ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/30 Karar Sayısı : 2007/24 Karar Günü : 15.3.2007 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 29.11.2007-26715 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tarsus 2. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21.7.1971 günlü, 1447 sayılı
Ticari İşletme Rehni Kanunu'nun 12. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasının,
Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasına aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Ticari işletme rehnine tabi mallardan bir kısmının fabrikada
bulunmaması nedeniyle şikayetçi alacaklının zarara uğratıldığı iddiasıyla
açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu savını
ciddi bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 21.7.1971 günlü, 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu'nun
iptali istenilen birinci ve ikinci fıkrasını da içeren 12. maddesi şöyledir : “ Ticarî işletme sahibi işletmesini veya rehne dahil münferit
unsurları alacaklının muvafakatı olmaksızın başkalarıyla değiştirir veya
temlik, aynî bir hakla takyit veya alacaklıyı ızrar kasdıyla tahrip veya imha
ederse bu yüzden alacağını tamamen veya kısmen tahsil edemeyen alacaklının
şikâyeti üzerine uğranılan zararın miktarı nazara alınmak suretiyle bir yıldan
beş yıla kadar hapis ve iki milyar liradan aşağı olmamak üzere ağır para
cezasıyla cezalandırılır. Uğranılan zarar fahiş olduğu takdirde yukarıda yazılı cezaların
azamisine hükmolunur. Ayrıca talep üzerine hâkim ticarî işletme sahibini, kusurunun
ağırlığını gözönünde tutarak rehinle temin edilen alacak miktarına kadar munzam
bir tazminata da mahkûm eder.” B- Dayanılan Anayasa Kuralı İtiraz başvurusunda Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasına
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,
Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın
katılımlarıyla 13.2.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : Başvuru kararında itiraz konusu kuralla, rehin sözleşmesi ile
muhafaza altına alınan ve sanığa teslim edilen bazı malların alacaklının rızası
dışında başka mallarla değiştirilmesi, temlik, tahrip veya imha edilmesi
durumunda öngörülen hapis cezasının, rehin sözleşmesine aykırılıktan
kaynaklanması nedeniyle Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasına aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Kuralla, ticarî işletme sahibinin işletmesini veya rehne dahil
münferit unsurları alacaklının muvafakatı olmaksızın başkalarıyla değiştirmesi,
temlik, aynî bir hakla takyit, alacaklıyı ızrar kastıyla tahrip veya imha
etmesi nedeniyle alacağını tamamen veya kısmen tahsil edemeyen alacaklının
şikâyeti üzerine uğranılan zararın miktarı nazara alınmak suretiyle bir yıldan
beş yıla kadar hapis ve belirtilen adli para cezasıyla cezalandırılması,
uğranılan zarar fahiş ise cezaların azamisine hükmolunması öngörülmektedir. Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasında, “Hiç kimse,
yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı
özgürlüğünden alıkonulamaz.”; maddenin gerekçesinde de, “... 4 No'lu protokol
gereği sözleşmeden doğan bir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğünden
alıkonulamayacağı hükmü eklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içinde
borçlar da vardır ...” denilmiştir. İtiraz konusu kuralla, alacaklının alacağını alabilmek için tesis
edilen ve teslime bağlı olmayan işletme rehni nedeniyle borçlunun alacaklıyı
zarara uğratmaya ilişkin girişebileceği suç sayılan eylemler müeyyideye
bağlanmıştır. Anılan hürriyeti bağlayıcı ceza, borçlu ile alacaklı arasındaki
önceden varolan sözleşmeden doğan yükümlülüğün yerine getirilememesinden dolayı
öngörülen ceza olmayıp, kanunla belirtilen yükümlülüklerin yerine
getirilmemesinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle kural, Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasına
aykırı değildir, itirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 21.7.1971 günlü, 1447 sayılı Ticarî İşletme Rehni Kanunu'nun 12.
maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, 15.3.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT