ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     : 2019/33 Karar Sayısı  : 2019/17 Karar Tarihi : 10/4/2019 R.G.Tarih – Sayısı   : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tavşanlı Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
Anayasa’nın 9., 138. ve 140. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline
karar verilmesi talebidir. OLAY: Şüphelilerin kasten öldürmeye teşebbüs ve silahlı
tehdit suçlarından cezalandırılması talebiyle açılan dava sonucunda verilen
hükmün bölge adliye mahkemesi tarafından bozulması üzerine yapılan yargılamada
itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 284. maddesi
şöyledir: “Direnme yasağı Madde 284- (1) Bölge adliye mahkemesi karar ve
hükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna
gidilemez. (2) İtiraz ve temyize ilişkin hükümler saklıdır.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde
ileri sürülmesi” kenar başlığını taşıyan 152. maddesinin son
fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz” denilmiştir.
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” kenar
başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin
işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından
itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla
itiraz başvurusu yapılamaz” hükmüne yer verilmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasında
yer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez;…” bölümüne yönelik iptal talebi, Anayasa Mahkemesinin
26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırı
olmadığı gerekçesiyle esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve
30192 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 4. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen kural
hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’de
yayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre
henüz dolmamıştır. 5. Bu nedenle 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında yer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez;…” bölümünün iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan
itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı
Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir. 6. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinde Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
belirlenmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında,  bir davaya bakmakta
olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda
bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine
göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali
istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan
gerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeye gönderilecek belgeler
arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir
şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının
Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle
reddedileceği hükme bağlanmıştır. 7. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli
kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Yine
İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde de Anayasa
Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespit
edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun
reddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca
verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak
yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. Bu durumda söz konusu
eksikliklerin tamamlanması ve Anayasa Mahkemesine başvurulması yolunda yeni bir
karar alınması suretiyle başvurunun yinelenebilmesi mümkündür. 8. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkeme
tarafından 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…bunlara
karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.” bölümünün hangi nedenlerle
Anayasa’nın 9., 138. ve 140. maddelerine aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği anlaşılmıştır. 9. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı
fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının “…bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna
gidilemez.” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un
40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas
incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının; A. “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez;…” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152.
maddesinin dördüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve  6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin
(1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, B. “…bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez .”
bölümüne yönelik itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4)
numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeye
geçilmeksizin REDDİNE, 10/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU