ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/161 Karar Sayısı : 2006/116 Karar Günü  : 22.12.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 22.11.2007-26708 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Çelikhan
Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22.11.2001 günlü, 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 286. maddesinin, Anayasa'nın 2., 5., 10. ve 36.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacılar tarafından, kayden anne görünen kişinin anne olmadığı
belirtilerek gerçek annenin anne olarak tespitine karar verilmesi için açılan
davada, itiraz konusu maddenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme
iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun itiraz konusu 286. maddesi
şöyledir: “B. Soybağının reddi I. Dava hakkı MADDE 286.- Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini
çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır. Çocuk da dava hakkına sahiptir. Bu dava ana ve kocaya karşı
açılır.” III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu Yasa
kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme,
o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini
Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının
ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya
yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi
için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması
ve iptali istenen kuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa
kuralları ise, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır. Davacılar tarafından açılan dava nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davasıdır.
Açılan dava ile nüfusta anne gözüken şahsın anne olmadığı ve gerçek annenin belirtilen
şahsın olduğunun tespitine karar verilmesi istenilmektedir. Ancak, başvuran Mahkeme başvuru gerekçesinde açılan davanın soy bağının
reddi ve soybağının yeniden tesisine ilişkin olduğunu, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK.)
286. maddesindeki dava hakkının ise anneye tanınmadığını, bunun da Anayasa'ya aykırılık
teşkil ettiğini ileri sürmektedir. TMK.'nun 286. maddesinde düzenlenen dava soybağının reddi davası olup,
davanın konusunu babalık karinesinin çürütülmesi oluşturmaktadır. Babalık karinesinin
çürütülmesine ilişkin dava hakkı anneye tanınmamıştır. Buna göre annenin, nüfusta
baba görünen şahsın baba olmadığı iddiasıyla dava açma hakkı bulunmamaktadır. Somut
olayda ise, babalığa yönelik bir itiraz bulunmamakta, nüfusta anne görünen şahsın
anne olmadığı iddia edilmektedir. Bu davanın ise TMK'nun 286. maddesinde düzenlenen
soybağının reddi davası ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır. Bu durumda itiraz
konusu Yasa kuralı başvuran Mahkemece davada uygulanacak kural değildir. Başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 22.11.2001 günlü, 4721 sayılı “Türk Medeni Kanunu”nun 286. maddesinin,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE, 22.12.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT