ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/100 Karar Sayısı  :  2018/79 Karar Tarihi :  5/7/2018 R.G.Tarih-Sayısı   : 
17/8/2018-30512 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
127 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 10/5/2018 tarihli ve
7142 sayılı 6771 Sayılı Kanunla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan
Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda Yetki Kanunu’nun; A. Tümünün Anayasa’ya esas bakımından aykırılığı nedeniyle iptaline, Bu talebin kabul edilmemesi hâlinde, B. 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “...ile
diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin...” ibaresinin; C. 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer
alan “... Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihe kadar...” bölümünün; Anayasa’nın 2., 7., 87., 91. maddelerine ve geçici 21. maddesinin
(B) fıkrasına aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I.   İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali talep edilen kuralların yer aldığı 7142 sayılı
Kanun’un tümü şöyledir: “Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile
18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında yapılan
değişikliklere uyum sağlamak üzere; a) Kamu kurum ve kuruluşlarının kuruluş, teşkilat, görev ve
yetkilerinin düzenlenmesi, b) Kanunlar ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan tüzük,
Bakanlar Kurulu, İcra Vekilleri Heyeti, İcra Vekilleri Heyeti Kararı, Bakanlar
Kurulu Kararı, Bakanlar Kurulu Yönetmeliği, Hükümet, Başbakan, Başvekil,
Başbakanlık, Başvekalet, sıkıyönetim, nizamname, kanun tasarısı gibi bazı
ibarelerin değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması veya bu çerçevede kanunlar
ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan ilgili hükümlerin yeniden
düzenlenmesi, c) Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve
ilgilerinin yeniden belirlenmesi, ç) Uygulama imkânı kalmayan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin
yürürlükten kaldırılması, d) Kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan bakanlıkların,
kamu kurum ve kuruluşlarının kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri,
personeli ve teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması ve
üst kademe kamu yöneticilerinin atanmaları ile görevlerine son verilmesine
ilişkin usul ve esasların düzenlenmesinin sağlanması; Cumhurbaşkanının yürütme
yetkisine ilişkin hususlara dair hükümlerin düzenlenmesi ile bu bent
kapsamındaki ilgili hükümlerin değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılması, için çeşitli kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik
yapılması hususunda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermektir. (2) Bu Kanuna göre çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler; a) 23/5/1928 tarihli ve 1322 sayılı Kanunların ve Nizamnamelerin
Sureti Neşir ve İlanı ve Meriyet Tarihi Hakkında Kanun, b) 14/6/1935 tarihli ve 2804 sayılı Maden Tetkik ve Arama Genel
Müdürlüğü Kanunu, c) 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, ç) 10/4/1967 tarihli ve 852 sayılı Başbakanlık Basımevi Döner
Sermaye İşletmesi Kuruluşu Hakkında Kanun, d) 23/4/1981 tarihli ve 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı
Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanun, e) 13/12/1983 tarihli ve 189 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının
Yurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, f) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname, g) 24/5/1984 tarihli ve 3011 sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanacak
Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun, ğ) 27/9/1984 tarihli ve 3046 sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev
Esasları Hakkında 174 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 13/12/1983 Gün ve 174
Sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Bazı Maddelerinin Kaldırılması ve Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi
Hakkında 202 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında
Kanun, h) 10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, ı) 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, i) 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun, j) 19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, k) 31/10/1985 tarihli ve 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun, l) 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, m) 9/12/1994 tarihli ve 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, n) 16/4/2003 tarihli ve 4848 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı
Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun, o) 16/7/2003 tarihli ve 4947 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Teşkilâtı Kanunu, ö) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol
Kanunu, ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen hususlara ilişkin hükümlerinde yapılacak
değişiklik, yürürlükten kaldırma ve yeni düzenlemeleri kapsar. İlkeler ve yetki süresi MADDE 2- (1) Bakanlar Kurulu bu Kanuna göre verilen yetkiyi
kullanırken; yürürlükteki kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin ilgili
hükümlerinin 6771 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında yapılan
değişikliklerle uyumlu hale getirilmesini, kamu hizmetlerinin verimli, süratli
ve etkin bir şekilde yürütülmesi ile hizmetin özelliği ve gereklerine uygun
düzenlemeler yapılmasını, atama ve görevde yükselmede kariyer ve liyakat
esasları ile nitelikli personel istihdamının esas alınmasını, kamu
hizmetlerinde iş bölümü ve koordinasyonun sağlanmasını, benzer hizmetlerin tek
kuruluş veya birim tarafından yürütülmesini ve kaynak kullanımında israfın
önlenmesini göz önünde bulundurur. (2) Bakanlar Kuruluna verilen yetki, bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihe kadar geçerlidir.
Bu süre içinde Bakanlar Kurulu birden fazla kanun hükmünde kararname
çıkarabilir. Yürürlük MADDE 3- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 4- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.” II.  İLK İNCELEME A. 31/5/2018 Tarihli İlk İnceleme Toplantısı 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2018 tarihinde
yapılan ilk inceleme toplantısında; öncelikle iptali istenilen kuralların
bazılarına yönelik olarak iptal davasının açılmış sayılıp sayılmayacağı sorunu
görüşülmüştür. 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 38. maddesinin (6) numaralı
fıkrasında “İptal davalarında, Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen
hükümlerin Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduğunun ve gerekçelerinin
belirtilmiş olması zorunludur.” kuralı yer almıştır. Anayasa Mahkemesi
İçtüzüğü’nün 45. maddesinde de “ İptali istenen kurallar ve bunların her
birinin Anayasanın hangi maddelerine aykırılık oluşturduğu” ve “Anayasaya
aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasanın hangi
maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterilmesi” hususları, dava dilekçesinde yer alması
gereken hususlar arasında sayılmıştır. 3. 6216 sayılı Kanun’un 39. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında, dava dilekçesinin, 38. maddede gösterilen şartları taşıyıp
taşımadığının kayıt tarihinden itibaren on gün içinde inceleneceği, başvuru
dilekçesindeki eksikliklerin varsa kararla saptanarak on beş günden az olmamak
üzere verilecek süre içinde tamamlanması için ilgililere tebliğ olunacağı, aynı
maddenin (3) numaralı fıkrasında ise (1) numaralı fıkrada belirtilen süre
içinde eksikliklerin tamamlanmaması hâlinde Genel Kurulca iptal davasının açılmamış
sayılmasına karar verileceği belirtilmiştir. 4. Yapılan incelemede, dava dilekçesinin “Dava Konusu” başlıklı
bölümü ile “Sonuç ve İstem” başlıklı bölümünde talepte bulunulan hususlar
arasında farklılık bulunduğu ve dava konusunun açık ve net bir şekilde ortaya
konulmadığı saptanmıştır. 5. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 39. maddesinin (1)
numaralı fıkrası uyarınca İstanbul Milletvekili Engin
ALTAY, Manisa Milletvekili Özgür ÖZEL, Sakarya Milletvekili
Engin ÖZKOÇ’a bildirimde bulunulmasına ve yukarıda belirtilen eksikliğin
giderilmesi için kararın tebliğinden başlayarak 15 (on beş) gün süre
verilmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B.   21/6/2018 Tarihli İlk İnceleme Toplantısı 6. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, M.
Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf
Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 21/6/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, Anayasa Mahkemesi’nin 31/5/2018 tarihli ara kararında belirtilen
eksiklikler 8/6/2018 tarihli ek dava dilekçesi ile giderildiğinden işin
esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında
karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 7. Dava dilekçesi ile ek dava dilekçesi ve
ekleri, Raportör Taylan BARIN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor,
dava konusu Kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A.  Kanun’un Tümünün İncelenmesi 1.   İptal Talebinin Gerekçesi 8. Dava dilekçesinde özetle; 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile
18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın çok sayıda
maddesinde değişiklik yapıldığı, söz konusu değişikliklerin 16/4/2017 tarihinde
halkoyuna sunulduğu ve sonuçların 27/4/2017 tarihinde Yüksek Seçim Kurulu
tarafından 27/4/2017 tarihli 30050 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de ilan
olunduğu, Anayasa’nın geçici 21. maddesinin (B) fıkrası hükmüne göre Anayasa
değişikliğinin gerektirdiği kanuni düzenlemelerin 27/4/2017 tarihinden itibaren
altı ay içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yapılması
gerektiği, geçici 21. madde ile TBMM’ye verilen yetkinin özel ve
münhasır bir yetki olduğu ve özel bir hükümle TBMM’ye verildiği,
Anayasa’nın kanunla yapılmasını emrettiği hususlarda kanun hükmünde kararname
(KHK) çıkarılamayacağı, yetki kanunlarına dayanarak çıkarılan KHK’ların TBMM’de
komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülerek yasalaştırılması aşamasının geçici
21. maddenin (F) fıkrası nedeniyle mümkün olamayacağı, KHK’lar için Anayasa’da
öngörülen sürecin tamamlanamayacağı ve bu KHK’ların TBMM’de herhangi bir onay
sürecinden geçirilmeyeceği belirtilerek Yetki Kanunu’nun tümünün Anayasa’nın
2., 7., 87., 91. maddeleri ve geçici 21. maddesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 2.   Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 9. Anayasa’da belirli konuların KHK’larla düzenlenmesi
yasaklanmaktadır. Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, sıkıyönetim ve
olağanüstü hâller saklı kalmak üzere Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin KHK ile
düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. 10. Bu itibarla TBMM, Bakanlar Kuruluna ancak KHK ile düzenlenmesi
yasaklanmış alana girmeyen konularda KHK çıkarma yetkisi verebilir. Anayasa’nın
herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceği öngörülen bir konunun,
Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı hükümler ile
ilgili olmadıkça ya da Anayasa’nın 163. maddesinde olduğu gibi KHK
çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçe, KHK ile düzenlenmesi Anayasa’ya
aykırılık oluşturmaz. 11. 6771 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 2709 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 21. maddenin (F) fıkrasına göre “Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan kanun hükmünde
kararnameler, tüzükler, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan
yönetmelikler ile diğer düzenleyici işlemler yürürlükten kaldırılmadıkça
geçerliliğini sürdürür. Yürürlükte bulunan kanun hükmünde kararnameler hakkında
152 nci ve 153 üncü maddelerin uygulanmasına devam olunur.” 12. Aynı Kanun’un 18. maddesi uyarınca yukarıda yer alan geçici
21. maddenin (F) fıkrası, birlikte yapılan ilk TBMM ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanı’nın göreve başladığı tarihte yürürlüğe
girecektir. 13. İptali istenen Yetki Kanunu’nun yetki süresi, Kanun’un 2.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında “ Bakanlar Kuruluna verilen yetki, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihe kadar geçerlidir.” şeklinde belirlenmiştir. 14. Anayasa’nın 91. maddesinin altıncı fıkrasında KHK’ların
yürürlüğe gireceği tarih “ Resmî Gazetede yayımlandıkları gün” olarak
belirlendikten sonra KHK’ların “yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir
tarih” in de gösterilebileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin takip eden
fıkralarında KHK’ların “Resmî Gazetede yayımlandıkları gün” TBMM’ye
sunulacakları ve bunların TBMM “komisyonları ve Genel Kurulunda
öncelikle ve ivedilikle” görüşüleceği düzenlenmiştir . Anayasa,
KHK’ların TBMM’deki denetlenme rejimini bu şekilde belirttikten sonra “ Yayımlandıkları
gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayan kararnameler bu tarihte, Türkiye
Büyük Millet Meclisince reddedilen kararnameler bu kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkarlar.” hükmüyle KHK’ların
TBMM’ce denetlenme rejimini güvence altına almıştır. 15. KHK’ların TBMM’de görüşülmelerine ilişkin usul ve
esaslar, TBMM İçtüzüğü’nün “ Yetki kanunları ve kanun hükmünde kararnameler ”
kenar başlıklı 90. maddesinde belirtilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında
TBMM’ye sunulan KHK’ların “Anayasanın ve İçtüzüğün kanunların
görüşülmesi için koyduğu kurallara göre, ancak, komisyonlarda ve Genel Kurulda
diğer kanun tasarı ve tekliflerinden önce ve ivedilikle” görüşüleceği
belirtildikten sonra ikinci fıkrasında da usulüne göre TBMM’ye sunulan
KHK’ların geri çekilemeyeceği, TBMM’nin KHK’ları ancak bir kanunla
reddedebileceği, aynen veya değiştirerek kabul edebileceği düzenlenmiştir. 16. Yetki Kanunu ile Bakanlar Kuruluna “ Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihe kadar” KHK çıkarma yetkisi
verilmiştir. Bu tarih aynı zamanda Anayasa’nın KHK rejimini düzenleyen 91.
maddesinin yürürlükten kalkacağı tarihtir. İptali istenen Yetki Kanunu’na
dayanarak çıkarılacak KHK’ların, Anayasa’da konuyu düzenleyen mevcut hükümler
yürürlükten kaldırılmadan çıkarılarak TBMM’ye sunulması gerekmektedir. Bu
tarihle birlikte Yetki Kanunu’nda belirtilen süre sona ereceği gibi
Anayasa’daki Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi vermeye ilişkin hükümler de
yürürlükten kalkmış olacaktır. KHK’ların çıkarılıp TBMM’ye sunulmasından sonra
denetleme TBMM İçtüzüğü’nün KHK’ların görüşülmesine ilişkin hükümlerine göre
yapılacaktır. Dava dilekçesinde, Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi yürürlüğe
girmeden önce Resmî Gazete’de yayımlanarak TBMM’ye sunulması gereken
KHK’lar için Anayasa’da öngörülen mevcut sürecin tamamlanamayacağı ve TBMM’de
herhangi bir onay sürecinden geçirilmeyeceği ileri sürülmüş ve buna dayalı
olarak Anayasa’ya aykırılık iddiasında bulunulmuş ise de TBMM İçtüzüğü’nün
konuya ilişkin hükümlerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmektedir.
Dolayısıyla, süresi içerisinde yayınlanan KHK’ların TBMM’ye sunulmasının
ardından başlayacak süreç, Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesinden
etkilenmemektedir. 17. Açıklanan nedenlerle Kanun’un tamamı, Anayasa’nın 2., 7.,
87., 91. maddeleri ve geçici 21. maddesinin (B) fıkrasına aykırı değildir.
İptal talebinin reddi gerekir. B. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasında Yer
Alan “...ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin...” İbaresinin İncelenmesi 1.   İptal Talebinin Gerekçesi 18. Dava dilekçesinde özetle; maddenin ikinci fıkrasında
değişiklik yapılabilecek veya yürürlükten kaldırılabilecek on dokuz adet kanun
ve KHK’nın sayıldığı, iptali istenen hükümle Bakanlar Kuruluna diğer tüm kanun
ve KHK’larda 1. maddenin birinci fıkrasında belirtilen hususlara ilişkin
değişiklik, yürürlükten kaldırma ve yeni düzenlemeleri yapma yetkisi verildiği,
bu düzenleme ile Yetki Kanunu’nun zaten çok geniş olan kapsamının daha da
genişletildiği, belirsiz ve sınırsız hâle getirildiği, Anayasa’nın belirlediği
ögeler açısından belli bir içeriğe kavuşturularak somutlaştırılmamış olduğu,
kapsamının açıkça belirlenerek Bakanlar Kuruluna verilen yetkinin çerçevesinin
çizilmediği, yasama yetkisinin devri anlamına gelecek şekilde yaygınlaştırılıp
genelleştirildiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 7. , 87. ve 91.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2.  Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 19. Kanun’un 1. maddesinin dava konusu kuralı içeren (2) numaralı
fıkrasında, bu Kanun’a göre çıkarılacak KHK’ların; bir kısım kanun ve KHK’lar
sayıldıktan sonra, bunlar ile diğer kanun ve KHK’ların da maddenin (1) numaralı
fıkrasında belirtilen hususlara ilişkin hükümlerinde yapılacak değişiklik,
yürürlükten kaldırma ve yeni düzenlemeleri kapsayacağı öngörülmektedir. Dava
konusu kural, 1. maddenin (2) numaralı fıkrasında yer alan “... ile
diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin ...” ibaresidir. 20. 7142 sayılı Kanun’un amaç ve kapsamı, Kanun’un 1. maddesinde
belirtilmiş ve maddenin (1) numaralı fıkrasında, 6771 sayılı Kanun ile 2709
sayılı Kanun’la Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda yapılan değişikliklere uyum
sağlamak üzere; kamu kurum ve kuruluşlarının, kuruluş, teşkilat, görev ve
yetkilerinin düzenlenmesi, kanunlar ve KHK’larda  yer alan tüzük, Bakanlar
Kurulu, İcra Vekilleri Heyeti, İcra Vekilleri Heyeti Kararı, Bakanlar Kurulu
Kararı, Bakanlar Kurulu Yönetmeliği, Hükûmet, Başbakan, Başvekil, Başbakanlık,
Başvekâlet, sıkıyönetim, nizamname, kanun tasarısı gibi bazı ibarelerin
değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması veya bu çerçevede kanunlar ve kanun
hükmünde kararnamelerde yer alan ilgili hükümlerin yeniden düzenlenmesi, mevcut
bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve ilgilerinin yeniden
belirlenmesi, uygulama imkânı kalmayan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin
yürürlükten kaldırılması, kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan
bakanlıkların, kamu kurum ve kuruluşlarının kurulması, kaldırılması, görevleri,
yetkileri, personeli ve teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının
kurulması ve üst kademe kamu yöneticilerinin atanmaları ile görevlerine son
verilmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesinin sağlanması; Cumhurbaşkanı’nın
yürütme yetkisine ilişkin hususlara dair hükümlerin düzenlenmesi ile bu
kapsamdaki ilgili hükümlerin değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılması için
çeşitli kanun ve KHK’larda değişiklik yapılması hususunda düzenlemelerde bulunmak
üzere Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. 21. Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun
olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her
alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı
sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir. 22. Anayasa’nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti
adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” denilmektedir.
87. maddesinde ise “Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi vermek ” TBMM’nin görev ve yetkileri arasında
sayılmıştır. Anayasa’nın 91. maddesinde ise KHK’ların hukuksal rejimi
belirlenmiştir. 23. Dava dilekçesinde Kanun'un konusunun ve kapsamının belirsiz
olduğu, çok geniş bir alanda düzenleme yapmak üzere Bakanlar Kuruluna yetki
vermiş olduğu, çıkarılacak KHK’larla hangi yasalarda değişiklik yapılabileceği
Yetki Kanunu’nda sınırlı olarak sayılmadığı gibi bir kısım kanun ve KHK’ların
isimleri belirtildikten sonra konuyla ilgili “diğer kanun ve kanun
hükmünde kararnameler” in hükümlerinde de değişiklik yapılabileceği ve
yürürlükten kaldırılabileceği şeklinde bir ifade kullanıldığı, böylece
kapsamının daha da belirsiz kılındığı iddia edilmektedir. 24. Anayasa’nın 87. maddesinde TBMM’nin Bakanlar
Kuruluna “belli konularda” KHK çıkarma yetkisi verebileceği
hükmü yer almaktadır. Bu nedenle yetki kanununda, çıkarılması için yetki
verilen KHK’ların konusunun belirtilmesi gerekmektedir. Dava konusu kural bu
yönden incelendiğinde 7142 sayılı Kanun’un Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda
yapılan değişikliklere uyum sağlama konusunda; kamu kurum ve kuruluşlarının
kuruluş, teşkilat, görev ve yetkilerinin düzenlenmesi, mevzuatta yer alan bazı
ibarelerin değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması veya bu çerçevede
kanunlarda ve KHK’larda yer alan ilgili hükümlerin yeniden düzenlenmesi, mevcut
bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık ve ilgilerinin yeniden
belirlenmesi; Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin hususlara dair
hükümlerin düzenlenmesi ile bu kapsamdaki hükümlerin değiştirilmesi veya
yürürlükten kaldırılması için çeşitli kanun ve KHK’larda değişiklik yapılması
hususunda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi
verildiği görülmektedir. 25. Yetki Kanunu, çıkarılacak KHK’ların konusunu ve kapsamını bu
şekilde belirleyip sınırlandırmıştır. Konusunun ve kapsamının belirli olduğunun
söylenebilmesi için hangi kanunlarda değişiklik yapılacağının Yetki Kanunu’nda
mutlaka sayma yoluyla gösterilmesi gerekmemektedir. Bu nedenle, bir kısım
kanunların isimleri sıralandıktan sonra, belirlenen bu konularla ilgili “diğer
kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde” de değişiklik
yapılabileceğinin ifade edilmiş olması, Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi
verilen konuların belirsiz olduğunu göstermemektedir. Bu husus 1961 ve 1982
Anayasalarının konuyla ilgili düzenlemelerinin karşılaştırılmasından da açıkça
anlaşılmaktadır. 1961 Anayasası’nın konuyla ilgili 64. maddesinde “Yetki
veren kanunda yürürlükten kaldırılacak kanun hükümlerinin açıkça
gösterilmesi” şartı aranmışken 1982 Anayasası’nın 91. maddesinde böyle
bir şarta yer verilmemiştir. Yürürlükten kaldırılacak kanun hükümlerinin Yetki
Kanunu’nda açıkça gösterilmesi şart olmadığına göre hangi kanunlarda ya da
KHK’larda değişiklik yapılacağının Yetki Kanunu’nda sayma yoluyla gösterilmesi
de zorunlu değildir. 26. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2., 7., 87. ve 91.
maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır. C. Kanun’un 2. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının Birinci
Cümlesinin “...Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihe kadar... ”
Bölümünün İncelenmesi 1.   İptal Talebinin Gerekçesi 27. Dava dilekçesinde özetle; Yetki Kanunu’nun süresi olarak
gösterilen “...Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihe
kadar...” ifadesinin kesinlik ve belirlilik içermediği belirtilerek
kuralın Anayasa’nın 2. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2.   Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 28. Kanun’un 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasının dava konusu
bölümü içeren birinci cümlesinde, Bakanlar Kuruluna verilen yetkinin, bu
Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanı’nın andiçerek göreve
başladığı tarihe kadar geçerli olduğu öngörülmektedir. Dava konusu kural, cümlede
yer alan “... Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihe
kadar...” bölümüdür. 29. KHK çıkarma yetkisi verme, Anayasa’nın 91. maddesinde
düzenlenmiş ve maddenin ikinci fıkrasında Yetki Kanunu’nun kullanma süresini
içereceği hüküm altına alınmıştır. 30. 6771 sayılı Kanun ile 2709 sayılı Kanun’da değişiklik
yapılmıştır. 6771 sayılı Kanun’un 18. maddesinde, bu Kanun ile Anayasa’da
yapılan değişikliklerin yürürlüğe gireceği üç farklı tarih belirlenmiştir.
Bunlar; 6771 sayılı Kanun’un halkoylamasında kabul edildiği 16/4/2017 tarihi,
birlikte yapılacak ilk TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin takvimin
başladığı tarih ve nihayetinde birlikte yapılan TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanı’nın göreve başladığı tarihtir. 6771 sayılı Kanun ile
Anayasa’da yapılan değişikliklerin TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda
Cumhurbaşkanı’nın göreve başladığı tarihle birlikte yürürlüğe girecek
hükümler “8, 15, 17, 19, 73, 82, 87, 88, 89, 91, 93, 96, 98, 99, 100,
104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113 üncü maddelerinde yapılan
değişiklikler ile 114 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının ilgaları
yönünden, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124 ve 125 inci
maddelerinde yapılan değişiklikler ile 127 nci maddenin son fıkrasına dair
değişiklik; 131, 134, 137 nci maddelerinde yapılan değişiklikler ile 148 inci
maddenin birinci fıkrasındaki değişiklik ile altıncı fıkrasındaki “Bakanlar
Kurulu üyelerini” ibaresine dair değişiklik, 150, 151, 152, 153, 155 inci
maddenin ikinci fıkrası, 161, 162, 163, 164, 166 ve 167 nci maddelerinde
yapılan değişiklikler ile geçici 21 inci maddenin (F) ve (G) fıkraları” olup
“Bakanlar Kurulu” ve “Kanun Hükmünde Kararnameler” başta olmak üzere
Anayasa’nın ilk hâlinde benimsenen hükümet sistemi değişikliğine ilişkindir. 31. Yetki Kanunu’nun süresine ilişkin iptali istenen kanun hükmü,
Anayasa değişikliğinin ilgili hükümlerinin yürürlüğe gireceği tarihle uyumlu
olarak “ Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihe kadar” şeklinde
belirtilmiştir. Bu düzenlemenin kesinlikten uzak olduğu ya da belirsizlik
içerdiği söylenemez. Kanun koyucu kesin ve belirli olmak kaydıyla yetki
kanununun kullanılacağı sürenin yöntemini belirleme konusunda takdir yetkisine
sahiptir. Bu kapsamda süre üç veya altı ay gibi belli bir zaman dilimi olarak
belirlenebileceği gibi “ Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarih ”
gibi muayyen bir olaya bağlı olarak da belirlenebilir. Diğer yandan, dava
konusu kuralla belirlenen tarihe kadar KHK’lara ilişkin 87. ve 91. madde başta
olmak üzere KHK’ların denetlenmesine ilişkin anayasal hükümler ile KHK’ların
TBMM’de görüşülmelerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği TBMM
İçtüzüğü’nün 90. maddesinin yürürlükte kalacağı anlaşılmaktadır. 32. Hükümet sisteminin değişen yapısı karşısında kanun koyucunun
Yetki Kanunu’nun süresi olarak düzenleme yetkisinin yürürlükten kalkacağı
tarihi belirlemesinde anayasal bir engel bulunmamaktadır. 33. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. ve 91. maddelerine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 34. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğabileceği
belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı 6771 Sayılı Kanunla Türkiye
Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla
Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda
Yetki Kanunu’nun; A . Tümüne, B. 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer
alan “...ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin... ”
ibaresine, C. 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “...Türkiye
Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihe kadar...” bölümüne, yönelik iptal talepleri, 5/7/2018 tarihli, E.2018/100, K.2018/79
sayılı kararla reddedildiğinden, Kanun’un tümüne, bölümüne ve
ibaresine ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,
5/7/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı 6771 Sayılı Kanunla Türkiye
Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla
Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda
Yetki Kanunu’nun; A . Tümünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, B. 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer
alan “...ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin... ”
ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT’ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, C. 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “...Türkiye
Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihe kadar...” bölümünün Anayasa’ya
aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 5/7/2018 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ KARŞIOY YAZISI İptal istemine konu Yetki Kanunu’nun 1. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında yer alan “…ile diğer kanun ve kanun hükmünde
kararnamelerin…” ibaresinin, Anayasa Mahkemesinin 27/10/2011 tarihli
ve E: 2011/60, K: 2011/147 sayılı kararına ilişkin Karşıoy yazısında
belirttiğim düşünceler yönünde ve aynı gerekçelerle iptali gerekeceği
kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılmamaktayım. Üye Osman Alifeyyaz
  PAKSÜT