ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı :2017/88 Karar Sayısı : 2017/65 Karar Tarihi: 15.3.2017 R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 20. Asliye
Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 13.10.1983 tarihli ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 24.5.2013 tarihli ve 6487 sayılı
Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin altıncı ve ondördüncü
fıkralarının, Anayasa’nın 7., 10. ve 13. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Sanık hakkında trafik güvenliğini
tehlikeye sokmak suçundan açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralların
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların yer aldığı 48. maddesi
şöyledir: “ Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında
araç sürme yasağı : Madde 48- (Değişik : 24/5/2013 -
6487/19 md.) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü
olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da
alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılır. Kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan
maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen
muayeneye tabi tutulması zorunludur. Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz
eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler, en yakın
adli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık
kuruluşlarına götürülerek uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitinde
kullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.
Bu işlem bakımından 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun
75 inci maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır. Trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi veya teknik cihaza
üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde, üçüncü fıkra hükümlerine göre bu
kişilerden kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak
araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile,
700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle
geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan
sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak
araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin
gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında
877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç
veya üçten fazlasında ise, 1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve
sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü
belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde
belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar. Yapılan tespit sonucunda, 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu
tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin
üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır. Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç
sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafik
kazasına sebebiyet vermesi hâlinde, ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri
uygulanır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere
3.600 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle
geri alınır. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da
alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar
kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezası
verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Sürücünün uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığından şüphe
edilmesi hâlinde 5271 sayılı Kanunun adli kolluğa ilişkin hükümleri
uygulanır. Alkollü olarak araç kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği
tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri
alınan sürücüler Sağlık Bakanlığınca, usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim
ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü
davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri alınan sürücüler
ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi
tutulurlar. Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı
maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde hükümlerine göre geri alınan sürücü belgesinin iade
edilebilmesi için; ilgili kişi hakkında trafik kurallarına aykırılık
dolayısıyla bu Kanun hükümlerine göre verilmiş olan idari para cezalarının
tamamının tahsil edilmiş olması; uyuşturucu veya uyarıcı madde alması nedeniyle
sürücü belgesi geri alınanların ayrıca sürücü olmasında sakınca bulunmadığına
dair resmi sağlık kurumlarından alınmış sağlık kurulu raporunun ibraz edilmesi
şarttır. Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti için
kullanılacak teknik cihazların sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve
esaslar yönetmelikte gösterilir. ” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri
okunup incelendikten sonra görüşülüp düşünüldü: 2. Başvuran Mahkeme, 2918 sayılı Kanun’un 6487 sayılı Kanun’un 19.
maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin altıncı ve ondördüncü fıkralarının
iptalini talep etmiştir. 3. Anayasa’nın “ Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri
sürülmesi ” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında, “ Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazetede
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya
aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. ”; 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında ise “ Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz. ”
hükümlerine yer verilmiştir. 4. 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
24.5.2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 48.
maddesinin altıncı fıkrasına yönelik itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin
5.3.2015 tarihli ve E.2014/124, K.2015/24 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş
ve bu karar 12.6.2015 tarihli ve 29384 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 5. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret
kararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,
önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 12.6.2015 tarihinden başlayarak
geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. 6. Açıklanan nedenlerle, Kanun’un 48. maddesinin altıncı fıkrasına
yönelik itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve
6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince esas
incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. 7. Öte yandan Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Kanun’un 40. maddelerine göre, bir
davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanun veya kanun
hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa o
hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu
kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen
kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde ve
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. 8. Kanun’un 48. maddesinin itiraz konusu ondördüncü fıkrasında, alkol,
uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak teknik cihazların
sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esasların yönetmelikte
gösterileceği düzenlenmektedir. 9. Bakılmakta olan davada sanığa yüklenen suç, alkollü araç
kullanması nedeniyle trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması suçudur. Bu
nedenle, alkol, uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak olan
teknik araçların sahip olacağı asgari özelliklerinin nasıl belirlenmesi
gerektiğini düzenleyen Kanun’un 48. maddesinin ondördüncü fıkrası bakılmakta
olan davada uygulanacak kural niteliğinde değildir. 10. Açıklanan nedenlerle, Kanun’un 48. maddesinin ondördüncü
fıkrasına yönelik başvurunun da Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. III- HÜKÜM 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun,
24.5.2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 48.
maddesinin; A- Altıncı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle
yapılan itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, B- Ondördüncü fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkraya
ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 15.3.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ