ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2011/89 Karar Sayısı:2013/29 Karar Günü:14.2.2013 R.G. Tarih-Sayı:31.12.2013-28868 İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri M. Akif
HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte 115 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU : 3 .6.2011
günlü, 643 sayılı 3046 Sayılı Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin; A- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile
eklerinin, B- 1.
maddesiyle değiştirilen 27.9.1984 günlü, 3046 sayılı Kanun'un 4. maddesinin, 'Ayrıca Başbakana yardım etmek ve Başbakan tarafından
verilecek görevleri yerine getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak,
özel önem ve öncelik taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade
edilmek amacıyla Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile, Başbakan
Yardımcısı unvanıyla görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere bakan
görevlendirilebilir. Başbakan Yardımcısı unvanıyla görevlendirilen bakanların danışma
ve büro hizmetlerini yürütecek personele ait kadrolar Başbakanlık kadro
cetvelinde gösterilir.' biçimindeki ikinci ve üçüncü cümlelerinin, C- 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen
21/A maddesinin, D- 5. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Ek
Madde 1'in, E- 8. maddesinin birinci fıkrasının; 1- (b) bendi ile 23.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu'nun 59. maddesinin birinci fıkrasına eklenen 'Bakan
Yardımcılıklarına' ibaresinin, 2- (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'a ekli (I) Sayılı Ek Gösterge
Cetvelinin 'l- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün (a) bendine 'Diyanet
İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen 'Bakan
Yardımcısı' ibaresinin, 3- (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (IV) Sayılı Makam
Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık Müsteşarı' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ' Bakan Yardımcısı' ibaresinin, F- 11. maddesiyle 25.4.1981 günlü, 2451 sayılı
Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanun'un eki (2) Sayılı
Cetvel'e eklenen 'Bakan Yardımcıları' ibaresinin, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 11.,
91., 99., 109., 112., 113., 123. ve 128. maddelerine aykırılıkları ileri
sürülerek iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname
Kuralları 643 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname 'nin iptali istenen kuralları ile eki (1)
Sayılı Liste şöyledir: MADDE 1- 27/9/1984
tarihli ve 3046 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir. 'Başbakan Yardımcıları MADDE 4- Başbakana yardım etmek ve Bakanlar Kurulunda eşgüdüm
sağlamak üzere Hükümetin oluşumu ve genel siyasetinin yürütülmesinin
gerektirdiği sayıda bakan, Başbakan Yardımcısı olarak görevlendirilebilir.
Ayrıca Başbakana yardım etmek ve Başbakan tarafından verilecek görevleri yerine
getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade edilmek amacıyla Başbakanın
teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile, Başbakan Yardımcısı unvanıyla görev
yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere bakan görevlendirilebilir. Başbakan
Yardımcısı unvanıyla görev yapmak üzere görevlendirilen bakanların danışma ve
büro hizmetlerini yürütecek personele ait kadrolar Başbakanlık kadro cetvelinde
gösterilir.' MADDE 2- 3046 sayılı Kanuna 19 uncu
maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 19/A maddesi eklenmiş ve aynı Kanunun
4 üncü maddesinin son fıkrası ile 10 uncu maddesinin son fıkrası yürürlükten
kaldırılmıştır. 'Bağlılık değişikliği MADDE 19/A- Bakanlık bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşları
(10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli
(III) sayılı cetvelde yer alan kurumlar dahil) Başbakanın teklifi ve
Cumhurbaşkanının onayı ile, Başbakanlıkla veya diğer bakanlıklarla
ilgilendirilebilir. Söz konusu kuruluşların özel kanunlarında bağlı, ilgili ve
ilişkili olunan bakanlığa ya da bakana verilen yetki ve görevler ilgilendirilen
bakanlık veya bakan tarafından kullanılır ve yerine getirilir.' MADDE 3- 3046 sayılı Kanuna 21 inci
maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 21/A maddesi eklenmiştir. 'Bakan Yardımcıları MADDE 21/A- Bakana (Millî Savunma Bakanı dahil) bağlı olarak
Bakana ve Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde Bakana yardımcı
olmak üzere Bakan Yardımcısı atanabilir. Bakan Yardımcıları bu görevlerin
yerine getirilmesinden Bakana karşı sorumludur. Bakan Yardımcıları Hükümetin görev süresiyle sınırlı olarak
görev yapar; Hükümetin görevi sona erdiğinde, Bakan Yardımcılarının görevi de
sona erer. Bakan Yardımcıları gerektiğinde Hükümetin görev süresi dolmadan da
görevden alınabilir. Bakan Yardımcılarına en yüksek Devlet memuruna mali haklar
kapsamında yapılan ödemelerin yüzde yüzellisi oranında aynı usul ve esaslar
çerçevesinde aylık ücret ödenir.' MADDE 4- 3046 sayılı Kanunun eki
cetvel aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 'CETVEL BAKANLIKLAR 1. Adalet Bakanlığı 2. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 3. Avrupa Birliği Bakanlığı 4. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 5. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 6. Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı 7. Dışişleri Bakanlığı 8. Ekonomi Bakanlığı 9. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 10. Gençlik ve Spor Bakanlığı 11. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 12. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 13. İçişleri Bakanlığı 14. Kalkınma Bakanlığı 15. Kültür ve Turizm Bakanlığı 16. Maliye Bakanlığı 17. Milli Eğitim Bakanlığı 18. Milli Savunma Bakanlığı 19. Sağlık Bakanlığı 20. Ulaştırma Bakanlığı' MADDE 5- 3046
sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. 'EK MADDE 1- Ekli (1) sayılı listede yer alan Bakan Yardımcısı
kadroları ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin, Milli Savunma Bakanlığı hariç
olmak üzere bu Kanuna ekli cetvelde yer alan bakanlıkların merkez teşkilatına
ait bölümüne birer adet eklenmiştir. Millî Savunma Bakanlığı için ihdas edilen
bir adet Bakan Yardımcısı kadrosu ise anılan Bakanlık merkez teşkilatı
kadrolarının ilgili bölümüne ilave edilmiştir. ' MADDE 6- 3046 sayılı Kanuna
aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. 'GEÇİCİ MADDE 6- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı
tarihinden sonra kurulacak ilk Bakanlar Kurulunda yer alacak bakanlar bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesi ile yeniden düzenlenen cetvelde yer alan
bakanlıklar ile bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi ile değiştirilen
4 üncü madde hükümleri esas alınarak atanır. 633 ilâ 642 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameler 12 Haziran 2011 tarihinde yapılacak milletvekili genel seçiminden
sonra kurulacak ilk Bakanlar Kurulu üyelerinin atandığı tarihten itibaren
uygulanır. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde görevde bulunan
Bakanlar Kurulu üyelerinin görevleri, yeni Bakanlar Kurulu üyeleri atanıncaya
kadar devam eder.' MADDE 7- 10/2/1954
tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrasına
'Bakanlık, Müsteşarlık ve Bağımsız Genel Müdürlük Müfettiş ve Müfettiş
Yardımcıları,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Aile ve Sosyal Politikalar
Denetçileri ve Aile ve Sosyal Politikalar Denetçi Yardımcıları,' ibaresi
eklenmiştir. MADDE 8- 14/7/1965 tarihli
ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; a) 36 ncı maddesinin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının
(11) numaralı bendinde yer alan 'Devlet Planlama Teşkilatı Uzman
Yardımcıları,', 'Sanayi ve Ticaret Uzman Yardımcıları,', 'Çevre ve Orman Uzman
Yardımcıları, Özürlüler Uzman Yardımcıları,', 'Sosyal Yardım Uzman
Yardımcıları, Aile ve Sosyal Araştırma Uzman Yardımcıları, Kadının Statüsü
Uzman Yardımcıları', 'Gümrük Uzman Yardımcıları,', 'Dış Ticaret Müsteşarlığı
Dış Ticarette Standardizasyon Denetmen Yardımcıları,', 'Devlet Planlama
Uzmanlığına,', 'Sanayi ve Ticaret Uzmanlığına,', 'Çevre ve Orman Uzmanlığına,
Özürlüler Uzmanlığına,', 'Sosyal Yardım Uzmanlığına, Aile ve Sosyal Araştırma
Uzmanlığına, Kadının Statüsü Uzmanlığına,', 'Gümrük Uzmanlığına,', 'Dış Ticaret
Müsteşarlığı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenliğine,' ibareleri
yürürlükten kaldırılmış ve anılan bende 'İstihdam ve Meslek Uzman
Yardımcıları,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Kalkınma Bakanlığı Planlama
Uzman Yardımcıları, Çevre, Orman ve Şehircilik Uzman Yardımcıları, Sanayi ve
Teknoloji Uzman Yardımcıları, Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcıları, Gençlik ve
Spor Uzman Yardımcıları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzman Yardımcıları, Aile ve
Sosyal Politikalar Uzman Yardımcıları, Aile ve Sosyal Politikalar Denetçi
Yardımcıları, Ürün Denetmen Yardımcıları' ibaresi ve 'İstihdam ve Meslek
Uzmanlığına,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Kalkınma Bakanlığı Planlama
Uzmanlığına, Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanlığına, Sanayi ve Teknoloji
Uzmanlığına, Gümrük ve Ticaret Uzmanlığına, Gençlik ve Spor Uzmanlığına, Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Uzmanlığına, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanlığına, Aile
ve Sosyal Politikalar Denetçiliğine, Ürün Denetmenliğine' ibaresi eklenmiştir. b) 59 uncu maddesinin birinci fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet
Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Bakan
Yardımcılıklarına,' ibaresi eklenmiş, aynı fıkrada yer alan 'Avrupa Birliği
Genel Sekreterliğine, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Müşavirliklerine ve'
ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve 'Avrupa Birliği Genel Sekreterliği
Başkanlıklarına (İdari Hizmetler Başkanlığı hariç),' ibaresi 'Avrupa Birliği
Bakanlığı Başkanlıklarına (İdari Hizmetler Başkanlığı hariç),' şeklinde
değiştirilmiştir. c) 152 nci maddesinin 'II-Tazminatlar' kısmının 'A-Özel Hizmet
Tazminatı' bölümünün; 1- (f) bendinde yer alan ', Avrupa Birliği Genel Sekreterliği'
ibaresi yürürlükten kaldırılmış, aynı bentte yer alan 'Dış Ticaret Müsteşarlığı
ve Gümrük Müsteşarlığı' ibaresi 'Ekonomi Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret
Bakanlığı' olarak değiştirilmiştir. 2- (g) bendine 'Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO
POL Tesisleri İşletme Başkanlığı Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları' ibaresinden
sonra gelmek üzere ', Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Denetçi ve Denetçi
Yardımcıları' ibaresi eklenmiştir. 3- (h) bendinde yer alan 'D.P.T. Planlama Uzmanları' ibaresi
'Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları' şeklinde, 'Dış Ticarette
Standardizasyon Denetmenleri' ibaresi 'Ürün Denetmenleri' şeklinde
değiştirilmiş, 'Sosyal Yardım Uzmanları,' ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır. 4- (i) bendinde yer alan 'Çevre ve Orman Uzmanları, Sanayi ve
Ticaret Uzmanları,' 'Gümrük Uzmanları,' ve 'Özürlüler Uzmanları, Aile ve Sosyal
Araştırma Uzmanları, Kadının Statüsü Uzmanları,' ibareleri yürürlükten
kaldırılmış ve aynı bende 'Tapu ve Kadastro Uzmanları,' ibaresinden sonra
gelmek üzere 'Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Çevre, Orman ve Şehircilik
Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı
Geliştirme Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Uzmanları' ibaresi eklenmiştir. ç) Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I- Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı' bölümünün; 1- (a) bendine 'Diyanet İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek
üzere ', Bakan Yardımcısı' ibaresi eklenmiştir. 2- (b) bendinde yer alan 'Avrupa Birliği Genel Sekreteri'
ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır. 3- (d) bendinde yer alan 'Devlet Planlama Teşkilatı Genel
Sekreteri,', 'Avrupa Birliği Genel Sekreter Yardımcıları,', 'Özürlüler İdaresi
Başkanı,', 'Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulu Başkanı,', 'Dış Ticaret
Müsteşarlığı' ibareleri yürürlükten kaldırılmış, aynı bende 'GAP İdaresi
Başkanı,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma
İdaresi Başkanı, Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı,' ibaresi,
'Bakanlıklar merkez teşkilatına dahil Kurul Başkanları,' ibaresinden sonra
gelmek üzere 'Bakanlık Rehberlik ve Teftiş Başkanları, Bakanlık Denetim
Hizmetleri Başkanları,' ibaresi eklenmiştir. 4- (f) bendinde yer alan 'Avrupa Birliği Genel Sekreterliği
Başkanları' ibaresi 'Avrupa Birliği Bakanlığı Başkanları' şeklinde
değiştirilmiş, aynı bende 'Atatürk Kültür Merkezi Başkanları,' ibaresinden
sonra gelmek üzere 'Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı,' ibaresi, 'GAP
İdaresi Başkan Yardımcısı,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Doğu Anadolu
Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkan Yardımcısı, Konya Ovası Projesi Bölge
Kalkınma İdaresi Başkan Yardımcısı,' ibaresi eklenmiştir. 5- (g) bendinde yer alan 'Dış Ticaret Müsteşarlığı' ibaresi
yürürlükten kaldırılmış, 'Devlet Planlama Uzmanları' ibaresi 'Kalkınma
Bakanlığı Planlama Uzmanları' şeklinde değiştirilmiş ve aynı bende 'Eğitim
Müfettişleri' ibaresinden sonra gelmek üzere ', Aile ve Sosyal Politikalar
Denetçileri' ibaresi eklenmiştir. 6- (h) bendinde yer alan 'Çevre ve Orman Uzmanları, Özürlüler
Uzmanı, Sosyal Yardım Uzmanları, Aile ve Sosyal Araştırma Uzmanları, Kadının
Statüsü uzmanları,', 'Sanayi ve Ticaret Uzmanları' ve 'Gümrük Uzmanları,'
ibareleri yürürlükten kaldırılmış, aynı bende 'Teknik Yardım Uzmanları,'
ibaresinden sonra gelmek üzere 'Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Çevre, Orman ve
Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar
Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları,
İhracatı Geliştirme Uzmanları,' ibaresi eklenmiş ve bu bentte yer alan 'Dış
Ticarette Standardizasyon Denetmeni' ibaresi 'Ürün Denetmenleri' şeklinde
değiştirilmiştir. d) Eki (II) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin; 1- '1. Başbakanlık ve Bakanlıklarda' bölümünde yer alan 'Milli
Emlak Dairesi Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere ', Avrupa Birliği
Bakanlığı Daire Başkanları, Serbest Bölge Müdürü' ibaresi eklenmiştir. 2- '2. Yargı Kuruluşları, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yüksek
Öğretim Kuruluşlarında' bölümünde yer alan 'Devlet Planlama Teşkilatı Genel
Sekreter Yardımcısı, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Müşaviri, Devlet
Planlama Teşkilatı Daire Başkanı (Ana Hizmet Birimi),', 've Dış Ticaret
Müsteşarlığı', 'Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürü, Gümrük ve Muhafaza
Başmüdürü (Ankara, İstanbul, İzmir), Serbest Bölge Müdürü,', 'Avrupa Birliği
Genel Sekreterliği Daire Başkanları' ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. 3- '4. Başbakanlık ve Bakanlıklarda' bölümüne 'Defterdar
Yardımcısı,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Ekonomi Bakanlığı Bölge Müdür
Yardımcısı ve Serbest Bölge Müdür Yardımcısı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Bölge
Müdür Yardımcısı,' ibaresi eklenmiştir. 4- '5- Yargı Kuruluşları Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile
Yükseköğretim Kuruluşlarında' bölümünde yer alan 'Gümrük ve Muhafaza Başmüdürü,
Gümrük ve Muhafaza Baş Müdür Yardımcısı,', 'Serbest Bölge Müdür Yardımcısı,'
ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. e) Eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin; 1 inci sırasına
'Başbakanlık Müsteşarı' ibaresinden sonra gelmek üzere ', Bakan Yardımcısı'
ibaresi eklenmiş, 2 nci sırasında yer alan ', Avrupa Birliği Genel Sekreteri',
ibaresi ile 7 nci sırasında yer alan 'Gümrük Müsteşarlığı Başmüdürleri' ibaresi
yürürlükten kaldırılmış, 8 inci sırasının (b) bendinde yer alan 'D.P.T.
Planlama Uzmanları' ibaresi 'Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları' şeklinde
değiştirilmiştir. MADDE 9- 657
sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. 'EK MADDE 40-Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak
suretiyle alınan ve bu Kanunun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (A)
fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca
yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel
mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın sınavın
yapıldığı tarihte otuzbeş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve
kuruluşları tarafından mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle
yapılacak alımlarda da birinci fıkra hükmü uygulanır. ' MADDE 10- 657 sayılı Kanuna aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir. 'GEÇİCİ MADDE 38- Bu Kanunun ek 40 mcı maddesi ile yapılan
düzenleme; bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce duyurusu
yapılıp başvuru süresi bitmiş olan giriş sınavları hakkında uygulanmaz. Bu
sınavlarda yaş şartına ilişkin olarak duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte
bulunan mevzuat hükümleri uygulanır.' MADDE 11- 23/4/1981 tarihli ve 2451
sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun eki (2)
sayılı cetvele 'Müsteşar ve yardımcıları' ibaresinden önce gelmek üzere 'Bakan
Yardımcıları,' ibaresi eklenmiştir. MADDE 12- 24/2/1983 tarihli ve 2802
sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: ' b) Giriş sınavının yapıldığı tarih itibarıyla otuzbeş yaşını
doldurmamış olmak.' MADDE 13 - 10/12/2003
tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun; a) Eki (I) sayılı Cetvelde yer alan aşağıdaki sıralar
yürürlükten kaldırılmıştır. '15) Bayındırlık ve İskân Bakanlığı' '18) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı' '20) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı' '23) Çevre ve Orman Bakanlığı' '30) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı' '32) Dış Ticaret Müsteşarlığı 33) Gümrük Müsteşarlığı' 36) Avrupa Birliği Genel Sekreterliği' '39) Özürlüler İdaresi Başkanlığı' '46) Tarım Reformu Genel Müdürlüğü' '49) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü 50) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü 51)Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü 52)Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü' b) Eki (II) sayılı Cetvelin 'B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER'
bölümünde yer alan '29) İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi' sırası yürürlükten
kaldırılmıştır. c) Eki (I) sayılı Cetvele 23 üncü sırasından sonra gelmek üzere
aşağıdaki sıralar eklenmiş ve diğer sıralar buna göre teselsül ettirilmiştir. '24) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 25) Avrupa Birliği Bakanlığı 26) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 27) Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı 28) Ekonomi Bakanlığı 29) Gençlik ve Spor Bakanlığı 30) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 31) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 32) Kalkınma Bakanlığı' ç) Eki (II) sayılı Cetvelin 'B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER'
bölümünün 13 üncü sırası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı bölüme
aşağıdaki sıralar eklenmiştir. '13) Spor Genel Müdürlüğü' '39) Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 40) Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı' MADDE 14- 27/6/1989 tarihli ve 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinin; a) Birinci fıkrasında yer alan 'Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'
ibaresi 'Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı' şeklinde, 'Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı' ibaresi 'Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı' şeklinde, 'Avrupa
Birliği Genel Sekreterliği' ibaresi 'Avrupa Birliği Bakanlığı' şeklinde,
'Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü' ibaresi 'Spor Genel Müdürlüğü' şeklinde
değiştirilmiş; 'Çevre ve Orman Bakanlığı,', 'Tarım Reformu Genel Müdürlüğü,',
'Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü,' ibareleri
yürürlükten kaldırılmış; anılan fıkraya 'Kültür ve Turizm Bakanlığı,'
ibaresinden sonra gelmek üzere 'Kalkınma Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı,
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı,' ibaresi, 'GAP Bölge Kalkınma İdaresi
Başkanlığı,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Doğu Anadolu Projesi Bölge
Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi
Başkanlığı,' ibaresi eklenmiştir. b) Altıncı fıkrasında yer alan '23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı
Kanunun 29 uncu maddesi' ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır. c) Yedinci fıkrasında yer alan 'Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığı,', 'Özürlüler İdaresi Başkanlığı,', 'Aile ve Sosyal Araştırmalar
Genel Müdürlüğü, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğü,' ve '4/11/1981 tarihli ve 2547 Kanunun 10 uncu
maddesinin yedinci fıkrası,' ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. ç) Sekizinci fıkrasında yer alan 'Çevre ve Orman Bakanlığı'
ibaresi 'Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı' şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 15- Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin 8 inci, 13 üncü ve 14 üncü maddeleri 12 Haziran 2011 tarihinde
yapılacak milletvekili genel seçiminden sonra kurulacak ilk Bakanlar Kurulu
üyelerinin atandığı tarihte, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 16- Bu Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.' (1) SAYILI LİSTE İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GIH Bakan Yardımcısı 1 20 20 TOPLAM 1 20 20 B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile
2., 6., 7., 11., 91., 99., 109., 112., 113., 123. ve 128. maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi
uyarınca Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet
AKYALÇIN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Cemal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın
katılımlarıyla 22.9.2011 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin
esasının incelenmesine, 2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Mustafa ÇAL
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptal davasına konu kanun
hükmünde kararname kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal
Denetimi Hakkında Genel Açıklama Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun
hükmünde kararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan
yargısal denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile
Anayasa Mahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde
kararnamenin, öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu
sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde
kanun hükmünde kararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden
değil, yalnızca Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunun
denetlenmesinden söz edilmekte ise de Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine
öncelikle kanun hükmünde kararnamenin yetki kanununa uygunluğunun denetimi de
girer. Çünkü Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen
sınırlar içerisinde kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi
öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması, kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya
aykırı duruma getirir. Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan
olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan
dönemlerdeki kanun hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması
zorunludur. Bu nedenle, kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki
kanunu arasında çok sıkı bir bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki
kanunu ile olan bağı, kanun hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul
eden kanun ile kesilir. Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki
kanununa dayanması, geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan
çıkartılan veya dayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde
kararnamelerin içeriği Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların
Anayasa'ya uygunluğundan söz edilemez. Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya
uygunluk denetimi, kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11.
maddesinde, ' Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. ' denilmektedir. Bu
nedenle kanunların denetiminde, onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup
olmadıkları saptanır. Kanun hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve
ilkeleri yönünden hem dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak
zorundadırlar. Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin
birinci fıkrasında, ' Sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere,
Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel
haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve
ödevler... 'in kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği
belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye Büyük Millet Meclisi, ' Bakanlar
Kurulu 'na ancak kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana
girmeyen konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği
öngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça
yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesinde
olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe
kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz. B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün
Anayasa'ya Aykırılığı İddiasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali
gerekeceği, iptal edilmesi hâlinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı
belirtilerek KHK'nin tümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü,
E.2011/60, K.2011/147 sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya
aykırılığı iddiasına dayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin
tümüne yönelik Anayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal
isteminin reddi gerekir. C- İptal Başvurusundan Sonra Yapılan Yasal Değişikliklerin Dava
Konusu Kurallara Etkisi KHK'nin; 1- 4. maddesiyle değiştirilen 3046 sayılı Kanun'un eki Cetvel,
29.6.2011 günlü, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (10) numaralı
fıkrası ve 26.9.2011 günlü, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 44.
maddesinin (3) numaralı fıkrası ile değiştirildiğinden, 2- 6. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 6'da yer
alan '4 üncü maddesi ile yeniden düzenlenen' ve '633 ilâ 642 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameler' ibareleri, 644 sayılı KHK'nin 37. maddesinin
(11) numaralı fıkrası ile değiştirildiğinden, 3- 8. maddesinin birinci fıkrasının; a- (a) bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzman
Yardımcıları' ve 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanlığına' ibareleri,
644 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (19) numaralı fıkrasının (a) bendinin (1)
numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, b- (c) bendinin; (3) numaralı alt bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı
Planlama Uzmanları' ibaresi, (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Sanayi ve Teknoloji
Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı
Geliştirme Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Uzmanları' ibareleri, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının
Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (4)
numaralı bendi ile yürürlükten kaldırıldığından, (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve
Şehircilik Uzmanları' ibaresi, 644 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (19)
numaralı fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, c- (ç) bendinin; (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Kalkınma Araştırmaları
Merkezi Başkanı,' ibaresi, 8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararname'nin 42. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiyle ile
yürürlükten kaldırıldığından, (6) numaralı alt bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve
Şehircilik Uzmanları' ibaresi, 644 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (19)
numaralı fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, (6) numaralı alt bendinde yer alan ' Sanayi ve Teknoloji
Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları,
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı
Geliştirme Uzmanları' ibaresi, 666
sayılı KHK'nin 5. maddesinin (ç)
fıkrasının (4) numaralı alt bendi ile yürürlükten kaldırıldığından, d- (e) bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı Planlama
Uzmanları' ibaresi, 666 sayılı KHK'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (7)
numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, 4- 11. maddesinde yer alan 'Bakan Yardımcıları,' ibaresi,
644 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (9) numaralı fıkrasıyla değiştirildiğinden, 5- 13. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, 644 sayılı
KHK'nin 37. maddesinin (19) numaralı fıkrasının (b) bendi ile değiştirildiğinden, 6- 14. maddesi, 666 sayılı KHK'nin 1. maddesiyle 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (1) numaralı fıkrasının (m)
bendi ile yürürlükten kaldırıldığından, bu maddelere, bentlere, ibarelere, cetvele, eklenen ve buna göre
teselsül ettirilen sıralara ilişkin konusu kalmayan iptal istemleri hakkında
karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm
Maddeleri ve Eki (1) Sayılı Listenin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup
Olmadığının İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm
maddeleri ile eki (1) Sayılı Listenin 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
olmadığı belirtilerek Anayasa'nın 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı oldukları
ileri sürülmüştür. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını
düzenleyen 1. maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli,
etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak
belirlenmiş ve yetkinin kapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin
kapsamına ilk olarak kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının
yeniden belirlenmesi girmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni
bakanlıklar kurulması, var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Bu amaçla; 1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya
kaldırılmasına, yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine, 2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşların bağlılık ve ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların
mevcut, birleştirilen veya yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi
olarak yeniden düzenlenmesine, 3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya
yeni kurulan bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının
düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname
çıkarılabilecektir. İkinci olarak kamu kurum ve kuruluşlarında
istihdam edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu
görevlilerinin atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme,
görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak
değişiklikler ve yeni düzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisi verilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ve Anayasa'nın 91.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca iptal edilen kurallar dışında kalan diğer
kurallar 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında kaldığından Anayasa'nın 91.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Zehra Ayla PERKTAŞ
KHK'nın 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesi, 5. maddesiyle
3046 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 1, 8. maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi ile 657 sayılı Kanun'un 59. maddesinin birinci fıkrasına 'Türkiye
Büyük Millet Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen 'Bakan Yardımcılıklarına,' ibaresi, (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'un
eki (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün
(a) bendine 'Diyanet İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere
eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi, (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un
eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık
Müsteşarı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi, yönünden bu görüşe katılmamışlardır. E- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm
Maddelerinin Anayasa'nın 91. Maddesi Yönünden İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm
maddeleri ile ve eki (1) Sayılı Listenin Anayasa'nın 91. maddesinin birinci
fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alanlara
ilişkin düzenleme içerdiği, bu nedenle Anayasa'nın 2., 6., 7. ve 91.
maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür. 1- KHK'nin 9. Maddesiyle 657 Sayılı Kanun'a
Eklenen Ek 40. Madde KHK'nin 9. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a ek madde eklenmek
suretiyle mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve
anılan Kanun'un 36. maddesinin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının
(11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak
olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırının, özel mevzuatında
yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın sınavın yapıldığı
tarihte otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanacağı hükme
bağlanmıştır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...' in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan Anayasa'nın 'Kamu
hizmetlerine girme hakkı' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, her
Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra
ikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka
hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 'Siyasi
Haklar ve Ödevler' başlıklı dördüncü bölümünde yer alan 70. maddesinde
korunan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararname
ile düzenleme yapılması mümkün değildir. KHK'nin 9. maddesiyle mesleğe özel yarışma
sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan personel için tüm kamu kurum ve
kuruluşlarında uygulanmak üzere yaş düzenlemesi yapılması, yukarda açıklanan
nedenlerle Anayasa'nın 70. maddesine göre kamu hizmetine girme hakkına ilişkin
bir düzenleme niteliğinde olduğundan kural, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci
fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir. Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe
katılmamışlardır. 2- KHK'nin 10. Maddesiyle 657 Sayılı Kanun'a
Eklenen Geçici 38. Madde KHK'nin 10. maddesiyle yaş sınırının otuz beşe
çıkarılmasına ilişkin düzenlemenin KHK'nin yayımı tarihinden önce duyurusu
yapılıp başvuru süresi bitmiş olan giriş sınavları hakkında uygulanmayacağı
ayrıca bu sınavlarda yaş şartına ilişkin olarak duyurunun yapıldığı tarihte
yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Kuralın kamu hizmetine giriş şartlarından olan
otuz beş yaş şartını getiren KHK'nin 9. maddesi ile birlikte değerlendirilmesi
yapıldığında, kuralın yaş şartının istisnasına ilişkin olduğu başka bir deyişle
KHK'nin 9. maddesinde yapılan düzenlemenin geçiş hükümlerini içerdiği
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kural, yukarda açıklanan nedenlerle Anayasa'nın
70. maddesine göre kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir düzenleme
niteliğinde olduğundan Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptali
gerekir. Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe
katılmamışlardır. 3- KHK'nin 12. Maddesiyle Değiştirilen 2802
Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. Maddesinin Birinci Fıkrasının (b)
Bendi KHK'nin 12. maddesiyle 2802 sayılı Kanun'un 'Adayların
nitelikleri' başlıklı 8. maddesinde değişiklik yapılarak adaylık için yaş
sınırı otuz beş yaşa çıkartılmıştır. Kural, kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir
düzenleme niteliğinde olduğundan, yukarda açıklanan nedenlerle Anayasa'nın 91.
maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir. Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe
katılmamışlardır. 4- KHK'nin Diğer Kuralları KHK'nin 9., 10. ve 12. maddeleriyle hakkında
karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğer
kurallarında, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun
hükmünde kararname ile düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir
düzenlemeye yer verilmediği anlaşıldığından bu kurallara ilişkin iptal
isteminin reddi gerekir. Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Zehra Ayla PERKTAŞ
KHK'nın 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesi, 5. maddesiyle
3046 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 1, 8. maddesinin birinci fıkrasının; (b)
bendi ile 657 sayılı Kanun'un 59. maddesinin birinci fıkrasına 'Türkiye
Büyük Millet Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden sonra gelmek üzere
eklenen 'Bakan Yardımcılıklarına,' ibaresi, (ç) bendi ile 657 sayılı
Kanun'un eki (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I-Genel İdare Hizmetleri
Sınıfı' bölümünün (a) bendine 'Diyanet İşleri Başkanı' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi, (e) bendi ile
657 sayılı Kanun'un eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık
Müsteşarı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi, yönünden bu görüşe katılmamışlardır. F- Kanun Hükmünde Kararname'nin İçerik Yönünden
İncelenmesi 1- KHK'nin 1. Maddesiyle Değiştirilen 3046
Sayılı Kanun'un 4. Maddesinin 'Ayrıca Başbakana yardım etmek ve Başbakan
tarafından verilecek görevleri yerine getirmek, Bakanlar Kurulunda
koordinasyonu sağlamak, özel önem ve öncelik taşıyan konularda tecrübe ve
bilgilerinden istifade edilmek amacıyla Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının
onayı ile, Başbakan Yardımcısı unvanıyla görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek
üzere bakan görevlendirilebilir. Başbakan Yardımcısı unvanıyla görevlendirilen
bakanların danışma ve büro hizmetlerini yürütecek personele ait kadrolar
Başbakanlık kadro cetvelinde gösterilir.' Biçimindeki İkinci ve Üçüncü
Cümleleri a- Kuralların Anlam ve Kapsamı Başbakan'a yardım etmek ve Bakanlar Kurulu'nda koordinasyonu
sağlamak üzere bakanlar arasından bir ya da bir kaçının 'Başbakan
Yardımcısı' olarak görevlendirilmesi ilk kez 13.9.1946 günlü, 4951 sayılı
Bakanlıkların Kuruluşu Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Daha sonra
Bakanlıkların kuruluşuna ilişkin kanunlarda da 'Başbakan Yardımcılığı' na
yer verilmiştir. 27.9.1984 günlü, 3046 sayılı Kanun'un, 22.12.1994 günlü, 4060
sayılı Kanun'la değişik 4. maddesinde, Başbakan'a yardım etmek ve Bakanlar
Kurulu'nda koordinasyonu sağlamak üzere bakanlar arasından en çok ikisinin
Başbakan Yardımcısı olarak görevlendirilebileceği öngörülerek, Devlet Bakanları
arasından görevlendirilmekte olan Başbakan Yardımcılarının herhangi bir ayrım
yapılmadan bakanlar arasından görevlendirilmesi esası benimsenmiştir. Devlet yapısında 'Devlet Bakanı' na ise ilk kez 8.2.1937
günlü, 3117 sayılı Kanunla yer verilmiş, bundan sonra da bakanlıkların kuruluşu
ile ilgili kanunlarda yapılan çeşitli düzenlemelerle günümüze kadar gelmiştir.
4060 sayılı Kanun'da da bu husus '...Başbakana yardım etmek ve Başbakan tarafından
verilecek görevleri yerine getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak,
özel önem ve öncelik taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade
edilmek amacıyla Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile sayıları
yirmiyi geçmemek kaydıyla Devlet Bakanları görevlendirilebilir.' biçiminde
düzenlenmiştir. Devlet Bakanlarının sayısı zaman içerisinde değişiklik
göstermiş, 3046 sayılı Kanun ile on beş olarak tespit edilmiş olan bu sayı,
4060 sayılı Kanunla da yirmiye yükseltilmiştir. Dava konusu KHK'nin 1. maddesiyle değiştirilen 3046 sayılı
Kanun'un 4. maddesiyle de Devlet Bakanlığı
uygulamasına son verilmiş, Başbakan'a yardım etmek ve Başbakan
tarafından verilecek görevleri yerine getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu
sağlamak, özel önem ve öncelik taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden
istifade edilmek amacıyla Başbakan'ın teklifi ve Cumhurbaşkanı'nın onayı ile
Başbakan Yardımcılığı unvanıyla görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere
bakan görevlendirileceği kurala bağlanmıştır. Kuralla, Devlet Bakanlığı sistemi
kaldırılmakla bağlı kuruluşlar eliyle görülen bazı hizmetlerin icracı
bakanlıklar eliyle yürütülmesinin amaçlandığı ve başbakan yardımcısı unvanıyla
görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere bakan görevlendirilmesine imkân
sağlandığı anlaşılmaktadır. b- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Dava dilekçesinde, Başbakanlığın, icracı bir yapılanma olarak
değil, işbirliğini sağlayan ve sorumluluğu altındakilerin eylem ve işlemleri
ile hükümet siyasetinin yürütülmesini gözeten bir yapılanma biçiminde
öngörüldüğü, bu nedenle Başbakan tarafından verilecek görevleri yerine
getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade edilmek amacıyla Başbakan
Yardımcılığı unvanı ihdas edilemeyeceği gibi Bakanlar Kurulunda da Başbakan
dışında ancak bakanların bulunabileceği oysa, KHK ile yapılan değişiklikle
Devlet Bakanlığı kaldırılarak, Başbakan Yardımcılığı adıyla ayrı bir unvan
öngörüldüğü, Başbakan Yardımcısı unvanıyla atananların bakan oldukları ifade
edilmeye çalışılmışsa da Bakanlar Kurulu listesinin incelenmesinden bu
gibilerin bakan değil doğrudan Başbakan Yardımcısı olarak atandıkları anlaşıldığı
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 109., 112. ve 113. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. İptali istenilen kuralla Devlet Bakanlığı uygulamasına son
verildiği gibi Başbakan tarafından verilecek görevleri yerine getirmek,
Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak, özel önem ve öncelik taşıyan
konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade edilmek amacıyla Başbakan
Yardımcılığı unvanıyla görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere bakan
görevlendirileceği kurala bağlanmıştır. Anayasa'nın 109. maddesinde, Bakanlar Kurulunun Başbakan ve
bakanlardan kurulacağı; Bakanlar Kurulunun görevi ve siyasi sorumluluğunu
düzenleyen 112. maddesinde, Başbakanın, Bakanlar Kurulunun başkanı
olarak, bakanlıklar arasında işbirliğini sağlayacağını ve hükümetin genel
siyasetinin yürütülmesini gözeteceği ve Bakanlar Kurulunun da bu siyasetin
yürütülmesinden birlikte sorumlu olduğu; 113. maddesinde ise bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatlarının kanunla düzenleneceği
belirtilmiştir. Ayrıca Anayasa'nın 118. maddesinin birinci fıkrasında da
Başbakan Yardımcılarının Milli Güvenlik Kurulu üyesi oldukları ifade
edilmiştir. Parlamenter sistemle yönetilen birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde
de çeşitli ihtiyaçlar nedeniyle Başbakana yardımcı olmak ve Bakanlar Kurulunda
koordinasyonu sağlamak amacıyla Başbakan Yardımcılığı görevi oluşturulduğu
anlaşılmaktadır. Başbakan Yardımcısı da, Bakanlar Kurulunun üyesidir.
Başbakanın yokluğunda ona vekâlet etmekte ve Başbakanın yetkilerini
kullanmaktadır. Başbakan Yardımcısı da Başbakan'ın teklifi ve Cumhurbaşkanı'nın
onayı ile atanmaktadır. Bakanlardan hangisinin Başbakan Yardımcısı olarak
atanacağı konusunda ise Başbakanın takdir yetkisinin bulunduğu açıktır. Anayasa'nın bakanlıkların kurulmasını düzenleyen 113. maddesinde
yukarıda da ifade edildiği üzere yalnızca 'Bakanlıklar' dan söz edilmiş, 'Hizmet
Bakanlığı' ya da 'Devlet Bakanlığı' ayrımı yapılmadığı gibi Başbakan
Yardımcılığı ve görevleri konusunda herhangi bir kurala da yer verilmemiştir.
Anayasa'da bir konuda emredici ya da yasaklayıcı bir kural konulmamışsa, bu
konunun düzenlenmesi yasamanın genelliği ilkesi çerçevesinde kanun koyucunun
takdirine bırakılmıştır. Dolayısıyla, kanun koyucunun siyasi ve idari gerekleri
dikkate alarak Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı ihdas edip etmeme ve
hangi bakan ya da bakanların Başbakan Yardımcısı olarak görevlendirileceği
konusunda düzenleme yapması takdir yetkisi kapsamında kalmaktadır. Bu nedenle,
kuralın Anayasa'nın 113. maddesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Diğer taraftan, dava dilekçesinde, Başbakanlığın icracı bir
yapılanma olmadığı, işbirliğini sağlayan ve sorumluluğu altındakilerin eylem ve
işlemleri ile hükümet siyasetinin yürütülmesini gözeten bir yapılanma biçiminde
öngörüldüğü, bu nedenle Başbakan tarafından verilecek görevleri yerine
getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak, özel önem ve öncelik
taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade edilmek amacıyla Başbakan
Yardımcılığı unvanının ihdas edilemeyeceği bunun Anayasa'nın 109. ve 112.
maddelerine aykırı olacağı ileri sürülmüşse de, Başbakan Yardımcısı olarak
görevlendirilen kişinin hem Bakanlar Kurulu üyesi olan bir bakan olması hem de
böyle bir görevlendirme yapılmasının ilgili bakanın Başbakan'a karşı olan
sorumluluğunu etkilememesi, Başbakan açısından da yardımcısı olan bakan
üzerindeki gözetim ve düzeltici önlem alma yetkisini de ortadan kaldırmaması
nedeniyle kuralın, Anayasa'nın 109. ve 112. maddeleri ile çelişen bir yönü
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle, dava konusu kurallar
Anayasa'nın 109., 112. ve 113. maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin
reddi gerekir. 2- KHK'nın 3. Maddesiyle 3046 Sayılı Kanun'a
Eklenen 21/A Maddesi, 5. Maddesiyle 3046 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek Madde 1, 8.
Maddesinin Birinci Fıkrasının (b) Bendiyle 657 Sayılı Kanun'un 59. Maddesinin
Birinci Fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin memurluklarına,' İbaresinden
Sonra Gelmek Üzere Eklenen 'Bakan Yardımcılıklarına,' İbaresi, (ç)
Bendiyle 657 Sayılı Kanun'un Eki (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I-Genel
İdare Hizmetleri Sınıfı' Bölümünün (a) Bendine 'Diyanet İşleri Başkanı' İbaresinden Sonra Gelmek Üzere Eklenen ', Bakan Yardımcısı' İbaresi, (e)
Bendiyle 657 Sayılı Kanun'un Eki (IV) Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 1.
Sırasına 'Başbakanlık Müsteşarı' İbaresinden Sonra Gelmek Üzere Eklenen ',
Bakan Yardımcısı' İbaresi KHK'nin 3., 5. ve 8. maddesinde yer alan bakan
yardımcılığına ilişkin düzenlemelere yönelik olarak ileri sürülen
iddialar dava konusu kuralların bütününe yönelik olduğundan kurallar birlikte
incelenmiştir. a- Kuralların Anlam ve Kapsamı KHK'nin 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a 21. maddesinden sonra
gelmek üzere 21/A maddesi eklenmiştir. Anılan bu madde ile bakana (Milli
Savunma Bakanı dâhil) bağlı olarak bakana ve
bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde bakana
yardımcı olmak üzere 'Bakan Yardımcısı' atanabileceği, bakan
yardımcılarının bu görevlerin yerine getirilmesinden bakana karşı sorumlu
oldukları, bakan yardımcılarının Hükümetin görev süresiyle sınırlı olarak görev
yapacakları, Hükümetin görevi sona erdiğinde bakan yardımcılarının görevinin de
sona ereceği, bakan yardımcılarının gerektiğinde Hükümetin görev süresi
dolmadan da görevden alınabileceği, bakan yardımcılarına en yüksek Devlet
memuruna mali haklar kapsamında yapılan ödemelerin yüzde yüzellisi oranında
aynı usul ve esaslar çerçevesinde aylık ücret ödeneceği kurala bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemelere göre bakan yardımcılarının
görevlerinin, bakana ve bakanlığa
verilen görevlerin yerine getirilmesinde bakana yardımcı olmak olduğu anlaşılmaktadır. KHK'nin 5. maddesi ile 3046 sayılı Kanun'a eklenen ek 1.
maddesinde de, ekli (1) Sayılı Listede yer alan bakan yardımcısı kadroları
ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin eki (I) Sayılı Cetvelin, Milli Savunma Bakanlığı hariç olmak
üzere bu Kanun'a ekli Cetvelde yer alan bakanlıkların merkez teşkilatına ait
bölümüne birer adet eklenmiş olduğu; Milli Savunma Bakanlığı için ihdas edilen
bir adet bakan yardımcısı kadrosunun ise anılan bakanlık merkez teşkilatı
kadrolarının ilgili bölümüne ilave edildiği belirtilmiştir. KHK'nin 8. maddesinin (b) bendiyle de 657 sayılı Kanun'un 'istisnai
memurluklar' başlıklı 59. maddesinin birinci fıkrasına 'Bakan
Yardımcılıklarına,' ibaresinin eklenerek, 657 sayılı Kanun'un atanma,
sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı
olmaksızın, başka bir deyişle 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde yazılı genel
koşulları taşıyan kişiler arasından tahsis edilmiş derece aylığı ile bakan
yardımcısı atanması olanaklı hale getirilmiştir. Kuralla, her bakanlığa birer
adet atanan bakan yardımcılarının istisnai memur statüsünde görev yapacakları
öngörülmüştür. KHK'nin 8. maddesinin (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (I)
Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün,
(a) bendine 'Bakan Yardımcısı' ibaresi eklenerek bakan yardımcısına 8000
ek gösterge öngörüldüğü ve anılan maddenin (e) bendi ile de 657 sayılı Kanun'un
eki (IV) Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Bakan Yardımcısı' ibaresi eklenerek bakan yardımcısına 15000 makam tazminatı göstergesi
öngörüldüğü, böylelikle hem yeni ihdas edilen bakan yardımcılığı kurumunun mali
haklarının düzenlendiği hem de 'Başbakanlık Müsteşarı ve Diyanet İşleri
Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenerek, bütün müsteşarlardan
üstte ve bu iki makamla ( Başbakanlık Müsteşarı ve Diyanet İşleri
Başkanı ) birlikte bürokrasinin en üstüne yerleştirilmiş oldukları anlaşılmaktadır. b- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Dava dilekçesinde, Anayasa'da yürütme organının siyasi yetki ve
görevleri ile idarenin yönetsel görevleri, siyasetçilerin siyasi sorumlulukları
ile memurların yönetsel sorumlulukları birbirinden kesin çizgilerle ayrılmış
olduğu ve siyaset ile yönetim arasında 'kontak' kuracak bir ara
istasyona yer verilmediği gibi yarısı siyasetçi, diğer yarısı da kamu görevlisi
bir statü öngörülmediği, bakanlara bakanlık hizmetlerini Hükümetin genel
siyaseti ve milli güvenlik siyasetine uygun yürütmek gibi siyasal görevler
verileceği ve bakanların Başbakan'a karşı siyasal sorumlu tutulurken; özel önem
ve özellik taşıyan konularda bakanlık makamına/bakana yardımcı olmak üzere özel
yeteneği olan kamu görevlileri ile kamu görevlisi olmayanlar arasından müşavir
atanması öngörülmüş olduğu; buna karşın, bakanlık teşkilatının başındaki en
yüksek kamu görevlisi olan müsteşara ise, bakanlık hizmetlerini bakanlığın amaç
ve politikalına uygun düzenleme ve yönetme gibi yönetsel görev verilmiş ve
bakana karşı yönetsel sorumlu tutulduğu, Bakanlar Kurulunun siyasal
görev-siyasal sorumluluk; idarenin yönetsel görev-yönetsel sorumluluk ilkeleri
ile bu ilkelere göre düzenlenen 3046 ve 5018 sayılı kanunlarda, bakan yardımcılığı
gibi siyasal ve yönetsel fonksiyonların ikisini de uhdesinde toplayan ve
yürütme görevi verilen siyasal üst yöneticiye yer olmadığı, bakana verilen
görevler siyasal olduğuna ve sorumluluğu da Başbakana ve Türkiye Büyük Millet
Meclisine karşı siyasi sorumluluk olduğuna göre, Bakanın siyasal görevlerini
bakana bağlı olarak yerine getirecek bakan yardımcısı, siyasal sorumluluk
içeren görevlerden dolayı da yönetsel sorumlu tutulamayacağına ve memur statüsü
ile de bakana karşı siyasi sorumlu olamayacağına göre, bakana verilen
görevlerden dolayı bakana karşı siyasal yada yönetsel hesap verebilirliği
teknik olarak mümkün olmadığı, bakanlığa verilen yönetsel görevlerin yönetsel
sorumlusu ise gerek 3046, gerekse 5018 sayılı kanunlarda bakanlık teşkilatının
üst yönetici olan müsteşar olduğu, müsteşara, bakanlık hizmetlerini, bakanlığın
amaç ve politikaları doğrultusunda düzenleme ve yönetme görevi verilmişken;
bakan yardımcısına bakanlık hizmetleri ile ilgili görev kalmadığı gibi, 5018
sayılı Kanun kapsamında sorumluluk alanı da kalmadığı ve sorumluluğu da
bulunmadığı dolayısıyla bakan yardımcılığına ilişkin düzenlemelerin,
Anayasa'nın 2., 6., 99., 112., 123. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 43. maddesi uyarınca, ilgisi nedeniyle dava konusu kurallar
Anayasa'nın 113. maddesi yönünden de incelenmiştir. KHK'nin dava konusu 3. maddesi ile bakan
yardımcılığı kurumu ihdas edilmiş ve bakan yardımcılarının bakana ve bakanlığa verilen görevlerin yerine
getirilmesinde bakana yardımcı olmak üzere atanabileceği, bakan yardımcılarının
bu görevlerin yerine getirilmesinden bakana karşı sorumlu oldukları, bakan
yardımcılarının Hükümetin görev süresiyle sınırlı olarak görev yapacakları,
Hükümetin görevi sona erdiğinde, bakan yardımcılarının görevinin de sona
ereceği, bakan yardımcılarının gerektiğinde Hükümetin görev süresi dolmadan da
görevden alınabileceği ile bakan yardımcılarına en yüksek Devlet memuruna mali
haklar kapsamında yapılan ödemelerin yüzde yüzellisi oranında aynı usul ve
esaslar çerçevesinde aylık ücret ödeneceği kurala bağlanmıştır. KHK'nin 5. ve
8. maddelerinde de yeni ihdas edilen bu kurumun zorunlu sonucu kadro, statü ve
mali haklar hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,
Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla
kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde
kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur. Kanun koyucu,
Anayasa'ya aykırı olmamak kaydıyla her türlü düzenlemeyi yapma yetkisine sahip
olup, düzenlemenin kamu yararına uygun olup olmadığının belirlenerek takdir
edilmesi yasama organına aittir. Anayasa'ya uygunluk denetiminde, kanun
koyucunun kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı değil, incelenen
kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya da grupların çıkarları
gözetilerek yasalaştırılmış olup olmadığının incelenebileceği açıktır. Anayasa'nın 112. maddesinin ikinci fıkrasında, 'Her bakan
Başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri
altındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur.' ; 113. maddesinin
birinci fıkrasında ise 'Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri,
yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir.' hükümlerine yer verilmiştir. Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fıkrasında, ' İdare,
kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. ' denilmiştir.
Bu maddede yer alan düzenleme, idarenin kanuniliği ilkesine vücut vermektedir.
İdarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının görev ve yetkilerinin
kanunla düzenlenmesini gerekli kılar. Anayasa'nın 128. maddesinde, 'Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli
görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve
diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları
ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla
düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri
saklıdır. ' hükümleri yer almaktadır. Buna göre, kamu görevlilerinin hangi
statüde çalıştırılacağı hususu kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında
olmakla birlikte kamu hukuku kuralları uyarınca yürütülen kamu hizmetlerinin
gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülmesi zorunludur. Anayasa'nın bakanlıkların kurulmasını düzenleyen 113. maddesinde
yukarıda da ifade edildiği üzere bakanlık teşkilatının kanunla kurulması
zorunlu olmakla birlikte, Anayasa'da bakanlıkların nasıl bir idari
teşkilatlanmayı gerektirdiği konusunda herhangi bir kural bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, Anayasa'da bakanlar ve bakanlıklar unvan olarak geçmekte,
ancak bakanın emrindeki kamu görevlilerinin kimler olacağı sayılmamaktadır.
Anayasa'da bir konuda emredici ya da yasaklayıcı bir kural konulmamışsa, bu
konunun düzenlenmesi yasamanın genelliği ilkesi çerçevesinde kanun koyucunun
takdirine bırakılmıştır. Dolayısıyla, kanun koyucunun siyasi ve idari gerekleri
dikkate alarak, bakanlık teşkilatın
niteliğini, yapısını ve bakanın emri altında yer alan kamu görevlilerini belirlemesi takdir yetkisi kapsamında
kalmaktadır. Kanun koyucunun bu yetkisini, kamu yararı ilkesine uygun olarak
kullanması gerektiği tabiidir. Bu nedenle kuralla bakan yardımcılığının
ihdasının Anayasa'nın 113. maddesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. İdarenin kanuniliği ilkesi, bakanlık birimleri ile bu birimlerin
kadro ve görev unvanlarının ve görevlerinin kanunla düzenlenmesini de içerir.
Kadrolar, bir kamu hizmetinin teşkilatlanmasının ön koşuludur. Kadro unvanı,
personelin yerine getireceği görevlerini, yetkilerini, haklarını ve
yükümlülüklerini, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını ifade
etmektedir. Kadro unvanı ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğer
özlük hakları arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır. Kadro ile birlikte, idarede
istihdam edilecek ve genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa edecek personelin
niteliklerinin kanun ile belirlenmesi aynı zamanda Anayasa'nın 128. maddesinin
gereğidir. Buna göre bakan yardımcılığı kurumu da Anayasa'nın 128. maddesi
kapsamında olduğundan, bunların kadrolarına ve bu kadroların ihdas ve iptaline
ilişkin temel kuralların da Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca kanunla
düzenlenmesi gerekir. Dava konusu kurallar, bakan yardımcılığı kurumunun ihdasını,
görevlerini, görev sürelerini, kadrosunu, statüsünü ve mali haklarını
düzenlemektedir. Bakan yardımcılarının, göreve başladıktan sonra kamu görevlisi
statüsünde olduklarında tereddüt bulunmamaktadır. Anayasa'nın 128. maddesinde,
genel idare esaslarına göre yürütülmekle yükümlü olunan hizmetlerin
gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, kamu görevlileri eliyle görülmesi
gereği belirtilmiş olup, bu kişilerin söz konusu görevler öncesinde kamu
görevlisi statüsünde bulunmaları zorunlu kılınmamıştır. Bir başka deyişle,
belirtilen görevlerin kamu görevlisi statüsünde bulunan kişilerce yerine
getirilmesi gerekli ve yeterlidir. Bu göreve atanacak kişilerin taşıması
gereken koşulların belirlenmesi ise kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamındadır. Öte yandan, bakana bağlı olarak bakana ve bakanlığa verilen
görevlerin yerine getirilmesinde bakana yardımcı olmak üzere atanan ve bu
görevlerin yerine getirilmesinden bakana karşı sorumlu olan ve bu yönüyle de
bakanlık hiyerarşisi içinde bakanın emri altında bulunan bakan yardımcıları
Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca idarenin bütünlüğü içinde yer alır ve
idarenin kanuniliği ilkesine tabidir. Bu ilke uyarınca da bakan yardımcılığı ve
bakan yardımcılarının görev ve yetkilerine ilişkin temel kurallar kanunla
belirlenmelidir. Bu itibarla, bakanlıklar
bünyesinde değişen şartları ve ihtiyaçları gözönünde bulundurarak bakan
yardımcılığı kurumunu ihdas edip etmeme hususu kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamında olmakla birlikte anılan kurumun yeni kurulması nedeniyle bunun doğal
sonucu olarak dava konusu kurallarla bakan yardımcılığı kurumunun görevlerinin
belirlenmesi, kadroların bakanlıkların merkez teşkilatına ait bölümüne birer
adet eklenmiş olması, statü olarak istisnai memuriyet şeklinin belirlenmesi ve
mali halklarının öngörülmesi de Anayasa'nın 123. ve 128. maddelerinin bir
gereği olup anılan maddelere de bir aykırılık oluşturmamaktadır. Dava dilekçesinde bakan yardımcılarının bakana karşı siyasal ya
da yönetsel hesap verebilirliğinin mümkün olmadığı ve bakan yardımcılarının
sorumsuz oldukları bu yönüyle kuralın Anayasa'nın 112. maddesine aykırı olduğu
ileri sürülmüşse de bakan yardımcılarının bakanlık hiyerarşisine dâhil olmaları
ve kuralda, bakan yardımcılarının verilen görevlerin yerine getirilmesinden
bakana karşı sorumlu olduklarının, bakan yardımcılarının Hükümetin görev
süresiyle sınırlı olarak görev yapacak olmalarının, Hükümetin görevi sona
erdiğinde, bakan yardımcılarının da görevinin son bulacağının ve bakan
yardımcılarının gerektiğinde Hükümetin görev süresi dolmadan da görevden
alınabileceğinin ifade edilmiş olması karşısında kuralın Anayasa'nın 112.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'Her bakan Başbakana karşı sorumlu
olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem ve
işlemlerinden de sorumludur.' hükmüyle çelişen bir yönü bulunmamaktadır. Diğer taraftan dava dilekçesinde, bakan yardımcılığı ihdas
edilerek bakan yardımcılarına bakana ve
bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde bakana
yardımcı olmak görevi verilmesinin 3046 ve 5018 sayılı kanunlara uygun olmadığı
ileri sürülmüş ise de anılan kanunların Anayasa'ya uygunluk denetiminde ölçü
norm teşkil etmeyeceği açıktır. Ayrıca, dava dilekçesinde özel önem ve özellik taşıyan konularda
bakanlık makamına, bakana yardımcı olmak üzere özel yeteneği olan kamu
görevlileri ile kamu görevlisi olmayanlar arasından müşavir atanması öngörülmüş
olduğu, bu yönüyle benzer görevleri icra edecek olan bakan yardımcılığı
kurumunun ihdas edilemeyeceği belirtilmişse de, Devletin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevlerde memur ve/veya diğer kamu görevlilerinden hangisinin
çalıştırılacağına ilişkin tercihin de kanun koyucunun takdir alanı içinde
olduğu açıktır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın
2., 112., 113., 123. ve 128. maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin
reddi gerekir. Kuralların, Anayasa'nın 6. ve 99. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Zehra
Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamışlardır. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 3.6.2011 günlü, 643 sayılı 3046 sayılı Kanun ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin; A- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının
Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki
Kanunu'nun iptal edilmesi halinde dayanaksız hale geleceği yönünden ileri
sürülen iptal istemi, 14.2.2013 günlü, E.2011/89 K.2013/12 sayılı kararla
reddedildiğinden, Kanun Hükmünde Kararname'nin tümünün yürürlüğünün
durdurulması isteminin REDDİNE, B- 1- 4. maddesiyle değiştirilen, 27.9.1984 günlü, 3046 sayılı
Kanun'un eki Cetvel, 2- 6. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 6'da
yer alan '4 üncü maddesi ile yeniden düzenlenen' ve '633 ilâ 642
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler' ibareleri, 3- 8. maddesinin birinci fıkrasının; a- (a) bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzman
Yardımcıları' ve 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanlığına' ibareleri, b- (c) bendinin; ba- (3) numaralı alt bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı
Planlama Uzmanları' ibaresi, bb- (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Sanayi ve Teknoloji
Uzmanları , Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor
Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları, Aile ve
Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları' ibareleri, c- (ç) bendinin; ca- (4) numaralı alt bendinde
yer alan 'Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı,' ibaresi, cb- (6) numaralı alt bendinde yer alan ' Sanayi ve Teknoloji
Uzmanları, Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları,
Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları,
Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları' ibareleri, d- (e) bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları' ibaresi, 4- 11. maddesinde yer alan 'Bakan Yardımcıları,' ibaresi, 5- 13. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, 6- 14. maddesi, hakkında, 14.2.2013 günlü, E.2011/89, K.2013/29 sayılı kararla
karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu maddeye, ibarelere,
cetvele, eklenen ve buna göre teselsül ettirilen sıralara ilişkin yürürlüğün
durdurulması istemleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, C- 1- Kapsam ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası
yönünden, 1., 2., 3., 5., 7. maddeleri, 8. maddesinin birinci fıkrasının, (a)
bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzman Yardımcıları' , 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanlığına' ibareleri, (c) bendinin (3) numaralı
alt bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları' ibaresi
ile (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Sanayi ve Teknoloji Uzmanları,
Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gümrük ve
Ticaret Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar
Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları' ibaresi, (ç) bendinin (4)
numaralı alt bendinde yer alan 'Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı' ibaresi
ile (6) numaralı alt bendinde yer alan 'Sanayi ve Teknoloji Uzmanları,
Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Aile ve Sosyal
Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret
Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları' ibaresi, (e) bendinde yer alan 'Kalkınma
Bakanlığı Planlama Uzmanları' ibaresi dışında kalan bölümü, 13. maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi dışında kalan bölümü, 15., 16. maddeleri ile eki
(1) Sayılı Listeye yönelik iptal istemleri, 14.2.2013 günlü, E.2011/89,
K.2013/29 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, bölümlere, ibarelere
ve listeye ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE, 2- Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden, a- 9. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 40'a, b- 10. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 38'e, c- 12. maddesiyle değiştirilen 24.2.1983 günlü, 2802 sayılı
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine, ilişkin iptal hükümlerinin yürürlüğe girmesinin ertelenmeleri
nedeniyle, bu maddelere ve bende ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin
REDDİNE, Ç- İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen; 1- 1. maddesiyle değiştirilen 3046 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 'Ayrıca Başbakana yardım etmek ve Başbakan tarafından verilecek görevleri
yerine getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak, özel önem ve
öncelik taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade edilmek amacıyla
Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile, Başbakan Yardımcısı unvanıyla
görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere bakan görevlendirilebilir. Başbakan
Yardımcısı unvanıyla görevlendirilen bakanların danışma ve büro hizmetlerini
yürütecek personele ait kadrolar Başbakanlık kadro cetvelinde gösterilir.' biçimindeki
ikinci ve üçüncü cümlelerine, 2- 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesine, 3- 5. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 1'e, 4- 8. maddesinin birinci fıkrasının; a- (b) bendi ile 657 sayılı Kanun'un 59. maddesinin birinci
fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen 'Bakan Yardımcılıklarına,' ibaresine, b- (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (I) Sayılı Ek Gösterge
Cetvelinin 'I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün (a) bendine 'Diyanet
İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan
Yardımcısı' ibaresine, c- (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (IV) Sayılı Makam
Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık Müsteşarı' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresine, yönelik iptal istemleri, 14.2.2013 günlü, E.2011/89, K.2013/29
sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere ve ibarelere ilişkin yürürlüğün
durdurulması istemlerinin REDDİNE, 14.2.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN
SORUNU Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında,
' Kanun, kanun hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya
da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez ' denilmekte, 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır. 643 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin, 9. maddesiyle
657 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 40, 10. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a
eklenen Geçici Madde 38 ve 12. maddesiyle değiştirilen 24.2.1983 günlü 2802
sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal
edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla
6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddelere
ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak
dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. VII- SONUÇ 3.6.2011 günlü, 643 sayılı 3046 sayılı Kanun ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin; A- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E.2011/60,
K.2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kanun Hükmünde Kararname'nin tümüne
yönelik iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, B- 1- 4. maddesiyle değiştirilen, 27.9.1984 günlü, 3046 sayılı
Kanun'un eki Cetvel, 29.6.2011 günlü, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37.
maddesinin (10) numaralı fıkrası ve 26.9.2011 günlü, 655 sayılı Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname'nin 44. maddesinin (3) numaralı fıkrası ile değiştirildiğinden, 2- 6. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 6'da
yer alan '4 üncü maddesi ile yeniden düzenlenen' ve '633 ilâ 642
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler' ibareleri, 29.6.2011 günlü, 644 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (11) numaralı fıkrası ile
değiştirildiğinden, 3- 8. maddesinin birinci fıkrasının; a- (a) bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzman
Yardımcıları' ve 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanlığına' ibareleri,
644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (19) numaralı fıkrasının
(a) bendinin (1) numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, b- (c) bendinin; ba- (3) numaralı alt bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı
Planlama Uzmanları' ibaresi, bb- (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Sanayi ve Teknoloji
Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı
Geliştirme Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Uzmanları' ibareleri, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının
Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (4)
numaralı bendi ile yürürlükten kaldırıldığından, c- (c) bendinin (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Çevre,
Orman ve Şehircilik Uzmanları' ibaresi, 644 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 37. maddesinin (19) numaralı fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı
alt bendi ile değiştirildiğinden, ç- (ç) bendinin; ça- (4) numaralı alt bendinde
yer alan 'Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı,' ibaresi, 8.8.2011
günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 42. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendiyle ile yürürlükten kaldırıldığından, çb- (6) numaralı alt bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve
Şehircilik Uzmanları' ibaresi, 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 37.
maddesinin (19) numaralı fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, çc- (6) numaralı alt bendinde yer alan ' Sanayi ve Teknoloji
Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları,
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı
Geliştirme Uzmanları' ibaresi, 666
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5.
maddesinin (ç) fıkrasının (4) numaralı alt bendi ile yürürlükten
kaldırıldığından, d- (e) bendinde yer alan 'Kalkınma Bakanlığı Planlama
Uzmanları' ibaresi, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç)
fıkrasının (7) numaralı alt bendi ile değiştirildiğinden, 4- 11. maddesinde yer alan 'Bakan Yardımcıları,' ibaresi,
644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (9) numaralı fıkrasıyla değiştirildiğinden, 5- 13. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, 644 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (19) numaralı fıkrasının (b) bendi ile değiştirildiğinden, 6- 14. maddesi, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1.
maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 12'nin (1)
numaralı fıkrasının (m) bendi ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye, ibarelere, cetvele, eklenen ve buna
göre teselsül ettirilen sıralara ilişkin iptal istemleri hakkında KARAR
VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, C- 1- 1., 2., 7. maddeleri, 8. maddesinin birinci fıkrasının,
(a) bendinde yer alan 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzman Yardımcıları' , 'Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanlığına' ibareleri, (b) bendi ile 657 sayılı
Kanun'un 59. maddesinin birinci fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin
memurluklarına,' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen 'Bakan
Yardımcılıklarına,' ibaresi, (c) bendinin (3) numaralı alt bendinde yer
alan 'Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları' ibaresi ile (4) numaralı
alt bendinde yer alan 'Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Çevre, Orman ve
Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları,
İhracatı Geliştirme Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Uzmanları' ibaresi, (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'un
eki (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün
(a) bendine 'Diyanet İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere
eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi ile aynı bendin (4) numaralı alt bendinde yer alan 'Kalkınma
Araştırmaları Merkezi Başkanı' ibaresi ile (6) numaralı alt bendinde yer
alan 'Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Çevre, Orman ve Şehircilik Uzmanları,
Gençlik ve Spor Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı Geliştirme
Uzmanları' ibaresi, (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (IV) Sayılı Makam
Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık Müsteşarı' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi ile aynı bentte
yer alan 'Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları' ibaresi dışında kalan
bölümü, 13. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi dışında kalan bölümü, 15.,
16. maddeleri ile eki (1) Sayılı Listenin, 6223 sayılı Kanun kapsamında
olduğundan ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya
aykırı olmadıklarına ve bu maddelere, bölümlere, ibarelere ve listeye ilişkin
iptal istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 2- a- 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesi, b- 5. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 1, c- 8. maddesinin birinci fıkrasının; ca- (b) bendi ile 657 sayılı Kanun'un 59. maddesinin birinci
fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen 'Bakan Yardımcılıklarına,' ibaresi, cb- (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (I) Sayılı Ek Gösterge
Cetvelinin 'I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün (a) bendine 'Diyanet
İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan
Yardımcısı' ibaresi, cc- (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (IV) sayılı Makam
Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık Müsteşarı' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresi, 6223 sayılı Kanun kapsamında olduğundan ve Anayasa'nın 91.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve bu
maddelere ve ibarelere ilişkin iptal istemlerinin REDDİNE, Mehmet ERTEN, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 3- a- 9. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 40'ın, b- 10. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 38'in, c- 12. maddesiyle değiştirilen 24.2.1983 günlü, 2802 sayılı
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya
aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer
TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA; iptal hükümlerinin, Anayasa'nın 153.
maddesinin üçüncü fıkrasıyla 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı
fıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY
SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE, Ç- İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen; 1- 1. maddesiyle değiştirilen 3046 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 'Ayrıca Başbakana yardım etmek ve Başbakan tarafından verilecek görevleri
yerine getirmek, Bakanlar Kurulunda koordinasyonu sağlamak, özel önem ve
öncelik taşıyan konularda tecrübe ve bilgilerinden istifade edilmek amacıyla
Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile, Başbakan Yardımcısı unvanıyla
görev yapmak ve sayısı beşi geçmemek üzere bakan görevlendirilebilir. Başbakan
Yardımcısı unvanıyla görevlendirilen bakanların danışma ve büro hizmetlerini
yürütecek personele ait kadrolar Başbakanlık kadro cetvelinde gösterilir.' biçimindeki
ikinci ve üçüncü cümlelerinin Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal
istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 2- a- 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesinin, b- 5. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 1'in, c- 8. maddesinin birinci fıkrasının; ca- (b) bendi ile 657 sayılı Kanun'un 59. maddesinin birinci
fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen 'Bakan Yardımcılıklarına,' ibaresinin, cb- (ç) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (I) Sayılı Ek Gösterge
Cetvelinin 'I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün (a) bendine 'Diyanet
İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan
Yardımcısı' ibaresinin, cc- (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un eki (IV) Sayılı Makam
Tazminatı Cetvelinin 1. sırasına 'Başbakanlık Müsteşarı' ibaresinden
sonra gelmek üzere eklenen ', Bakan Yardımcısı' ibaresinin, Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve bu maddelere ve ibarelere
ilişkin iptal istemlerinin REDDİNE, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile
Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 14.2.2013 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY YAZISI 3 .6.2011
günlü, 643 sayılı 3046 Sayılı Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin
9. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 40, 10. maddesiyle 657 sayılı
Kanun'a eklenen Geçici Madde 38, 12. maddesiyle değiştirilen 24.2.1983 günlü,
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi çoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine aykırı bulunarak iptal
edilmiştir. 643 sayılı KHK'nin 9. maddesi ile 657 sayılı Kanun'a ek madde
eklenmek suretiyle mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan
ve anılan Kanun'un 36. maddesinin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A)
fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca
yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırının, özel
mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın sınavın
yapıldığı tarihte otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanacağı
belirtilmiştir. KHK'nin 10. maddesi ile yaş sınırının otuz beşe çıkarılmasına
ilişkin düzenlemenin KHK'nin yayımı tarihinden önce duyurusu yapılıp başvuru
süresi bitmiş olan giriş sınavları hakkında uygulanmayacağı ayrıca bu
sınavlarda yaş şartına ilişkin olarak duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte
bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır. KHK'nin 12. maddesi ile de 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar
Kanunu'nun 'Adayların nitelikleri' başlıklı 8. maddesinde değişiklik
yapılarak adaylık için yaş sınırı 35 yaşa çıkartılmıştır. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının
(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ile
birleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve
kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un
ikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik
yapılabileceği belirtilmiştir. KHK'nin iptali istenen kurallarıyla sayılan kadrolara atanmak
amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst
yaş sınırının öngörülmesi ve bu düzenlemenin KHK'nin yayımı tarihinden önce
duyurusu yapılıp başvuru süresi bitmiş olan giriş sınavları hakkında
uygulanmayacağı ayrıca bu sınavlarda yaş şartına ilişkin olarak duyurunun
yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanacağının
belirtilmesi teşkilat ve kadroların belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan
Yetki Kanunu'na aykırılık bulunmamaktadır. Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacak
kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.
Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece
yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasının
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde
değildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü bir
konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı
hükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceği
Anayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırı
değildir. Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'her Türk kamu hizmetine
girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden
başka hiçbir ayırım gözetilemez'. Maddede Türkiye Cumhuriyeti Devletine
vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği nitelikler
dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri ayırım
gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulundukları
belirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasi hak ve
ödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak
olarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan
ibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev
değişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi
ve 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasa'nın
ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi
hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin
kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın
belirtilen bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır.
Sözkonusu temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları
hususlar geniş bir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin
bu hak ve özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle
bir yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek
ve KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,
6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişi
hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güç
olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmenin
isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,
temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylı
olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesi
gerekir. Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı
kararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname' nin Genel Müdür olarak
atanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılı
özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmeti
bulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genel
müdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak' şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir. Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenleme
yapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak ve
alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir. İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında
sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma
sınavlarına başvurularda üst yaş sınırının öngörülmesi ve bu düzenlemenin
KHK'nin yayımı tarihinden önce duyurusu yapılıp başvuru süresi bitmiş olan
giriş sınavları hakkında uygulanmayacağı ayrıca bu sınavlarda yaş şartına
ilişkin olarak duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat
hükümlerinin uygulanacağının belirtilmesi kadrolara girişin koşullarını düzenleyen
kurallar olup doğrudan memuriyete girişe ilişkin kurallar değildirler. Bu
nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen yasak alana
ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün değildir. Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptal
isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptaline
yönelik çoğunluk görüşüne katılmadık. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Muammer TOPAL KARŞIOY GEREKÇESİ 6223 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak kararlaştırılan 643
sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) ; 1- 3. Maddesiyle 3046 Sayılı Kanuna Eklenen 21/A Maddesinde: 'Bakana (Millî Savunma Bakanı dahil) bağlı olarak Bakana ve
Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde Bakana yardımcı olmak üzere
Bakan Yardımcısı atanabilir. Bakan Yardımcıları bu görevlerin yerine
getirilmesinden Bakana karşı sorumludur. Bakan Yardımcıları Hükümetin görev süresiyle sınırlı olarak
görev yapar; Hükümetin görevi sona erdiğinde, Bakan Yardımcılarının görevi de
sona erer. Bakan Yardımcıları gerektiğinde Hükümetin görev süresi dolmadan da
görevden alınabilir. Bakan Yardımcılarına en yüksek Devlet memuruna mali haklar
kapsamında yapılan ödemelerin yüzde yüzellisi oranında aynı usul ve esaslar
çerçevesinde aylık ücret ödenir.', 2- 5. Maddesiyle 3046 Sayılı Kanuna Eklenen Ek-1. Maddesinde: ' Ekli (1) sayılı listede yer alan Bakan
Yardımcısı kadroları ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin, Milli Savunma Bakanlığı
hariç olmak üzere bu Kanuna ekli cetvelde yer alan bakanlıkların merkez
teşkilatına ait bölümüne birer adet eklenmiştir. Millî Savunma Bakanlığı için
ihdas edilen bir adet Bakan Yardımcısı kadrosu ise anılan Bakanlık merkez
teşkilatı kadrolarının ilgili bölümüne ilave edilmiştir.', 3- 8. Maddesiyle 657 Sayılı Kanunun 59. Maddesinde b) Bendinde ve Eki
(I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı' bölümünün
ç) Bendinin 1- Numaralı Alt Bendinde: ' 'b) 59 uncu maddesinin birinci fıkrasına 'Türkiye Büyük Millet
Meclisinin memurluklarına,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Bakan
Yardımcılıklarına,' ibaresi eklenmiş,'' ' ç) ' '1-(a) bendine 'Diyanet İşleri Başkanı' ibaresinden sonra gelmek
üzere ', Bakan Yardımcısı' ibaresi eklenmiştir.' ', denilmektedir. Anayasa'nın 91. maddesinde, olağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde
kararnameler ile Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer
alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümde yer alan
siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 'Hizmete girme' başlıklı 70. maddesinde 'Her
Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin
gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.' denilmekte ve
söz konusu kural, Anayasa'nın dördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevler
ile ilgi düzenlemeler içinde yer almaktadır . 643 sayılı KHK'nin 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanuna eklenen 21/A
maddesinde, Bakana bağlı olarak Bakana ve Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde
Bakana yardımcı olmak üzere Bakan Yardımcısı atanabileceği öngörülmektedir.
Bakan yardımcılığı görevinin bir kamu hizmeti olduğu ve bu göreve atanacakların
niteliklerinin belirtilmemesi nedeniyle daha önce kamu hizmetinde
bulunmayanların da ilk defa olmak üzere bu göreve atanabilecekleri
anlaşılmaktadır. İptali istenilen kuralın, kamu hizmetine girme hakkına ilişkin
bir düzenleme olduğu ve bu hakkın da Anayasa'nın dördüncü bölümündeki siyasi
haklar ve ödevler ile ilgi yasaklanan alan içinde yer aldığı konusunda
duraksama bulunmamaktadır. Buna göre, 643 sayılı KHK'nin 3. maddesi ile bu maddenin
tamamlayıcısı niteliğindeki 5. maddesi ve 8. maddesinin b) ve ç) 1- bentleri,
Anayasa'nın 91. maddesi ile olağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde
kararnameler için yasaklanan alanı düzenlemekte ve bu haliyle Anayasa'ya
aykırılık oluşturmaktadır- Ayrı ca , 643 sayılı KHK'nin
dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı 'Yetki Yasası', kamu hizmetlerinin
bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, bu hizmetlerin
düzenli, süratli, etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesinin;
atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve
emekliye sevk edilme konularında düzenlemeler yapılmak suretiyle de kamu kurum
ve kuruluşlarında istihdam edilen memur, işçi, sözleşmeli personel ile diğer
kamu görevlilerinin çalışmalarında etkinliklerinin artırılmasının sağlanması
için, Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi
vermektedir. 643 sayılı KHK'nin 3. maddesinde, Bakan Yardımcılarına en yüksek
Devlet memuruna mali haklar kapsamında yapılan ödemelerin yüzde yüz ellisi
oranında aynı usul ve esaslar çerçevesinde aylık ücret ödeneceği
düzenlenmektedir. 6223 sayılı 'Yetki Yasası' ile kamu hizmetlerinin düzenli,
süratli, etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesi için sadece atanma,
nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye
sevk edilme konularında düzenlemeler yapılmak suretiyle ve yine sadece istihdam
edilen memur, işçi, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin
çalışmalarında etkinliklerinin artırılmasını sağlamak için Bakanlar Kuruluna
KHK çıkarma yetkisi verildiği, ilk defa istihdam edilen ve kamu hizmetine
atanan Bakan Yardımcılarına aylık ücret ödeneceği konusunda Bakanlar Kuruluna
verilmiş bir KHK çıkartma yetkisi bulunmadığı gibi, istihdam edilenlerle ilgili
olarak dahi ücret belirlemesi yapma konusunda verilmiş bir yetkinin
bulunmadığı, dolayısıyla 643 sayılı KHK'nin 3. maddesinin 6223 sayılı 'Yetki
Yasası'nın kapsamı dışındaki alanı düzenlediği, böylece kaynağını Anayasa'dan
almayan bir Devlet yetkisinin kullanılarak düzenlemenin gerçekleştirildiği de
anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle kuralın iptali gerektiğinden, redde ilişkin
çoğunluk görüşüne katılmadım. Üye Mehmet ERTEN DEĞİŞİK GEREKÇE 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi 'Kamu Kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar,
işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarında
etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme,
terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına'
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kuruluna Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir. 643 sayılı KHK'nin 9., 10. ve
12. maddeleri memuriyet statüsüne atanmaya ilişkin bir düzenleme
niteliğindedir. Oysa yukarıda ifade edildiği üzere 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun
belirtilen hükmü salt 'istihdam edilen' kamu görevlileri bakımından bir
düzenleme yapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer bir değişle söz
konusu kurallar Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle
de Anayasa'nın 91. maddesine aykırı düşmektedir. Açıklanan nedenle, anılan kuralın iptaline bu gerekçeyle
katılmıyoruz. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Burhan ÜSTÜN KARŞIOY YAZISI 643 sayılı, 3046 sayılı Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin, 1- 3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesi, 5.
maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen EK Madde 1, 8. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi ile eklenen 'bakan yardımcılıkları' ibaresi, (ç) bendi ile
657 sayılı Kanun'un (I) sayılı Ek gösterge cetveline eklenen 'bakan yardımcısı'
ibaresi, (e) bendi ile 657 sayılı Kanun'un (IV) sayılı cetveline eklenen 'bakan
yardımcısı' ibaresi yeni bir siyasi ve hukuki statü olan bakan
yardımcılıklarına ilişkin olup, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
değildirler. Yetki kanunu kapsamında olmayan bir konuda KHK ile düzenleme
yapılması Anayasa'nın 91. maddesine aykırı olduğundan kuralların iptali
gerekir. 2- Bakan yardımcılıklarına ilişkin kuralların Anayasa'nın
Bakanlar Kurulunu düzenleyen 109. maddesine uygun olmadığı, bakan
yardımcılarının milletvekili seçilme yeterliğine sahip olup olmayacaklarına ve
statülerinin bakanlar gibi olmasının öngörülüp öngörülmediği açıklanmaksızın,
müsteşar üstünde bir statü belirlenmiş olduğu; her ne kadar bir çeşit 'istisnai
memuriyet' statüsünde oldukları kabul edilmiş ise de Anayasanın kamu
görevlilerinin statüsünü düzenleyen 128. maddesindeki ilkelere uygun olarak
nitelikleri, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ve diğer özlük
işlerinin kanunla düzenlenmesi gereği gözetilerek açık bir düzenleme de
yapılmadığı anlaşılmaktadır. Anayasa'da öngörülmeyen yeni ve belirsiz bir ara
statünün oluşturulmasına ilişkin kurallar Anayasa'nın 2. ve 128. maddelerine
aykırıdır. Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY GEREKÇESİ Anayasa'nın 7. maddesinde, 'Yasama Yetkisi Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' hükmü yer almıştır.
Anayasa'nın 87. maddesinde ise, 'Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek' Türkiye Büyük Millet Meclisinin
görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Anayasa'nın 91. maddesinde 'Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak
sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasa'nın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler kanun
hükmünde kararnamelerle düzenlenemez.' denilmektedir. Yukarıya aynen alınan madde hükümlerinden yasama yetkisinin
genel ve asli bir yetki olup devredilemeyeceği, kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisinin ise kendine özgü istisnai bir yetki olduğu ve Anayasa'nın
91. maddesinde belirtilen sınırlar içinde kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 'siyasi haklar ve ödevler' başlıklı Dördüncü bölümünde
yer alan 70. madde de ise 'Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir ayırım
gözetilemez.' hükmü yer almıştır. Madde hükmü ile kamu hizmetlerine girme hakkı
düzenlenirken, hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir
ayırım gözetilemeyeceği de belirtilmek suretiyle bu hakkın güvence altına
alındığı açıktır. Bu durumda 3.6.2011 günlü, 643 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin
3. maddesiyle 3046 sayılı Kanun'a eklenen 21/A maddesinde, 5. maddesiyle 3046
sayılı Kanun'a eklenen ek 1. maddesinde ve 8. maddesinin birinci fıkrasında yer
alan 'Bakan Yardımcıları' ile ilgili düzenleme, Anayasa'nın Dördüncü bölümünde
70. maddede hüküm altına alınan 'kamu hizmetine girme hakkına' ilişkin olup,
Anayasa'nın 91. maddesine göre kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi mümkün
olmayan, yasak alan içindedir. Açıklanan nedenlerle 3.6.2011 günlü, 643 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin yukarıda belirtilen maddeleri, Anayasa'nın 7., 87. ve 91.
maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği düşüncesi ile çoğunluk görüşüne
katılmıyorum. Üye Zehra Ayla PERKTAŞ