ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/8 Karar Sayısı : 2004/28 Karar Günü : 3.3.2004 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 26.02.2005 - 25739 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmir
4. Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 19.3.1969 günlü, 1136
sayılı Avukatlık Kanunu'nun 4667 sayılı Yasa ile değiştirilen 164. maddesinin
son fıkrasının birinci tümcesinin Anayasa'nın 2., 5. ve 36. maddelerine
aykırılığı savı ile iptali istemidir. I- OLAY Adam öldürmek suçundan açılan kamu davası sonucunda verilen
kararın Yargıtay'ca bozulması üzerine bakılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 19.3.1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 4667 sayılı Yasa
ile değiştirilen 164. maddesinin itiraz konusu tümceyi de içeren son fıkrası
şöyledir: “ Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa
yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu
nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5. ve 36.
maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ın
katılımlarıyla 10.2.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, Anayasa'ya
aykırı olduğu ileri sürülen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve
bunların gerekçeleri ile öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, avukatın sözleşmeye göre ücretini zaten aldığı,
bu nedenle müvekkilin davada haklı çıkması halinde karşı tarafa yüklenecek
ücretin müvekkile ait olması gerektiği, aksi takdirde kişilerin dava açmaktan
çekinebileceği, bu durumun hak arama özgürlüğüne ve adalet anlayışına aykırı
olduğu belirtilerek, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5. ve 36.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın hak arama özgürlüğüne ilişkin 36. maddesinde, herkesin
meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davalı
ve davacı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip bulunduğu
belirtilmiştir. İtiraz konusu kural ile dava sonunda tarifeye dayanılarak karşı
tarafa yüklenecek vekalet ücretinin avukata ait olacağı öngörülmüştür. Böylece
taraflar arasında ücret kararlaştırılmadığı durumlarda, avukatın sunduğu
hizmetin karşılıksız kalmamasını sağlama ve vekil ile müvekkil arasında
çıkacak ücret uyuşmazlıklarına engel olma amacı güdülmüştür. Vekalet ücretinin davayı takip eden avukata ait olduğu yasal
güvence altına alınmış olsa da, bu durum avukatlık ücretinin vekil ile müvekkil
arasındaki bir iç sorun olma niteliğini ve avukatlık ücretinin kişisel hak olma
özelliğini değiştirmemektedir. Nitekim Avukatlık Kanunu'nun 163. maddesinde
avukatlık sözleşmesinin serbestçe düzenleneceği belirtilerek, avukatlık
ücretinin de, asgari ücret tarifesi altında olmamak üzere (m.164/4 cümle 1)
taraflarca kararlaştırılabileceği öngörülmüştür. Öte yandan, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 59. maddesinin
birinci fıkrası ile Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin üçüncü fıkrasına göre,
dava ehliyeti olan herkes, savını kanıtlamak için davayı kendisi açıp takip
edebilir. Dava ehliyeti olan davalı da, avukat aracılığı olmadan kendisini
savunabilir.. Davacı veya davalının davayı vekil aracılığıyla takip etmeleri
ise kendi iradelerine bağlıdır. Avukatların hukuksal bilgi ve tecrübelerinden yararlanma hak arama
ve savunmada başvurulacak meşru yol ve vasıtaların başında gelir. Vekalet
ücreti, savunma hakkının en önemli parçası olan hukuki danışmanlık görevinin,
konunun uzmanı hukukçular tarafından yapılmasının doğal bir sonucudur.
Avukatların mesleklerini serbestçe ve herhangi bir kaygı olmadan yapabilmeleri
için yaptıkları hizmetin karşılığı olan makul bir ücret almaları gerekir.
Avukatla yapılacak sözleşmede ücret kararlaştırılırken, dava sonunda karşı
tarafa yüklenecek avukatlık ücretinin gözetilmesi engellenmediğinden, itiraz
konusu kuralla hak arama özgürlüğünün kullanılmasının zorlaştırıldığından ya da
itiraz konusu kuralın adalet anlayışına aykırı olduğundan söz edilemez. İtiraz konusu kural, anılan nedenlerle, Anayasa'nın 2. 5. ve 36.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 19.3.1969 günlü, 1136 sayılı “Avukatlık Kanunu”nun 4667 sayılı
Yasa ile değiştirilen 164. maddesinin son fıkrasının birinci tümcesinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 3.3.2004 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa
  BUMİN Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Ali
  HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel
  PEKİNER Üye Ertuğrul
  ERSOY Üye Tülay
  TUĞCU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fazıl
  SAĞLAM