ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas
Sayısı : 2004/5 Karar
Sayısı  : 2008/111 Karar
Günü   : 29.5.2008 R.G.
Tarih-Sayı :05.11.2008-27045 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN: Sivas İş Mahkemesi İTİRAZIN
KONUSU: 2.9.1971
günlü, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 4447 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen
50. maddesinin ikinci tümcesinin, Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I-
OLAY Bağ-Kur
tarafından bağlanan yaşlılık aylığına ilişkin davada ,
itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme
iptali için başvurmuştur. III-
YASA METİNLERİ A-
İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2.9.1971
günlü, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 4447 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen
itiraz konusu  tümceyi  de içeren 50. maddesi şöyledir: " Bu
Kanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıklarının
hesabında, yirmidört basamaklı gelir tablosu uygulanır. Tabloda yer
alan gelir basamakları, her yıl Nisan ayında ilk olarak bir önceki yılın Aralık
ayı ile ondan önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü
tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları
indeksindeki değişim oranı kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayrisafi yurt
içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızları kadar artırılarak belirlenir . " B-
Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru
kararında, Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine dayanılmıştır. IV-
İLK İNCELEME Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia
AKBULUT, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul
ERSOY, Tülay TUĞCU, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ın katılımlarıyla 27.1.2004
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V
- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru
kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru
kararında, itiraz konusu kuralın, statüsü ile sigortalılık süresi aynı bulunan
sigortalılara bağlanacak yaşlılık aylığı tutarlarında zaman ve yer bakımından
farklılıklar oluşturduğu, bu nedenle Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 1479
sayılı Yasa'nın 4447 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen 50. maddesinin
itiraz konusu ikinci tümcesinde, gelir tablosunda yer alan gelir basamaklarının
her yıl Nisan ayında ilk olarak bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan önceki
yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son
temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı kadar,
ikinci olarak bir önceki yılın gayri safi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla
gelişme hızları kadar arttırılarak belirlenmesi öngörülmektedir. Anayasa'nın 10. maddesinde kanun önünde eşitlik ilkesi belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin birçok kararında da vurgulandığı gibi, yasa önünde
eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez.
Anayasa'nın amaçladığı eşitlik eylemli değil hukuksal eşitliktir. Durum ve
konumlarındaki farklılık ve özellikler, kimi kişiler veya topluluklar için
değişik kural ve  uygulamaları gerekli kılar. Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel
ilkeleri ve standartları belirlemek, ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve
bilgilerin toplanmasını, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin
üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve resmi istatistik programında
istatistik sürecine dahil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak
üzere Devlet İstatistik Enstitüsü kurulmuştur.  Bu kurumun yayınladığı tüketici
fiyat indeksleri, enflasyon ve ekonomi için bir gösterge olması, hükümetlerin
ekonomik politikalarının belirlenmesi, ücretlerin ve fiyatların ayarlanması,
milli muhasebe hesapları, fiyat analizleri, ticari faaliyetlerin
yönlendirilmesi gibi değişik amaçlar için çeşitli kesimler tarafından
kullanılan resmi ve bilimsel ölçütlerdir. DİE, nüfusu 20.001 ve daha fazla olan kentsel yerleşim yerlerinden
oluşan Kentsel Yerler Tüketici Fiyatları İndeksi ve nüfusu 20.000'den az olan
yerleşim yerlerinden hareketle Kırsal Yerler Tüketici Fiyatları İndeksini
hesaplayıp yayınlamaktadır. Kentsel Yerler Tüketici Fiyatları İndeksi
uygulanmasında esas alınacak değerler, il rakamları değil, Türkiye geneli
ortalamasını vermektedir. DİE'nce
Avrupa Hesaplar Sistemine göre derlenmekte olan gayri safi yurtiçi hasıla,
ekonomik büyüklüğün birkaç ölçütünden biri olup, gayri safi  milli
hasıladan farklı olarak, ülke sınırları içerisinde belli bir zaman içinde,
üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin para birimi cinsinden değerinin
göstergesidir. İtiraz konusu kuralla, gelir basamaklarının arttırılmasında
kentsel yerler tüketici fiyat indeksi artış oranının uygulanması enflasyon
karşısında sahip olunan değeri korumakta, gayrisafi yurt içi hasıla sabit
fiyatlarla gelişme hızının uygulanması ise büyüyen ekonomiden verilen payı göstermekte,
böylece enflasyon karşısındaki kıymetin korunması ve bir artı değer
kazanmasının amaçlandığı gözetildiğinde, buna bağlı olarak yaşlılık
aylıklarında farklılık bulunmayacağından, eşitlik ilkesine aykırılıktan
sözedilemez. 1479 sayılı Yasa'ya
göre bağlanacak aylıkların belirlenmesinde, sigortalının, sigortalılık süresi
içinde aylar itibariyle bulunduğu her bir basamakta ödediği prim gün sayısı,
4447 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihin öncesi ve sonrasında ödediği
prim gün sayısı, aylık başlangıç tarihindeki gelir tablosu, aylık bağlama oranı
ile aylık bağlanma talep tarihi ve aylık bağlanma tarihinde geçerli olan
hesaplama yöntemi, Yasa'nın geçici 11. maddesi ve dönemsel olarak yapılan yasal
düzenlemelerle getirilen sosyal destek ödemeleri uygulamalarının belirleyici
unsurlar olduğu gözetildiğinde, bu unsurlardan birinde oluşacak değişikliğin
bağlanan aylıklarda da farklılıklar ortaya çıkarması kaçınılmazdır. Buna
göre, aylık bağlanma zamanı ve koşulları farklı olan sigortalılar
arasında  eşitlikten sözedilemez. Tüm özellikleri aynı olan sigortalıların
da alacakları aylıkların itiraz konusu kural nedeniyle farklı olmayacağı
açıktır. Belirtilen nedenlerle, kural, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 5. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. VI-
SONUÇ 2.9.1971 günlü, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer
Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 25.8.1999 günlü, 4447
sayılı Yasa'nın   31. maddesiyle değiştirilen 50. maddesinin
ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 29.5.2008
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ