ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/23 Karar Sayısı : 1975/27 Karar Tarihi:25/2/1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : Ordu
Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 18.5.1974 günlü, 14890
mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı “Cumhuriyetin
50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” Hakkında Kanun”un 2. maddesinin
(B) bendinin Anayasaya aykırı olduğundan iptali istemidir. I- OLAY : Sanıkların, Türk Ceza Kanununun 495.,496. ve 497. maddeleri
uyarınca cezalandırılmaları isteği ile Ordu Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davanın
yapılmakta olan duruşmasında sanık vekili, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin
(B) bendinin Anayasaya aykırılığı olduğunu ileri sürülmüş, Mahkeme, ileri
sürmenin ciddi olduğu kanısına vararak iptali için Anayasanın değişik 151. ve
22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca itiraz yolu ile Anayasa
Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir. II- İTİRAZIN GEREKÇESİ : İtirazın gerekçesi özeti şöyledir: 1803 sayılı Af Yasasının 5. maddesinin (A) bendini biçim yönünden
iptal etmiş olan Anayasa Mahkemesinin 2.7.1974 günlü, 19/31 sayılı iptal
kararında açıklanan Anayasaya aykırılık nedenleri, Af Kanununun 2. maddesinin
(B) bendi için de geçerli olduğu gibi, 1. madde ile istisna maddeleri
arasındaki açık eşitsizlik 2/B maddesini esas yönünden de Anayasaya aykırı hale
getirmiştir. Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı Türk Ceza Kanununun
495., 496. ve 497. maddeleri bakımından Af Kanununun 2/B maddesinin iptali
istenmiştir. III- YASA METİNLERİ : 1- Dava konusu Yasa kuralları : a) 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin iptali
istenen (B) bendi şöyledir: “B) Türk Ceza Kanununun 202, 203, 205, 206, 207, 208, 209, 210, 212,
213, 214, 215, 216, 217, 218 ,219, 403 ncü maddeleriyle 404 ncü maddesinin
birinci bendinde ve
406,407,414/1,415,416/2-3,491,492,493,494,495,496,497,498,499,500,503 ve 510
ncu maddeleriyle Askeri Ceza Kanununun 131 ve 132 nci maddelerinde gösterilen
suçları işleyenler hakkında ilgili maddede öngörülen Devlet zararı önceden
ödenmek; tazminat hükümleri ise saklı kalmak şartiyle bu maddenin (A) bendi
hükmü uygulanır.” b) Türk Ceza Kanununun 495., 496. ve 497. maddeleri şöyledir: “Madde 495- Her kim, menkul bir malın zilyedini veya cürüm
mahallinde bulunan bir başkasını cebir ve şiddet kullanarak veya şahsen veya
malen büyük bir tehlikeye düşüreceği beyanı ile tehdit ederek o malı teslime
yahut o malın kendi tarafından zaptına karşı sükut etmeye mecbur kılarsa on
seneden yirmi seneye kadar ağır hapis cezasına mahkum olur. Bir malın yağması esnasında veya akabinde fiili icra veya itmam
etmek veya malı kaçırmak yahut kendisini veya şerikini cezadan kurtarmak için
mal sahibine veya vaka mahalline gelen başkasına karşı cebir veya şiddet veya
tehdit icra eden kimse hakkında da aynı ceza hükmolunur.” “Madde 496- Her kim bir kimseyi cebir ve şiddet kullanarak veya
şahsen veya malen büyük bir tehlikeye düşüreceği beyanı ile tehdit ederek o
kimsenin yahut başkasının zararına hukukça hükmü haiz bir senedi vermeye veya
imza etmeye yahut koparıp mahvetmeye mecbur bırakılırsa on seneden yirmi seneye
kadar ağır hapis cezasına mahkum olur.” “Madde 497- Yukarıdaki maddelerde beyan olunan cürümler, geceleyin
veya silâh ile tehdit ederek işlenirse onbeş seneden yirmi seneye kadar ağır
hapis cezası verilir. Bu fiiller, yol kesmek suretiyle veya içlerinden velev birisi
görünür şekilde silâhlı bulunan ikiden ziyade kimseler yahut kıyafetini tebdil
etmiş olan şahıslar tarafından işlenirse ağır hapis cezası yirmi seneden aşağı
olamaz.” 2- Dayanılan Anayasa Kuralı: Anayasanın 92. maddenin beşinci fıkrası metni şöyledir: Millet Meclisi, Cumhuriyet Senatosundan gelen metni benimsemezse,
her iki Meclisin ilgili komisyonlarından seçilecek eşit sayıdaki üyelerden bir
karma komisyon kurulur. Bu komisyonun hazırladığı metin Millet Meclisine
sunulur. Millet Meclisi, karma komisyonca veya Cumhuriyet Senatosunca veya daha
önce kendisince hazırlanmış olan metinlerden birini olduğu gibi kabul etmek
zorundadır. Cumhuriyet Senatosunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul
edilmiş olan madde değişikliklerinde, Millet Meclisinin kendi ilk metnini
benimsemesi için, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gereklidir. Bu halde
açık oya başvurulur.” IV. İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi 25.2.1975 gününde toplanmış ve İçtüzüğünün 15.
maddesi uyarınca yaptığı ilk inceleme aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur. 1- Anayasa Mahkemesinin itirazı inceleme görevi ve yetkisi olup
olmadığı sorunu: Suç ve cezaların affı hakkındaki kanunların Anayasaya uygunluk
denetiminin, daha önceki kararlarda ve bu meyanda 21.1.1975 sayı: 15125 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 28.11.1974 günlü, Esas:1974/34, Karar: 1974/50 sayılı
kararda açıklanmış bulunan nedenlerle Anayasa Mahkemesinin görevine ve
yetkisine girdiği sonucuna varılmıştır. Halit Zarbun bu görüşe karşı oyda
bulunmuştur. 2- Uygulanacak madde sorunu: İtiraz yoluna başvuran Mahkeme iptal isteğini taşıyan kararında
her ne kadar 1803 sayılı Af Kanununun 2. maddesinin (B) bendinin Türk Ceza
Kanununun 495., 496. ve 497. maddeleri bakımından iptali isteğinde bulunmuşsa
da, olayın niteliğine göre mahkemenin 496. maddeyi uygulama olanağı yoktur. Bu
itibarla bu madde ile ilgili itirazın Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine
karar verilmelidir. Diğer yönden, itiraz yoluna başvuran Mahkemece bu davada iptal
isteğine konu edilen 1803 sayılı Af Yasasının 2. maddesinin (B) bendi Türk Ceza
Kanununun 495. ve 497. maddeleri yönünden 28.1.1975 gününde Esas: 1974/56,
Karar: 1975/8 sayılı kararla iptal edilmiş bulunduğundan, bu maddeler
bakımından işin esasının incelenmesine gerek kalmadığından bu konuda yeniden
karar verilmesine olanak yoktur. VI- SONUÇ : 1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde
bulunduğuna, Halit Zarbun’un karşıoyu ile ve oyçokluğu ile; 2- Türk Ceza Kanununun 496. maddesinin davada uygulama yeri
bulunmadığı anlaşıldığından itirazın bu yöne ilişkin bölümünün Mahkemenin
yetkisizliği yönünden reddine; 3- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin
Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptaline 28.1.1975
gününde Esas: 1974/56, Karar: 1975/8 sayı ile karar verilmiş bulunduğundan bu
konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliğiyle; 25.2.1975 gününde karar verildi. Başkan Muhittin TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye Kemal BERKEM Üye Halit ZARBUN Üye Ziya ÖNEL Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Hasan GÜRSEL Üye Ahmet Salih ÇEBİ Üye Şevket MÜFTÜGİL Üye Adil ESMER Üye Nihat
  O.AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet H.BOYACIOĞLU KARŞIOY YAZISI 21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Mahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy
yazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerine
katılmıyorum. Üye Halit ZARBUN