ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/95 Karar Sayısı : 2025/92 Karar Tarihi : 22/4/2025 R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Sarıkaya Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188
sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 252.
maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen
(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin Anayasa’nın 2., 5., 6., 9., 10., 11.,
36., 37., 138., 140. ve 142. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Hakaret, tehdit ve kasten yaralama
suçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 252. maddesi
şöyledir: “ Basit yargılama usulünde itiraz Madde 252 – (Mülga:
2/7/2012-6352/105 md.) (Başlığı ile Birlikte Yeniden
Düzenleme:17/10/2019-7188/25 md.) (1) 251 inci madde uyarınca verilen hükümlere karşı
itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir. (2) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine hükmü
veren mahkemece dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunması
hâlinde tevzi kriterlerine göre belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilir
ve bu mahkemece duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Tek asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise, aynı mahkemede
yetkili başka bir hakim varsa bu hakim tarafından; aksi hâlde adli yargı ilk
derece mahkemesi adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hakim tarafından
duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 üncü madde uyarınca
hüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede bu husus yazılır.
Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş
sayılır. (3) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Mahkeme, ikinci fıkra
uyarınca hüküm verirken, 251 inci madde kapsamında basit yargılama usulüne göre
verilen hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişiler
tarafından yapıldığı hâllerde 251 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca indirim
uygulanır. (4) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine verilen
hükmün sanık lehine olması hâlinde, bu hususların itiraz etmemiş olan diğer
sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilen
kararlardan yararlanır. (5) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İkinci fıkra uyarınca
verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir. (6) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Birinci fıkradaki
itirazın, süresinde yapılmadığı veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayan
tarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde dosya, 268 inci maddenin
ikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilir.
Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için
mahkemesine gönderir. (7) (Ek:2/3/2024-7499/17 md.)Birinci fıkradaki itirazın,
yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin olması hâlinde
268 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Mercii bu sebepler yönünden
incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan
SOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle
uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık
iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için
Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da
o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5271 sayılı Kanun’un basit
yargılama usulünde itirazı düzenleyen 252. maddesinin (2) numaralı fıkrasının
ikinci cümlesinin iptalini talep etmiştir. 4. Anılan fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinde basit
yargılama usulüyle verilen hükümlere karşı itiraz edilmesi üzerine yargılamanın
hangi mercii ve hâkim tarafından yapılacağı düzenlenmiştir. Buna göre verilen
karara itiraz edilmesi üzerine hükmü veren mahkemece dosya, o yerde birden
fazla asliye ceza mahkemesi bulunması hâlinde tevzi kriterlerine göre
belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilecek ve bu mahkemece duruşma
açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunacaktır. Tek asliye ceza
mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise aynı mahkemede yetkili başka bir hâkim
varsa bu hâkim tarafından aksi hâlde adli yargı ilk derece mahkemesi adalet
komisyonu başkanınca görevlendirilecek hâkim tarafından duruşma açılacak ve
genel hükümlere göre yargılamaya devam olunacaktır. 5. Bakılmakta olan davada ise basit yargılama usulü
uygulanmadığı gibi anılan usulle verilmiş bir karara itiraz üzerine genel
hükümlere göre görülmekte olan bir dava da söz konusu değildir. İtiraz konusu
kuralın konusunun basit yargılama usulüyle verilen kararlara itiraz üzerine
izlenecek usule ilişkin olduğu da gözetildiğinde kuralın bakılmakta olan davada
uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır. 6. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığı
ile birlikte yeniden düzenlenen 252. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı
Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 22/4/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI