ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı   : 2013/68 Karar Sayısı: 2013/165 Karar Günü: 26.12.2013 R.G. Tarih-Sayı:
27.3.2014-28954 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR : 1- Bursa 3. Asliye
Hukuk
Mahkemesi                               
(E.2013/68) 2- Batman 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi
                            (E.2013/117) İTİRAZLARIN KONUSU : 13.10.1983
günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı
Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen 110. maddesinin birinci fıkrasının
Anayasa'nın 2., 37., 125., 140. ve 155. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davacılar
tarafından, Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılan tazminat talepli tam
yargı davalarında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkemeler, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918
sayılı Kanun'un, 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen ve itiraz
konusu kuralı da içeren 110. maddesi şöyledir: “Görevli ve Yetkili Mahkeme Madde 110- (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi
Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını
önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu
Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku
bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 37., 125.,
140. ve 155. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME A-
E.2013/68 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ , Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep
KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Muammer
TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ 'un katılımlarıyla 11.6.2013
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, d osyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. B-
E.2013/117 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ , Alparslan ALTAN ,
Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN,
Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ 'un katılımlarıyla 31.10.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, d osyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas
inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V-
BİRLEŞTİRME KARARI 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen 110. maddesinin birinci
fıkrasının iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemiyle
yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın, aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2013/68 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, E.2013/117 sayılı dosyanın
esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2013/68 sayılı dosya üzerinden
yürütülmesine, 31.10.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI-
ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, R aportör Berrak YILMAZ tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor , itiraz konusu
yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, idari eylem ve işlemlere ilişkin
davaların idarî yargı yerlerinde görülmesi gerekirken 2918 sayılı Kanun'dan
doğan tüm sorumluluk davalarının itiraz konusu kural gereğince adli yargıda
görüldüğü belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 37., 125., 140. ve 155.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz
konusu kuralla, 2918 sayılı Kanun'dan doğan sorumluluk davalarının, işleteni
veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları da dâhil olmak üzere adli yargıda görüleceği, zarar görenin kamu görevlisi olmasının bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemeyeceği ve hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı öngörülmektedir. Anayasa'nın
2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir.
Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak
ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup
bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla
kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 125. maddesinin birinci fıkrasında, “İdarenin
her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.” ; 155. maddesinin
birinci fıkrasında ise “Danıştay, idarî mahkemelerce verilen kanunun
başka bir idarî yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme
merciidir. Kanunda gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi
olarak bakar. ” hükmü yer almaktadır. Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği
üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayrımına
gidilmiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle
Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına
giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı
görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir
uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun
koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.
Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın
çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması hâlinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz
konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,
aracın askeri hizmete ilişkin olmasına, kamu ya da özel araç olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin
gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli
yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek,
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür
davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve
çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa
sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli
yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda
bir tartışma bulunmamaktadır. İ dare tarafından kamu
gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk
üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de
yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 125. ve 155.  maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Kuralın,
Anayasa'nın 37. ve 140. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. VII- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, 11.1.2011 günlü,
6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen 110. maddesinin birinci
fıkrasına yönelik iptal istemi, 26.12.2013 günlü, E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararla reddedildiğinden, bu fıkraya ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin
REDDİNE, 26.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VIII- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, 11.1.2011 günlü,
6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen 110. maddesinin
birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 26.12.2013
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ