ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1999/9 Karar Sayısı : 1999/4 Karar Günü : 11.3.1999 R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red) İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Simav Sulh Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.11.1984 günlü, 3083
sayılı "Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu
Kanunu"nun 13. maddesinin, Anayasa'nın 9., 10., 35., 36., 46. ve 142.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi davasında, davacıların 3083
sayılı Yasa'nın 13. maddesinin, Anayasa'nın 9., 10., 35., 36., 46. ve 142.
maddelerine aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme, iptali istemiyle başvuruda
bulunmuştur. II-İTİRAZ KONUSU KURAL 3083 sayılı "Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair
Tarım Reformu Kanunu"nun iptali istenilen 13. maddesi şöyledir: " Madde 13- Uygulama alanlarında Bakanlar Kurulu kararının
Resmî Gazete'de yayımı tarihinden itibaren, kamulaştırma, toplulaştırma, arazi
değiştirilmesi ve dağıtım işlemlerinin tamamlanması veya tapuya tescili
sonuçlandırılıncaya kadar, gerçek kişilerle özel hukuk tüzelkişilerine ait
arazinin mülkiyet ve zilyetliği devir ve temlik edilemez. Bu araziler ipotek
edilemez ve satış vaadinekonu olamaz. Ancak, bu kısıtlama süresi beş yılı
aşamaz. Sulama şebekesi tamamlanıp sulamaya geçinceye kadar da aynı işlemler
yapılmaz. Bu kısıtlamada ise süre, beş yılı aşamaz. Kısıtlama süresi içerisinde arazisini ve varsa üzerindeki
tesisleri satmak isteyen gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerin müracaatları
halinde, uygulayıcı kuruluş bu kişilere ait tarım toprağını ve varsa üzerindeki
tesisleri, altmış gün içinde bu Kanun hükümlerine göre kamulaştırır veya
yönetmelikle tespit edilecek esaslar dahilindebunların başkalarına satışına
izin verir. Yukarıda belirtilen süre içinde, bu gibi arazi sadece T.C. Ziraat
Bankası, Türkiye Ziraî Donatım Kurumu ve Tarım Kredi Kooperatiflerine ipotek
edilebilir. Bu kısıtlama süresi içerisinde ipoteğin paraya çevrilmesi
gerektiğinde bedel, bu Kanun hükümlerine göre uygulayıcı kuruluş tarafından
alacaklıya ödenerek arazinin Hazine mülkiyetine geçirilmesi sağlanır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde mahkemeler veya icra
iflas daireleri tarafından bu arazi hakkında devir ve temliki gerektiren bir
karar verilemez. Miras yoluyla intikaller, bu hükmün kapsamı dışındadır. Ayrıca
mahkemeler satış suretiyle miras ortaklığının giderilmesine karar
veremezler" III-İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali
istenilen yasa hükmü ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : A- Uygulanacak Kural Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddelerine göre, Anayasa Mahkemesi'ne
itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır. Uygulanacak yasa kurallarından amaç, davanın değişik evrelerinde
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek ve
savunmaları çerçevesinde bir karar verilmesi için ön plânda tutulması gereken
kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 22.11.1984 günlü, 3083 sayılı
Kanun'un 13. maddesinin iptalini istemiştir. Oysa, Mahkeme'nin bakmakta olduğu
dava, 3083 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin son fıkrasındaki, "Ayrıca mahkemeler
satış suretiyle miras ortaklığının giderilmesine karar veremezler"
biçimindeki tümceyle ilgilidir. Yasa'nın bu tümce dışındaki kurallarının davada
uygulanmaları sözkonusu değildir. Buna göre, Yasa'nın 13. maddesinin son
fıkrasının son tümcesi dışında kalan kuralları bakılmakta olan davada
uygulanacak kurallar olmadıklarından, bunlara ilişkin itirazın Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. B-Anayasa'nın 152. Maddesinin Son Fıkrası Yönünden İnceleme Anayasa Mahkemesi'nce 3083 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin son
fıkrasının son tümcesi bir mahkemenin başvurusu üzerine incelenerek 13.9.1994
günlü, Esas 1993/53, Karar 1994/67 sayılı kararla kuralın, Anayasa'ya aykırı
olmadığına karar verilerek istem reddedilmiştir. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,
Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî
Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvurulamaz. Aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki
kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 1.5.1998 gününden başlayarak geçmesi
gerekli on yıllık süre henüz geçmemiştir. Bu nedenlerle, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine
Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 13. maddesinin sınırlama kararı uyarınca
incelenen son fıkrasının son tümcesine ilişkin başvurunun, Anayasa'nın 152. ve
2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi gereğince reddi gerekir. IV- SONUÇ 22.11.1984 günlü, 3083 sayılı "Sulama Alanlarında Arazi
Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu"nun 13. maddesinin son fıkrasının
son tümcesine ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı
Yasa'nın 28. maddesinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 11.3.1999 günündeOYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ