ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/38 Karar Sayısı : 2025/34 Karar Tarihi : 11/2/2025 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi İTİRAZIN KONUSU: A. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 20/7/2017 tarihli ve 7035 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle eklenen
308/A maddesinin, B. 26/9/2004
tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye
Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 34. maddesinin
birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin, Anayasa’nın 9., 10., 11., 36., 37., 38., 40., 138., 139.,
140., 141. ve 142. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar
verilmesi talebi dir. OLAY: Kasten yaralama ve kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma
suçlarından açılan davanın istinaf incelemesinde itiraz konusu kuralların
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ 1. 5271 sayılı Kanun’un
itiraz konusu 308/A maddesi şöyledir: “ Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet
başsavcılığının itiraz yetkisi Madde 308/A- (Ek:
20/7/2017-7035/23 md.) (1) (Değişik cümle: 28/3/2023-7445/22 md.) Bölge adliye mahkemesi ceza
dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı bölge adliye mahkemesi
Cumhuriyet başsavcılığı, re’sen veya istem üzerine, kararın kendisine verildiği
tarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığın
lehine itirazda süre aranmaz. (Ek cümleler: 28/3/2023-7445/22 md.) Sanık
aleyhine itiraz edilebilmesi için kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir
hatanın bulunması zorunlu olup, bu itiraz sanık veya müdafiine daire tarafından
tebliğ olunur. Tebligat, ilgililerin dava dosyasından belirlenen son
adreslerine yapılmasıyla geçerli olur. İlgililer, tebliğden itibaren iki hafta
içinde yazılı olarak cevap verebilir. (Değişik cümleler:
17/10/2019-7188/30 md.) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler
ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı itirazı incelemek üzere
ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurula gönderilen itiraz hakkında,
kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye tarafından
kurula sunulmak üzere bir rapor hazırlanır. (Ek cümleler:
17/10/2019-7188/30 md.) Kurulun itirazın kabulüne ilişkin kararları,
gereği için dairesine gönderilir. Kurulun verdiği kararlar kesindir. Dörtten
fazla ceza dairesi olan bölge adliye mahkemelerinde Hâkimler ve Savcılar Kurulu
tarafından daire başkanları arasından belirlenen ve dört üyeden oluşan
başkanlar kurulu bu incelemeyi yapar. Başkanlar kurulunun bu maddeye ilişkin
çalışma usul ve esasları, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir. ” 2. 5235 sayılı Kanun’un
itiraz konusu kuralın da yer aldığı 34. maddesi şöyledir: “ Başkanın görevleri Madde 34- Bölge adliye mahkemesi başkanının görevleri
şunlardır: 1. Mahkemeyi temsil etmek, 2. Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri başkanlar kurulu
ve hukuk daireleri başkanlar kuruluna ve adalet komisyonuna başkanlık etmek,
ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kurulu ile
komisyon kararlarını yürütmek, 3. Mahkemenin uyumlu, verimli ve düzenli çalışmasını
sağlamak, genel yönetim işlerini yürütmek ve bu yolda uygun göreceği önlemleri
almak, 4. (Ek: 15/8/2016-KHK-674/9 md.; Aynen kabul:
10/11/2016-6758/9 md.) Hukukî veya fiilî nedenlerle bir dairenin kendi üyeleri
ile toplanamadığı hâllerde ilgisine göre diğer dairelerden kıdem ve sıraya göre
üye görevlendirmek, 5. Bölge adliye mahkemesi memurlarını denetlemek veya denetletmek,
personelden kendisine doğrudan bağlı olanlar hakkında ilgili kanunda belirtilen
disiplin cezalarını uygulamak, 6. Hükme bağlanan işlerde adlî yargı ilk derece mahkeme
hâkim ve savcılarına verilen not fişlerini mercilerine göndermek, 7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri
ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava
sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri
sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu
hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak
anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın
bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz
yoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un
308/A maddesi ile 5235 sayılı Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasının (2)
numaralı bendinin iptallerini talep etmiştir. 5271 sayılı Kanun’un 308/A
maddesinde bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itiraz yetkisi
düzenlenmiştir. 5235 sayılı Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasının itiraz
konusu (2) numaralı bendinde ise bölge adliye mahkemesi ceza daireleri
başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kuruluna ve adalet komisyonuna
başkanlık etmek, ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar
kurulu ile komisyon kararlarını yürütmek bölge adliye mahkemesi başkanının
görevleri arasında sayılmıştır. 4. Bakılmakta olan davada Bölge Adliye Mahkemesi
Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Daireleri
Başkanlar Kurulu tarafından kabul edilmiş; karar, gereği için itiraz yoluna
başvuran Mahkemeye gönderilmiştir. Davanın bulunduğu aşama itibarıyla bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet
başsavcılığının itiraz yetkisini düzenleyen kural ile bölge adliye mahkemesi
başkanının görevlerinden birini belirleyen kuralın bakılmakta olan davada
uygulanma imkânının bulunmadığı açıktır. 5. Açıklanan nedenle kuralların itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM A. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 20/7/2017 tarihli ve 7035
sayılı Kanun’un 23. maddesiyle eklenen 308/A maddesinin, B. 26/9/2004
tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye
Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 34. maddesinin
birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu
davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE 11/2/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI