ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/70 Karar Sayısı : 2012/157 Karar Günü : 18.10.2012 R.G. Tarih-Sayı :
13.02.2013-28558 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Aydın Vergi Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 2.7.1964 günlü, 492 sayılı
Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009
sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen (a) bendinin
birinci cümlesinde yer alan ''kararın verilmesinden itibaren'' ibaresinin
Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün durdurulması
istemidir. I- OLAY Asliye hukuk mahkemesince hükmedilen nispi karar harcının, kararın
verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenmemesi üzerine, söz konusu harcın
tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan
davada, itiraz konusu ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,
iptali ve yürürlüğünün durdurulması için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun itiraz konusu
ibareyi de içeren 28. maddesi şöyledir: ' (1) sayılı tarifede yazılı nispî harçlar aşağıdaki zamanlarda
ödenir : a) Karar ve ilam harcı, Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın
verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ölüm ve
cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin
alınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır. Bakiye karar ve ilam harcının
ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun
yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez. b) İcra Tahsil Harcı, İcra takiplerinde Tahsil Harcı, alacağın ödenmesi sırasında, ödeme
yapılmayan hallerde harç alacağının doğması tarihinden itibaren 15 gün içinde
ödenir. Harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar. Konunun değeri üzerinden alınacak İflâs Harçlarında da bu bent
hükümleri uygulanır. c) Depozito, defter tutma ve miras işlerine ait harçlar, (1) sayılı tarifenin (D) bölümünde yazılı depozito, defter tutma
ve miras işlerine ait harçlar işin sonundan itibaren 15 gün içinde ödenir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 5.7.2012 günü
yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin
esasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında
karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Durdu ÖZER
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,
dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, nispi karar ve ilam harcının miktarının ancak
kararın tebliği ile öğrenilebildiği, yargılama esnasında hazır bulunmayan veya
hüküm duruşmasına katılmayan tarafın gerekçeli karar kendisine tebliğ
edilmedikçe harcın miktarını bilmesinin mümkün olmadığı, kuralda yer alan iki
aylık sürenin geçmesi halinde ise mükellefin fazladan gecikme zammı ödemek
zorunda kaldığı, bu nedenle henüz tebliğ edilmeyen bir vergi borcu için gecikme
zammı işletilmesine olanak tanıyan itiraz konusu ibarenin hukuk güvenliği
ilkesini ihlal ettiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 492 sayılı Kanun'un itiraz konusu ibareyi de içeren 28. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinin birinci cümlesinde, nispi karar ve ilam
harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının ise kararın verilmesinden
itibaren iki ay içinde ödeneceği düzenlenmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 51.
maddesinde ise tahsil edilemeyen kamu alacakları için gecikme zammı ödeneceği
öngörüldüğünden, nispi karar harcının bakiye miktarının vadesinde, yani kararın
verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenmemesi hâlinde, anılan hüküm uyarınca
bu kamu alacağına gecikme zammı uygulanacaktır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliği ni
sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet
organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı
denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel
ilkelerinden biri 'hukuki güvenlik' tir. Hukuk güvenliği,
normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete
güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu
zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Genel olarak hukuk mahkemeleri tarafından verilen kararlarda
ödenmesi gereken bakiye harç miktarı kısa kararda açıklanmamaktadır. Diğer bir
ifade ile taraflar bakiye harç miktarlarını gerekçeli kararın kendilerine
tebliği ile öğrenmektedirler. Bu hâllerde bakiye karar harcının karar tarihinden
itibaren iki ay içinde ödenmesinin zorunlu tutulması, mükellefin henüz
varlığından haberdar olmadığı veya miktarını tam olarak bilmediği bir harç için
gecikme zammı ödemesi sonucunu doğuracaktır. Kişilerin haberdar olmadıkları
harç nedeniyle gecikme zammı ödemek zorunda kalmaları ise hukuk devleti
ilkesinin gereklerinden olan hukuk güvenliği ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. maddesine
aykırıdır. İptali gerekir. VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin
birinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18.
maddesiyle değiştirilen (a) bendinin, birinci cümlesinde yer alan ''kararın
verilmesinden itibaren'' ibaresine ilişkin iptal hükmünün yürürlüğe
girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu ibarenin yürürlüğünün durdurulması
isteminin REDDİNE, 18.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VII- İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında 'Kanun,
kanun hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten
kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği
tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı
günden başlayarak bir yılı geçemez' denilmekte, 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin
(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır. 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin
birinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18.
maddesiyle değiştirilen (a) bendinin, birinci cümlesinde yer alan '' kararın
verilmesinden itibaren' ' ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak
hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden,
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu ibareye ilişkin iptal hükmünün,
kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe
girmesi uygun görülmüştür. VIII- SONUÇ 1- 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin
birinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18.
maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinde yer alan ''kararın
verilmesinden itibaren'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 2- 492 sayılı Kanun'un 28. maddesinin birinci fıkrasının 6009
sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinde yer
alan ''kararın verilmesinden itibaren'' ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle,
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı
fıkrası gereğince bu ibareye ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, 18.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN