ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1988/29 Karar Sayısı: 1989/2 Karar Günü: 12.1.1989 R.G. Tarih-Sayı :25.01.1989-20060 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Antalya Asliye 3. Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun
45. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarının Anayasa'nın 169.
maddesine aykırılığı nedeniyle iptalleri istemidir. I- OLAY : Yerel mahkeme,davacıların, çok önceden beri kendilerinin olan,
Kadastro Komisyonu'nca orman sınırları içinde bırakılan 39300 m 2 '
lik taşınmazlarının tapu ve vergi kayıtlarına dayanarak orman dışına
çıkarılmasını ve Komisyon kararının iptalini isteyerek açtıkları orman
sınırlamasına itiraz davasını, 1946 yılında yapılan sınırlama sırasında orman
içinde bırakılan, 1744 ve 2829 sayılı Yasalara göre orman dışına çıkarılmayan
bu yerin orman niteliğinde bulunduğu görüşüyle reddetmiş, davacılar vekilinin
temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin kararı bozmasından sonra da 3402
sayılı Yasa'nın itiraz konusu kurallarının Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına
vararak iptalleri istemiyle doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ : A- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALLARI : 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun iptali istenen
fıkraları da içeren maddesi şudur : "MADDE 45.- Orman dışına çıkarılmış ve çıkarılacak yerlerde;
değişik 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin (B) bendinde belirtilen
şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim sahaları ile
tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (Antep fıstığı)
gibi tarım arazileri, 31.12.1981 tarihinden önceki vergi kaydı veya geçerli bir
belgeye dayanmak şartıyla 14 üncü maddeye göre zilyetleri adına tesbit edilir.
Zilyetlik müddeti 31.12.1981 tarihinden geriye doğru hesaplanır. 6831 sayılı Orman Kanunu veya ek ve değişikliklerine göre, orman
kadastrosu yapılarak evvelce Hazine adına tesbit veya tescil edilmiş yerlerde
de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. Orman sınırları içerisinde kalan veya orman dışına çıkarılan
alanlarda tapulu yerlerle iskan suretiyle veya toprak tevzii yoluyla verilen
yerler (işlemleri tamamlanmış olsa dahi) başka bir şart aranmadan hak sahipleri
adına tespit veya tescil edilir. 6831 sayılı Orman Kanunun değişik 2 nci maddesinin (B) bendinin
uygulanmasında bu madde hükmü tatbik edilir. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu gereğince belirtilen turizm
alanlarında, Orman Kanunları hükümlerine göre tahsis edilen yerlerde ve imar
plânlarının kapsadığı alanlarda kalan taşınmazın mallar hakkında yukarıdaki
fıkralar hükümleri uygulanmaz." B- İLGİLİ YASA KURALLARI : 6831 sayılı Orman Kanunu'nun konuyla ilgili maddesi de şudur : "MADDE 2.- Orman sayılan yerlerden: A) Öncelikle orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen
yerleştirilmesi maksadıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından
hiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu
tesbit edilen yerler ile halen orman rejimi içinde bulunan funda ve makilerle
örtülü yerlerden tarım dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerler, B) 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman
niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik,
zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (Antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım
alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar
olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak
bulunduğu yerleşimalanları, Orman sınırları dışına çıkartılır. Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazine
adına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına,
hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. Uygulama
kesinleştikten sonra tapuda kesin tahsis ve tescil işlemi yapılır. Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma
yapılamaz. Bu madde hükümleri; muhafaza ormanı, milli park olarak ayrılan,
izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlarda ve 3üncü madde ile orman
rejimi içine alınan yerlerde bu niteliklerin devamı süresince, yanan orman
sahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz. Bu maddenin (B) bendi ile orman sınırları dışına çıkarılıp, 2924
sayılı kanunun 11 ve 12 nci maddeleri gereğince fiilî durumlarına göre ifraz
edilerek bedeli karşılığı satılacak yer yapı ve tesisleri kullananlardan, satış
işlemleri tamamlanıncaya kadar ecri misil alınmaz." C- DAYANILAN ANAYASA KURALLARI : "MADDE 169.- Devlet,ormanların korunması ve sahalarının
genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır yanan ormanların
yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık
yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları
kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk
edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaadeedilemez.
Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasî propaganda yapılamaz; münhasıran
orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok
etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına
alınamaz. Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar
görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit
edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman
niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla,bağ, meyvelik, zeytinlik gibi
çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu
tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu
yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mahmut C.
CUHRUK,Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Muammer
TURAN, Mehmet ÇINARLI, Servet TÜZÜN, Adnan KÜKNER, Oğuz AKDOĞANLI, İhsan PEKEL
ve Selçuk TÜZÜN'ün katılmalarıyla 14.6.1988 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esastan incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ : İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, Anayasa'ya
aykırı olduğu ileri sürülen yasa ve ilgili yasa kurallarıyla itiraza dayanak
yapılan Anayasa maddesi, bunların gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri
okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Yerel mahkeme, 3402 sayılı Yasa'nın 45. maddesinin birinci,
üçüncü ve dördüncü fıkralarının tümüyle iptalleri istemiyle Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmuştur. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun değişik 2. maddesine
göre orman dışına çıkarma işlemlerini yapan Orman Kadastro Komisyonları,
taşınmazı Hazine adına orman dışına çıkarmaktadırlar. Bu aşamadaHazine adına
tapu kaydı çıkmamış olduğundan bu yerlerin zilyetlikle edinilmesi (iktisabı)
olanaklıdır. Dava konusu 45. maddenin birinci fıkrası, bu olanağı tanıdığı
yerler olarak, kapsadığı yerleşim alanları ile tarım arazilerini saymaktadır.
Fıkra, tesbitkoşulları ve zilyetlik süresiyle bir bütünlük taşıdığı, fıkradaki
ibareler birbirini tamamladığı ve birbirinden ayırmak anlamsızlık yaratacağı
için tümüyle incelenmelidir. Ancak, maddenin üçüncü fıkrası, itiraz nedeni olan "tapulu
yerler" dışında, iskân suretiyle ya da toprak dağıtımı yoluyla verilen
yerleri de kapsamaktadır. Mahkemenin bakmakta olduğu dava konusu yer için böyle
bir savda bulunulmamıştır. Dava konusu yer bu niteliği taşımayınca fıkranın
tümüyle incelenmesi ve iptali, amaç dışı sonuçlar doğuracaktır. Oysa,
"..... tapulu yerlerle......" ibaresiyle sınırlı bir inceleme,
itiraza ve iptal istemine daha uygun düşecek, olası iptal durumunda da fıkranın
kalan bölümünde bir anlam düşüklüğü olmayacaktır. Üçüncü fıkradaki inceleme,
orman sınırı dışınaçıkarılan ya da orman sınırları içinde kalanı da kapsıyacak
".... tapulu yerlerle ......" ibaresiyle sınırlı olarak yapılmalıdır. Dördüncü fıkra, üçüncü fıkra yönünden davada uygulanmak
durumundadır. Bu nedenle, dördüncü fıkradaki inceleme de ".... tapulu
yerler ...."le bağlantılı ve bunlarla sınırlı olarak yapılacaktır. Bu
fıkra, Orman Kadastro Komisyonu'nun ve mahkemelerin, orman dışına çıkarma işlemi
sırasında, üçüncü fıkranın gözetilmesini öngörmektedir. Yaptığı yollamayla
iskân ya da toprak dağıtımısuretiyle verilen yerler orman dışına çıkarma işlemi
sırasında, üçüncü fıkranın gözetilmesini öngörmektedir. Yaptığı yollamayla
iskân ya da toprak dağıtımı suretiyle verilen yerler orman dışına çıkarılacak
ve Hazine adına değil, verildiği kimseler adına tescil edilecektir. Bu fıkra
olmasaydı, söz konusu yerler, yalnızca Kadastro Yasası'nın uygulandığı
alanlarda hak sahipleri adına tescil edilecekti. Fıkra, tüm taşınmazlara
uygulama olanağı getirmiştir. Kadastro Yasası'nın 33. maddesinin üçüncü
fıkrası, 45.maddeyi ülkedeki tüm taşınmazlara uygulanacak madde olarak
belirlemişken incelenen dördüncü fıkra ve sonucu sağlamıştır. Bu fıkranın
tümüyle incelenmesi hükmünün bütünlüğünden ileri gelen bir zorunluluktur. B- Yasa'nın 45. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarının
Anayasa'ya aykırılığı sorunu: Birinci fıkrayla, sınırlama kararı gereğince incelenen üçüncü
fıkrasındaki ".... tapulu yerlerle ......" ibaresi, Resmi Gazete'nin
20.8.1988 günlü, 19905. sayısında yayımlanan 1.6.1988 günlü, Esas: 1987/31,
Karar: 1988/3 sayılı kararıyla iptal edilerek Anayasa'nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrası gereğince kararın yayımı gününde yürürlükten kalkmıştır. Bu
durumda, geçerliği kalmayan hükümler için karar vermek gereksizdir. C- Yasa'nın 45. maddesinin dördüncü fıkrasının Anayasa'ya
aykırılığı sorunu: Maddenin üçüncü fıkrasının sınırlamasına ilişkin kararın
gerekçesi, sınırlama dışında kalan hüküm bölümünün uygulama durumunda
bulunmadığını göstermektedir. Dördüncü fıkra uyarınca, orman dışına çıkarma
işlemi sırasında, artık tapulu yerler dışındaki alanlar gözetilecektir. 6831
sayılı Orman Kanunu'nun değişik 2. maddesinin (B) bendinin uygulanmasını
sağlayan bu fıkra yoluyla iskân ve toprak dağıtımı suretiyle verilen yerler
orman dışına çıkarılarak, yalnızca Kadastro Yasası'nınuygulandığı alan olup
olmadığına bakılmaksızın, verildiği kimseler adına tescil edilecektir. Üçüncü
fıkranın "...... tapulu yerler ......" ibaresi dışındaki hükmü
yürürlüğünü sürdürdüğüne göre, dördüncü fıkra gereğince 6831 sayılı Yasa'nın
değişik 2. maddesinin (B) bendi kapsamındaki yerler için uygulama bir aykırılık
yaratmayacaktır. Kadastro bölgesi dışında kalan yerlerde yapılan orman sınırı dışına
çıkarma işlemi sırasında gözetilecek bir hükmün iptal edilebilmesi, bu uygulama
genişliğinin Anayasa'ya aykırı olması gerekir. Üçüncü fıkranın inceleme dışı
tutulan kalan bölümünün, iptal edilmedikleri sürece Anayasa'ya uygun sayılma
ilkesi nedeniyle, kadastro bölgesi içinde ve dışında olmasına bakılmaksızın
orman dışına çıkarma işlemi sırasında uygulanması Anayasa'ya aykırılık
oluşturamaz. Kadastro bölgesi olan ve olmayan yerlerde, orman dışına çıkarma
işlemi sırasında, üçüncü fıkranın gözönünde bulundurulmasını zorunlu kılarak,
yurdun bir bölgesinde uygulanan bir kuralın başka yerinde de uygulanmasını
sağlayacak biçimde genişleten kuralı salt bu durumu ve bu yapısıyla, öbür
kurallardan ayrı ve bağımsız olarak Anayasa'ya aykırı bulmak olanaksızdır. Kadastro
bölgesi içi ve dışı arasında, uygulamayı iki tür yeri de kapsıyacak biçimde
genişletmeyi, aykırı gösterecek bir fark yoktur. Bu nedenle itiraz reddedilmelidir. IV- SONUÇ: 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 45. maddesine
ilişkin esas incelemenin; A- Birinci ve dördüncü fıkralarının tümüyle, üçüncü fıkradaki
".... tapulu yerlerle ....." ibaresiyle sınırlı olarak yapılmasına, B- Birinci fıkrası ile sınırlama kararı gereğince incelenen üçüncü
fıkrasındaki ".... tapulu yerlerle ....." ibaresi, Resmî Gazete'nin
20.8.1988 günlü, 19905 sayısında yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 1.6.1988
günlü, Esas: 1987/31, Karar: 1988/13 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bu
konularda yeniden karar verilmesine yer olmadığına, C- Dördüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 12.1.1989 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Mahmut
  C. CUHRUK Başkanvekili Yekta
  Güngör ÖZDEN Üye Necdet
  DARICIOĞLU Üye Muammer
  TURAN Üye Mehmet
  ÇINARLI Üye Servet
  TÜZÜN Üye Mustafa
  ŞAHİN Üye İhsan
  PEKEL Üye Selçuk
  TÜZÜN Üye Ahmet
  N. SEZER Üye Erol
  CANSEL