ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/155 Karar Sayısı : 2015/52 Karar Tarihi : 27.5.2015 R.G. Tarih-Sayı :
2.6.2015-29374 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR : 1- Erzurum 6. Asliye Ceza Mahkemesi         (E.2014/155) 2- İstanbul 89. Asliye Ceza Mahkemesi        (E.2014/157) 3- Avanos Asliye Ceza Mahkemesi   (E.2014/184) İTİRAZLARININ KONUSU : 23.3.2005
tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli
Hakkında Kanun'a, 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 85. maddesiyle
eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının Anayasa'nın 2., 10., 11.,
19., 38. ve 58. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Sanıklar hakkında kullanmak amacıyla uyuşturucu madde bulundurmak
suçundan açılan kamu davalarında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkemeler, iptali için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun'a, 6545 sayılı Kanun'un 85. maddesiyle eklenen ve itiraz
konusu kuralı da içeren geçici 7. maddesi şöyledir: "GEÇİCİ MADDE 7- (1) Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Türk Ceza Kanununun 191 inci maddesinde
tanımlanan suç nedeniyle yürütülen kovuşturmalarda, hakkında hâlen denetimli
serbestlik veya tedavi kararı uygulananlar bakımından Türk Ceza Kanununun 191
inci maddesi hükümleri çerçevesinde bu tedbirlerin uygulanmasına devam olunur. (2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Türk Ceza
Kanununun 191 inci maddesinde tanımlanan suç nedeniyle yürütülen
kovuşturmalarda, hakkında daha önce denetimli serbestlik veya tedavi tedbiri
uygulanmayan kişilerle ilgili olarak 191 inci madde hükümleri çerçevesinde
hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir. (3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Türk Ceza
Kanununun 191 inci maddesinde tanımlanan suç nedeniyle yürütülen
kovuşturmalarda, hakkında daha önce denetimli serbestlik veya tedavi kararı
verilmiş olup da bu yükümlülükleri ihlal eden kişilerin yargılanmasına devam
olunur." B- İlgili Görülen Yasa Kuralları 1- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilgili görülen 191. maddesi
şöyledir: " Madde 191- (Değişik: 18/6/2014 - 6545/68 md.) (1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul
eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki
yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci
maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının
ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme
süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya
yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar
konusunda uyarır. (3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl
süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının
kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli
serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik
süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. (4) Kişinin, erteleme süresi zarfında; a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin
gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi, b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın
alması, kabul etmesi veya bulundurması, c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, hâlinde, hakkında kamu davası açılır. (5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar
uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya
da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal
nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz. (6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra,
birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan
soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi
kararı verilemez. (7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen
yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde,
hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. (8) Bu Kanunun; a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde
imal ve ticareti, b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullanılmasını kolaylaştırma, suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde,
suçun münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık
hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması
kararı verilir. (9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza
Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci
maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi
hükümleri uygulanır. (10) (Ek: 27/3/2015-6638/12 md.) Birinci fıkradaki fiillerin;
okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve
sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı,
tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz
metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde
verilecek ceza yarı oranında artırılır." 2- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili görülen 231.
maddesi şöyledir: " Madde 231-  (1) Duruşma sonunda, 232 nci maddede
belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fıkrası okunarak
gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır. (2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları,
mercii ve süresi bildirilir. (3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa bu
da bildirilir. (4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir. (5) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Sanığa yüklenen suçtan dolayı
yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis
veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının
geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını
ifade eder. (6) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilebilmesi için; a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve
davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda
kanaate varılması, c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın,
aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen
giderilmesi, gerekir. (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/7 md.) Sanığın kabul etmemesi
hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez. (7) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli
olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. (8) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine
tâbi tutulur. (Ek cümle: 18/6/2014-6545/72 md.) Denetim süresi içinde, kişi
hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilemez. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere
mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak; a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya
sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine, b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda
veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında
ücret karşılığında çalıştırılmasına, c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam
etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü
yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. (9) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Altıncı fıkranın (c)
bendinde belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında
mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde
ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı verilebilir. (10) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Denetim süresi içinde kasten yeni
bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere
uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan
kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir. (11) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Denetim süresi içinde kasten yeni
bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere
aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine
yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek;
cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da
koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya
seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü
kurabilir. (12) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararına itiraz edilebilir. (13) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak
bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim
veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için
kullanılabilir. (14) (Değişik: 23/1/2008 - 5728/562 md.) Bu maddenin hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncü
maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili
olarak uygulanmaz. " C- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 10., 11., 19., 38. ve 58.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME A- E.2014/155 ve E.2014/157 Sayılı Başvurular Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin
KUZ ve Hasan Tahsin GÖKCAN'ın katılımlarıyla 22.10.2014 tarihinde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B- E.2014/184 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan
ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve Hasan Tahsin
GÖKCAN'ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARLARI 23.3.2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun
Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a, 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı
Kanun'un 85. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının
iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan E. 2014/157 sayılı itiraz
başvurusunun 22.10.2014 tarihinde, E. 2015/184 sayılı itiraz başvurusunun ise
17.12.2014 tarihinde, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2014/155 sayılı
dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esaslarının kapatılmasına, esas incelemenin E.2014/155
sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, Raportör
Hasan Mutlu ALTUN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor,
itiraz konusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kuralın Anlam ve Kapsamı 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde, kullanmak için uyuşturucu
veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu
veya uyarıcı madde kullanmak fiilleri suç olarak tanımlanmaktadır. 5237 sayılı
Kanun'un 191. maddesinde 6545 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle iki temel
konuda düzenlemeye gidilmiştir. 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde 6545 sayılı Kanun'un 68.
maddesiyle ceza miktarı ve soruşturma yöntemleri ile ilgili olarak birtakım
değişiklikler yapılmıştır. Yapılan değişiklik öncesinde, kullanmak amacıyla
uyuşturucu bulundurduğu belirlenen kişilerin fiilleri " bir yıldan iki
yıla kadar hapis cezası " yaptırımıyla karşılanmaktaydı. Ancak bu
kişiler hakkında kovuşturma sırasında veya hüküm verildikten sonra " tedavi
ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına " karar verilebileceği de
kabul edilmişti. Böylece hâkime bu suçtan baktığı bir davada sanığın suçu
işlediği kanısına varması durumunda üç yoldan birini seçmek konusunda takdir
yetkisi tanınmıştı. Buna göre hâkim sanığın bir yıldan iki yıla kadar hapis
cezasına mahkûm edilmesine karar verebileceği gibi hüküm vermeden önce davada
durma kararı vererek sanık hakkında tedavi edilmesi için bir sağlık kuruluşuna
başvuru zorunluluğu getirebilmekte ya da aynı tedbirin hükümden sonra infaz
aşamasında uygulanmasına karar verebilmekteydi. Tedavinin olumlu sonuçlanması
durumunda en çok üç yıl süren bir denetimle ilgili kişinin uyuşturucu madde
kullanmadığı belirlenirse dava veya hüküm düşürülmekteydi. 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde 6545 sayılı Kanun'un 68.
maddesiyle yapılan değişiklikle fiilin yaptırımı " iki yıldan beş yıla
kadar hapis cezası " biçiminde değiştirilmiştir. Ayrıca bu suçla ilgili
olarak açılan soruşturmalarda Cumhuriyet savcısının şüpheliler hakkında " beş
yıl süreyle kamu davası açılmasının ertelenmesine " karar vereceği, bu
süre içerisinde şüpheliler hakkında asgari bir yıllık süreyle denetimli
serbestlik tedbirinin uygulanacağı,  bu sürenin en fazla bir yıl daha
uzatılabileceği, şüpheliler hakkında tedavi kararı verilebileceği, eğer beş
yıllık deneme süresi içerisinde yeniden aynı suçu işlerlerse haklarında dava
açılacağı hususları düzenlenmiştir. İtiraz konusu kuralla ise Kanun'un yürürlüğe girdiği 28.6.2014
tarihi itibarıyla 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde düzenlenen suçlarla
ilgili olarak yürütülen kovuşturmalarda, daha önce denetimli serbestlik veya
tedavi tedbiri uygulanmayan kişiler hakkında hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı verileceği öngörülmüştür. 6545 sayılı Kanunla yapılan bu düzenlemeler çerçevesinde 5237
sayılı Kanun'un 191. maddesinde düzenlenen suçlarla ilgili olarak yürütülen
kovuşturmalarda, duruşmalar sonunda sanıklar hakkında mahkûmiyet dışında bir
karar verilmesi gerektiği anlaşıldığında, bu karara hükmolunacaktır. Suç
işlediği kanısına varılan kişiler hakkında ise 5237 sayılı Kanun'un 191.
maddesinde 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle yapılan değişiklikten önceki ve
sonraki metne, kuralların içerdiği kapsam, yaptırım ve neticelere göre bir
bütün olarak karşılaştırma yapılarak lehine olan düzenleme çerçevesinde
mahkûmiyet hükmü kurulacak, ardından itiraz konusu kuralla bu hükmün
açıklanması geri bırakılacaktır. Bu şekilde 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde tanımlanan suçu
işlediği anlaşılan ve geçmişte haklarında tedavi ve denetimli serbestlik
tedbiri uygulanmamış olan kişilerin tamamının, deneme süresi zarfında
kendilerine yüklenen yükümlülüklere aykırı davranmadıkları ve yasakları ihlal
etmedikleri takdirde, haklarında açılan kamu davalarının düşürülmesi imkânı
tanınmaktadır. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararlarında, itiraz konusu kuralın hükmün açıklanmasının
geri bırakılması konusunda zorunluluk içermesi nedeniyle hâkimin takdir hakkını
sınırladığı, uyuşturucu madde kullanma ve bu amaçla bulundurma suçlarında
hükmün açıklanması geri bırakılmazsa sanık hakkında tedavi ve denetimli
serbestlik tedbiri uygulanacağından bu denetim sonunda en geç üç yıl içerisinde
kamu davasının düşmesi ihtimalinin bulunduğu, kuralla birlikte hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi zorunluluğu getirildiğinden
hükmün açıklanmasının beş yıl süreyle erteleneceği, böylece hâlen görülmekte olan
davalar bakımından sanık olan kişiler hakkında daha uzun bir deneme sürecinin
gerçekleşmesi gerektiğinden aynı suçu işleyen sanıklar arasında bir
eşitsizliğin ortaya çıkacağı gibi bunun kişi özgürlüğü ve güvenliğine de aykırı
olduğu, aynı durumun suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan
cezadan daha ağır bir ceza verilemeyeceğine ilişkin ilkeyi ihlâl ettiği,
kuralla birlikte sanıkların tedavi edilmeleri imkânı ortadan kalktığından,
bunun uyuşturucu madde suçlarının yaygınlaşmasına neden olacağı, bunun ise
Devletin gençliğin korunmasına ilişkin anayasal göreviyle bağdaşmadığı
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 11., 19., 38. ve 58. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve
ekonomik yaşantısıyla ilgili bulunması nedeniyle suç ve suçlulukla mücadele amacıyla
ceza ve ceza muhakemesi alanında sistem tercihinde bulunulması Devletin ceza
siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler
bakımından kanun koyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana
kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, soruşturma ve yargılamaya ilişkin olarak
hangi yöntemlerin uygulanacağı, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp
sayılmaması, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçülerdeki ceza
yaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği,  hangi hâl ve hareketlerin
ağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği gibi konularda
takdir yetkisine sahiptir. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen "kanun önünde
eşitlik" ilkesi, hukuksal durumları aynı olanlar için söz
konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik
ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme
bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır.
Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı
anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için
değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı,
ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen
eşitlik ilkesi zedelenmez. Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasında, "Kimse,
işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı
cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan
cezadan daha ağır bir ceza verilemez." denilerek "suçun
kanuniliği"; üçüncü fıkrasında da "Ceza ve ceza
yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur" denilerek "cezanın
kanuniliği" ilkesi getirilmiştir. Anayasa'da öngörülen suçta ve cezada kanunilik ilkesi, insan hak
ve özgürlüklerini esas alan bir anlayışın öne çıktığı günümüzde, ceza hukukunun
da temel ilkelerinden birini oluşturmaktadır.  Suçta ve cezada kanunilik
ilkesi uyarınca, hangi fiillerin yasaklandığının ve bu yasak fiillere verilecek
cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak bir şekilde kanunda gösterilmesi,
kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Kişilerin
yasak fiilleri önceden bilmeleri düşüncesine dayanan, hukuk devletinin temel
aldığı, uluslararası hukukta ve insan hakları belgelerinde de özel bir yere ve
öneme sahip bulunan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması
amaçlanmaktadır. Kanunilik ilkesi, özgürlüğün sınırlarının önceden bilinerek,
insanın davranışlarını bu çerçevede düzenlemesini temin için getirilmiştir.
Ceza hukukunun evrensel ilkelerinden sayılan kanunilik ilkesinin alt
ilkelerinden biri de " lehe olan kanunun uygulanması ilkesi "dir.
Bu ilke Anayasa'nın 38. maddesi yanında 5237 sayılı Kanun'un " Zaman
bakımından uygulama" başlıklı 7. maddesinde de kural olarak yer
almıştır. Kanun koyucu toplumun ihtiyaçlarına göre bazı suçlar için uygulanacak
ceza miktarlarının zamanla değiştirilmesini öngörebilir. Ancak lehe olan
kanunun uygulanması ilkesi uyarınca suç işlediği anlaşılan kişiler hakkında,
fiili işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir
ceza verilemez. Lehe olan kanunun uygulanması ilkesiyle kişilerin suç
işledikleri tarihte mevcut olmayan ceza miktarlarıyla karşılaşmalarının
önlenmesi amaçlanmıştır. Uyuşturucu madde kullanımı, bütün devletler tarafından etkili
şekilde mücadele edilmeye çalışılan bir sorundur. Uyuşturucu maddelerle ilgili
suçların önlenmesi yanında, bu maddeleri kullanan kişilerin topluma
kazandırılması, sağlıklarının korunması, kendilerine zarar vermelerinin
önlenmesi ya da yaşam haklarının pozitif anlamda Devletçe korunması zorunluluğu
da mücadelenin en önemli unsurlarından birisini oluşturmaktadır. Ülkemizde de
gerek ceza hukuku yaptırımları gerekse tedavi ve diğer sosyal politikalarla
uyuşturucudan kaynaklanan bireysel ve toplumsal zararların en aza indirilmesi
konusunda çalışmalar sürdürülmektedir. Bu bağlamda kanun koyucunun işlenen
suçlara ilişkin ceza yaptırımlarını ve uygulanacak güvenlik tedbirlerini
belirlerken uyuşturucuyla mücadelenin çok yönlü yapısına uygun tercihlerde
bulunduğu görülmektedir. Bu kapsamda 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinde düzenlenen
suçlara ilişkin kovuşturmalarda, uyuşturucu madde bağımlısı olma potansiyeline
sahip kişilerin topluma kazandırılmasını sağlamak üzere hükmün açıklanmasının
geri bırakılmasının öngörülmesi de bu tercihle ilgilidir. Kanun koyucu
tarafından itiraz konusu kuralla uyuşturucu maddelerle ve bu maddelere
bağımlılıkla mücadele gibi toplumun tamamını ilgilendiren bir konuda, doğrudan
cezalandırma yerine belirli bir süre tanıyarak topluma kazandırma yönteminin
tercih edildiği anlaşılmaktadır. Bu yönüyle kural, kanun koyucunun ceza
hukukuna ilişkin konularda toplumun ihtiyaçları doğrultusunda takdir yetkisi
çerçevesinde yaptığı bir düzenleme niteliğinde olup kuralda hukuk devleti
ilkesine aykırılık bulunmamaktadır. Diğer yandan 5237 sayılı Kanun'un 191. maddesinin 6545 sayılı
Kanun'un 68. maddesiyle değiştirilmeden önceki metnine göre bu suçtan sanık
olan kişiler hakkında tedavi ve denetimli serbestlik uygulanması zorunluluğunun
bulunmadığı, dolayısıyla üç yıllık deneme süresine ilişkin imkânın her sanık açısından
uygulanmadığı, mahkemenin takdirine göre sanıklara doğrudan doğruya bir yıldan
iki yıla kadar hapis cezasının verilmesinin mümkün olduğu dikkate alındığında,
itiraz konusu kuralla haklarında daha önce tedavi ve denetimli serbestlik
tedbiri kararı verilmeyen bütün sanıkların doğrudan ceza tehdidine maruz
kalması ihtimalinin ortadan kalkması ve haklarındaki hükmün açıklanması geri
bırakılmak suretiyle pişmanlık duyup beş yıllık deneme süresi içerisinde suç
işlemekten kaçındıkları takdirde haklarında düşme kararı verilmesi imkânına
kavuşmaları karşısında itiraz konusu kuralda, lehe olan kanunun uygulanması
ilkesine aykırılık bulunmadığı gibi bu durumda hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilmesinin sanığın aleyhine bir eşitsizlik yaratmadığı açık
olduğundan, eşitlik ilkesine aykırı bir yön de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 10. ve
38. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 11., 19. ve 58. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VII- SONUÇ 23.3.2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun
Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'a, 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı
Kanun'un 85. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 27.5.2015 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Başkanvekili Burhan
  ÜSTÜN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Kadir
  ÖZKAYA Üye Rıdvan
  GÜLEÇ