ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/57 Karar Sayısı  :  2018/58 Karar Tarihi :  31/5/2018 R.G. Tarih- Sayı :  30/6/2018
– 30464 (Mükerrer) İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
124 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 8/2/2018 tarihli ve
7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun, Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6.,
7., 8., 9., 11., 15., 121. ve 130. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
tespitine, B. Yok hükmünde olduğunun kabul edilmemesi hâlinde şekil
bakımından Anayasa’ya aykırılığı nedeniyle iptaline, karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali talep edilen 7091 sayılı Kanun şöyledir: “OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER HAKKINDA
KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN Kanun No. 7091 Kabul Tarihi: 8/2/2018 Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanun ile 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064
sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal
kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı
tedbirlerin alınması amaçlanmaktadır. Kamu personeline ilişkin tedbirler MADDE 2- (1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen
Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan; a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, b) Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler Türk Silahlı
Kuvvetlerinden, c) Ekli (3) sayılı listede yer alan kişiler Sahil Güvenlik
Komutanlığı teşkilatından, ç) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler Emniyet Genel
Müdürlüğü teşkilatından, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu
kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun
hükümlerine göre işlem tesis edilir. (2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden, Türk Silahlı
Kuvvetlerinden, Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatından ve Emniyet Genel
Müdürlüğü teşkilatından çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın,
rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata
yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler,
doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan
her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu,
tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır; bunlar hakkında
ayrıca 4 üncü madde hükümleri uygulanır. Bunların silah ruhsatları, gemi
adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler
oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde
tahliye edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve
çalışanı olamazlar. Bu kişiler hakkında ilgili bakanlık ve kurumlarca ilgili
pasaport birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine ilgili
pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir. Kişisel verilerin paylaşımı MADDE 3- (1) Olağanüstü halin devamı süresince; 22/7/2016
tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3 üncü ve 4 üncü maddeleri uyarınca hakkında inceleme ve
soruşturma yürütülen kişiler ile bunların eş ve çocuklarına ilişkin olarak
yetkili kurul, komisyon ve diğer mercilerce ihtiyaç duyulan, 19/10/2005 tarihli
ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca müşteri sırrı kapsamında kabul
edilenler hariç, telekomünikasyon yoluyla iletişimin tespiti de dahil olmak
üzere her türlü bilgi ve belge, kamu ve özel tüm kurum ve kuruluşlarca vakit
geçirilmeksizin verilir. (2) Kamu kurum ve kuruluşlarının personeline ve bunların eş ve
çocuklarına ait olup Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen ve faaliyet
izni kaldırılan Asya Katılım Bankası A.Ş.’de veya bu Bankayla ilgili olarak
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunda, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunda
ya da Malî Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığında bulunan her türlü bilgi, bu
personelin çalıştığı kurum ve kuruluşlarca talepte bulunulması durumunda
gecikmeksizin verilir. Bu işlemlere ilişkin olarak 5411 sayılı Kanunun 73 üncü
maddesinin birinci fıkrasında yer alan sınırlama uygulanmaz. Bazı unvanların kullanımı MADDE 4- (1) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü ve
4 üncü maddeleri kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar, uhdelerinde taşımış
oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve yüksek mahkeme başkan ve üyeliği,
müsteşar, hâkim, savcı, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını
kullanamazlar ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan
haklardan yararlanamazlar. Devir işlemlerine ilişkin tedbirler MADDE 5- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel
Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve
televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü
taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının
(devralınan varlık);  her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını
belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer
kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi
yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve
belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde
devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten
doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya
irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla
bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde
ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak
vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili
mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve
alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh
işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal
veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce
kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla
kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri
dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını
belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya
devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi,
elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya,  gerektiğinde
devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum
ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları
iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak
varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları
yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye,
vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı
yetkilidir. (2) Bu madde kapsamında devralınan varlıklardan nakit ve diğer
hazır değerler emanet, diğer varlıklar ise nazım hesaplarda izlenir. Nazım
hesaplarda izlenen varlıklardan elden çıkarılanların tutarı emanet hesaplarına
alınır. Ödenmesine karar verilen borçlar bu emanetlerden ödenerek kalan tutar
bütçeye gelir kaydedilir. (3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete,
dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin
faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir.
Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz
devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru
olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu
fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada
yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir. (4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve
yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili
idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise
altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar. (5) Borçların ödenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi
borçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine
ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji,
iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını
geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. (6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince
kapatılan vakıflara ait olup mülkiyetleri Vakıflar Genel Müdürlüğüne intikal
eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesisleri kamu kurum ve kuruluşlarına
bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerine ise bedeli karşılığında tahsis
edilebilir. (7) Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel
kişiliği olmayan kuruluşlar bu madde kapsamında istenilecek bilgi ve belgeleri
onbeş gün içerisinde vermek zorundadır. Bu çerçevede talepte bulunulanlar özel
kanunlarda yazılı hükümleri ileri sürerek bilgi ve belge vermekten
kaçınamazlar. 2010 Kamu Personel Seçme Sınavı MADDE 6- (1) 10-11 Temmuz 2010 tarihlerinde uygulanan Kamu
Personel Seçme Sınavında genel yetenek ve genel kültür test sonuçlarına göre
veya bu sonuçlar da esas alınmak suretiyle atanan personelin atama işlemlerinin
geçerliliği devam eder. Ancak, bu sınav sorularını ve/veya cevaplarını hukuka
aykırı bir şekilde sınav öncesinde ya da sınav sırasında elde ettiği tespit
edilen kişilerin atamaları iptal edilir. Mali suçlara ilişkin tedbirler MADDE 7- (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı
olduğu değerlendirilen kişi, kurum ve kuruluşlar ile ilgili olarak 11/10/2006
tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun
19/A maddesinin birinci fıkrasında yedi işgünü olarak belirlenen süre,
olağanüstü halin devamı süresince otuz işgünü olarak uygulanır. Yeniden ifade alınması MADDE 8- (1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci
Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar bakımından, şüphelinin aynı olayla
ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıktığında bu işlem,
olağanüstü halin devamı süresince, Cumhuriyet savcısı veya Cumhuriyet
savcısının yazılı emri üzerine kolluk tarafından yapılabilir. Tazminat ödenmesi MADDE 9- (1) 15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe
teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin devamı niteliğindeki eylemlerin
ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin
sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları sırada yaralandıkları, tedavi
amacıyla başvurdukları hastane ve sağlık kuruluşlarının kayıtları esas alınmak
suretiyle, ilgili valinin teklifi üzerine İçişleri Bakanlığı Nakdi Tazminat
Komisyonu tarafından karara bağlanan kamu görevlileri ile sivillerden, 3713
sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında aylık bağlama şartları
oluşmayanlara, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun ile belirlenmiş esas ve usuller çerçevesinde
engellilik ve yaralanma derecesine göre belirlenecek tazminatın beş katı
tutarında nakdi tazminat ödenir. (2) Birinci fıkra kapsamında tazminat hakkından
yararlandırılanların kendisi veya eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu
yoksa kendisi veya anne, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir
kişi hakkında, 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki istihdama ilişkin
hükümler uygulanır. Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilen hükümler MADDE 10- (1) 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasına ilk cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle
eklenmiştir. “Bu kararlar, Resmi Gazetede yayımlanır ve yayımı tarihinde
ilgililere tebliğ edilmiş sayılır.” (2) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4
üncü maddesinin üçüncü fıkrasına “silah ruhsatları” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, gemi adamlığına ilişkin belgeleri” ibaresi eklenmiştir. (3) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan “ile bu eylemler
sebebiyle yaralananlar” ibaresi yürürlükten kaldırılmış, aynı fıkranın son
cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra
eklenmiştir. “Bunların aylık başlangıç tarihine kadar olan genel sağlık
sigortası primi dahil kendi sigortalılığı sebebiyle tahakkuk eden prim ve prime
ilişkin her türlü borçları Sosyal Güvenlik Kurumunca terkin edilir.” “(3) Birinci fıkra kapsamına giren eylemler
sebebiyle hayatını kaybeden, malul olan veya yaralanan kamu görevlileri ve
siviller ile bunların hak sahipleri veya kanuni mirasçılarına, bu madde veya
ilgili mevzuatı uyarınca ödenen gelir, aylık, emekli ikramiyesi, nakdi tazminat
ve ek tazminatlar haczedilemez.” (4) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
8 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Bu durumda, ilgili kurum ve kuruluşlara ait ve sözleşme tarihinde
mevcut bina, yapı ve tesisler hariç olmak üzere, taşınmazların üzerinde yapılan
bina, yapı ve tesisler ile her türlü taşınır, alacak ve haklar, belge ve evrak
23/7/2016 tarihinden geçerli olmak üzere bedelsiz olarak Hazineye devredilmiş
sayılır.” (5) 25/7/2016 tarihli ve 668 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair
Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasına “silah ruhsatları” ibaresinden sonra gelmek üzere “, gemi
adamlığına ilişkin belgeleri” ibaresi eklenmiştir. (6) 25/7/2016 tarihli ve 669 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması
ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 2
nci maddesinin ikinci fıkrasına “silah ruhsatları” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, gemi adamlığına ilişkin belgeleri” ibaresi eklenmiştir. (7) 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 104
üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “(3) Birinci fıkra uyarınca kapatılan eğitim
kurumlarının hak ve yükümlülükleri başka bir işleme gerek kalmaksızın Milli
Savunma Bakanlığına geçer. Bu yerlerin ihtiyaçlarını temin etmek maksadıyla
imzalanmış sözleşmeler, devam eden ihtiyaçlar gözönüne alınarak Milli Savunma
Bakanlığınca feshedilebilir ya da sözleşmede belirtilen işin miktarı
azaltılabilir. Bu nedenlerle yükleniciye herhangi bir tazminat ödemesi
yapılmaz. Feshedilen sözleşmelere ilişkin alınan teminatlar iade edilir ve
yüklenici hakkında yasaklama işlemi yapılmaz. Kara, Deniz ve Hava Harp Okulları
ile astsubay meslek yüksekokullarının ihtiyaçlarını içeren sözleşmeler hakkında
da bu fıkra hükümleri uygulanabilir.” (8) 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 105
inci maddesinin ikinci fıkrasının sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Açılmış olan davalarda yargılama giderleri ve vekalet ücretlerine
hükmolunmaz, hükmolunanlar tahsil edilmez.” (9) 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 106
ncı maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Sağlık Bakanlığı bütçesinin”
ibaresi “Sağlık Bakanlığı ve/veya bağlı kuruluşları bütçelerinin” şeklinde
değiştirilmiştir. (10) 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 107
nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
maddeye dördüncü fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiş ve
diğer fıkra buna göre teselsül ettirilmiştir. “(3) Devredilen personelden; a) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa göre alanlara, devredilmeden önce en son ayda kadrolarına bağlı olarak
yapılan aylık gösterge, ek gösterge, kıdem aylığı, taban aylığı, zam, tazminat
ve ek ödeme veya sağlık hizmetleri tazminatı ödemeleri toplam net tutarının (bu
tutar sabit bir değer olarak esas alınır); devir sonrası atandıkları yeni
kadrolarına bağlı olarak yapılan aylık gösterge, ek gösterge, kıdem aylığı,
taban aylığı, zam, tazminat ödemeleri ile döner sermayeden yapılan ek ödemenin
toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir
vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat
olarak ödenir. b) Aylıklarını 2914 sayılı Yükseköğretim
Personel Kanununa göre alanlara, devir sonrası atandıkları yeni kadrolarında
ödenen döner sermaye ek ödemesi net tutarının, devir tarihi itibarıyla eski
kadrolarına bağlı olarak hesaplanan sağlık hizmetleri tazminatı net tutarından
(bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır) az olması halinde, aradaki fark
herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca tazminat olarak
ödenir. c) Aylıklarını 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanununa göre alanlara, aylık ve mali hakları (ek ödeme
veya sağlık hizmetleri tazminatı dahil), rütbe ve kıdemleri ile devredildiği
tarihteki aylık ve mali hak unsurları (tayın bedeli ve fiilen çalışma karşılığı
yapılan ödemeler hariç) esas alınarak aynı şekilde ödenir. Bu şekilde almakta
oldukları aylık ve mali hakları toplam net tutarının, devir sonrası yeni
kadrolarına bağlı olarak alabilecekleri aylık ve mali hakları toplamı ile
atanmış oldukları yeni kadro unvanı esas alınmak suretiyle hesaplanan döner
sermaye ek ödemesi toplamının net tutarından az olması halinde aradaki fark
tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca tazminat
olarak ödenir. Bunların, subaylarda kıdemli albay, astsubaylarda ise iki
kademeli kıdemli başçavuş rütbesini geçmemek ve general ve amiraller
bulundukları rütbede kalmak üzere rütbe, terfi ve kıdemlilik işlemleri ile yaş
haddi ve kadrosuzluk tazminatı da dahil emeklilik işlemleri, görev yaptıkları
kurum tarafından 926 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır. Ancak bunlar,
istekleri halinde atanmış oldukları kadronun mali ve sosyal haklarından
yararlanmak kaydıyla memurlar için belirlenen yaş haddine kadar çalışmaya devam
edebilirler. Bu bent kapsamında bulunan personel hakkında 4/1/1961 tarihli ve
209 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı
Kanunun ek 3 üncü maddesi uygulanmaz. ç) Sözleşmeli olarak görev yapanlar, ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde aynı şekilde sözleşmeli olarak görev yapmaya ve
ücret almaya devam ederler; bunlara ek ödeme, döner sermaye ek ödemesi gibi
ayrıca bir ödeme yapılmaz. (4) Devredilen personel ve bunların emeklileri,
Türk Silahlı Kuvvetleri ile Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarına
bağlı sosyal tesislerden ve varsa silah taşıma ve bulundurma hakkından emsali
rütbedeki personel gibi yararlanır. Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) üyesi olanların
bu üyelikleri üçüncü fıkra hükümlerine tabi oldukları sürece, fiili hizmet
süresi zammından yararlananların bu hakları ise üçüncü fıkranın (c) bendi
hükümleri çerçevesinde 926 sayılı Kanuna göre aylık aldıkları sürece devir
tarihindeki hükümler esas alınmak suretiyle devam eder.” “(5) Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri,
ilgililer bu madde uyarınca devredildikleri kurumların kadrolarında kaldıkları
sürece uygulanır. (6) Askeri sağlık teşkillerinin yönetildiği
merkez veya bölge teşkilatlarında görevli olup, sağlık teşkillerinin devri
sebebiyle hizmetine ihtiyaç kalmayan sağlık ve yardımcı sağlık personeli ile
görev sürelerinin bitiminde yurda dönen Girne Asker Hastanesinde görevli sağlık
ve yardımcı sağlık personeli de Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının
müşterek kararıyla devredilen personel kapsamına alınır. (7) Gülhane Askeri Tıp Akademisinde uzmanlık ve
yan dal uzmanlık eğitimi yapma hakkı kazanmış olup henüz uzmanlık eğitimine
başlamamış olanlar, kıta, kurum ve karargâhlarda fiilen en az iki yıllık
hizmeti tamamlamak kaydıyla devredilen personel kapsamında Sağlık Bilimleri
Üniversitesinin araştırma görevlisi kadrolarına atanırlar. Gülhane Askeri Tıp Akademisinde
lisansüstü eğitim yapmakta olan öğrenciler (yabancı öğrenciler dahil) ile bu
hakkı kazanmış olanlar eğitimlerine Üniversitede devam eder. (8) Devredilen personelden Türk Silahlı
Kuvvetleri ile Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarına karşı mecburi
hizmeti bulunan personel, bu hizmetlerini devredildikleri kurumlarda tamamlar. (9) Uluslararası askeri anlaşma ve protokoller
kapsamında Gülhane Askeri Tıp Akademisinde eğitim ve öğretim gören yabancı
uyruklu personel ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri ile yine aynı
anlaşmalar kapsamında yıllık kontenjan dahilinde ücretsiz tedavisi yapılan
hastaların tedavi giderleri ile öğrenci harçlıkları Milli Savunma Bakanlığı
bütçesinden karşılanır. (10) Savaş hali ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin
yurtdışı görevleri nedeniyle askeri sağlık teşkili kurulması ile buralarda
görevlendirilecek Sağlık Bakanlığı personeline ilişkin usul ve esaslar, Milli
Savunma Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında yapılacak protokollerle
belirlenir.” Yürürlük MADDE 11- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 12- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki
HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 28/3/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Volkan HAS
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu Kanun, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kanun’un Yok Hükmünde Olduğunun Tespiti Talebinin İncelenmesi 3. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu Kanun’un olağanüstü hâl
kanun hükmünde kararnamesinin (OHAL KHK’sı) onaylanmasından ibaret olduğu, OHAL
KHK’sı ile olağanüstü hâlle ilgisi olmayan, olağanüstü hâlin gerekli kılmadığı
konularda olağanüstü hâlin kapsamını ve süresini aşan düzenlemelerin
öngörüldüğü, yürürlükteki kanunlarda genel ve sürekli nitelikte değişiklikler
yapıldığı, olağanüstü hâl döneminde temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması
veya durdurulması hâllerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği hâlde OHAL KHK’sı
ile hükme bağlandığı, bu nedenlerle Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan
Bakanlar Kuruluna tanınan olağanüstü hâllerle ilgili ve sınırlı düzenleme yapma
yetkisinin aşıldığı ve yasama yetkisinin gasbedildiği, OHAL KHK’sında yer alan
hükümler ile ekli listelerin tamamının Bakanlar Kurulu üyelerince okunmadan ve
söz konusu düzenlemelerin hazırlanmasından önce imzalandığı, bu itibarla
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun iradesinin
oluşmadığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) öngördüğü otuz
günlük süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda
görüşülmemesi sebebiyle OHAL KHK’sının bu niteliğini yitirdiği, anılan süreden
sonra görüşülüp karara bağlanmasının ise niteliğini kaybetmiş olan OHAL
KHK’sını geçerli hâle getirmeyeceği, OHAL KHK’sının Meclis kararı ile
onaylanması gerekirken kanunla onaylanmasının yasama yetkisinin gaspı sonucunu
doğurduğu, dava konusu Kanun’da yer alan hükümlerin maddi anlamda kanun olmayıp
bireysel işlem niteliğinde olduğu, bu itibarla yürütme görev ve yetkisinin gasp
edildiği, bireysel işlemlerin kanun şeklinde düzenlemesi suretiyle söz konusu
işlemlerin yargı denetimi dışına çıkarılmanın amaçlandığı, Kanun’a ekli
listelerde yer alan bireylerin terör örgütü üyeliği sebebiyle kurumlarından
ilişiklerinin kesilmesinin ve tüzel kişilerin kapatılmasının hükme
bağlanmasının yargısal yetkinin yasama organı tarafından kullanılması sonucunu
doğurduğu, hangi oluşumların terör örgütü olarak nitelendirileceği konusunda
Milli Güvenlik Kuruluna yetki tanınmasıyla da yargı yetkisinin kullanımının
yürütme organına devredildiği, yüzlerce kişiden oluşan ekli listeler okunmadan
ve milletvekillerince görüşülmeden Kanun’un kabul edildiği, bu nedenle TBMM’nin
iradesinin oluştuğunu söylemenin mümkün olmadığı, yasama işlemleriyle çok
sayıda öğretim elemanının görevden uzaklaştırılmasının, öğretim elemanlarının
Yükseköğretim Kurulunun veya üniversitelerin yetkili organlarının dışında kalan
makamlarca her ne suretle olursa olsun görevlerinden uzaklaştırılmayacağını
öngören Anayasa’nın 130. maddesini açıkça ihlal ettiği, bu itibarla yürütmeye
ait yetkinin yasama organı tarafından gasbedildiği,  temel hak ve
özgürlüklerin Anayasa’nın 15. maddesine aykırı olarak sınırlandırıldığı veya
kullanımının durdurulduğu belirtilerek Kanun’un Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2.,
6., 7., 8., 9., 11., 15., 121. ve 130. maddelerine aykırı olduğu ve öncelikle
yokluğunun tespitine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 4. Anayasa’nın 87. maddesinde kanun koymak, değiştirmek ve
kaldırmak TBMM’nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 89. maddesinde de
Cumhurbaşkanının TBMM’ce kabul edilen kanunları onbeş gün içinde yayımlayacağı,
yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları ise bir daha görüşülmek üzere aynı
süre içinde TBMM’ye geri göndereceği belirtilmiştir. 5. Kanun tasarı ve tekliflerinin TBMM’de görüşülerek kabul
edilmesi, söz konusu tasarı veya teklifin kanunlaşması sonucunu doğurmakta; bir
başka deyişle TBMM’nin tasarı ve teklifin kabulü yönündeki iradesi, kanunun
varlık kazanması için gerekli ve yeterli bulunmaktadır. Cumhurbaşkanının bir
kanunu yayımlaması, TBMM’nin bu yöndeki kabulü ile vücut bulan kanuna yeniden
varlık sağlamadığı gibi bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermesi de
kanunun varlığını ortadan kaldırmamaktadır. Belirtilen nedenle Cumhurbaşkanının
kanunu yayımlama iradesi ve kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması, kanunun
aleniyet kazanması ve yürürlüğe girmesi bakımından önem taşımaktadır. 6. Bir normun yokluğu, hukuk dünyasında hiç doğmamış
olduğunun ifadesidir. Normun varlığı ise, o normun yürürlüğe girmesine ve
uygulanmasına bağlı bulunmamaktadır. Varlık , yürürlük ve uygulanma kavramları
birbirinden farklı olup varlık , bir normun hukuk âleminde vücut
bulmasını ifade etmektedir. Kanunlar bakımından yokluk, parlamento iradesinin
bulunmaması gibi durumlarda, başka bir ifadeyle bir normun varlığının zorunlu
koşulları bulunmadığı takdirde söz konusu olabilecektir. 7. Yokluktan farklı olan hukuka aykırılık hâli ise hukuk
âleminde var olan normun, hukukun öngördüğü usul ve esaslar çerçevesinde
çıkarılmaması anlamını taşımaktadır. Hukuka aykırılık hâli ne kadar ağır ve
açık olursa olsun bir normun hukuka aykırı olması, zorunlu koşullarının
bulunması suretiyle var olan o normun yokluğu sonucunu doğurmaz. Bu nedenle
kanunların veya kanun hükümlerinin Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında
incelenmesi gereken hususlarda Anayasa’ya aykırılığının tespiti, ilgili kanun
veya kanun hükümlerinin yokluğunu değil iptalini gerekli kılar. 8. Dava dilekçesinde Kanun’un Anayasa’ya aykırılığı yolunda
ileri sürülen hususlar ile Kanun’da yer alan düzenlemelerin niteliği, Kanun’un
varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden, söz konusu
kuralların Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında incelenmesini ve bu inceleme
neticesinde varılacak sonuca göre ilgili kuralın iptalini ya da iptal talebinin
reddini gerekli kılmaktadır. 9. Açıklanan nedenlerle Kanun’un yok hükmünde olduğunun
tespiti talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Kadir ÖZKAYA ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu sonuca
farklı gerekçeyle katılmışlardır. B. Kanun’un Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı Olduğu Gerekçesiyle
İptali Talebinin İncelenmesi 10. Dava dilekçesinde özetle; OHAL KHK’larının TBMM’de
görüşülmesi için İçtüzük’te öngörülen otuz günlük sürenin bitiminin ardından
dava konusu Kanun’a dayanak teşkil eden OHAL KHK’sının TBMM’ce kabul
edilmesinin eylemli İçtüzük değişikliği niteliğinde olduğu ve İçtüzük’ün
değiştirilmesine ilişkin Anayasa ve İçtüzük’te yer alan usul hükümlerine
uyulmadığı, öte yandan Kanun’un doğrudan uygulanabilir şekildeki Anayasa
hükümlerine aykırı düzenlemeler içermesi nedeniyle maddi anlamda Anayasa
değişikliği niteliğinde olduğu ve Anayasa değişiklikleri için özel olarak
Anayasa’da öngörülmüş teklif ve oylama çoğunluğu ile iki kez görüşme
koşullarının yerine getirilmediği belirtilerek Kanun’un şekil bakımından
Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca Kanun
ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 148.  maddesi yönünden de incelenmiştir. 12. Kanunların esas bakımından Anayasa’ya uygunluk denetimi;
kanunun içeriği, bir başka ifadeyle kanunun maddi hukuk dünyasında yarattığı
değişiklik bakımından Anayasa’ya uygun olup olmadığını ifade etmektedir. Şekil
bakımından uygunluk ise teklif ve tasarıların kanunlaşabilmesi için, diğer bir
anlatımla maddi olarak varlık kazanabilmesi için Anayasa’da öngörülen usullere
uyulup uyulmadığının denetimini ifade etmektedir. 13. Anayasa’nın 148. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunların
şekil bakımından denetlenmesinin son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp
yapılmadığı hususu ile sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. 14. Anayasa’nın 148. maddesinin gerekçesinde de Genel Kurul
tarafından yapılan son oylamadan önce vücut bulan şekil bozukluklarını Genel
Kurulun bildiği veya bilmesi gerektiğinin varsayıldığı belirtilerek son
oylamadan önce yapılan şekil bozukluklarının iptale neden olamayacağı ifade
edilmiş ve “ Genel Kurulun oylama yapıp kanunu kabul etmesi, şekil
bozukluğunu, o kanunu kabul etmemek için yeterli neden saymadığı yolunda bir
irade tecellisidir. En büyük organ genel kuruldur. Onun iradesi hilafına bir
sonuç çıkarmak hukukun ana esaslarına aykırı düşer. Bu nedenle son oylamadan
önceki şekil bozuklukları, iptal sebebi sayılmamıştır.” denilmiştir. 15. Anayasa’nın 148. maddesinin açık hükmü ve gerekçesi
karşısında kanunların şekil bakımından denetiminde, son oylamanın öngörülen
çoğunlukla yapılıp yapılmadığından başka bir hususun esas alınmasına ve bu
suretle kanunların şekil bakımından denetimlerinin yapılabilmesine imkân
bulunmamaktadır. 16. Anayasa’nın “Toplantı ve karar yeter sayısı” başlıklı
96. maddesinde “Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil
bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt
çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının
dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.” denilmektedir. Bu
çerçevede TBMM’nin bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri olan 184
milletvekiliyle toplanması, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar
vermesi ve karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin
bir fazlası olan 139 milletvekilinden az olmaması gerekmektedir. 17. Kanun’un görüşülmesine ilişkin TBMM Genel Kurul
tutanaklarının incelenmesinden KHK’nın tümü üzerindeki oylamanın açık oylama
yöntemiyle yapıldığı ve kullanılan 201 oyun 184’ünün kabul, 17’sinin ret olduğu
ve son oylamanın Anayasa’nın 96. maddesinde öngörülen çoğunlukla yapıldığı
anlaşıldığından Anayasa’nın 148. maddesine aykırılık bulunmamaktadır. 18. Öte yandan dava dilekçesinde yer alan diğer Anayasa’ya
aykırılık iddialarının Kanun’un şekil bakımından denetimini gerektirmesi, bu
denetimin ise son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla
sınırlı olması nedeniyle söz konusu aykırılık iddialarının incelenmesi Anayasa
Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamı dışında kalmaktadır. 19. Açıklanan nedenlerle son oylamasının Anayasa’da öngörülen
çoğunlukla yapıldığı açık olan Kanun, Anayasa’nın 148. maddesine aykırı
değildir. Şekil bakımından iptal talebinin reddi gerekir. IV. HÜKÜM 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması
Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair
Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun tespiti talebinin REDDİNE, B. Şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE, 31/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ FARKLI GEREKÇE Dava konusu Kanun’un yo k
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine ilişkin karara, Anayasa
Mahkemesinin 31/5/2018 tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına yazdığım
farklı gerekçeyle katılıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN FARKLI GEREKÇE Mahkememiz çoğunluğu, dava dilekçesinde ileri sürülen hususların
“Kanun’un varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden” yok
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine karar vermiştir. Çoğunluğun red sonucuna,  Anayasa Mahkemesinin 31/5/2018
tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına Başkan Zühtü ARSLAN’ın yazdığı
farklı gerekçeyle katılıyoruz. Üye Kadir ÖZKAYA Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ