ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2004/28 Karar Sayısı : 2005/34 Karar Günü : 7.6.2005 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 17.11.2005 - 25996 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Fındıklı Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 10.6.1946 günlü, 4922
sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun'un 20. maddesinin Anayasa'nın
10., 11. ve 13. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sanığın sevk ve idaresindeki balıkçı teknesinde mevzuat gereği
bulundurulması gereken belge ve araçların bulundurulmadığı iddiası ile açılan
kamu davasında, itiraz konusu maddeyi Anayasa'ya aykırı bulan Mahkeme iptali
için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı “Madde 20- Bu kanunda yazılı sebeplerle : 1. Yolculuğuna izin verilmemiş, 2. B) Denize elverişlilik belgesi almamış, 3. Belgesi battal edilmiş, D) Belgesinin süresi geçmiş, Bir ticaret gemisini işleten özel donatan ve böyle bir gemiyi sevk
ve idare eden kaptan üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Bundan başka özel donatandan ayrıca 100 liradan 1000 liraya kadar ağır para
cezası alınır. Tekerrür halinde bu cezalar bir kat artırılır.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 10., 11. ve 13. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay
TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Cafer ŞAT, Fazıl SAĞLAM ve A. Necmi
ÖZLER'in katılmalarıyla 15.4.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında
Kanun'un 20. maddesinde belirtilen ve yaptırıma bağlanan eksikliklerin 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alan eksikliklerle benzer nitelikte
olduğu, özellikle son zamanlarda çıkartılan yasal düzenlemelerde benzer
mahiyette suçları işleyen kişiler için idari para cezaları öngörüldüğü, suç
işlenmesini önlemeye yönelik düzenlemelere ve tedbirlere aykırı davrananların
idari para cezası ile cezalandırılmalarının hukuk sistematiğinin de gereği
olduğu, bunun tipik örneğini 2918 sayılı Yasada yer alan yaptırımların teşkil
ettiği, ancak, 4922 sayılı Yasa'nın 20. maddesindeki benzer eksikliklere farklı
cezaların öngörülmesinin Anayasa'nın 10., 11. ve 13. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 4922 Sayılı Yasa'nın 20. maddesinde, bu maddede belirtilen
kurallara aykırı davranan ticaret gemisini işleten özel donatan veya böyle bir
gemiyi sevk ve idare eden kaptanın üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla
cezalandırılacağı, bundan başka özel donatandan ayrıca 100 liradan 1000 liraya
kadar ağır para cezası alınacağı öngörülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinde “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya
sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmek zorundadır .”
denilmektedir. Bu yasak, birbirinin aynı durumda olanlara ayrı kuralların
uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir.
Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırılık oluşturur.
Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve eylemli eşitlik değil hukuksal
eşitliktir. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ve topluluklar için değişik
kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik
ilkesi zedelenmez. Ceza siyasetinin gereği olarak yasakoyucu, Anayasa'nın ve ceza
hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla cezalandırmada güdülen amacı
da gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağı ve bunlara verilecek cezanın türü
ile bunun süresi ve miktarını belirleme hususlarında takdir yetkisini haiz
olduğundan farklı konum ve durumda bulunan kişilere farklı hükümlerin
uygulanması öngörülebilir. 4922 sayılı Yasa denizde can ve mal güvenliğinin 2918 sayılı Yasa
ise karayollarında can ve mal güvenliği ile trafik düzeninin sağlanmasını
amaçlamaktadır. Her iki yasa ile düzenlenen bu çok farklı alanlarda bir ticaret
gemisini işleten özel donatan ve böyle bir gemiyi sevk ve idare eden kaptan ile
karayollarındaki bir aracın sahibinin ve sürücüsünün durumları arasında
benzerlik olmadığı ve bunların farklı konumda oldukları açıktır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Konunun Anayasa'nın 13. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. VI. SONUÇ 10.6.1946 günlü, 4922 sayılı “Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında
Kanun”un 20. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
7.6.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Tülay
  TUĞCU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Ali
  GÜZEL Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR