ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/64 Karar Sayısı : 2011/34 Karar Günü : 3.2.2011 R.G. Tarih-Sayı :
14.04.2011-27905 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 4. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 14.7.1965 günlü, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'na ekli I SAYILI CETVEL'in 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı
Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilen 'IV-EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI'
başlıklı bölümünün (a) bendinde yer alan 'İlköğretim müfettişleri' ibaresinin,
Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY İlköğretim müfettişi olan davacının, 3600 ek gösterge rakamının
esas alınarak aylığının ödenmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı İtiraz konusu ibarenin yer aldığı 14.7.1965 günlü, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'na ekli I Sayılı Cetvelin 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı
Yasa ile değiştirilen ve başvuru tarihinde yürürlükte olan 'IV- EĞİTİM VE
ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümü şöyledir: Unvanı Derece Ek Gösterge IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI Kadroları bu
  sınıfa dahil olanlardan; a) İlköğretim müfettişleri b) Öğretmen ve diğer personel 1 2 3 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 6 7 8 3000 2200 1600 1300 1150 950 850 750 3000 2200 1600 1100 900 800 500 450 B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Cafer
ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılmalarıyla 9.9.2009 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, ilköğretim müfettişliğinin
diğer kurum ve kuruluş müfettişlikleri gibi kariyer bir meslek olduğu, en az
dört yıl yüksek öğrenim görenler arasından yazılı ve sözlü sınavda başarı
göstererek ilköğretim müfettiş yardımcısı olarak mesleğe girenlerin üç yıl
süreli yetişme dönemi sonrasında girdikleri yeterlik sınavında başarılı
olanların ilköğretim müfettişliğine atandıkları, ilköğretim müfettişlerinin
teftiş, değerlendirme, inceleme ve soruşturma yetkilerine sahip olduğu,
ilköğretim müfettişleri ile aynı unvan, görev, yetki ve sorumluluğa sahip olan
657 sayılı Yasa'nın (I) sayılı cetvelinin 'Genel İdare Hizmetleri Sınıfı'nın (g)
bölümünde belirtilen kurum ve kuruluşların müfettişlerine ilköğretim
müfettişlerinden daha yüksek ek gösterge rakamlarının uygulandığı, diğer
müfettişlerin aylıklarının hesabında esas alınan ek gösterge rakamlarının
ilköğretim müfettişlerine uygulanan rakamlardan yüksek olmasının ve ilköğretim
müfettişlerine Genel İdare Hizmetleri Sınıfında değil de Eğitim ve Öğretim
Hizmetleri Sınıfında yer verilmesinin haklı, kamu yararına ve eşitlik ilkesine
uygun bir gerekçesinin bulunmadığı, itiraz konusu kuralın Anayasanın 10.
maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun başvuru tarihinde
yürürlükte bulunan 36. maddesinin 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI'
başlıklı bölümünde bu sınıfın, bu Yasa kapsamına giren eğitim ve öğretim
vazifesiyle görevlendirilen öğretmenleri, ilköğretim müfettişlerini ve
yardımcılarını kapsadığı belirtilmiş ve Devlet memurlarının hizmet sınıfları
itibariyle ek göstergelerinin düzenlendiği 657 sayılı Yasa'ya ekli I Sayılı
Cetvelin 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünde de
kadroları bu sınıfa dahil olanlara uygulanacak ek gösterge rakamları
belirlenmiştir. Bu kapsamda, başvuru tarihinde yürürlükte bulunan itiraz konusu
ibare ile ilköğretim müfettişlerinin ek göstergeleri, I Sayılı Cetvelin 'IV-
EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünde gösterilmiştir. Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesi, birbiriyle aynı
durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi veya
toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik
uygulamaları gerekli kılabilir. Aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme
aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal
eşitliktir. Aynı hukuksal durumların aynı, ayrı hukuksal durumların ayrı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş
olmaz. 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun'un başvuru tarihinde yürürlükte bulunan 53. maddesinin üçüncü
fıkrasında, ilköğretim müfettişlerinin en az dört yıl süreli yüksek öğrenimli
öğretmenler arasından yarışma sınavı ile yardımcı olarak mesleğe alınacakları
ve bu görevde üç yıllık yetişme dönemini takiben yapılacak yeterlik sınavını
başaranların ilköğretim müfettişi kadrolarına atanacakları belirtilmiştir.
İlköğretim müfettişlerinin görev ve yetkilerine ise Milli Eğitim Bakanlığı
İlköğretim Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinde yer verilmiş ve rehberlik ve
iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma ve
araştırma konu başlıkları altında ilköğretim müfettişlerinin görev ve yetkileri
ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Yasakoyucu, 'rehberlik ve iş başında yetiştirme' görevi başta
olmak üzere ilköğretim müfettişlerinin yürüttükleri görevlerin eğitim ve
öğretim hizmetleriyle ilişkisini göz önünde bulundurarak, ilköğretim
müfettişlerini Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı kapsamında kabul etmiş ve
ilköğretim müfettişi kadrolarına yalnızca öğretmenler arasından atama
yapılmasını öngörmüştür. İlköğretim müfettişlerinin yürüttükleri görevin niteliği ve
kapsamı, ilköğretim müfettişlerini Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan
müfettişlerden farklı kılmaktadır. Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan
müfettişlerin tâbi oldukları kurallar yönünden bir yeknesaklık bulunmamakla
birlikte bu müfettişlik sınavlarına Devlet memuru olmayan kişilerin de
girebilmesi, bu müfettişler ile ilköğretim müfettişleri arasındaki bir diğer
farkı oluşturmaktadır. Bir başka deyişle, müfettişliğe giriş koşulları ile
müfettişlerin görev ve yetkileri bakımından ilköğretim müfettişleri ile Genel
İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan müfettişler farklı hukuki konumda
bulunmaktadırlar. Bu nedenle, memurlara uygulanacak ek göstergelerin
belirlendiği 657 sayılı Yasa'ya ekli I sayılı cetvelde, ilköğretim müfettişleri
ile Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan müfettişlerin aynı hizmet
sınıfında yer almaları zorunluluğundan söz edilemez. Diğer müfettişlikler gibi kariyer meslek olan ilköğretim
müfettişliklerinin yukarıda belirtilen özellikli konumunun gözetilerek
ilköğretim müfettişlerinin ek göstergelerinin Eğitim ve Öğretim Hizmetleri
Sınıfı başlığı altında düzenlenmesi, yasa koyucunun takdir yetkisi kapsamında
bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp
çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin
çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah
OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas
sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na
ekli I SAYILI CETVEL'in 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle
değiştirilen 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünün (a)
bendinde yer alan 'İlköğretim müfettişleri' ibaresinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 3.2.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN