ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2011/87 Karar Sayısı:2012/176 Karar Günü:8.11.2012 R.G. Tarih-Sayı:18.01.2014-28886 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile
birlikte 117 milletvekili (E.2011/87) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Van
2. İdare Mahkemesi(E.2012/67) DAVA VE İTİRAZIN KONUSU : 3.6.2011 günlü, 640 sayılı
Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin; 1- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu'nun, Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi hâlinde, yasal
dayanağı ortadan kalkacağından, tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile
eklerinin, 2- Tümünün ve ayrı ayrı 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10.,
11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26.,
27., 28., 29., 30., 31.,32., 33., 34., 35., 36., 37., 38., 39., 40., geçici 1.,
geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici 5., 41. ve 42. maddeleri ile eki (I)
Sayılı Cetvel, (1) ve (2) sayılı listelerin, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 36., 91., 113., 125., 171.,
172. ve 173. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları 640 sayılı KHK'nin iptali istenen kuralları ile eki Cetvel ve
listeler şöyledir: MADDE 1- (1)
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının kuruluş,
görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir. MADDE 2 - (1) Gümrük ve Ticaret
Bakanlığının görevleri şunlardır: a) Gümrük politikasının hazırlanmasına yardımcı olmak ve
uygulamak; gümrük hizmetlerinin süratli, etkili, verimli, belirlenmiş
standartlara uygun şekilde yürütülmesini sağlamak ve denetlemek. b) İç ticaret hizmetlerine ilişkin ana hedef ve politikaların belirlenmesine
yardımcı olmak, belirlenen ticaret politikasını uygulamak, gerekli
koordinasyonu sağlamak. c) Diğer kurum ve kuruluşların iç ticaret politikasını etkileyen
faaliyet, temas ve düzenlemelerinin, genel ticaret politikasına uygunluğunu
sağlamak; ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği halinde söz konusu faaliyet,
temas ve düzenlemelerin koordinasyonunu ve yürütülmesini temin etmek. ç) Gümrük Kanunu, gümrük işlemleriyle ilgili diğer mevzuat ve
uluslararası sözleşmelerin uygulanmasını sağlamak; gümrükçe onaylanmış bir
işlem veya kullanıma ilişkin iş ve işlemleri yürütmek; gümrük kontrolüne tabi
kişi, eşya ve araçların muayene ve kontrolünü yapmak. d) Gümrük tarifesini hazırlamak; gümrük vergileri ile gümrük
idarelerince tahsil edilmesi gereken vergi, fon ve diğer malî yüklerin
tahakkuk, tahsil, takip ve kontrolünü yapmak; ertelenmiş kontrol ve sonradan
kontrol hizmetlerini yürütmek; ihtilaflı durumlarda uzlaşmaya ilişkin işlemleri
düzenlemek ve yürütmek; gümrük işleriyle ilgili istatistikî bilgileri üretmek,
toplamak, değerlendirmek ve açıklamak. e) Geçici depolama yerleri, antrepolar, ambarlar, tasfıyelik
eşya depoları, mağazalar ve satış reyonları açılması ve işletilmesine izin
vermek, işletmek, işlettirmek ve denetlemek; gümrük mevzuatına göre tasfıyelik
hale gelen eşyanın tasfiye işlemlerini yürütmek. f) Gümrüklü yer ve sahalarda münhasıran, Türkiye Cumhuriyeti
Gümrük Bölgesinde gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle
kaçakçılığı önlemek, izlemek ve soruşturmak. g) Kara ve demiryolu kapıları ile gümrük teşkilatı bulunan hava
ve deniz limanlarında, serbest bölgeler, antrepolar ile gümrüklü yer ve
sahalarda ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gümrük muhafaza görevlerini
yerine getirmek. ğ) Gümrüklü yer ve sahalarda koordinasyonu sağlamak ve kamu
düzeninin bozulmasını önleyecek tedbirleri almak. h) Bakanlık hizmetlerine ilişkin olarak uluslararası
kuruluşların ve Avrupa Birliğinin çalışmalarını takip etmek, Avrupa Birliğine
uyum çalışmalarını yürütmek ve bu konularda görüş oluşturmak. ı) Ticarete konu ürünlerin güvenli, mevzuata ve standartlara
uygun olmasını sağlamak; bu amaçla başka kurumların görevi dışındaki alanlarda
piyasa gözetim ve denetimi yapmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak. i) Ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret ve sanayi odaları,
deniz ticaret odaları, ticaret borsaları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği,
esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarına ait hizmetleri ilgili diğer
bakanlıklarla işbirliği suretiyle yürütmek. j) Evrensel kabul görmüş tüketici haklarının sağlanması ve
korunmasına yönelik hukukî ve idarî tedbirleri almak, tüketicinin korunmasını
sağlayıcı inceleme, araştırma ve düzenlemeler yapmak. k) Esnaf ve sanatkârlar ile kooperatifçiliğe ilişkin politikaları,
ilke ve hedefleri ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak belirlemek, stratejiler
geliştirmek, sonuçları izlemek ve değerlendirmek. 1) Şirketler, kooperatifler ve ticaret sicili memurlukları ile
esnaf ve sanatkâr sicil kayıtlarıyla ilgili hizmetleri yürütmek ve bunları
denetlemek. m) Bakanlığın görev alanına giren konularda laboratuvarlar
kurmak ve çalışmalarını yürütmek. n) Gümrük müşaviri ve yardımcılarıyla yetkilendirilmiş gümrük
müşavirlerine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve denetlemek. o) Mevzuatla Bakanlığa verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak. MADDE 3- (1) Bakanlık merkez, taşra
ve yurtdışı teşkilatından oluşur.(2) Bakanlık merkez teşkilatı ekli (I) sayılı
cetvelde gösterilmiştir. MADDE 4- (1) Bakanlığın en üst amiri
olan Bakan, Bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet ve
işlemlerinden Başbakana karşı sorumlu olup aşağıdaki görev, yetki ve
sorumluluklara sahiptir: a) Bakanlığı Anayasaya, kanunlara, hükümet programına ve
Bakanlar Kurulunca belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yönetmek. b) Bakanlığın görev alanına giren hususlarda politika ve
stratejiler geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık amaç ve hedefler
oluşturmak, performans ölçütleri belirlemek, Bakanlık bütçesini hazırlamak,
gerekli kanunî ve idarî düzenleme çalışmalarını yapmak, belirlenen stratejiler,
amaçlar ve performans ölçütleri doğrultusunda uygulamayı koordine etmek,
izlemek ve değerlendirmek. c) Bakanlık faaliyetlerini ve işlemlerini denetlemek, yönetim
sistemlerini gözden geçirmek, teşkilat yapısı ve yönetim süreçlerinin
etkililiğini gözetmek ve yönetimin geliştirilmesini sağlamak. ç) Faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklar, kamu
kurum ve kuruluşları ile işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. MADDE 5- (1)
Müsteşar, Bakandan sonra gelen en üst düzey kamu görevlisi olup Bakanlık
hizmetlerini, Bakan adına ve onun emir ve yönlendirmesi doğrultusunda, mevzuat
hükümlerine, Bakanlığın amaç ve politikalarına, stratejik planına uygun olarak
düzenler ve yürütür. Bu amaçla, Bakanlık kuruluşlarına gereken emirleri verir
ve bunların uygulanmasını gözetir ve sağlar. Müsteşar bu hizmetlerin
yürütülmesinden Bakana karşı sorumludur. (2) Müsteşara yardımcı olmak üzere üç Müsteşar Yardımcısı
görevlendirilebilir. MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmet
birimleri şunlardır: a)Gümrükler Genel Müdürlüğü. b)Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü. c)İç Ticaret Genel Müdürlüğü. ç) Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü. d) Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü. e) Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü. f) Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü. g) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü. ğ) Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü. h) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı. ı) Strateji Geliştirme Başkanlığı. i) Hukuk Müşavirliği. j) Personel Dairesi Başkanlığı. k) Eğitim Dairesi Başkanlığı. l) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. m) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı. n) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği. o) Özel Kalem Müdürlüğü. MADDE 7- (1) Gümrükler Genel
Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Türk Gümrük Tarife Cetvelini, eşyanın menşeini, gümrük
kıymetini, gümrük rejim ve formalitelerini taraf olunan anlaşmalara ve
uluslararası uygulamalara uygun olarak düzenlemek ve uygulanmasını sağlamak. b) Gümrük vergileri ile gümrüklerce tahsil edilen diğer vergi,
fon ve malî yükleri tahakkuk ettirmek ve tahsil etmek. c) Dahilde işleme, hariçte işleme, gümrük kontrolü altında
işleme, geçici ithalat ve antrepo gümrük rejimleriyle ile ilgili taraf olduğumuz
uluslararası anlaşmalar ve gümrük mevzuatı çerçevesinde düzenleme yapmak, izin
vermek ve uygulamanın yürütülmesini sağlamak. ç) Serbest dolaşıma giriş, ihracat, yeniden ihracat, imha,
gümrüğe terk işlemlerinin uygulanmasını sağlamak ve serbest bölgeler, lojistik
dış ticaret bölgeleri, dış ticaret merkezlerindeki gümrük işlemlerini yürütmek. d) Basitleştirilmiş usul uygulamalarına ilişkin düzenlemeleri
yapmak ve işlemleri yürütmek. e) Tercihli menşe ve tavizli vergi uygulamalarına yönelik işlemleri
yürütmek. f) Geçici depolama yeri ve antrepo açılmasına ve işletilmesine
izin vermek, denetlemek, iznin geri alınmasına ilişkin usul ve esasları
belirlemek. g) Geri gelen eşya ile ilgili ihracat rejimi kararlarının
uygulanmasını sağlamak, çift kullanımlı eşya ve ihracat kontrollerine ilişkin
görevleri yapmak. ğ) Dış ticaret mevzuatı ve sair mevzuatın gümrükle ilgili
hükümlerinin uygulanmasını sağlamak. h) Sınır ve kıyı ticareti ve münasebetleri ile sımr ticaret
merkezlerinden yapılacak ticarete ilişkin gümrük işlemlerinin yapılmasını
sağlamak. ı) Yolcu beraberi, posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla
gelen ve giden eşya ile bunlarla ilgili elektronik ticarete konu eşyanın gümrük
işlemlerinin yürütülmesini sağlamak, i) Gümrük muafiyetine ilişkin işlemleri yapmak, j) Yatlar ve konteynerlere ilişkin işlemlerin yürütülmesini
sağlamak k) Transit rejimi ile ilgili işlemleri düzenlemek, yürütülmesini
sağlamak ve uygulamayı kontrol etmek. l) Teşvik mevzuatının gümrük işlemleriyle ilgili hükümlerinin
yürütülmesini sağlamak, m) Gümrük laboratuarları kurmak, tahlil metotlarını hazırlamak
ve çalışmalarını düzenlemek. n) Gümrük müşaviri ve yardımcıları ile yetkilendirilmiş gümrük
müşavirlerine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek. o) Gümrüklerce alınan vergi ve benzeri yüklere ilişkin uzlaşma
usul ve esaslarını belirlemek ve uygulamayı yürütmek. ö) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 8- (1) Gümrükler Muhafaza
Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Gümrüklü yer ve sahalarda kamu düzeninin bozulmasını
önleyecek tedbirleri almak, buraların takip ve muhafazasını sağlamak,
gerektiğinde müdahalede bulunarak durumu adlî mercilere intikal ettirmek. b) Deniz ve hava limanlarıyla kara sınırlarındaki gümrük
kapılarında ve diğer gümrüklü yer ve sahalarda giriş ve çıkış yapan kişi, eşya
ve taşıtların muhafazası ile gümrüğe sevk edilmesini sağlamak ve gümrük
işlemleri bitirilmeden buralardan çıkmalarını önlemek. c) Gümrüklü yer ve sahalarda münhasıran, Türkiye Cumhuriyeti
Gümrük Bölgesinde gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle
kaçakçılığı önlemek, izlemek ve soruşturmak. ç) Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde kişi, eşya ve
taşıtların kaçakçılıkla mücadele kapsamında takibini yapmak. d) Kaçakçılıkla mücadele için bilimsel yöntemler de kullanmak
suretiyle bilgi toplayarak gerekli araştırma, soruşturma ve operasyonları
yapmak, taşra teşkilatının yapacağı operasyonları koordine etmek, gerektiğinde
taşra teşkilatı ile müşterek operasyon yapmak. e) Kaçakçılıkla mücadele amacıyla ulusal ve uluslararası
kuruluşlarla işbirliği yapmak, bilgi değişiminde bulunmak, protokoller
hazırlamak ve uygulamak, gerektiğinde müşterek operasyonlar yapmak. f) Kaçakçılıkla etkin mücadele etmek amacıyla ulusal ve uluslararası
bilgi akışına dayalı veri tabanları oluşturmak, verileri işlemek,
değerlendirmek ve risk analizi çerçevesinde kullanılabilecek nitelikte olanları
Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğüne iletmek. g) Adlî kolluğa ilişkin olarak diğer kanunlarla verilen
görevleri yapmak, ğ) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 9- (1) İç Ticaret Genel
Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Ticarete ilişkin politikaların oluşturulmasına yardımcı
olmak, ticari faaliyetleri teşvik etmek, gerekli düzenlemeleri yapmak ve
bunların uygulanmasını sağlamak. b) Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer mevzuat gereğince
Bakanlıkça yapılması gereken işlemleri yürütmek, Merkezi Sicil Kayıt Sistemini
kurmak, işletmek ve bu sistemin diğer kurum ve kuruluşlar nezdinde tutulan
kayıt sistemleriyle bağlanmasına ilişkin çalışmaları yürütmek. c) Kuruluşuna izin verilecek anonim şirketler ile genel kurul
toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunacak anonim şirketleri belirlemek ve
bunların işlemlerini yürütmek. ç) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile odalar ve borsalarla
ilgili mevzuat ve uygulamalara ilişkin iş ve işlemleri yürütmek ve bunlarla
ilgili düzenlemeler yapmak. d) Sebze ve meyveler ile yeterli arz ve talep derinliği bulunan
diğer malların ticaretini düzenlemek, toptancı halleri ile pazar yerlerinin
çağdaş bir yapıya kavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamak ve bu konularda
mevzuatla verilen görevleri yapmak. e) Depolamaya uygun temel ve işlenmiş tarım ürünlerinin
ticaretine ilişkin düzenlemeler yapmak, lisanslı depoculuk ve ürün ihtisas
borsacılığının teşvik edilmesi, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik
çalışmalarda bulunmak ve lisanslı depoculuk, ürün ihtisas borsacılığı ve umumi
mağazacılığa ilişkin mevzuatla verilen görevleri yapmak. f) Elektronik ticarete ve organize perakende ticaretine yönelik
düzenlemeler yapmak ve uygulanmasını sağlamak, bunların gelişmesine ve
yaygınlaşmasına yönelik çalışmalar yapmak, bu konularda mevzuatla verilen
görevleri yerine getirmek ve gerekli tedbirleri almak. g) Lüzumu halinde, ticari faaliyetlere ya da bu ticari
faaliyetleri yürütenlere yönelik düzenlemeler yapmak ve bunların uygulanmasını
sağlamak. ğ) Görev ve yetki alanına giren konularda gerekli inceleme ve
araştırmalar yapmak veya yaptırmak. h) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 10- (1) Risk Yönetimi ve
Kontrol Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Bakanlığın faaliyet alanlarına giren konularda veriler
toplamak, araştırmalar yapmak, istatistiki bilgiler üretmek, değerlendirmek ve
gümrük işlemlerine ilişkin istatistikleri açıklamak, bu konularda gerekli
işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. b) Gümrük işlemleriyle ilgili verileri risk analizine tabi
tutmak, analiz sonuçlarını değerlendirmek ve bunları ilgili birimlere aktarmak. c) Risk analizi ölçütlerini belirlemek, risk yönetimi ile ilgili
koordinasyonu sağlamak, risk analizi konusunda ulusal ve uluslararası kurum ve
kuruluşlarla gerekli bilgi değişimi ve işbirliğini sağlamak. ç) Risk analizine ilişkin verileri de kullanarak sonradan
kontrol işlemleriyle ilgili verileri toplamak, değerlendirmek, arşivlemek,
ilgili birimlere aktarmak ve bu birimler arasında koordinasyonu sağlamak. d) Gümrük gelirlerinin tahsil seyrini araştırmak ve bütçe
tahminlerine esas olacak bilgileri toplamak. e) Gümrük vergileri ile gümrüklerce tahsil edilen diğer vergi,
fon ve malî yüklerin tahakkuk ve tahsilini sonradan kontrol etmek, eksik veya
fazla tahsilat ve tecil ile ilgili işlemleri yapmak. f) Gümrüklerce tahsil edilen vergi, fon ve malî yükler yönünden
gerçek ve tüzel kişilere ilişkin her türlü bilgi ve belgenin kontrol ve
denetimini yapmak. g) Gümrük işlemlerine ait yazılı veya elektronik ortamdaki
belgelerin, kanunî süreler içinde muhafaza edilmesini ve bu sürelerden sonra
usulüne göre imha edilmesini sağlamak. ğ) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 11- (1) Tüketicinin Korunması
ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Tüketicinin korunmasına ilişkin politikalar oluşturmak, bu
politikaların belirlenmesinde yurtiçi ve yurtdışındaki kurum ve kuruluşlarla
işbirliği yapmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak. b) Tüketicilerin, sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu,
kayıplarını giderici tedbirleri almak ve gerekli düzenlemeleri yapmak. c) Tüketicilerin tüketim maddeleri yönünden çevresel
tehlikelerden korunabilmesi amacıyla alınacak tedbirlerin belirlenmesinde
ilgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliği yapmak. ç) Piyasaya sunulan mal ve hizmetlerin kalitesinin yükseltilmesi
amacına yönelik olarak kalite denetimi yapmak, yaptırmak, kalite kontrol
sistemleri kurmak, ilgili kurum ve kuruluşlara standart tespitine ilişkin görüş
ve önerilerde bulunmak. d) Tüketicileri aydınlatıcı ve eğitici tedbirleri almak,
tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve tüketicinin
korunması konusundaki politikaların oluşturulmasında bunların gönüllü
örgütlenmeleri yoluyla temsil edilmelerini sağlamak. e) Tüketici sorunlarının çözümüne ilişkin olarak diğer
kanunlarla verilen görevleri yapmak. f) Teknik mevzuatı bulunmayan ve doğrudan tüketiciye sunulan
ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini yapmak, bu ürünlerde ihtiyaç halinde
gerekli düzenlemeleri yapmak veya Bakan onayı ile standartları zorunlu
uygulamaya koymak, ülke ekonomisinin gerektirdiği özel ve zorunlu durumları
inceleyip sonuçlandırmak. g) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. (2) Genel Müdürlük bünyesinde, tüketicinin korunmasına ve piyasa
gözetimi ve denetimine ilişkin çalışmalarda bulunmak üzere, gerekli hallerde
devamlı ve geçici özel ihtisas komisyonları kurulabilir. Bu komisyonlarda görev
alacak kamu görevlisi olmayan üyelere ödenecek huzur ücreti ve harcırahlar ile
bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar yönetmelikle belirlenir. MADDE 12- (1) Esnaf ve Sanatkârlar
Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Esnaf ve sanatkârlara ilişkin politikaları, ilke ve hedefleri
ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak belirlemek, stratejiler geliştirmek,
sonuçlarını izlemek ve değerlendirmek. b) Esnaf ve sanatkârlara ilişkin politikaların belirlenmesi,
istatistikler ve analizler üretilmesi ve paylaşılması, değerlendirmeler
yapılması ve raporlar hazırlanması amacıyla bu işletmelere ait yatırım, üretim,
pazarlama, teşvik, malî durum, Ar-Ge, istihdam, enerji ve benzeri ekonomik
faaliyet bilgi ve verileri ile esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarına ait
bilgileri belirleyeceği usul ve esaslar kapsamında almak suretiyle bilgi
sistemi oluşturmak. c) Esnaf ve sanatkârların sorunlarını tespit etmek, çözüm
önerileri geliştirmek ve ilgili kurumlar nezdinde girişimde bulunmak, rekabet
güçlerinin artırılması, araştırma, geliştirme ve yenilikçilik yeteneklerinin
geliştirilmesi, pazarlama, hammadde ve tezgah temini amaçlarıyla teşvik ve
destekler vermek ve bu konulara yönelik düzenlemeler yapmak. ç) İç ve dış pazar imkânlarını araştırmak, kredi ve finansman
ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik çalışmalar ve bu konularda düzenlemeler
yapmak. d) Esnaf ve sanatkârlar ile istihdam ettikleri personele yönelik
eğitim faaliyetlerini desteklemek. e) Esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarının kuruluş, işleyiş ve
siciline ilişkin işleri yürütmek. f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 13- (1) Kooperatifçilik Genel
Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Kooperatifçiliğe ilişkin politikaları, ilke ve hedefleri
ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak belirlemek, stratejiler geliştirmek,
uygulamak, sonuçlarını izlemek ve değerlendirmek. b) Kooperatifçilikle ilgili Ar-Ge çalışmaları yapmak, kooperatif
bilgi ve denetim sistemini kurmak ve işletmek. c) Kooperatifçiliğin geliştirilmesi için gerekli tedbirleri
almak ve uygulanmasını sağlamak, yayın, tanıtım ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak. ç) Kooperatiflerin amaçlarını gerçekleştirmek için
hazırlayacakları projeleri desteklemek ve teşvik etmek, teşvik ve desteklere
yönelik düzenlemeler yapmak. d) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı tarımsal amaçlı
kooperatifler ve üst birlikleri, yapı kooperatifleri ve üst birlikleri hariç
olmak üzere, tarım satış kooperatifleri ve birlikleri ile genel hükümlere tabi
kooperatif ve birliklerin kuruluşuna, işleyişine ve denetlenmesine yönelik
düzenlemeler yapmak, uygulamak ve uygulanmasını sağlamak, kooperatifleri ve üst
kuruluşlarını denetlemek veya denetlettirmek. e) Kooperatifler için örnek ana sözleşmeler hazırlamak ve
yürürlükte olan ana sözleşmeleri ihtiyaçlar doğrultusunda güncellemek. f) Kooperatiflere ve üst kuruluşlarına yol göstermek ve
çalışmalarında yardımcı olmak, yeni alanlarda kooperatif girişimlerin
geliştirilmesine yönelik özendirici ve destekleyici çalışmalar yürütmek,
bireysel tasarrufların uygun kooperatif girişimcilik modelleri ile ekonomiye
kazandırılmasını sağlamak. g) Tarım satış kooperatifleri ve birlikleri tarafından
kullanılan ürün alım kredilerine faiz desteği sağlamak ve bu kredilerin amacına
uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını denetlemek. ğ) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 14- (1) Avrupa Birliği ve Dış
İlişkiler Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Bakanlığın yurtdışı ve uluslararası veya ikili
münasebetlerini yürütmek. b) Türkiye'nin gümrüklerle ilgili uluslararası anlaşma ve
sözleşmelere katılmasına dair Bakanlık görüşünü hazırlamak. c) Uluslararası kuruluşların kabul ettiği gümrük ile ilgili
anlaşmaları ve bunların değişikliklerini takip ederek uygulamaya intikal
ettirilmesini sağlamak. ç) Bakanlığın görev ve faaliyet alanına giren, Avrupa Birliği
ile ilgili hususlarda koordinasyonu sağlamak, Avrupa Birliği ile ilgili alanda
Hükümetin genel politikasını uygulamaya yönelik tedbirleri almak, uyum ve
uygulama çalışmaları ile ilgili işleri yürütmek. d) Bakanlığın görev alanına giren konulardaki ikili ve çok
taraflı anlaşma, sözleşme ve protokolleri gerektiğinde ilgili bakanlık ve
kuruluşlarla işbirliği halinde hazırlamak, müzakerelerini yürütmek ve ulusal
mevzuata aktarılmasını sağlamak. e) Bakanlığın görev alanına giren konularda Avrupa Birliği kurum
ve kuruluşları ve diğer uluslararası kuruluşlarla gerekli temas ve müzakereleri
yürütmek. f) Bakanlığın dış kaynaklı ve uluslararası nitelikteki program
ve projelerini hazırlamak, yürütmek ve gerekli koordinasyonu sağlamak. g) Bakanlığın dış protokol faaliyetlerini yürütmek. ğ) Bakanlığın yurtdışı teşkilatının koordinasyonunu ve etkin
işleyişini sağlamak. h) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 15- (1) Tasfiye Hizmetleri
Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Döner sermaye işletmelerini idarî ve malî yönden yönetmek. b) Gümrük Kanununa göre tasfiye edilecek hale gelen eşyanın
tasfiyesini yapmak. c) Tasfıyelik eşyanın satışa sunulmasından önce özelliklerine
göre bakımı, tamiri ve ambalaj lamasını yapmak veya yaptırmak. ç) Gümrük denetimine tabi her türlü eşya ile kaçak veya kaçak
zarını ile yakalanan eşya ve araç için gümrüklü yer ve sahalarda veya diğer
yerlerde geçici depolama yerleri, antrepolar açmak, işletmek veya işlettirmek. d) Tasfıyelik eşya için depolar, mağazalar ve satış reyonları
açılmasına ve işletilmesine ilişkin ilke ve standartları belirlemek, bu yerleri
açmak, işletmek, işlettirmek ve denetlemek. e) Laboratuvarlar kurmak, laboratuvarlarda yapılan tahlil
ücretlerini tahsil etmek ve bu laboratuvarların faaliyetleri için ihtiyaç
duyulan yazılım, donanım, bakım, onarım, eğitim ve sarf malzemesi giderlerini
karşılamak. f) Gümrük idarelerinin denetimi altındaki alanlarda yükleme,
boşaltma, nakletme, elleçleme, ambarlama, tartım ve benzeri hizmetleri yapmak
veya yaptırmak. g) Bakanlığın görev alanına giren konulara ilişkin bilgi ve
belgelerin matbu veya elektronik ortamda alımını, satışını veya bedelsiz
dağıtımını yapmak veya yaptırmak. ğ) Kaçak zannı ile yakalanan eşya ve aracın muhafazası için
konulduğu kamu veya özel depolama yeri ve antrepolar için ücret tarifesi
belirlemek. h) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 16- (1) Rehberlik ve Teftiş
Başkanlığı Bakanın emri veya onayı üzerine Bakan adına aşağıdaki görevleri
yapar: a) Bakanlık teşkilatının her türlü faaliyet ve işlemleriyle
ilgili olarak teftiş, inceleme ve soruşturmalar yapmak. b) Bakanlık teşkilatının denetimi altındaki her türlü kuruluşun
faaliyet ve işlemleri ile ilgili olarak Bakanlığın görev ve yetkileri
çerçevesinde teftiş, inceleme ve soruşturmalar yapmak. c) Özel anlaşmalara dayalı olarak Bakanlığa verilmiş görevlere
ilişkin konularda ilgili merciler, gerçek ve tüzel kişiler nezdinde inceleme,
denetleme ve soruşturma yapmak. ç) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,
plan ve programa uygun çalışmasını sağlamak üzere gerekli teklifleri hazırlamak
ve Makama sunmak. d) Mevzuatın Bakanlığa ve müfettişlerine tanıdığı teftiş,
inceleme ve soruşturma yetkilerini kullanmak. e) Gümrük bölgesi içinde bulunan bütün nakil vasıtalarını,
bunların yük ve eşyasını, personel ve yolcularını muayene etmek, Bakanlığın
denetimine tabi gümrük ambar, antrepoları ile serbest bölgelerdeki mevcut
mallar ile bunların kayıtlarını incelemek, teftiş etmek ve gerektiğinde
idarenin haklarını koruyacak tedbirlerin alınmasını sağlayıcı önerilerde
bulunmak, acil ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde idare ve Hazinenin
haklarını koruyucu tedbirler almak. f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. (2) Denetime tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa
bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve
ayniyatı ilk talep halinde Müfettişlere göstermek, Müfettişlerin saymasına ve
incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Müfettişler, görevleri sırasında tüm
resmî daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel
kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye
yetkilidir; kanunî engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur. (3) Müfettişler, teftiş, inceleme ve soruşturmanın her
aşamasında; kaçakçılık, rüşvet, irtikap veya zimmet eylemleri veya işlemlerinde
yolsuzluğu görülen veya istenen belgeleri vermeyen memurları; Bakanlık
teşkilatına mensup iseler görevden doğrudan uzaklaştırmaya yetkilidirler. Bu
memurlar diğer kuruluşlara mensup iseler Müfettişlerin teklifi üzerine
kurumlarınca görevlerinden uzaklaştırılabilirler. Görevleri başında kalmaları
teftiş, inceleme veya soruşturmayı güçleştireceği kanaatine varılan Bakanlık
teşkilatı memurları, müfettişin teklifi üzerine Bakan tarafından; birinci
fıkranın (b) bendinde belirtilen kuruluşlara mensup görevliler ise
yetkililerince görevlerinden uzaklaştırılabilirler. (4) Müfettiş Yardımcılığına giriş ve yeterlik sınavlarının usul
ve esasları, Müfettişliğe yükselme, Müfettişlerin görev, yetki ve
sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul ve esasları yönetmelikle
belirlenir. MADDE 17- (1)
Strateji Geliştirme Başkanlığının görevleri şunlardır: a) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 22/12/2005
tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatla strateji
geliştirme ve malî hizmetler birimlerine verilen görevleri yerine getirmek. b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 18- (1)
Hukuk Müşavirliğinin görevleri şunlardır: a) Bakanlığın taraf olduğu adlî ve idarî davalarda, tahkim
yargılamasında ve icra işlemlerinde Bakanlığı temsil etmek, dava ve icra
işlemlerini takip etmek, anlaşmazlıkları önleyici hukukî tedbirleri zamanında
almak. b) Bakanlık hizmetleriyle ilgili olarak diğer kamu kurum ve
kuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarım, Bakanlık birimleri
tarafından düzenlenecek her türlü sözleşme ve şartname taslaklarını, Bakanlık
ile üçüncü kişiler arasında çıkan her türlü uyuşmazlıklara ilişkin işleri ve
Bakanlık birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukukî mütalaasını
bildirmek. c) Bakanlıkça hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilen dava ve
icra takiplerine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bunları izlemek, koordine
etmek ve denetlemek. ç) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,
plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukî
teklifleri hazırlayıp Bakana sunmak. d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. (2) Birinci fıkrada belirtilen her türlü dava ve takip işleri
ile diğer görevler Bakanlığın Hukuk Müşavirleri ile Avukatları aracılığıyla
yerine getirilir. Gerekli hallerde dava ve takip işleri Hazine Avukatları
aracılığıyla veya ihtiyaç duyulması halinde Bakanlıkça belirlenecek usul ve
esaslar çerçevesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinde
öngörülen doğrudan temin usulü ile avukatlar veya avukatlık ortaklıkları ile
yapılacak avukatlık sözleşmeleri yoluyla yürütülür. (3) Davalarda temsil yetkisi bulunan Hukuk Müşavirleri ve
Avukatların bir listesi Bakanlıkça ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve bölge
idare mahkemesi başkanlıklarına verilir. Bu listelerin birer nüshası,
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından adlî yargı çevresinde, bölge idare mahkemesi
başkanlığınca idarî yargı çevresinde bulunan mahkemelere gönderilir. Yüksek
mahkemeler ve bölge adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini
kullanacakların isimleri, ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veya
başkanlıklarına bildirilir. Listede isimleri yer alan Hukuk Müşavirleri ve
Avukatlar, baroya kayıt ve vekâletname ibrazı gerekmeksizin temsil yetkilerini
kullanırlar. Temsil yetkisi sona erenlerin isimleri yukarıda yazılı mercilere
derhal bildirilir. (4) Bakanlık lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle
hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücretlerinin Hukuk
Müşavirleri ve Avukatlara dağıtımı hakkında, 1389 sayılı Devlet Davalarını
İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri
kıyas yoluyla uygulanır. MADDE 19- (1) Personel Dairesi
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bakanlığın insan gücü politikası ve planlaması ile insan
kaynakları sisteminin geliştirilmesi ve performans ölçütlerinin oluşturulması
konusunda çalışmalar yapmak ve tekliflerde bulunmak. b) Bakanlık personelinin atama, nakil, terfi, emeklilik ve
benzeri özlük işlemlerini yürütmek. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 20- (1) Eğitim Dairesi
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bakanlığın eğitim planını hazırlamak, uygulamak ve
değerlendirmek. b) Eğitim faaliyetleri ile ilgili dokümantasyon ve yayım
hizmetlerini yürütmek. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 21- (1) Destek Hizmetleri
Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) 5018 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Bakanlığın kiralama
ve satın alma işlerini yürütmek, temizlik, aydınlatma, ısıtma, onarım, taşıma
ve benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak. b) Bakanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili
mevzuat çerçevesinde yürütmek. c) Genel evrak ve arşiv faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek. ç) Bakanlık sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamak
ve yürütmek. d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 22- (1) Bilgi İşlem Dairesi
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bakanlık projelerinin Bakanlık bilişim altyapısına uygun
olarak tasarlanmasını ve uygulanmasını sağlamak, teknolojik gelişmeleri takip
etmek ve Bakanlık otomasyon stratejilerini belirlemek, bilgi güvenliği ve
güvenilirliği konusunun gerektirdiği önlemleri almak, politikaları ve ilkeleri
belirlemek, kamu bilişim standartlarına uygun çözümler üretmek. b) Bakanlığın bilgi işlem hizmetlerini yürütmek. c) Bakanlığın internet sayfaları, elektronik imza ve elektronik
belge uygulamaları ile ilgili teknik çalışmaları yapmak. ç) Bakanlık hizmetleriyle ilgili bilgileri toplamak ve veri
tabanları oluşturmak. d) Bakanlığın bilişim ve iletişim altyapısının kurulumu, bakımı,
ikmali, geliştirilmesi ve güncellenmesi ile ilgili işleri yürütmek, haberleşme
güvenliğini sağlamak ve bu konularda görev üstlenen personelin bilgi
teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak düzenli şekilde hizmet içi eğitim
almalarını sağlamak. e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 23- (1) Basın ve Halkla
İlişkiler Müşavirliğinin görevleri şunlardır: a) Bakanlığın basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetlerini
planlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usul ve ilkelere göre yürütülmesini
sağlamak. b) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre yapılacak bilgi
edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru bir şekilde sonuçlandırmak üzere
gerekli tedbirleri almak. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 24- (1)
Özel Kalem Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a) Bakanın çalışma programını düzenlemek. b) Bakanın resmî ve özel yazışmalarını, protokol ve tören
işlerini düzenlemek ve yürütmek. c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE 25- (1) Bakanlıkta, önem ve
öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak üzere yirmi Bakanlık Müşaviri
atanabilir. MADDE 26- (1) Bakanlık, ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. MADDE 27- (1) Bakanlık, 13/12/1983
tarihli ve 189 sayılı Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurtdışı
teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Yurtdışı teşkilatı kadrolarına atanacak personelde, bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin 37 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen eğitim şartı aranır. (3) Yurtdışı teşkilatına sürekli görevle atanabilmek için bu
atamanın yapıldığı tarihte merkez teşkilatı birimlerinde Daire Başkanı ve üstü
görevlerde fiilen en az bir yıl, Gümrük ve Ticaret Uzmanlığı ile Bakanlık
Avrupa Birliği Uzmanlığında en az on yıl görev yapmış olmak zorunludur.
Hizmetin gerektirdiği hallerde, Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür ve
ek gösterge itibarıyla Genel Müdüre eşdeğer unvanlar için bu süre şartı
aranmaz. (4) Yurtdışı teşkilatı kadrolarına atanacak personelin, Almanca,
Fransızca veya İngilizce dillerinden birini ya da görevlendirileceği ülkenin
resmî dilini bilmesi şarttır. (5) Resmî dili Türkçe veya Türkçenin lehçelerinden biri olan
ülkelerde dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz. (6) Yurtdışı teşkilatına atanacak personel, Müsteşarın
başkanlığında, Müsteşar Yardımcıları ve Genel Müdürler arasından
görevlendirilecek üç üye ile Personel Dairesi Başkanından oluşan komisyon
tarafından seçilir. (7) Yurtdışı teşkilatında görev süresi üç yıldır. (8) Disiplin Kurulu kararı ile dış göreve devam etmesi sakıncalı
görülenler veya dış görev için belirlenen performans ölçütlerini
karşılayamayanlar, altıncı fıkra uyarınca oluşturulan komisyonun teklifi
üzerine, süresinden önce geri çekilebilirler. (9) Yurtdışı teşkilatı kadrolarına yapılacak atamalar ile bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar yönetmelikle belirlenir. MADDE 28- (1)
Bakanlık bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde sayılan görevleri
yerine getirmek ve gümrük denetimleri kapsamında alınan ve firmalarca belli
süreler dâhilinde geri alınmayan numunelerin satışını yapmak üzere gerekli olan
yerlerde ve sayıda döner sermaye işletmesi kurabilir. (2) Döner sermaye işletmeleri kurmak üzere Bakanlığa otuz milyon
Türk Lirası sermaye tahsis edilmiştir. İhtiyaç duyulması halinde tahsis olunan
sermaye, Bakanlar Kurulu tarafından beş katına kadar artırılabilir. Döner
sermaye faaliyetlerinden elde edilen kârlar, ödenmiş sermaye tahsis edilen
tutarına ulaşıncaya kadar sermayeye eklenir. Ödenmiş sermaye tutarı tahsis
edilen sermaye tutarına ulaştıktan sonra, yılsonu kârı hesap dönemini izleyen
Nisan ayının sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe
birimi hesabına yatırılır. (3) Tahsis edilen sermaye; aynî yardımlar, döner sermaye
faaliyetlerinde kullanılmak üzere işletmeye verilen mallar ile döner sermaye
faaliyetlerinden elde edilecek kârlardan oluşur. Bağış ve yardımlar sermaye
limitine bakılmaksızın sermayeye ilave edilir. (4) Döner sermaye işletmesinin gelirleri; bu maddenin birinci
fıkrasında ve bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde sayılan gelir
getirici faaliyetlerden elde edilen gelirlerden oluşur. (5) İşletmenin giderleri; bu maddenin birinci fıkrasında ve bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde belirtilen iş ve faaliyetlerin
gerektirdiği harcamalar ile döner sermaye işletmelerinde istihdam edilen
personele genel hükümlere göre yapılacak ödemelerden oluşur. Döner sermayeden
bunlar dışında herhangi bir harcama yapılamaz. (6) Malî yılın bitiminden başlayarak iki ay içinde hazırlanacak
bilanço ve ekleri ile bütün gelir ve gider belgeleri Sayıştaya, bilanço ve
eklerinin birer örneği de aynı süre içinde Maliye Bakanlığına gönderilir. (7) Döner sermayeye ait bütün mallar, Devlet malı hükmündedir. (8) Bakanlık hizmetleri için döner sermayeden temin edilen
taşınmazlar, tapuda Hazine adına tescil edilerek Bakanlık adına tahsis edilir. (9) Döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları, çalışma usul
ve esasları, giderleri, işletilmesi ile hesap usullerine ilişkin hususlar
Maliye Bakanlığının görüşü üzerine çıkarılan yönetmelikle tespit edilir. MADDE 29- (1) Bakanlığa gümrük ve iç
ticaret politikalarının oluşturulması ve uygulanması ile ilgili olarak görüş
bildirmek ve bu konularda araştırma ve çalışmalar yapmak üzere danışma organı
niteliğinde Gümrük ve Ticaret Konseyi kurulur. Konseyin oluşumu, üyelerin
seçimi, görevlendirilmesi ve görev süreleri ile çalışma usul ve esasları
yönetmelikle düzenlenir. (2) Bakanlık, görev alanına giren konularla ilgili olarak
çalışmalarda bulunmak üzere diğer bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, sivil
toplum kuruluşları, özel sektör temsilcileri ve konu ile ilgili uzmanların
katılımı ile geçici çalışma grupları oluşturabilir. MADDE 30- (1)
Esnaf ve sanatkârlara ilişkin ülke düzeyindeki politikaların belirlenmesi, bu
konudaki sorunların tespiti ve çözüm yollarının araştırılması, Bakanlıkça
alınacak hukukî ve idarî tedbirlerin ilgili kurum, kuruluş ve meslek
gruplarının katılımı ile oluşturulması amacıyla, Bakan tarafından Esnaf ve
Sanatkârlar Şûrası toplantıya çağrılır. (2) Esnaf ve Sanatkârlar Şûrasının çalışma usul ve esasları
yönetmelikle düzenlenir. MADDE 31- (1) Bakanlığın her
kademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara,
performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına uygun olarak yürütmekten
üst kademelere karşı sorumludur. MADDE 32- (1) Bakan, Müsteşar ve her
kademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak
şartıyla yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri,
uygun araçlarla ilgililere duyurulur. MADDE 33- (1) Bakanlık, hizmet ve
görevleriyle ilgili konularda, diğer bakanlıkların ve kamu kurum ve
kuruluşlarının uyacakları esasları mevzuata uygun olarak belirlemekle, kaynak
israfını önleyecek ve koordinasyonu sağlayacak tedbirleri almakla görevli ve
yetkilidir. (2) Bakanlık, diğer bakanlıkların hizmet alanına giren konulara
ilişkin faaliyetlerinde, ilgili bakanlıklara danışmak ve gerekli işbirliği ve
koordinasyonu sağlamaktan sorumludur. MADDE 34- (1) Bakanlık; görev, yetki
ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî
düzenlemeler yapabilir. MADDE 35- (1) 2451 sayılı Bakanlıklar
ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun eki cetvellerde sayılanlar
dışında kalan memurların atamaları Bakan tarafından yapılır. Bakan bu yetkisini
alt kademelere devredebilir. MADDE 36- (1) Kadroların tespiti,
ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar 190 sayılı
Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre
düzenlenir. MADDE 37- (1) Bakanlık, görev alanına
giren konularda çalıştırılmak üzere Gümrük ve Ticaret Uzmanı ile Gümrük ve
Ticaret Uzman Yardımcısı istihdam eder. (2) Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcılığına atanabilmek için 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek
olarak aşağıdaki şartlar aranır: a) En az dört yıllık eğitim veren hukuk, siyasal bilgiler,
iktisadi ve idarî bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri ile Bakanlığın görev
alanına giren ve yönetmelikle belirlenen fakültelerden veya bunlara denkliği
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçi veya yurtdışındaki
yükseköğretim kurumlarından mezun olmak, b) Yönetmelikle belirlenen yabancı dillerden en az birini iyi
derecede bilmek, c) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak, gerekir. (3) Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç
yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda
hazırlayacakları uzmanlık tezinin oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul
edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde
tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya
yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir.
Yeterlik sınavında başarılı olanlar Gümrük ve Ticaret Uzmanı kadrolarına
atanırlar. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde
geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde
ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan
veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda
da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar Gümrük ve Ticaret
Uzman Yardımcısı unvanını kaybederler ve Bakanlıkta durumlarına uygun kadrolara
atanırlar. (4) Gümrük ve Ticaret Uzmanı ile Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcılarının
mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik
sınavı ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. MADDE 38- (1) Bakanlıkta uygun
görülen Genel Müdürlüklerde Kontrolörler istihdam edilir. Kontrolörler, görevlendirildikleri
konularda inceleme, araştırma, idarî soruşturma, denetleme ve sonradan kontrol
yetkilerine sahiptir. (2) Denetime tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa
bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve
ayniyatı ilk talep halinde Kontrolörlere göstermek, saymasına ve incelemesine
yardımcı olmak zorundadır. (3) Kontrolörler, görevleri sırasında tüm resmî daire, kurum,
kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli
yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkilidir; kanunî engel
olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur. (4) Stajyer Kontrolörlüğe giriş ve yeterlilik sınavlarının usul
ve esasları, Kontrolörlüğe yükselme, Kontrolörlerin görev, yetki ve
sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir. MADDE 39- (1) Gümrükler Muhafaza
Genel Müdürü, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı,
Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Daire Başkanı, Gümrük ve Ticaret Bölge
Müdürü, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdür Yardımcısı, Gümrük Müdürü, Gümrük
Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürü, Gümrük Müdür Yardımcısı, Gümrük
Muhafaza Bölge Amiri, Gümrük Muhafaza Kısım Amiri ve Gümrük Muhafaza Memuru
genel kolluk kuvveti personeline tanınan silah taşıma, bulundurma ve kullanma
yetkisine sahiptir. Bu personelin kullanacağı silah ve mühimmat Gümrükler
Muhafaza Genel Müdürlüğü tarafından temin edilir. (2) Silah taşıma, bulundurma ve genel hükümler çerçevesinde
kullanmaya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. MADDE 40- (1) 12/6/1933 tarihli ve
2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunun; a) 20 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “gümrük ve
tekel” ve “Tekel İdaresi” ibareleri “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı” şeklinde
değiştirilmiş ve altıncı fıkrasında yer alan “Türk Silahlı Kuvvetlerine;”
ibaresinden sonra gelmek üzere “Gümrük ve Ticaret Bakanının talebi üzerine
Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne;” ibaresi eklenmiştir. b) 21 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “İçişleri
Bakanlığına ve Türk Silahlı Kuvvetlerine” ibaresi “İçişleri Bakanlığına, Türk
Silahlı Kuvvetlerine ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına” ve “bakanlıklarının”
ibaresi “Bakanlıkları ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığının” şeklinde
değiştirilmiştir. (2) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar
ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer
alan “Gümrük ve Muhafaza” ibaresi “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler
Muhafaza” şeklinde değiştirilmiştir. (3) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin “III-
Gümrük koruma mensupları” başlıklı alt bendi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. “III- Gümrük Muhafaza mensupları: 1 - Gümrük Muhafaza Memurları 55 2- Gümrük Muhafaza Kısım Amirleri 60” (4) 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun; a) 221 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Müsteşarlık”
ibaresi “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı” şeklinde, üçüncü ve dördüncü fıkralarında
yer alan “Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakan” ibareleri “Gümrük ve Ticaret
Bakanı” şeklinde değiştirilmiştir. b) 222 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Gümrük
Müsteşarlığı” ibaresi “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı” şeklinde ve aynı maddede
yer alan “Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan” ibaresi “Gümrük ve Ticaret
Bakanı” şeklinde değiştirilmiştir. (5) 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Gümrük Müsteşarlığına ait bölümleri
yürürlükten kaldırılmış ve ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas
edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele Gümrük
ve Ticaret Bakanlığı bölümü olarak eklenmiştir. (6) 18/12/1940 tarihli ve 3944 sayılı Gümrük Muhafaza ve Muamele
Sınıfı Memurları Teşkilatı Hakkında Kanun, 16/5/1984 tarihli ve 3007 sayılı
Gümrük Laboratuarlarında Yapılacak Tahlillerden Alınacak Ücretler ile Gümrük
Mevzuatına Göre Tasfiye Edilecek Eşya Hakkında Döner Sermaye Kanunu ve 2/7/1993
tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler, bir yıl içinde yürürlüğe
konulur. Bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu
Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Gümrük Müsteşarlığının merkez, taşra ve
yurtdışı teşkilatlan ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından Bakanlığa devredilen
İç Ticaret Genel Müdürlüğü, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü,
Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü ve Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğüne ait
her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç ve malzeme, her türlü borç ve alacaklar,
yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtlar ve diğer dokümanlar ile kadro
ve pozisyonlarda bulunan personel, hiçbir işleme gerek kalmaksızın Gümrük ve
Ticaret Bakanlığına devredilmiş sayılır. Mülkiyeti Hazineye ait veya Devletin
hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca Gümrük
Müsteşarlığına tahsis edilmiş taşınmazlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın
tahsis amacında kullanılmak üzere Gümrük ve Ticaret Bakanlığına tahsis edilmiş
sayılır. (2) Gümrük ve Ticaret Bakanlığının 2011 malî yılı harcamaları,
6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa istinaden Maliye
Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, Gümrük Müsteşarlığının 2011
yılı bütçesinde yer alan ödenekler ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Gümrük ve
Ticaret Bakanlığına devredilen birimlerine ait bütçe ödeneklerinden karşılanır. (3) 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kurulan ve işletilen döner sermaye
işletmelerine ait her türlü taşınır ve taşınmaz, araç, gereç, malzeme, demirbaş
ve taşıtlar, her türlü borç ve alacaklar, yazılı ve elektronik ortamdaki her
türlü kayıtlar ve diğer dokümanlar ile kadro ve pozisyonlarda bulunan personel,
başkaca bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı döner sermaye işletmesine devredilir ve Gümrük ve
Ticaret Bakanlığı döner sermaye işletmesi olarak faaliyetlerine devam eder. (4) Teşkilat, personel, kadro, demirbaş devri ve benzeri
hususlarda ortaya çıkabilecek sorunları gidermeye Gümrük ve Ticaret Bakam
yetkilidir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığından devredilen birimlerle ilgili olarak
yukarıda belirtilen hususlarda ortaya çıkabilecek tereddütler, Gümrük ve
Ticaret Bakanı ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı arasında yapılacak
protokolle giderilir. (5) Mevzuatta Gümrük Müsteşarlığına ve Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının bu Kanun Hükmünde Kararname ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığına
devredilen birimlerinin görev ve yetkileri nedeniyle Sanayi ve Ticaret
Bakanlığına yapılmış olan atıflar Gümrük ve Ticaret Bakanlığına yapılmış sayılır. (6) Mevzuatta Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye İşletmeleri Genel
Müdürlüğüne yapılan atıflar, Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğüne yapılmış
sayılır. (7) Sanayi ve Ticaret Bakanlığında Başmüfettiş, Müfettiş ve
Müfettiş Yardımcısı ile Hukuk Müşaviri kadrolarında bulunan ve talep edenler
arasından, Gümrük ve Ticaret Bakanı ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı
arasında yapılacak protokolle belirlenenler, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
Başmüfettiş, Müfettiş, Müfettiş Yardımcısı ve Hukuk Müşaviri kadrolarına, bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde
naklen atanır. Bu şekilde atananların Sanayi ve Ticaret Bakanlığında
Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcısı ile Hukuk Müşaviri kadrolarında
geçirdiği süreler, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Başmüfettiş, Müfettiş, Müfettiş
Yardımcısı ve Hukuk Müşaviri kadrosunda geçmiş sayılır. GEÇİCİ MADDE 3- (1) Gümrük Müsteşarlığında;
Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Gümrükler Genel Müdürü, Gümrük Muhafaza Genel
Müdürü, Gümrükler Kontrol Genel Müdürü, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel
Müdürü, Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürü, Genel Müdür
Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, 1. Hukuk Müşaviri, İdari ve Mali İşler
Dairesi Başkanı, Personel Dairesi Başkanı, Eğitim Dairesi Başkam, Strateji
Geliştirme Daire Başkanı, Muhabere ve Elektronik Dairesi Başkanı, Daire
Başkanı, Müsteşarlık Müşaviri (9/2/2006 tarihli ve 5456 sayılı Kanunla
Müsteşarlık Müşaviri kadrolarına atanan personel dâhil), Gümrük ve Muhafaza
Başmüdürü, Gümrük ve Muhafaza Başmüdür Yardımcısı, İşletme Bölge Müdürü, Gümrük
Müdürü, Gümrük Muhafaza Müdürü, Personel Müdürü, Döner Sermaye İşletmelerinde
Şube Müdürü, Gümrük Muhafaza Müdür Yardımcısı, Personel Müdür Yardımcısı,
Gümrük Müdür Yardımcısı kadrolarında bulunanlar ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
İç Ticaret Genel Müdürü, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürü, Esnaf
ve Sanatkârlar Genel Müdürü, Teşkilatlandırma Genel Müdürü ile bu genel
müdürlüklere tahsis edilmiş Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı
kadrolarında bulunanların görevi bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe
girdiği tarihte sona erer. Bu personelden merkez teşkilatında Müsteşarlık
Müşaviri dâhil Daire Başkanı ve üstü görevde bulunanlar ile taşra teşkilatında
Gümrük ve Muhafaza Başmüdürü ve döner sermayede İşletme Bölge Müdürü
kadrolarında görev yapanlar, ekli (2) sayılı listede ihdas edilen Bakanlık
Müşaviri kadrolarına, diğerleri ise ekli (2) sayılı listede ihdas edilen
Araştırmacı kadrolarına herhangi bir işleme gerek kalmaksızın atanmış
sayılırlar. Bu madde uyarınca ihdas edilen Bakanlık Müşaviri ile Araştırmacı
kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek
kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. (2) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte,
Gümrük Uzmanı ve Gümrük Uzman Yardımcısı kadrosunda bulunanlar ile Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü, Tüketicinin ve Rekabetin
Korunması Genel Müdürlüğü, Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü ve
Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğüne tahsis edilmiş Sanayi ve Ticaret Uzmanı ve
Sanayi ve Ticaret Uzman Yardımcısı kadrosunda bulunanlar Gümrük ve Ticaret
Uzmanı ile Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcısı kadrolarına başka bir işleme
gerek kalmaksızın hâlen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılır. Bu
fıkraya göre atananların Gümrük Uzmanı ile Sanayi ve Ticaret Uzmanı
kadrolarında geçirdiği süreler Gümrük ve Ticaret Uzmanı kadrosunda, Gümrük
Uzman Yardımcısı ile Sanayi ve Ticaret Uzman Yardımcısı kadrolarında geçirdiği
süreler Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcısı kadrosunda geçmiş sayılır. (3) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte,
Gümrük Başmüfettişi, Gümrük Müfettişi ve Gümrük Müfettiş Yardımcısı kadrosunda
bulunanlar Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi, Gümrük ve Ticaret Müfettişi ve
Gümrük ve Ticaret Müfettiş Yardımcısı kadrolarına; Haberleşme Teknisyeni
kadrolarında bulunanlar, Teknisyen kadrolarına; Muamele Memuru kadrolarında
bulunanlar, Memur kadrolarına başka bir işleme gerek kalmaksızın atanmış
sayılır. Bu şekilde atananların Gümrük Başmüfettişi, Gümrük Müfettişi ve Gümrük
Müfettiş Yardımcısı kadrosunda geçirdikleri süreler Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcısı kadrosunda geçmiş sayılır. (4) Gümrük Müsteşarlığı kadroları ile Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel
Müdürlüğü, Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü ve Teşkilatlandırma Genel
Müdürlüğüne tahsis edilmiş kadrolarda bulunan memurlardan yukarıdaki fıkralarda
belirtilenler dışında kalanlar, Bakanlık için ihdas edilen aynı unvanlı
kadrolara halen bulundukları kadro dereceleriyle başka bir işleme gerek
kalmaksızın atanmış sayılır. Yukarıdaki fıkralarda sayılanlar hariç olmak üzere
kadro unvanları değişenler veya kaldırılanlar ise altı ay içinde Bakanlıkta
kazanılmış hak aylık derecelerine uygun başka bir kadroya atanırlar. Bunlar,
atama işlemi yapılıncaya kadar Bakanlıkça ihtiyaç duyulan işlerde
görevlendirilir ve yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait
aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını
almaya devam ederler. (5) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten
önce Gümrük ve Muhafaza Başmüdürü iken Gümrük Müsteşarlığında Uzman kadrosuna
atanmış olup halen memuriyet görevi devam edenler, bu maddeyle ihdas edilen
ekli (2) sayılı listede yer alan Bakanlık Müşaviri kadrolarına atanmış
sayılırlar. Bu kadrolar, herhangi bir nedenle boşalması halinde hiçbir işleme
gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. (6) Gümrük Müsteşarlığı ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığından
devredilen birimlerde istihdam edilen sürekli işçiler kadrolarıyla, geçici
işçiler pozisyonlarıyla, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) ve (C) fıkraları
ile ilgili mevzuatına göre istihdam edilen sözleşmeli ve geçici personel
pozisyonlarıyla birlikte Bakanlığa devredilmiştir. Gümrük Müsteşarlığı ve
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından devredilen birimler adına vizeli boş sözleşmeli
personel pozisyonları ile sürekli işçi kadroları, başka bir işleme gerek
kalmaksızın Bakanlık adına vize edilmiş sayılır. (7) Bu madde uyarınca atanan veya atanmış sayılan personelin
yeni kadrolarına atandıkları veya atanmış sayıldıkları tarih itibarıyla eski
kadrolarına ilişkin en son ayda aldıkları sözleşme ücreti, aylık, ek gösterge,
ikramiye (bir aya isabet eden net tutan), her türlü zam ve tazminatları, makam
tazminatı, temsil tazminatı, görev tazminatı, ek ücret, ek ödeme (4458 sayılı
Gümrük Kanununun 221 inci ve 222 nci maddelerine göre fiilen yapılan ödemeler
dâhil) ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı
uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutannın
(Bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır.); yeni atandıkları kadrolara
ilişkin olarak yapılan sözleşme ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya
isabet eden net tutan), her türlü zam ve tazminatlan, makam tazminatı, temsil
tazminatı, görev tazminatı, ek ücret, ek ödeme (4458 sayılı Gümrük Kanununun
221 inci ve 222 nci maddelerine göre fiilen yapılan ödemeler dâhil) ve benzeri
adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya
bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde
aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark
kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atandıkları veya atanmış
sayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik
olanlarla, kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı
ödenmesine son verilir. (8) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe
kadar, Gümrük Müsteşarlığında geçen hizmetler ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
İç Ticaret Genel Müdürlüğü, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü,
Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü, Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü
personeli için Sanayi ve Ticaret Bakanlığında geçen hizmetler, Gümrük ve
Ticaret Bakanlığında geçmiş sayılır. (9) Maliye Bakanlığı uhdesinde Hazine Avukatları tarafından
Gümrük Müsteşarlığını temsilen takip edilmekte olan dava ve icra takiplerine
ilişkin dosyalar ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının bu Kanun Hükmünde Kararname
ile Bakanlığa devredilen birimlerinin görevlerine ilişkin dosyalar, Maliye
Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken belirlenecek esaslara göre bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde Bakanlığa
devredilir. Bu şekilde devredilen dava ve icra takipleri ile ilgili olarak
devir tarihine kadar yapılmış her türlü işlem Bakanlık adına yapılmış sayılır. (10) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl süreyle 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu
maddesindeki sınırlamalara bağlı olmaksızın boş kadrolarda sınıf, unvan ve
derece, dolu kadrolarda derece değişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. (11) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren üç yıl içinde, merkezi yönetim bütçe kanunlarında yer alan
kısıtlamalara tabi olmaksızın, toplam 3000 adedi geçmemek üzere Bakanlık tarafından
belirlenecek boş kadrolara atama yapılabilir. GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bakanlığın il
müdürlüklerinin teşkilatlanması 31/12/2011 tarihine kadar tamamlanır. Bu tarihe
kadar Bakanlığın, Sanayi ve Ticaret Bakanlığından Bakanlığa devredilen
birimlere ilişkin il düzeyindeki yetki ve görevleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığının il müdürlükleri tarafından kullanılır ve yerine getirilir. (2) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı il müdürlüklerinde görevli
personelden hangilerinin Bakanlık il müdürlüklerine devredileceği Gümrük ve
Ticaret Bakam ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı arasında yapılacak
protokolle belirlenir. GEÇİCİ MADDE 5- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararname ile kurulan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı teşkilatlanıncaya kadar,
Bakanlığın merkez, taşra, döner sermaye ve yurtdışı teşkilatında değişen veya
yeni kurulan birimlere verilen görevler ve hizmetler, Gümrük Müsteşarlığı ile Sanayi
ve Ticaret Bakanlığının bu Kanun Hükmünde Kararname ile Gümrük ve Ticaret
Bakanlığına devredilen merkez, taşra, döner sermaye ve yurtdışı teşkilatları
tarafından mevcut personel eliyle yürütülmeye devam olunur. MADDE 41- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 42- (1) Bu Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. (I) SAYILI CETVEL GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI Müsteşar Müsteşar Yardımcısı Hizmet Birimleri Müsteşar Müsteşar Yardımcısı 1) Gümrükler Genel Müdürlüğü Müsteşar Yardımcısı 2) Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Müsteşar Yardımcısı 3) İç Ticaret Genel Müdürlüğü 4) Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü 5) Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü 6) Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü 7) Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü 8) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü 9) Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü 10) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı 11) Strateji Geliştirme Başkanlığı 12) Hukuk Müşavirliği 13) Personel Dairesi Başkanlığı 14) Eğitim Dairesi Başkanlığı 15) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı 16) Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı 17) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği 18) Özel Kalem Müdürlüğü (1) SAYILI LİSTE KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Müsteşar 1 1 1 GİH Müsteşar Yardımcısı 1 3 3 GİH Gümrükler Genel Müdürü 1 1 1 GİH Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü 1 1 1 GİH İç Ticaret Genel Müdürü 1 1 1 GİH Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürü 1 1 1 GİH Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü 1 1 1 GİH Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürü 1 1 1 GİH Kooperatifçilik Genel Müdürü 1 1 1 GİH Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürü 1 1 1 GİH Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürü 1 1 1 GİH Rehberlik ve Teftiş Başkanı 1 1 1 GİH Strateji Geliştirme Başkanı 1 1 1 GİH Genel Müdür Yardımcısı 1 20 20 GİH Bakanlık Müşaviri 1 20 20 GİH 1. Hukuk Müşaviri 1 1 1 GİH Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri 1 1 1 GİH Personel Dairesi Başkanı 1 1 1 GİH Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı 1 1 1 GİH Bilgi İşlem Dairesi Başkanı 1 1 1 GİH Eğitim Dairesi Başkanı 1 1 1 GİH Özel Kalem Müdürü 1 1 1 GİH Daire Başkanı 1 60 60 GİH Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi 1 73 73 GİH Gümrük ve Ticaret Müfettişi 3 38 38 GİH Gümrük ve Ticaret Müfettişi 5 23 23 GİH Başkontrolör 1 158 158 GİH Başkontrolör 2 3 3 GİH Kontrolör 3 36 36 GÎH Kontrolör 4 18 18 GİH Kontrolör 5 59 59 GİH Kontrolör 6 25 25 GİH Kontrolör 7 14 14 GİH İç Denetçi 1 11 11 GİH İç Denetçi 2 7 7 GİH İç Denetçi 3 4 4 GİH İç Denetçi 5 3 3 GİH Gümrük ve Ticaret Müfettiş Yardımcısı 9 28 28 GİH Stajyer Kontrolör 8 81 81 GİH Stajyer Kontrolör 9 29 29 GİH Hukuk Müşaviri 1 11 11 GİH Hukuk Müşaviri 3 4 4 GİH Hukuk Müşaviri 6 5 5 GİH Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürü 1 2 2 GİH Şube Müdürü 1 119 119 GİH Şube Müdürü 2 3 3 GİH Şube Müdürü 3 3 3 GİH Müdür (Ö) 9 5 5 GİH Müdür Yardımcısı (Ö) 9 5 5 GİH Savunma Uzmanı 1 1 1 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 1 52 52 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 2 11 11 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 3 53 53 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 4 28 28 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 5 41 41 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 6 70 70 GİH Gümrük ve Ticaret Uzmanı 7 11 11 GİH Avrupa Birliği Uzmanı 1 6 6 GİH Avrupa Birliği Uzmanı 3 8 8 GİH Avrupa Birliği Uzmanı 4 1 1 GİH Avrupa Birliği Uzmanı 5 15 15 GİH Mali Hizmetler Uzmanı 2 2 2 GİH Mali Hizmetler Uzmanı 3 2 2 GİH Mali Hizmetler Uzmanı 4 2 2 GİH Mali Hizmetler Uzmanı 5 2 2 GİH Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcısı 8 158 158 GİH Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcısı 9 90 90 GİH Avrupa Birliği Uzman Yardımcısı 8 14 14 GİH Avrupa Birliği Uzman Yardımcısı 9 1 1 GİH Mali Hizmetler Uzman Yardımcısı 8 4 4 GİH Eğitim Uzmanı 1 2 2 GİH Eğitim Uzmanı 3 2 2 GİH Eğitim Uzmanı 5 1 1 GİH Uzman 1 36 36 GİH Uzman (Ö) 1 2 2 GİH Uzman 3 1 1 GİH Uzman (Ö) 3 1 1 GİH Uzman (Ö) 12 54 54 GİH APK Uzmanı 1 7 7 GİH Ayniyat Saymanı 1 1 1 GİH Bölge Amiri 1 1 1 GİH Bölge Amiri 3 1 1 GİH Kısıra Amiri 3 2 2 GİH Kısım Amiri 4 2 2 GİH Şef 3 109 109 GİH Şef(Ö) 3 3 3 GİH Şef 4 6 6 GİH Şef(Ö) 5 1 1 GİH Şef(Ö) 12 50 50 GİH Muayene Memuru 3 41 41 GİH Muayene Memuru 4 4 4 GİH Muayene Memuru 5 3 3 GİH Muayene Memuru 6 1 1 GİH Muhafaza Memuru 3 20 20 GİH Muhafaza Memuru 5 30 30 GİH Muhafaza Memuru 6 15 15 GİH Muhafaza Memuru 7 15 15 GİH Araştırmacı (Ö) 1 18 18 GİH Araştırmacı 2 1 1 GİH Araştırmacı (Ö) 2 1 1 GİH Araştırmacı (Ö) 3 6 6 GİH Araştırmacı (Ö) 13 29 29 GİH Çözümleyici 1 1 1 GİH Çözümleyici 2 1 1 GİH Çözümleyici 3 4 4 GİH Çözümleyici 5 1 1 GİH Programcı 1 4 4 GİH Programcı 3 2 2 GİH Programcı 4 1 1 GİH Programcı 6 7 7 GİH Programcı 7 4 4 GİH Bilgisayar İşletmeni 3 6 6 GİH Bilgisayar İşletmeni 4 1 1 GİH Bilgisayar İşletmeni 5 1 1 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 3 318 318 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 4 21 21 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 5 54 54 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 6 35 35 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 7 23 23 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 8 4 4 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 9 1 1 GİH Memur 5 65 65 GİH Memur 6 8 8 GİH Memur 7 34 34 GİH Memur 8 14 14 GİH Memur 9 8 8 GİH Şoför 5 23 23 GİH Şoför 6 4 4 GİH Şoför 7 1 1 SH Daire Tabibi 1 2 2 SH Diş Tabibi 1 1 1 SH Veteriner 1 1 1 SH Veteriner 4 1 1 SH Veteriner 7 2 2 SH Hemşire 1 2 2 SH Hemşire 5 1 1 SH Diyetisyen 5 1 1 SH Laborant 7 1 1 AH Avukat 3 4 4 AH Avukat 6 6 6 TH Mimar 5 2 2 TH Mühendis 1 12 12 TH Mühendis 2 4 4 TH Mühendis 3 3 3 TH Mühendis 4 1 1 TH Mühendis 5 2 2 TH Mühendis (Ö) 5 1 1 TH Mühendis 6 2 2 TH Mühendis (Ö) 6 2 2 TH Mühendis 7 1 1 TH Mühendis (Ö) 8 11 11 TH İstatistikçi 1 2 2 TH İstatistikçi 3 3 3 TH İstatistikçi 5 1 1 TH İstatistikçi 7 6 6 TH Ekonomist 7 1 1 TH Kimyager 1 1 1 TH Tekniker 1 2 2 TH Tekniker 3 3 3 TH Tekniker 5 1 1 TH Tekniker 6 1 1 TH Tekniker (Ö) 9 5 5 TH Teknisyen 3 13 13 TH Teknisyen 5 2 2 TH Teknisyen 7 1 1 TH Teknisyen (Ö) 10 5 5 YH Hizmetli 5 38 38 YH Hizmetli 6 3 3 YH Hizmetli 7 6 6 YH Hizmetli 8 1 1 YH Hizmetli 9 2 2 YH Hizmetli 10 5 5 YH Hizmetli 11 5 5 YH Kaloriferci 5 5 5 YH Dağıtıcı 5 22 22 YH Dağıtıcı 10 2 2 TOPLAM 2.772 2.772 KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürü 1 20 20 GİH Gümrük ve Ticaret Bölge Müdür Yardımcısı 1 60 60 GİH 11 Müdürü 1 81 81 GİH Gümrük Müdürü 1 155 155 GİH Gümrük Müdürü 15 15 GİH Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürü 1 20 20 GİH Personel Müdürü 1 20 20 GİH Laboratuar Müdürü 1 6 6 GİH Şube Müdürü 1 85 85 GİH Şube Müdürü 2 20 20 GİH Şube Müdürü 3 15 15 GİH Gümrük Müdür Yardımcısı 1 150 150 GİH Gümrük Müdür Yardımcısı 2 20 20 GİH Gümrük Müdür Yardımcısı 3 40 40 GİH Gümrük Müdür Yardımcısı 5 10 10 GİH Bölge Amiri 2 85 85 GİH Bölge Amiri 3 50 50 GİH Bölge Amiri 4 10 10 GİH Bölge Amiri 5 5 5 GİH Kısım Amiri 3 215 215 GİH Kısım Amiri 4 25 25 GİH Kısım Amiri 5 10 10 GİH Şef 3 215 215 GİH Şef 4 25 25 GİH Şef 5 10 10 GİH Muayene Memuru 3 490 490 GİH Muayene Memuru 4 50 50 GİH Muayene Memuru 5 140 140 GİH Muayene Memuru 6 690 690 GİH Muayene Memuru 7 490 490 GİH Muayene Memuru 8 800 800 GİH Muhafaza Memuru 3 50 50 GİH Muhafaza Memuru 5 1.100 1.100 GİH Muhafaza Memuru 6 360 360 GİH Muhafaza Memuru 7 1.500 1.500 GİH Muhafaza Memuru 8 1.720 1.720 GİH Muhafaza Memuru 9 25 25 GİH Programcı 1 4 4 GİH Programcı 2 2 2 GİH Programcı 3 3 3 GİH Programcı 4 2 2 GİH Programcı 5 3 3 GİH Programcı 6 4 4 GİH Sivil Savunma Uzmanı 1 4 4 GİH Sivil Savunma Uzmanı 2 1 1 GİH Bilgisayar İşletmeni 3 5 5 GİH Bilgisayar İşletmeni 4 3 3 GİH Bilgisayar İşletmeni 5 5 5 GİH Bilgisayar İşletmeni 6 3 3 GİH Bilgisayar İşletmeni 7 2 2 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 3 305 305 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 4 7 7 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 5 15 15 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 6 3 3 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 7 3 3 GİH Memur 5 1.972 1.972 GİH Memur 6 120 120 GİH Memur 7 985 985 GİH Memur 8 390 390 GİH İcra Memuru 5 60 60 GİH İcra Memuru 8 60 60 GİH Gemi Adamı 5 41 41 GİH Gemi Adamı 6 4 4 GİH Gemi Adamı 7 2 2 GİH Gemi Adamı 8 3 3 GİH Gemi Adamı 9 4 4 GİH Şoför 5 109 109 GİH Şoför 6 23 23 GİH Şoför 7 26 26 GİH Şoför 9 1 1 GİH Şoför 10 3 3 SH Daire Tabibi 1 1 1 AH Avukat 1 10 10 AH Avukat 3 10 10 AH Avukat 6 10 10 AH Avukat 7 20 20 TH Mühendis (Ö) 1 1 1 TH Mühendis 1 3 3 TH Mühendis 2 2 2 TH Mühendis 3 2 2 TH Mühendis 4 2 2 TH Mühendis 5 4 4 TH Kimyager 1 46 46 TH Kimyager 2 5 5 TH Kimyager 3 10 10 TH Kimyager 4 7 7 TH Kimyager 5 10 10 TH Kimyager 6 15 15 TH Kimyager 7 7 7 TH Kaptan 2 10 10 TH Kaptan 3 13 13 TH Kaptan 4 1 1 TH Kaptan 5 2 2 TH Kaptan 6 11 11 TH Laborant 8 11 11 TH Laborant 9 10 10 TH Makinist 3 2 2 TH Makinist 4 16 16 TH Makinist 5 7 7 TH Makinist 6 2 2 TH Makinist 10 3 3 TH Teknisyen 3 10 10 TH Teknisyen 4 3 3 TH Teknisyen 5 12 12 TH Teknisyen 6 2 2 TH Teknisyen 7 2 2 TH Teknisyen 9 9 9 TH Teknisyen 10 4 4 TH Tekniker 1 3 3 YH Teknisyen Yardımcısı 5 5 5 YH Teknisyen Yardımcısı 7 1 1 YH Hizmetli 5 171 171 YH Hizmetli 6 1 1 YH Hizmetli 7 34 34 YH Hizmetli 8 9 9 YH Hizmetli 10 5 5 YH Aşçı 5 5 5 YH Aşçı 6 1 1 YH Aşçı 7 2 2 YH Aşçı 8 1 1 YH Kaloriferci 5 20 20 YH Kaloriferci 7 3 3 YH Kaloriferci 8 3 3 YH Kaloriferci 9 1 1 YH Kaloriferci 10 3 3 YH Bekçi 5 38 38 YH Bekçi 6 3 3 YH Bekçi 7 4 4 YH Bekçi 8 1 1 TOPLAM 13.568 13.568 KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : DÖNER SERMAYE İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Tasfiye İşletme Müdürü 1 20 20 GİH Tasfiye İşletme Müdürü 2 2 2 GİH Tasfiye İşletme Müdürü 3 3 3 GİH Şef 3 35 35 GİH Şef 4 10 10 GİH Şef 5 15 15 GİH Memur 5 85 85 GİH Memur 6 25 25 GİH Memur 7 30 30 GİH Memur 8 110 110 GİH Anbar Memuru 5 60 60 GİH Anbar Memuru 6 15 15 GİH Anbar Memuru 7 20 20 GİH Anbar Memuru 8 10 10 GİH Anbar Memuru 9 10 10 GİH Anbar Memuru 10 10 10 GİH Koruma ve Güvenlik Görevlisi 5 82 82 GİH Koruma ve Güvenlik Görevlisi 6 5 5 GİH Koruma ve Güvenlik Görevlisi 7 1 1 GİH Satış Memuru 5 20 20 GİH Satış Memuru 6 15 15 GİH Satış Memuru 7 11 11 GİH Veznedar 3 10 10 GİH Veznedar 4 11 11 GİH Veznedar 5 1 1 GİH Veznedar 6 4 4 GİH Veznedar 7 14 14 GİH Bilgisayar İşletmeni 3 2 2 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 3 30 30 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 4 10 10 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 5 15 15 GİH Veri Hazırlama ve Kontrol işletmeni 6 5 5 GİH Şoför 5 15 15 GİH Şoför 6 2 2 GİH Şoför 7 2 2 GİH Şoför 10 6 6 TH Tekniker 1 1 1 TH Teknisyen 3 3 3 TH Teknisyen 4 2 2 TH Teknisyen 5 2 2 TH Teknisyen 6 2 2 YH Hizmetli 5 22 22 YH Hizmetli 7 1 1 YH Hizmetli 8 2 2 YH Bekçi 5 40 40 YH Bekçi 6 4 4 TOPLAM 800 800 KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : YURTDIŞI İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Gümrük Müşaviri 1 15 15 GİH Gümrük Ateşesi 1 5 5 TOPLAM 20 20 (2) SAYILI LİSTE KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Bakanlık Müşaviri 1 134 134 TOPLAM 134 134 KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN Sınıfı Unvanı Derecesi Serbest Kadro Adedi Toplam GİH Araştırmacı 1 324 324 GİH Araştırmacı 2 6 6 GİH Araştırmacı 3 24 24 TOPLAM 354 354 B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesi ve başvuru kararında, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile
2., 6., 36., 91., 113., 125., 171., 172. ve 173. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME A- E.2011/87 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 22.9.2011
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, 2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara
bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B- E.2012/67 Sayılı Başvuru Yönünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca Haşim
KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 5.7.2012 gününde
yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu
görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya
bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kural
ya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,
bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,
yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikteki kanun veya kanun hükmünde kararnamelerdir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, KHK'nin geçici 3. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının “ Bu madde uyarınca ihdas edilen Bakanlık Müşaviri ile
Araştırmacı kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme
gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. ” biçimindeki üçüncü cümlesinin de
iptalini istemiştir. Bakılmakta olan dava, gümrük müdürü olarak görev yapmakta olan
davacının, 640 sayılı KHK'nin geçici 3. maddesinin (1) numaralı fıkrası
uyarınca araştırmacı kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkindir.
Anılan fıkranın birinci cümlesi uyarınca gümrük müdürü olarak görev yapan
davacının görevi KHK'nin yürürlüğe girdiği 8.6.2011 tarihi itibariyle sona
ermiş, ikinci cümle uyarınca davacı herhangi bir işleme gerek kalmaksızın
araştırmacı kadrosuna atanmış sayılmıştır. Fıkranın üçüncü cümlesinde ise ihdas
edilen bakanlık müşaviri ve araştırmacı kadrolarının herhangi bir sebeple
boşalması halinde iptal edilmiş sayılacağı düzenlenmiştir. Buna göre, fıkranın
birinci ve ikinci cümleleri dava konusu atama işlemini ilgilendirdiği hâlde
fıkranın üçüncü cümlesinin dava konusu atama işlemiyle bir ilgisi
bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 640 sayılı KHK'nin geçici 3. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının üçüncü cümlesi davada uygulanacak kural değildir. Açıklanan nedenlerle; 1- 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 3.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu
cümleye ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine, 2- Dosyada eksiklik bulunmadığından 3.6.2011 günlü, 640 sayılı
Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin geçici 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci
cümlelerinin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- BİRLEŞTİRME KARARI 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 3.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin iptaline
karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın,
aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2011/87 sayılı dava ile birleştirilmesine,
E.2012/67 sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2011/87
sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 5.7.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Recep BENLİ
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptali istenen kanun hükmünde
kararname kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında
Genel Açıklama Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde
kararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal
denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa
Mahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin,
öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının
çözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde
kararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca
Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz
edilmekte ise de Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun
hükmünde kararnamenin yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü,
Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar
içerisinde kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür.
Yetkinin dışına çıkılması, kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma
getirir. Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü hal
kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanun
hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,
kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı bir
bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanun
hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.
Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,
geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veya
dayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriği
Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan söz
edilemez. Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,
kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, “ Kanunlar
Anayasaya aykırı olamaz. ” denilmektedir. Bu nedenle, kanunların
denetiminde, onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları
saptanır. Kanun hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri
yönünden hem dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak
zorundadırlar. Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “ Sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... ”in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye
Büyük Millet Meclisi, “ Bakanlar Kurulu ”na ancak kanun hükmünde
kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi verebilir. Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği
öngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça
yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesinde
olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe
kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz. Öte yandan, Anayasanın 91. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,
yetki kanununda, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, süresi ile süresi
içinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının gösterilmesi
gerekmektedir. B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığı
İddiasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223
sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptal
edilmesi hâlinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek, KHK'nin
tümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147
sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasına
dayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelik
Anayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddi gerekir. C- İptal Başvurusundan Sonra Yapılan Yasal Değişikliklerin Dava
Konusu Kurallara Etkisi KHK'nin; 16. maddesi, 8.8.2011 günlü, 649 sayılı Avrupa Birliği
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararname'nin 24. maddesiyle değiştirildiğinden, 38. maddesi, 649 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 27.
maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddelere ilişkin iptal istemi hakkında karar
verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir. D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ile Eki
Cetvel ve Listelerin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının
İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki
cetvel ve listelerin, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı gibi, acil,
ivedi, önemli ve zorunlu konuları da düzenlemediği belirtilerek Anayasa'nın
Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.
maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli
ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkinin
kapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarak
kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi
girmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,
var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarma
yetkisi verilmiştir. Bu amaçla; 1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,
yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine, 2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve
ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veya
yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yeniden düzenlenmesine, 3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan
bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve
yurt dışında teşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname
çıkarılabilecektir. İkinci olarak kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen
memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,
nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye
sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yeni
düzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi
verilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda
KHK'nın; hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ile
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iptal edilenler dışında
kalan diğer kurallar 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında olduğu
anlaşıldığından Anayasa'nın 91. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin
reddi gerekir. E- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin Anayasa'nın 91.
Maddesi Yönünden İncelenmesi Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin ve ek (1)
Sayılı Cetvel ile (1) ve (2) sayılı listelerin Anayasa'nın 91. maddesinin
birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış
alanlara ilişkin düzenleme içerdiği, bu nedenle Anayasa'nın 91. maddesine
aykırı oldukları ileri sürülmüştür. 1- KHK'nin 37. Maddesinin (2), (3) ve (4) Numaralı Fıkraları KHK'nin 37. maddesinde, Gümrük ve Ticaret Uzmanlığı ve Uzman
Yardımcılığı kadroları kurulmuş ve bu kadrolarda görev yapacak kişilerin atanma
usul ve esasları düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında,
Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcılığına atanmanın koşulları; (3) numaralı
fıkrasında, Gümrük ve Ticaret Uzmanlığına atanmanın koşulları ile bu koşulları
yerine getiremeyen Uzman Yardımcılarının bu unvanlarını kaybedecekleri ve
Bakanlıkta durumlarına uygun kadrolara atanacakları; (4) numaralı fıkrasında
ise Gümrük ve Ticaret Uzmanı ile Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları,
yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile diğer
hususların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “ Sıkıyönetim ve
olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler... ”in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın “ Kamu
hizmetlerine girme hakkı ” başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, her
Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra
ikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka
hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın “ Siyasi
Haklar ve Ödevler ” başlıklı dördüncü bölümünde yer alan ve 70. maddesinde
korunan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararname
ile düzenleme yapılması mümkün değildir. Gümrük ve Ticaret Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı kadrolarına
giriş koşullarının belirlenmesi, Anayasa'nın 70. maddesine göre kamu hizmetine
girme hakkına ilişkin olduğundan, bu hususu düzenleyen KHK'nin 37. maddesinin
(2), (3) ve (4) numaralı fıkraları, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci
fıkrasına aykırıdır. İptalleri gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR ve Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçe ile
katılmışlardır. Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe
katılmamışlardır. 2- KHK'nin Diğer Kuralları KHK'nin iptal edilen kuralları ile hakkında karar verilmesine
yer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğer kurallarında, Anayasa'nın
91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararname ile
düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir aykırılık
saptanmadığından bu kurallara ilişkin iptal isteminin reddi gerekir. F- İçeriği İtibariyle Anayasa'ya Aykırılığı İleri Sürülen Kanun
Hükmünde Kararname'nin Geçici 3. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının Birinci ve
İkinci Cümlelerinin İncelenmesi Başvuru kararında, genel hukuk ilkelerinden biri olan kazanılmış
haklara saygı ilkesine riayet etmeyen bir devletin hukuk devleti olduğunun
ileri sürülemeyeceği, böyle bir devlet düzeninde vatandaşların hukuki güvenlik
içinde bulundukları ya da böyle bir düzenden devletin eylem ve işlemlerinde
hukuk kurallarına bağlı olduğu bir sistem olarak bahsedilemeyeceği, idari
görevlere atanma ve dolayısıyla görevlerin sona erdirilmesi işlemleri idare
fonksiyonuyla ilgili olduğundan yeni bir göreve atanma işleminin kanun ile
tesis edilemeyeceği, ilgililerin bu yasama tasarrufuna karşı doğrudan dava açma
hakları bulunmadığından hak arama özgürlüklerinin ortadan kaldırıldığı,
Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı
yargı yolunun açık olduğu ancak, yapılan atamalara karşı idari yargıda dava açılabilmekte
ise de burada kanunla yapılan bir atama ile idarenin işlemlerinin yargı
denetimi dışına çıkarıldığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 36. ve 125.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. KHK'nin geçici 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci ve
ikinci cümleleri ile, bu KHK'nin yürürlüğe girdiği 8.6.2011 tarihi itibariyle
daha önce Gümrük Müsteşarlığı bünyesinde Müsteşar, müsteşar yardımcısı, genel
müdür, genel müdür yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, 1. Hukuk Müşaviri, daire
başkanı, müsteşarlık müşaviri, gümrük ve muhafaza başmüdürü, İşletme Bölge
Müdürü kadrolarında bulunanlar ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesinden
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na devredilen genel müdürlüklerde genel müdür,
genel müdür yardımcısı, daire başkanı kadrolarında bulunanların görevlerine son
verilerek ihdas edilen “ Bakanlık Müşaviri ” kadrolarına, daha önce
Gümrük Müsteşarlığı bünyesinde gümrük ve muhafaza başmüdür yardımcısı, gümrük
müdürü, gümrük muhafaza müdürü, personel müdürü, döner sermaye işletmelerinde
şube müdürü, gümrük muhafaza müdür yardımcısı, personel müdür yardımcısı,
gümrük müdür yardımcısı kadrolarında bulunanlar da ihdas edilen “ Araştırmacı ”
kadrolarına atanmış sayılmışlardır. Diğer taraftan, geçici 3. maddenin (7)
numaralı fıkrasıyla bakanlık müşaviri ve araştırmacı kadrolarına atananların
eski mali haklarının korunacağı ve kendi istekleri ile başka kadro veya
kurumlara geçenlere fark ödenmesinin sona ereceği düzenlenmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,
Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla
kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Dava konusu kural ile, kaldırılan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
ile Gümrük Müsteşarlığının bazı kadrolarında görev yapan kamu görevlilerinin
yeni kurulan Gümrük ve Ticaret Bakanlığında ihdas edilen bakanlık müşaviri ve
araştırmacı kadrolarına atanmış sayılmaları öngörülmektedir. Söz konusu
düzenleme, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Gümrük Müsteşarlığının kaldırılması
sonucu ortaya çıkan hukukî ve fiilî zorunluluklar nedeniyle yapılmıştır. Hukuk aleminde meydana gelebilecek bu değişiklik,
daha önce kural tasarrufların doğurmuş olduğu objektif ve genel hukuki
durumlara da uygulanabilecektir. Soyut ve genel hukuki durumların (statülerin)
en önemli özelliği bunların daima değişebilmesi ve bu değişikliğin de herkese
karşı geçerli olmasıdır. Hukuk alanında meydana gelen ve hukuki statüde
değişiklik yapan bu düzenlemeler, eski düzenleme uyarınca statü kazanmış ve
statüsü devam eden bireyleri de kapsar. Dolayısıyla, nesnel hukuki durumların
(statülerin) kazanılmış hak bahşetmesi mümkün değildir. Bakanlık müşaviri veya araştırmacı
unvanlı kadrolara atanmış sayılmaya ilişkin kuralda, anılan kişilerin bulunduğu
statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel
alacak niteliğine dönüşmüş haklara ilişkin bir düzenleme öngörülmediğinden
kazanılmış hakları ihlal eden bir müdahale söz konusu değildir. Bu kişilerin
yeni atandıkları kadrodaki mali haklarında h erhangi
bir değişiklik olmamış, bunların önceki maaş ve diğer özlük hakları aynen
korunmuştur. Bu nedenle maddede sayılan görevlerde bulunanların yeni
kurulan bakanlık bünyesinde ihdas edilen kadrolara atanmış sayılmalarını
öngören kuralın kazanılmış hakları ihlal ettiği söylenemez. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri de hukuk güvenliği
ilkesidir. Hukuk güvenliği bireyin hukukî durumunun sürece­ği yönündeki
beklentilerinin belli koşullar içinde güvence altına alınması anlamına gelir.
Kamu görevlilerinin de hukukî güvenlik içerisinde çalışmaları gerektiği
şüphesizdir. Ancak hukuk güvenliği ilkesi, zaman içinde değişen koşul ve
ihtiyaçlara göre kanunlarda değişiklik yapılmasına da engel değildir. Kuralın dolaylı olarak hak arama özgürlüğüyle ilgisi nedeniyle
Anayasa'nın 36. maddesi yönünden de inceleme yapılmıştır. Anayasa'nın “ Hak arama hürriyeti ” başlıklı 36. maddesinin
birinci fıkrasında, “ Herkes meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle
yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil
yargılanma hakkına sahiptir .” denilerek yargı organlarına davacı ve davalı
olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil
yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 125. maddesinde ise “ İdarenin
her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. ” denilmektedir.
Her iki maddeyle güvence altına alınan dava yoluyla hak arama özgürlüğü,
kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve
özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını
sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Kişilere yargı mercileri önünde dava
hakkı tanınması adil bir yargılamanın ön koşulunu oluşturur. Dava konusu kuralla, ilgili bakanlığın anılan kadrolarında
yapılan değişiklikler, Gümrük Müsteşarlığının tamamen kaldırılmasının, Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı'nın da kaldırılması sonucu bazı birimlerinin Gümrük ve
Ticaret Bakanlığına devredilmesinin bir sonucudur. Buna göre söz konusu işlemin
sebep unsuru, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Gümrük Müsteşarlığının
kaldırılması olup yürürlükte bulunan kanunlara dayanılarak ve kamu görevlisinin
öznel durumu dikkate alınarak idarece tesis edilen naklen atama işlemlerinden
farklıdır. Genel nitelikte olduğu sonucuna ulaşılan yasal düzenlemeyle
oluşturulan bu durumun, sebep unsuru yönünden hukuka uygun olup olmadığının
tespitinin anayasal bir sorun olduğu ve bu yöndeki denetimin Anayasa
Mahkemesince yapılması gerektiği açıktır. Anılan atama işleminin doğrudan
kanunla değil, idari işlemle yapılmasının öngörülmesi durumunda dahi kanunlara
uygunluk denetimi yapmakla sınırlı bir yetkiye haiz olan idari yargı
yerlerinin, işlemin sebep unsurunun Anayasa'ya uygun olup olmadığını tartışması
ve bu yönde bir denetim yapması mümkün olmadığından bu işlemin doğrudan kanun
hükmünde kararnameyle yapılmasının hak arama hürriyetini sınırladığı
söylenemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2., 36.
ve 125. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır. VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin: A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu'nun iptal edilmesi halinde dayanaksız hale geleceği
yönünden ileri sürülen iptal istemi, 8.11.2012 günlü, E.2011/87, K.2012/176
sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümünün yürürlüğünün durdurulması
isteminin REDDİNE, B) 1- Kapsam yönünden; a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,
15., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30., 31.,
32., 33., 34., 35., 36., 37. maddesinin (1) numaralı fıkrasına, 39., 40.,
geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici 5., 41. ve 42. maddelerine,
eki (I) Sayılı Cetvel'e, (1) ve (2) sayılı listelere yönelik iptal istemleri,
8.11.2012 günlü, E.2011/87, K.2012/176 sayılı kararla reddedildiğinden, bu
maddelere, fıkralara, cetvele ve listelere ilişkin yürürlüğün durdurulması
isteminin REDDİNE, b- 16. ve 38. maddeleri hakkında, 8.11.2012 günlü, E.2011/87,
K.2012/176 sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden,
bu maddelere ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE
YER OLMADIĞINA, 2- Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden; a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,
15., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30., 31.,
32., 33., 34., 35., 36. maddelerine, 37. maddesinin (1) numaralı fıkrasına,
39., 40., geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici 5., 41. ve 42.
maddelerine, eki (I) Sayılı Cetvel'e, (1) ve (2) sayılı listelere yönelik iptal
istemleri, 8.11.2012 günlü, E.2011/87, K.2012/176 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara, cetvele ve listelere ilişkin
yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, b- 37. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarına ilişkin
iptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu fıkraların YÜRÜRLÜĞÜNÜN
DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 8.11.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VII- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Kanun, kanun
hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların
hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten
kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği
tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı
günden başlayarak bir yılı geçemez .” denilmekte, 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin
(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır. 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (2),
(3) ve (4) numaralı fıkralarının iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal
boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153.
maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı
fıkrası gereğince bu fıkralara ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de
yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. VIII- SONUÇ 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin: A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin
ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının
Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki
Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E. 2011/60, K. 2011/147
sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümüne yönelik iptal isteminin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, B) 1- a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,
14., 15., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30.,
31., 32., 33., 34., 35., 36., 37. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 39., 40.,
geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici 5., 41. ve 42. maddeleri ile
eki (I) Sayılı Cetvel'i, (1) ve (2) sayılı listeleri, 6223 sayılı Yetki Kanunu
kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddelere, fıkralara,
cetvele ve listelere ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, b- 16. maddesi, 8.8.2011 günlü, 649 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin 24. maddesi ile değiştirildiğinden, c- 38. maddesi, 649 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 27.
maddesi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddelere ilişkin iptal istemi hakkında KARAR
VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 2- a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,
14., 15., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30.,
31., 32., 33., 34., 35., 36. maddelerinin, 37. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının, 39., 40., geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici 5.,
41. ve 42. maddelerinin, eki (I) Sayılı Cetvel'inin, (1) ve (2) sayılı
listelerinin, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve bu maddelere, fıkralara, cetvele ve listelere ilişkin
iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, b- 37. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğuna
ve İPTALİNE, Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, c- 37. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının iptal
edilmeleri nedeniyle, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı
Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara ilişkin
İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY
SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE, C) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen g eçici 3. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 8.11.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL KARŞIOY YAZISI 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (2),
(3) ve (4) numaralı fıkraları çoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine
aykırı bulunarak iptal edilmiştir. 640 sayılı KHK'nin 37. maddesinde, Gümrük ve Ticaret Uzmanlığı
ve Uzman Yardımcılığı kadroları kurulmuş ve bu kadrolarda görev yapacak
kişilerin atanma usul ve esasları düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı
fıkrasında, Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcılığına atanmanın koşulları; (3) numaralı
fıkrasında, Gümrük ve Ticaret Uzmanlığına atanmanın koşulları ile bu koşulları
yerine getiremeyen Uzman Yardımcılarının bu unvanlarını kaybedecekleri ve
Bakanlıkta durumlarına uygun kadrolara atanacakları; (4) numaralı fıkrasında
ise Gümrük ve Ticaret Uzmanı ile Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları,
yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile diğer
hususların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır. 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının
(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklar
arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ile
birleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve
kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un
ikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik
yapılabileceği belirtilmiştir. 652 sayılı KHK'nin iptali istenen kurallarıyla Gümrük ve
Ticaret Bakanlığı teşkilatında gümrük ve ticaret uzmanlığı ve uzman
yardımcılığına atanma koşullarının düzenlenmesi teşkilat ve kadroların
belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan Yetki Kanunu'na aykırılık
bulunmamaktadır. Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacak
kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.
Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece
yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasının
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde
değildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü bir
konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı
hükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceği
Anayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırı
değildir. Anayasa'nın 70. maddesine göre , “her Türk kamu hizmetine
girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden
başka hiçbir ayırım gözetilemez ”. Maddede Türkiye Cumhuriyeti Devletine
vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği nitelikler
dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri ayırım
gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulundukları
belirtilmiştir. Böylece “kamu hizmetlerine girme hakkı” siyasi hak ve
ödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak
olarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan
ibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev
değişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi
ve 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanun
hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilen
bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusu
temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar geniş
bir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak ve
özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle bir
yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek ve KHK
ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin, 6.1.1987
günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişi hak ve
özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güç olduğu,
bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmenin
isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,
temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylı
olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesi
gerekir. Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı
kararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı “ 233 Sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ”nin Genel Müdür olarak
atanabilmek için, “yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılı
özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmeti
bulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genel
müdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak ” şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir. Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenleme
yapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak ve
alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir. İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında
Bakanlık teşkilatında gümrük ve ticaret uzmanlığı ve uzman yardımcılığı
kadroları oluşturulduğundan, zorunlu olarak bu kadrolara girişin koşulları da
düzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91. maddesinde
belirtilen yasak alana ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün
değildir. Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptal
isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptaline
yönelik çoğunluk görüşüne katılmadık. Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Muammer TOPAL KARŞIOY GEREKÇESİ 3.6.2011 günlü, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin
Geçici 3. maddesinin, idarenin KHK'ler konusundaki yetkisinin sınırlı olup,
yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmayacak biçimde geniş bir
düzenleme yetkisi kullanamayacağına ilişkin 2011/113 esas sayılı karardaki
karşıoy gerekçesi doğrultusunda iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne
katılmıyorum. Üye Fulya KANTARCIOĞLU DEĞİŞİK GEREKÇE 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi “Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar,
işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarında
etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme,
terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına”
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu'na Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi verilmektedir. 640 sayılı KHK'nin iptali
istenen 37. maddesi memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme
niteliğindedir. Oysa, yukarıda ifade edildiği üzere, 6223 sayılı Yetki
Kanunu'nun belirtilen hükmü salt “istihdam edilen” kamu görevlileri bakımından
bir düzenleme yapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle,
iptali istenen düzenleme Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti
itibariyle de Anayasa'nın 91. maddesine aykırı düşmektedir. Açıklanan nedenle, anılan maddenin iptaline bu gerekçeyle
katılıyoruz. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Burhan ÜSTÜN