ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  :  2017/140 Karar Sayısı  :  2017/177 Karar Tarihi :  28.12.2017 R.G. Tarih – Sayı : 
31.1.2018-30318 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bursa 13. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 26.9.2004 tarihli ve
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinin 24.11.2016 tarihli ve 6763
sayılı Kanun’un 12. maddesiyle değiştirilen (1) numaralı fıkrasında yer alan “ Uzlaşma
kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere …” ibaresinin Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Sanıkların tehdit suçundan
cezalandırılmaları için açılan kamu davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya
aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 75. maddesinin (1)
numaralı fıkrası şöyledir: “ Önödeme Madde 75- (1) Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak
üzere , yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen
hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili; a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını, b) Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için
otuz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı, c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise,
hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî
para cezasının aşağı sınırını, Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca
yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası
açılmaz. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/12 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere,
önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının
düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir
suçu işleyen faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı
oranında artırılır. ” B. İlgili Görülen Kanun Hükmü 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili görülen 253.
maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları şöyledir: “ Uzlaşma Madde 253-  (Değişik: 6/12/2006-5560/24 md.) (1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören
gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur: a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar. b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza
Kanununda yer alan; 1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88), 2. Taksirle yaralama (madde 89), 3. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Tehdit (madde 106, birinci fıkra), 4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116), 5. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Hırsızlık (madde 141), 6. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Dolandırıcılık (madde 157), 7. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234), 8. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki
bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239), suçları. c) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Mağdurun veya suçtan zarar görenin
gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar
bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını
gerektiren suçlar. (2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç
olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna
gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir. (3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, (…)
cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, uzlaştırma yoluna gidilemez. (Ek cümle:
26/6/2009 - 5918/8 md.) Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama
girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri
uygulanmaz.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 26.7.2017 tarihinde
yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle sınırlama sorunu görüşülmüştür. 2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran
mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. 3. Başvuran Mahkeme Kanun’un 75. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında düzenlenmiş olan “ önödeme ” kurumunun kapsamını belirleyen
kuralda yer alan “Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak
üzere...” ibaresinin iptalini talep etmiştir. 4. Bakılmakta olan davadaki uyuşmazlığın konusunu Türk Ceza
Kanunu’nun 106. maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenmiş olan tehdit suçu
oluşturmaktadır. Uzlaşma kapsamında yer almakla birlikte Kanun’da öngörülen
ceza türü veya miktarı açısından önödeme hukuki kurumunun kapsamına tehdit suçu
haricinde başka suçların da girebilmesi mümkün olup söz konusu suçlar
bakılmakta olan davanın konusunu oluşturmamaktadır. 5. Açıklanan nedenlerle 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 75. maddesinin 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle
değiştirilen (1) numaralı fıkrasında yer alan “ Uzlaşma kapsamındaki suçlar
hariç olmak üzere …” ibaresinin esasının incelenmesine, esasa ilişkin
incelemenin 5237 sayılı Kanun’un 106. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer
alan “ tehdit ” suçu yönünden yapılmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 6. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili görülen kanun
hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İtirazın Gerekçesi 7. Başvuru kararında
özetle; uzlaşma kapsamındaki suçların önödemeye tabi olmaması nedeniyle
sanıkların cezalandırılabilmelerinde mağdurun uzlaşma hususunda ileri sürdüğü
görüşün etkili olduğu, uzlaşma kapsamındaki suçların önödeme kapsamının dışına
çıkarılmasının hukuk devleti ve eşitlik ilkelerine aykırılık oluşturduğu
belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 8. Kanun’un 75. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak
üzere yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen
hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların failinin Kanun’da
öngörülen miktar ile soruşturma giderlerini yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde
ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
İtiraz konusu kural, Kanun’un 75. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “ Uzlaşma
kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere… ” ibaresinin Kanun’un 106. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında yer alan tehdit suçu yönünden incelenmesine ilişkindir. 9. Anayasa’nın 2.
maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan
haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda
adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı
durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini
bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. 10. Ceza hukukunun toplumun
kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve ekonomik yaşantısıyla ilgisinin bulunması
nedeniyle suç ve suçlulukla mücadele amacıyla ceza ve ceza muhakemesi alanında
sistem tercihinde bulunulması devletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda
ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler bakımından kanun koyucu; Anayasa’ya bağlı
kalmak koşuluyla soruşturma ve yargılamaya ilişkin olarak hangi yöntemlerin
uygulanacağı, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmayacağı, suç
sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçülerdeki ceza yaptırımlarıyla
karşılanmaları gerektiği, hangi hâl ve hareketlerin ağırlaştırıcı ya da
hafifletici öge olarak kabul edileceği gibi konularda takdir yetkisine
sahiptir. 11. Anayasa’nın 10.
maddesinde öngörülen “ kanun önünde eşitlik” ilkesi, hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal
eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı; aynı durumda bulunan kişilerin
kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, kişiler arasında
ayrım yapılmasını ve kişilere ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun
karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin
her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,
kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. 12. Kanun’un 75. maddesinde
düzenlenen “ önödeme ”, belli nitelik ve türdeki suçlar için gerek
soruşturma aşamasında gerekse kovuşturma aşamasında gerçekleşebilen ve
soruşturma aşamasında fail hakkında kamu davasının açılmasını önleyen;
kovuşturma aşamasında ise hakkındaki kamu davasının düşmesini sağlayan bir
hukuki kurumdur. Ancak faile ön ödeme önerisinde bulunulabilmesi için maddede
belirtilen diğer koşulların yanı sıra suçun uzlaşma kapsamında yer almaması
gerekmektedir. Bu gereklilik, kanun koyucunun kapsam dışında kalan suçlar yönünden
uzlaşma kurumunu önödeme kurumuna tercih ettiğini de göstermektedir. 13. Suç teşkil eden her
eylemin mutlaka ceza yaptırımı ile karşılanması, cezanın suçtan zarar görenin
tatmin aracı olarak kullanılması eski hukuk anlayışlarında kabul edilmesine karşın
çağdaş gelişim her suçlunun hemen bir ceza yaptırımı ile karşılaşması yerine
topluma karşı sorumluluklarını gözden geçirmesine olanak vermek üzere belirli
sürelerle gözetim ve denetimini öngören ve mümkün olduğunca suçtan zarar
görenin tatminini de içeren uygulamalara yönelmiş bulunmaktadır. 14. Bu bağlamda uzlaşma
kurumu da uyuşmazlığın yargı dışı yolla ancak adli makamların denetiminde
çözümlenmesini amaçlayan bir yöntemdir. Uzlaşma, bu kapsama giren suçlarda fail
ve mağdurun suçtan doğan zararın giderilmesi konusunda anlaşmalarına bağlı
olarak devletin de ceza soruşturması veya kovuşturmasından vazgeçmesi ve suçun
işlenmesiyle bozulan toplumsal düzenin barış yoluyla yeniden tesisini sağlayıcı
nitelikte bir hukuksal kurumdur. Uzlaşma ile şüpheli veya sanık işlediği suçun
sorumluluğunu kabul edip üstlenerek, suçun sonuçlarını da gidererek toplumla
yeniden bütünleşme olanağını elde etmekte; ayrıca devlet yaptırım uygulamak
yönünden katlanacağı birçok masraftan da kurtulmuş olmaktadır. İtiraz konusu kural
uyarınca uzlaşma kapsamına giren bir suçun önödeme kapsamına alınmamış olması,
anayasal sınırlar içinde kanun koyucunun takdirindedir. Dolayısıyla kuralda
hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan bir yön bulunmamaktadır. 15. Suçların tasnifinde
dikkate alınan kıstaslardan birini de korunan hukuki değer oluşturmaktadır.
Hukuki değer, ceza normu ile korunan ve suçla ihlal edilen yarardır. Kural
olarak her bir ceza normu birbirinden farklı en az bir hukuki değeri
korumaktadır. Bazı fiillerle ihlal edilen yararın, diğer bir ifade ile bazı
suçlarla korunan hukuki değerin kişisel yönünün daha da ön planda olduğu kabul
edilmektedir. Uzlaşma kapsamında yer alan suçlar da bu kapsamda yer almayan
suçlara oranla kişisel yararları daha fazla ihlal etmektedir. Ceza hukukunda
kanun önünde eşitlik ilkesinin uygulanması da kuşkusuz, aynı suçu işleyen tüm
suçluların kimi özelliklerinin göz ardı edilerek her yönden aynı kurallara
bağlı tutulmalarını gerektirmemektedir. Buna göre uzlaşma kapsamında bir suç
olarak belirlenmiş fiilin faili ile bu kapsamda olmayan bir suçu işleyen fail
farklı hukuki konumdadırlar. Bu nedenle farklı hukuksal konumda bulunan kişiler
hakkında farklı usulün uygulanmasını öngören itiraz konusu kuralda eşitlik
ilkesine aykırılık bulunmamaktadır. 16. Açıklanan
nedenlerle kural Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir. İtirazın
reddi gerekir. IV. HÜKÜM 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 75.
maddesinin, 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle
değiştirilen (1) numaralı fıkrasında yer alan “Uzlaşma kapsamındaki
suçlar hariç olmak üzere…” ibaresinin, 5237 sayılı Kanun’un 106.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “tehdit ” suçu yönünden
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 28.12.2017 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ