ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2000/55 Karar Sayısı : 2000/26 Karar Günü : 4.10.2000 R.G. Tarih-Sayı :27.10.2000-24213 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Mersin 2. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.1.1961 günlü, 213
sayılı "Vergi Usul Kanunu"nun 4369 sayılı Yasa ile değiştirilen 359.
maddesinin (a) bendinin son paragrafında yer alan "...hüküm
tarihinde..." sözcüklerinin, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptali istemidir. I- OLAY Verilen süre içinde 1993 yılına ait yasal defter ve belgelerini
ibraz etmeyen sanık hakkında açılan kamu davasında 213 sayılı Yasa'nın 344.
maddesiyle yollamada bulunulan 358. maddesinin (a) bendinin son paragrafında
yer alan "...hüküm tarihinde..." sözcüklerini Anayasa'ya aykırı bulan
Mahkeme iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 213 sayılı Yasa'nın 359. maddesinin itiraz konusu sözcükleri de
içeren (a) bendi şöyledir: "Madde 359- a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve
ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar,
gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap
açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının
azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge
veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler
(Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde,
inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin
ibraz edilmemesi gizleme demektir.) veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge
düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar (Muhteviyatı itibariyle yanıltıcı
belge, gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya
durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan
belgedir.), Hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası hükmolunur. Hükmolunan hapis cezasının para cezasına çevrilmesinde, hapis
cezasının her bir günü için, sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük
işçiler için hüküm tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin bir aylık brüt
tutarının yarısı esas alınır ve hükmolunan bu para cezası ertelenemez." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, iptali
istenen yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10., 11.
ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek, 4.1.1961 günlü, 213 sayılı
Vergi Usul Kanunu'nun 4369 sayılı Yasa ile değişik 359. maddesinin son paragrafında
yer alan "...hüküm tarihinde..." sözcüklerinin iptali istenmiştir. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve Mahkeme'nin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Vergi mükellefi olan sanıktan 1993 yılına ait vergi ile ilgili
defter ve belgelerin istendiği, 11.5.1998 gününde yapılan tebligata ve verilen
süreye karşın mükellefin gereğini yerine getirmediği anlaşıldığından, 30.7.1998
günlü iddianame ile sanık hakkında Haziran 1998 tarihinde işlediği vergi
kaçakçılığı suçundan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesiyle
yollamada bulunulan 359. maddesinin birinci fıkrası uyarınca cezalandırılması
için kamu davası açılmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinde; "İşlendiği zamanın kanununa göre cürüm veya kabahat
sayılmayan fiilden dolayı kimseye ceza verilemez. İşlendikten sonra yapılan
kanuna göre cürüm veya kabahat sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse
cezalandırılamaz. Eğer böyle bir ceza hüküm olunmuşsa icrası ve kanuni
neticeleri kendiliğinden kalkar. Bir cürüm veya kabahatin işlendiği zamanın kanunu ile sonradan
neşirolunan kanunun hükümleri birbirinden farklı ise failin lehinde olan kanun
tatbik ve infaz olunur" denilmektedir. 213 sayılı Yasa'nın 359. maddesi 22.7.1998 günlü, 4369 sayılı Yasa
ile değiştirilmiş başka düzenlemeler yanında itiraz konusu "...hüküm
tarihinde..." sözcüklerini de içeren kural getirilmiştir. Ceza hukukunun temel ilkelerinden olan Türk Ceza Kanunu'nun 2.
maddesi hükmü uyarınca, sanık hakkında lehe olan değişikliklere uyulması
koşuluyla, suç tarihinde yürürlükte olan yasa hükümleri uygulanacağından
1.1.1999 gününde yürürlüğe giren itiraz konusu kural, sanık lehine olmaması
nedeniyle, mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural değildir. İstemin başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 4.1.1961 günlü, 213 sayılı "Vergi Usul Kanunu"nun 4369
sayılı Yasa ile değiştirilen 359. maddesinin (a) bendinin son paragrafında yer
alan "...hüküm tarihinde..." sözcükleri başvuruda bulunan Mahkeme'nin
davada uygulayacağı kural olmadığından, buna ilişkin itirazın Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 4.10.2000 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN