ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/53 Karar Sayısı : 2013/81 Karar Günü : 18.6.2013 R.G. Tarih-Sayı :
22.11.2013-28829 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul 4. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 18.5.2004 günlü, 5174 sayılı
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrasının
Anayasa'nın 9. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Davacı şirketin aidat borcunun 5174 sayılı Kanun'un 77. maddesi
gereğince tahsili ve icra takibinin yapılması ile mazbata tanzimi hususunda
İstanbul Ticaret Borsası Genel Sekreterliğinin yetkili kılınmasına dair
İstanbul Ticaret Borsası Yönetim Kurulunun kararı ile aidat borcunun tahsiline
ilişkin mazbatanın icra dairesine tevdiine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5174 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 77. maddesi
şöyledir: " Süresinde ödenmeyen kayıt ücretleri,
yıllık aidat, munzam aidat, navlun hâsılatından alınacak oda payları, borsa
tescil ücreti ve Birlik aidatına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun uyarınca günlük gecikme zammı tahakkuk ettirilir. Kayıt ücretleri, yıllık aidat, munzam aidat, navlun hasılatından
alınacak oda payları ve Birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara ait
kesinleşen gecikme zamları ile para cezalarının tahsiline ilişkin olarak oda,
borsa ve Birlik Yönetim Kurulunca verilen kararlar ilâm hükmünde olup, icra
dairelerince yerine getirilir. Kayıt ücretleri, yıllık aidat, munzam aidat, navlun hasılatından
alınacak oda payları ve Birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara ait
kesinleşen gecikme zamları ile para cezalarının tahsil zamanaşımı süresi beş
yıldır .." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 9. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra
Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN
ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 22.5.2013 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine
göre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da
kanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına
varırlarsa, o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olması
gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya
çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz
yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5174 sayılı Kanun'un 77.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan " Kayıt ücretleri, yıllık aidat, munzam aidat, navlun hasılatından
alınacak oda payları ve Birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara ait
kesinleşen gecikme zamları ile para cezalarının tahsiline ilişkin olarak oda,
borsa ve Birlik Yönetim Kurulunca verilen kararlar ilâm hükmünde olup, icra
dairelerince yerine getirilir . " hükmünün
iptalini istemiştir. Bakılmakta olan dava, davacı şirketin yıllık aidat borcu ile bu
borca ilişkin gecikme zammının ödenmemesinden dolayı 5174 sayılı Kanun'un 77.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yıllık aidata ilişkin tesis edilen idari
işleme ilişkindir. Davacı şirkete ait kayıt ücreti, navlun hasılatı, Birlik
aidatı, borsa tescil ücretine ilişkin herhangi bir idari işlem bulunmadığı gibi
bu konular hakkında açılmış bir dava da bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 5174
sayılı Kanun'un 77. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ".yıllık
aidat." ve yıllık aidat yönünden ".gecikme zamları." ibareleri
dışında kalan bölüm davada uygulanacak kural değildir. Bu nedenlerle, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
Kanunu'nun; A- 77. maddesinin ikinci fıkrasının ". yıllık
aidat ." ve ". gecikme zamları ." ibareleri dışında
kalan bölümünün, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu bölüme ilişkin başvurunun Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B- 77. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ". yıllık
aidat ." ibaresi ile yıllık aidat yönünden ". gecikme zamları ."
ibaresi yönünden esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu
olan davalı Borsa Yönetim Kuruluna, ancak yargı yetkisinin kullanılması
neticesinde ortaya çıkan ve bir davanın mahkemece nasıl hükme bağlandığını
gösteren resmi belge olarak tanımlanan ilam hükmü ve niteliğinde karar verme yetkisinin
tanınmasının yargı yetkisi kullanma ve bahşetme anlamına geldiği belirtilerek
kuralın, Anayasa'nın 9. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kural, odalar, borsalar ve Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği yönetim kurullarınca alınan yıllık aidat ve yıllık aidata
ilişkin gecikme zamları ile ilgili kararların ilâm hükmünde olduğunu ve
ilâmların icrasına ilişkin yolla takip edileceğini öngörmektedir. Anayasa'nın " Yargı yetkisi " başlıklı 9.
maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce
kullanılacağı belirtilmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 301. maddesine göre,
ilâm, taraflardan her birine verilen hüküm nüshasını ifade etmekte olup
alacaklı taraf bu ilâma dayanarak İcra ve İflas Kanunu'nda yer alan ilâmlı icra
yolu ile alacağını elde edebilir. Ancak, icra hukukunda ilâmlı icra yolu ile
takip sadece mahkemeler tarafından verilen kararlarla sınırlı tutulmamıştır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesinde ilâm mahiyetini haiz belgeler
belirtildiği gibi özel kanunlarla da bazı belgeler ilâm niteliğinde sayılarak ilâmların
icrası hakkındaki hükümlere tâbi kılınmıştır. Odalar, borsalar ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği yönetim
kurulları yargı yetkisine sahip bulunmadığından, yıllık aidat ile ilgili
verdiği kararlar kesin hüküm niteliği taşımamakta ve bu kararlara karşı yargı
yoluna başvurulabilmektedir. İtiraz konusu kuralda, yıllık aidatla ilgili
kararların ilâm hükmünde olmasına bağlanan sonuç, ilâmlar gibi infaz edilmesini
ve ilâmların yerine getirilmesi usulünün uygulanmasını göstermesinden
ibarettir. Bu nedenle, kuralda, yönetim kurullarının yıllık aidat ile ilgili
kararlarının ilâm hükmünde olduğunun belirtilmesi, bu kararların maddi anlamda
kesin hüküm niteliği taşıdığı sonucunu doğurmaz. Kuralla getirilen düzenlemenin
ilâmlı icra yoluyla alacağın tahsilini kolaylaştırmak dışında bir özellik
içermediği açıktır. Dolayısıyla, itiraz konusu kuralla getirilen düzenleme, Anayasa'nın
9. maddesinde belirtilen yargı yetkisinin kullanılması anlamına gelmediğinden
kuralda, Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 9. maddesine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 18.5.2004 günlü, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ".yıllık
aidat,." ibaresi ile yıllık aidat yönünden ".gecikme
zamları." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, 18.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN Üye M.
  Emin KUZ