ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1965/42 Karar Sayısı:1966/30 Karar günü:28/6/1966 Resmi Gazete tarih/sayı:28.6.1967/12633 İtiraz
yoluna başvuran: Akdeniz Bölge Komutanlığı Askeri Mahkemesi. İtirazın
konusu: Askeri Ceza Kanununun 169. Maddesinin Anayasa'nın 30. Maddesine aykırı
bulunduğu kanısı ile Anayası 'nın 151 maddesine dayanılarak Mahkememize
başvurulmuştur. I-
OLAY : Firar
halinde iken tutulup yeniden kaçmasını önlemek ve disiplini sağlamak üzere
hakkında Askerî Ceza Kanununun 169. maddesine dayanılarak muvakkat tevkif
işlemi uygulanan ve konulduğu disiplin cezaevinden tekrar kaçan sanık er,
Akdeniz Bölge Komutanlığı Askerî Mahkemesi Askerî Savcılığının 25/8/1965 günlü
ve 965/714-216-56 sayılı iddianamesiyle ve Türk Ceza Kanununun 298. maddesinin
ikinci fıkrası gereğince cezalandırılması istemiyle mahkemeye sevkedilmiş;
1965/169 esas sayısını alan dâvanın duruşmasında, askerî savcı 169. maddenin
Anayasa'ya aykırılığını ileri sürdüğünden Mahkeme bu iddianın ciddiliği
kanısına vararak dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesine ve duruşmanın
başka bir güne bırakılmasına 14/10/1965 gününde karar vermiştir. III-
İTİRAZ KONUSU HÜKÜM Askerî
Ceza Kanununun 169. maddesi şöyledir : "Disiplinin
temini için tevkif selâhiyeti : "Madde
169- 168 için madde hükümlerini bozmamak şartiyle, her mafevk emri altında
olmayanları da disiplinin temini için muvakkat olarak tevkif etmeğe veya
ettirmeğe selâhiyetlidir. Ancak bu tevkif keyfiyeti gün ve saatiyle derhal
mevkufun disiplin âmirine bildirilmelidir." IV-
MAHKEMENÎN DAYANDIĞI ANAYASA HÜKMÜ Mahkemenin,
gerekçesine dayanarak yaptığı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının 30. maddesinin
birinci fıkrası şöyledir : "Suçluluğu
hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler ancak kaçmayı veya delillerin yok
edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadiyle veya bunlar gibi
tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunla gösterilen diğer hallerde hâkim kararîyle
tutuklanabilir. Tutukluluğun devamına karar verilebilmesi ayni şartlara
bağlıdır." V-
İLK ÎNCELEME Anayasa
Mahkemesi içtüzüğünün 15. maddesi gereğince 2/11/1965 gününde yapılan ilk
incelemede Mahkemenin 22/4/1962 günlü ve 44 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca
gerekli belgeleri gönderdiği ve dosyada eksik bulunmadığı görüldüğünden işin
esasının, iptali istenilen hükmün, Mahkemenin bakmakta bulunduğu dâvada
uygulanacak bir hüküm olup olmadığı konusu ile birlikte incelenmesine oybirliği
ile karar verilmiştir. VI-
ESASIN İNCELENMESİ İtirazın
esasına ilişkin rapor, Mahkemenin 20/10/1965 günlü ve 1965/375 sayılı yazısı ve
ekleri, Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen hüküm dayanılan ve konuyu
ilgilendiren Anayasa hükümleri, bunların gerekçekleri ve bunlarla ilgili Meclis
görüşme tutanakları okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: l-
Askerî Ceza Kanunu'nun 169. maddesinin Mahkemenin uygulayacağı hükümlerden olup
olmadığının tartışılması Esasın
incelenmesine geçilirken 2/11/1965 günlü ara kararı gereğince Askerî Ceza
Kanununun 169. maddesinin Akdeniz Bölge Komutanlığı Askerî Mahkemesinin
bakmakta bulunduğu 1965/169 esas sayılı dâvada uygulayacağı hükümlerden olup
olmadığı görüşme konusu yapılmıştır. Anayasa'nın 151. maddesi mahkemelere,
ancak bakmakta oldukları dâvalarda uygulayacakları hükümler dolayısiyle Anayasa
Mahkemesine başvurma yetkisini tanıdığı için önce bu sorunun çözümlenmesi
gerekir. Üyelerden
Asım Erkan, Fazıl Uluocak, Avni Givda ve Ahmet Akar "1632 sayılı Askerî
Ceza Kanununun 169. maddesinin Mahkemenin bakmakta bulunduğu dâvanın konusu
olan" disiplin cezaevinden firar "suçu işlenmeden önce İskenderun
Deniz Er Eğitim Merkez Komutanlığınca uygulanmış olduğunu esasen bu maddenin
mahkemelerce değil, sadece üst'lerce uygulanabileceğini, sanık erin Türk Ceza
Kanununun 298. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılması istemiyle
Mahkemeye sevkedildiğini, bu maddenin bir suçtan dolayı kanun dairesinde
tutuklandıktan sonra kaçanların cezasını belirttiğini Mahkemenin sanığın sadece
kanun dairesinde tevkif edilmiş olup olmadığını ve kaçma eyleminin ikinci
fıkrada yazılı şekillerde işlenip işlenmediğini araştırmak durumunda
bulunduğunu, Askerî Ceza Kanununun 169. maddesinin uygulanmasının söz konusu
edilmiyeceğini şu hale göre de itirazın, Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddi
gerektiğini" ileri sürmüşlerdir. Türk
Ceza Kanununun 298. maddesinin uygulanabilmesi için tutuklanmanın bir suçtan
dolayı kanun dairesinde yapılıp yapılmadığının araştırılması gerekir. Olayda,
tutuklama Askerî Ceza Kanununun 169. maddesine dayanılarak yapılmıştır.
Mahkeme, Türk Ceza Kanununun 298. maddesini Askerî Ceza Kanununun 169.
maddesiyle birlikte ele almak zorunluğundadır. Çünkü 298. maddenin tek başına
uygulama yeri yoktur. Böyle oluncada 169. maddeyi, Mahkemece uygulanacak
hükümler arasında saymak gerekir. Aksini düşünmek, uygulama kavramını son
derece daraltmak ve Anayasa'nın 151. maddesini güç işler bir duruma getirmek
olacaktır. Bu nedenlerle çoğunluk, tartışma konusu görüşü benimsememiş ve
Mahkemenin, Askerî Ceza Kanununun 169. maddesini itiraz yoliyle Anayasa
Mahkemesine getirmeğe yetkili bulunduğuna, Asım Erkan, Fazıl Uluocak, Avni
Givda ve Ahmet Akar'ın muhalefetleriyle ve oyçokluğu ile karar verilmiştir. 2-
İtiraz konusu hükme ilişkin bir dâvanın daha Önce reddedilmiş bulunmasından
doğan durumun tartışılması. İtiraz
konusu 169. madde, daha önce 1963/132 sayılı dâva dosyasiyle Mahkememizce
incelenmiş ve hükmün Anayasa'ya aykırı bulunmadığı sonucuna varılarak dâvanın
bu hükme yönelen bölümünün reddine 28/67 1966 gününde 1966/29 sayı ile karar
verilmiştir. Görüşmelerin
başında Üyelerden Muhittin Gürün, 169. maddenin Anayasa'ya aykırı olmadığı
hakkında daha önce karar verilmiş olduğundan, Anayasa Mahkemesi kararlarının
kesinliğini ve bağlayıcılığını belirten Anayasa hükmü karşısında bu maddenin
yeniden inceleme ve karar konusu olamıyacağını ileri sürmüştür. Anayasa'nın
152, maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararları, karar tarihinde ve
eğer ayrıca yürürlük günü belirtilmişse o günde, iptal edilen hükümleri
yürürlükten kaldırır. Bu
yolla yürürlükten kaldırılmış olan hükümlerin de Anayasa Mahkemesince yeniden
incelenmesi düşünülemez. Dâvanın veya itirazın reddi ile sonuçlanan kararların
birincilerden farklı nitelikte olduğu meydandadır. Bunlara konu olan hükümler,
yürürlükte kalmış ve kararlar belirli durumlara ve şartlara dayanmakta
bulunmuştur. Durumların ve şartların değişmesi halinde sonucun da değişik
olması gerekir. Böyle bir değişmenin bulunup bulunmadığının da ancak inceleme
sonunda anlaşılabileceğinde şüphe yoktur. Kaldı ki incelenecek olan eski dâva
ve itiraz değil, yeni bir dâva veya itirazdır. Aksini düşünmek; bir kısım
hükümleri imtiyazlı duruma getirmek; ilgililerin bunlar aleyhine dâva açma
yetkilerini önlemek; hukukî görüşleri dondurup ebedileştirmek olur. Daima
ileriyi ve ilerlemeyi hedef tutan Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının böyle bir
ereği bulunduğu düşüncesini destekliyecek, doyurucu bir kanıtın ileri sürülmesi
mümkün değildir. Şu
duruma göre Askerî Ceza Kanununun 169. maddesine yöneltilmiş bir dâvanın
evvelce reddedilmiş bulunmasının, ayni hükmün bu itiraz dolayısiyle yeniden
incelenmesine engellik edemiyecegine Muhittin Gürün'ün muhalefetiyle ve
oyçokluğu ile karar verildikten sonra esasın görüşülmesine başlandı. 3-
169. maddenin tartışılması 28/6/1966
günlü ve 1963/132 1966/29 sayılı kararın gerekçesinde de belirtildiği üzere: Askerî
Ceza Kanununa göre disiplin cezasının verilmesinde, önce en yakın ve
gerektiğinde daha yükseği olmak üzere, ancak disiplin âmirleri yetkilidir.
(Madde 170) Âmir olmayan üstlere bu yetki tanınmamıştır. Bununla birlikte daima
ve her yerde disiplin kurma ve koruma her rütbeliye düşen bir görevdir.
(4/1/1961 günlü ve 211 sayılı Kanun Madde 75) Çünkü disiplinin, askerlik
hizmetinde Ölüm, kalım derecesinde önemi vardır. İtiraz konusu madde işte bu
görevin yerine getirilme şeklini göstermekte; askerlik disiplinini bozan bir
olayda üstlerin, emirleri altında bulunmayanlara doğrudan doğruya disiplin
cezası vermeğe yetkili olmayışlarından doğabilecek sakıncaları gidermektedir
Maddenin işleyebilmesi için disiplinin sağlanmasının gerekli oluşu ve
müdahalede böyle bir maksadın güdülüşü şarttır, "Disiplin sağlanması
için" deyimi, hükmün ereğini ve kapsamını açıkça ve kesinlikle
çizmektedir. Bu disiplini bozan eyleme, olayı gören bir üst'ün el koyması,
eylemi durdurması ve disiplini yeniden kurması demek olup disiplin hukuku
kapsamına giren bir davranıştır ve Anayasa'nın 30. maddesinde kabul edilen
kavramı içinde tutuklama ve yakalama ile hiçbir ilgisi yoktur. Hükmün, Askerî
Ceza Kanununun disiplin cezalarına ilişkin 2. kısmının ayni başlığı taşıyan 2.
babı ...için yer alışı ve ceza hukuku kapsamına giren tutuklamanın 353 sayılı
ve 25/10/1963 günlü Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 1.
kısım 10. bölümü ile düzenlenmekte oluşu da bu görüşü ayrıca desteklemektedir.
Bilindiği üzere tutuklamaya ve yakalamaya ilişkin hükümlerin yeri, ceza
Kanunları değil, usul kanunlarıdır. Askerî disiplinin korunmasını sağlamak için
yapılacak tutuklamaların 353 sayılı Kanunun 71. maddesinin (c) bendi ve 69.
maddesiyle düzenlenmiş ve yetkinin mahkemelere verilmiş bulunması ortaya itiraz
konusu hükümle bir çelişme çıkarmış değildir. Çünkü 169. maddenin, yukarıda da
belirtildiği gibi, tutuklama ile ilgisi yoktur. Nitekim eski 22/5/1930 günlü ve
1631 sayılı Askerî Mahkeme Usulü Kanununda da askerî disiplinin korunması için
tutuklama hükmüne yer verilmiş ve bu konuda adlî âmirlere yetki tanınmış
bulunuyordu (Sözü geçen kanun : Madde 105/1/C ve 104). 169. maddede
"muvakkat tevkif, mevkuf" gibi hükmün ereğini aşan deyimlerin yer
alışı, bunların sadece sözlük anlamları ile kullanılmış olmalarını akla
getirir. Aksini düşünmek kendini apaçık gösteren bir erek ve anlamı,
sözcüklerin dar kalıbına göre biçime sokmak olur ki böyle bir tutum hukukta
olumlu, makul bir yol değildir. Eğer 169. maddenin niteliği ve kapsamı
bakımından yanlış anlamlar ve uygulamalar olmuşsa, böyle bir durumun, hükmün
gerçek anlam ve kapsamım değiştirmesi düşünülemez. Özetlenecek
olursa : 169. maddenin Anayasa'ya aykırı bir yönü yoktur; itirazın reddi
gerekir. Üyelerden Asım Erkan, Celâlettin Kuralmen, Hakkı Ketenoğlu ve Muhittin
Gürün bu görüşe, İhsan Keçecioğlu ve Muhittin Taylan da gerekçeye
katılmamışlardır. VII-
S O N U Ç Askerî
Ceza Kanununun 169. maddesi Anayasa'ya aykırı bulunmadığından itirazın reddine
Üyelerden Asını Erkan, Celâlettin Kuralmen, Hakkı Ketenoğlu ve Muhittin
Gürün'ün muhalefetleriyle ve oy çokluğu iie 28/6/1966 gününde Anayasa'nın 151.
ve 152 maddeleri gereğince karar verildi. Başkan Lütfi
  Akadlı Üye Asım
  Erkan Üye İbrahim
  Senil Üye İhsan
  Keçecioğlu Üye Salim
  Başol Üye Celalettin
  Kuralmen Üye Hakkı
  Ketenoğlu Üye Fazıl
  Uluocak Üye Sait
  Koçak Üye Avni
  Givda Üye Muhittin
  Taylan Üye Recai
  Seçkin Üye Ahmet
  Akar Üye Muhittin
  Taylan Üye Lütfi
  Ömerbaş MUHALEFET
ŞERHİ l-
Askerlik görevini ifa etmekte olan bir er, kıt'asından kaçarak Askeri Ceza
Kanununun 66 ncı maddesindeki firar suçunu islemiş, garnizonunun bulunduğu
İl'den başka bir İl'de yakalanıp görevli Askerî Mahkemeye sevkedilmek üzere
garnizonunun bulunduğu İskenderun Deniz er eğitim Merkez Komutanıhğı Disiplin
Subayına teslim edilmiştir. Disiplin
Subayı, Askerî Ceza Kanununun 169 uncu maddesi uyarınca muvakkaten tevkif
ederek tutukluların konduğu odaya koymuş, bir süre sonra firar sanığı er konduğu
odadan geceleyin kaçmıştır. Sanık
er hakkında Askerî Savcı tarafından düzenlenen iddianame ile Türk Ceza
Kanununun 298-2 nci maddesiyle duruşması yapılmak üzere görevli Askerî
Mahkemeye sevkedilmiştir. Duruşma
sırasında Askerî Savcı, Askeri Ceza Kanununun 169 uncu maddesinin Anayasaya
aykırılığını ileri sürmüş bu isteğin ciddi olduğu kanısında bulunan mahkeme de
itiraz yoluyla sözü geçen maddenin iptalini istemiştir. Mahkemeler
ancak, Anayasa'nın 151 inci ve 44 sayılı kanunun 27 nci maddeleri uyarınca, bakılmakta
olan dâvada uygulanacak kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görürler veya bu
yoldaki isteğin ciddî olduğuna kanî olurlarsa o kanun hükmünün iptali için
Anayasa Mahkemesine başvurabilirler. İptali
istenen 169 uncu madde, bakılmakta olan dâvada uygulanacak kanun hükmünü ihtiva
etmemektedir. Türk
Ceza Kanununun 298 inci maddesinin ihtiva ettiği, bir kimse bir suçtan dolayı
kanun dairesinde tevkif olunduktan sonra kaçarsa, ibaresindeki (Kanun dairesinde)
unsurunun bulunup bulunmadığı araştırılırken Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve
Yargılama usulü Hakkındaki 353 sayılı kanunun tutuklamaya taallûk eden
maddeleri, Askerî
Hâkimler ve Askerî Savcılar Hakkındaki 357 sayılı Kanun Hükümleri ve bu meyanda
Askerî Ceza Kanununun 169 uncu maddesi mahkemece incelenecektir. Mahkeme,
bakmakta olduğu dâvada uygulayacağı kanun hükmünün iptalini istiyebilir. O dâva
münasebetiyle incelemek zorunda kaldığı kanun hükümlerinin iptalini istemeye
yetkisi bulunmamaktadır. Yetkisizlik
yönünden dâvanın reddi gerekeceği düşüncesindeyim. 2-
1930 yılından beri yürürlükte bulunan 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunununu,
Askerî Suç ve Cezalarından başka Disiplin ve Suç Cezalarını da ihtiva etmekte
idi. Disiplin
Suçlarına, disiplin âmirleri tarafından cezalar uygulanıyordu. 334
sayılı Anayasa'nın 138 inci maddesindeki, Askerî Yargı, Askerî Mahkemeler ve
Disiplin Mahkemeleri tarafından yürütülür. Hükmünün gereği yerine getirilmek
üzere, disiplin mahkemeleri kuruluşu, yaralama usulü ve disiplin suç ve
cezaları hakkındaki 477 sayılı kanun çıkarıldı. Askerî
Ceza Kanunundaki disiplin suç ve cezaları yeni kanuna aktarıldı. Konumuz
olan Askerî Ceza Kanununun 169 uncu maddesi, disiplin takibine taallûk ettiği
halde sözü geçen 477 sayılı kanuna alınmadı. 169
uncu madde aynen şöyledir : Disiplinin
temini için tevkif selâhiyeti Madde
: 169- 168 inci madde hükümlerini bozmamak şartiyle her mafevk emri altında
olmayanları da disiplinin temini için muvakkat olarak tevkif etmeye veya
ettirmeye selâhiyetlidir. Ancak, bu tevkif keyfiyeti gün ve saati ile derhal
mevkufun disiplin âmirine bildirilmelidir. Anayasa'nın
138 inci Maddesi ise Askerî yargının, Askerî Mahkemeler ve Disiplin Mahkemeleri
tarafından yürütüleceği hükmünü ihtiva etmektedir. Bu
iki kanun hükmü karşılaştırıldığında 169 uncu maddenin, Anayasa'nın 138 inci
maddesi hükmüne aykırı olduğu açıkça görülür. Bu
sebeple bu maddenin iptali gerekir. Bir
üst rütbelinin, emri altında olmayan ast'ı, disipline aykırı durumda gördüğünde
onu velevki muvakkat olsun tevkif etmeye veya tevkif ettirmeye tevessül etmesi
halinde, o astın, tanımadığı üstün müdahalesine karşı koyması gibi daha vahim
ihtilatlara yol açması ihtimaline binaen üst rütbelinin, emri altında olmayan
ast'lara disiplin takibi bakımından müdahalede bulunmamaları askerlik disiplini
yönünden daha hayırlı olur. Subayların,
mensup oldukları garnizonlarında bir takım görev ve yetkileri vardır. Çalışma
saatleri içinde görevlerini ifa ve gerektikçe yetkilerini icra ederler. Subayların,
mensup oldukları garnizonlarda bir takım görev ve yetkilerini icra ederler. Çalışma
saatleri sonunda dinlenmeleri için tamemen serbest kalmaları lâzımdır. Subayların,
her yerde her zaman her hangi astın disiplin durumunu kontrol etmekle görevli
bulunmaları devamlı huzursuzluklarını mucip olur. Subayları,
belli görevlerinin dışında sınırsız olan böyle yükümlerden azade tutmak her
bakımdan faydalı olur. Bu
yönlerden de subaylara, emirleri altında olmayan ast'lar üzerinde disiplin
bakımından görev ve yetki tanımamak isabetlidir. Bu
sebeplere binaen çoğunluğun kararına muhalifiz. 2
sayılı kısma katılıyorum. Üye Hakkı
  Ketenoğlu Üye Asım
  Erkan MUHALEFET
ŞERHİ Her
üste emri altında olmayan asker kişiyi disiplinin temini için (muvakkat olarak
tevkif etme veya ettirme) yetkisini tanıyan 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun
169. maddesi hükmünün Anayasa'nın 30. maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek
iptali istenmiştir. Karar
yerinde iptal konusu hüküm, disiplini bozan bir eylemde âmir olmayan üstlerin
doğrudan doğruya disiplin cezası vermeğe yetkili olmayışlarından doğan
sakıncaları gidermek ve disiplini sağlamak amacı ile konulmuş olup disiplin
hukuku kapsamına giren bu işlemin Anayasa'nın 30. maddesinde kabul edilen
kavram içinde tutuklama ve yakalama ile hiç bir ilgisi bulunmadığı, bu hükmün
Askeri Ceza Kanununun disiplin cezalarına ilişkin bölümünde yer alışının ve
Ceza Hukuku kapsamına giren tutuklama ve yakalamanın ise askerî mahkemelerin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki 353 sayılı Kanunla düzenlenmiş
oluşunun da bu görüşü destekler durumda olduğu gerekçesine dayanılarak itirazın
reddi cihetine gidildiği görülmektedir. Her
şeyden önce usule ilişkin olan bu hükmün Askerî Ceza Kanunun da yer almış
olması, niteliğini belli etmekte bir ölçü olamaz. Gerçi
iptal konusu madde metninde (muvakkat olarak tevkif) den söz edilmiş ise de :
Metne aynı zamanda disiplini bozan eyleme elkoyan ve ceza verme yetkisi
bulunmayan âmir olmayan üstün durumu gün ve saati ile derhal disiplin âmirine
bildirmek mecburiyetinin konmuş bulunması, bu işlemin geçici bir tedbir
niteliğinde olduğunu açıkça göstermektedir. Çünkü bundan sonra disiplin âmiri
yetkisini kullanacaktır. Böyle olunca buradaki (tevkif) deyiminin anlamı,
Anayasa'nın 30. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ve hâkim kararına
dayanması gereken (tutuklama) olmayıp aynı maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen (yakalama) niteliğinde bulunduğu kolayca anlaşlıır. Bu sebeple de
Anayasa' ya aykırılık iddiasını bu açıdan incelemek gerekir. Anayasa'nın
30. madesinin ikinci fıkrasında (yakalama ancak suç üstü halinde veya
gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir, bunun şartlarını kanun
gösterir.) denilmektedir. İptali
istenen 169. madde hükmü, yukarıda açıklanan her iki hali de kapsamına
alabilecek niteliktedir. Disiplini bozan eylemlere çoğunlukla suç üstü olarak
el konulabileceği gibi askerî disiplinin sağlanmasının gecikmesinden doğan
sakıncanın da giderilmesi amacının her zaman gözönünde bulundurulması
gerektiğinde tereddüt edilemez. Yakalama
bir tutuklama olmadığını ve şartlarını belli etmek Kanuna bırakılmış
bulunduğuna göre itirazın yukarıda anılan gerekçe ile reddî gerekir. Bu
nedenlerle çoğunluk görüşüne muhalifiz. Üye Hakkı
  Ketenoğlu Üye Muhittin
  Taylan MUHALEFET
ŞERHİ Mahkemenin
28/6/1966 günlü ve esas 1963/132 karar, 1966/29 sayılı kararında da bahis
konusu olan ayni maddenin Anayasa'ya aykırı bulunduğuna dair mezkûr kararda
göstermiş olduğum sebepler dolayısiyle itiraz olunan 169 uncu maddenin iptali
gerektiği kanısındayım. Üye Celalettin Kuralmen MUHALEFET
ŞERHİ Yukarıdaki
karara iki yönden katılmamaktayım : l-
Yargılamada tutulan usul: Mahkememizin
bu kararında, Akdeniz Bölge Komutanlığı Askerî Mahkemesinin, 1632 sayılı Askerî
Ceza Kanununun 169. madesinin Anayasa'nın 30. maddesindeki kurallara aykırı
olduğu yolundaki itirazı incelenerek madde hükmünün Anayasa'ya aykırı bir yönü
bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Halbuki
daha Önce açılmış olan ve ayni gerekçeye dayanan bir iptal dâvası üzerine söz
konusu 169. maddenin Anayasa'nın 30. maddesine aykırı bulunmadığına 28/6/1966
gününde 1963/132 Esas, 1966/29 Karar sayısiyle ve çoğunlukla karar verilmiş
bulunmaktadır. Bu
duruma göre Mahkememizce bu dosya üzerinden yeniden inceleme yapılmayarak ve
işin esası hakkında yeni bir karar verilemiyerek, daha evvelki karardan bahisle
(yeni bir karar verilmesine yer olmadığı) yolunda karar verilmesi gerekirdi. Bu
konudaki düşüncelerim, 26/12/1962 günlü ve 1962/223-122 sayılı ve 28/6/1966
günlü ve 1963/132-1966/29 sayılı kararlara ait muhalefet şarhlerimde geniş
surette açıklanmış olup o yazılarda belirttiğim sebeplerle bu kararda uygulanan
usule de muhalifim. 2-
İstemin esası: 1632
sayılı Askerî Ceza Kanununun 169. maddesi hükmünün Anayasa'nın 14. ve 30.
maddelerine aykırı bulunduğu, daha Önce, 28/6/1966 günlü ve 1963/132-1966/29
sayılı Anayasa Mahkemesi kararına ait muhalefet şerhimde açıklanmış bulunduğundan
orada yazılı sebeplerle madde hükmünün iptali gerekmektedir. Bu
yüzden kararın esasına da muhalifim. Üye Muhittin Taylan