ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/83 Karar Sayısı : 2010/28 Karar Günü : 4.2.2010 R.G. Tarih-Sayı :
30.10.2010-27744 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kayseri 1. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 26.1.2006 günlü, 5450 sayılı
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların Millî Eğitim Bakanlığına
Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasının üçüncü tümcesinin,
Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Sağlık Bakanlığı'na bağlı Kayseri Sağlık Meslek Lisesi'nde müdür
yardımcısı olarak görev yapmakta olan davacının, aynı okula 5450 sayılı Kanun
uyarınca sağlık meslek dersleri öğretmeni olarak atanmasına ilişkin işlemin
iptali istemiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A ' İtiraz Konusu Yasa Kuralı 26.1.2006 günlü, 5450 sayılı, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı
Okulların Millî Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un itiraz konusu
kuralı da içeren 5. maddesi şöyledir: ' MADDE 5 - Kurumlara bağlı okullar,
eğitim merkezleri ve kurslar ile bunların bünyelerinde bulunan döner sermaye
işletmelerinde görev yapan personel Bakanlığa devredilmiştir. Devredilen okullar, eğitim merkezleri ve kurslar ile döner sermaye
işletmelerinde ekli (1) sayılı listelerde yer alan kadrolar, 190 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin
ilgili bölümünden çıkarılarak iptal edilmiştir. Bu Kanuna ekli (2) sayılı
listelerde yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Millî Eğitim
Bakanlığına ait bölümüne eklenmiştir. Okulların, eğitim merkezlerinin ve
kursların okul müdürü, okul müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, Turizm
Eğitim Merkezi Müdürü, Turizm Aşçılık Eğitim
Merkezi Müdürü, Tapu ve Kadastro Meslek Lisesi Müdürü, Meteoroloji Teknik
Lise Müdürü, Meteoroloji Teknik Lise Müdür Yardımcısı unvanlı kadrolarında
bulunanların görevleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona erer; bunlar,
(2) sayılı liste ile ihdas edilen öğretmen unvanlı kadrolara (Turizm Eğitim
Merkezleri Müdürleri, Turizm Aşçılık Eğitim Merkezleri Müdürleri, Tesis Müdürü
unvanlı kadrolara),kadro ve görev unvanları değişmeyenler ise bu liste ile ihdas
edilen aynı unvanlı kadrolaraatanmış sayılırlar . Okulların, eğitim merkezlerinin ve kursların sürekli işçi
kadrolarında çalışanlar, kadroları ile birlikte Bakanlığa devredilir. Bu fıkra
hükümlerine göre Bakanlığa geçmek istemeyen işçilerin kanunî hakları
kurumlarınca ödenerek kurumlarıyla ilişikleri kesilir. İkinci fıkra uyarınca Bakanlık kadrolarına atanan personelden
kadro ve görev unvanları değişenlerin, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ek
gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının
(fazla çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve
döner sermaye payı ödemesi hariç) net tutarının, eski kadrolarına bağlı olarak
en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları
ile diğer malî haklarının toplam (fazla çalışma ücreti, ek ders ücreti ve döner
sermaye payı ödemesi hariç) net tutarından az olması halinde aradaki fark; fark
giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir
kesintiye tâbi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir. Devredilen personelin devirden önce görev yaptığı kurumlarda geçen
hizmet süreleri Bakanlıkta geçmiş sayılır.' B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER,
Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 20.7.2007 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 5450 sayılı Kanunla Milli Eğitim Bakanlığı'na
devredilen okullardaki müdür ve müdür yardımcılığı görevlerinin (devirden
önce), genel idare hizmetleri sınıfında yer alan unvanlı bir görev olduğu, bu
unvanın, yürürlükteki mevzuata uygun olarak anılan görevlere atananlar
bakımından, koşulları kaybetmedikleri sürece kazanılmış hak niteliği taşıdığı, hukuk devleti ilkesi gereğince, anılan kişilerin
söz konusu kazanılmış haklarının
devirden sonra da korunarak, Milli Eğitim Bakanlığı çatısı altında aynı isimle faaliyetlerine
devam edecek olan okullara bu bakanlık için müdür ve müdür yardımcısı kadrosu
ihdas edilerek mevcut kadro unvanları ile atanmalarına olanak sağlanması
gerekirken, bu kişilerin kadro ve
unvanlarının iptal edilerek, eğitim
öğretim hizmetleri sınıfındaki 'öğretmen' kadrosuna atanmalarının
öngörülmesinin Anayasa'nın 2.
maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5450 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların Millî
Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la, Türk Silahlı Kuvvetleri ve
Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı okullar hariç olmak üzere kamu kurum ve
kuruluşlarına bağlı okullar ile bu okulların personelinin, motorlu taşıtlar
dahil taşınır ve taşınmazlarının ve bunlara ait bütçe ödeneklerinin Millî
Eğitim Bakanlığına devredilmesi, bu okullardaki müdür ve müdür yardımcısı unvanlı
kadrolarda bulunanların görevlerinin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona
ermesi ve bunların ihdas edilen öğretmen unvanlı kadrolara, kadro unvan ve
görevleri değişmeyenlerin ise Millî Eğitim Bakanlığı için ihdas edilecek olan
aynı unvanlı yeni kadrolara atanmaları, kadro ve unvanları değişenler de dahil
olmak üzere Bakanlığa devredilen personelin yeni atandıkları kadrolarda (fazla
çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve döner
sermaye payı ödemesi hariç) alacakları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve
tazminatlar toplamı ile diğer mali hakları toplamının eski kadrolarında iken
(fazla çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve
döner sermaye payı ödemesi hariç) almış oldukları toplamdan düşük olması
halinde, aradaki farkın atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece tazminat
olarak ödenmesi öngörülmüştür. İtiraz konusu tümce, Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilen
okulların, eğitim merkezlerinin ve kursların okul müdürü, okul müdür
yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm eğitim merkezi müdürü, turizm aşçılık eğitim merkezi müdürü, tapu ve
kadastro meslek lisesi müdürü, meteoroloji teknik lise müdürü,
meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı kadrolarında bulunanların
görevlerinin, 5450 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona ereceği,
bunların, Kanun ekinde (2) sayılı liste ile ihdas edilen öğretmen unvanlı
kadrolara (Turizm Eğitim Merkezleri Müdürleri, Turizm Aşçılık Eğitim Merkezleri
Müdürleri, Tesis Müdürü unvanlı kadrolara), kadro ve görev unvanları
değişmeyenlerinse bu liste ile ihdas edilen aynı unvanlı kadrolara atanmış
sayılacakları hükmünü içermektedir . Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilen
okullarda, eğitim merkezlerinde ve kurslarda okul müdürü, okul müdür
yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm eğitim merkezi müdürü, turizm aşçılık eğitim merkezi müdürü, tapu ve
kadastro meslek lisesi müdürü, meteoroloji teknik lise müdürü,
meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı görevleri yapanların
kadroları, 5450 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 2.
fıkrasının birinci tümcesi ile iptal edilmiştir. Fıkranın ikinci tümcesi ile
Milli Eğitim Bakanlığına, devredilen okullar için yeni kadrolar ihdas
edilirken, üçüncü tümcesi ile kadro iptali nedeniyle kadrosuz kalan personelin
yeni ihdas edilen kadrolara atanmaları öngörülmüştür. Fıkranın kadro iptal ve
ihdasına ilişkin kuralları itiraz konusu edilmemiş, kadrosuz kalan personelin
yeni ihdas edilen kadrolara atanmalarını öngören üçüncü tümcesine itiraz
edilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun
olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her
alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı
sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir. Bir kamu kurumunun, buna bağlı olarak bu kurumun gördüğü kamu
hizmetinin kaldırılıp kaldırılmayacağına veya bir kamu hizmetinin hangi kamu
kurum veya kuruluşunca yerine getirileceğine karar verme yetkisi yasakoyucuya
aittir. Yasakoyucu Anayasa'ya uygun olmak kaydıyla, kamu hizmetinin
yürütülmesine ilişkin koşulları belirleyerek kadro düzenlemesi yapabilir. Kamu
hizmetinin gerekleri yönünden ve kamu yararı amacıyla yeni kadrolar ihdas
edebileceği gibi, mevcut bazı kadroları da kaldırabilir. Ayrıca, kamu idareleri
ile kamu görevlileri arasındaki ilişkiler, kural tasarruflarla
düzenlendiğinden, kamu görevlilerinin statülerine ilişkin yeni kurallar
koyabilir ya da var olan kuralları değiştirebilir. Temelde asli bir yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan yasa ile
bağımlı bir yetkiyle çıkarılan tüzük, yönetmelik, kararname gibi yürütmenin
genel düzenleyici işlemlerini içeren kural işlemler, objektif ve genel hukuksal
durumlar yaratırken, düzenledikleri konularda statü oluştururlar. Kişilerin bu
statülere alınmaları, özel ve kişisel bir işlemle (şart işlemle) olur. Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak,
bir hak sağlamaya elverişli objektif yasa kurallarının bireylere uygulanması
ile onlar için doğan şahsi hakkın korunması anlamında kabul edilmektedir. Buna
göre kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan (maaş gibi), tahakkuk
etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş
haktır. Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen haklar bu nitelikte
değildir. 'Statü hukuku' esasına dayalı nesnel ve düzenleyici kuralların egemen
olduğu idare hukuku alanında statü hukukunun olanak verdiği oranlarda ve
koşullarda, genel durumun kişisel duruma dönüşmesinden sonra kazanılmış haklar
ortaya çıkabilmektedir. Objektif ve genel hukuksal durumun, şart işlemle özel
hukuksal duruma dönüşmesi kazanılmış hak yönünden yeterli değildir. Kural
işlemler her zaman değiştirilebilir ya da yargı organları tarafından Anayasa'ya
veya yasaya aykırı görülerek iptal edilebilir. Kural işlemin değişmesi ya da
ortadan kaldırılması, ona bağlı kişi ile ilgili şart işlemi de etkiler. Bu
durumda ilerisi için kazanılmış haktan söz edilemez. Ancak kişi, yeni kural
tasarrufa göre oluşan statüde yerini alır. 5450 sayılı Yasa ile Milli
Eğitim Bakanlığı'na devredilen okullarda, eğitim merkezlerinde ve
kurslarda okul müdürü, okul müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm
eğitim merkezi müdürü, turizm aşçılık eğitim
merkezi müdürü, tapu ve kadastro meslek lisesi müdürü, meteoroloji teknik
lise müdürü, meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı kadrolarda görev
yapmakta iken, kadroları bu okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilmesi
nedeniyle kaldırılan ve bu bakanlık için gerekli olmadığı değerlendirilerek
yeniden ihdas edilmeyen kişilerin önceki kadro ve unvanları ile bu kadro ve
unvana bağlı hakları, halen bulundukları statüden doğan, tahakkuk etmiş ve
kendileri yönünden kesinleşmiş kişisel alacak niteliğine dönüşmüş bir hak
niteliğinde değildir. Öte yandan, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 33., 71. ve 91.
maddelerinden de, kadroları kaldırılan devlet memurlarının eski sınıflarındaki
derecelerine uygun, diğer bir deyimle buna eşit veya daha üst derecedeki yeni
bir göreve atanmalarının zorunlu olduğu, bunun ötesinde, bu kişilerin eski
görev yaptıkları sınıfta yer alan veya eski görev ve unvanlarına denk yeni bir
göreve atanmaları zorunluluğunun bulunmadığı, kazanılmış hak kavramı ile
kişinin daha önceki görevindeki derecesinin korunmasının amaçlandığı, eski
görevin memura sağladığı unvan ile ileriye dönük parasal olanakların kazanılmış
hak olarak değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Buna göre, yasa koyucu tarafından Milli Eğitim Bakanlığı için
gerekli olmadığı değerlendirilen okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığı
kadrolarının, devredilen okulların devirden önceki genel idare hizmetleri
sınıfındaki müdür ve müdür yardımcısı unvanlı kadrolarında bulunan kişilerin
şahsi durumlarının korunması amacıyla ihdasının hukuk devleti ilkesinin bir
gereği ve sonucu olduğu söylenemeyeceğinden, itiraz konusu kural ile kazanılmış
haklar ihlal edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
değildir. İtirazın reddi gerekir. VI - SONUÇ 26.1.2006 günlü, 5450 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı
Okulların Millî Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin
ikinci fıkrasının üçüncü tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 4.2.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ