ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     : 2004/93 Karar Sayısı   : 2008/73 Karar Günü   : 6.3.2008 R.G. Tarih-Sayı :24.04.2008-26856 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya 1. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan
"...yetkili mahkemeye..." ibaresinin, Anayasa'nın 2., 125. ve 155.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 14. maddesi ile 47.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca uygulanan idari para cezasına
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu ibarenin
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, itiraz konusu ibarenin
yer aldığı üçüncü fıkrayı da içeren 116. maddesi şöyledir: " (Değişik birinci fıkra: 25/6/1988 - KHK - 330/8 md.; Aynen Kabul:
31/10/1990 - 3672/7 md.)Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya
yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına
aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol
mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine
girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil
plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç
sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat
yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân
asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden
otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde
belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur. Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliği
tarihinden itibaren yedi gün içinde "yetkili mahkemeye" itiraz
edebilirler. İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2., 125. ve 155. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay
TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve Serdar
ÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 27.10.2004 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu ibare, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. maddesi ve buna paralel olarak düzenlenen 2949
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un
28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları
kanun ya da kanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler
veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına
varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması
gerekmektedir. Anayasa'nın 158. maddesinin birinci fıkrasında Uyuşmazlık
Mahkemesinin, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili olduğu belirtilmiştir. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun'un 28. maddesinde "Uyuşmazlık Mahkemesi, vereceği bütün kararların
sonuçlarını ilgili Başsavcı ve Başkanunsözcüsüne, görev uyuşmazlığının
çözülmesi için kendisine başvuran yargı merciine, kararı beklemesi için yazı
yazılmış bulunan yargı merciine veya mercilerine uyuşmazlığın çözülmesi için
başvurmuş olan kişilere veya makamlara hemen tebliğ eder. İlgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluş ve kişiler;
mahkeme kararlarına uymak, geciktirmeksizin onları uygulamakla
ödevlidirler." denilmiş,29. maddesinde de Uyuşmazlık Mahkemesi bölümlerinin ve
Genel Kurulun verdiği kararların kesin olduğu belirtilmiştir. Olumsuz görev uyuşmazlığı nedeniyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru
koşulları, 2247 sayılı Yasa'nın 14. ve 19. maddelerinde düzenlenmiştir. Yasanın
14. maddesine göre yapılacak başvurularda, adli, idari veya askeri yargı
mercilerince verilen görevsizlik kararlarının kesin veya kesinleşmiş olması
gerektiği; 19. maddeye göre yapılacak başvurularda ise adli, idari veya askeri
yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı inceleyen mahkemenin, görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varması halinde, gerekçeli bir karar ile
görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuracağı
belirtilmiştir. Uyuşmazlık Mahkemesinin verdiği kararlar, niteliği itibariyle
görüş bildiren değil, sorunu kesin olarak çözümleyen yargısal tasarruflardır.
Bu nedenle, görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru,
2247 sayılı Yasa'nın 19. maddesine göre yapılmış olsa da sorunun çözümüne
ilişkin yüksek Mahkemenin verdiği karara uyması, yukarıda açıklanan nedenlerle
ilgili mahkeme yönünden anayasal bir zorunluluktur. Olayda Akşehir Sulh Ceza Mahkemesinin 8.3.2004 gün ve E. 2004/64
Müteferrik sayılı idari yargının görevli olduğuna ilişkin kararının
kesinleştiği, başvuran Konya 1. İdare Mahkemesi, görevsiz olduğunu belirterek
görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğu, yüksek
Mahkemenin 1.7.2004 tarih E. 2004/60 K. 2004/52 sayılı kararıyla Akşehir Sulh
Ceza Mahkemesinin anılan görevsizlik kararını kaldırdığı anlaşılmıştır. Konya 1. İdare Mahkemesi ise Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargının
görevli olduğu yolundaki kesin olarak verilen kararından sonra itiraz konusu
kuralın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Oysa anılan Mahkemenin dosya üzerindeki yargısal tasarruf hakkı,
Uyuşmazlık Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla son bulduğundan, Mahkemenin
dosyayı görevli mahkemeye göndermesi dışında yetkisinin bulunmadığı açıktır. Bu nedenle başvuran mahkemenin elinde Anayasanın 152. ve 2949
sayılı Yasa'nın 28. maddesi anlamında görevine giren ve bakmakta olduğu bir
dava bulunmadığından, itiraz başvurusunun başvuran Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU, A. Necmi ÖZLER, Şevket APALAK ve Zehra Ayla
PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. V- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116.
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "... yetkili mahkemeye..."
ibaresine ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Fulya
KANTARCIOĞLU, A. Necmi ÖZLER, Şevket APALAK ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 6.3.2008 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ KARŞIOY
GEREKÇESİ 2918 sayılı Trafik Kanunu'nun 14 ve 47/1-C maddeleri uyarınca,
araç plakasına göre ceza tutanağı düzenlenerek belirlenen para cezasına yapılan
itirazı inceleyen Sulh Ceza Mahkemesi'nin idari yargının görevli olduğu
gerekçesiyle verdiği görevsizlik kararı üzerine açılan davaya bakan idare
mahkemesi ise olayda adli yargının görevli olduğu görüşüyle dava dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir. Dosyayı inceleyen
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli yargının görevli olduğuna ilişkin kararı üzerine
2918 sayılı Yasa'nın 116. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "yetkili
mahkemeye" ibaresinin, Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme
iptali için başvurmuştur. Bakılmakta olan davada İdare Mahkemesi'nin uyuşmazlığı kendi
görüşüne uygun olarak çözümleyen Uyuşmazlık Mahkemesi kararı uyarınca
görevsizlik kararı verecek olması, itiraz konusu kuralı uygulanacak kural
olmaktan çıkarmaz. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı, "yetkili mahkeme"
sözcüklerinin hangi yargı yerini ifade ettiğine ilişkindir. Davaya bakan
Mahkeme görevsizlik kararını itiraz konusu kurala dayanarak vereceğinden bu
kuralın uygulanacak kural olmadığından söz edilemez. Açıklanan nedenlerle bakılmakta olan davada itiraz konusu kuralın
uygulanma olanağı bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun yetkisizlikten reddine
ilişkin çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY YAZISI 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasında "Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı
mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler." denilmiştir. Somut olayda Konya İdare Mahkemesi, Akşehir Sulh Ceza
Mahkemesinin 8.3.2004 tarihli görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen davada
l4.4.2004 tarihli kararı ile görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurmuş, anılan kararda açıkça 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
uyarınca başvurduğunu belirtmiş ve Uyuşmazlık Mahkemesi karar verinceye kadar
davanın görümünü ertelemiştir. Her ne kadar bu kararda "mahkememizin
görevsizliğine" şeklinde bir ibare kullanılmış ise de, verilen karar bir
görevsizlik kararı niteliğinde değildir. Mahkemenin elinde görmekte olduğu bir
dava bulunmaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu başvuruya ilişkin 1.7.2004 tarihli
kararında da, başvurunun 19. maddede öngörülen şekilde yapılmış olduğu kabul
edilerek inceleme bu çerçevede yapılmıştır. Başka bir anlatımla, Uyuşmazlık
Mahkemesi, Akşehir Sulh Ceza Mahkemesi ile Konya İdare Mahkemesi arasında verilen
görevsizlik kararlarının kesinleşmesi ile oluşmuş olumsuz bir görev
uyuşmazlığını çözmemiştir. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başvuruyu kabul ederek
Akşehir Sulh Ceza Mahkemesi'nin görevsizlik kararını kaldırmasından sonra
davayı görmekte olan Konya İdare Mahkemesi'nin görevsizlik kararı vererek dava
dosyasını görevli mahkemeye göndermesi gerekmektedir. Ancak mahkeme bu aşamada,
yani görevsizlik kararı vermeden 22.9.2004 tarihinde davanın adli yargı yerinde
görülmesinin Anayasaya aykırı olduğu savı ile Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Herhangi bir mahkemenin, derdest bir davada görevsizlik kararı
vermeden önce görev konusunda anayasaya aykırılık itirazında bulunabileceği
hususunda kuşku yoktur. Görevsizlik kararı verilmeden önce 2247 sayılı Yasanın
19. maddesindeki yöntemin işletilmiş olmasının mahkemeyi yetkisiz kıldığının
kabulü, anayasa yargısının işlevi ile bağdaşmadığından aksi yöndeki çoğunluk
kararına katılmadım. Üye A.
  Necmi ÖZLER AZLIK
OYU Başvuran idare mahkemesi, trafik ceza tutanağıyla ilgili idari
para cezasına karşı Akşehir Sulh Ceza Mahkemesi'nce idari yargının görevli
olduğu gerekçesiyle görev ret kararı verilmesine dayanarak 2247 sayılı
Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca konuyu götürdüğü Uyuşmazlık Mahkemesi'nce adli
yargı görevli görülerek Sulh Ceza Mahkemesi kararının kaldırılması üzerine,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesinin üçüncü fıkrasında yer
alan "... yetkili mahkeme..." ibaresinin iptalini istemektedir. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasında "Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı
merci davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler." kuralı yer almaktadır. Aynı Yasa'nın 30.
maddesinde de Genel Kurulca verilecek ilke kararlarının bütün yargı mercilerini
bağlıyacağı belirtilmiştir. Değinilen 19. maddenin anlamı ve amacı, bir yargı yerinin
görevden reddettiği uyuşmazlığa bakan başka yargı yerinin görev konusunda
duraksama duyduğunda davayı görev yönünden sonuçlandırmadan görev konusunun
Uyuşmazlık Mahkemesi'nce incelenmesini sağlaması ve bu süre içinde elindeki
işin görümünü ertelemesidir. Görüldüğü gibi bu nedenle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvuran mahkemenin, somut olayda İdare Mahkemesi'nin davayı bitiren bir
görevsizlik kararı o aşamada söz konusu olamaz. 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (1) nolu fıkrasının (a) bendine göre de görev
ret kararları mahkemenin işten el çekmesini, yani uyuşmazlığı bitirmesi
sonucunu doğuran ve karar sayısıyla tamamlanan kararlardır. Konya İdare
Mahkemesi'nin ise konuyu Uyuşmazlık Mahkemesi'ne götürdüğü 14.04.2004 tarih ve
Esas:2004/378 sayılı kararı, karar numarası almamış ve davanın görümünü
ertelemiş bir ara kararı niteliğindedir. Öte yandan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Akşehir Sulh Ceza Mahkemesi
kararını kaldıran 1.7.2004 tarihli kararı Hukuk Bölümünce alınmış olup,
çekişmeye konu 116. maddeye ilişkin olarak idari yargının görevsizliğini
belirleyen bir karardır. Böylece adli yargının görevi konusunda İdare
Mahkemesi'nin duraksaması kalmamıştır. Maddeyi uygulayacak ve görevsizlik
kararına ulaşacaktır. İşte bu aşamada uygulayacağı maddeyi Anayasa yönünden
irdeleyebilme düzlemine ulaşmış, vardığı sonuç maddenin Anayasa'ya aykırılığı
kanısının ciddiliği olmuştur. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Sulh Ceza Mahkemesi
kararını kaldırmış olması, idari yargılama yönünden Bölge İdare Mahkemesi ve
Danıştay'ın kanun yollarında geliştireceği kararlarla bağlı olan İdare
Mahkemesi'nin görev konusunda anayasal irdeleme yapmasına engel değildir.
Ayrıca adli yargıya ilişkin görev konusunu pekiştiren, ancak anayasal çözümleme
yapması söz konusu olmayan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev konusundaki
belirlemesinin anayasal denetime bir engel getirmeyeceği de açıktır. Bu durumda, Konya İdare Mahkemesi iptal istemine konu yaptığı
kuralı uygulayacağından Anayasa Mahkemesi'ne başvurmada yetkili olduğu açıktır.
Yetkisizlikten ret kararına bu nedenlerle karşıyım. Üye Şevket
  APALAK KARŞIOY
GEREKÇESİ İtiraza konu kural, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116.
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "...yetkili mahkemeye..."
ibaresidir. 2918 sayılı Kanun'un 14. maddesi ve 47. maddesinin (c) bendi
hükmü uyarınca uygulanan idari para cezasına karşı açılan davada Sulh Ceza
Mahkemesi idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
verdiği, İdare Mahkemesi'nin de görevli olmadığından bahisle dosyayı Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderdiği ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nce adli yargının görevli
olduğuna karar verilmesi üzerine İdare Mahkemesi itiraz konusu ibarenin
Anayasa'ya aykırı olduğu iddiası ile iptali için başvurmuştur. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun'un 19. maddesinde bir yargı yerinin görevden reddettiği uyuşmazlığa bakan
başka yargı yerinin görev konusunda duraksama duyması halinde davayı görev
yönünden sonuçlandırmadan görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesi'nce
incelenmesinin sağlanması ve bu süre içinde işin incelenmesini erteleyeceği
belirtilmekte olup, buna göre Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuran Mahkeme'nin
görev konusunda henüz bir kararı bulunmamaktadır. Bu durumda davaya bakan Mahkeme görev konusundaki kararını itiraz
konusu kurala dayanarak vereceğinden, bu kuralın davada uygulanacak kural
olduğu açıktır. Açıklanan nedenle itiraz başvurusunu yetkisizlik nedeniyle
reddeden çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ