ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/19 Karar Sayısı : 2011/6 Karar Günü : 06.01.2011 R.G. Tarih-Sayı :
26.02.2011-27858 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR : 1- Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı:
2009/84) 2- İzmir 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı:
2010/19) İTİRAZLARIN KONUSU : 5.5.2009 günlü, 5894
sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 13.
maddesinin (4) numaralı fıkrasının, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY 5846 sayılı Yasaya aykırılık suçundan dolayı açılan kamu
davalarında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkemeler, iptali için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5.5.2009 günlü, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 13. maddesi
şöyledir: ' MADDE 13- (1) Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki
tüm futbol müsabakalarının televizyon, radyo, internet ve her türlü teknik
cihaz ve benzeri araçlarla yayınlanmasına, iletilmesine, yayınların
düzenlenmesine ve programlanmasına münhasıran Yönetim Kurulu yetkilidir. (2) Anılan yetki özellikle TFF'nin yayın haklarının merkezi olarak
pazarlanmasını ve elde edilen gelirin yetkili organlar tarafından alınan
kararlar uyarınca kulüplere dağıtılmasını kapsar. (3) Milli müsabakalar şifreli olarak yayınlanamaz. (4) Futbol müsabakası yayınlarının, TFF tarafından belirlenen usul
ve esaslar dışında haksız ve yetkisiz olarak radyo, televizyon, internet veya
herhangi bir yayın veya iletişim aracıyla canlı veya banttan yayınlanması,
çoğaltılması, dağıtılması, satılması, izlenmesi veya izletilmesi halinde,
TFF'nin veya yayıncı kuruluşun şikayeti üzerine 5/12/1951 tarihli ve 5846
sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesindeki cezai hükümler
uygulanır. (5) Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından spor kulüplerine
veya kamu kurum veya kuruluşlarına protokol karşılığında devredilen, kiralanan
veya süreli intifa hakkı tesis edilen spor tesislerine ait protokol
tribünlerinin kullanılmasında kişi sayılarının tespiti ve protokol
yönlendirmesi Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü talimatları dâhilinde gençlik ve
spor il ve ilçe müdürlüklerince yapılır. Milli müsabakalarda ise protokol
tribünü TFF tarafından düzenlenir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, 2009/84 Esas
sayılı dosyanın 3.12.2009, 2010/19 Esas sayılı dosyanın ise 24.3.2010
tarihlerinde yapılan ilk inceleme toplantılarında, dosyalarda eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI 5.5.2009 günlü, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan
'...TFF tarafından belirlenen usul ve esaslar dışında...' ibaresinin iptaline
karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın,
aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2010/19 esas sayılı dava ile
birleştirilmesine, 2009/84 esas sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esas
incelemenin 2010/19 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 6.1.2011 gününde
oybirliğiyle karar verilmiştir. Vl- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararlarında, itiraz konusu kural ile suç tanımı
yapılmadan bu yetkinin Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)'na yani idareye
bırakıldığı, bu halde futbol müsabakası yayınlarıyla ilgili olmak üzere TFF'nin
belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde suç ihdas edebileceği, itiraz konusu
kural ile cezalandırılan eylemlerin TCK.'nun 163/2 ve 243/2 maddeleri uyarınca
zaten cezalandırıldığı, belirli gerçek veya tüzel kişilerin abone sayısını
arttırmak, çıkarlarını korumak amacıyla bu şekilde kanun konulamayacağı, ayrıca
eylem nedeniyle 5846 sayılı Yasa'nın 71. maddesine atıf yapılmasına karşın,
hangi fıkra uyarınca ceza verileceğinin belirtilmediği, bu nedenle uygulanacak
yaptırımın belirsiz olduğu, söz konusu Kanunda gerçek ve tüzel kişilerin
çıkarlarını korumaya yönelik suç ve ceza düzenlemesi yapılamayacağı, eğer bir
düzenleme yapılacaksa bunun 5846 sayılı Yasa'da yapılması gerektiği, diğer
televizyon yayıncı kuruluşlarının ve hatta aynı yayıncı kuruluşun şifreli maç
yayınları dışındaki yayınlarından dolayı hak ihlallerinde ceza yaptırımı
öngörülmezken, yalnızca şifreli maç yayınlarından dolayı hak ihlallerinde ceza
yaptırımının öngörülmesinin eşitlik ilkesini de ihlal ettiği, bu nedenlerle
itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, futbol müsabakası yayınlarının Türkiye
Futbol Federasyonu tarafından belirlenen usul ve esaslar dışında haksız ve
yetkisiz olarak radyo, televizyon, internet veya herhangi bir yayın veya
iletişim aracıyla canlı veya banttan yayınlanması, çoğaltılması, dağıtılması,
satılması, izlenmesi veya izletilmesi halinde TFF veya yayıncı kuruluşun
şikayeti üzerine 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 71. maddesinde
belirtilen cezai hükümlerin uygulanacağı öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel
ilkelerinden biri 'belirlilik 'tir. Bu ilkeye göre, yasal
düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve
kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması,
ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi
de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey,
yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi
hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale
yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen
yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği,
normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete
güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu
zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Anayasa'nın 38. maddesinin ilk fıkrasında, 'Kimse, ...
kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz' denilerek 'suçun
yasallığı' , üçüncü fıkrasında da 'ceza ve ceza yerine geçen
güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur' denilerek, 'cezanın
yasallığı' ilkesi getirilmiştir. Anayasa'da öngörülen suçta ve cezada
yasallık ilkesi, insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir anlayışın öne
çıktığı günümüzde, ceza hukukunun da temel ilkelerinden birini oluşturmaktadır.
Anayasa'nın 38. maddesine paralel olarak Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinde yer
alan 'suçta ve cezada kanunilik' ilkesi uyarınca, hangi
eylemlerin yasaklandığı ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbir
kuşkuya yer bırakmayacak biçimde yasada gösterilmesi, kuralın açık, anlaşılır
ve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Kişilerin yasak eylemleri önceden
bilmeleri düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence
altına alınması amaçlanmaktadır. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine ilişkin kurallar,
ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları başta
olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomik
hayatın gereksinmeleri göz önüne alınarak saptanacak ceza politikasına göre
belirlenir. Yasa koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi
eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul edilebileceği
ve ceza sistemini tamamlayan müesseseler konusunda takdir yetkisine
sahiptir. Bu bağlamda, futbol gelirlerini korumak, etkili bir hukuki
koruma sağlayarak Türk futbolunun gelişmesini ve kamu düzenini sağlamak
amacıyla futbol müsabakası yayınlarının haksız ve yetkisiz olarak radyo,
televizyon, internet veya herhangi bir yayın veya iletişim aracıyla canlı veya
banttan yayınlanması, çoğaltılması, dağıtılması, satılması, izlenmesi veya
izletilmesi hallerinde yaptırım öngörülmesi, yasa koyucunun sahip olduğu takdir
yetkisinin kapsamındadır. İtiraz konusu kuralda belirtilen suçların işlenmesi halinde TFF
veya yayıncı kuruluşun şikayeti üzerine 5846 sayılı Yasa'nın 71. maddesinin
birinci fıkrasında, bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasının
uygulanacağı öngörülmektedir. Buna göre, suçun ana unsurlarından birini TFF
tarafından belirlenen usul ve esaslar dışında hareket etmek fiili
oluşturmaktadır. Kuralda, hangi eylemin gerçekleşmesi halinde suçun oluşacağı
yani suçun unsurlarının neler olduğunun belirlenmesi TFF'nun takdirine
bırakılmakta, böylece ceza yaptırımı uygulanmasını sağlayacak eylemler Yasa'da
belirtilmemekte ve TFF'nun belirlediği usul ve esaslara bağlanmaktadır. Öte
yandan, itiraz konusu kuralda suç oluşturan fiiller belirlenmediğinden buna
bağlı olarak 'haksız ve yetkisiz' sözcükleri de belirsiz
kalmaktadır. Yasa kuralı bu anlamda belirli ve öngörülebilir olmadığı gibi,
suçun yasallığı ilkesine de uygun değildir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 38.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. Kural, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı görülerek iptal
edildiğinden, ayrıca Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesine
gerek görülmemiştir. VIl- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Kanun,
kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez' denilmektedir. 2949
sayılı Yasa'nın 53. maddesinin dördüncü fıkrasında da bu kural tekrarlanmakta,
maddenin beşinci fıkrasında ise, Anayasa Mahkemesi'nin, iptal sonucunda meydana
gelecek hukuksal boşluğu, kamu düzenini tehdit veya kamu yararını ihlal edici
mahiyette görmesi halinde, dördüncü fıkradaki hükmü uygulayacağı
belirtilmektedir. 5894 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasının iptali
nedeniyle doğan hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici nitelikte
görüldüğünden, iptal kararının, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından
başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. Vlll- SONUÇ 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışmayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşı oyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 5.5.2009 günlü, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasının Anayasa'ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE, 3- 5894 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasının iptal
edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici nitelikte
görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53.
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları gereğince İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN
RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 6.1.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI