ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı :2019/68 Karar Sayısı : 2019/50 Karar Tarihi : 26/6/2019 R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Erzincan 1. Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
Anayasa’nın 2., 9., 36., 138., 140. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Şüphelilerin silahlı terör örgütüne üye
olma suçundan cezalandırılması talebiyle açılan kamu davasında verilen hükmün
bölge adliye mahkemesi tarafından bozulması üzerine yapılan yargılamada, itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 284. maddesi
şöyledir: “Direnme yasağı Madde 284- (1) Bölge adliye mahkemesi karar ve
hükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna
gidilemez. (2) İtiraz ve temyize ilişkin hükümler saklıdır.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın “7. Anayasaya aykırılığın diğer
mahkemelerde ileri sürülmesi” başlığını taşıyan 152. maddesinin
dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği
red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı
kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda
bulunulamaz” denilmiştir. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Başvuruya
engel durumlar” başlıklı 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında
da “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî
Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz” hükmüne yer
verilmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez;…” bölümüne yönelik iptal talebi, Anayasa Mahkemesinin
26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırı
olmadığı gerekçesiyle esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve
30192 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 4. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen kural
hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’de
yayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre
henüz dolmamıştır. 5. Bu nedenle 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez;…” bölümüne ilişkin başvurunun, Anayasa’nın 152.
maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı
fıkrası gereğince reddi gerekir. 6. Öte yandan Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir
kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı
görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi
olduğu kanısına varırsa, o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir
davanın bulunması ve iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması
gerekmektedir. Uygulanacak kural ise davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 7. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından iptali talep edilen
5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…bunlara
karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez . ” bölümü, istinaf
aşamasında bölge adliye mahkemesi tarafından verilen karar ve hükümlere karşı
herhangi bir kanun yoluna gidilemeyeceğini düzenlemektedir. Kanun yollarının,
yalnızca taraflarca başvurulabilecek hukuksal çareler oldukları gözetildiğinde
mahkeme tarafından herhangi bir kanun yoluna başvurulabilmesinin mümkün
olmadığı açıktır. Bu itibarla muhatabı, davanın tarafları olan kuralın
bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 8. Açıklanan nedenle 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının “…bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna
gidilemez . ” bölümüne ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının; A. “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı
direnilemez;…” bölümüne ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152.
maddesinin dördüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve  6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin
(1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, B. Kalan bölümünün itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından, bu bölüme ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 26/6/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ Üye Yıldız
  SEFERİNOĞLU