ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı      :  2015/46 Karar Sayısı   :  2017/130 Karar Tarihi  :  26.7.2017 R.G. Tarih-Sayısı   : 
3.10.2017-30199 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet
Meclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ, Engin ALTAY ve Levent GÖK ile birlikte 121
milletvekili. İPTAL DAVASININ KONUSU: 4.2.2015 tarihli ve
6592 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun’un; A. 2. maddesiyle 4.6.1985 tarihli ve 3213
sayılı Maden Kanunu’nun 3. maddesinin birinci fıkrasına eklenen “Yetkilendirilmiş
Tüzel Kişiler” tanımının, B. 4. maddesiyle 3213 sayılı Kanun’un 7.
maddesinin on beşinci fıkrasına “…kamu yararı niteliği taşıyan… ”
ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “…veya gerçek/tüzel kişilere ait
diğer…” ibaresinin, C. 10. maddesiyle 3213 sayılı Kanun’un 14.
maddesinin on yedinci fıkrasında değiştirilen “…kamu yatırımının…” ibaresinin, D .     15. maddesiyle değiştirilen 3213 sayılı
Kanun’un 30. maddesinin; 1. Birinci fıkrasının birinci cümlesinin, 2. Üçüncü fıkrasının, E. 27. maddesinin Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 5., 10., 13., 17., 49., 90., 135.
ve 168. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I.     İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali talep edilen kuralların yer aldığı 6592 sayılı Kanun’un; 1. 2. maddesi ile 3213 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci
fıkrasına eklenen “ Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ” tanımı şöyledir: “ Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler: (Ek: 4/2/2015-6592/2 md.)
Genel Müdürlükçe yetkilendirilen, bu Kanun kapsamında Genel Müdürlüğe verilmesi
gereken rapor, proje ve her türlü teknik belgeyi hazırlamaya yetkili, şirket
hisselerinin yarısından fazlasının sahibinin mühendis olduğu ya da bünyesinde
nitelik ve nicelikleri yönetmelikle belirlenen mühendisler çalıştıran maden
arama ruhsat sahibi veya işletmesi olan tüzel kişiler. ” 2. 4. maddesi ile ibare eklenen 3213 sayılı Kanun’un 7.
maddesinin on beşinci fıkrası şöyledir: “ (Değişik fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Madencilik faaliyetleri
ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj,
enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları
gibi kamu yararı niteliği taşıyan veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların
birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi,
yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik
faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir.” 3. 10. maddesi ile ibare değiştirilen 3213 sayılı Kanun’un 14.
maddesinin on yedinci fıkrası şöyledir: “ Kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman
gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi
için Bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir. Üretim
yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı
olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol
açmayacak şekilde yapılır. Bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden Devlet
hakkı alınmaz ve izinler proje süresini aşamaz. (Ek cümleler: 4/2/2015 –
6592/10 md.) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında Yap-İşlet-Devret
modeli ile yapılan kamu yatırımları için, ihale sözleşmelerinde hammadde temin
sorumluluğunun görevli şirket yükümlülüğüne bırakılması hâlinde hammadde üretim
izni sözleşme konusu işte kullanılmak ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere
görevli şirkete de verilir. Bu durumda kullanılan hammaddenin ocak başı satış
fiyatı üzerinden ihaleyi alandan her yıl haziran ayı sonuna kadar Devlet hakkı
ile aynı grupta bulunan işletme ruhsatlarından alınan ruhsat bedelinin %30’u
oranında çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere her yıl ocak
ayının sonuna kadar teminat alınır. Devlet hakkı ve teminatın eksik yatırılması
veya hiç yatırılmaması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve üç ay
içinde tamamlanması istenir. Aksi hâlde üretim faaliyeti durdurulur. ” 4. 15. maddesi ile değiştirilen 3213 sayılı Kanun’un 30.
maddesi şöyledir: “ İhale MADDE 30: (Değişik: 4/2/2015-6592/15 md.) “ Herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya
taksir edilmiş alanlar ile II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler dışındaki
yeni alanlar ihale yolu ile ruhsatlandırılır. İhale ilanı Resmî
Gazete’de yayımlanır. İhale bedeli işletme ruhsat taban bedelinden az olamaz. Maden ruhsat sahasının cinsi, rezervi, bulunduğu bölge, tenörü,
istihdam, yatırım, ülke ihtiyaçları ve benzeri hususlar dikkate alınarak
şartnamelerde açıkça belirtmek kaydıyla ara ve uç ürün üretme şartını içeren
ihaleler yapılabilir. Bu ihalelerde rezervin özellikleri dikkate alınarak
ihaleye katılma şartları, taban ihale bedeli, ihale bedelini ödeme şekli ve
süresi, üretim süreleri veya tesislerin yatırım süreleri ve diğer hususlar
şartnameler ile belirlenebilir. Ruhsat sahaları arasında tek başına madencilik yapılamayacak
büyüklükteki alanlara ruhsat verilmez. Bu alanlar bitişik ruhsat sahipleri
arasında ihale edilir. İhalelik durumda olan ve madencilik yapılabilmesi için
uygun büyüklükte olmayan sahalar, çevresindeki ruhsatsız alanlar veya diğer
ihalelik sahalarla birleştirilerek ihale edilir. Havza madenciliğini geliştirmek ve jeolojik yapıyı aydınlatmak
amacıyla yeni oluşturulan alanlar ile herhangi bir sebeple hükümden düşmüş,
terk edilmiş veya taksir edilmiş sahalar, alan sınırlamasına bakılmaksızın
birleştirilerek ihale edilebilir. Bu şekilde ihale edilen sahaların
ruhsatlandırılmasında 16 ncı maddedeki alan sınırlaması aranmaz. Mülga 6309 sayılı Maden Kanunu hükümleri uyarınca verilmiş olan ve
bu Kanuna göre ruhsat hukuku devam eden çakışmalı işletme ruhsat sahalarında
yeni bir maden bulunması hâlinde, çakışmalı alandaki maden hakkı bu ruhsat
sahipleri arasında ihale edilerek ruhsatlandırılır. Sahaların ihalesinden elde edilen gelirler genel bütçeye gelir
kaydedilir. Bu Kanun kapsamındaki iş ve işlemler için ihtiyaç duyulan ödenekler
Bakanlık bütçesinde öngörülür. ” 5. 27. maddesi şöyledir: “ 19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 9. maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendi yürürlükten kaldırılmıştır. ” II.   İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal
TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan
GÜLEÇ’in katılmalarıyla 13.5.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara
bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Abuzer YAZICIOĞLU
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri,
dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kanun’un 2. Maddesiyle 3213 Sayılı Kanun’un 3. Maddesinin
Birinci Fıkrasına Eklenen “ Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ” Tanımının
İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 3. Dava dilekçesinde özetle dava konusu kuralla, maden alanında
çalışan mühendislerin gerçek kişi olarak mesleklerini serbestçe yapmalarının
engellendiği, çalışma hakkının anayasal dayanaktan yoksun, sebepsiz ve ölçüsüz
bir biçimde kısıtlandığı, bireyler karşısında tüzel kişilere eşitlik ilkesini
zedeleyecek ölçüde imtiyaz tanındığı, anayasal güvence altında olan Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin görev ve yetki alanına müdahale edildiği,
madenlerin devletin hüküm ve tasarrufunda olması nedeniyle denetim yetkisinin
yetkilendirilmiş tüzel kişilere devri anlamına gelen düzenlemenin devletin
denetim hakkını bütünüyle ortadan kaldırdığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın
Başlangıç’ı ile 5., 10., 13., 49., 135 ve 168. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. Dava konusu kuralda yetkilendirilmiş tüzel kişiler Genel
Müdürlükçe yetkilendirilen, bu Kanun kapsamında Genel Müdürlüğe verilmesi
gereken rapor, proje ve her türlü teknik belgeyi hazırlamaya yetkili, şirket
hisselerinin yarısından fazlasının sahibinin mühendis olduğu ya da bünyesinde
nitelik ve nicelikleri yönetmelikle belirlenen mühendisler çalıştıran maden
arama ruhsat sahibi veya işletmesi olan tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. 5. Anayasa’nın 49. maddesinde, çalışmanın, herkesin hakkı ve
ödevi olduğu, devletin çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma
hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı
desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve
çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı belirtilmektedir.
Ayrıca madde metninde bu hakla ilgili olarak özel bir kısıtlama nedenine yer
verilmese de diğer temel hak ve özgürlüklerde olduğu gibi Anayasa’nın 13.
maddesi kapsamında sınırlanabilir bir hak olduğuna şüphe bulunmamaktadır. 6. Anayasa'nın 13. maddesinde “ Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen
sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar,
Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin
gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. ” denilerek genel sınırlama
ölçüleri belirlenmiştir. Sınırlamada dikkat edilmesi gereken husus,
sınırlamanın hakkın özüne dokunmaması ve demokratik toplumda gerekli ve ölçülü
olmasıdır. 7. Anayasa’nın 168. maddesinde “Tabii servetler ve
kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve
işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek
ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve
işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan
gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu
durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak
gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir.” denilmektedir.
Buna göre tabii servetler ve kaynaklar kapsamında bulunan madenlerin aranması
ve işletilmesi ile ilgili olarak gerçek ve tüzelkişilerin uyacakları
koşulların, devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ile
yaptırımların kanunda düzenlenmesi gerekmektedir. Ayrıca anılan maddede kanun
koyucuya, toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda madencilik faaliyetleri konusunda
düzenleme yapma yetkisi verilmektedir. Ancak kanun koyucu bu yetkiyi
kullanırken kamu yararı amacını gözetmenin yanı sıra Anayasa’nın ilgili diğer
ilkelerine de uymak zorundadır. 8. Madencilik faaliyeti sürecinde Genel Müdürlüğe sunulması
zorunlu olan “ rapor, proje ve her türlü teknik belge ”, 6592 sayılı Kanun
değişikliği öncesinde konusunda uzman serbest mühendisler tarafından
hazırlanmakta ve sorumluluğun da belgeyi hazırlayana ait olduğu kabul
edilmekteydi. Yeni düzenleme ile bu belgeleri hazırlama yetkisi,
yetkilendirilmiş tüzel kişilere verilmiştir. Kanun koyucunun dava konusu
kuralı, madencilik sektörünün kendine özgü niteliğinden kaynaklanan
ihtiyaç nedeniyle ve devletin madencilik faaliyetlerinin etkin, verimli,
güvenli ve sürdürülebilir nitelikte yürütülmesi amacıyla düzenlediği anlaşılmaktadır.
Böyle bir düzenleme ise anayasal sınırlar içinde kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamındadır. Somut düzenlemenin belirtilen amacı etkin bir şekilde
gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı yönündeki bir değerlendirme ise
anayasallık denetiminin kapsamı dışında kalmaktadır. 9. Yeni düzenleme kapsamında Genel Müdürlüğe verilmesi
gereken rapor, proje ve her türlü teknik belgeyi hazırlama görev ve yetkisi
yetkilendirilmiş tüzel kişilere verilse de belirtilen işler tüzel kişilik
bünyesindeki veya tüzel kişilikle anlaşmalı gerçek kişiler tarafından
yapılacaktır. Diğer bir ifadeyle gerçek kişi mühendisler, ancak
yetkilendirilmiş tüzel kişiler gözetiminde anılan işleri yapmaya devam
etmektedirler. Dolayısıyla dava konusu kural, madencilik faaliyeti ile ilgili
mühendislerin çalışma hakkına yönelik bir sınırlama getirse de mühendislerin,
gerçek kişi olarak çalışabilme imkânını tamamen ortadan kaldırmamaktadır.
Devletin, madenler üzerindeki tasarruf ve denetim yetkisi kapsamında kamu
yararını da gözeterek tedbirler alması karşısında çalışma hakkına yönelik
mevcut sınırlamanın demokratik toplumda gerekli ve ölçülü olmadığı söylenemez. 10.Öte yandan yetkilendirilmiş tüzel kişiler için Kanun’da
belirlenen görev ve sorumluluklar, madencilik faaliyetinin gözetim ve denetimi
niteliğinde olmayıp uzmanlaşmış ve kurumsallaşmış yapısıyla daha etkin, verimli
ve kaliteli hazırlanması beklenen rapor, proje ve teknik belgelerle Genel
Müdürlüğün denetim ve gözetim faaliyetine destek olma ve kolaylaştırma işlevi görmektedir.
Bu yönüyle yetkilendirilmiş tüzel kişiler için Kanun’da tanımlanan görev ve
sorumluluklar, icrai sonuç doğuran nitelikte olmadığı gibi Anayasa’nın 168.
maddesindeki devletin gözetim ve denetim sorumluluğunu da ortadan
kaldırmamaktadır. Ayrıca, madencilik faaliyetlerinin kontrol ve denetimini
düzenleyen 3213 sayılı Kanun’un 11. maddesi de gözetildiğinde iş sağlığı ve
güvenliği alanlarının devletin denetiminde olduğu izahtan varestedir. 11.Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 13., 49. ve 168.
maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. 12.Kuralın Anayasa’nın Başlangıç’ı, 5., 10. ve 135. maddeleriyle
bir ilgisi görülmemiştir. B.Kanun’un 4. Maddesiyle, 3213 Sayılı Kanun’un 7. Maddesinin On
Beşinci Fıkrasına “…kamu yararı niteliği taşıyan… ” İbaresinden
Sonra Gelmek Üzere Eklenen “ …veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer… ”
İbaresinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 13.Dava dilekçesinde özetle dava konusu ibarenin yer aldığı
fıkrada kamu yatırımları ile madencilik faaliyetinin çakışması ve birbirine
engel olması durumunda, Kurul’a kamu yararını gözeterek tercih yapma yetkisi
verildiği; dava konusu ibareyle bu kapsam genişletilerek gerçek/tüzel kişilere
ait diğer yatırımların madencilik faaliyeti ile çakışması durumunda da Kurul’un
aynı yetki ile donatıldığı, kamu kurumu olmayan yatırımcı karşısında madencilik
faaliyeti yürüten ruhsat sahiplerinin kazanılmış haklarının gözardı edildiği ve
ruhsat güvencesini ortadan kaldırdığı, özellikle madencilik faaliyeti ile
ilgili yasal düzenlemelerin kamu yararı esas alınarak yapılması gerektiği fakat
yeni düzenleme ile kamu yararına aykırı biçimde bireysel menfaatin öne
çıkarıldığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 14.6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 168.
maddesi yönünden de incelenmiştir. 15.Dava konusu kuralın yer aldığı fıkrada madencilik faaliyetleri
ile devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj,
enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları
gibi kamu yararı niteliği taşıyan veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer
yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz
hâle gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda,
madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili kararın, Kurul tarafından verileceği
öngörülmektedir. Dava konusu ibare, kuralda yer alan “...
veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer ... ” ibaresidir. 16.Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun
olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her
alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı
sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir. 17.Hukuk devleti ilkesinin bir başka gereği ise kanunların kamu
yararı amacını gerçekleştirmek üzere çıkarılmasıdır. Anayasa Mahkemesi’nin kimi
kararlarında kamu yararı kavramından ne anlaşılması gerektiği ortaya
konulmuştur. Buna göre kamu yararı kavramı genel bir ifadeyle bireysel, özel
çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir. Bu
bağlamda kanun koyucu sosyal yaşamı düzenlemek için kamu yararı amacı ile kimi
kurallar koyabilir. Zaman içinde değişen toplumsal ihtiyaçları karşılama, kişi
ve toplum yararının zorunlu kıldığı düzenlemeleri yapma, toplumdaki
değişikliklere uygun olarak bu yönde alınan önlemleri güçlendiren, geliştiren,
etkilerini daha çok artıran ya da tam tersine bunları hafifleten veya tümüyle
ortadan kaldıran işlemlerde bulunma yetkisi kanun koyucunun aynı zamanda bir
görevidir. 18.Bütün kamusal işlemler, nihai olarak kamu yararını
gerçekleştirme hedefine yönelmek durumundadır. Kanunun amaç ögesi bakımından Anayasa’ya
uygun sayılabilmesi için kanunun çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın
gözetilmemiş olması gerekir. İlgili yasama belgelerinin incelenmesinden kanunun
kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa
kanunun amaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu söylenebilir. 19.Diğer taraftan hukuk devleti ilkesinin gereği olan kazanılmış
haklara saygı, aynı zamanda hukukun genel ilkelerinden birini oluşturmaktadır.
Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak bir hak
sağlamaya elverişli nesnel yasa kurallarının bireylere uygulanması ile onlar
için doğan öznel hakkın korunmasıdır. Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi
için bu hakkın yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen
elde edilmiş olması gerekir. Kazanılmış hak kişinin bulunduğu statüden
doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır. Bir
statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen haklar kazanılmış hak niteliğinde
kabul edilemez. 20.Anayasa’nın 168. maddesinde kanun koyucuya, toplumsal
ihtiyaçlar doğrultusunda madencilik faaliyetleri konusunda düzenleme yapma
yetkisi verilmektedir. Ancak kanun koyucu bu yetkiyi kullanırken kamu yararı
amacını gütmek ve Anayasa'nın ilgili diğer kurallarına da uymak
zorundadır. 21.Bu kapsamda, madencilik faaliyeti ile kamu kurumlarına veya
gerçek/tüzel kişilere ait yatırımların birbirini engellemesi durumunda
yatırımlar arasında tercih yapılabilmesi yönteminin kanunla düzenlemesi bir
ihtiyaçtan doğmakta ve Anayasa’nın 168. maddesinde bunu engelleyen bir hüküm
bulunmamaktadır. 22.Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan madencilik faaliyeti
karşısında, gerçek/tüzel kişiye ait herhangi bir yatırımdaki “kamu
yararı” değerlendirmesi tartışmaya açık olmakla birlikte özel
yatırımların kamu yararından tamamen uzak veya ilgisiz olduğu söylenemez.
Dünyada kamu dışı yatırımların toplumlara etkisi, çevresel ve ekonomik
faktörlerle ortaya çıkan yeni yatırım alanları ve ülkenin tarım politikaları
kapsamında eskiden beri korunan özel yatırım türleri, kamu yatırımlarına
alternatif olarak karşımıza çıkabilmektedir. Yine madencilik faaliyetinin
herhangi bir yatırım karşısında durdurulması, bulunduğu yerde üretilen madenden
tamamen vazgeçme anlamını da taşımamaktadır. Madencilik faaliyeti, diğer
yatırım sonrasında tekrar değerlendirilebilir ve ekonomiye kazandırılabilir. 23.Dolayısıyla dava konusu kuralın değişen şartlara daha çabuk
uyum sağlayabilmek amacıyla öngörüldüğü anlaşılmakta, söz konusu düzenlemenin
kamu yararı dışında özel çıkarlar gözetilerek veya belirli kişiler lehine
getirildiği sonucuna ulaşılmamaktadır. Bu konuda yapılacak değişikliklerle kamu
yararının hangi ölçüde gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini denetlemek ise
yerindelik denetimi kapsamında olup anayasa yargısının denetiminin konusu
dışında kalmaktadır. 24.Öte yandan dava konusu kuralda ve devam eden fıkralarda,
Kurul’un “ kamu yararı ” niteliğinde kabul edilen kararını Kanun’da
belirtilen kurallar çerçevesinde ve yargı denetimine açık olarak vereceği,
madencilik faaliyeti ile diğer yatırımlar arasında tercih yapmadan önce asgari
düzeyde araştırılması gereken konuların Kanun’da belirlendiği anlaşılmaktadır. 25.Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. ve 168. maddelerine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. C. Kanun’un 10. Maddesiyle, 3213 Sayılı Kanun’un 14. Maddesinin On
Yedinci Fıkrasında Değiştirilen “ …kamu yatırımının… ” İbaresinin
İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 26.Dava dilekçesinde özetle dava konusu ibarenin yer aldığı
fıkrada; kamu kurumlarının yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerinin
inşasında kullanılacak hammaddelerin üretimi için tanınan muafiyetin 3996
sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde
Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında yap-işlet-devret modeli ile yatırım
yapan özel sektöre ve yabancı şirketlere de tanındığı, böylece ruhsat
mükellefiyeti altında madencilik faaliyeti yapan diğer kişilere karşı eşitsiz bir
durum oluştuğu, nitekim ruhsat bedeli ödeyerek madencilik faaliyeti yürüten bir
müteşebbis ile yap-işlet-devret modeli yatırım yaparak muafiyetten yararlanan
yabancı veya özel şirketin imkânlarının eşit olmayacağı belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 10. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 27.6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural ilgisi
nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir. 28.Dava konusu ibarenin yer aldığı fıkrada devlet hakkı ile ilgili
muafiyetlerin bir kısmı düzenlenerek; kamu kurum ve kuruluşlarınca yol,
köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve
inşaat hammaddelerinin üretimi için Bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
izin verileceği, üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu
yatırımının ihtiyacı olan üretimin madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve
kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılacağı, bu izinler çerçevesinde
yapılacak olan üretimden devlet hakkı alınmayacağı ve izinlerin proje süresini
aşamayacağı öngörülmektedir. 29.Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri
hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet
organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı
denetimine açık olan devlettir. Hukuk devleti ilkesinin bir başka gereği ise
kanunların kamu yararı amacını gerçekleştirmek üzere çıkarılmasıdır. 30.Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması,
genel, objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi
hukuk devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki
düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde
adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması
gerekir. Fakat bir kanun hükmünün ülke gereksinimlerine uygun olup olmadığı,
hangi araç ve yöntemlerle kamu yararının sağlanabileceği bir siyasi tercih
sorunu olarak kanun koyucunun takdirinde olduğundan, bu kapsamda kamu yararı
değerlendirmesi yapmak anayasa yargısıyla bağdaşmaz. 31.Anayasa, kanun koyucuya toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda
madencilik alanında düzenleme yapma yetkisi vermektedir. Ancak, kanun koyucu bu
yetkiyi kullanırken kamu yararı amacını gütmek ve Anayasa'nın ilgili diğer
kurallarına da uymak zorundadır. 32.Dava konusu ibarenin bulunduğu kuralla, daha önce sadece kamu
kurumlarının bir kısım yatırımları için tanınan yapı ve inşaat hammaddesi
kullanım izninin kamu yatırımı kapsamında çalışan özel hukuk kişilerini de
içine alacak şekilde genişletilerek uygulamadaki aksaklıkların giderilip
sorumluların doğrudan belirlenmesinin ve ihalelere girecek şirketlerin
teşvik edilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. 33.Hammadde üretim izninin verildiği maden türünün, sadece “ yapı
ve inşaat hammaddesi ” olması, üretilecek hammaddenin yatırım dışında
kullanılmasına izin verilmemesi, izin süresinin proje süresiyle
sınırlandırılmış olması ve izin verilen alanda yapı ve inşaat hammaddesi
dışında üretilebilecek madenlerle ilgili tedbirlerin öngörülmesi de, düzenlemeyle
kamu yatırımlarının desteklenmesinin hedeflendiğini göstermektedir. 34.Dava konusu kuralın, hammaddeden yararlanma sürecinde yaşanan
aksaklıkların giderilmesi, gerçek sorumluların belirlenmesi amacıyla
öngörüldüğü, kamu yatırımları esas alınarak ölçü ve sınırlarının kanunla
belirlendiği anlaşılmakta; söz konusu düzenlemenin kamu yararı dışında özel
çıkarlar gözetilerek veya belirli kişiler lehine getirildiği sonucuna
ulaşılamamaktadır. Bu konuda yapılacak değişikliklerle kamu yararının hangi ölçüde
gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini denetlemek ise yerindelik denetimi kapsamında
olup anayasa yargısının denetiminin konusu dışında kalmaktadır. 35.Anayasa’nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi, hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal
eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin
yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını
ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi
ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali
yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar
için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar
aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da
öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. 36.Dava konusu düzenlemenin, 3996 sayılı Kanun kapsamında yapılan
sözleşmelere konu “ yap-işlet-devret modeli” yatırımlarla ilgili olmadığı,
sadece “ yap-işlet-devret modeli” yatırıma konu olabilecek kamu
yatırımlarının diğer ihale usulleriyle özel kişilere yaptırılmasıyla ilgili
olduğu anlaşılmaktadır. Kamu yatırımını üstlenen özel kişilerle idare arasında
3996 sayılı Kanun kapsamında bir sözleşme söz konusu olduğunda “ ham madde
üretim izni ”nin her türlü yükümlülükten muaf olarak verilmediği, normal
bedellerin %30’u oranında devlet hakkı ve teminat öngörülerek kısmi muafiyet
sağlandığı, fıkranın devamındaki ek cümlelerde yer almaktadır. 37.Bu kapsamda dava konusu ibarenin 3996 sayılı Kanun kapsamında
yapılan yap-işlet-devret sözleşmeleriyle ilgisinin olmadığı, yap-işlet-devret
modeli yatırım türlerinin 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu’nda düzenlenen genel ihale mevzuatı uyarınca üstlenilmesi ve idarenin
ihale şartnamesinde hammadde temin sorumluluğunu ihaleyi kazanan tarafa
yüklemesi durumunda uygulanma kabiliyetinin olduğu görülmektedir. 38.Dolayısıyla dava konusu kural kapsamında, proje süresi ve
alanı ile sınırlı olarak sadece yapı ve inşaat hammaddelerinin kamu yatırımında
kullanılması imtiyazını elde eden ihale yüklenicisi ile madencilik faaliyeti
yürüten müteşebbis aynı konumda olmadıklarından eşitlik ilkesine aykırılık
bulunmamaktadır. 39.Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. D. Kanun’un 15. Maddesiyle Değiştirilen 3213 Sayılı Kanun’un 30.
Maddesinin Birinci Fıkrasının Birinci Cümlesinin ve Üçüncü Fıkrasının
İncelenmesi 1. İptal Taleplerinin Gerekçesi 40.Dava dilekçesinde özetle dava konusu kuralın yer aldığı birinci
fıkrada, ihale işlemlerine ilişkin düzenleme yapılmasına rağmen ihalenin hangi
mevzuata göre yapılacağını gösteren kuralların bulunmadığı, yine dava konusu
üçüncü fıkrada şartlı ihalelerde hazırlanacak şartnamelerle ilgili açık
hükümler getirmek yerine idareye keyfî olarak ihale yapma yetkisi tanıyan bir
düzenleme yapıldığı, böylece devletin madenler üzerindeki hüküm ve tasarrufunun
ortadan kaldırıldığı ve hukuki belirsizlik oluştuğu belirtilerek kuralların
Anayasa’nın 2. ve 168. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 41.6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural ilgisi
nedeniyle Anayasa’nın 7. maddesi yönünden de incelenmiştir. 42.Kanun’un 30. maddesinin birinci fıkrasının dava konusu birinci
cümlesinde herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya taksir
edilmiş alanlar ile II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler dışındaki yeni
alanların ihale yolu ile ruhsatlandırılacağı; dava konusu üçüncü fıkrasında ise
maden ruhsat sahasının cinsi, rezervi, bulunduğu bölge, tenörü, istihdam,
yatırım, ülke ihtiyaçları ve benzeri hususlar dikkate alınarak şartnamelerde
açıkça belirtmek kaydıyla ara ve uç ürün üretme şartını içeren ihalelerin
yapılabileceği, bu ihalelerde rezervin özellikleri dikkate alınarak ihaleye
katılma şartları, taban ihale bedeli, ihale bedelini ödeme şekli ve süresi,
üretim süreleri veya tesislerin yatırım süreleri ve diğer hususların
şartnameler ile belirlenebileceği öngörülmektedir. 43.Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık olan devlettir. 44.Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de “ belirlilik ”tir.
Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi
bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına
karşı koruyucu önlem içermesi gerekir.Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle
bağlantılı olup birey yasadan belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve
olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını bilmelidir. Birey
ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını
ayarlar. Hukuk güvenliği normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem
ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde
bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. 45.Anayasa’nın 7. maddesinde, “ Yasama yetkisi Türk Milleti
adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez. ”
denilmektedir. Yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesi uyarınca kanun
koyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeye yetki
vermemesi, sınırsız ve belirsiz bir alanı yürütmenin düzenlemesine bırakmaması
gerekir. Kanun ile yetkilendirme, Anayasa’nın öngördüğü biçimde kanun ile
düzenleme anlamına gelmez. Kanun koyucu gerektiğinde sınırlarını belirlemek
koşuluyla bazı konuların düzenlenmesini idareye bırakabilir. Bu bağlamda sık
sık değişik önlemler alınmasına veya bunların kaldırılmasına gerek görülen
ekonomik, teknik veya benzeri alanlarda temel kurallar saptandıktan sonra
ayrıntıların düzenlenmesinin idareye verilmesi, yasama yetkisinin devri olarak
nitelendirilemez. 46.Anayasa’nın 168. maddesinde ise kanun koyucuya, toplumsal
ihtiyaçlar doğrultusunda madencilik faaliyetleri konusunda düzenleme yapma
yetkisi verilmektedir. Bu kapsamda kanun koyucu, gerektiğinde sınırlarını
belirlemek koşuluyla özel bir uzmanlık ve teknik bilgi gerektiren konuların
düzenlenmesini idareye bırakabilir. 47.Dava konusu kuralların yer aldığı maddede, ihale işlemlerine
ilişkin kuralların maden sektörüne özgü kısımları düzenlenmektedir. Dava konusu
kurallarla, madenlerin üretiminin devletin denetim ve kontrolünde üçüncü
kişilere yaptırılması yöntemi istisnalar olmakla birlikte “ ihale usulü ”
olarak benimsenmekte ve madencilik faaliyetlerindeki ihale usullerinin
detaylarına yer verilmektedir. Madenlerin devletin hüküm ve tasarrufu altında
olduğu dikkate alındığında, madenlerle ilgili ihale usullerinin 2886 sayılı
Kanun’a göre yapılacağında ve genel ilkelerin burada yer aldığında şüphe
bulunmamaktadır. Ancak madencilik faaliyetlerinde, ihale ve ruhsatlandırma
işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak idare tarafından yapılacak olan
değerlendirmeler, madencilik faaliyetinin ve diğer yatırımların durumuna göre
farklılık gösteren nitelikte olup özel bir uzmanlık ve teknik bilgi gerektirmektedir.
Bundan dolayı, madencilik faaliyetinin farklı özelliği ve ortaya çıkan özel
uygulamalar nedeniyle genel düzenlemelerden farklı olarak Maden Kanunu’nda buna
ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bu şekildeki düzenlemeler ise anayasal
sınırlar içinde kanun koyucunun takdir yetkisi içindedir. 48.Dava konusu kuralın üçüncü fıkrasında belirtilen şartlı ihale
yapılmasında ve buna bağlı olarak hazırlanacak ihale şartnameleri ile ilgili
düzenlemede de maden ihalelerine özgü hususlar yer almaktadır. İhale
şartnameleriyle ilgili asıl düzenleme, 2886 sayılı Kanunun 7. maddesinde genel
hatlarıyla belirlenmiş maden ihaleleri yönünden ise dava konusu kural
benimsenmiştir. Kuralda, düzenlenmesi şartnamelere bırakılan hususların ihaleye
konu edilecek madencilik faaliyetine özgü ve sadece maden rezervinin
özelliklerine göre tespiti mümkün olan, değişken ve teknik konular olduğu
anlaşılmaktadır. 49.Dava konusu kuralda, ara ve uç ürün üretme şartını içeren
ihaleye ilişkin şartnamelerde dikkate alınacak hususların “maden ruhsat
sahasının cinsi, rezervi, bulunduğu bölge, tenörü, istihdam, yatırım, ülke
ihtiyaçları ve benzeri hususlar” olarak yer aldığı, bu ihalelere
ilişkin şartnamelerde belirlenebilecek konuların da “ihaleye katılma
şartları, taban ihale bedeli, ihale bedelinin ödeme şekli ve süresi, üretim
süreleri veya tesislerin yatırım süreleri ve diğer hususlar” şeklinde
ayrıntılı olarak gösterildiği, diğer kuralların ise 2886 sayılı Kanun’da
bulunduğu, böylece yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesini ihlal edecek
nitelikte yürütmeye sınırsız ve belirsiz yetki verilmediği anlaşılmaktadır.
Genel çerçevesi kanunla belirlendikten sonra ihale süreçleri ve ihale
şartnamelerine ilişkin detayların düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılması ise
yasama yetkisinin devri ya da idareye Anayasa’dan kaynaklanmayan bir yetkinin
kullandırılması şeklinde nitelendirilemez. 50.Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2., 7. ve 168.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir. E.Kanun’un 27. Maddesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 51.Dava dilekçesinde özetle dava konusu maddede Maden İşleri Genel
Müdürlüğünün görevlerinden olan, maden çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliğini
takip ve denetim yükümlülüğünün ortadan kaldırıldığı, madencilik
faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği açısından denetimsiz ve kontrolsüz alan
oluşturulduğu, böylece devletin kişilerin refah, huzur ve mutluluğunu sağlama,
insan haysiyetine uygun ortamda yaşama ve çalışmasını sağlama, çalışma hayatını
geliştirme, kişilerin maddi ve manevi varlıklarını koruma ve geliştirme
haklarını koruma yükümlülüklerine aykırı davranıldığı belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 2., 5., 17., 49., 90. ve 168. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 52. Dava konusu kuralda, 19.2.1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 9.
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin yürürlükten kaldırıldığı
belirtilmektedir. 3154 sayılı Kanun’un 9. maddesinde Maden İşleri Genel
Müdürlüğünün görevleri düzenlenmekte olup dava konusu kural ile Genel
Müdürlüğün madencilik faaliyetlerinin iş güvenliği ve işçi sağlığı ilkelerine
uygun yürütülmesini takip etme yükümlülüğü kaldırılmaktadır. 53. Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal bir
hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti insan haklarına dayanan, bu
hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan,
her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,
Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına
egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık
olan devlettir. 54. Anayasa’nın 5. maddesinde kişilerin ve toplumun refah huzur ve
mutluluğunu sağlamak üzere siyasal, ekonomik ve sosyal engellerin kaldırılması
devletin temel görevleri arasında sayılmıştır. Sosyal devlet sosyal
adaletin, sosyal refahın ve sosyal güvenliğin gerçekleşmesini sağlayan
devlettir. Ekonomik ve malipolitikalar, çalışma hayatını etkileyen
düzenlemeler, sosyal devletin gerçekleşmesini sağlayan araçlardır. 55. Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrasında “ Herkes,
yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.” denilerek
kişinin yaşam ve vücut dokunulmazlığı güvence altına alınmıştır. İnsanın
çalışma hayatında bazı risklerle karşı karşıya kalması veya çeşitli nedenlerle
zarar görmesi mümkün olup kişinin bu risklerden korunmayı istemesi de kişinin “ yaşama,
maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı” kapsamında
kalmaktadır. 56. Anayasa’nın 49. maddesinde, çalışmanın, herkesin hakkı ve
ödevi olduğu belirtilmiş; devlete, çalışanların yaşam düzeyini yükseltmek,
çalışma yaşamını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı denetlemek ve
işsizliği gidermeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli
önlemleri alma ödevi verilmiştir. Devlet, kişinin çalışma hakkını
kullanabilmesi için iş alanında gerekli önlemleri alacak ve sınırlamaları
kaldırarak görevini yerine getirecek; birey de çalışarak topluma yük olmaktan
kurtulacaktır. 57. Her ne kadar dava konusu kural ile Maden İşleri Genel
Müdürlüğünün madencilik faaliyetlerinin iş güvenliği ve işçi sağlığı
ilkelerine uygun yürütülmesini takip etme yükümlülüğü kaldırılmış ise de
madencilik faaliyetlerinin de dâhil olduğu tüm iş yerlerinin iş sağlığı ve
güvenliğinin takip ve denetim sorumluluğu, 20.6.2012 tarihli ve 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri gereğince Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı’na ait bulunmaktadır. Anılan Kanun’da maden iş yerlerine ilişkin özel
hükümlere ve ilgili bakanlıklar arası koordinasyonu sağlayacak düzenlemelere de
yer verilmiştir. 58. İdare, tüm kurum ve kuruluşlarıyla bir bütündür. Kanun koyucu,
yürütmenin organlarına farklı işlevler ve görevler yükleyerek iş bölümü
niteliğinde düzenlemeler yapabilir. İdare organları arasında yetki kargaşasını
önlemek için iş bölümü yapmak bazen zorunluluktan da kaynaklanabilir. Burada
önemli olan, idareye verilen görevin kapsayıcı olması ve herkesin, idarenin
hizmetinden eşitlik ilkesi çerçevesinde faydalanma imkânına sahip
olabilmesidir. 59. Bu bağlamda dava konusu edilen kuralın, ilgili olduğu
madencilik faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği denetimini ortadan kaldıran
ve çalışma hakkı, yaşam hakkı, toplumun huzuru ve güvenliği gibi temel hak ve
özgürlük alanlarında devletin sosyal ve hukuk devleti olma yükümlülüğünü göz
ardı eden bir sonuç ortaya çıkardığı söylenemez. Ayrıca dava konusu kural,
Maden İşleri Genel Müdürlüğünün madencilik faaliyetlerinde iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili denetim görevini ortadan kaldırırken denetimsiz bir alan
oluşmasına sebebiyet vermemekte; bu görevi yine idarenin içinde yer alan ve iş
sağlığı ve güvenliği konusunda asıl yetkili olan diğer bir bakanlığa
bırakmaktadır. Dolayısıyla bir bakanlıktan alınan görevin başka bir bakanlığa
verilmesi kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olduğundan kuralda
Anayasa’ya aykırılık bulunmamaktadır. 60. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2., 5., 17., 49.
maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. 61. Kuralın Anayasa’nın 90. ve 168. maddeleriyle bir ilgisi
görülmemiştir. IV.YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 62. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanması
hâlinde Anayasal ilkelerin ihlal edilmiş olacağı ve telafisi imkânsız
zararların doğacağı, yürürlüğün durdurulması kararı verilmeden daha sonra
verilecek bir iptal kararının etkisiz kalmasının muhtemel olacağı, yürürlüğün
durdurulması kararının hukuk sisteminde herhangi bir boşluk oluşturmayacağı
belirtilerekkuralların yürürlüklerinin durdurulması talep edilmiştir. 4.2.2015 tarihli ve 6592 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A. 2. maddesiyle 4.6.1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanun’un 3.
maddesinin birinci fıkrasına eklenen “ Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ”
tanımına, B. 4. maddesiyle 3213 sayılı Kanun’un 7. maddesinin on beşinci
fıkrasına “…kamu yararı niteliği taşıyan… ” ibaresinden sonra gelmek
üzere eklenen “…veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer… ” ibaresine, C. 10. maddesiyle 3213 sayılı Kanun’un 14. maddesinin on yedinci
fıkrasında değiştirilen “…kamu yatırımın… ” ibaresine, D. 15. maddesiyle değiştirilen 3213 sayılı Kanun’un 30. maddesinin; 1. Birinci fıkrasının birinci cümlesine, 2. Üçüncü fıkrasına, E. 27. maddesine, yönelik iptal talepleri, 26.7.2017 tarihli ve E.2015/46,
K.2017/130 sayılı kararla reddedildiğinden, bu madde, fıkra, cümle, tanım ve
ibarelere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE, 26.7.2017
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V.HÜKÜM 4.2.2015 tarihli ve 6592 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A. 2. maddesiyle 4.6.1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 3.
maddesinin birinci fıkrasına eklenen “ Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ”
tanımının, B. 4. maddesiyle 3213 sayılı Kanun’un 7. maddesinin on beşinci
fıkrasına “…kamu yararı niteliği taşıyan… ” ibaresinden sonra gelmek
üzere eklenen “…veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer… ” ibaresinin, C. 10. maddesiyle 3213 sayılı Kanun’un 14. maddesinin on yedinci
fıkrasında değiştirilen “…kamu yatırımın… ” ibaresinin, D. 15. maddesiyle değiştirilen 3213 sayılı Kanun’un 30. maddesinin; 1. Birinci fıkrasının birinci cümlesinin, 2. Üçüncü fıkrasının, E. 27. maddesinin, Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE,
26.7.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ