ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1998/7 Karar Sayısı: 1998/5 Karar Günü: 10.3.1998 R.G. Tarih-Sayı :29.06.2001'de tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Sultanbeyli Asliye Cezâ
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun 118. maddesinin beşinci
fıkrasının, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 49. ve 138. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY Trafikte dikkatsizlik ve tedbirsizlikle ölüme neden olmak suçundan
açılan kamu dâvâsında, 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesinin beşinci fıkrasının
Anayasa'ya aykırılığı savını ciddî bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 118. maddesinin beşinci fıkrası şöyledir : "Ölümle
sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin
sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri alınır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 49. ve 138.
maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, iptali
istenen Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları dâvâda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca, bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dâvânın bulunması ve iptali istenen kuralların da o
dâvâda uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları dâvânın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya dâvâyı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan
kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu'nun 118. maddesinin beşinci fıkrasının iptalini istemektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 118. maddesinin değişik
beşinci fıkrasında, "ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu
olarak sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri
alınır." denilmekte; 84. maddesinde de, asli kusurlu sayılan hâller
belirtilmektedir. Olayda ise trafik kazası tesbit tutanağına göre dalgın ve yorgun
araç kullanmakla suçlanan sanığın eyleminin bu maddede sayılan aslî kusurlu
haller arasında bulunduğu yolunda bir saptama yapılmadığından, bu aşamada 118.
maddenin beşinci fıkrasının dâvâda uygulama olanağı yoktur. Bu nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları Trafik
Kanunu"nun 118. maddesinin beşinci fıkrası, bakılmakta olan davada
uygulanacak kural olmadığından Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle başvurunun
REDDİNE, Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Ali HÜNER ile Mustafa
YAKUPOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 10.3.1998 gününde karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY
YAZISI İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'de görülmekte olan davada, sanık
hakkında "tedbirsizlik ve dikkatsizlik" sonucu ölüme neden olmak
suçundan Türk Ceza Yasa'nın 455. maddesi uyarınca dava açılmış ve iddianamede,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 118. maddesinin 4199 sayılı Yasa'yla
değişik itiraz konusu beşinci fıkrasının da uygulanması istenilmiştir. 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesinin değişik beşinci fıkrasında,
"Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren
sürücülerin sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri alınır"
denilmektedir. Olaya ilişkin trafik kazası tesbit tutanağında, sanığın uykusuz,
yorgun ve dalgın araç kullandığı, bunun da "tali kusur" kapsamında
olduğu belirtilmektedir. Bu rapor esas alındığında, itiraz konusu kuralın
davada uygulanması sözkonusu olmayacağından Mahkeme'nin yetkisizliği sonucuna
varılabilir. Ancak, bilirkişi incelemesinde ya da yargılama sırasında sanığın
"asli kusurlu" görülmesi olasılığı her zaman vardır. Dolayısıyla,
itiraz konusu kural, yargılamayı "olumsuz uygulama" yolu ile de olsa
etkileyecek niteliktedir. Bu nedenle, Mahkeme'nin yetkisizliği yolundaki çoğunluk görüşüne
katılmıyorum. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER KARŞIOY
YAZISI Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,
itiraz yoluyla yapılacak olan başvurularda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı,
başvuran mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile
sınırlıdır. Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek ve
savunmaları çerçevesinde bir karar vermek için gözönünde bulundurulması gereken
kurallardır. Bakılmakta olan davada, sanık vekilinin Anayasa'ya aykırılık
savını ciddi bulan Mahkeme, 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesinin beşinci
fıkrasının iptali istemiyle başvurmuştur. Sanık hakkında tedbirsizlik ve dikkatsizlikle ölüme neden olmak
suçundan TCK'nun 455/1-son maddesi uyarınca cezalandırılması savıyla kamu
davası açılmış ve aynı iddianamede 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesi beşinci
fıkrasının da uygulanması istenilmiştir. İddianamede sanığa isnat edilen ve
Mahkeme'nin başvuru kararında ayrıntılı bir şekilde izah olunan eylem sanığın,
şoförü olduğu damperli kamyonla seyrederken tedbirsizlik ve dikkatsizliği
sonucu bir kişinin ölümüne sebebiyet verdiği ve trafik kaza tesbit tutanağında
tali kusurlu olarak bulunduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Sanık sorgusunda
ve vekili de savunmasında, olayda kusursuz olduğunu, buna rağmen aslî kusurlu
olarak kazaya sebebiyet verdiği hususunda bilirkişi raporu gelirse ve mahkemece
de, bir yıl süre ile sürücü belgesi geri alınırsa çok mağdur olacağını ileri
sürmüşlerdir. İtiraz konusu 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesi beşinci
fıkrasında, "Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına aslî kusurlu olarak
sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise bir yıl süre ile geri
alınır." kuralı yer almaktadır. Sanık ölümle sonuçlanan trafik kazası
yapmıştır, hakkında açılan kamu davasında da itiraz konusu kuralın uygulanması
istenilmektedir. Herne kadar Trafik Kazası Tesbit Tutanağında, sanığın uykusuz,
yorgun, dalgın olarak araç kullandığı, bunların da tali kusur sayıldığı
belirtilmekte ise de, yapılacak bilirkişi incelemesinde ve muhakeme sonucunda
verilecek rapora göre aslî kusurlu görülmesi her zaman için olasıdır. Bu
durumda Mahkeme, itiraz konusu kuralı uygulayacaktır. En azından ölümle biten
bir trafik kazasında sanığın aslî kusurlu olup olmadığını, itiraz konusu kural
yönünden inceleyecek ve araştıracaktır. İtiraz konusu kural, yargılama
sırasında ve sonucunda davada etki yapacak nitelikte bulunan ve sevki iddia
veçhile olumlu veya olumsuz şekilde Mahkemece gözönünde bulundurulacak olan ve
bu yönüyle davada uygulanacak kuraldır. Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kural, davada uygulanacak
kural niteliğinde olduğundan aksi yönde oluşan çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Samia AKBULUT Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Ali HÜNER