ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/35 Karar Sayısı : 2004/64 Karar Günü : 26.5.2004 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 10.02.2005-25723 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEMELER : 1- Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi (E:2003/45) 2- Ankara 8. Ağır Ceza Mahkemesi (E:2004/35) İTİRAZLARIN KONUSU : 25.2.2003 günlü, 4811
sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun 14. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,
Anayasa'nın 2., 10. ve 73. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sahte fatura düzenleme suçundan açılan kamu davalarında, itiraz
konusu kuralı Anayasa'ya aykırı bulan Mahkemeler, iptali için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içeren
14. maddesi şöyledir: “ MADDE 14.- 1. Vergi Usul Kanununun 359 uncu
maddesinde sayılan fiilleri 31.8.2002 tarihinden önce işleyenler hakkında
Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulmaz, soruşturma aşamasında
olanlar için takibat yapılmaz, açılmış bulunan kamu davaları ortadan kaldırılır
ve kesinleşmiş mahkumiyet kararları infaz edilmez. 2. Anılan Kanunun 359 uncu maddesinin (b) fıkrasının (1) numaralı
bendindeki "Defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter
sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak
koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya
kısmen sahte olarak düzenleyenler ", (2) numaralı bendindeki
"belgeleri sahte olarak basanlar" hakkında (1) numaralı fıkra
hükümleri uygulanmaz ve bahsi geçenler bu Kanunun 7, 8 ve 9 uncu madde
hükümlerinden yararlanamaz. 3. İşlenen kaçakçılık suçlarından dolayı vergi ziyaına sebebiyet
verildiği hallerde, (1) numaralı fıkra hükümlerinden yararlanılabilmesi için;
salınan vergi ve kesilen cezalar ile gecikme faizi ve zamlarının, bu Kanunun yürürlüğünden
önce ya da bu Kanun hükümlerinden yararlanılmak suretiyle öngörülen süre ve
tutarda tamamen ödenmiş olması ve bunlara karşı idari yargı yerlerinde dava
açılmaması veya açılan davalardan vazgeçilmesi şarttır.” B- İlgili Yasa Kuralı 4.1.1961 gün ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 4369 sayılı
Kanunla değiştirilen ve ilgili görülen 359. maddesi şöyledir. “ MADDE 359 – a)Vergi Kanunlarına göre tutulan veya
düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar,
gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap
açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının
azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, bel ge
veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler
(Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde,
inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin
ibraz edilmemesi gizleme demektir. veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge
düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar (Muhteviyatı itibariyle) yanıltıcı
belge, gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya
durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan
belgedir.) Hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası hükmolunur. … b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve
ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini
yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya
belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler
veya bu belgeleri kullananlar (Sahte belge, gerçek bir muamele veya durum
olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belgedir.) 2) Belgeleri Maliye Bakanlığı ile anlaşması olmadığı halde
basanlar ile sahte olarak basanlar veya bu belgeleri kullananlar, Hakkında on sekiz aydan üç yıla kadar ağır hapis cezası
hükmolunur. …” C- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 73. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca değişik
tarihlerde yapılan ilk inceleme toplantıları sonunda, dosyalarda eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin raporlar, itiraz
konusu ve ilgili görülen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- Birleştirme Kararı 25.2.2003 günlü, 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun 14.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “… veya belgelerin asıl veya
suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler …” ibaresinin
iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin 2003/45 esas sayılı
dosyanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2004/35 esas sayılı dosya ile
BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, incelemenin 2004/35 esas sayılı
dosya üzerinden yürütülmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B- Uygulanacak Kural Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesinde göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. Olayda, 4811 sayılı Yasa'dan yararlanamayan sanıkların eylemi
sahte belge düzenlemek suçu olduğundan, 25.2.2003 günlü, 4811 sayıl Vergi
Barışı Kanunu'nun 14. maddesinin (2) numaralı fıkrasının “... veya
belgelerin asıl ve suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak
düzenleyenler...” ibaresi dışında kalan bölümünün, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu bölüme ilişkin başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. C- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararlarında, sahte veya yanıltıcı belge düzenleyenler ile
bu tür belgeleri kullananların eylemlerine Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi
ile aynı ceza öngörülmüş olmasına karşın, 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun
14. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca sahte belge düzenleme eyleminin
sahte belge kullanma eyleminden farklı olarak yasa kapsamı dışında
tutulmasının, Anayasa'nın 2., 10. ve 73. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. Vergi Barışı Kanunu'nun 14. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,
Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde sayılan eylemleri 31.8.2002 tarihinden
önce işleyen kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmayacağı, soruşturma
aşamasında olanlar için takibat yapılmayacağı, açılmış bulunan kamu davalarının
ortadan kaldırılacağı ve kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının infaz edilmeyeceği
belirtilmektedir. Aynı maddenin (2) nolu fıkrasında da 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu'nun 359. maddesinin (b) fıkrasının (I) numaralı bendinde yer alan “Defter,
kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka
yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl ve
suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler” ve (2)
numaralı bendindeki “Belgeleri sahte olarak basanlar” hakkında
14. maddenin (I) numaralı fıkrası hükmünün uygulanmasına istisna getirilmiştir. Yasa'nın gerekçesinde de “Bu düzenlemenin amacı, esas
itibariyle kastı olmaksızın sahte belge kullanma fiili nedeniyle ve maddede bu
fiil için öngörülen cezadan daha ağır cezaya hükmolunması öngörülmeyen diğer
suçları işlemiş olanlar için hükmolunan veya hükmolunacak hapis cezalarının
ortadan kaldırılması suretiyle mükelleflerin mağduriyetlerinin önlenmesi, gerek
idarenin gerekse idari yargı ile adli yargının iş yüklerinin azaltılması
suretiyle vergi barışının tesis edilmesidir” denilmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde Cumhuriyetin nitelikleri arasında
sayılan hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, hukuku tüm Devlet organlarına egemen kılan, yargı denetimine açık,
yasaların üstünde Anayasa'nın ve yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk
ilkelerinin bulunduğu bilincinde olan Devlettir. Hukuk devletinde yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa ve ceza hukukunun
temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla kamu yararı, kamu düzeni gibi nedenleri
gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağını ve bunlara verilecek cezanın türü
ve miktarını saptayabileceği gibi, kimi suçları işleyenlere verilen cezanın
paraya veya tedbire çevrilmemesini, kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarından da
kimilerinin çektirilmemesinide şarta bağlı olarak öngörebilir. Buna göre, kimi durumlarda bilmeden de işlenebileceği gözetilerek,
sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanılması eyleminin,
belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme
eylemi ile aynı ağırlıkta olmadığı kabul edilerek, düzenleme suçunun yasanın
kapsamı dışında tutulması, yasakoyucunun bu konudaki takdir yetkisi içindedir. Öte yandan, yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı
kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Bu ilke ile aynı durumda olanlara ayrı
kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılması
engellenmektedir. Durum ve konumlarındaki değişik özellikler kimi kişiler ya da
topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. 4811 sayılı Yasa'nın 14. maddesinin Vergi Usul Kanunu'nun 359.
maddesi ile birlikte incelenmesinden de anlaşılacağı gibi, sahte veya
muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullananlar ile düzenleyenler aynı
hukuksal konumda bulunmadıklarından eşitlik karşılaştırmasına esas alınamazlar. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı olmadığından iptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 73. maddesi ile ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 25.2.2003 günlü, 4811 sayılı “Vergi Barışı Kanunu”nun 14.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “... veya belgelerin asıl veya
suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler ...” ibaresinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 26.5.2004 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa
  BUMİN Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul
  ERSOY Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye Fazıl
  SAĞLAM Üye A.
  Necmi ÖZLER