ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas sayısı:1980/16 Karar sayısı:1980/47 Karar günü:3/7/1980 Resmi Gazete
tarih/sayı:3.11.1980/17149 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ardeşen Asliye Hukuk Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 28/6/1966 günlü, 766 sayılı Tapulama Yasasının
97. maddesinin birinci fıkrasıyla, aynı yasanın 26/2/1972 günlü , 1617 sayılı
Yasayla değişik 33. maddesinin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında
yer alan ve tesciline karar verilebilecek taşınmazların her bir parçasını 20 ve
bir tapulama bölgesindekilerin toplam büyüklüğünü 50 dönümle sınırlayan
hükümlerin Anayasanın 36. ve 37. maddelerine aykırı olduğu savıyla iptalleri
istemidir. I- OLAY : Davacı, Seslikaya Köyündeki ayrı ayrı dört parça taşınmazın
çekişmesiz ve aralıksız 30 yıldan beri malik sıfatiyle zilyedi bulunduğunu
ileri sürerek, Medeni Yasanın 639. maddesi gereğince kendi mülkü olmak üzere
tescillerine karar verilmesini istemiştir. Yargılama sırasında mahkeme, 766 sayılı Tapulama Yasasının 97.
maddesinin birinci fıkrasının ve aynı yasanın 1617 sayılı Yasa ile değişik 33.
maddesinin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer alan "20
dönümlük ve 50 dönümlük sınırlama ile ilgili hükümlerin" Anayasanın 36. ve
37. maddelerine aykırı olduğu kanısına kendiliğinden vararak, bu hükümlerin
iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. III- METİNLER: A) iptali istenilen yasa kuralları 1- 28/6/1966 günlü, 766 sayılı Tapulama Yasasının 97. maddesinin
birinci fıkrası: "Madde 97- "Bu kanunun 1. maddesinde yazılı yerler
dışında bulunan gayrimenkuller hakkında umumî hükümlere göre açılmış ve
açılacak davalarda da bu kanunun 33. ve 42. maddeleri uygulanır." 2- Aynı Yasanın değişik 33. maddesinin birinci, ikinci, üçüncü
ve dördüncü fıkraları: "Madde 33- Tapuda kayıtlı olmayan ve beher parsasının
yüzölçümü 20 dönüme kadar olan (20 dönüm dahil) gayrı menkul çekişmesiz ve
aralıksız en az 20 yıldan beri malik sıfatı ile zilyedliğini, belgelerle veya
bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla tevsik eden zilyedi adına kaydedilir. Aynı şahsın yekdiğerine bitişik olup da, yüzölçümü toplam 20
dönümden fazla bulunan müstakil parçalar üzerindeki zilyedliği ayrı ayrı
sebeplere dayandığı takdirde her parçanın yüzölçümü 20 dönümü geçmemek ve
zilyedliğe ilişkin diğer unsurlar mevcut olmak kaydıyle, bu parçalar zilyedi
adına kaydedilir. Yüzölçümü 20 dönümü geçen müstakil parçaların veya aynı şahsın
ayrı ayrı sebeplere dayanarak zilyedi bulunduğu yekdiğerine bitişik ve
yüzölçümleri 20 dönümü aşan birden fazla parçalardan her birinin 20 dönümlük
kısmı, zilyedliğe ait birinci fıkradaki unsurların mevcudiyeti halinde zilyedi
adına kaydedilir. Bir Tapulama bölgesinde bu maddenin I, II ve III üncü fıkraları
gereğince bir kişinin iktisabedebileceği gayrimenkullerin toplam büyüklüğü 50
dönümü geçemez." Bu fıkralardaki 20 ve 50 dönümlük sınırlamaların mülkiyet
hakkını zedelediği ileri sürülerek iptali istenmektedir. B) Dayanılan Anayasa kuralları: "11- Mülkiyet Hakkı: a) Mülkiyete ait genel kural. Madde 36- Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı
olamaz." "b) Toprak mülkiyeti: Madde 37- Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini
gerçekleştirmek ve topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak
sağlamak amaçlarıyla gereken tedbirleri alır. Kanun, bu amaçlarla, değişik
tarım bölgelerine ve çeşitlerine göre toprağın genişliğini gösterebilir.
Devlet, Çifçinin işletme araçlarına sahip olmasını kolaylaştırır." IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca Şevket
Müftigil, Ahmet H. Boyacıoğlu. Osman Tokcan, Rüştü Aral, Ahmet Salih Çebi,
Muammer Yazar, Adil Esmer, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu,
Kenan Terzioğlu, Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olçay, Yılmaz
Aliefendioğlu ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyla 13/3/1980 gününde yapılan
ilk inceleme toplantısında: l- îtiraz yoluna başvuran mahkeme, dava konusu taşınmazların
Seslikaya Köyü sınırları içinde bulunması nedeniyle 28/6/1966 günlü, 766 sayılı
Tapulama Yasasının 97. maddesinin birinci fıkrasını uygulama durumunda
bulunmadığından, başvurunun bu hüküm yönünden Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddine, 2- Dosyada eksiklik bulunmadığından, işin esasının 28/6/1966
günlü, 766 sayılı Yasanın 19/7/1972 günlü, 1617 sayılı Yasayla değişik 33.
maddesinin birinci fıkrasının "...beher parçasının yüzölçümü 20 dönüme
kadar olan (20 dönüm dahil)...; üçüncü fıkrasının "yüzölçümü 20 dönümü
geçen" ve .......20 dönümlük kısmı........."; dördüncü fıkrasının ise
"... 50 dönümü geçemez." kuralı ile sınırlı olarak incelenmesine)
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ : İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, iptali
istenen yasa, ve Anayasa kuralları ve ilgili yasama belgeleri okunduktan sonra
gereği görüşülüp düşünüldü : A) İptali istenen yasa kurallarıyla yapılan sınırlamaların
niteliği : Medeni Yasanın 6333 sayılı Yasa ile değişik 639. maddesinin
birinci fıkrasına göre, tapuda kayıtlı olmayan bir taşınmazı çekişmesiz ve
aralıksız 20 yıl süre ile ve malik sıfatiyle elinde bulundurmuş olan kimse o
taşınmazın kendi mülkü olmak üzere tescili isteğinde bulunabilir. 28/6/1966 günlü, 766 sayılı Yasanın 33. maddesinin birinci,
ikinci ve üçüncü fıkraları, taşınmazların 100 dönümlük miktarlarının tescili
için herhangi bir belgeyi ya da bilirkişi ve tanık beyanlarını yeterli kanıt
olarak kabul etmiş, bunları izleyen fıkra ise, daha geniş alanların tescili
için zilyedliğin ayrıca belli ve inandırıcı kanıtlarından biri ile
belgelendirilmesini istemiştir. 1617 sayılı Yasa buradaki 100 dönümlük miktarı
20 dönüme indirmiş ve beşinci fıkrada gösterilen belgeler aranmaksızın davacı
adına tescil edilebilecek taşınmazlardan bir tapulama bölgesi içinde
bulunanların alanların toplamını 50 dönümle sınırlamıştır. Bu yasal hükümlerle
yapılan sınırlanmanın. mülkiyet hakkına dokunmadığı ve sırf tescil isteme
hakkının doğmuş olduğunun kanıtlanmasına, bir başka söyleyişle kanıta ilişkin
ve ona özgü bulunduğu açıktır. Belli miktardan büyük toprak alanını zilyedlikle
kazanma davasında dayanılacak kanıtların inandırıcı olmasına önem verilerek
sadece bunların sınırlaması yapılmıştır. Zilyediliğin yasada gösterilen
inandırıcı kanıtlarla belgelendirilmesi durumunda miktar sınırlaması yoktur. Bu
bakımdan mülkiyete konmuş bir sınırlamadan söz edilemez. Anayasanın 37. maddesi Devlete "topraksız olan veya yeter
toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlamak amacıyla gereken tedbiri
almak" ödevini vermiştir. Toprak, çoğaltılması olanağı bulunmayan bir
taşınmaz olduğuna göre, Devletin topraksız veya az topraklı çiftçiye
dağıtılması gerekli toprak rezervini elde bulundurmak için zilyedlikle toprak
kazanma davalarında inandırıcı kanıta dayanılmasını istemesinde Anayasaya
aykırılık bulunduğu ileri sürülemez. B) Toprak mülkiyetinin özelliği: Mülkiyet, Anayasanın "temel haklar ve ödevler"
başlıklı ikinci kısmının "sosyal ve ikdisadî haklar" a ilişkin üçüncü
bölümünde düzenlenmiş bir temel haktır. 36. madde, herkesin mülkiyet hakkına
sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla sınırlanabileceği,
mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı olamayacağı genel
kurallarını koymuştur. 37. madde ise toprak mülkiyetine ilişkin özel hükümler
getirmekte, "kanun,... toprağın genişliğini gösterebilir" hükmünü
içermekte ve bunun hangi amaçlarla yapılabileceğini de belirtmektedir. Nitekim
1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu ön tedbirler Yasası, Anayasanın 37.
maddesinde belirtilen amaçlarla, belli miktarlardaki topraklar için herhangi
bir belgeyi ya da bilirkişi ve tanık beyanlarını yeterli kanıt saymış, daha
geniş alanların zamanaşımıyla kazanılması davasında ise Tapulama Yasasının 33.
maddesinin beşinci fıkrasında yazılı kayıt ve belgelerden en az birine
dayanılmasını zorunlu tutmuştur. Bu bakımdan, topraksız olan ya da yeter
toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlamak amacıyla özel mülkiyet konusu
toprakların genişliğini belirtmeye Yasa Koyucuyu yetkili kılan Anayasa buyruğu
karşısında, bir yasanın, doğrudan doğruya bu genişlikle ilgili davalarda kanıt
sınırlaması yapamayacağını ileri sürmek olanaksızdır. Öte yandan, Anayasada toprağın genişliği saptanırken uyulması
zorunlu bulunan kurallar da yer almaktadır. Anayasanın 37. maddesi, Devleti
"toprağın verimli olarak işletilmesini gerçekleştirmek, yeter toprağı
bulunmayan çiftçiye toprak sağlamak" için tedbir almakla görevlendirmiş,
41. maddesi "iktisadi ve sosyal hayat adalete, tam çalışma esasına ve
herkes için insanlık haysiyetine yaraşır bir yaşayış seviyesi sağlanması
amacına göre düzenlenir." biçiminde kuralar koymuş, 42. maddesi de
çalışanların korunmasını ve çalışmanın desteklenmesini buyurmuştur. Tapulama
Yasasının değişik 33. maddesinin beşinci fıkrasında belirtilenler dışında kalan
kanıtlara dayanılarak zilyedlikle kazanılacak taşınmazların miktar
sınırlamasında bu kurallara uyulmadığına ilişkin bir sav yada belirti yoktur Esasen
1617 sayılı Yasa, yürürlüğe konulacak Toprak ve Tarım Reformu Yasasının
uygulanma olanağını sağlamağa yardımcı bir önlem yasasıdır ve öteki yasaların,
zilyedliğin korunması ile ilgili hükümlerinin uygulanmasını da
engellememektedir. Bu nedenlerle, itiraz konusu kuralların Anayasaya aykırı
olmadığı sonucuna varıldığından itirazın reddine karar verilmelidir. SONUÇ: 28/6/1966 günlü, 766 sayılı Tapulama Yasasının 19/7/1972 günlü,
1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Ön tedbirler Yasasının 20. maddesiyle değişik
33. maddesinin sınırlama kararı uyarınca ele alınan birinci fıkrasında
"... beher parçasının yüzölçümü 20 dönüme kadar olan (20 dönüm
dahil)..."; üçüncü fıkrasında "Yüzölçümü 20 dönümü geçen" ve
"...20 dönümlük kısmı..."; dördüncü fıkrasında "...50 dönümü
geçemez" biçiminde yer alan hükümlerin Anayasaya aykırı olmadığını ve
itirazın reddine, 3/7/1980 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu Üye Rüştü Aral Üye Osman Tokcan Üye Muammer Yazar Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Nahit Saçlıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Kenan Terzioğlu Üye Orhan Onar Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yılmaz Aliefendioğlu Üye Yekta Güngör Özden