ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2011/30 Karar Sayısı : 2012/36 Karar Günü : 15.3.2012 R.G. Tarih-Sayı :
26.06.2012-28335 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Hava Kuvvetleri
Komutanlığı  Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 25.10.1963 günlü, 353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesinde
yer alan '' askeri mahallerde '' ibaresinin, Anayasa'nın 145. maddesine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Cinsel taciz suçunu işlediği iddiasıyla sanık hakkında açılan kamu
davasında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 25.10.1963 günlü, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 9. maddesi
şöyledir: 'Askeri mahkemeler kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, asker
kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak
işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.' B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 145. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın
katılımlarıyla 6.4.2011 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 5942 sayılı Kanun ile Anayasa'nın 145.
maddesinde değişiklik yapılarak ' askeri mahallerde' ibaresinin
madde metninden çıkarıldığı, Anayasa'nın anılan maddesinde değişiklik
yapılmasına rağmen 353 sayılı Kanun'un 9. maddesinde ' askeri
mahallerde' ibaresinin halen mevcudiyetini koruduğu, böylece itiraz
konusu kuralın Anayasa'ya aykırı hale geldiği belirtilerek kuralın Anayasa'nın
145. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu ibarenin de yer aldığı 353 sayılı Kanun'un ' Genel
Görev ' başlıklı 9. maddesinde, askeri mahkemelerin kanunlarda aksi yazılı
olmadıkça, asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili
olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli oldukları kurala
bağlanmıştır. Anayasa'nın 145. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında, ' Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri
tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî
suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle
ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin
güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar
her halde adliye mahkemelerinde görülür. Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz. Askerî mahkemelerin savaş halinde
hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve
gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının
görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.' denilmiştir. Anayasa'nın 145. maddesi 7.5.2010 gün ve 5982 sayılı Kanun ile
değiştirilmiştir. 5982 sayılı Kanun'un madde gerekçesinde, askeri yargının
görev alanının yeniden düzenlendiği, mevcut hükümde askeri yargının görev
alanının oldukça geniş düzenlenmesi nedeniyle uluslararası belgelerde bu
durumun vurgulandığı, askeri mahkemelerin görev alanının demokratik hukuk
devletinin getirdiği ölçüler çerçevesinde yeniden tanımlandığı, getirilen
düzenlemeyle askeri mahkemelerin görev alanının askeri suçların yargılanmasıyla
çağdaş ülkelerde olduğu gibi sınırlandırıldığı ve asker kişilerin sadece
askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri askeri suçlara ait
davalarla sınırlı tutulduğu, asker olmayan kişilerin savaş hali haricinde,
askeri mahkemelerde yargılanamayacağı belirtilmiştir. İptali istenen kural, asker kişiler tarafından askeri mahalde
işlenen, fakat askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve
görevleriyle ilgili olmayan suçlar bakımından yargılama yapma görevini askeri
mahkemelere vermektedir. Hâlbuki Anayasa'nın 145. maddesinde yapılan değişiklik
sonucu askeri yargının görev alanı daraltılarak, asker kişilerin sadece
askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri askeri suçlara ait
davalarla sınırlı tutulmuştur. Bu durumda itiraz konusu kural, Anayasa'nın 145.
maddesine aykırı hâle gelmiştir. Açıklanan nedenlerle Kural, Anayasa'nın 145. maddesine aykırıdır.
İptali gerekir. VI- SONUÇ 1-  25.10.1963 günlü, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu
ve Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesinde yer alan '' askeri mahallerde ''
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 2-  353 sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan '' askeri
mahallerde '' ibaresinin iptali nedeniyle uygulanma olanağı kalmayan iptal
edilen ibareden önceki  '' veya '' sözcüğünün de, 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin
(4) numaralı fıkrası gereğince İPTALİNE, 15.3.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN