ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2015/87 Karar Sayısı : 2015/89 Karar Tarihi : 22.10.2015 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Yalova 3. Asliye
Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4.11.1983 tarihli ve
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun, 1- 22. maddesinin; 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 100.
maddesi ile değiştirilen birinci fıkrasında yer alan, " Kamulaştırmanın
kesinleşmesinden sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu
yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması
halinde." ibaresinin, 2- 6552 sayılı Kanun'un 101. maddesi ile eklenen geçici
9. maddesinin, Anayasa'nın 2., 5., 35. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Davacıların, kendilerine ait taşınmazın
kamulaştırılması sonrasında imar durumunun değiştirilerek üçüncü şahsa ihale
yoluyla satılmasıyla  taşınmazda yeni değer artışı meydana geldiği ve bu
satıştan elde edilen bedelin kamulaştırma nedeniyle ödenen bedelden fazla
olduğu iddiasıyla munzam zarar tazminatı ve bu kabul edilmediği taktirde faiz
alacağını talep ettikleri davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ 2942 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralların yer aldığı 22.
maddesi ile geçici 9. maddesi şöyledir: " Vazgeçme, iade ve devir MADDE 22- (Değişik birinci fıkra:
24/4/2001 - 4650/13 md.) Kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra
taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir
ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde, keyfiyet idarece mal sahibi
veya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre duyurulur.
(Değişik ikinci ve üçüncü cümleler: 10/9/2014 - 6552/100 md.) Bu duyurma
üzerine mal sahibi veya mirasçıları, kamulaştırma bedelini aldıkları günden
itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek taşınmaz malı
geri alabilir. İade işleminin kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden
sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlinde kamulaştırma bedelinin faizi
alınmaz. (Mülga dördüncü cümle: 10/9/2014-6552/100 md.) (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümlerine göre
taşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23 üncü
maddeye göre geri alma hakları da düşer. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümleri,
kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması hâlinde
uygulanmaz. Ancak, kamulaştırılan taşınmaz mala kamulaştırmayı yapan idare
dışında başka bir idare, kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamu
hizmeti amacıyla istekli olduğu takdirde, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmayarak
bu Kanunun 30 uncu veya 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 23 üncü
maddesine göre işlem yapılır." GEÇİCİ MADDE 9- "( Ek:
10/9/2014-6552/101 md.) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen
veya eklenen bu Kanunun 23 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü; bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemleri
nedeniyle, kamulaştırılan taşınmaz malların eski malikleri veya mirasçıları
tarafından bu taşınmaz malların geri alınması, bedel veya tazminat talebiyle
açılan ve henüz kesinleşmeyen davalarda da uygulanır. Bu maddenin uygulanması
nedeniyle reddedilen davaların yargılama giderleri davalı idare tarafından
ödenir ." II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri,
dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, mahkemeler,
bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde
kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri
sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. 3. Davacıların taşınmazının kamulaştırılmasından sonra bedel
artırım davası açılmış ve bu dava sürerken söz konusu taşınmaz ihale yapılmak
suretiyle üçüncü şahsa satılmıştır. Bakılmakta olan dava, davacılara
kamulaştırma bedeli olarak ödenen bedel ile taşınmazın ihaleyle satışı
sonucundaki bedel arasındaki fark nedeniyle Türk Borçlar Kanunu'na göre açılan
munzam zarar tazminatı ve bu kabul edilmediği takdirde faiz ödenmesi talebine
ilişkindir. 4.  İtiraz başvurusunda ise kamulaştırılan taşınmazın geri
alım hakkı ile ilgili 2942 sayılı Kanun'un 22. maddesinin birinci fıkrasının
birinci cümlesinde yer alan, " Kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra
taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir
ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde " ibaresi ile geçici 9.
maddenin Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmektedir. Ancak davacıların munzam
zarar ve bu kabul edilmediği takdirde faiz ödenmesi talebiyle açtıkları davada,
kamulaştırılan taşınmazın geri alım hakkına ilişkin bir talepleri mevcut
değildir. Kaldı ki davacıların söz konusu taşınmaz için geri alım hakları da
bulunmamaktadır. Bu nedenle bakılmakta olan davada, 2942 sayılı Kanun'da geri
alım hakkını düzenleyen 22. maddesinin birinci fıkrasının belirtilen bölümü ile
geçici 9. maddesi, uyuşmazlığın çözümüne etkili kurallar olmayıp davada
uygulanacak kural niteliğini taşımamaktadırlar. 5. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III- HÜKÜM 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun; A- 22. maddesinin, 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un
100. maddesi ile değiştirilen birinci fıkrasında yer alan "Kamulaştırmanın
kesinleşmesinden sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu
yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması
halinde." ibaresinin, B- 6552 sayılı Kanun'un 101. maddesi ile eklenen geçici 9.
maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu ibare ve maddeye ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 22.10.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ