ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/24 Karar Sayısı : 2010/113 Karar Günü : 16.12.2010 R.G. Tarih-Sayı :
26.02.2011-27858 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 7. İdare Mahkemesi (E:2007/24, E:2007/25) İTİRAZLARIN KONUSU: 21.6.2005 günlü, 5371 sayılı
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma
Esaslarına Dair Kanun, Devlet Memurları Kanunu ve Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un; 1- 1. maddesiyle 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'na eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasının, 2- 2. maddesiyle 3359 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 6'nın, Anayasa'nın 5., 10., 11., 13. ve 18. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY Tabip olan davacıların Devlet hizmeti yükümlülüğü kurasına tabi
tutulmalarına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, itiraz
konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları İtiraz konusu kuralların yer aldığı 5371 sayılı Yasa ile 7.5.1987
günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na eklenen Ek Madde 4 ile
Geçici Madde 6 şöyledir: ' EK MADDE 4- Tıp fakülteleri dekanlıkları ve eğitim
hastaneleri baştabiplikleri mezun olan veya uzmanlık ve yan dal uzmanlık
öğrenimini tamamlayan tabip ve uzman tabiplerin isim ve adreslerini onbeş gün
içinde Sağlık Bakanlığına bildirmekle yükümlüdürler. Diploma ve uzmanlık
belgelerinin Sağlık Bakanlığınca tescil işlemlerini müteakip en geç iki ay
içerisinde, Devlet hizmeti yükümlülüğü olan personel, atama yerleri ve atama
işlemine ilişkin süreç internet sayfasında ilân edilir. Bu ilân tebligat yerine
geçer. Eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle yapılacak atamalar hariç
personelin görev yerleri, tercih hakkı verilmek sureti ile kurayla belirlenir.
Atama sonuçlarının internet sayfasında ilânını müteakip, gerekli hallerde
belgelerini tamamlamak üzere ilgili personele yirmi gün süre verilir. Devlet hizmeti
yükümlülük süresi, personelin atandığı yerde göreve katılması ile başlar. Belge
ile ispatı mümkün zorunlu sebepler olmaksızın süresi içinde göreve
başlamayanlar ile başladıktan sonra ayrılanların görev yapmadıkları gün sayısı
Devlet hizmeti yükümlülük süresine ilave edilir. Ancak ilave edilen süre, atama
yerine göre belirlenen asıl süreden fazla olamaz. Devlet hizmeti yükümlülüğü kapsamındaki personel, bu görevlerini
tamamlamadan mesleklerini icra edemezler. GEÇİCİ MADDE 6-Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tıp
fakültelerinde öğrenim görenler ile tıpta uzmanlık ve yan dal uzmanlık eğitimi
yapmakta olanlar bu Kanunun ek 3 üncü maddesi hükümlerine göre Devlet hizmeti
yapmakla yükümlüdürler.' B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuruda Anayasa'nın 5., 10., 11., 13. ve 18. maddelerine
dayanılmış,48. ve 56. maddeleriise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT'ün katılımlarıyla 21.3.2007 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantılarında, dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI 2007/25 esas sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
2007/24 esas sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas
incelemenin 2007/24 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 21.3.2007 gününde
oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, Anayasa'nın çalışma hürriyeti ve kişilerin
öğrenim ve mesleklerini seçme hakları ile temel insan hakları çerçevesinde
öğretim kurumlarından mezun olan kişilerin mesleklerini serbestçe icra
etmelerinin engellenemeyeceği, ülkenin doktor gereksinimi gözetildiğinde tıp
fakültesi mezunlarından kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmak isteyenlerin
zorunlu hizmet kurasına tabi tutulmasının Devletin 'pozitif ödev yükümlülüğü'
kapsamı içinde kabul edilebileceği, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışma
yolunda bir başvurusu bulunmayan doktorların zorunlu hizmete tabi kılınmasının
ise Anayasa'ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 4. maddesindeki zorla
çalıştırma yasağına aykırı olduğu, temel hak ve özgürlüklerin yasa ile
sınırlandırılmasında 'ölçülülük ilkesi'nin gözetilmesinin zorunlu olduğu,
zorunlu hizmet yükümlülüğü yerine getirilmeden tabiplerin mesleklerini icra
edemeyeceklerini öngören düzenlemenin ölçülülük ilkesine aykırı olduğu,
mesleğini icra edememe ve talebi olmayanları dahi zorla çalıştırma biçimindeki
uygulamanın sağlık hizmeti sunumunda son ve zorunlu tek seçenek olmadığı,
Sağlık Bakanlığı tarafından tercih edilen bu uygulamanın tıp fakültesi
mezunlarının temel hak ve özgürlüklerini ihlal ettiği, bu nedenle itiraz konusu
kuralların Anayasa'nın 5., 10., 11., 13. ve 18. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. A- 5371 sayılı Yasa ile 3359 sayılı Yasa'ya eklenen Ek Madde 4'ün
üçüncü fıkrasının incelenmesi İtiraz konusu kuralla,Devlet hizmeti yükümlülüğü kapsamındaki
personelin, bu görevlerini tamamlamadan mesleklerini icra edemeyecekleri
öngörülmüştür. 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 29. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi yasaların, kanun
hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya aykırılığı konusunda
ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir.
İstemle bağlı kalmak koşuluyla başka gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık
incelemesi yapabileceğinden, iptali istenen kuralla ilgisi nedeniyle
Anayasa'nın 48. ve 56. maddeleri yönünden de inceleme yapılmıştır. Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup hangi nedenle
olursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunların
bir arada ve hukukun genel kuralları göz önünde tutularak uygulanmaları
zorunludur. Anayasa'nın 5. maddesinde, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve
mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve
adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal
engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamaya çalışmak, Devletin temel amaç ve görevleri arasında
sayılmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen sosyal hukuk devleti ilkesini
sağlık hizmetleri alanında somutlaştıran Anayasa'nın 56. maddesinde de,
herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu, Devletin
herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve
madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek
amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini
düzenleyeceği ve Devletin bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal
kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği
belirtilmiştir. Anayasa'nın 48. maddesinde herkesin dilediği alanda çalışma ve
sözleşme hürriyetine sahip olduğu, 18. maddesinde de hiç kimsenin zorla
çalıştırılamayacağı ve angaryanın yasak olduğu, şekil ve şartları kanunla
düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar
ile olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetlerin, ülke
ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki
beden ve fikir çalışmalarının, zorla çalıştırma sayılmayacağı belirtilmiştir. Anayasa'nın 13. maddesinde, 'Temel hak ve hürriyetler, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere
bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın
sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine
ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.' denilmektedir. Anayasa kurallarının bir arada ve hukukun genel kuralları göz
önünde tutularak uygulanması zorunlu olduğundan,Devlet hizmeti yükümlülüğü
kapsamındaki personelin, bu görevlerini tamamlamadan mesleklerini icra
edemeyeceklerini öngörendüzenlemenin Anayasa'nın 5., 13. ve 18. maddelerine
aykırı olduğu savının Anayasa'nın konuya ilişkin yukarıda yer verilen diğer
maddeleri ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. 5371 sayılı Yasa ile 3359 sayılı Yasaya eklenen ek 3. maddeyle,
tabip ve uzman tabip unvanını kazananlara Devlet hizmeti yükümlülüğü
getirilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 13.3.2006 günlü, E:2006/21, K:2006/38
sayılı kararıyla 'herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip
olması karşısında, Ülkenin her yöresinde sağlık hizmetlerinden
yararlanılabilmesini sağlamak amacıyla tabiplerin Devlet hizmeti ile yükümlü
kılındığı ve niteliği gereği sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesinde ortaya
çıkacak eksiklik ve gecikmelerin telafisi olanaksız sonuçlara yol açacağı
hususları dikkate alındığında, ülke ihtiyaçlarının söz konusu Devlet hizmeti
yükümlülüğünü zorunlu kıldığı'' kabul edilmiş ve tabipler ile uzman tabiplere
her eğitimleri için getirilen vatandaşlık ödevi kapsamındaki Devlet hizmeti
yükümlülüğünün tabiplerin çalışma özgürlüğünün ölçülülük ilkesine aykırı olarak
sınırlandırılması olarak nitelendirilemeyeceği belirtilmiştir. Tabipler ve uzman tabipler için öngörülen Devlet hizmeti
yükümlülüğünün amacı gözetildiğinde, bu amaca ancak, bu yükümlülüğün yerine
getirilmesi ile ulaşılabileceği açıktır. Bu nedenle yasa koyucu tarafından bu
yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlayıcı önlemler alınması doğaldır. Tabip
ve uzman tabiplerin Devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamlamadan mesleklerini icra
edemeyecekleri yolunda getirilen itiraz konusu kural, bu kapsamda olup Devlet
hizmeti yükümlülüğünün ülke çapında eksiksiz bir şekilde uygulanması amacını
gerçekleştirmeye yöneliktir. Bu yönüyle, Anayasaya uygunluk denetiminde
'ölçülülük ilkesi' bakımından gözetilen, bir yasa kuralıyla ulaşılmak istenen
amaç ile bu amacı gerçekleştirmeye yönelik araç ilişkisi çerçevesinde,
tabiplerin Devlet hizmeti yükümlülüklerini tamamlamadan mesleklerini icra
edemeyecekleri yolunda getirilen kuralın, bu kuralla ulaşılmak istenen amaç
için elverişsiz ve gereksiz olduğundan ya da orantısız olduğundan söz edilemez. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 5., 13.,
18., 48. ve 56. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO ve Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe
katılmamışlardır. Kuralın Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. B- 5371 sayılı Yasa ile 3359 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde
6'nın incelenmesi İtiraz konusu kuralda,5371 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği
tarihte tıp fakültelerinde öğrenim görenler ile tıpta uzmanlık ve yan dal
uzmanlık eğitimi yapmakta olanların bu Yasa'nın ek 3 üncü maddesi hükümlerine
göre Devlet hizmeti yapmakla yükümlü oldukları ifade edilmiştir. 5371 sayılı Yasa ile 3359 sayılı Yasa'ya eklenen ek 3. maddede,
'ilgili mevzuata göre yurt içinde veya yurt dışında öğrenimlerini tamamlayarak
tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanlık eğitimini tamamlayarak uzman tabip
unvanını kazananlar'ın, Devlet hizmeti yapmakla yükümlü oldukları genel olarak
ifade edildikten sonra itiraz konusu kuralda '5371 sayılı Yasa'nın yürürlüğe
girdiği tarihte tıp fakültelerinde öğrenim görenler ile tıpta uzmanlık ve yan
dal uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar'ın Devlet hizmeti yapmakla yükümlü
oldukları özel olarak belirtilmiştir. Bu kişilerin Devlet hizmeti yükümlülüğü,
belirtilen eğitim ve öğretim sonrasında tabip unvanını ya da uzman tabip
unvanını kazanmalarına bağlı bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesinin 13.3.2006 günlü, E:2006/21, K:2006/38 sayılı
kararında belirtilen ve tabip ve uzman tabipler için Devlet hizmeti
yükümlülüğünü zorunlu kıldığı kabul edilen gerekçeler, 5371 sayılı Yasa'nın
yürürlüğe girdiği tarihte tıp fakültelerinde öğrenim görenler ile tıpta
uzmanlık ve yan dal uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar yönünden de geçerli
bulunmaktadır.Tabipler ve uzman tabipler için getirilen Devlet hizmeti
yükümlülüğünün vatandaşlık ödevi niteliğinde olması ve sağlık hizmetleri
alanında tabiplerin ve uzman tabiplerin hizmetlerine acilen ihtiyaç duyulması
nedeniyle, Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihte tıp fakültelerinde öğrenim
görenler ile tıpta uzmanlık veyan dal uzmanlık eğitimi yapmakta olanların
Devlet hizmeti yapmakla yükümlü kılınmaları, Anayasa'ya aykırı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 5., 13.,
18., 48. ve 56. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU ve Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe
katılmamışlardır. Kuralın Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. VII- SONUÇ 1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-21.6.2005 günlü, 5371 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu,
Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun, Devlet Memurları
Kanunu ve Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile Sağlık
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; a- 1. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'na eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO ile Zehra Ayla
PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b-2. maddesiyle, 3359 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 6'nın
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU ile Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 16.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI KARŞIOY GEREKÇESİ 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanun'una 5371 sayılı Yasa ile
eklenen Ek Madde 3'de, tabip, uzman tabip ve yan dal uzman tabip eğitimlerini
tamamlayanlar için, Madde'de belirtilen grupları oluşturan yerleşim yerlerinin
özelliğine göre belirli süreyle devlet hizmeti yapma yükümlülüğü öngörülmüştür.
Ek Madde 4'ün itiraz konusu son fıkrasında ise devlet hizmeti yükümlülüğü
kapsamındaki personelin, bu görevlerini tamamlamadan mesleklerini icra
edemeyecekleri belirtilmiş, Ek Madde 6'da da bu Kanun'un yürürlüğe girdiği
tarihte tıp fakültelerinde öğrenim görenler ile tıpta uzmanlık eğitimi yapmakta
olanların, bu Kanunun ek 3 üncü maddesi hükümlerine göre Devlet hizmeti
yapmakla yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 18. maddesinin ilk fıkrasında, hiç kimsenin zorla
çalıştırılamayacağı, angaryanın yasak olduğu, ikinci fıkrasında da şekil ve
şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki
çalıştırmaların; olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetlerin; ülke
ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi
niteliğindeki beden ve fikir çalışmalarının, zorla çalıştırma sayılmayacağı
belirtilmiştir. Madde'nin gerekçesinde de 'Çalışma, iş görme kişinin serbest
iradesiyle yüklendiği bir faaliyet, diğer bir deyimle serbest iradeyle
üstlenilen bir yüktür. Bu yükün kişiye zorla kabul ettirilmesi, kendisinin,
iradesi dışında bir faaliyette bulunmaya mecbur bırakılması hem kişi
hürriyetiyle bağdaşmayan bir husustur; hem de bu duruma sokulan kişi için bir
eziyet teşkil eder. Bu nedenledir ki maddenin birinci fıkrası zorla
çalıştırmayı yasaklamaktadır. Bu fıkra ile aynı zamanda 'Angarya yasağı' da
getirilmiştir. 'Angarya', kişinin emeğinin karşılığını almadan zorla
çalıştırılmasıdır' Topluluğun hayatını yahut refahını tehlikeye sokan buhran
veya doğal afet hallerinde kişilerden istenen hizmet veya normal vatandaşlık
ödevi niteliğinde olup, bilhassa olağanüstü sıkıntılı durumlarda gerekli
görülen iş yükümlülükleri de 'Zorla çalıştırma' sayılmayacaktır' denilerek,
angarya ile zorla çalıştırma arasındaki fark vurgulanmış, hangi durumların
zorla çalıştırma sayılmayacağı da açıklanmıştır. Buna göre, 'zorla çalıştırma',
sayılmayacak haller, hükümlülük ve tutukluluk süreleri içinde, sosyal veya
ekonomik buhran, doğal afet ya da olağanüstü sıkıntılı durumlarda
başvurulabilecek geçici çalışma yükümlülükleri olup, bunların sürekli hale
dönüştürülmesi olanaklı değildir. İtiraz konusu kuralla getirilen devlet hizmeti yapma yükümlülüğü,
olağanüstü koşullardan kaynaklanan ve bunlarla sınırlı geçici bir yükümlülük
olmadığından Anayasa'nın 18. maddesi ile yasaklanan zorla çalıştırma
niteliğindedir. Anayasa'nın 48. maddesi uyarınca, herkese dilediği alanda çalışma
ve sözleşme özgürlüğü tanınırken, 49. madde ile çalışma, herkesin hakkı ve
ödevi olarak güvenceye kavuşturulmuş, Devlete de çalışanların hayat seviyesini
yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak,
çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak
ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü
getirilmiştir. Ayrıca, Anayasa'nın 56. maddesine göre, herkes sağlıklı ve
dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir; devlet, herkesin hayatını beden ve
ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve
verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek
elden planlayıp hizmet vermesini düzenler. Devletin, insanın en temel hakkı olan sağlıklı yaşam hakkı ile bu
yaşamın sürdürülmesindeki yeri tartışmasız olan hekimin, çalışma hak ve
özgürlüğü arasında adil bir denge kurarak her iki kesimin de hak ve
özgürlüklerini aynı derecede koruyamaması halinde, sosyal hukuk devletinin
varlığından söz edilemeyeceği açıktır. İnsan haklarına dayanan demokratik hukuk devletinde, kişilerin
kamu veya özel sektörde çalışmak istedikleri alanları özgür iradeleriyle
belirleyebilecekleri kuşkusuzdur. Bu bağlamda, kamuda çalışmayı seçen bir
hekim, Anayasal çerçevede devlet hizmeti yükümlülüğü esasına göre düzenlenen
bir statünün gereklerini yerine getirmek zorundadır. Ancak, özel sektörde
çalışmak isteyen bir hekimin, devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirmeden
mesleğini icra etmesine izin verilmemesi, Anayasa'nın çalışma özgürlüğünü
düzenleyen 48. maddesi ile bağdaşmaz. Öte yandan, Ek 4. maddenin son fıkrasının iptali halinde devlet
hizmeti yükümlülüğünün kesintisiz devamı için getirilen Ek 6. maddenin işlevi
ve Anayasal dayanağı kalmayacağından aynı gerekçe ile bu maddenin de iptali
gerekecektir. Açıklanan nedenlerle Anayasa'nın 2., 18. ve 48. maddelerine aykırı
olduğu sonucuna varılan itiraz konusu kuralların iptali gerektiği düşüncesiyle
çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ KARŞI OY Üye Fulya KANTARCIOĞLU ve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşı oylarında
yazılı Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası ile ilgili gerekçelerine katılıyorum. Üye Fettah
  OTO