ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/91 Karar Sayısı : 2014/59 Karar Günü : 27.3.2014 R.G. Tarih-Sayı :
22.07.2014-29068 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kara
Kuvvetleri Komutanlığı Dağ Komando Okulu ve Eğitim Merkezi
Komutanlığı Askeri Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.5.1930
günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun, 12.5.1941 günlü, 4026 sayılı
Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin (A) fıkrasının Anayasa'nın
2. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Uzman jandarma çavuş olarak görev yapan sanık hakkında, Kanun'un
146. maddesinde yer alan "silahları ve cephanesi hakkında
dikkatsizlik ve nizamlara ve emirlere riayetsizlik dolayısıyla başkasının
yaralanmasına sebebiyet verme" suçundan dolayı cezalandırılması
amacıyla açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 48. maddesi şöyledir: " Askeri suçlarda şikayet ve izin: Madde 48- (Değişik; 12/5/1941 - 4026/1 md.) A) Askeri suçların takibi şikayete bağlı değildir. B) Askeri kazaya tabi olupta Türk Ceza Kanunu mucibince takibi
Adliye Vekilinin izinine bağlı suçlar hakkında izin, Milli Müdafaa Vekili
tarafından verilir ." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL,
Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 12.9.2013 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, Kanun'un 146. maddesinde düzenlenen, silahları
ve cephanesi hakkında dikkatsizlik, nizamlara, emirlere ve talimatlara
riayetsizlik dolayısıyla başkasının yaralanmasına sebebiyet verme suçunu
işleyenlere uygulanacak ceza bakımından 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun
taksirle yaralama suçunu düzenleyen hükümlerine atıf yapıldığı, atıfta
bulunulan 5237 sayılı Kanun'un 89. maddesinde taksirle yaralama suçunun takibi
için şikâyet şartı getirilmesine karşın, sanığa isnat edilen suçun askerî suç olmasından
dolayı itiraz konusu kural nedeniyle şikâyete bağlı olmaksızın resen soruşturma
ve kovuşturma yapıldığı, böylece hukuk devleti ilkesi ile eşitlik ilkesinin
ihlal edildiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralla, askerî suçların takibinin şikâyete bağlı
olmaması öngörülmektedir. Buna göre, askerî bir suç işlenmesi hâlinde, şikâyet
aranmaksızın resen soruşturma yapılması gerekmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini
bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde, ceza soruşturma ve kovuşturmasına ilişkin
kurallar, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları
başta olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomik
hayatın gereksinimleri göz önüne alınarak saptanacak ceza siyasetine göre
belirlenir. Kanun koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi
eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, ne şekilde soruşturulacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya
hafifletici sebep olarak kabul edilebileceği konularında takdir yetkisine
sahiptir. Söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasında suçun askerî suç olup
olmamasının da dikkate alınması gerekir. Zira askerlik hizmetinin ulusal
güvenliğin sağlanmasındaki önemi, sivil yaşamda suç oluşturmayan ya da önemsiz
görülebilecek cezaları gerektiren kimi eylemlerin suç olarak kabul edilmesini,
daha ağır yaptırımlara bağlanmasını veya farklı yargılama usullerine tâbi
olmasını gerekli kılabilmektedir. Ceza yargılamasında, kamu düzenini bozan ve suç sayılan eylemlerin
kural olarak resen soruşturulması ilkesi benimsenmiştir. Nitekim 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 160. maddesinde, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya
başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir
öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin
gerçeğini araştırmaya başlayacağı öngörülmüştür. Suçun kamu adına resen soruşturma ve kovuşturma yapılmasını
gerektirmeyecek nitelikte olması, faille suçtan zarar gören kişi arasındaki
yakınlık dolayısıyla uzlaşma olabileceği düşüncesi veya yargılama sürecinin
mağdura daha fazla zarar verebileceği gibi nedenlerle 5237 sayılı Kanun'da bazı
suçların takibi için şikâyet şartı getirildiği görülmekte ise de bu durum
suçların resen soruşturulması kuralının istisnasını oluşturmaktadır. Kanun koyucu, askerî suçlarda da genel kuraldan sapmayarak "her
suç için resen yargılama" ilkesini benimsemiştir. Bu doğrultuda
itiraz konusu kuralla askerî suçların takibinin şikâyete bağlı olmaması
öngörülmüştür. Askerî suçlar, askerî disiplini korumak ve sürdürmek, adalet ile
disiplin arasında denge sağlamak, başka bir deyişle adil ve sürekli bir
disiplin düzeni oluşturmak amacıyla ihdas edilmiştir. Dolayısıyla, askerî
suçların işlenmesi hâlinde kişisel yarardan çok askerî hizmete bağlı olan
kamusal menfaat zarara uğrayacağından askerî suçların takibinin resen soruşturma
ve kovuşturmaya tâbi tutulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, Kanun koyucunun
takdir hakkı kapsamında askerî suçların takibi için şikâyet şartı
öngörmemesinde hukuk devleti ilkesi ile çelişen bir yön bulunmamaktadır. Diğer yandan Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen kanun önünde
eşitlik ilkesinin ceza yargılaması alanında uygulanması, aynı suçu işleyenlerin
kimi özellikleri göz ardı edilip her yönden aynı kurallara bağlı tutularak
yargılanmaları anlamına gelmez. Eşitlik ilkesi, birbiriyle aynı durumda
olanlara ayrı kuralların uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların
yaratılmasını engellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme
eşitliğe aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik mutlak ve eylemli
eşitlik değil, hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi
ihlal edilmiş olmaz. Mağdurun veya failin durumlarındaki farklılıklar bunlara
değişik kurallar uygulanmasını gerektirebilir. Kanun'da düzenlenen askerî suçlarla korunmak istenen esas
itibarıyla askerî hizmete bağlı olan kamusal menfaattir. 5237 sayılı Kanun
kapsamında takibi şikâyete bağlı olan bir suçla korunmak istenen öncelikli
menfaat ise suçun niteliğine göre değişmektedir. Dolayısıyla askerî bir suçun
koruduğu hukuki menfaat ile 5237 sayılı Kanun'da takibi şikâyete bağlı olan
benzer bir suçun koruduğu hukuki menfaat farklı olduğu gibi suçun mağdurları da
farklı hukuksal konumda olduğundan, Kanun'da düzenlenen askerî bir suçla, 5237
sayılı Kanun'da düzenlenen takibi şikâyete bağlı benzer bir suç arasında
soruşturma ve kovuşturma usulü bakımından eşitlik karşılaştırması yapılamaz. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun,
12.5.1941 günlü, 4026 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin
(A) fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 27.3.2014
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ