ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2002/101 Karar Sayısı : 2004/44 Karar Günü : 31.3.2004 Resmi Gazete tarih/sayı: 19.06.2004/25497 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Amasya Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 1.3.1926 günlü, 765
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 3756 sayılı Yasa ile eklenen 521/a maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "...onbeş günden üç aya kadar hapis ... cezası
verilir." ibaresinin, Anayasa'nın 38. maddesine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Karşılıksız yararlanma suçundan açılan kamu davasında Türk Ceza
Kanunu'nun 521/a maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...onbeş
günden üç aya kadar hapis ... cezası verilir." ibaresinin, Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu ibareyi de içeren 521/a maddesi şöyledir: "Madde 521/a- Ödeme yeteneği olmadığını bildiği halde; 1. Ücreti karşılığı hizmet veren pansiyon, otel ve han gibi geçici
ikamete tahsis edilmiş yerlerde kalan, 2. Ücret karşılığı hizmette bulunan lokanta ve benzeri yerlerde
yiyip içen, 3. Taksi ve benzeri ulaşım araçlarında kendisini bir yerden diğer
bir yere taşıtan, Ve ödemede bulunmayan kimse onbeş günden üç aya kadar hapis ve
borçlu olunan miktarın on katı kadar ağır para cezası verilir. Bu maddedeki suçların koğuşturulması şikayete bağlıdır." B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü gereğince,
Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Nurettin TURAN, Fulya
KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve
Enis TUNGA'nın katılmalarıyla 6.6.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, sanığa Türk Ceza Kanunu'nun 521/a maddesi
gereğince hürriyeti bağlayıcı ceza verilmesi halinde, Anayasa'nın 38.
maddesinde yer alan "hiç kimsenin yalnızca sözleşmeden doğan bir
yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden
alıkonulamayacağı"na ilişkin hükmüne aykırı davranılmış olunacağı ileri
sürülerek, 521/a maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...onbeş günden
üç aya kadar hapis ... cezası verilir." ibaresinin iptali istenilmektedir. Türk Ceza Kanunu'nun 521/a maddesinin birinci fıkrasında ödeme
yeteneği olmadığını bildiği halde, ücret karşılığı hizmet veren pansiyon, otel
ve han gibi geçici ikamete tahsis edilmiş yerlerde kalan, ücret karşılığı
hizmette bulunan lokanta ve benzeri yerlerde yiyip içen, taksi ve benzeri
ulaşım araçlarında kendisini bir yerden diğer bir yere taşıtan ve ödemede
bulunmayan kimseye 15 günden 3 aya kadar hapis ve borçlu bulunan miktarın 10
katı kadar ağır para cezası verilebileceği öngörülmüştür. 3.10.2001 gün ve 4709 sayılı Yasa'nın 15. maddesiyle Anayasa'nın
38. maddesine eklenen sekizinci fıkrada, hiç kimsenin, yalnızca sözleşmeden
doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden yoksun
bırakılamayacağı belirtilmiş, maddenin gerekçesinde de, "AİHS 4 nolu protokol
gereği sözleşmeden doğan bir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğünden
alıkonulamayacağı hükmü eklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içinde
borçlar da vardır ..." denilmiştir. Anayasa'nın 38. maddesindeki "yerine getirememe" ibaresi
kişinin istese bile borcunu ödeyemeyecek durumda olmasını anlatmaktadır. Bu
nedenle, sözleşmeden kaynaklanan bir borcu ödeyebilecek durumda olup da ödemeyi
reddeden kişiler bu madde hükmünden yararlanamaz. Nitekim, 4 nolu protokolün
Anayasa değişikliğine esas alınan birinci maddesi iradi olmayan ödeyememe
durumuna ilişkindir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrası
kapsamında değerlendirilebilmesi için ilişkinin yalnızca sözleşmeden doğması ve
borcun yerine getirilememesi hali için hürriyeti bağlayıcı cezanın öngörülmüş
olması gerekmektedir. Yasakoyucunun Türk Ceza Kanunu'nun 521/a maddesinde düzenleyerek
yaptırıma bağladığı karşılıksız yararlanma suçu, kasten işlenebilen bir suçtur.
Suçun oluşabilmesi için failde suç işleme kastının bulunması, diğer bir deyişle
failin kendisinin veya başkasının yararına olmak üzere maddede belirtilen
eylemleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirmiş olması gerekir. Bu nedenle, itiraz konusu maddede suç olarak düzenlenen eylem
sözleşmeden doğan borcu ödeyememe durumu ile ilgili olmayıp, ödeme gücünün
bulunmadığını bildiği halde failin, suçun mağduru aleyhine hileli ve kötü
niyete dayanan eylemler gerçekleştirmesi, kısaca, "ödememesi" haline
ilişkin bulunmaktadır. Nitekim bu unsur madde metninin başında "ödeme
yeteneği olmadığını bildiği halde" ibaresiyle ayrıca ve açıkça vurgulanmış
bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Türk Ceza Kanunu'nun itiraza konu 521/a
maddesinde düzenlenen karşılıksız yararlanma suçu bakımından, yasakoyucunun suç
kabul ederek yaptırıma bağladığı eylemler, Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci
fıkrasına aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun
3756 sayılı Yasa ile eklenen 521/a maddesinin birinci fıkrasında yer alan
"... onbeş günden üç aya kadar hapis ... cezası verilir." ibaresinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 31.3.2004 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fazıl SAĞLAM Üye A. Necmi ÖZLER