katılmamışlardır. 89. Kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 88. ve 89. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. E- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (40) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 90. Kanun’un eki E-Cetvelinin (40) numaralı sırasında yer alan
açıklamada; merkezi yönetim kapsamındaki idarelerce hizmet alımı suretiyle
edinilmesi ekonomik olmayan taşıtların, Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bağlı
(T) işaretli cetvelde gösterilmesine gerek bulunmaksızın, cinsi ve adedi ilgili
idarenin talebi ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine alınacak Bakanlar Kurulu
kararınca, bu suretle edinilecek taşıtların sayısı 100’ü geçmemek ve 2015 Yılı
Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararda yer alan
usul ve esaslara göre yatırım programı ile ilişkilendirilmek kaydıyla satın
alma suretiyle edinilebileceği ifade edilmiştir. 91. Kamu kurumlarının taşıt edinmesi işlemleri kural olarak 237
sayılı Taşıt Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir. Söz konusu Kanun;
Genel bütçeye dâhil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı
sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve
bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerini, iktisadi devlet
teşekkülleri ile özel kanun ve kararnamelerle kurulan her çeşit banka ve
teşekkülleri, sayılan daire, idare, banka, teşekkül ve müesseselerin
sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseseleri,
kamuya yararlı derneklerden Başbakanlıkça lüzumlu görülenleri kapsamaktadır.
Dolayısıyla yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılacak
taşıtlar anılan Kanun hükümleri çerçevesinde edinilebilecektir. 92. 237 sayılı Kanun’a göre kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet
alımı suretiyle karşılamaları esastır. Bu şekilde temini mümkün olmayan,
ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet
alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtlar diğer yollarla
edinilebilir. 93. Kullanılacak taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve
gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli, ucuz ve ekonomik olanlarından
temin olunması ve bu taşıtların münhasıran resmi hizmetin ifasında kullanılmak
üzere daire veya kurumlarının sorumlu makamlarınca tevzi ve tahsis olunacağı
237 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Emirlerine ve zatlarına binek otomobili
verilenlerin Kanun’a ekli (1) sayılı cetvelde, makam hizmetlerine tahsis edilen
taşıtlar ise Kanun’a ekli (2) sayılı cetvelde gösterilmiştir. 94. 237 sayılı Kanun’a göre; kurumların satın alacakları
taşıtların azami satın alma bedelleri, her yıl bütçe kanunlarına bağlı
cetvellerde gösterilecek olup bu bedellerin, orta sıklet ve vasati fiyatlar nazarı
itibara alınmak suretiyle tespit edileceği kurala bağlanmıştır. 95. Genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler ve döner
sermayelerin yıl içinde her ne şekilde olursa olsun edinebilecekleri taşıtların
cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağı, yılı bütçe kanunlarına
bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilecektir. 96. Yukarıda sayılanlar dışında kalan kurum ve kuruluşlar
tarafından 237 sayılı Kanun gereğince taşıt edinilebilmesi, edinilecek taşıtın
cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağı gösterilmek suretiyle
önceden alınmış Bakanlar Kurulu kararına bağlıdır. Ancak, il özel idareleri,
belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahallî idare birlikleri kendi
meclislerinin kararı ile taşıt edinirler. 97. 237 sayılı Kanun, kapsama dâhil kurumlarca edinilecek
taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerini belirlemeye ve
sınırlamalar getirmeye Bakanlar Kurulu’nu yetkili kılmıştır. 2- İptal Talebinin Gerekçesi 98. Dava dilekçesinde özetle, kurumların taşıt ihtiyaçlarını
hizmet alımı suretiyle karşılamalarının esas olduğu, merkezi yönetim
kapsamındaki idarelerin hizmet alımı suretiyle edinmeleri ekonomik olmayan, yıl
içinde her ne şekilde olursa olsun edinebilecekleri taşıtların, azami satın
alma bedelleri ile cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağının
yılı bütçe kanuna bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilmesinin 237 sayılı
Kanun’da öngörülen yasal bir zorunluluk olduğu, 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu’na ekli “ (T) Cetveli ”nde hizmet alımı suretiyle edinilmesi
ekonomik olmayan 8515 taşıt satın alınması öngörülmüş iken, kural ile azami
satın alma bedeli belirtilmeksizin cins ve adedi ilgili idarenin talebi ve
Maliye Bakanlığının teklifi üzerine alınacak Bakanlar Kurulu kararınca 100 adet
taşıt daha alınması öngörülerek Taşıt Kanunu’nda değişiklik yapıldığı, bütçe
hakkının TBMM’ye ait olduğu, normal kanunlarla düzenlenmesi gereken hususların
bütçe kanunu ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı, bütçe kanununa bütçe ile
ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı, bir kanunun bütçeden gider
yapmayı ya da bütçeye gelir sağlamayı gerektirir nitelikte bulunmasının mutlak
biçimde “ bütçe ile ilgili hükümlerden ” sayılmaya yetmediği, “ bütçe
ile ilgili hüküm ” sözcüklerine dayanılarak, gider ya da gelirle ilgili bir
konuyu olağan bir kanun yerine bütçe kanunu ile düzenlemenin mümkün olmadığı,
bütçe kanunlarını diğer kanunlardan ayrı tutan anayasal kurallar karşısında,
kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile düzenlenmesinin
veya yürürlükte bulunan herhangi bir kanunda yer alan hükmün bütçe kanunları
ile değiştirilmesi, kaldırılması, uygulanmaması veya aykırı düzenlemeler
yapılmasının imkansız olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 87., 88., 89. ve
161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 99. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin ve
eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesine
ilişkin gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. 100. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. 101. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe farklı gerekçe ile katılmıştır. 102. Engin YILDIRIM, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ bu görüşe
katılmamışlardır. 103. Kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 88. ve 89. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. F- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (64) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 104. Kanun’un eki E-Cetvelinin (64) numaralı sırasında yer alan
açıklamada; Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.76-1-05.2 tertibinde
yer alan ödeneği, 5779 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
sınırlamaya tabi olmaksızın zorunlu hallerde belediyelere yardım amacıyla
kullanmaya Maliye Bakanının yetkili olduğu ifade edilmiştir. 105. Dava konusu kural, 5779 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan; mahalli idarelere yardım amacıyla, bakanlıklar ile bağlı
ve ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerine pay, fon veya özel hesap gibi
adlarla başka bir ödenek konulamayacağını düzenleyen sınırlamaya tabi
olmaksızın zorunlu hallerde Maliye Bakanlığı bütçesinin
12.01.31.00-01.1.2.76-1-05.2 tertibinde yer alan ödeneği, belediyelere yardım
amacıyla kullanmaya Maliye Bakanı’nın yetkili olduğunu düzenlemektedir. 2- İptal Talebinin Gerekçesi 106. Dava dilekçesinde özetle, Maliye Bakanlığı bütçesine 5779
sayılı Kanun’da öngörülenler dışında belediyelere yardım amacıyla ödenek
konulması ve Maliye Bakanı’na söz konusu ödeneği 5779 sayılı Kanun’da öngörülen
sınırlamaya bağlı kalmadan belediyelere aktarma yetkisi tanınmasının söz konusu
Kanun’da değişiklik yapmak anlamına geleceği, bütçe kanununa bütçe ile ilgili
hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı, bir kanunun bütçeden gider
yapmayı ya da bütçeye gelir sağlamayı gerektirir nitelikte bulunmasının mutlak
biçimde “ bütçe ile ilgili hükümlerden ” sayılmaya yetmediği, “ bütçe
ile ilgili hüküm ” sözcüklerine dayanılarak, gider ya da gelirle ilgili bir
konuyu olağan bir kanun yerine bütçe kanunu ile düzenlemenin mümkün olmadığı,
bütçe kanunlarını diğer kanunlardan ayrı tutan Anayasa kuralları karşısında,
kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile düzenlenmesinin
veya yürürlükte bulunan herhangi bir kanunda yer alan hükmün bütçe kanunları
ile değiştirilmesi, kaldırılması, uygulanmaması veya aykırı düzenlemeler
yapılmasının imkansız olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 87., 88., 89. ve
161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 107. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin
ve eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci
cümlesine ilişkin gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. 108. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. 109. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe farklı gerekçe ile katılmıştır. 110. Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ
bu görüşe katılmamışlardır. 111. Kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 88. ve 89. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. G- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (85) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 112. Kanun’un eki E-Cetvelinin (85) numaralı sırasında yer alan
açıklamada; Türk Tarih Kurumu bütçesinde yakın dönem tarih araştırmaları
kapsamında çalışmalar yapmak maksadıyla 40.06.00.36-08.2.0.07-2-05.3 tertibinde
tefrik edilen ödeneklerin, Kurum bütçesine gider kaydedilerek ve özel hesaba
aktarılarak kullanılabileceği, özel hesaptan yapılan harcamaların 5018 sayılı
Kanun ile 4734 sayılı Kanundan müstesna olduğu ve özel hesaba aktarılan
tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve
esasların Türk Tarih Kurumunun teklifi üzerine ilgili bakanın onayı ile
belirleneceği ifade edilmiştir. 113. Dava konusu kural Türk Tarih Kurumu Başkanlığı (Kurum)
bütçesinin, kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan transferler tertibine
konulan ve yakın dönem tarih araştırmaları kapsamında çalışmalar yapmak
maksadıyla kullanılacak ödeneğinin, Kurum bütçesine gider kaydedilerek özel
hesaba aktarılmak suretiyle kullanılabileceğini, bu hesaptan yapılan
harcamaların 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’ndan istisna
olduğunu, özel hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve
denetlenmesine ilişkin usul ve esasların Kurum’un teklifi üzerine ilgili
bakanın onayı ile belirleneceğini düzenlemektedir. 114. 4734 sayılı Kanun, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun
denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve
kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek
amacıyla çıkarılmıştır. Kanun kapsamında yer alan idarelerin kullanımında
bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım
işlerinin ihaleleri (Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları
ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını
gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile
tamamlanan işlemler) anılan Kanun hükümlerine göre yürütülecektir. 115. 5018 sayılı Kanun ise, kalkınma planları ve programlarda yer
alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve
verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve
malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini,
kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin
muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemek amacıyla
çıkarılmıştır. 116. Kurum, 4734 sayılı Kanun ile 5018 sayılı Kanun hükümlerine
tabidir. Ancak iptali istenilen kural gereği Kurum bütçesi içerisinde, kâr
amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan transferler tertibinde yer alan ve yakın
dönem tarih araştırmaları kapsamında çalışmalar yapmak maksadıyla kullanılacak
ödenekler, özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılabilecek olup bu hesaptan
yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanun’dan istisna
tutulmuştur. 2- İptal Talebinin Gerekçesi 117. Dava dilekçesinde özetle, Türk Tarih Kurum’unun ancak görev,
yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda
idari düzenlemeler yapabileceği, ödeneklerini özel hesaba aktarma yaparak özel
hesaptan 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmaksızın
harcayabileceğine yönelik herhangi bir düzenlemeye Kurum’un mevzuatında yer
verilmediği, Kurum’a tahsis edilen kaynakların mali yönetim ve kontrolünün 5018
sayılı Kanun’a, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ise 4734 sayılı
Kanun’a tâbi olduğu, kural ile tahsis edilen ödeneğin bütçeye gider
kaydedilerek kamu mali yönetimi ve kontrol sisteminin tamamen dışına
çıkarıldığı ve ilgili bakana mevcut kurallar dışında özel hesaba aktarılan
tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve
esasları belirleme yetkisi verildiği, kanunların teklif ve görüşme usul ve
esasları ile yayımlanmasının Anayasa’da düzenlendiği, bütçe kanununa bütçe ile
ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı, gider ya da gelirle ilgili
bir konunun olağan bir kanun yerine bütçe kanunu ile düzenlenemeyeceği, yasama
yetkisinin TBMM’ye ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği, kanun koyucunun
temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeye yetki vererek, sınırsız
ve belirsiz bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmasının yasama yetkisinin
devri sonucunu doğurduğu, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını
ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara
aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabileceği, ancak Kurum’un böyle bir
yetkiye sahip olmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 7., 87., 88., 89.,
124. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 118. Kanun’un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin
ve eki E-Cetvelinin (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci
cümlesine ilişkin gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. 119. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. 120. Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe farklı gerekçe ile katılmıştır. 121. Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ bu görüşe katılmamışlardır. 122. Kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı bulunarak
iptal edildiğinden, ayrıca Anayasa’nın 7., 88., 89. ve 124. maddeleri yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir. H- Kanun’un 6. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “ …fonksiyonel
sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın… ” İbaresinin İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam 123. Kanun’un 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, genel
bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden hizmeti yaptıracak olan kamu idaresinin,
yıl içinde hizmeti yürütecek olan idarenin bütçesine, fonksiyonel sınıflandırma
ayrımına bakılmaksızın ödenek aktarmaya yetkili olduğu ifade edilmiştir. 124. Anılan fıkra da geçen “ …fonksiyonel sınıflandırma ayrımına
bakılmaksızın... ” ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır. 125. Günümüzde bütçe kanunları çeşitli sınıflandırmalar yardımıyla
oluşturulmaktadır. Bu sınıflandırma türlerinden biri olan fonksiyonel
sınıflandırma, devlet faaliyetlerinin türünü göstermektedir. Devlet
faaliyetlerinin ve bu faaliyetlere yönelik harcamaların zaman serileri boyunca
izlenmesi ve uluslararası karşılaştırma imkânı elde edilmesi, fonksiyonel
sınıflandırma ile mümkün olabilmektedir. Ayrıca,
bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel ayrımların yapılabilmesi de bu
sınıflandırmanın hedefleri arasındadır. 126. Analitik Bütçe Sınıflandırmasında fonksiyonel sınıflandırma,
devlet faaliyetlerinin türünü göstermekte ve ödeneklerin kamu hizmetlerine,
işlevlerine göre tahsis edilmesi ile bütçe politikalarının oluşturulmasında
sektörel ayrımların yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda,
ödeneklerin kamusal faaliyetlere türüne/işlevine göre tahsisi, kamu
hizmetlerinin maliyetlerinin ortaya konulabilmesi, maliyet-fayda analizinin
yapılabilmesi ile verimlilik, etkililik ve ekonomiklik hedeflerine ulaşılabilmesi
bütçenin sınıflandırması ile gerçekleşebilmektedir. Bu yanıyla, bütçe
sınıflandırmasının temelini fonksiyonel sınıflandırma oluşturmaktadır. Nitekim
5018 sayılı Kanun’un 15. maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Merkezi yönetim
bütçe kanununun gider cetvelinin bölümleri, analitik bütçe sınıflandırmasına
uygun olarak fonksiyonlar şeklinde düzenlenir. Fonksiyonlar birinci, ikinci,
üçüncü ve dördüncü düzeyde alt fonksiyonlara ayrılır. ” denilmektedir. 127. Fonksiyonel sınıflandırma, dört düzeyli bir kod grubundan
oluşmaktadır. I. düzey, Devlet faaliyetlerini on ana fonksiyona ayırmaktadır.
Ana fonksiyonlar, II. düzeyde alt fonksiyonlara bölünmektedir. III. düzey
kodlar ise, nihai hizmetleri göstermektedir. Fonksiyonel sınıflandırmanın IV.
düzeyi de özel olarak izlemeyi gerektiren bazı kurumsal planlama ihtiyaçlarının
karşılanması ve izlenmesi amacıyla yapıya dâhil edilmiş olup, böyle bir ihtiyaç
ortaya çıktığında IV. düzeye ilişkin kodlar ve bu kodların açıklamaları, Maliye
Bakanlığı ile mutabakat sağlanarak belirlenmektedir. 128. Diğer yandan kamu kurumlarınca ihtiyaç duyulan bazı hizmetler
başka bir kamu kurumunun ana hizmeti kapsamında bulunabilmektedir. Bu
doğrultuda kamu kurumları bu hizmetleri kendileri yapmak yerine ilgili kamu
kurumunun uzmanlık ve tecrübelerinden istifade edecek şekilde bu idarelere
yaptırabilmektedir. Bununla birlikte, analitik bütçe sınıflandırma sistemine
göre kullanılan fonksiyonlar her bir kurumun ana hizmet grubu ile
ilişkilendirilerek bütçelerde yer almaktadır. Dolayısıyla, hizmeti yaptıracak
idareler ile hizmeti yürütecek olan idarelerin ana hizmetlerinin farklı olması
bütçelerinde kullanılan fonksiyonel kodların farklı olması sonucunu
doğurmaktadır. Bu nedenle genel bütçe kapsamında yer alan bir kamu kurumundan
diğer bir kamu kurumuna yapılacak aktarmalar fonksiyonel kod değişikliği
gerektirmektedir. 2- İptal Talebinin Gerekçesi 129. Dava dilekçesinde özetle, Maliye Bakanı’na genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinin bütçesinden, hizmeti yaptıracak olan kamu
idaresinin bütçesine fonksiyonel sınıflandırmayı değiştirerek ödenek aktarma
yetkisi tanındığı, hizmeti yaptıracak idare ile hizmeti yürütecek idare
arasında ödenek aktarmasına konu olan hizmetin yatırım hizmetleriyle
sınırlandırılmayarak her tür hizmete açık tutulduğu, aynı hizmet olup
olmayacağı hususunun da belirsiz bırakıldığı, kuralın ödeneğin konulduğu kamu
idaresi ile hizmeti yürütecek kamu idaresini değiştirmenin ötesinde,
yürütülecek kamu hizmetinin fonksiyonu yanında türünü de değiştirerek bütçede
yer almayan farklı bir kamusal fonksiyona/işleve (veya yer alan farklı
fonksiyonun ödeneğinin artırılarak ödenekten fazla) harcama yapılmasını
sağladığı, bütçenin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünün 5018 sayılı
Kanun’a uygun olmasının anayasal bir zorunluluk olduğu ve “ bütçe hakkı ”nın
yasama organına ait olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 87., 161. ve 163.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 130. Anayasa’nın 87. maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin
görev ve yetkileri arasında “ kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak ”
yanında “ bütçe kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek ” de ayrıca
belirtilmiştir. Anayasa’da birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak
düzenlenen bu iki kanunlaştırma yönteminin doğal sonucu olarak, olağan kanun
ile düzenlenmesi gereken bir konunun, bütçe kanunu ile düzenlenmesi,
değiştirilmesi veya kaldırılması olanaksızdır. Bu durum, Anayasa’nın 161.
maddesinde “ Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm
konulamaz. ” denilmek suretiyle ifade edilmiştir. “ Bütçe ile ilgili
hükümler ” kavramı, mali nitelikteki hükümleri değil, kanun konusu
olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikte hükümleri ifade etmektedir.
Anayasa’nın 161. maddesinin getiriliş amacı, bütçe kanunlarında, yıllık bütçe
kavramı dışındaki konulara yer vermemek, böylece bütçe kanunlarını ilgisiz
kurallardan uzak tutarak kendi yapısı içinde bütünleştirmektir. 131. Kural ile getirilen düzenleme her ne kadar genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinden hizmeti yaptıracak olan kamu idaresinin, yıl
içinde hizmeti yürütecek olan idarenin bütçesine fonksiyonel sınıflandırma
ayrımına bakılmaksızın ödenek aktarma yetkisi vermekte ise de aslında ödenek
diğer kamu idaresine aktarılıp aktarılmamasına bakılmaksızın konuluş amacı
doğrultusunda kullanılacaktır. Bir başka ifade ile hizmeti yaptıracak olan kamu
idaresi söz konusu hizmeti ister kendi ifa edecek olsun, isterse de hizmeti
yürütecek olan idarenin bütçesine fonksiyonel sınıflandırma ayrımına
bakılmaksızın ödenek aktarsın, her şart altında, merkezi yönetim bütçe kanunu
ile konulan ödenek konuluş amacı doğrultusunda kullanılacaktır. Dava konusu
kural, bu yönüyle bütçenin uygulanması ile ilgili hüküm kapsamında
değerlendirilmekte olup bütçe hakkını zedelememektedir. 132. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 87. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. 133. Kuralın Anayasa’nın 163. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. I- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (18) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın Birinci Cümlesinde Yer Alan “ …tarafından açılacak özel hesap… ”
İbaresi İle İkinci Cümlesinin, (19) Numaralı Sırasında Yer Alan Açıklamanın
İkinci Cümlesinin, (20) Numaralı Sırasında Yer Alan Açıklamanın İkinci
Cümlesinde Yer Alan “ …adına açılacak özel bir hesaba… ” ve “ …Kalkınma Bakanı
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde… ” İbarelerinin
İncelenmesi 1- Anlam ve Kapsam a- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (18) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın Birinci Cümlesinde Yer Alan “ …tarafından açılacak özel hesap… ”
İbaresi İle İkinci Cümlesinin Anlam ve Kapsamı 134. Kanun’un Eki E-Cetvelinin (18) numaralı sırasında yer alan
açıklamada; Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.3.2.05-1-07.1
tertibinde yer alan ödeneğin, Cazibe Merkezlerini Destekleme Programı (CMDP)
kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına, kalkınma ajanslarına, kamu yararına
çalışan dernek ve vakıflara, üniversitelere, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarına, il özel idarelerine, belediyelere ve mahalli idare birliklerine
CMDP için anılan her bir kurum ve kuruluş tarafından açılacak özel hesap
aracılığıyla kullandırılacağı, bu ödenekten verilecek hibe ve desteklerin
türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı’nın yetkili olduğu ifade
edilmiştir. 135. Açıklamada geçen “ …tarafından açılacak özel hesap… ”
ibaresi ile “ Bu ödenekten verilecek hibe ve desteklerin türleri, sınırları,
şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine ilişkin usul ve esasları
belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkilidir. ” cümlesi dava konusu kuralları
oluşturmaktadır. 136. Bütçe kanunu ile CMDP kapsamında kullanılmak üzere verilen
ödenek kamu kurum ve kuruluşlarına, kalkınma ajanslarına, kamu yararına çalışan
dernek ve vakıflara, üniversitelere, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarına, il özel idarelerine, belediyelere ve mahalli idare birliklerine
CMDP için anılan her bir kurum ve kuruluş tarafından açılacak özel hesap
aracılığıyla kullandırılacaktır. Söz konusu ödenekten verilecek hibe ve
desteklerin türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve
denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye ise Kalkınma Bakanı yetkili
kılınmıştır. 137. Dava konusu kurallara göre, CMDP kapsamında verilecek ödenekler
her bir kamu kurum ve kuruluşu tarafından ayrı ayrı açılacak özel bir hesap
aracılığı ile kullandırılacak ve bu ödenekten verilecek hibe ve desteklerin
türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkili olacaktır. b- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (19) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın İkinci Cümlesinin Anlam ve Kapsamı 138. Kanun’un eki E-Cetvelinin (19) numaralı sırasında yer alan
açıklamada; Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.9.9.00-1-07.1
tertibinde yer alan ödeneğin, Sosyal Etkileşim Programı (SEP) kapsamında,
Bakanlık tarafından belirlenecek bölgelerde ilgili kalkınma ajansı aracılığıyla
kullandırılacağı, bu ödenekten verilecek hibe ve desteklerin türleri,
sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine ilişkin usul
ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı’nın yetkili olduğu ifade edilmiştir. 139. Açıklamada geçen “ Bu ödenekten verilecek hibe ve
desteklerin türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve
denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkilidir. ”
cümlesi dava konusu kuralı oluşturmaktadır. 140. Buna göre E-Cetvelinin (19) numaralı açıklamasında SEP
kapsamında kullanılmak üzere konulan ödenekten verilecek hibe ve desteklerin
türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkili kılınmıştır. 141. SEP, uygulandığı bölgelerde, bölgelerarası sosyal etkileşimin
artırılması ve sosyal sermayenin geliştirilmesiyle bölgesel kalkınmaya katkı
sunmayı amaçlayan bir program olarak ifade edilmektedir. c- Kanun’un Eki E-Cetvelinin (20) Numaralı Sırasında Yer Alan
Açıklamanın İkinci Cümlesinde Yer Alan “ …adına açılacak özel bir hesaba… ”
Ve “ …Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde… ”
İbarelerinin Anlam ve Kapsamı 142. Kanun’un eki E-Cetvelinin (20) numaralı sırasında yer alan
açıklamada Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.6.0.00-1-07.1
tertibinde yer alan ödeneğin, Sosyal Destek Programı (SODES) kapsamında
öncelikle Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Anadolu Projesi (DAP)
kapsamındaki iller olmak üzere Kalkınma Bakanlığı tarafından oluşturulacak usul
ve esaslar çerçevesinde belirlenecek illerde istihdamın artırılması, sosyal
içermenin, spor, kültür ve sanatın geliştirilmesi, SODES programının
yürütülmesine yönelik kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ile SODES’in
değerlendirilmesi, izlenmesi ve tanıtımına yönelik faaliyetler için
kullandırılacağı, bu kapsamda ilgili valilikler veya kalkınma ajansları
tarafından belirli bir program çerçevesinde Kalkınma Bakanlığına teklif edilen
ve anılan Bakanlık tarafından uygun bulunan projelerin bedellerinin, münhasıran
proje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz konusu ödenekten ilgili
valilik veya kalkınma ajansı adına açılacak özel bir hesaba aktarılacağı ve
proje amaçlarına uygun olarak kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri,
belediyeler, mahalli idare birlikleri, meslek odaları, üniversiteler ve sivil
toplum kuruluşlarına Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde ilgili valilik veya kalkınma ajansı tarafından kullandırılacağı
ifade edilmiştir. 143. Açıklama içerisinde geçen “ …adına açılacak özel bir
hesaba... ” ibaresi ve “ …Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve
esaslar çerçevesinde… ” ibaresi dava konusu kuralları oluşturmaktadır. 144. Kalkınma Bakanlığı tarafından çıkarılan 2015 Yılı SODES
Uygulama Usul ve Esasları’nda Sosyal Destek Programının; uygulandığı illerde,
yerel dinamikleri harekete geçirerek yoksulluk, göç ve kentleşmeden kaynaklanan
sosyal sorunları gidermek, değişen sosyal yapının ortaya çıkardığı ihtiyaçlara
karşılık vermek, toplumsal dayanışma ve bütünleşmeyi güçlendirmek, toplumun
dezavantajlı kesimlerinin ekonomik ve sosyal hayata daha aktif katılmalarını
sağlamak amacını taşıyan bir program olduğu ve istihdam, sosyal içerme ve
kültür-sanat-spor olmak üzere üç bileşenden oluştuğu anlaşılmaktadır. 145. Bütçe kanunu ile SODES kapsamında kullanılmak üzere verilen
ödenek, öncelikle Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Anadolu Projesi (DAP)
kapsamındaki iller olmak üzere Kalkınma Bakanlığı tarafından oluşturulacak usul
ve esaslar çerçevesinde belirlenecek illerde istihdamın artırılması, sosyal
içermenin, spor, kültür ve sanatın geliştirilmesi, SODES programının
yürütülmesine yönelik kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ile SODES’in
değerlendirilmesi, izlenmesi ve tanıtımına yönelik faaliyetler içindir. Bu
kapsamda ilgili valilikler veya kalkınma ajansları tarafından belirli bir
program çerçevesinde Kalkınma Bakanlığı’na teklif edilen ve anılan Bakanlık
tarafından uygun bulunan projelerin bedelleri, münhasıran proje ile ilgili
harcamalarda kullanılmak üzere söz konusu ödenekten ilgili valilik veya
kalkınma ajansı adına açılacak özel bir hesaba aktarılacak ve proje amaçlarına
uygun olarak kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri, belediyeler, mahalli
idare birlikleri, meslek odaları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarına
Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ilgili
valilik veya kalkınma ajansı tarafından kullandırılacaktır. 2- İptal Taleplerinin Gerekçeleri 146. Dava dilekçesinde özetle, kuruluş kanunu veya başka bir
kanunla Kalkınma Bakanlığı’na Devlet destek ve yardımları ile teşviklerin
uygulanması ve yürütülmesine ilişkin görevler verilmediği, bundan dolayı
Bakanlığın bütçesine Devlet desteği, yardımı ve teşviki amacıyla ödenek
konulabilmesinin mümkün olmadığı, özel hesap ve benzeri uygulamaların takibi ve
amacına uygun kullanımının kontrolünün “ bütçede açılacak bir tertibe gelir
ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek
kaydedilmesi ” suretiyle mümkün olduğu, özel hesap uygulamasının başka
amaçlara hizmet ettiği, düzenlemelerin kamu yararını gerçekleştirmeyi değil,
kamusal kaynakların, kamu yararına çalışan dernek ve vakıflar yanında, her
türlü mali işlemlerinde temel mali mevzuat hükümlerine tabi olan “ kamu kurum
ve kuruluşları ”, “ üniversiteler ”, “ il özel idareleri ”, “ belediyeler ”
ve “ mahalli idare birlikleri ” ile faaliyetlerini kuruluş kanunlarına
göre yürüten “ kalkınma ajansları ” ve “ kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları ”nın bütçeleri dışında ve temel mali mevzuat hükümleri
ile kuruluş kanunlarına tâbi olmadan harcanmasının öngörüldüğü, malî yıl
başlangıcı ile merkezî yönetim bütçesinin hazırlanması, uygulanması ve
kontrolünün kanunla düzenlenmesinin anayasal bir kural olduğu, yasama
yetkisinin TBMM’ye ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği, kanun koyucunun
temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeye yetki vererek, sınırsız
ve belirsiz bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmasının yasama yetkisinin
devri sonucunu doğurduğu, yönetmeliklerin Başbakanlık, bakanlıklar ve diğer
kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve
tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarabileceği
ve Kalkınma Bakanlığı’nın yapacağı idari düzenleme yetkisinin Bakanlığın görev,
yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenen konularla
sınırlandırıldığı belirtilerek kuralların, Anayasa’nın 2., 7., 124. ve 161.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 147. Dava konusu kurallar, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin ilgili
tertiplerinde yer alan ödeneklerin açılacak özel bir hesap aracılığı ile
kullandırılacağını ve bu ödeneklerden verilecek hibe ve desteklerin türleri,
sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine ilişkin usul
ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı’nın yetkili olduğunu düzenlemektedir. 148. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. 149. Anayasa’nın 7. maddesinde, “ Yasama yetkisi Türk Milleti
adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez. ”
denilmektedir. Yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması ve
bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir gereğidir. Bu
hükme yer veren Anayasa’nın 7. maddesinin gerekçesinde, yasama yetkisinin
parlamentoya ait olması hususu “ demokrasi rejimini benimseyen siyasi
rejimlerde kaçınılmaz bir durum ” olarak nitelendirilmiştir. 150. Yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması
ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir gereğidir.
Anayasa’nın açıkça kanunla düzenlenmesini öngördüğü konularda, yürütme organına
genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı
değildir. Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir kanun hükmünün
Anayasa’nın 7. maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması,
çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine
bırakmaması gerekir. 151. Anayasa Mahkemesince “ kamu yararı ” konusunda yapılacak
inceleme, kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığının araştırılmasıyla
sınırlıdır. Anayasa’nın çeşitli hükümlerinde yer alan kamu yararı kavramının
Anayasa’da bir tanımı yapılmamıştır. Ancak Anayasa Mahkemesinin kararlarında da
belirtildiği gibi, kamu yararı, bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara
üstün olan toplumsal yarardır. Kamu yararı düşüncesi olmaksızın, yalnız özel
çıkarlar için veya yalnız belli kişilerin yararına olarak kanun hükmü
konulamaz. Böyle bir durumun açık bir biçimde ve kesin olarak saptanması
halinde, söz konusu kanun hükmü Anayasa’nın 2. maddesine aykırı düşer.
Açıklanan ayrık hâl dışında, bir kanun hükmünün ülke gereksinimlerine uygun
olup olmadığı ve hangi araç ve yöntemlerle kamu yararının sağlanabileceği bir
siyasî tercih sorunu olarak kanun koyucunun takdirinde olduğundan, bu kapsamda
kamu yararı değerlendirmesi yapmak anayasa yargısıyla bağdaşmaz. 152. Anayasa’nın 161. maddesinin son fıkrasında “ Bütçe
kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. ”
hükmüne yer verilmiştir. Fıkra ile bütçe kanunlarına bütçe ile ilgili olmayan
kurallar konulmamasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Anayasa’da birbirinden
tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenen kanunlaştırma yöntemlerinin doğal
sonucu olarak, olağan kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun, bütçe kanunu
ile düzenlenmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması olanaksızdır. “ Bütçe ile
ilgili hükümler ” kavramı, mali nitelikteki bütün hükümleri değil, kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla bütçenin uygulanması ile
ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikte hükümleri ifade
etmektedir. Anayasa’nın 161. maddesinin getiriliş amacı, bütçe kanunlarında,
yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek, böylece bütçe kanunlarını
ilgisiz kurallardan uzak tutarak kendi yapısı içinde bütünleştirmektir. Anayasa’nın
161. maddesinin yukarıda yer alan son fıkrasının gerekçesinde de “ Bütçe
kanunlarına bütçe dışı hüküm konulamaması, mevcut kanunların hükümlerini açıkça
veya dolaylı değiştiren veya kaldıran hükümler getirilememesi ilkelerine
anayasal kuvvet ve hüküm tanınmıştır. ” denilmek suretiyle hükmün getiriliş
amacı açıkça ortaya konulmuştur. 153. Kurallar ile getirilen düzenlemeler, mevcut kanun
hükümlerinde açık veya zımni olarak bir değişiklik yapmamakta veya mevcut kanun
hükümleri kaldırılmamaktadır. Bütçe kanunu ile verilen ödenekler, Kalkınma
Bakanlığı bütçesinde yer almaktadır. Söz konusu ödeneğin çerçevesi çizilmiş,
kullanacak kamu kurum ve kuruluşları belirlenmiş, ödeneklerin harcanması ve
muhasebeleştirilmesi sürecinde yer alacak kurumlar ortaya konulmuştur. 154. Kanun’un eki E-Cetvelinin (18) numaralı sırasında yer alan
açıklamada yer alan CMDP, zaten kendi içerisinde kapsamı belirlenmiş ve
çerçevesi daha önceden çizilmiş bir programdır. Açıklama içerisinde yer alan
kurallarla ise CMDP kapsamında verilecek ödeneklerin her bir kamu kurum ve
kuruluşu tarafından ayrı ayrı açılacak özel bir hesap aracılığı ile
kullandırılacağı belirtilmekte ve bu ödenekten verilecek hibe ve desteklerin
türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkili kılınmaktadır. 155. Kanun’un eki E-Cetvelinin (19) numaralı açıklamasında yer
alan SEP de tıpkı CMDP gibi kapsam ve çerçevesi daha önceden belirlenmiş bir
programdır. Buna göre SEP kapsamında kullanılmak üzere konulan ödenekten
verilecek hibe ve desteklerin türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı,
harcanması ve denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı
yetkili kılınmıştır. 156. Kanun’un eki E-Cetvelinin (20) numaralı açıklamasında yer
alan SODES kapsamında ise ilgili valilikler veya kalkınma ajansları tarafından
belirli bir program çerçevesinde Kalkınma Bakanlığı’na teklif edilen ve anılan
Bakanlık tarafından uygun bulunan projelerin, bedelleri münhasıran proje ile
ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz konusu ödenekten ilgili valilik veya
kalkınma ajansı adına açılacak özel bir hesaba aktarılacak ve proje amaçlarına
uygun olarak kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri, belediyeler, mahalli
idare birlikleri, meslek odaları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarına
Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ilgili
valilik veya kalkınma ajansı tarafından kullandırılacaktır. SODES de aynen SEP
ve CMDP gibi kapsam ve çerçevesi belli bir programdır. 157. Buna göre kurallarda ödeneklerin kullanımı ile ilgili olarak
temel ilkeler ortaya konulmuş, çerçeve çizilmiş, sınırlar belirlenmiş ve
sonrasında yönetimin düzenlemesi için bir alan bırakılmıştır. 158. Dava konusu kuralların, CMDP, SEP ve SODES programlarının
daha etkin ve hızlı uygulanabilmesi, karar alma süreçlerinin daha da işlerlik
kazanabilmesi ile kamu kaynaklarının etkili ve ekonomik bir şekilde amaçları
doğrultusunda harcanabilmesini temin etmek için kamu yararı amacıyla yapıldığı
anlaşılmaktadır. 159. Diğer yandan dava konusu kurallar, doğrudan mali nitelikteki
hükümler olmayıp, kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece
bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı
nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bu yönüyle dava konusu kuralların,
bütçenin uygulanması kapsamında bulunduğunda tereddüt yoktur. 160. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 2., 7. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir. 161. Kuralların Anayasa’nın 124. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 162. Dava dilekçesinde özetle, iptali talep edilen kurallarla
Maliye Bakanı ile ilgili bakanlara veya kamu idarelerine verilen yetkilerin,
5018 sayılı Kanun ile kurulan mali sistemi işlemez hale getirdiği, 5018 sayılı
Kanun yanında 4734 sayılı Kanun, 237 sayılı Kanun, 5779 sayılı Kanun, kamu
idarelerinin kuruluş kanunları ve daha birçok kanun ve KHK’lerde değişiklik
yapılması, uygulamalarının durdurulması, kaldırması veya bunlara aykırı
düzenlemeler taşıdığı, bütçe kanunlarının bir yıllık bir dönemi kapsadığı, bir
yıllık bir döneme ilişkin olan 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’ndaki
iptali istenen düzenlemeler hakkında yürürlüğü durdurma kararı verilmediği
takdirde mali yılın ilerleyen dönemlerinde veya bütçe yılı sona erdikten sonra
hükmün ortadan kalkacak olması nedeniyle sonradan giderilmesi güç ya da
olanaksız zararlara yol açacağı, anayasal düzenin hukuka aykırı kural ve
düzenlemelerden en kısa sürede arındırılmasının hukuk devleti sayılmanın en
önemli gereklerinden olduğu, Anayasa’ya aykırılıkların sürdürülmesinin özenle
korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini zedeleyeceği, hukukun üstünlüğünün
sağlanamadığı bir düzende kişi hak ve özgürlüklerinin güvence altında
sayılamayacağı ve bu ilkenin zedelenmesinin hukuk devleti yönünden giderilmesi
olanaksız durum ve zararlara yol açacağı belirtilerek dava konusu kuralların
yürürlüklerinin durdurulması talep edilmiştir. 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu’nun; A- 1- 6. maddesinin; a- (1) numaralı fıkrasının  (a) bendine ve (b) bendinde
yer alan “…değişiklik konusu projelere ait ödeneklerle ilgili kurumlar
arası aktarmaya,” ibaresine, b- (2) numaralı fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine, c- (5) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin “…bu
değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı
ilgili kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından
gerçekleştirilir.” bölümüne, 2- 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…(kurulu gücü 500 MW
üzerinde olan baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı Banliyö
Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi
raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve
çeken araç projeleri hariç...)” bölümüne, 3- Eki E-Cetveli’nin; a- (30) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci
cümlesine, b- (40), (64) ve (85)  numaralı sıralarındaki
açıklamalara, yönelik yürürlüğün durdurulması taleplerinin, koşulları
oluşmadığından REDDİNE, B- 1- 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer
alan “…fonksiyonel sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın…” ibaresine, 2- Eki E-Cetveli’nin; a- (18) numaralı sırasındaki açıklamanın, birinci cümlesinde
yer alan “… tarafından açılacak özel hesap… ” ibaresine ve ikinci
cümlesine, b- (19) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesine, c- (20) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinde yer
alan “…adına açılacak özel bir hesaba…” ve “…Kalkınma
Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde…” ibarelerine, yönelik iptal talepleri, 26.5.2016 tarihli ve E.2015/7, K.2016/47
sayılı kararla reddedildiğinden, bu cümle ve ibarelere ilişkin yürürlüğün
durdurulması taleplerinin REDDİNE, 26.5.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- HÜKÜM 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu’nun; A- 6. maddesinin; 1- (1) numaralı fıkrasının, a- (a) bendinin Anayasa’ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir
ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b- (b) bendinde yer alan “…değişiklik konusu projelere
ait ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya,” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin
YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan
GÜLEÇ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- (2) numaralı fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, Engin
YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, 3- (3) numaralı fıkrasında yer alan “…fonksiyonel
sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 4- (5) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin “…bu
değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı
ilgili kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından
gerçekleştirilir.” bölümünün Anayasa’ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B- 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…(kurulu gücü 500
MW üzerinde olan baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı
Banliyö Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı Projesi,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi
raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve
çeken araç projeleri hariç...)” bölümünün Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, C- Eki E-Cetveli’nin; 1- (18) numaralı sırasındaki açıklamanın, birinci cümlesinde
yer alan “… tarafından açılacak özel hesap… ” ibaresi ile ikinci
cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 2- (19) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 3- (20) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinde yer
alan “…adına açılacak özel bir hesaba…” ve “…Kalkınma
Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde…” ibarelerinin Anayasa’ya
aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 4- (30) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci
cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 5- (40) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 6- (64) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Kadir ÖZKAYA ile
Rıdvan GÜLEÇ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 7- (85) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Kadir ÖZKAYA ile Rıdvan GÜLEÇ’in karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, 26.5.2016 tarihinde karar verildi. Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Alparslan ALTAN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz, 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu’nun; 6. maddesinin; - (1) numaralı fıkrasının, (a ) bendi ve  (b) bendinde yer
alan “…değişik konusu projelere ait ödeneklerle ilgili kurumlar arası
aktarmaya,” ibaresinin, - (2) numaralı fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinin, - (5) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin “…bu
değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı
ilgili kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından
gerçekleştirilir.” bölümünün, 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…(kurulu gücü 500
MW üzerinde olan baraj ve HES projeleri, Gebze-Haydarpaşa, Sirkeci-Halkalı
Banliyö Hattının İyileştirilmesi ve Demiryolu Boğaz tüp Geçişi İnşaatı Projesi,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi
raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve
çeken araç projeleri hariç…)” bölümünü, Ekli E-Cetveli’nin, - (30) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesinin, - (40) numaralı sırasında yer alan açıklamanın, - (64) numaralı sırasında yer alan açıklamanın, - (85) numaralı sırasında yer alan açıklamanın, Anayasa’ya aykırı olduklarına ve iptallerine oyçokluğu ile karar
vermiştir. 2. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’ndaki tanımıyla
bütçe, belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların
uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe
konulan belgedir. Yine aynı Kanun’un 5 inci maddesinin (d) fıkrasında ise, kamu
malî yönetimi Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütçe hakkına uygun şekilde
yürütülür denilmektedir. En genel anlamda “bütçe hakkı” ise yasama organının,
halk adına iktidara, kamu gelirlerinin toplanması ve kamu giderlerinin
harcanması konusunda bütçe yasasıyla yetki vermesi ve gerçekleşen harcama
sonuçlarını denetlemesidir. 3. Anayasamızın 87 inci maddesinde kanunları koymak, değiştirmek
ve kaldırmak ile bütçe kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek görev ve
yetkileri TBMM’ye verilmiş olmakla birlikte, 161 inci maddesinde de bütçenin
hazırlanması ve uygulanması ile ilgili hükümlerin yanı sıra bütçe kanununa,
bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağı belirtilmiştir. 4. Bütçe Kanunu ise, ilgili yıl gelirlerinin devlet tarafından
toplanmasına, toplanan bu gelirlerden de harcama yapılmasına izin veren
kanundur. Söz konusu Kanun ile ilgili genel sınırlar ise yine Anayasamızda
çizilmiştir. 5. Buna göre; Anayasa’nın 162 nci maddesinde bütçe kanununun
görüşülme usul ve esasları belirtilmekle birlikte 163 üncü maddesinde
ise; “Merkezî yönetim bütçesiyle verilen ödenek, harcanabilecek
miktarın sınırını gösterir. Harcanabilecek miktar sınırının Bakanlar Kurulu
kararıyla aşılabileceğine dair bütçelere hüküm konulamaz. Bakanlar Kuruluna
kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi verilemez. Cari
yıl bütçesindeki ödenek artışını öngören değişiklik tasarılarında ve cari ve
ileriki yıl bütçelerine mali yük getirecek nitelikteki kanun tasarı ve
tekliflerinde, belirtilen giderleri karşılayabilecek mali kaynak gösterilmesi
zorunludur.” denilmektedir. 6.  Mer’i mevzuatımızda, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve
Kontrol Kanunu ile, bütçenin hazırlanma süreçleri, ödenek kullanımları, harcama
süreçleri ve gerçekleşen harcamalara yönelik denetim gibi bütçe hakkının
kullanımını sağlayacak temel düzenlemeler yapılmıştır. 7. Buna göre; 5018 sayılı Kamu Maliye Yönetim ve Kontrol
Kanunu’nun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinin (b) fıkrasında, “kamu
idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisi, kanunlarla düzenlenen görev ve
hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılır” , (j) fıkrasında, “Bütçelerde,
bütçeyi ilgilendirmeyen hususlara yer verilmez” , (o) fıkrasında ise “Bütçelerde,
ödenekler belirli amaçları gerçekleştirmek üzere tahsis edilir.” denilmektedir. 8. Aynı Kanun’un “Bütçelerin Uygulama Esasları” başlıklı 3 üncü
bölümünde yer alan; “Ödeneklerin kullanılması” başlıklı 20 nci maddesinde,
“Ödenek aktarmaları”  başlıklı 21 inci maddesinde, “Merkez dışı birimlere
ödenek gönderme” başlıklı 22 nci maddesinde,  “Yedek ödenek” başlıklı 23
üncü maddesinde ve ayrıca 24, 25, 26, 27, 28, 29 ve 30 uncu maddelerinde bütçe
uygulaması ve ödenek kullanılması esnasında uyulması gereken kurallara ilişkin
genel çerçeve çizilmiştir. Ancak 5018 sayılı Kanun genel bir düzenleme olup,
özel kanunlarla söz konusu hususların düzenlenmesi imkânı yasal sistemimizde
bulunmaktadır. 9. Bütçe Kanunu’nun yasalaşması ile birlikte, yasama tarafından
yürütmeye devlet adına gelirleri toplama ayrıca bu gelirlerden harcama yapma
izni verilmektedir. Dolayısıyla ilgili yıl için, yürütme tarafından gelirlerin
toplanması ve giderlerin yapılması bütçe kanunu ile getirilen hükümler
çerçevesinde verilen yetkinin kullanımı sonucunda gerçekleşmektedir. 10. 2015 yılı Bütçe Kanunu’nun Mahkememiz çoğunluğunca iptaline
karar verilen; 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ve Ekli
E-Cetveli (30) numaralı sırasında yer alan açıklama ile Maliye Bakanlığı’na,
(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi ile ek yatırım cetvellerinde değişikli
olması halinde 5018 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinde sınırlara bağlı
olmaksızın idarelere, 5 inci fıkranın 3 üncü cümlesiyle İçişleri Bakanına
ödenek aktarma ile ilgili olarak yetki verildiği görülmektedir. 11. Yukarıda belirtildiği üzere, Bütçe Kanunu’nun temel işlevi,
yasama tarafından bütçe uygulama süreçlerinin belirlenmesi ve yerine
getirilmesi için yürütmeye yetki verilmesidir. Dolayısıyla, bütçe kanunları,
yasa koyucunun ilgili yıl bütçe uygulamasına ilişkin iradesini yansıtmaktadır.
Söz konusu düzenlemelerde de yasa koyucu bütçe uygulamalarının en temel
unsurlarından bir tanesi olan ödenek aktarma süreç ve limitlerine ilişkin bazı
düzenlemeler yapmıştır. 12. Bu kapsamda, genel olarak bakıldığı zaman çoğunluk kararıyla
iptal edilen 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun ilgili hükümlerinin,
bütçe dışı hükümler olarak değerlendirilmek suretiyle Anayasa’nın 87 ve 161
inci maddesine aykırılıklarının ileri sürülmesi bütçe teorisinin temel
önermelerine uygun düşmemektedir. 13. Aksine iptale konu olan hususların, bizatihi bütçenin
hazırlanması aşamasında netliğe kavuşturulması, bütçenin uygulama aşamasında
herhangi bir tereddüte fırsat vermemesi gerekmektedir. Dolayısıyla
anılan hükümlerle, ödenek ile ilgili uygulamalara ilişkin düzenlemelerin
dışında hususlarda değişiklik yapılsaydı ancak bu durumda, bütçe ile ilgili
olmadıkları gerekçesiyle Anayasa’ya aykırılıktan bahsedilebilirdi. 14. Bununla birlikte yine, iptal edilen 6 ncı maddenin ikinci
fıkrasında, 2015 yılı Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve
İzlenmesine Dair Karara uygun olarak 2015 yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde
değişiklik yapılması halinde ödenek aktarması işlemlerinin 5018 sayılı Kanun’un
21 inci maddesindeki sınırlamalara tabi olmaksızın idarelerce yapılabileceği
belirtilmiştir. 15. Söz konusu ödenek ile ilgili düzenleme de çoğunluk kararında,
her ne kadar, bütçe dışı hüküm olarak değerlendirilmiş olsa da; bütçe kanunu
ile anılan Kararın kapsamı, içeriği ve uygulanmasına yönelik hükümlerine
ilişkin değişiklik yapılmamıştır. Söz konusu durumda, yasa koyucu arızi bir
durumu düzenleyerek, bu durumla karşılaşılması halinde, bütçe ve ödenek
kullanımı açısından ilgili idarelere yetki vermiştir. 16. Verilen bu yetkinin, olağan bir kanun düzenlemesi ile
gerçekleştirilmesi mümkün iken, bunun yerine bütçe kanunu ile yapılmasının,
kanun yapma tekniği açısından, bütçe kanuna matuf özel süreçlerin bulunması
nedeniyle söz konusu hususların bir bütün olarak değerlendirilmesi ve
yasalaştırılmasını sağlayacağından daha uygun olduğu değerlendirilmektedir. 17. Böylelikle, bütçenin öngörülebilirliği artacağı gibi, bütçenin
doğruluğu ilkesi çerçevesinde, yasama tarafından gerçekçi ekonomik varsayımlar
altında bütçe kanununun yasalaşması sağlanabilecektir. 18. Kaldı ki, örneğin 5018 sayılı Kanun’un “Merkez dışı birimlere
ödenek gönderme” başlıklı 22 inci maddesinde, “…Merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinde ödenek gönderilmesine ilişkin usul ve esasları
belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. ” denilmektedir. Söz konusu hükümden
görüleceği üzere kanun koyucu bazı bütçe uygulamalarının yerine getirilmesi
için 5018 sayılı Kanun ile Maliye Bakanı’na yetki vermiştir. 19. Dolayısıyla, Maliye Bakanı’na bütçe uygulaması ile ilgili
olarak benzer konularda olağan kanunlarla yetki verilebilmektedir. Bütçe ile
ilgili olmak şartıyla, olağan kanunlarla verilebilen yetkinin, kendi özel
süreçleri olan ve özel bir düzenleme olan bütçe kanunu ile düzenlenmesinin mali
mevzuatımızın hem lafzına hem de ruhuna daha uygun olduğu
değerlendirilmektedir. 20. İptaline karar verilen 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015
Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu hükümlerinin ortak yanlarına ilişkin olarak;
anılan düzenlemelerde, ödenek aktarma hususunu düzenlemesi ve ödenek aktarma
mekanizmasının, bütçenin uygulanması açısından, en önemli hususlardan bir
tanesi olması sebebiyle bütçe dışı bir hüküm olarak değerlendirilmesinin mümkün
olmaması, 21. 5018 sayılı Kanun’un bütçenin uygulanması aşamasında Maliye
Bakanı’na birçok konuda yetki verdiği göz önüne alındığında ise, olağan kanun
değişikliği ile yapılabilecek bütçe ile ilgili bir düzenlemenin, Anayasa’da
özellikle belirtilmiş olan ve görüşülmesi ve yasalaşması özel düzenlemelere
tabi tutulmuş olan bütçe kanunu ile düzenlenmesinin iptal sebebi olmaktan
ziyade evleviyetle kabul edilmesi gereken bir husus olduğu gözetildiğinde,
yukarıda madde ve bent numaraları yer alan bütçe kanunu hükümlerinin iptaline
dair çoğunluğun görüşüne katılmamız mümkün değildir. (Üye Serdar ÖZGÜLDÜR, 9. maddenin (1) numaralı fıkrasının iptali
istenen bölümü ile Ekli E-Cetvelinin 40 ve 85. numaralı  açıklamaları
konusunda çoğunluğun  red  gerekçesine  katıldığından; 
Karşıoy gerekçesindeki  açıklamalara bu kurallar dışında iştirak
etmektedir.) Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Rıdvan GÜLEÇ KARŞIOY VE FARKLI GEREKÇE 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 6.
maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan ibarenin iptaline ilişkin
çoğunluk görüşüne aşağıdaki gerekçelerle katılamamakta ve kararda yer alan
iptal sonuçlarına ise aşağıda yer alan farklı gerekçe ile iştirak etmekteyim. Çoğunluk gerekçesinde temel olarak, incelemeye konu hükümlerin,
Anayasanın 161/son maddesinde “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili
hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” biçiminde yer alan Anayasal
ilkeye ve Anayasanın 87. maddesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesine
dayanılmıştır. Kanunun 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan ibarede,
genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için 2015 yılı programının uygulanması,
koordinasyonu ve izlenmesine dair karara uygun olarak, yılı yatırım
programlarında değişiklik yapılması halinde, değişiklik konusu projelere ait
ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya Maliye Bakanı yetkili
kılınmaktadır. Aynı maddenin (a) bendi veya diğer benzer kurallardan farklı
olarak (b) bendinde yer alan kuralda, doğrudan diğer bir kanun hükmünü
değiştiren veya devre dışı bırakan bir husus bulunmamaktadır. Yatırım programı
değişikliğine bağlı olarak, kamu yararının gerçekleştirilebilmesi amacıyla
ilgili projelerle hakkındaki ödeneklerin aktarılması halinde, aktarılan
ödenekler de 5018 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca “kamu idarelerine
bütçeyle verilen harcama yetkisi, kanunlarla düzenlenen görev ve hizmetlerin
yerine getirilmesi amacıyla” kullanılacaktır. Nitekim benzer şekilde bir ödenek
aktarması içeren 3. fıkradaki kural hakkındaki iptal istemi oybirliği ile
reddedilmiştir. Diğer taraftan Anayasanın 87. maddesi genel olarak yasama
organının yetkilerini düzenleyen ve bu kapsamda bütçe kanunu tasarılarını
görüşmeye de yetkili olduğunu ifade eden bir hükümdür. Bu hüküm içerisinde
bütçe kanununun düzenlenmesiyle ilgili herhangi bir ilke, esas veya sınırlama
yer almamaktadır. Dolayısıyla incelenen kuralların denetiminde ölçü norm
niteliği taşımamaktadır. Bu bakımdan, incelenen kuralların 161. maddeden ayrıca
87. maddeye de aykırı olduğunu kabul eden çoğunluk görüşünün Anayasal denetim
açısından yerinde olmayacağı düşünülmektedir. Açıklanan nedenlerle, yukarıda belirtilen hüküm yönünden
çoğunluğun iptal gerekçesine iştirak edemez iken, karardaki diğer iptal
sonuçlarına ise yalnızca Anayasanın 161. maddesine aykırılık oluştuğu görüşüyle
iştirak etmekteyim. Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanunu’nun bir kısım hükümleri (aşağıda koyu renkli olarak gösterilen
kısımlar) Mahkememiz çoğunluğunca, bütçe ile ilgili olmadıkları, dolayısıyla
“Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.”
kuralına aykırılık oluşturdukları gerekçesiyle  iptal edilmiş
bulunmaktadır. 2. 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanunu’nun 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptal edilen (a)
bendinde, “ Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli
idarelerin bütçelerinin “Personel Giderleri” ile “Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Devlet Primi Giderleri” tertiplerinde yer alan ödenekleri, Maliye Bakanlığı
bütçesinin “Personel Giderlerini Karşılama Ödeneği” ile gerektiğinde “Yedek
Ödenek” tertibine; diğer ekonomik kodlara ilişkin tertiplerde yer alan
ödenekleri ise 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yer alan sınırlamalara
tabi olmaksızın kurum bütçeleri arasında aktarmaya veya Maliye Bakanlığı
bütçesinin “Yedek Ödenek” tertibine aktarmaya, Genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerinin “Personel Giderleri” ile
“Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri” tertiplerinde yer alan
ödenekleri, Maliye Bakanlığı bütçesinin “Personel Giderlerini Karşılama
Ödeneği” ile gerektiğinde “Yedek Ödenek” tertibine; diğer ekonomik kodlara
ilişkin tertiplerde yer alan ödenekleri ise 5018 sayılı Kanunun 21 inci
maddesinde yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın kurum bütçeleri arasında
aktarmaya veya Maliye Bakanlığı bütçesinin “Yedek Ödenek” tertibine aktarmaya; aynı
fıkranın bir bölümü iptal edilen (b) bendinde ise genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri için 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine
Dair Karara uygun olarak yılı yatırım programında değişiklik yapılması hâlinde , değişiklik
konusu projelere ait ödeneklerle ilgili kurumlar arası aktarmaya maliye
bakanı yetkili kılınmaktadır. 3. Aynı maddenin, ikinci ve üçüncü cümleleri iptal edilen (2)
numaralı fıkrasında, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli
idarelerin, aktarma yapılacak tertipteki ödeneğin yüzde 20’sine kadar kendi
bütçeleri içinde ödenek aktarması yapabilecekleri belirtildikten sonra, bu
idarelerin yüzde 20’yi geçen diğer her türlü kurum içi aktarmalarını yapmaya
Maliye Bakanının yetkili olduğu, 2015 Yılı Programının Uygulanması,
Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karara uygun olarak 2015 Yılı Yatırım
Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerde değişiklik yapılması
hâlinde bu değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması
işlemlerinin tamamının 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında
yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın idarelerce yapılacağı ; yine bir
kısım hükümleri iptal edilen (5) numaralı fıkrasında ise genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinin, 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri
Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28/A maddesi kapsamında
yaptıracakları her türlü yatırım, yapım, bakım, onarım ve yardım işlerine
ilişkin ödeneklerini İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarmaya yetkili oldukları;
merkezi yönetim kapsamındaki diğer kamu idarelerinin ise bu kapsamdaki kaynak
transferlerini tahakkuk işlemi ile gerçekleştirecekleri; bu kapsamda idarelerce
kaynak transferi yapılmış iş ve projeler ile 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı
On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1
inci maddesinin yirmi beşinci fıkrası gereği ödenek kaydedilen tutarların
ilişkili olduğu iş ve projelerde 2015 Yılı Programının Uygulanması,
Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar ve Eki 2015 Yılı Yatırım Programına
uygun olarak değişiklik yapılması hâlinde bu değişikliğin
gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamının ilgili
kurumun talebi üzerine 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında
yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın İçişleri Bakanlığı tarafından
gerçekleştirileceği hükme bağlanmaktadır. 4. 22.12.2014 tarihli ve 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu’nun 9. maddesinin parantez içi hükmü iptal edilen (1)
numaralı fıkrasında, 2015 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer
alan projeler dışında herhangi bir projeye harcama yapılamayacağı, bu
cetvellerde yer alan projeler ile ödeneği toplu olarak verilmiş projeler
kapsamındaki yıllara sari işlere 2015 yılında başlanabilmesi için projenin veya
işin 2015 yılı yatırım ödeneğinin, proje maliyetinin yüzde 10’undan az
olamayacağı, bu oranın altında kalan proje ve işler için, gerektiğinde projeler
2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar
esaslarına uyulmak ve öncelikle kurumların yatırım ödenekleri içinde kalmak
suretiyle revize edilebileceği belirtilip, kurulu gücü 500 MW
üzerinde olan baraj ve HES projelerinin, Gebze - Haydarpaşa, Sirkeci - Halkalı
Banliyö Hattının İyileştirilmesinin ve Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı
Projesinin, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek
şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu
yapımı ve çeken araç projelerinin belirtilen sınırlama, ilke ve
kurallara tabi olmadığı kurala bağlanmaktadır. 5. Eki E - Cetveli’nin (30) numaralı sırasında, Kalkınma
Bakanlığı bütçesinin 32.01.36.00-01.3.2.00-1-06.2 tertibinde yer alan ödeneği
bölgesel plan ve programlar, eylem planları ile Onuncu Kalkınma Planında
belirtilen Öncelikli Dönüşüm Programları kapsamındaki eylem ve yatırımlar için
kullandırmaya Kalkınma Bakanının yetkili olduğu belirtildikten sonra, bu
tertipte yer alan ödenekten Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen tutarları
yatırımları hızlandırma ödeneğine aktarmaya Maliye Bakanlığı(nın) yetkili olduğu açıklanmaktadır. 6. Eki E - Cetveli’nin (40) numaralı sırasında, merkezi
yönetim kapsamındaki idarelerce hizmet alımı suretiyle edinilmesi ekonomik
olmayan taşıtların, Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bağlı (T) işaretli cetvelde
gösterilmesine gerek bulunmaksızın, cins ve adedinin ilgili idarenin talebi ve
Maliye Bakanlığının teklifi üzerine alınacak Bakanlar Kurulu kararınca, bu
suretle edinilecek taşıtların sayısı 100’ü geçmemek ve 2015 Yılı Programının
Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararda yer alan usul ve
esaslara göre yatırım programı ile ilişkilendirilmek kaydıyla satın alma
suretiyle edinilebileceği belirtilmektedir. 7. Eki E - Cetveli’nin (64) numaralı sırasında, Maliye
Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.76-1-05.2 tertibinde yer alan ödeneği,
5779 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sınırlamaya
tabi olmaksızın zorunlu hallerde belediyelere yardım amacıyla kullanmaya Maliye
Bakanı(nın) yetkili olduğu belirtilmektedir. 8. Eki E - Cetveli’nin (85) numaralı sırasında, Türk
Tarih Kurumu bütçesinde yakın dönem tarih araştırmaları kapsamında çalışmalar
yapmak maksadıyla 40.06.00.36-08.2.0.07-2-05.3 tertibinde tefrik edilen
ödenekler (in) , Kurum bütçesine gider kaydedileceği ve özel hesaba
aktarılarak kullanılabileceği belirtildikten sonra , özel
hesaptan yapılan harcamaların 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanundan
müstesna olduğuna işaret edilmektedir. Ardından
da özel hesaba aktarılan tutarların harcanmasına,
muhasebeleştirilmesine ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasların Türk Tarih
Kurumunun teklifi üzerine ilgili bakanın onayı ile belirleneceği öngörülmektedir. 9. Mahkememiz çoğunluğunca verilen iptal kararının gerekçesi
gözetildiğinde, “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm
konulamaz.” kuralından ne anlaşılması gerektiğinin ortaya konulması
gerekmektedir. 10. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’ndaki
tanımıyla bütçe, belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların
uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe
konulan belgedir. Bütçe, devlet hayatına yön veren hükümler içeren, bu nedenle
de önemli ve kapsamlı sonuçları bulunan, yürütme organının yıl içinde Devletin
mali idaresi konusunda görev ve yetki sahibi olmasını meşrulaştıran hukuki bir
metindir.  Bütçe hakkı ise, mali araçların ortaya çıkışı, kullanılışı ve
denetimi konusunda anayasa ve yasalarda toplum adına karar vermeye yetkili
kılınmış kurumların söz sahibi olmaları anlamına gelmektedir. 11. Bütçeye ilişkin tasarının kanunlaşması ile birlikte yasama
organı tarafından yürütme organına, devlet adına gelirleri toplama ve bu
gelirlerden harcama yapma izni verilmektedir. Dolayısıyla ilgili yıl için
yürütme tarafından gelirlerin toplanması ve giderlerin yapılması bütçe kanunu
ile getirilen hükümler çerçevesinde verilen yetkinin kullanımı sonucunda
gerçekleşmektedir. 12. Anayasa’da, bütçeye ilişkin kanunun görüşülme usul ve esasları
diğer kanunlardan değişik biçimde düzenlenmiştir. Örneğin kanun teklif etmeye
Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin
TBMM’de görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği öngörülmesine
karşın, bütçenin TBMM’ye sunulması değişik ve özel usul kurallarına
bağlanmıştır. Ayrıca Cumhurbaşkanına yayımlanmasını uygun görmediği kanunları
bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderme yetkisi tanınırken, bütçe
kanunları bu hükmün dışında tutulmuştur. 13. Anayasa’nın 161. maddesinde bütçenin hazırlanması ve
uygulanması, 162. maddesinde görüşülmesi, 163. maddesinde bütçelerde değişiklik
yapılabilme esasları düzenlenmiştir. 161. maddenin 1. fıkrasında, Devletin ve
kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamalarının
yıllı bütçelerle yapılacağı belirtildikten sonra, son fıkrasında, “Bütçe kanununa,
bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” kuralı yer almıştır.
163. maddede ise; “Merkezî yönetim bütçesiyle verilen ödenek,
harcanabilecek miktarın sınırını gösterir. Harcanabilecek miktar sınırının
Bakanlar Kurulu kararıyla aşılabileceğine dair bütçelere hüküm konulamaz.
Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak
yetkisi verilemez. Cari yıl bütçesindeki ödenek artışını öngören değişiklik
tasarılarında ve cari ve ileriki yıl bütçelerine mali yük getirecek nitelikteki
kanun tasarı ve tekliflerinde, belirtilen giderleri karşılayabilecek mali
kaynak gösterilmesi zorunludur.” kuralı yer almıştır . 14. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda
da bütçenin hazırlanma süreçlerine, ödenek kullanımlarına, harcama süreçlerine
ve gerçekleşen harcamalara yönelik denetim gibi bütçe hakkının kullanımını
sağlayacak temel kurallara yer verilmiştir. Söz konusu Kanunun “Bütçelerin
Uygulama Esasları” başlıklı 3. bölümünde yer alan  “Ödeneklerin
kullanılması” başlıklı 20. maddesinde, “Ödenek aktarmaları”  başlıklı 21.
maddesinde, “Merkez dışı birimlere ödenek gönderme” başlıklı 22.
maddesinde,  “Yedek ödenek” başlıklı 23. maddesinde ve ayrıca 24, 25, 26,
27, 28, 29 ve 30. maddelerinde bütçe uygulaması ve ödenek kullanılması
esnasında uyulması gereken kurallara ilişkin genel çerçeve çizilmiştir. 15. Hal böyle olunca bütçeye diğer kanunlardan farklı, özerk bir
alan sağlandığını, bütçenin diğer kanunlar ile olan ilişkisinin, kanunların
bütçe ile ilgili olması koşulu ile sınırlandırıldığını; buna göre de, bir
hükmün “bütçe ile ilgili” sayılabilmesinin, o hükmün bütçenin uygulanması ile
ilgili olmasına, bütçenin uygulanmasını kolaylaştırıcı, tamamlayıcı ya da
açıklayıcı nitelikte bulunmasına bağlı olduğunu söyleyebiliriz. 16. 2015 yılı Bütçe Kanunu’nun mahkememiz çoğunluğunca iptaline
karar verilen; 6. Maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ve Ekli
E-Cetveli (30) numaralı sırasında yer alan açıklama ile Maliye Bakanlığı’na,
(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi ile ek yatırım cetvellerinde değişikli
olması halinde 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sınırlara bağlı
olmaksızın idarelere, 5. fıkranın 3. cümlesiyle İçişleri Bakanına ödenek
aktarma ile ilgili olarak yetki verildiği görülmektedir. 17. Yukarıda belirtildiği üzere, Bütçe Kanunu’nun temel işlevi,
yasama tarafından bütçe uygulama süreçlerinin belirlenmesi ve yerine
getirilmesi için yürütmeye yetki verilmesidir. Dolayısıyla, bütçe kanunları,
yasa koyucunun ilgili yıl bütçe uygulamasına ilişkin iradesini yansıtmaktadır.
İptal edilen düzenlemelerde de yasa koyucu genel olarak bütçe uygulamalarının
en temel unsurlarından bir tanesi olan ödenek aktarma süreç ve limitlerine
ilişkin bazı düzenlemeler yapmıştır. 18. Yine iptal edilen 6. maddenin ikinci fıkrasında, 2015 yılı
Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karara uygun
olarak 2015 yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde değişiklik
yapılması halinde ödenek aktarması işlemlerinin 5018 sayılı Kanunun 21 inci
maddesindeki sınırlamalara tabi olmaksızın idarelerce yapılabileceği
belirtilmiştir. 19. Bu düzenleme de bütçe dışı hüküm olarak değerlendirilmek
suretiyle iptal edilmiş bulunmaktadır. Oysa, söz konusu hükümler (bütçe kanunu)
ile anılan Kararın kapsamı, içeriği ve uygulanmasına yönelik hükümlerinde bir
değişiklik yapılmamıştır. Sadece arızi bir durum düzenlenmiş, böyle bir durumla
karşılaşılması halinde, bütçe ve ödenek kullanımı açısından ilgili idarelere
yetki verilmiştir. 20. Verilen yetkinin niteliği ile yetki verilen konunun içeriği
dikkate alındığında, olağan bir kanuni düzenleme ile de gerçekleştirilmesi
mümkün olabilecek olan bu hususun, bütçe bütünlüğü içerisinde ve bütçeyle olan
yakın ilişkisi nedeniyle bütçe kanunu yoluyla düzenlenmesinin, söz konusu
hususların bir bütün olarak değerlendirilmesini ve yasalaştırılmasını sağladığı
(böylelikle de bütçenin öngörülebilirliğinin artırılmasına ve bütçenin,
“bütçenin doğruluğu ilkesi” çerçevesinde gerçekçi ekonomik varsayımlar altında
yasalaşmasına katkı sağladığı) için daha tercih edilebilir bir seçenek olduğu
ve anayasaya aykırı bir yönünün bulunmadığı değerlendirilmektedir. 21. Bununla birlikte 5018 sayılı Kanun’un “Merkez dışı birimlere
ödenek gönderme”  başlıklı 22 inci maddesinde de, “…Merkezî
yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde ödenek gönderilmesine ilişkin usul ve
esasları belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. ” denilmek suretiyle kanun
koyucunun bazı bütçe uygulamalarının yerine getirilmesi için Maliye Bakanı’na
yetki verildiği görülmektedir. 22. Hal böyle olunca, Maliye Bakanı’na bütçe uygulaması ile ilgili
olarak benzer konularda olağan kanunlarla verilebilen bir yetkinin, bütçe ile
ilgili olmak şartıyla kendi özel süreçleri olan ve özel bir düzenleme olan
bütçe kanunu ile verilemeyeceğinin söylenilmesinin uygun olmadığı
değerlendirilmektedir. 23. 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun iptal edilen diğer
hükümlerine bakıldığında da, yukarıda değinilenler de olduğu gibi, hiç birinin
“bütçe ile ilgili olmayan hükümler” olmadığı, tersine tümünün, kamu
kaynaklarının etkili, verimli ve tutumlu kullanılmasını sağlamaya ve kamu
hizmetlerinin aksatılmadan yürütülebilmesi için kimi zaman ihtiyaç duyulan
“hızlı hareket etme”yi temine yönelik, bütçenin uygulanması ile ilgili,
bütçenin uygulanmasını kolaylaştırıcı, tamamlayıcı ya da açıklayıcı
nitelikte  oldukları, dolayısıyla Anayasa’ya  aykırı olmadıkları
sonuç ve kanaatine varılmaktadır. 24. Belirtilen nedenlerle iptalleri yolundaki çoğunluk görüşüne
katılınamamıştır. Üye Kadir ÖZKAYA