ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       :  2018/41 Karar Sayısı    :  2018/68 Karar Tarihi   :  31/5/2018 R.G. Tarih- Sayı :  30/6/2018
– 30464 (2. Mükerrer) İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
124 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 1/2/2018 tarihli ve 7075
sayılı Olağanüstü Hal  İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin  Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair
Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun, Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6.,
7., 11. ve 121. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek tespitine, B. Yok hükmünde olduğunun kabul edilmemesi hâlinde şekil
bakımından Anayasa’ya aykırılığı nedeniyle iptaline, karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali talep edilen 7075 sayılı Kanun şöyledir: “ OLAĞANÜSTÜ HAL İŞLEMLERİ İNCELEME KOMİSYONU KURULMASI HAKKINDA
KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN DEĞİŞTİRİLEREK KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN Kanun No. 7075 Kabul Tarihi: 1/2/2018 Komisyonun Oluşumu MADDE 1- (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve
21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla
onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla
irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan
kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin
başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu kurulmuştur. (2) Komisyon, yedi üyeden oluşur. Üyelerin üçü kamu görevlileri
arasından Başbakan tarafından, bir üye Adalet Bakanlığının merkez teşkilatı ile
bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar arasından Adalet
Bakanınca, bir üye mülki idare amirleri sınıfına mensup personel arasından
İçişleri Bakanınca, birer üye Yargıtayda ve Danıştayda görev yapan tetkik
hâkimleri arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.
Komisyon, kendi üyeleri arasından yapacağı seçimle bir başkan ve bir
başkanvekili seçer. (3) Komisyonun toplantı ve karar yeter sayısı dörttür. Oylamalarda
çekimser oy kullanılamaz. Komisyonun görevleri MADDE 2- (1) Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun
hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki
başvuruları değerlendirip karar verir. a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan
çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi. b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi. c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar,
özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları,
özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları,
yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması. ç) Emekli personelin rütbelerinin alınması. (2) Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde
kararnamelerle gerçek veya tüzel kişilerin hukuki statülerine ilişkin olarak
doğrudan düzenlenen ve birinci fıkra kapsamına girmeyen işlemler de Komisyonun
görev alanındadır. (3) Bu maddede belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal
kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerde yer alan ilave
tedbirler ile kanun yollarının açık olduğu işlemler hakkında ayrıca başvuru
yapılamaz. Komisyonun görev süresi MADDE 3- (1) Komisyon, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren iki yıl süreyle görev yapar. Bakanlar Kurulu, gerek görmesi halinde bu
süreyi bitiminden itibaren birer yıllık sürelerle uzatabilir. (2) Komisyonun ilk seçilen üyeleri, iki yıllık sürenin sonuna
kadar görev yapar. Sürenin uzatılmasına karar verilmesi halinde 1 inci maddenin
ikinci fıkrasındaki usule göre yeni üyeler belirlenir. Daha önce görev yapan
üyeler de yeniden görev alabilir. Üyelerin güvenceleri ve hakları MADDE 4- (1) Üyelerin süreleri dolmadan herhangi bir nedenle
görevlerine son verilemez. Ancak üyenin; a) Komisyon tarafından kabul edilebilir mazereti olmaksızın bir
takvim yılı içinde toplam beş Komisyon toplantısına katılmaması, b) Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle iş göremeyeceğinin
sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi, c) Görevi ile ilgili olarak işlediği suçlardan dolayı hakkında
verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmesi, ç) Geçici iş göremezlik halinin üç aydan fazla sürmesi, d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 302 nci,
309 uncu, 310 uncu, 311 inci, 312 nci, 313 üncü, 314 üncü ve 315 inci
maddelerinde yazılı suçlar nedeniyle hakkında soruşturma veya kovuşturma
başlatılması, e) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli
güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya
gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu
gerekçesiyle hakkında Başbakanlıkça idari soruşturma başlatılması veya
soruşturma izni verilmesi, hallerinin tespit edilmesi üzerine Komisyon tarafından üyeliğine
son verilir. Ölüm, istifa veya herhangi bir diğer nedenle boşalan üyelikler
için en geç iki ay içinde 1 inci maddenin ikinci fıkrasındaki usule göre yeni
üyeler belirlenir. (2) Komisyon üyeleri hakkında birinci fıkranın (d) bendinde
belirtilen suçlardan soruşturma açılması Başbakanın iznine tabidir. (3) Üyeler, Komisyondaki görevleri süresince kurumlarından aylıklı
izinli sayılır. Üyeler, mali ve sosyal haklarını kurumlarından almaya devam
ederler. Üyelerin görevli oldukları süreler yükselme ve emekliliklerinde de
hesaba katılır ve yükselmeleri başkaca bir işleme gerek duyulmadan süresinde
yapılır. Hâkim ve savcılar dahil üyelerin görevli oldukları süreler, kendi
kurumlarında veya mesleklerinde fiilen geçirilmiş sayılır. Üyelere,
kurumlarınca mali haklar kapsamında bir ayda yapılan toplam ödeme tutarı ile
(142.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunan
tutar arasındaki fark, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi
tutulmaksızın ve görev yaptıkları süreyle orantılı olmak üzere Başbakanlıkça
ayrıca her ay ilave ücret olarak ödenir. (4) Komisyon üyelerinin üyelik görevleri kapsamındaki karar, görev
ve fiillerine ilişkin hukuki, idari, mali ve cezai sorumlulukları hakkında
8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 37 nci
maddesi uygulanır.” Bilgi ve belge talep etme yetkisi MADDE 5- (1) Komisyon, görev alanı ile ilgili her türlü bilgi ve
belgeyi ilgililerden talep edebilir. (2) Soruşturmanın gizliliğine ve Devlet sırlarına ilişkin ilgili
mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla kamu kurum ve kuruluşları ile yargı
mercileri, Komisyonun görevi kapsamında ihtiyaç duyduğu her türlü bilgi ve
belgeyi gecikmeksizin Komisyona göndermek veya yerinde incelenmesine imkân
sağlamak zorundadır. Gizlilik MADDE 6- (1) Üyeler ve Komisyon çalışmalarında görevlendirilenler,
görevlerini yerine getirmeleri sırasında edindikleri, kamuya, ilgililere ve
üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan bilgileri, kişisel verileri, ticari
sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konuda kanunen yetkili kılınan mercilerden
başkasına açıklayamaz, kendilerinin veya üçüncü kişilerin yararına kullanamaz.
Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder. Başvurularda usul ve süre MADDE 7- (1) Komisyona başvurular valilikler aracılığıyla yapılır.
Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılanlar ya da
ilişiği kesilenler, en son görev yaptıkları kuruma da başvurabilir. Başvuru
tarihi, valiliklere veya ilgili kurumlara başvurunun yapıldığı tarih olarak
kabul edilir. Valilikler ve ilgili kurumlar kendilerine yapılan başvuruları
gecikmeksizin Komisyona iletir. Mükerrer başvurular işleme alınmaz. (2) Bu Kanun kapsamında yapılan başvurular hakkında 6/1/1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10 uncu maddesinin
ikinci fıkrası hükümleri uygulanmaz. (3) Komisyonun başvuru almaya başladığı tarihten önce yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnamelerle ilgili olarak başvuru alma tarihinden
itibaren altmış gün içinde; bu tarihten sonra yürürlüğe konulan kanun hükmünde
kararnamelerle ilgili olarak ise Resmi Gazetede yayımlanma tarihinden itibaren
altmış gün içinde yapılmayan başvurular işleme alınmaz. Ön inceleme MADDE 8- (1) Komisyona yapılan başvurular, aranan şartlara
uygunluk bakımından ön incelemeye tabi tutulur. Ön inceleme sonucunda süresi
içinde yapılmadığı, başvuru sahibinin konuyla ilgili hukuki menfaatinin
bulunmadığı, bu Kanun kapsamına girmediği veya diğer şekil şartlarını
taşımadığı tespit edilen başvurular reddedilir. Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Komisyon tarafından belirlenir. İnceleme ve karar MADDE 9- (1) Komisyon incelemelerini dosya üzerinden yapar.
Komisyon, inceleme sonucunda başvurunun reddine veya kabulüne karar verebilir. Kararların uygulanması MADDE 10- (1) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan
teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü
halinde karar Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Bu şekilde bildirilen
personelin atama teklifleri; statüleri, unvanları ve yürüttükleri görevler
itibarıyla başka kurumlarda görevlendirilmeleri mümkün olmayanlar hariç olmak
üzere daha önce istihdam edildikleri kurumlar dışındaki kamu kurum ve
kuruluşlarında eski statülerine ve unvanlarına uygun kadro ve pozisyonlara
Devlet Personel Başkanlığı tarafından ikamet ettikleri il dikkate alınarak
onbeş gün içinde yapılır. Bu fıkra kapsamında kamu görevine iade edilmesine
karar verilenlerden, yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden
çıkarılmış olanların atamalarında, yöneticilik görevinden önce bulundukları
kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Bu kapsamda yer alan personele
ilişkin kadro ve pozisyonlar; atama teklifi gerçekleştirilen kamu kurum ve
kuruluşları tarafından ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih
itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek
kalmaksızın ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. İhdas, tahsis ve vize
edilmiş sayılan kadro ve pozisyonlar 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerin ilgili
bölümüne eklenmiş sayılır. Yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan
öğretim elemanlarına ilişkin kamu görevine iade kararı alınması halinde karar,
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Bunların atama teklifleri;
Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan
yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu
haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro
unvanlarına uygun olarak onbeş gün içinde yapılır. Bu fıkra kapsamında yükseköğretim
kurumlarına ataması yapılanların kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın
atama işleminin tamamlandığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 2/9/1983 tarihli
ve 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerin ilgili yükseköğretim kurumlarına
ait bölümlerine eklenmiş sayılır. (2) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü
halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş
bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde
kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır.
Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı,
Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir. (3) Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda
bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev
yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili
kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin
yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir. Yargı denetimi MADDE 11- (1) Komisyon kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar
Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde ilgilinin en son görev
yaptığı kurum veya kuruluş aleyhine iptal davası açılabilir. Bu davalarda
ayrıca Başbakanlığa ve Komisyona husumet yöneltilemez. (2) 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci
fıkrası ile 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan
Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine
Dair Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının
uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenler, kararın
kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak
Danıştaya dava açabilir. Sekretarya MADDE 12- (1) Komisyonun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından
yerine getirilir. Bu hizmetler için yeteri kadar personel Komisyona tahsis
edilir. Bu şekilde görevlendirilen personelin görevli oldukları süreler
yükselme ve emekliliklerinde de hesaba katılır ve yükselmeleri başkaca bir
işleme gerek duyulmadan süresinde yapılır. Hâkim ve savcılar dâhil
görevlendirilen personelin Komisyonda geçirdikleri süreler, kendi kurumlarında
veya mesleklerinde fiilen geçirilmiş sayılır. (2) Komisyon çalışmaları kapsamında sekretaryada
görevlendirilenlere her ay (11.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla
çarpımı sonucu bulunan tutarı geçmemek kaydıyla Başbakanlıkça ilave ücret
ödenir. İlave ücret ödemesi damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye
tabi tutulmaz. İlave ücret ödemesi; görevlendirilen personelin sınıfı, kadro
unvanı, atanma biçimi, yapmış olduğu görevin önem ve güçlüğü ve çalışma süresi
gibi kriterler dikkate alınmak suretiyle Komisyon Başkanı tarafından belirlenen
usul ve esaslar çerçevesinde yapılır. Bu personele ayrıca herhangi bir ad altında
fazla mesai ücreti ödenmez. Usul ve esaslar MADDE 13- (1) Başvurulara ve Komisyonun çalışmasına ilişkin usul
ve esaslar, Komisyonun teklifi üzerine Başbakanlık tarafından belirlenir ve
ilan edilir. Açılacak davalarda husumet EK MADDE 1- (1) Komisyon kararlarına karşı açılacak iptal
davaları; a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan
çıkarılan ya da ilişiği kesilenlerce en son görev yapılan kurum veya kuruluş, b) Devlet memurları ve işçiler dahil Türk Silahlı Kuvvetlerinden
çıkarılanlarca Millî Savunma Bakanlığı, c) Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarından çıkarılanlarca İçişleri Bakanlığı, ç) Öğrencilikle ilişiği kesilen öğrencilerce Milli Eğitim
Bakanlığı, d) Kapatılan derneklerce İçişleri Bakanlığı, e) Kapatılan vakıflarca Vakıflar Genel Müdürlüğü, f) Kapatılan sendika, federasyon ve konfederasyonlarca Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı, g) Kapatılan özel sağlık kuruluşlarınca Sağlık Bakanlığı, ğ) Kapatılan özel öğretim kurumları, özel öğrenci yurt ve
pansiyonlarınca Millî Eğitim Bakanlığı, h) Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarınca Millî Eğitim
Bakanlığı, ı) Kapatılan özel radyo ve televizyon kuruluşlarınca Radyo ve
Televizyon Üst Kurulu, i) Kapatılan gazete, dergi, yayınevi, dağıtım kanalı ve haber
ajanslarınca Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü, j)  Resen emekliye sevk edilmiş, kendi isteğiyle emekli
olmuş, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre meslekten veya Devlet
memurluğundan çıkarılmış ya da müstafi sayılmış olup rütbeleri alınan Emniyet
Teşkilatı personelince İçişleri Bakanlığı, k) Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekliye sevk edilen, kendi
isteğiyle emekli olan, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu
hükümlerine göre Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alan, Devlet memurluğundan
çıkarılan, sözleşmeleri fesih edilen, müstafi sayılan veya istifa eden subay,
sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, Devlet memuru, işçi, uzman
erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile 926 sayılı Kanunun geçici 32 nci maddesi
kapsamında haklarında işlem tesis edilmiş olup rütbesi alınan ve emekli
kimlikleri iptal edilen Türk Silahlı Kuvvetleri personelince Milli Savunma
Bakanlığı, bu fıkra kapsamına giren Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı personelince İçişleri Bakanlığı, aleyhine açılır. Geçiş hükümleri GEÇİCİ MADDE 1- (1) Komisyonun ilk üyeleri, bu maddenin yayımından
itibaren bir ay içinde seçilir. (2) Bu Kanun kapsamında Komisyon tarafından başvuruların alınmaya
başlanacağı tarih, bu maddenin yayımlandığı tarihten itibaren altı ayı geçmemek
üzere Başbakanlık tarafından ilan edilir. (3) Komisyonun görev alanına giren konularda daha önce herhangi
bir yargı merciine başvurmuş veya dava açmış olanlar için de 7 nci maddedeki
usul ve süreler uygulanır. Bu dosyalar hakkında yargı mercilerince karar
verilmesine yer olmadığına ve tarafların yaptıkları masrafların üzerlerinde
bırakılmasına dosya üzerinden kesin olarak karar verilir, vekâlet ücretine
hükmedilmez. Bu dosyalar, yeni bir başvuru şartı aranmaksızın incelenmek üzere
Komisyona gönderilir. (4) Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce 667 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 6749 sayılı Kanunun
3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun
olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenler, bu Kanunun
yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde 11 inci maddenin ikinci
fıkrasında yer alan hükümlere göre dava açabilir. Bu kapsamda idare
mahkemelerinde derdest olan davalar Danıştaya gönderilir. Bu Kanunun
yayımlandığı tarihten önce açılmış olup da karar verilen dosyalarda da bu fıkra
hükümleri uygulanır. Komisyona intikal ettirilecek başvurular GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Kanun kapsamına giren konularda bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan başvurular, süre şartı hariç 7
nci maddedeki şartlara uygun olması halinde ilgili kurumlarca işleme alınmak
üzere Komisyona intikal ettirilir. Yürürlük MADDE 14- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 15- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki
HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 28/3/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu Kanun, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kanun’un Yok Hükmünde Olduğunun Tespiti Talebinin İncelenmesi 3. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu Kanun’un olağanüstü hâl
kanun hükmünde kararnamesinin (OHAL KHK’sı) onaylanmasından ibaret olduğu, OHAL
KHK’sı ile olağanüstü hâlle ilgisi olmayan, olağanüstü hâlin gerekli kılmadığı
konularda, olağanüstü hâlin kapsamını ve süresini aşan düzenlemelerin
öngörüldüğü, yürürlükteki kanunlarda genel ve sürekli nitelikte değişiklikler
yapıldığı, olağanüstü hâl döneminde temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması
veya durdurulması hâllerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği hâlde OHAL KHK’sı
ile hükme bağlandığı, bu nedenlerle Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan
Bakanlar Kuruluna tanınan olağanüstü hâllerle ilgili ve sınırlı düzenleme yapma
yetkisinin aşıldığı ve yasama yetkisinin gasp edildiği, OHAL KHK’sında yer alan
hükümlerin tamamının Bakanlar Kurulu üyelerince okunmadan ve söz konusu
düzenlemelerin hazırlanmasından önce imzalandığı, bu itibarla Cumhurbaşkanının
başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun iradesinin oluşmadığı, Türkiye Büyük
Millet Meclisi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) öngördüğü otuz günlük süre içinde Türkiye
Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda görüşülmemesi sebebiyle OHAL
KHK’sının bu niteliğini yitirdiği, anılan süreden sonra görüşülüp karara
bağlanmasının ise niteliğini kaybetmiş olan OHAL KHK’sını geçerli hâle
getirmeyeceği, OHAL KHK’sının Meclis kararı ile onaylanması gerekirken kanunla
onaylanmasının yasama yetkisinin gaspı sonucunu doğurduğu belirtilerek Kanun’un
Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6., 7., 11. ve 121. maddelerine aykırı olduğu
ve öncelikle yokluğunun tespitine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 4. Anayasa’nın 87. maddesinde kanun koymak, değiştirmek ve
kaldırmak, TBMM’nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 89. maddesinde de
Cumhurbaşkanının TBMM’ce kabul edilen kanunları onbeş gün içinde yayımlayacağı,
yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları ise bir daha görüşülmek üzere aynı
süre içinde TBMM’ye geri göndereceği belirtilmiştir. 5. Kanun tasarı ve tekliflerinin TBMM’de görüşülerek kabul
edilmesi, söz konusu tasarı veya teklifin kanunlaşması sonucunu doğurmakta; bir
başka deyişle TBMM’nin tasarı ve teklifin kabulü yönündeki iradesi, kanunun
varlık kazanması için gerekli ve yeterli bulunmaktadır. Cumhurbaşkanının bir
kanunu yayımlaması, TBMM’nin bu yöndeki kabulü ile vücut bulan kanuna yeniden
varlık sağlamadığı gibi bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermesi de
kanunun varlığını ortadan kaldırmamaktadır. Belirtilen nedenle Cumhurbaşkanının
kanunu yayımlama iradesi ve kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması, kanunun
aleniyet kazanması ve yürürlüğe girmesi bakımından önem taşımaktadır. 6. Bir normun yokluğu, hukuk dünyasında hiç doğmamış
olduğunun ifadesidir. Normun varlığı ise, o normun yürürlüğe girmesine ve
uygulanmasına bağlı bulunmamaktadır. Varlık , yürürlük ve uygulanma kavramları
birbirinden farklı olup varlık , bir normun hukuk âleminde vücut
bulmasını ifade etmektedir. Kanunlar bakımından yokluk, parlamento iradesinin
bulunmaması gibi durumlarda, başka bir ifadeyle bir normun varlığının zorunlu
koşulları bulunmadığı takdirde söz konusu olabilecektir. 7. Yokluktan farklı olan hukuka aykırılık hâli ise hukuk
âleminde var olan normun, hukukun öngördüğü usul ve esaslar çerçevesinde
çıkarılmaması anlamını taşımaktadır. Hukuka aykırılık hâli ne kadar ağır ve
açık olursa olsun bir normun hukuka aykırı olması, zorunlu koşullarının
bulunması suretiyle var olan o normun yokluğu sonucunu doğurmaz. Bu nedenle
kanunların veya kanun hükümlerinin Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında incelenmesi
gereken hususlarda Anayasa’ya aykırılığının tespiti, ilgili kanun veya kanun
hükümlerinin yokluğunu değil iptalini gerekli kılar. 8. Dava dilekçesinde Kanun’un Anayasa’ya aykırılığı yolunda
ileri sürülen hususlar ile Kanun’da yer alan düzenlemelerin niteliği, Kanun’un
varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden, söz konusu
kuralların Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında incelenmesini ve bu inceleme
neticesinde varılacak sonuca göre ilgili kuralın iptalini ya da iptal talebinin
reddini gerekli kılmaktadır. 9. Açıklanan nedenlerle, Kanun’un yok hükmünde olduğunun
tespiti talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Kadir ÖZKAYA ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu sonuca
farklı gerekçeyle katılmışlardır. B. Kanun’un Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı Olduğu Gerekçesiyle
İptali Talebinin İncelenmesi 10. Dava dilekçesinde özetle; OHAL KHK’larının, TBMM’de
görüşülmesi için İçtüzük’te öngörülen otuz günlük sürenin bitiminin ardından
dava konusu Kanun’a dayanak teşkil eden OHAL KHK’sının TBMM’ce kabul
edilmesinin eylemli İçtüzük değişikliği niteliğinde olduğu ve İçtüzük’ün
değiştirilmesine ilişkin Anayasa ve İçtüzük’te yer alan usul hükümlerine
uyulmadığı, öte yandan Kanun’un doğrudan uygulanabilir şekildeki Anayasa
hükümlerine aykırı düzenlemeler içermesi nedeniyle maddi anlamda Anayasa
değişikliği niteliğinde olduğu ve Anayasa değişiklikleri için özel olarak
Anayasa’da öngörülmüş teklif ve oylama çoğunluğu ile iki kez görüşme
koşullarının yerine getirilmediği belirtilerek Kanun’un şekil bakımından
Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca Kanun ilgisi nedeniyle
Anayasa’nın 148. maddesi yönünden de incelenmiştir. 12. Kanunların esas bakımından Anayasa’ya uygunluk denetimi;
kanunun içeriği, bir başka ifadeyle kanunun maddi hukuk dünyasında yarattığı
değişiklik bakımından Anayasa’ya uygun olup olmadığını ifade etmektedir. Şekil
bakımından uygunluk ise teklif ve tasarıların kanunlaşabilmesi için, diğer bir
anlatımla maddi olarak varlık kazanabilmesi için Anayasa’da öngörülen usullere
uyulup uyulmadığının denetimini ifade etmektedir. 13. Anayasa’nın 148. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunların
şekil bakımından denetlenmesinin son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp
yapılmadığı hususu ile sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. 14. Anayasa’nın 148. maddesinin gerekçesinde de Genel Kurul
tarafından yapılan son oylamadan önce vücut bulan şekil bozukluklarını Genel
Kurulun bildiği veya bilmesi gerektiğinin varsayıldığı belirtilerek son
oylamadan önce yapılan şekil bozukluklarının iptale neden olamayacağı ifade
edilmiş ve “ Genel Kurulun oylama yapıp kanunu kabul etmesi, şekil
bozukluğunu, o kanunu kabul etmemek için yeterli neden saymadığı yolunda bir
irade tecellisidir. En büyük organ genel kuruldur. Onun iradesi hilafına bir
sonuç çıkarmak hukukun ana esaslarına aykırı düşer. Bu nedenle son oylamadan
önceki şekil bozuklukları, iptal sebebi sayılmamıştır.” denilmiştir. 15. Anayasa’nın 148. maddesinin açık hükmü ve gerekçesi karşısında
kanunların şekil bakımından denetiminde, son oylamanın öngörülen çoğunlukla
yapılıp yapılmadığından başka bir hususun esas alınmasına ve bu suretle
kanunların şekil bakımından denetimlerinin yapılabilmesine imkân
bulunmamaktadır. 16. Anayasa’nın “Toplantı ve karar yeter sayısı” başlıklı
96. maddesinde, ”Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil
bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt
çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye
tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz” denilmektedir.
Bu çerçevede TBMM’nin bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri olan 184
milletvekiliyle toplanması, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar
vermesi ve karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin
bir fazlası olan 139 milletvekilinden az olmaması gerekmektedir. 17. Kanun’un görüşülmesine ilişkin TBMM Genel Kurul
tutanaklarının incelenmesinden KHK’nın tümü üzerindeki oylamanın açık oylama
yöntemiyle yapıldığı ve kullanılan 279 oyun 241’inin kabul, 38’inin ret olduğu
ve son oylamanın Anayasa’nın 96. maddesinde öngörülen çoğunlukla yapıldığı
anlaşıldığından, Anayasa’nın 148. maddesine aykırılık bulunmamaktadır. 18. Öte yandan dava dilekçesinde yer alan diğer Anayasa’ya
aykırılık iddialarının Kanun’un şekil bakımından denetimini gerektirmesi, bu
denetimin ise son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla
sınırlı olması nedeniyle söz konusu aykırılık iddialarının incelenmesi Anayasa
Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamı dışında kalmaktadır. 19. Açıklanan nedenlerle, son oylamasının Anayasa’da
öngörülen çoğunlukla yapıldığı açık olan Kanun, Anayasa’nın 148. maddesine
aykırı değildir.  Şekil bakımından iptal talebinin reddi gerekir. IV. HÜKÜM 1/2/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun tespiti talebinin REDDİNE, B. Şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE, 31/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ FARKLI GEREKÇE Dava konusu Kanun’un yo k
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine ilişkin karara, Anayasa
Mahkemesinin 31/5/2018 tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına yazdığım
farklı gerekçeyle katılıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN FARKLI GEREKÇE Mahkememiz çoğunluğu, dava dilekçesinde ileri sürülen hususların
“Kanun’un varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden” yok
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine karar vermiştir. Çoğunluğun red sonucuna,  Anayasa Mahkemesinin 31/5/2018
tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına Başkan Zühtü ARSLAN’ın yazdığı
farklı gerekçeyle katılıyoruz. Üye Kadir ÖZKAYA Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ