ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas
Sayısı:2020/25 Karar
Sayısı:2020/15 Karar
Tarihi:6/5/2020 R.G. Tarih –
Sayı:Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece 16. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 26/9/2004
tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı
Kanun’un 68. maddesiyle başlığı ile birlikte değiştirilen 191. maddesine
27/3/2015 tarihli ve 6638 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle eklenen (10) numaralı
fıkranın Anayasa’nın 2., 5., 13., 19. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurmak suçunu
işlediği iddiasıyla açılan kamu davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 191. maddesi
şöyledir: “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın
almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullanmak Madde 191- (Değişik: 18/6/2014 – 6545/68 md.) (1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın
alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan
kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli
hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci
maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının
ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme
süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları
ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda
uyarır. (3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir
yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet
savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir.
Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde
denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. (4) Kişinin, erteleme süresi zarfında; a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan
tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi, b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde
satın alması, kabul etmesi veya bulundurması, c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, hâlinde, hakkında kamu davası açılır. (5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için
tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya
bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra
uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu
yapılmaz. (6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından
sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan
soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi
kararı verilemez. (7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada
belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği
takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. (8) Bu Kanunun; a) 188 inci maddesinde tanımlanan
uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı
madde kullanılmasını kolaylaştırma, suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun
münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu
madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı
verilir. (9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde,
Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171
inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci
maddesi hükümleri uygulanır. (10) (Ek:
27/3/2015-6638/12 md.) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane,
kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu
bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya
benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın
mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza
yarı oranında artırılır.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında
başvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜN tarafından hazırlanan ilk
inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak
bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı
görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının
ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa
Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da
o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan
kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5237
sayılı Kanun’un 191. maddesinin (10) numaralı fıkrasının iptalini talep
etmiştir. 4. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı sanık
hakkında 18/6/2018 tarihinde kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde
bulundurmak suçundan soruşturma başlatmıştır. Söz konusu soruşturmada
14/7/2018 tarihinde Kanun’un 191. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince beş
yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmiştir. Bu
karar 26/10/2018 tarihinde kesinleşmiştir. 5. Denetim süresi içinde sanığın bir
ortaokulun bahçe duvarına yaklaşık elli metre mesafede yakalandığı ve üzerinde
uyuşturucu madde bulunduğu 21/6/2019 tarihli tutanakla tespit edilmiştir. Bu
nedenle sanık hakkındaki kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı Kanun’un
191. maddesinin (4) numaralı fıkrasının (b) bendi uyarınca 22/10/2019 tarihinde
kaldırılmış ve aynı yer Cumhuriyet başsavcılığının 21/6/2019 tarihinde
gerçekleşen olay nedeniyle başlattığı soruşturma kamu davasının açılmasının
ertelenmesi kararının kaldırıldığı ilk soruşturma dosyasıyla birleştirilmiştir.
Bu soruşturmalar hakkında 25/10/2019 tarihli iddianame düzenlenmiştir. 6. Söz
konusu iddianamede cezalandırılması kamu adına talep edilen suç 18/6/2018
tarihinde işlendiği iddia edilen kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde
satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullanmak suçudur. Nitekim Kanun’un 191. maddesinin (5) numaralı fıkrasında bu
husus “ Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu
veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da
uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni
sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz .” şeklinde
düzenlenmiştir. Dolayısıyla sanığın bir ortaokulun bahçe duvarına yaklaşık elli
metre mesafede uyuşturucu madde ile yakalanması eylemiyle ilgili açılmış bir
kamu davası bulunmamaktadır. 7. Bu itibarla bakılmakta olan davada
kovuşturma konusu olan suç 18/6/2018 tarihinde gerçekleştirildiği iddia edilen
suçtur. Başvuru kararında ise sanığın 21/6/2019 tarihinde bir ortaokulun bahçe
duvarına yaklaşık elli metre mesafede üzerinde uyuşturucu madde bulunması
nedeniyle 21/6/2019 tarihli olay yönünden itiraz konusu kuralın davada uygulanma
imkânının bulunduğu kabul edilmiştir. Mahkemenin önündeki davada 21/6/2019
tarihli olay ile ilgili kovuşturma yapılması mümkün olmadığından anılan olayla
ilgili olarak itiraz konusu kuralın davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 8. Öte yandan bakılmakta olan davaya konu
18/6/2018 tarihli eyleme ilişkin olarak dosya arasında bulunan tutanakta sanığa
isnat edilen fiilin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi,
eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların
varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen
sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık
yerlerde işlendiğine dair kesin bir tespitin veya buna ilişkin dosyada başkaca
bir belirlemenin bulunmadığı gözetildiğinde kuralın kovuşturmaya konu eylem
bakımından uygulanacak kural niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. 9. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurala
ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 26/9/2004 tarihli ve
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 68.
maddesiyle başlığı ile birlikte değiştirilen 191. maddesine 27/3/2015 tarihli
ve 6638 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle eklenen (10) numaralı fıkranın itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu
fıkraya ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 6/5/2020
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Hasan
  Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir
  ÖZKAYA Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Engin
  YILDIRIM Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Rıdvan
  GÜLEÇ Üye Recai
  AKYEL Üye Yusuf
  Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin
  MENTEŞ