ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1998/32 Karar Sayısı : 1998/27 Karar Günü : 23.6.1998 R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bigadiç Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü,
2918 sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile
değişik 115. maddesinin son fıkrasının, Anayasa'nın 2., 11. ve 125. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Yük nakli yapılan araca azami toplam ağırlığın üzerinde yükleme
yapılması nedeniyle açılan davada, 2918 sayılı Yasa'nın 3493 sayılı Yasa
ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için doğrudan başvuruda bulunmuştur. III- YASA METNİ İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı Yasa'nın 115. maddesinin itiraz konusu son fıkrası
şöyledir : "116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak
üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına
ait olan hükümler kesindir." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali
istenilen yasa kuralları ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların
gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü : Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre itiraz yoluyla yapılan
başvurularda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı, başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek ve
savunmaları çerçevesinde bir karar vermek için göz önünde tutulması gereken
kurallardır. Mahkemenin bakmakta olduğu dava 2918 sayılı Yasa'nın 65.
maddesinin beşinci fıkrasına göre düzenlenen "Trafik Ceza Tutanağı"na
sürücünün itirazına ilişkindir. Yasa'nın 112. maddesinde "Bu Kanundaki hafif para cezasını
veya bununla birlikte hafif hapis cezasını belgelerin geri alınması ve iptali
cezasını veya işyerlerinin kapatılma cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılır", 115. maddesinin itiraz konusu son
fıkrasında da, "116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı
kalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para
cezalarına ait olan hükümler kesindir" denilmiş, Ek madde 3'ün son
fıkrasında ise "Bir fiil 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun idarî
para cezasını gerektiren muhtelif yasaklarını ihlal eder nitelikte ise faile,
en ağır idarî para cezası uygulanır" kuralına yer verilmiştir. Yasa'nın bu kurallarının birlikte incelenmesinden, trafik
mahkemelerinin, bunların bulunmadığı yerlerde de yetki verilen sulh ceza
mahkemelerinin, Yasa'nın 115. maddesinin son fıkrasına göre, idarece kesin
olarak verilen idarî para cezaları nedeniyle açılan davalarda, görevli
olmadıkları anlaşılmaktadır. Bu durumda, başvurunun görevli olmayan Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. V- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrası
hakkındaki itiraz başvurusunun görevli olmayan Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Lütfi F.
TUNCEL ile Mahir Can ILICAK'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 23.6.1998 gününde
karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK KARŞIOY
YAZISI Dosyadaki bilgilerden, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
65. maddesinin 4262 sayılı Yasa'yla değişik beşinci fıkrası uyarınca, yük
sınırını aşan sürücüye trafik para cezası uygulandığı; aynı Yasa'nın 112.
maddesinin ilk fıkrasındaki, "...bu Kanundaki, hafif para cezasını veya
bununla birlikte hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali
cezasını veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılır" kuralı uyarınca da, cezanın kaldırılması için
Bigadiç Sulh Ceza Mahkemesi'ne başvurulduğu anlaşılmaktadır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, davada uygulayacağı 2918 sayılı
Yasa'nın 3493 sayılı Yasa'yla değişik 115. maddesinin son fıkrasındaki,
"116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak üzere, para
cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına ait hükümler
kesindir." kuralının iptalini istemektedir. 2918 sayılı Yasa'nın 112. maddesinde, trafik mahkemelerinin,
bunların bulunmadığı yerlerde, yetkili sulh ceza mahkemelerinin bakabileceği
dava konuları belirtilmiş; Yasa'nın değişik 115. maddesinin itiraz konusu son
fıkrasında da, verilen para cezalarının kesin olduğu vurgulanmıştır. Görülmekte olan davada Mahkeme, görevsizlik kararı verebilmesi
için itiraz konusu kuralın kapsamına bakmak durumundadır. İtiraz konusu kural,
Mahkeme'nin, bakmakta olduğu davada "olumsuz yönde"de olsa
uygulayacağı kural olduğundan, çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER KARŞIOY
YAZISI Çoğunluk görüşünde özetle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Yasası'na göre verilen para cezalarının idarî nitelikte olduğu ve idarî para
cezaları yönünden de trafik mahkemelerine verilmiş bir görev bulunmadığı
belirtilerek, başvurunun, görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddine karar verilmiştir. 2918 sayılı Yasa'nın dokuzuncu kısmının, "Adlî
kovuşturma" ile ilgili birinci bölümünün, "Bu kanundaki suçlarla
ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlıklı 112. maddesinin
ilk fıkrasında; "Bu kanundaki; hafif para cezasını veya bununla birlikte
hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali cezasını veya
işlerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza
mahkemelerinde bakılır" denilmektedir. Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanan kural, 2918 sayılı
Yasa'nın "Araçların Yüklenmesi" başlıklı 65. maddesinin beşinci
fıkrasıdır. 4262 sayılı Yasa'nın 4. maddesi ile değiştirilmiş olan bu fıkrada,
olayla ilgili olarak sürekli ve süreksiz yük naklettiren gerçek kişilere ait
işletmelerin, yük nakli yaptırdıkları araçların azami toplam ağırlıklarını
dikkate alarak yükleme yapmak zorunda oldukları, bu hükme aykırı hareket
edenler hakkında her araç için 72.000.000.- lira para cezası uygulanacağı
gibi araçların trafikten men edileceği kurala bağlanmıştır. Yasa'nın "para cezalarının ödenme süresi" başlıklı 115.
maddesinin son fıkrasında da "116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm
saklı kalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para
cezalarına ait olan hükümler kesindir" denilmiştir. 2918 sayılı Yasa'nın 112. maddesinde sözü edilen "Trafik
Mahkemeleri", bu Yasa'daki hafif para cezasını ve bununla birlikte
hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali cezasını veya
işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
bakacaktır. Trafik mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde de bu görevi, yetki
verilen Sulh Ceza Mahkemeleri yerine getirecektir. Başvuru da bu kural uyarınca
yetkili Bigadiç Sulh Ceza Mahkemesi tarafından yapılmıştır. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine göre itiraz yoluyla yapılana
başvurularda, Anayasa Mahkemesinin görev alanı, başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. Uygulanacak yasa
kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz biçimde etki yapacak
nitelikte bulunan ya da tarafların istek ve savunmaları çerçevesinde bir karar
vermek için gözönünde tutulması gereken kurallardır. 2918 sayılı Yasa'da trafik suçları ile ilgili olarak özel bir
düzenleme yapılmış ve bu Yasa'da belirlenen suçlarla ilgili davalara bakacak
mahkemelerle, bunların yetkileri, Yasa'nın 112. maddesinde kurala bağlanmıştır. Burada belirtilen suçlar, Trafik Yasası'nın kimi kurallarının
ihlâlinden doğmakta ve bu suçlara ilişkin davaların süratle sonuçlandırılabilmesi
için de kamu yararı ve kamu düzeni gözetilerek yasakoyucu tarafından özel
trafik mahkemeleri kurulmakta, bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde de görev,
yine bu konuda yetkili olan sulh hukuk mahkemelerine verilmektedir. Böylece Anayasa'nın 141. maddesinde de uygun biçimde, davaların en
az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması sağlanmış olmaktadır. Bu nedenlerle, bakmakta olduğu dava, başvuran Mahkeme'nin görevi
içinde bulunduğundan, "başvurunun görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi" gerekir yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Mahir Can
  ILICAK KARŞIOY
YAZISI Anayasa Mahkemesi'nin 10.6.1997 günlü, Esas: 1997/46, Karar:
1997/54 sayılı kararında bildirdiğim karşıoyumu yineliyorum. Üye Samia AKBULUT