ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/216 Karar Sayısı : 2024/215 Karar Tarihi : 25/12/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 37. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286. maddesinin (2) numaralı
fıkrasına 20/7/2017 tarihli ve 7035 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle
eklenen (c) bendinin Anayasa’nın 2. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Hakaret suçundan açılan davada itiraz konusu kuralın
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 286. maddesi
şöyledir: “ Temyiz Madde 286 – (1) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin
bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir. (2) Ancak; a) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha
az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı
istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları, b) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha
az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları, c) (Ek:
20/7/2017-7035/20 md.) Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara
ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye
mahkemesince verilen; seçenek yaptırımlara ilişkin her türlü kararlar ve
istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar, d) (Anayasa Mahkemesinin 27/12/2018 tarihli ve E.:2018/71
K.:2018/118 sayılı Kararı ile İptal; Yeniden Düzenleme:20/2/2019-7165/7 md.)
İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrası
kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derece
mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl
dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarına
ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları, e) Adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece
mahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi
kararları, f) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Sadece eşya veya
kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi
kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair
kararları, g) On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî para
cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları
ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları, h) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Davanın düşmesine,
ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece
mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür
kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar, ı) Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmak
koşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren bölge
adliye mahkemesi kararları, Temyiz edilemez. (3) (Ek:17/10/2019-7188/29 md.) İkinci fıkrada
belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda sayılan
suçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararları
temyiz edilebilir: a) Türk Ceza Kanununda yer alan; 1. Hakaret (madde 125, üçüncü fıkra), 2. Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit
(madde 213), 3. Suç işlemeye tahrik (madde 214), 4. Suçu ve suçluyu övme (madde 215), 5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (madde
216), 6. Kanunlara uymamaya tahrik (madde 217), 7. (Ek:13/10/2022-7418/30 md.) Halkı yanıltıcı bilgiyi
alenen yayma (madde 217/A), 8. Cumhurbaşkanına hakaret (madde 299), 9. Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (madde 300), 10. Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini,
Devletin kurum ve organlarını aşağılama (madde 301), 11. Silâhlı örgüt (madde 314), 12. Halkı askerlikten soğutma (madde 318), suçları. b) Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci ve
dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar. c) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 inci
maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alan
suçlar. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri
uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör
Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu
kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın
152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta
olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren
bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması
gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından 5271 sayılı Kanun’un 286. maddesinin
(2) numaralı fıkrasının (c) bendinin iptali talep edilmiştir. Anılan bentte
hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesi
kararlarıyla ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen seçenek
yaptırımlara ilişkin her türlü kararlar ile istinaf başvurusunun esastan
reddine dair kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamayacağı düzenlenmiştir.
Bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesi aşamasında olduğu, itiraz konusu
kuralın konusunun ise bölge adliye mahkemesince verilen kararlar olduğu
gözetildiğinde bulunduğu aşama itibarıyla kuralın bakılmakta olan davada
uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır. 4. Bu
itibarla kuralın itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 286. maddesinin (2) numaralı fıkrasına 20/7/2017 tarihli ve 7035
sayılı Kanun’un 20. maddesiyle eklenen (c) bendinin itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 25/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI