ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2009/38 Karar Sayısı  : 2009/70 Karar Günü 
   : 3.6.2009 R.G. Tarih-Sayı
:06.10.2009-27368 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Şişli 2. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun, 30.4.2008 günlü, 5759 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle
değiştirilen 301. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, Anayasa'nın Başlangıcı
ile 2., 8. ve 9. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Basın yoluyla suçu övme ve Cumhuriyeti aşağılama suçlarından
dolayı sanıkların 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 30.4.2008 günlü, 5759
sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 301/2 ve 5187 sayılı Basın
Kanunu'nun 11/2. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle açılan davada,
itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içeren
301. maddesi şöyledir: ' Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum
ve organlarını aşağılama MADDE 301 - (Değişik madde ve başlığı: 5759 -
30.4.2008 / m.1 ) (1) Türk
Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini,
Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ve Devletin yargı organlarını alenen aşağılayan
kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Devletin askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan
kişi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır. (3) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç
oluşturmaz. (4) Bu suçtan dolayı soruşturma yapılması, Adalet Bakanının
iznine bağlıdır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 8. ve
9. maddelerine dayanmaktadır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 3.6.2009 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında Adalet Bakanının siyasi partiye mensup bir
Bakanlar Kurulu üyesi olduğu, yürütmenin bir üyesine bu şekilde izin
verilmesinin yargı bağımsızlığı ilkesine ve yargı güvencesine aykırı bulunduğu,
herhangi bir kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret suçları bakımından
Cumhuriyet Savcısına doğrudan soruşturma yetkisi verilmesine karşın aynı kamu
görevlisinin içerisinde bulunduğu camiaya karşı işlenmesi halinde bu suçun
soruşturulmasının izne bağlanmasının bir çelişki olduğu, Adalet Bakanının izin
yetkisini hukuka aykırı olarak kullanması halinde bunun denetlenmesinin zor
olduğu, belirtilen nedenlerle itiraz konusu düzenlemenin Anayasa'nın Başlangıcı
ile 2., 8. ve 9. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet
Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ve Devletin yargı organlarını alenen
aşağılayan kişinin, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılacağı belirtilmiş, (2) numaralı fıkrasında Devletin askeri veya
emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişinin de, birinci fıkra hükmüne göre
cezalandırılacağı, (3) numaralı fıkrasında eleştiri amacıyla yapılan düşünce
açıklamalarının suç oluşturmayacağı belirtilmiş, itiraz konusu (4) numaralı
fıkrada ise bu suçtan dolayı soruşturma yapılmasının, Adalet Bakanının iznine
bağlı olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin,
Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun
olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği vurgulanmış; 9. maddesinde ise,
yargı yetkisinin, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı
belirtilmiştir. Ceza kanunlarının, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın
konuya ilişkin kuralları başta olmak üzere, ülkenin genel durumu, sosyal ve
ekonomik hayatın gereksinmeleri gözönüne alınarak saptanacak ceza politikasına
göre düzenlenmesi gerekir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk
devletinde yasakoyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç
duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir. Cezaların, suçların ağırlık derecelerine göre önleme ve ıslah
amaçları da gözönünde tutularak adaletli bir ölçü içinde konulması ceza
hukukunun esaslarındandır. İtiraz konusu kuralla ülkenin politik çıkarları nedeniyle maddede
düzenlenen suçtan dolayı soruşturma yapılması Adalet Bakanının talebine bağlı
tutulmuştur. Adalet Bakanı'na tanınan bu yetki, yargısal değerlendirmeden
ziyade Devlet ve toplum yararı açısından bir takdir yetkisinin kullanılmasıdır. Belirtilen nedenlerle, Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesinin (4)
numaralı fıkrasında yer alan kural Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 8. ve 9.
maddelerine aykırı değildir, iptal isteminin reddine karar verilmesi gerekir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 30.4.2008
günlü, 5759 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 301. maddesinin (4)
numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 3.6.2009
gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ