ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1997/33 Karar Sayısı : 1997/39 Karar Günü : 26.3.1997 R.G. Tarih-Sayı :30.04.1997-22975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kaş Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı "Orman
Kanunu"nun 23.9.1983 günlü, 2896 sayılı Yasa ile değişik 91. maddesinin
üçüncü, dördüncü ve son fıkrasının, Anayasa'nın 13. ve 38. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanığın orman alanından izinsiz olarak fidan keserken yakalanması
üzerine hakkında açılan kamu davasına bakan Mahkeme, Orman Yasası'nın 91.
maddesinin üçüncü, dördüncü ve son fıkrasının, Anayasa'nın 13. ve 38.
maddelerine aykırı olduğu görüşüyle iptali istemiyle doğrudan başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 6831 sayılı Orman Yasası'nın 2896 sayılı Yasa ile değişik iptali
istenen 3., 4. ve son fıkralarını da içeren 91. maddesi şöyledir : "Madde 91- 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak
edilen fiillerden yapacak emval veren ağaçları kesenler iki aydan bir seneye
kadar hapis ve yapacak emvalin beher metre küpü için beşbin liradan yirmibin
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ancak yirmi santimetre
kutrundan aşağı olanlar için bu cezalar bir misli artırılarak hükmolunur. 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak edilen fiillerden
yapacak emval veren ağaçları keserek odun veya kömür yapanlar bir aydan altı
aya kadar hapis ve odunun beher kentali için bin lira, kömürün beher kentali
için de beşbin lira ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu suretle verilecek
para cezası üçbin liradan aşağı olamaz. Yukarıdaki fıkralarda belirtilen ağaç kesme motorlu araç ve
gereçler kullanılarak yapılmış ise asıl cezaları bir misli artırılarak
hükmolunur. 14 üncü maddenin (A) bendinde yazılı yetişmiş veya yetiştirilmiş
fidanları kesmek, sökmek, ekim sahalarını bozmak, ağaçları boğmak, bunlardan
yalamuk, pedavra hartama çıkarmak fiilleri için verilecek cezalar beş misli
artırılarak hükmolunur. Bu maddenin uygulanmasında fidandan maksat sekiz
santimetreden daha az orta kuturlu ağaç ve ağaçcıkların fidelik, çırpılık,
çubukluk safhalarındaki halidir. 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak edilen ve yukarıdaki
fıkralarda yazılı bulunmayan fiilleri işleyenler bir aydan üç aya kadar hapis
ve beşbin liradan otuzbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 14 üncü maddenin (C) bendinde yazılı fiilleri işleyenlere onbin
lira, (D) bendinde yazılı fiilleri işleyenlere yüzbin lira para cezası verilir. Bu Kanunun 14 üncü maddesinin (A) ve (B) bentlerine muhalif
hareket edenler orman sahipleri ise yapılan zarar miktarına göre bir aydan bir
seneye kadar hapis ve onbin liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasıyla
cezalandırılır. Ancak kendi arazisi üzerinde tohum ekmek veya fidan dikmek
suretiyle yetiştirilecek ormanların sahipleri yukarıdaki fıkra hükmüne
tabi değildir. 14 üncü maddedeki suçları hayvan beslemek için işleyenler hakkında
yukarıdaki cezalar bir misli artırılır. 14 üncü maddedeki suçları, suçun işlendiği orman içi köy nüfusuna
kayıtlı ve fiilen bu köyde oturanlar dışındakilerin işlemesi halinde yukarıdaki
cezalar iki misli artırılır." B- İlgili Anayasa Kuralı Anayasa'nın Geçici 15. maddesi şöyledir : "GEÇİCİ MADDE 15.- 12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel
seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını
oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk
milleti adına kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Millî Güvenlik Konseyinin,
bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu
Meclis Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisinin her türlü karar ve
tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumluluk iddiası
ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz. Bu karar ve tasarrufların idarece veya yetkili kılınmış organ,
merci ve görevlilerce uygulanmasından dolayı, karar alanlar, tasarrufta
bulunanlar ve uygulayanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu dönem içinde çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler
ile 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve
tasarrufların Anayasaya aykırılığı iddia edilemez." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin iptalini istediği
6831 sayılı Orman Yasası'nın 91. maddesinin üçüncü, dördüncü ve son
fıkralarının Anayasa'nın Geçici 15. maddesi kapsamında olup olmadığı sorunu
öncelik taşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali
istenen yasa kuralları ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ
: 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 91. maddesinin
üçüncü, dördüncü ve son fıkraları, 23.9.1983 günlü, 2896 sayılı Yasa'nın 36.
maddesi ile değiştirilmiştir. Anayasa'nın geçici 15. maddesinde, 12 Eylül 1980'den, ilk genel
seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı
oluşturuluncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk
Milleti adına kullanan Millî Güvenlik Konseyi'nin çıkardığı yasaların
Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulamayacağı öngörülmüştür. 7.11.1982 günlü, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın
halkoyu ile kabulünden sonra yapılan ilk seçimler sonucu oluşan Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı 6.12.1983'de toplanmıştır. Anayasakoyucunun, söz konusu kural ile Millî Güvenlik Konseyi'nin
yasama yetkisini tek başına ya da Danışma Meclisi'yle birlikte kullandığı
dönemde çıkarılan yasalar ve kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılı
Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve yapılan işlemleri
Anayasa Mahkemesi'nin denetimi dışında tutmak amacında olduğu açıktır. Anayasa'da belirli konuları düzenleyen genel kurallar yanında,
özel kurallara da yer verilmiştir. Bir konu özel kurallarla düzenlenmemişse,
sorunların çözümünde genel kurallar uygulanır. Ancak, o konuda özel düzenlemeler
varsa artık genel kurallara başvurulmaz. Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup hangi nedenle
olursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunların
bir arada ve hukukun genel kuralları gözönünde tutularak uygulanmaları
zorunludur. Sözü edilen maddenin "Geçici Madde" olarak adlandırılmış
bulunması etki ve değer bakımından Anayasa'nın öteki maddelerinden daha zayıf
ve önemsiz olduğu biçiminde yorumlanmasına neden olamaz. Geçici maddeler
genellikle geçiş dönemlerine ilişkin işlemlerin uygulama yöntemini ve kapsamını
gösteren ayrık hükümleri içerirler. Hukukta genel kural olarak, yasalar,
yayımlarından sonraki olaylara ve durumlara uygulanırlar. Bu ilkenin en çarpıcı
ayrıklığı, yasalardaki geçici kurallardır. Bu nedenle yasaların geçici
maddeleri ile esas maddeleri arasında farklılık varsa, özel niteliği
nedeniyle, geçici maddeler esas maddeden önce uygulanırlar. Çünkü, yasakoyucu,
kuralın ayrıklığında kamu yararı görmüştür. Özel düzenlemenin genel düzenlemeden
önce geleceği hukukun genel bir ilkesidir. Anayasa'da da belli bir konuyu
düzenleyen özel kural varken, o konuyu da kapsamı içine alabilecek nitelikte
bir genel kural bulunsa bile, onun değil, konuya özgü Anayasa kurallarının
uygulanması gerekir. Bir yasada öncelik alan geçici maddeler uygulanıp
sonuçları tümüyle alındıktan sonra yürürlükten kalkmış olurlar. Tersine
durumda, yasalardaki geçici maddeler, yasanın bir ayrıklık olarak kapsadıkları
konularla birlikte geçerliliklerini sürdürürler. Yasa metinlerinin ve sözcüklerinin, hukuk dilindeki anlamlarına
göre anlaşılmaları gerekir. Yasa kuralının, günün toplumsal ve ekonomik
gerekleriyle çeliştiği sanılsa bile, yürürlükte kaldığı sürece uygulanması
hukukun gereğidir. Kimi gerekçelerle bu kuralın dışına çıkılması, metinlerin
anlamlarından başka biçimlerde yorumlanması, metnin bir tür düzeltilmesine
kalkışılması, aslında yasada olmayanı yasaya yakıştırmak ve yorum yoluyla
amacını değiştirmek ya da yasakoyucunun yerini almak olur. Geçici 15. madde kapsamındaki, olağanüstü yönetimin olağanüstü
koşulları altında çıkarılan yasalarla kanun hükmündeki kararnamelerin, geçilen
demokratik düzen içinde değiştirilmesine ya da yürürlükten kaldırılmasına değin
Anayasa'ya uygunluk denetimi dışında bırakılmasında kamu yararı görülmüştür.
Ancak, yasakoyucu, siyasal ve sosyal gelişmelere ve gereksinimlere göre, söz
konusu yasal kurallardan gerekli gördüklerini değiştirebileceği ya da
kaldırabileceği gibi Anayasa'da öngörülen koşullara uyarak Anayasa'daki geçici
maddeleri de kaldırabilir. Bunun dışında, yorum yoluyla Anayasa'nın geçici 15.
maddesinin geçersiz ve etkisiz duruma getirilmesi olanaksızdır. Anayasa'ya
uygunluk denetiminin kapsamlı ve etkin olmasını istemek başka, Anayasa kuralına
uymak başkadır. Geçici maddeyi yargı kararıyla geçersiz kılmak düşünülemez.
Kaldırmak yetki ve görevi, yasama organınındır. Anayasa'nın geçici 15. maddesi ile bir dönemin yasama işlemlerinin
Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulması yasaklanmıştır. 12.9.1980 ile
6.12.1983 arasında Anayasa'ya aykırılık savında bulunulamayacağı değil, bu
madde yürürlükte kaldıkça bu tarihler arasında yapılan düzenlemelere karşı
aykırılık savında bulunulamayacağı öngörülmüştür. Tersine düşünce geçerli olsa
idi, madde Anayasa'ya konulmazdı. Ancak, bunların hukuk devleti ilkesine uygun
biçimde yargı denetimine açılması, Anayasa'ya aykırılık savında bulunma ve
inceleme yasağının kaldırılmasına bağlı olup bu da Anayasa'nın 87. maddesi
uyarınca doğrudan yasama organının görev ve yetkisi kapsamına girmektedir. Bu durumda, söz konusu kural hakkında Anayasa'ya aykırılık savında
bulunulmasına Anayasa'nın geçici 15. maddesi olanak vermediğinden, itirazın,
başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. V- SONUÇ 31.8.1956 günlü, 6831 sayılı "Orman Kanunu"nun 23.9.1983
günlü, 2896 sayılı Yasa ile değişik 91. maddesinin üçüncü, dördüncü ve son
fıkrası, Anayasa'nın geçici 15. maddesinin son fıkrası kapsamında olup,
Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulamayacağından mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle başvurunun REDDİNE, Güven DİNÇER'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 26.3.1997 gününde karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1997/33 Karar Sayısı : 1997/39 20 Ekim 1996 günlü, 22793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan
26.6.1996 tarih ve Esas 1996/28, Karar 1996/24 sayılı Anayasa Mahkemesi
kararındaki karşıoyumda açıklanan düşüncelerle bu karara karşıyım. Başkanvekili Güven DİNÇER