ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1997/45 Karar Sayısı : 1998/48 Karar Günü : 16.7.1998 Resmi Gazete tarih/sayı: 22.11.2003/25297 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bakırköy 2. Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 462. maddesinin Anayasa'nın Başlangıç'ı ile, 5.,
10., 12., 17. ve 19. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Kız kardeşini gayri meşru cinsi münasebette bulunduğunu şüphe
götürmeyecek şekilde gören sanığın, müştekiyi yaralama eyleminin adam öldürmeye
tam teşebbüs olduğu iddiası ve hareketine uyan TCK.nın 448. ve 62. maddeleri
gereğince cezalandırılması istemiyle açılan davayı görmekte olan mahkeme,
davada uygulama olasılığı bulunan TCK.nın 462. maddesinin Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına vararak iptali istemiyle başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 462. maddesi şöyledir: "Madde 462- Yukarda geçen iki fasılda
beyan olunan fiiller, zinayı icra halinde veya gayrimeşru cinsî münasebette
bulunduğu esnada meşhuden yakalanan veya zina yapmak veya gayrimeşru cinsî
münasebette bulunmak üzere yahut henüz zina yapmış veya gayrimeşru cinsî
münasebette bulunmuş olduğunda zevahire göre şüphe edilmeyecek surette görünen
bir koca veya karı yahut kız kardeş veya füruğdan biri yahut bunların müşterek
faili veya her ikisi aleyhinde karı veya koca yahut usulden biri veya erkek
veya kız kardeş tarafından işlenmiş olursa fiilin muayyen olan cezası sekizde
bire indirilir ve ağır hapis cezası hapis cezasına tahvil olunur. Müebbet ağır hapis cezası yerine dört seneden sekiz seneye ve idam
cezası yerine de beş seneden on seneye kadar hapis cezası verilir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın Başlangıç'ı
ile, 5., 10., 12., 17. ve 19. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Yekta Güngör
ÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet Necdet SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın
ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL ve Fulya
KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 4.6.1997 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
sınırlama sorununun esas inceleme evresinde ele alınmasına oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Sınırlama Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'ne
itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır. Görülmekte olan davada suç vasfı ister öldürmeye tam teşebbüs,
isterse bıçakla yaralama şeklinde nitelendirilsin, eylemin erkek kardeş
tarafından kız kardeşi ile meşru olmayan cinsel ilişkide bulunan kişi aleyhine
gerçekleştirildiği iddia edilmektedir. Bu durumda TCK'nın 462. maddesine ilişkin
esas incelemenin "erkek kardeşin, kız kardeşiyle gayri meşru cinsel
ilişkide bulunan kişiye karşı işlediği fiiller yönünden" sınırlı olarak
yapılmasına karar verilmiştir. B- Maddenin Anlam ve Kapsamı Türk Ceza Kanunu'nun 462. maddesiyle zina veya gayri meşru cinsi
ilişki halinde yakalanan veya bu ilişkide bulunmak üzere olan, yahut henüz
ilişkide bulunmuş olduğundan şüphe edilmeyecek şekilde görülen, karı, koca, kız
kardeş veya fürudan biri veya bunlarla ilişkide bulunan kişiler veya bunların
her ikisi aleyhine, karı, koca veya usulden biri veya erkek veya kız kardeş
tarafından gerçekleştirilen öldürme veya etkili eylemlerden dolayı verilecek
cezaların indirilmesi öngörülmüştür. Madde ile failde meydana gelen durumun iradesini etkileyeceği,
onda feveran ve ruhi sıkıntı meydana getireceği nedeniyle bu durum özel bir
haksız tahrik hali olarak kabul edilmiştir. Bu özel ağır tahrikin oluşması için; - Mağdurun zina veya meşru olmayan cinsel ilişkide bulunduğu
sırada veya bu ilişkide bulunmak üzere yahut bu ilişkide henüz bulunmuş olması, - Suçun, mağdurunun koca, karı, kız kardeş veya fürudan biri veya
cinsel ilişkinin ortağı olması, - Suçun failinin ise karı, koca, usulden biri erkek veya kız
kardeş olması gerekir. Failin cezasından TCK'nın 462. maddesinde öngörülen indirimin
yapılabilmesi için eylemin maddede belirtilen zamanlarda ve kişiler tarafından,
belirli kişilere karşı işlenmiş olması şarttır. Koşulların oluşması halinde
varlığı kabul edilen özel ağır tahrikin nedeni, fiili işlediği sırada failin
kişisel saygınlığıyla, aile haysiyeti yönünden uğradığı derin ve ağır
saldırının iradesi üzerinde yarattığı büyük sarsıntıdır. Maddedeki indirim, öngörülen zaman geçtikten sonra işlenen fiillerde
uygulanamayacağı gibi, bu indirimden yararlananlar ayrıca ağır ve haksız tahrik
nedeniyle TCK'nın 51. maddesinde öngörülen ceza indiriminden yararlanamazlar. Meşru olmayan cinsel ilişki öğreti ve uygulamada, evlilik dışı
ilişki olarak anlaşılmaktadır. C- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuran mahkeme, itiraz konusu kuralın sanık ve mağdurların
belirlenmesinde aynı derecede yakınlardan bazılarının ayrılıp seçilmiş
olmalarını Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğu
savında bulunmuştur. Anayasa'nın eşitlik ilkesini içeren 10. maddesinde "Herkes,
dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
denilmektedir. Yasa önünde eşitlik herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
olacağı anlamına gelmez. Yasaların uygulanmasında, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep aykırılığı gözetilemez ve bu
nedenlerle eşitsizlik yaratılamaz. Bu ilke, birbirleriyle aynı durumda olanlara
ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların
yaratılmasını engellemektedir. Kimi yurttaşların haklı bir nedene dayanarak
değişik kurallara bağlı tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Sınırlama kararı uyarınca incelenen kuralda gayri meşru ilişki
halinde yakalanan veya bu ilişkide bulunmak üzere olan ya da henüz bu ilişkide
bulunmuş olduğundan şüphe edilmeyecek şekilde görülen kız kardeşle cinsel
ilişkide bulunan kişilere karşı erkek veya kız kardeşin işlediği öldürme veya
etkili eylem suçlarından dolayı hükmedilecek cezaların indirilmesi
öngörülmektedir. Maddede kız kardeş ile belirtilen hallerde yakalanan veya görülen
cinsel ilişki ortağına karşı gerçekleştirilen öldürme veya yaralama suçlarında
failin cezasından indirim yapılması öngörülürken failin erkek veya kadın olması
gibi bir durum dikkate alınmamıştır. Faile verilecek ceza indirilirken cinsiyet
ayrımı yapılmadığından eşitlik ilkesine aykırılıktan söz edilemez. Aynı suçu
işleyen kız kardeşin de aynı kurallara göre cezasından indirim yapılacak olması
karşısında Anayasa'nın 10. maddesine aykırılık savı yerinde değildir. Kaldı ki, yasakoyucu cezalandırma yetkisini kullanırken
Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak
koşuluyla, toplumda hangi eylemlerin suç sayılıp sayılmayacağı, suç sayılacaksa
hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımıyla karşılanacağı, hangi durum ve
davranışların ağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği,
konusunda ceza siyaseti, ülkenin sosyal, kültürel yapısı ve etik değerlerini de
gözönünde bulundurarak takdir yetkisine sahiptir. Açıklanan nedenlerle, iptal isteminin reddi gerekir. Başvuran mahkeme itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 5., 12., 17.
ve 19. maddelerine de aykırı olduğu savında bulunmaktadır. Mahkemece dayanılan bu maddeler hak ve özgürlüklerle ilgili olup,
itiraz konusu kurallarla, Anayasa'nın anılan maddeleri arasında doğrudan bir
ilişki görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, iptal isteminin reddi gerekir. Mustafa YAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü
SÖNMEZ bu görüş ve düşüncelere katılmamıştır. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun 462.
maddesinin "Erkek kardeşin, kız kardeşiyle gayrimeşru cinsel ilişkide
bulunan kişiye karşı işlediği fiiller" yönünden Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, Mustafa YAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir
Can ILICAK ile Rüştü SÖNMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 16.7.1998 gününde
karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ KARŞIOY
GEREKÇESİ Türk Ceza Kanunu'nun 462. maddesinde, "adam öldürme" ve
"müessir fiil", "zinayı icra halinde veya gayrimeşru cinsi
münasebette bulunduğu esnada meşhuden yakalanan veya zina yapmak veya
gayrimeşru cinsi münasebette bulunmak üzere yahut henüz zina yapmış veya
gayrimeşru cinsi münasebette bulunmuş olduğunda zevahire göre şüphe edilmeyecek
surette görünen bir koca veya karı yahut kızkardeş veya füruğdan biri yahut
bunların müşterek faili veya her ikisi aleyhinde karı veya koca yahut usulden biri
veya erkek veya kızkardeş tarafından işlenmiş olursa" cezanın indirileceği
öngörülmektedir. Burada, suçtan zarar görenin sıfatına göre indirim yapılması
söz konusudur. Maddede belirtilen durumların, fail için ağır bir tahrik
oluşturduğu düşüncesiyle bu düzenlemenin yapıldığı anlaşılmaktadır. TCK'nın 51. maddesinde "Haksız Tahrik"e yer verilerek
adi ve ağır tahrik düzenlenmiş ve buna bağlı olarak kimi indirimler kabul
edilmiştir. Her iki maddede de faillerin tahrik oluşturan fiilin etkisiyle suç
işlemeleri indirim nedeni kabul edilmekte, ancak itiraz konusu 462. maddede
sayılan durumlarda, daha fazla indirim öngörülerek fail için bir çeşit imtiyaz
oluşturulmaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinin ilk fıkrasında kanun önünde eşitlik
ilkesine yer verildikten sonra ikinci fıkrasında "Hiçbir kişiye, aileye,
zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz" denilmektedir. Anayasa'nın 10.
maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi aynı durumda olanlar arasında farklı
uygulamaya engel ise de kimilerinin ayrı kurallara bağlı tutulması,
konumlarından ve özelliklerinden kaynaklanıyorsa eşitlik ilkesinin
zedelendiğinden söz edilemez. Ancak aynı durumda olanlardan bazılarının itiraz
konusu kuralda olduğu gibi, diğerlerinden daha fazla koruma görmesi onları suç
işlemede imtiyazlı hale getireceğinden eşitlik ilkesi ile bağdaşmaz. Suçtan zarar görenin sıfatı ise, ancak Türk Ceza Yasası'nın haksız
tahriki düzenleyen 51. maddesi uygulanırken cezanın kişiselleştirilmesi
sırasında yargıç tarafından gözetilecek bir husus olup, kimilerine ayrıcalık tanımanın
gerekçesi olamaz. Öte yandan, maddenin kendi içindeki kız kardeş-erkek kardeş ve
usul-furuğ ayrımı da, ikinci bir eşitsizliğe neden olmaktadır. Maddenin
sınırlama kararı uyarınca incelenen bölümünde, erkek kardeş için öngörülen
indirimin kız kardeş için kabul edilmemesi de bu eşitsizliği bütün açıklığı ile
ortaya koymaktadır. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan ve diğer hak ve
özgürlükler arasında öncelikli bir yere sahip olan yaşam hakkına yapılan
saldırının, şeref ve haysiyeti koruma veya kurtarma gibi bir gerekçeyle de olsa
büyük ceza indirimi ile adeta onaylanır hale gelmesi kabul edilemez. Anayasa'nın Başlangıç'ında ve 174. maddesinde belirtilen çağdaş
uygarlık düzeyine ulaşmış çoğulcu özgürlükçü ve katılımcı demokrasilerde insana
tanınan öncelik ve ceza hukukundaki gelişmeler de gözetildiğinde itiraz konusu
kuralın, Anayasa'ya aykırılığı daha belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Türk Ceza Yasası'nın itiraz konusu 462.
maddesinin sınırlama kararı uyarınca incelen bölümünün, Anayasa'ya aykırı
olduğu ve iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ