ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2019/3 Karar Sayısı  :  2019/12 Karar Tarihi :  14/3/2019 R.G.Tarih – Sayısı   : 
9/4/2019-30740 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Muğla 2. İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21/6/1927
tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 22/5/2012 tarihli ve 6318 sayılı
Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilen 81. maddesinin birinci fıkrasının birinci
cümlesinde yer alan “ ... resmi hastane doğum kayıtları esas
alınarak … ” ibaresinin Anayasa’nın 2., 5., 10. ve 138.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Mahkeme kararıyla yapılan yaş değişikliği
sonrasında bedelli askerlikten yararlandırılması talebiyle yapılan başvurunun
yaş değişikliğinin doğum belgesine dayanmadığı gerekçesiyle reddi işlemine
karşı açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasını
ciddi bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı
81. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Askerlik çağına girdikten sonra yapılan yaş
değişiklikleri (mahkemece resmi hastane doğum kayıtları esas alınarak yapılanlar
hariç) askerlik işlemlerinde dikkate alınmaz. Ancak; yoklamaları sırasında aile
kütüğünde yazılı yaşları ile görünümleri uyumlu olmayanlardan kayden yaş
düzeltmelerine engel bulunmayanların yaşlarının düzeltilmesi için askerlik
şubesi başkanı tarafından Cumhuriyet savcısına müracaat olunur ve yargılama
sonucuna göre askerlikleri yaptırılır.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Recep KÖMÜRCÜ,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin
GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in
katılımlarıyla 17/1/2019 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ergin ERGÜL tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru kararında özetle; itiraz konusu kuralda askerlik çağına
girdikten sonra resmî hastane kayıtları esas alınarak yapılanlar hariç olmak
üzere yaş değişikliklerinin askerlik işlemlerinde dikkate alınmamasının
öngörüldüğü, hukuk devleti ilkesinin yasama ve yürütme organları ile idarenin
mahkeme kararlarına uymasını gerekli kıldığı, kural ile askerlik çağına
girdikten sonra mahkemece yaş düzeltmesi yapılan yükümlüler arasında ayrım
yapıldığı, resmî hastane doğum kaydı dışındaki delillere göre verilen kararlar
yönünden mahkeme kararının bağlayıcılığı kuralına istisna getirilmesinin hukuk
devleti ve eşitlik ilkelerini ihlal ettiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2.,
5., 10. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. 1111 sayılı Kanun’un 81.
maddesinin birinci fıkrasında, askerlik çağına girdikten sonra yapılan yaş
değişikliklerinin (mahkemece resmî hastane doğum kayıtları esas alınarak
yapılanlar hariç) askerlik işlemlerinde dikkate alınmayacağı öngörülmekte olup
itiraz konusu kural, fıkrada yer alan “…resmi hastane doğum kayıtları
esas alınarak…” ibaresidir. 5. Anayasa’nın 2.
maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan
haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil
bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan,  hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı
denetimine açık olan devlettir. Kanunların kamu yararının
sağlanması amacına yönelik olması, genel, objektif, adil kurallar içermesi ve
hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle
kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini
anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini
gözönünde tutarak kullanması gerekir. 6. Anayasa’nın 72. maddesinde,
vatan hizmeti olarak nitelenen askerliğin her Türk vatandaşının hakkı ve ödevi
olduğu belirtildikten sonra bu hizmetin silahlı kuvvetlerde veya kamu kesiminde
ne şekilde yerine getirileceğinin veya getirilmiş sayılacağının kanunla
düzenleneceği ifade edilmiştir. Bu yetkiye dayanılarak çıkarılan 1111 sayılı
Kanun’un 1. maddesiyle askerlik hizmeti, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her
erkeğe mecburi kılınmıştır. 7. Kanun koyucunun askerlik
politikasını belirlerken ve bu konuda gerekli yasal düzenlemeyi yaparken
askerlik hizmetlerinin gerekliliklerini dikkate alarak askerlik çağı
düzenlemesini nesnel esaslara bağlaması doğaldır. Aynı şekilde bu konuda kanun
ile getirilen sistemin nesnel ve sağlıklı şekilde işlemesi bakımından Anayasa
çerçevesinde özel hükümler öngörülmesi de kanun koyucunun yetkisi dâhilindedir. 8. Anayasa’nın 10. maddesinde belirtilen kanun
önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz
konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik
ilkesinin amacı; aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme
bağlı tutulmalarını sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını ve ayrıcalık
tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve
topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali
yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar
için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar
aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da
öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E.2013/160, K.2014/117, 3/7/2014). 9. Askerlik çağına girdikten
sonra yapılan ve resmî hastane kaydına dayanmayan yaş düzeltmelerinin askerlik
işlemlerinde dikkate alınmamasını öngören itiraz konusu kuralın, vatan
hizmetine ilişkin düzenin aksaklıklara yol açmadan nesnel ve sağlıklı şekilde
sürdürülmesi amacına yönelik olduğu ve kamu yararı amacıyla getirildiği
anlaşılmaktadır. Diğer yandan kuralda öngörülen ayrım objektif bir ölçüte
dayanmakta olup yaş değişikliği sebebi farklı olan kişilerin aynı hukuki
konumda oldukları söylenemez. 10. Anayasa’nın 138.
maddesinin son fıkrasında yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme
kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organların ve idarenin mahkeme kararlarını
hiçbir suretle değiştiremeyeceği, bunların yerine getirilmesini
geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır. Bu maddede öngörülen mahkeme kararlarının
bağlayıcılığı ilkesi, kanun koyucunun Anayasa’ya uygun olması koşuluyla genel
düzenleme yapma yetkisini ortadan kaldırmaz. 11. İtiraz konusu kuralda mahkeme kararının geçersiz
kılınmasına yönelik bir  düzenleme bulunmamaktadır. Yargı kararı
hukuksal olarak değerini ve geçerliliğini korumakta, kanun koyucu tarafından
yalnızca askerlik çağına girdiği tarihten sonra yapılan yaş değişikliklerinin
askerlik işlemlerine etkileri bakımından özel bir düzenleme öngörülmektedir.
Askerlik çağına gelmeden önce resmî hastane doğum kaydı dışındaki delillere
dayanılarak yapılan yaş değişiklikleri de dâhil olmak üzere tüm yaş değişikliği
kararlarının askerlik işlemlerinde dikkate alınması da bu hususu teyit
etmektedir. 12. Açıklanan nedenlerle kural
Anayasa’nın 2., 10. ve 138. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir. Kuralın Anayasa’nın 5.
maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV. HÜKÜM 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 22/5/2012
tarihli ve 6318 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilen 81. maddesinin
birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...resmi hastane doğum
kayıtları esas alınarak...” ibaresinin Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE 14/3/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU