ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2005/25 Karar Sayısı : 2008/57 Karar Günü  : 7.2.2008 R.G. Tarih-Sayı :15.04.2008-26848 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: 1- Ankara 9. İdare Mahkemesi      
Esas Sayısı: 2005/25 2- Ankara 8. İdare Mahkemesi       Esas
Sayısı: 2006/86 İTİRAZLARIN KONUSU: 8.5.1985 günlü, 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk
Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından
Değerlendirilmesi Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesinde yer alan "... en
çok iki yıl içinde ..." ibaresinin, Anayasanın 2,. 10., 60., 61., 62. ve
65. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bakılmakta olan davalarda, itiraz konusu ibarenin Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkemeler iptalleri için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında
Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında
Kanun'un iptali istenilen ibareyi de içeren Geçici 1. maddesi şöyledir: " Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yurda dönmüş olmakla
birlikte, 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanuna göre hizmet sürelerini
değerlendirmemiş olanlar; a) Prim, kesenek ve karşılık ödemek suretiyle sigortalısı veya
iştirakçisi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna; b) Sosyal güvenlik kuruluşlarından hiçbirine tabi bulunmamaları
halinde Sosyal Sigortalar Kurumuna; Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en çok iki
yıl içinde yazılı istekte bulunmak. Yurt dışında geçen sürelerinin tamamını veya dilediği kadarını, 4
üncü madde hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek borç miktarını ödeme
tarihindeki doların, Türk Lirası karşılığı esası ile ödemek, Suretiyle değerlendirebilirler." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında Anayasa'nın 2., 10., 60., 61., 62. ve 65.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, E.2005/25 ve
E.2006/86 sayılı dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI E.2006/86 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
E.2005/25 sayılı dava ile birleştirilmesine, birleştirilen davanın esasının
kapatılmasına, esas incelemenin E.2005/25 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine
6.6.2006 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ibare, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, 3201 sayılı Yasanın geçici 1. maddesinde,
Yasanın yürürlüğe girmesinden önce yurda dönenlerden yurt dışında geçen hizmet
süreleri sosyal güvenlik bakımından değerlendirilmemiş olanların bu sürelerini
borçlanabilmelerinin iki yıl içinde başvurma koşuluna bağlandığı, böylece 3201
sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce yurda dönenlerin yurt dışı
hizmetlerinin borçlanmak suretiyle soysal güvenlik bakımından
değerlendirilmesinin belli bir süre ile sınırlandırılarak kısıtlandığı, bu
durumun Anayasa'nın 2., 10., 60., 61., 62. ve 65. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında herkesin, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli
değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda
bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve
kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı
kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Durum
ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi
çiğnenmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları özdeş olanlar için yasalarla değişik
kurallar konulamaz. İtiraz konusu kurala göre, 3201 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce yurt dışından dönmüş olanlar, bu Yasanın yürürlük tarihinden
itibaren iki yıl içinde başvurmaları durumunda yurt dışı hizmet borçlanmasından
yararlanabilecekler, aksi halde bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce yurt
dışında geçirdikleri hizmet süreleri sosyal güvenlik bakımından
değerlendirilemeyecektir. 3201 sayılı Yasanın 3. maddesi, bu Yasanın yürürlüğe girmesinden
sonra yurda kesin dönüş yapanların kesin dönüş tarihinden itibaren borçlanma
ile ilgili isteklerini en geç iki yıl içinde yapmaları gerektiğini kurala
bağlamıştır. Anayasa Mahkemesi, 12.12.2002 günlü, E.2000/36 ve K.2002/198
sayılı kararı ile borçlanma işleminin yapılabilmesi için yasanın zorunlu
kıldığı yurda kesin dönüş yapmış olma koşulunu ve aranan iki yıllık süreyi
iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesinin anılan kararının ve bu karar uyarınca 3201
sayılı Yasanın 3. maddesinde 4958 sayılı Yasa ile değişiklik yapılmasının
ardından, yurt dışında çalışmış olan veya yurda dönmüş bulunan kişiler
diledikleri zaman yurt dışındaki hizmet süreleri nedeniyle hizmet
borçlanmasından yararlanabilir hale gelmişlerdir. Ancak, itiraz konusu kural
uyarınca 3201 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce yurda dönenler iki yıl
içinde ilgili sosyal güvenlik kuruluşuna başvurmamış iseler hizmet
borçlanmasından yararlanamamaktadırlar. Yurt  dışında  belli  bir  süre  çalışmış
 olanlar, hangi  tarihte  dönerlerse dönsünler yurt
 dışında geçirdikleri sürelerin sosyal sigorta
kurumlarında değerlendirilmeleri bakımından aynı
durumdadırlar. Yukarıda  anılan Anayasa Mahkemesi kararı
 sonucunda  yapılan   yasal  değişiklikle,  3201
sayılı  Yasanın  yürürlüğe  girmesinden sonra
 yurda   dönenler  yurda   döndükleri
 tarihe  bakılmaksızın hizmet borçlanmasından yararlanabilirken, 3201 sayılı Yasanın yürürlüğe
girdiği tarih olan 22.5.1985 tarihinden önce yurda dönmüş, ancak iki yıl içinde
hizmet borçlanması için başvurmamış olanların geçici 1. madde uyarınca bu
işlemden yararlanamamaları Anayasanın eşitlik ilkesine aykırılık
oluşturmaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 10.
maddesine aykırıdır. İptali gerekir. Kural iptal edilmiş olduğundan ayrıca Anayasa'nın 2., 60., 61.,
62. ve 65. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. VII- SONUÇ 8.5.1985 günlü, 3201 sayılı
Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen
Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi  Hakkında
Kanun'un  geçici 1. maddesinde yer alan "...en çok iki yıl içinde..."
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 7.2.2008 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Cafer
  ŞAT Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ