ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/138 Karar Sayısı : 2012/94 Karar Günü : 15.6.2012 R.G. Tarih-Sayı : 13.10.2012-28440 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul 2. Vergi
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 31.12.1960 günlü, 193 sayılı
Gelir Vergisi Kanunu'nun 86. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer
alan '' gayrimenkul sermaye iratları...' ibaresinin,
Anayasa'nın 10. ve 73. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sahibi olduğu gayrimenkullerden dolayı gayrimenkul sermaye iradı
mükellefiyeti bulunan davacının, vergi kaybına neden olduğu gerekçesiyle adına
yapılan tarhiyatın iptali istemiyle Üsküdar Vergi Dairesi'ne karşı açılan
davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiasının ciddi olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı İtiraz konusu ibarenin de yer aldığı 193
sayılı Kanun'un 86. maddesi şöyledir: ' Madde 86- (Değişik: 9/4/2003-4842/9
md.) Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer
gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil
edilmez. 1. Tam mükellefiyette; a) Gerçek usulde vergilendirilmeyen ziraî kazançlar, bu Kanunun 75
inci maddesinin (15) numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratları, kazanç
ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı, b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş
ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden
aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir
diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle
vergilendirilmiş ücretleri dahil), c) Vergiye tâbi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler
hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı
aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tâbi tutulmuş olan; birden fazla
işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul
sermaye iratları , d) Bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 600 milyon
lirayı (1.290 TL) aşmayan, tevkifata ve istisna uygulamasına
konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları.(1) 2. Dar mükellefiyette, tamamı Türkiye'de tevkif suretiyle
vergilendirilmiş olan; ücretler, serbest meslek kazançları, menkul ve
gayrimenkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlar. ' B- İlgili
Görülen Yasa Kuralı 193 sayılı Kanun'un 85. maddesi
şöyledir: ' Gelirin toplanması ve beyan Madde 85 ' (Değişik: 22/7/1998 - 4369/44 md.) Mükellefler 2 nci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı
içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça
yıllık beyanname verirler. Bu Kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık
beyannamede toplanması zorunludur. Tacirlerle çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve
mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname
verirler. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye dönemlerine şamil olmak
üzere kollektif şirket ortakları ile komanditeler hakkında da uygulanır. Yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlar: 1. Mükellefin bunları Türkiye'de hesaplarına intikal ettirdiği
yılda; 2. Türkiye'de hesaplara intikal ettirilmemesinin mükellefin
iradesi dışındaki sebeplerden ileri geldiği tevsik olunan hallerde, mükellefin
bunlara tasarruf edebildiği yılda; Elde edilmiş sayılır.' C- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. ve 73. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8.
maddesi uyarınca Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet
ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep
KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE, 12.1.2012 gününde karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Erhan TUTAL
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili
görülen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, gayrimenkul sermaye iradı elde eden kişinin
Kanunda belirtilen koşulları sağlaması halinde; söz konusu koşulları sağlamayan
ancak aynı tür gelir elde eden başka bir kişiye göre beyanname vermekten
kaynaklanacak gider ve mahsuplaşma imkanına sahip olmaması nedeniyle daha fazla
bir vergi yükü ile karşılaşmasının Anayasa'nın 10. maddesine; aynı şekilde
Kanunda yer alan sınırlama nedeniyle beyanname veremeyen kişinin giderleri de
beyan edilemeyeceğinden vergi matrahının daha fazla olmasının da Anayasa'nın
73. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, mükelleflerin bir takvim yılı
içerisinde elde edip, aynı Kanun'un 85. maddesi uyarınca topladıkları değişik
kazanç unsurlarından, bu toplama dahil edilme zorunluluğuna tabi olmayanların
hangileri olduğu belirlenmiştir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen ' eşitlik ilkesi ' ile
eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı
durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve
kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır. Durum ve
konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları
gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlâl edilmiş
olmaz. Anayasa'nın 73. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise, ' Herkes,
kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal
amacıdır ' denilmiştir. Verginin malî güce göre alınması ve genelliği
ilkeleriyle vergilendirmede eşitlik ve adaletin gerçekleştirilmesi
amaçlanmıştır. Ekonomi ve vergi hukuku alanında malî güce ilişkin göstergelerin
gelir, sermaye ve harcamalar olduğu kabul edilmektedir. Malî güç, ödeme gücünün
kaynağı, dayanağı, nedeni ve varlık koşuludur. Yasakoyucunun vergilendirmede,
kişilerin sahip olduğu ekonomik değer ile malî güçlerini göz önünde
bulundurması gerekir. Vergide genellik ilkesi, herhangi bir ayırım
yapılmaksızın malî gücü olan herkesin vergi yüküne katılmasını ve vergi
ödemesini ifade eder. Malî güce göre vergilendirme, verginin, yükümlülerin
ekonomik ve kişisel durumlarına göre alınmasıdır. Bu ilke, aynı zamanda vergide
eşitlik ilkesinin uygulama aracı olup, malî gücü fazla olanın malî gücü az
olana göre daha fazla vergi ödemesini gerektirir. Vergide eşitlik ilkesi ise
malî gücü aynı olanlardan aynı, farklı olanlardan ise farklı oranda vergi
alınması esasına dayanır. Diğer bir anlatımla, yükümlülerin genel vergi yüküne
kendi ödeme güçlerine göre katılmalarını ifade eder. İptali istenen kural gayrimenkul sermaye iratları yönünden
değerlendirildiğinde, Kanunda yazılı belirli bir miktarı geçmeyen gayrimenkul
sermaye iratlarının beyan edilmemesi suretiyle görece olarak düşük bir vergi
alacağından Devletin vazgeçmesini, buna karşılık mükellefin de söz konusu
gayrimenkule dair varsa yapmış olduğu giderlerini beyan etmemesini öngörmekte,
böylece verginin toplanmasında gereksiz kırtasiyecilikle uğraşılmamakta ve kamu
alacaklarının tahsilatının hızlandırılması sağlanmaktadır. Devlet ile mükellef karşılıklı olarak bir miktar alacağından
vazgeçmekte, mükellef ile vergi dairesi gereksiz iş yükü ile meşgul
edilmemekte; Kanunda yazılı miktarın üzerinde elde edilen gayrimenkul sermaye
iratları ile diğer kamu alacaklarının tahsilatının hızlandırılarak kamu
giderleri için ihtiyaç duyulan finansmanın en kısa zamanda sağlanması
amaçlanmaktadır. Vergilendirmede, malî politika, sosyal, ekonomik ve vergi
tekniğinin gerektirdiği nedenlerle bazı kişiler veya gelirler vergi kapsamı
dışında tutulabileceği gibi bazı durumlarda Devlet bir miktar vergi alacağından
belirli şartlarla vazgeçebilecektir. Öte yandan, eşitlik ilkesine aykırılıktan söz edilebilmesi için
bir yasanın aynı hukuksal durumda olanlar arasında bir ayırım veya ayrıcalık
yaratması gerekir. İtiraz konusu kural uyarınca öngörülen beyan edilmeme
sınırı, aynı hukuksal konumda olan tüm kişilere uygulanacağından eşitlik
ilkesine aykırılık oluşturmaz. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10. ve 73.
maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 31.12.1960 günlü, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun, 
9.4.2003 günlü, 4842 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle değiştirilen 86. maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan ''gayrimenkul sermaye iratları'' 
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 15.6.2012 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL