ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/63 Karar Sayısı : 2003/71 Karar Günü : 8.7.2003 R.G. Tarih-Sayı :03.11.2003'de tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Çerkeş Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 17.7.1964 günlü, 506 sayılı
"Sosyal Sigortalar Kanunu"nun 43. maddesinde yer alan "Sigortalı
kadının veya sigortalı ..." sözcükleri ile 45. maddesinin birinci
fıkrasında yer alan "...sigortalı kadının veya sigortalı..." sözcüklerinin,
Anayasa'nın 2., 5., 10., 41., 55., 56. ve 60. maddelerine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Sosyal sigorta emeklisi erkeğin SSK Göztepe Eğitim Hastanesi'nde
doğum yapan sigortalı olmayan karısının, analık sigortasından yapılacak doğum
ve tedavi yardımlarından yararlanamayacağı savıyla Sosyal Sigortalar Kurumu
tarafından açılan alacak davasında, itiraz konusu sözcüklerin Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun itiraz konusu sözcükleri
de içeren 43. maddesi ile 45. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: 1- "Madde 43- Sigortalı kadının veya
sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının analığı halinde, aşağıda yazılı
yardımlar sağlanır: A) Gebelik muayenesinin yaptırılması ve gerekli sağlık
yardımlarının sağlanması, B) Doğumda gerekli sağlık yardımlarının sağlanması, C) Emzirme yardım parası verilmesi, D) Sigortalı kadının doğumdan önce ve sonra işinden kaldığı günler
için ödenek verilmesi, E) Analık hali sebebiyle gerekirse yurt içinde başka bir yere
gönderilmesi." 2- "Madde 45- Doğum yardımı, sigortalı
kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının doğurması halinde,
doğum sırasında ve doğumdan sonra gerekli sağlık yardımlariyle ilâçların ve
sağlık malzemesinin sağlanmasıdır." B- İlgili Yasa Kuralları 506 sayılı Yasa'nın 2. maddesinin birinci fıkrası ile 51. maddesi
şöyledir: 1- "Madde 2- Bir hizmet akdine dayanarak
bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı
sayılırlar." 2- "Madde 51- 2 nci maddede belirtilen
sigortalılık niteliğini yitirenler, bu niteliğin yitirilişinden başlamak üzere
300 gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın, veya karısı analık sigortası
yardımından yararlanacak sigortalı erkek için, doğum tarihinden önceki 15 ay
içinde en az 120 gün analık sigortası pirimi ödenmiş olması şartiyle, bu
kanunda yazılı analık sağlık ve emzirme yardımlarından veya 46 ncı maddede
yazılı maktu para yardımından yararlanırlar." C- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 41., 55., 56. ve 60.
maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile
bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, Anayasa'ya aykırı bulduğu
kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve
iptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir.
Uygulanacak yasa kuralı, bakılmakta olan davayı yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye,
davayı sona erdirmeye veya kararın dayanağını oluşturmaya esas olacak kuraldır. Olayda, sosyal sigorta emeklisi erkeğin doğum yapan sigortalı
olmayan karısının, analık sigortasından yapılacak doğum ve tedavi yardımlarından
yararlanamayacağı savıyla Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından açılan alacak
davasında Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Analık Sigortasına ilişkin 43. maddesi
ile 45. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...sigortalı kadının veya
sigortalı..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. Sosyal Sigortalar Kanunu'nun iptali istenen sözcükleri içeren 43.
ve 45. maddelerindeki düzenlemeler, "sigortalı" statüsü devam
edenlere analık sigortasından yapılacak yardımlara ilişkindir. Dava, sigorta
emeklisi erkeğin sigortalı olmayan karısının, analık sigortasından
yararlanamayacağı savına dayalı alacak davasıdır. Sosyal sigorta emeklileri,
Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan "sigortalı"
niteliğini yitirdiklerinden, sosyal sigortalardan "sosyal sigorta
emeklisi" statüsünde yararlanırlar. "Sosyal sigorta emeklisi"
statüsündekilerin, Analık Sigortasından yararlanma koşulları ise, Sosyal
Sigortalar Kanunu'nun 51. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un
"sigortalı" statüsünde olanların Analık Sigortasından
yararlanmalarına ilişkin düzenlemeleri içeren 43. maddesi ile 45. maddesinin
birinci fıkrasındaki itiraz konusu sözcükler Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada
uygulanacak kural niteliği taşımamaktadır. İtirazın Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 17.7.1964 günlü, 506 sayılı "Sosyal Sigortalar
Kanunu"nun 43. maddesinde yer alan "Sigortalı kadının veya sigortalı
..." sözcükleri ile 45. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...
sigortalı kadının veya sigortalı..." sözcüklerinin, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,
bu sözcüklere ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
8.7.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN