ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/121 Karar Sayısı : 2014/113 Karar Günü : 3.7.2014 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Eskişehir 3. Sulh Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.11.1984 günlü, 3083
sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun
13. maddesinin beşinci fıkrasının son cümlesinin Anayasa'nın 2., 10., 35. ve
36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davacıların müştereken muris oldukları bazı taşınmazların
üzerindeki ortaklığın giderilmesi talebiyle açtıkları davada, Anayasa'ya
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI Kanun'unitiraz konusu kuralı da içeren 6537 sayılı Kanun'un 9.
maddesiyle değiştirilmeden önceki 13. maddesi şöyledir: " Temliki tasarrufların durdurulması Madde 13- (Değişik birinci fıkra: 13/2/2001
- 4626/2 md.) Uygulama alanlarında Bakanlar Kurulu kararının Resmi Gazete'de
yayımı tarihinden itibaren, kamulaştırma, toplulaştırma, arazi değiştirilmesi
ve dağıtım işlemlerinin tamamlanması veya tapuya tescili sonuçlandırılıncaya
kadar, gerçek kişilerle özel hukuk tüzelkişilerine ait arazinin mülkiyet ve
zilyetliği devir ve temlik edilemez. Bu araziler ipotek edilemez ve satış
vaadine konu olamaz. Ancak, bu kısıtlama süresi beş yılı aşamaz. Sulama
şebekesi tamamlanıp sulamaya geçinceye kadar da aynı işlemler yapılmaz. Bu
kısıtlamada ise süre, beş yılı aşamaz. Ancak, sulama alanlarında toplulaştırma
çalışmaları kısıtlama süresi içerisinde sonuçlandırılamadığı takdirde, Tarım
Reformu Genel Müdürlüğünün teklifi ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının onayı
ile toplulaştırma çalışmalarının sonuçlandırılması amacıyla kısıtlama süresi en
fazla beş yıla kadar daha uzatılabilir. Kısıtlama süresi içerisinde arazisini ve varsa üzerindeki
tesisleri satmak isteyen gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerin müracaatları
halinde, uygulayıcı kuruluş bu kişilere ait tarım toprağını ve varsa üzerindeki
tesisleri, altmış gün içinde bu Kanun hükümlerine göre kamulaştırır veya
yönetmelikle tespit edilecek esaslar dahilinde bunların başkalarına satışına
izin verir. (Değişik üçüncü fıkra : 23/2/2011-6171/3 md.) Yukarıda belirtilen
süre içinde, bu gibi arazi Tarım Kredi Kooperatifleri ve bankalara ipotek
edilebilir. (Değişik dördüncü fıkra : 23/2/2011-6171/3 md.) Bu kısıtlama
süresi içerisinde ipoteğin paraya çevrilmesi gerektiğinde ipoteğin paraya
çevrilmesi yoluyla yapılan takipte düzenlenecek kıymet takdir raporu uygulayıcı
kuruluşa tebliğ edilir. Uygulayıcı kuruluşun bu rapora itiraz ve dava hakkı
vardır. Kesinleşen kıymet takdir raporuna göre tespit edilmiş bedeli, bu Kanun
hükümlerine göre uygulayıcı kuruluş tarafından uygun görülmesi halinde ipoteğin
paraya çevrilmesi yoluyla takip dosyasına ödenerek arazinin Hazine mülkiyetine
geçirilmesi sağlanır. Ancak uygulayıcı kuruluş tarafından ihtiyaç duyulmaması
halinde, arazinin satışına izin verilebilir. Buna ilişkin esaslar yönetmelikle
düzenlenir. (İptal birinci cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 11/4/2012 tarihli ve
E.: 2011/33, K.: 2012/54 sayıl ı Kararı ile.) Miras yoluyla intikaller, bu
hükmün kapsamı dışındadır. Ayrıca mahkemeler satış suretiyle miras
ortaklığının giderilmesine karar veremezler . " III- İLK İNCELEME Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa
kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da
o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. Başvuru kararında,Kanun'un 13. maddesinin beşinci fıkrasının son
cümlesininiptaline karar verilmesi istenilmiştir. İtiraz konusu kuralın davada
uygulanacak kural olduğunun kabulü için öncelikle yürürlükte bulunması
gerekmektedir Oysa, itiraz konusu kural, 15.5.2014 günlü, 29001 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanan 30.4.2014 günlü, 6537 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 9. maddesiyle
yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, itiraz konusu kuralın başvuran Mahkeme
önündeki davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 22.11.1984 günlü, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi
Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 13. maddesinin beşinci fıkrasının
son cümlesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümleyeilişkin başvurunun Mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 3.7.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN