ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2015/21 Karar Sayısı : 2015/67 Karar Tarihi : 13.7.2015 R.G. Tarih-Sayı : 24.7.2015-29424 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay
İkinci Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 25.8.2011
tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname'nin; 1-  1.3.2014 tarihli ve 6528 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle
değiştirilen 17. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, 2- 6528 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle değiştirilen 41. maddesinin
(6) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin, Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir. OLAY : Milli Eğitim
Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı ile Maarif Müfettişleri Başkanlıkları
Yönetmeliği'nin bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu
kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için
başvurmuştur. l- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali istenilen kuralların yer aldığı, 652 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin; 1- 17. maddesi şöyledir: " Rehberlik
ve Denetim Başkanlığı MADDE 17- (1)
Rehberlik ve Denetim Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlık personeline,
Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçek ve tüzel
kişilere rehberlik etmek b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösteren kamu
kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara,
faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberlik etmek c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan
hizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle iş birliği içinde yapmak,
süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere,
performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek,
karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen
sonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek ç) Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi
altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak,
usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir
anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve
soruşturma iş ve işlemlerini Maarif Müfettişleri aracılığıyla yapmak d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il
ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim,
değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini Maarif
Müfettişleri aracılığıyla yürütmek e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak (2) Denetime tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa
bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve
para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına ve
incelenmesine yardımcı olmakla mükelleftir. Maarif Müfettişleri, görevleri
sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve
tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye
yetkili olup kanuni engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesi
zorunludur. (3) Başkanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla
illerde il millî eğitim müdürlükleri bünyesinde Maarif Müfettişleri Başkanlığı
oluşturulur. (4) Maarif Müfettişleri Başkanlıklarının görev, yetki ve
sorumlulukları, Maarif Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin
usul ve esaslar ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir." 2- 41. maddesi şöyledir: "Maarif Müfettişleri MADDE 41- (1)
İl millî eğitim müdürlükleri bünyesinde oluşturulan Maarif Müfettişleri
Başkanlığında Maarif Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcıları istihdam
edilir. (2) Maarif Müfettiş Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılı
Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak aşağıdaki şartlar
aranır: a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren eğitim, fen-edebiyat,
hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme, ilahiyat
fakülteleri ile hizmet birimlerinin görev alanına giren ve yönetmelikle
belirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği Yükseköğretim
Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki yükseköğretim
kurumlarından mezun olmak b) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak (3) Maarif Müfettiş Yardımcısı kadrolarına, öğretmenlikte sekiz
yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar arasından ayrıca yapılacak yarışma
sınavında başarılı olanlar arasından da atama yapılabilir. (4) Maarif Müfettiş Yardımcılığına atananlar, en az üç yıl fiilen
çalışmak kaydıyla yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Sınavda
başarılı olamayanlara veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti
olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı
verilir. İkinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını
kullanmayanlar Maarif Müfettiş Yardımcısı unvanını kaybeder ve Bakanlıkta
durumlarına uygun kadrolara atanırlar. (5) İhtiyaç hâlinde Maarif Müfettişleri, Rehberlik ve Denetim
Başkanlığında görevlendirilebilir. (6) Maarif Müfettişlerinin, her hizmet bölgesinde iki yıldan az
olmamak üzere Bakanlıkça belirlenecek süreler kadar çalışmaları esastır. Hizmet
bölgelerinin oluşturulması ve bu bölgelerdeki çalışma süreleri; Maarif
Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcılarının nitelikleri, mesleğe
alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, atanmaları,
çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle
düzenlenir. Maarif Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcıları, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı cetvelin "A- Aylıklarını
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre Alanlar" kısmının (1) numaralı
bölümünün (j) sırasında öngörülen ek ödemeden aynı usul ve esaslar dâhilinde
yararlandırılır." II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Serruh KALELİ,  Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Celal Mümtaz
AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN ve Kadir
ÖZKAYA'nın katılımlarıyla 5.3.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma isteminin ise esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Evren ALTAY tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükümleri, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- 652 Sayılı KHK'nin, 6528 Sayılı Kanun'un 17. Maddesiyle
Değiştirilen 17. Maddesinin (4) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi 1- İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru kararında, Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen yasama
yetkisinin devredilemezliği ilkesi uyarınca yürütme organına genel ve sınırları
belirsiz bir düzenleme yetkisi verilemeyeceği, Anayasa'nın 128. maddesinde de
memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin kanunla düzenleneceğinin öngörüldüğü,
itiraz konusu kuralla Maarif Müfettişleri Başkanlıklarının görev, yetki ve
sorumlulukları, Maarif Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin
usul ve esaslar ile diğer hususlar hakkında kanunla herhangi bir çerçeve
çizilmeksizin, temel ilke ve esaslar konulmaksızın düzenleme yetkisinin
yönetmeliğe bırakıldığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 7. ve 128.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 4. İtiraz konusu kuralla, Maarif Müfettişleri Başkanlıklarının
görev, yetki ve sorumlulukları, Maarif Müfettişlerinin görev, yetki ve
sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususların yönetmelikle
düzenleneceği belirtilmiştir. 5. Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türk Milleti
adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğu ve bu yetkinin
devredilemeyeceği kurala bağlanmıştır. 6. Anayasa'nın 128. maddesinde de, "Devletin,
kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare
esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri
kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme
hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları,
kanunla özel olarak düzenlenir." denilmiştir. 7. Yasama yetkisinin devredilemezliğini öngören Anayasa'nın 7.
maddesi, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, nitelikleri, atanmaları, görev
ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük
işlerinin kanunla düzenleneceğini belirten Anayasa'nın 128. maddesi karşısında
" genel hüküm " niteliği taşıdığından, kamu görevlilerine
ilişkin söz konusu düzenlemeler yönünden " özel hüküm " niteliği
taşıyan Anayasa'nın 128. maddesinin öncelikle uygulanması gerekir. 8. Kanuni düzenleme ilkesi, düzenlenen alanda temel ilkelerin
kanunla konulmasını ve çerçevenin kanunla çizilmesini ifade etmektedir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı,
tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrık
durumlar dışında, kanunlarla düzenlenmemiş bir alanda, kanun ile yürütmeye
genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemez. Bununla birlikte, temel
ilkelerin ve çerçevenin kanunla belirlendiği konulara ilişkin ayrıntıların
düzenlenmesi konusunda yürütme organına yetki verilmesi, yasal düzenleme
ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır. 9. Millî Eğitim Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayılan
Rehberlik ve Denetim Başkanlığı, 652 sayılı KHK'nin 17. maddesinde
düzenlenmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında Rehberlik ve Denetim
Başkanlığının görevleri belirtildikten sonra, (3) numaralı fıkrasında Rehberlik
ve Denetim Başkanlığına verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla illerde
il millî eğitim müdürlükleri bünyesinde Maarif Müfettişleri Başkanlığı
oluşturulacağı ifade edilmiş ve itiraz konusu (4) numaralı fıkrasında da Maarif
Müfettişleri Başkanlıklarının görev, yetki ve sorumlulukları, Maarif
Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar ile
diğer hususların yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. 10. Rehberlik ve Denetim Başkanlığının görevleri, maddenin (1)
numaralı fıkrasında şu şekilde belirlenmiştir: a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlık personeline,
Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçek ve tüzel
kişilere rehberlik etmek, b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösteren kamu
kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara,
faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberlik
etmek, c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan
hizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle iş birliği içinde yapmak,
süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere,
performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek,
karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen
sonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek, ç) Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi
altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak,
usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir
anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve
soruşturma iş ve işlemlerini Maarif Müfettişleri aracılığıyla yapmak, d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il
ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim,
değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini Maarif
Müfettişleri aracılığıyla yürütmek, e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak. 11. Söz konusu görevlerden, il düzeyinde yerine getirilmesi
gereken görevlerin il millî eğitim müdürlükleri bünyesinde oluşturulan Maarif
Müfettişleri Başkanlıklarınca yerine getirileceği açıktır. Maarif Müfettişleri
Başkanlıklarınca yerine getirilmesi gereken bu görevlerin ise Başkanlıkta görev
yapan Maarif Müfettişleri tarafından ifa edileceği kuşkusuzdur. Bu durumda,
Maarif Müfettişleri Başkanlıklarının ve Maarif Müfettişlerinin görevlerine ilişkin
olarak temel ilkeler ve çerçeve KHK ile belirlenmiş olmaktadır. Yerine
getirmekle yükümlü olunan bu görevler, aynı zamanda Maarif Müfettişleri
Başkanlıklarının ve Maarif Müfettişlerinin sahip oldukları yetki ve
sorumlulukları da belirlemektedir.  Maddenin (3) numaralı fıkrasında
ayrıca, Maarif Müfettişlerinin görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve
kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi,
evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili oldukları ve bu taleplerinin yerine
getirilmesinin zorunlu olduğu da ifade edilmiştir. 12. Bu durumda, Maarif Müfettişleri Başkanlıkları ile Maarif
Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin temel kurallar KHK ile
belirlendiğinden, bu konulara ve bu konularla ilgili diğer hususlara ilişkin
usul ve esasların düzenlenmesi amacıyla yürütme organına yetki tanınmasında
" kanuni düzenleme ilkesi "ne aykırılık bulunmamaktadır. 13. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 128.
maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. B- 652 Sayılı KHK'nin, 6528 Sayılı Kanun'un 23. Maddesiyle
Değiştirilen 41. Maddesinin (6) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesinin
İncelenmesi 1- İtirazın Gerekçesi 14.  Başvuru kararında, Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen
yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesi uyarınca yürütme organına genel ve
sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisi verilemeyeceği, Anayasa'nın 128.
maddesinde de memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin kanunla düzenleneceğinin
öngörüldüğü, itiraz konusu kuralla, hizmet bölgelerinin oluşturulması ve bu
bölgelerdeki çalışma süreleri ile Maarif Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcılarının
nitelikleri, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri,  yarışma ve yeterlik
sınavları, atanmaları, çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslara
ilişkin olarak kanunla herhangi bir çerçeve çizilmeksizin, temel
ilke ve esaslar konulmaksızın düzenleme yetkisinin yönetmeliğe bırakıldığı
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 2- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 15. İtiraz konusu kuralla, Maarif Müfettişlerinin, çalışacakları
hizmet bölgelerinin oluşturulması ve bu bölgelerdeki çalışma süreleri, Maarif
Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcılarının nitelikleri, mesleğe
alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, atanmaları,
çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle
düzenleneceği belirtilmiştir. 16. Kuralın yer aldığı 41. madde, Maarif Müfettişlerine ilişkin
düzenlemeler içermektedir. İtiraz konusu kuralda yönetmelikle düzenlenmesi
öngörülen hususlarda temel ilkelerin ve çerçevenin KHK ile düzenlenip
düzenlenmediğinin belirlenebilmesi için maddenin bir bütün olarak incelenmesi
gerekmektedir. 17. Yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen hususlardan ilki, hizmet
bölgelerinin oluşturulması ve bu bölgelerdeki çalışma sürelerine ilişkin usul
ve esaslara ilişkindir. Maddenin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde
Maarif Müfettişlerinin her hizmet bölgesinde iki yıldan az olmamak üzere
Bakanlıkça belirlenecek süreler kadar çalışacakları belirtilmiştir. Bu
düzenlemeyle, Maarif Müfettişlerinin çalışmalarında hizmet bölgesi esası
getirilmiş ve her hizmet bölgesinde geçirilmesi gereken asgari süre iki yıl
olarak belirlenmiştir. Bu temel belirlemeden sonra, iş durumu, nüfusu, 
gelişmişlik düzeyi gibi zaman içerisinde değişebilecek kriterlere göre hizmet
bölgelerinin oluşturulması ve bölgelerdeki çalışma süreleri yönünden
yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi tanınmıştır. 18. Yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen diğer hususlar ise Maarif
Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcılarının nitelikleri, mesleğe
alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, atanmaları,
çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslardır. 19. Maddede yer alan düzenlemeden, mesleğe girişin, Maarif
Müfettiş Yardımcılığına atanma suretiyle gerçekleşeceği anlaşılmaktadır.
Müfettiş Yardımcılarının ise bu amaçla açılacak sınavda başarılı olanlar ile
öğretmenler arasından olmak üzere iki farklı kaynaktan alınması
öngörülmektedir. Buna göre, Maarif Müfettiş Yardımcılığına atanabilmek için 657
sayılı Kanunun 48. maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak, yapılacak
yarışma sınavında başarılı olma şartı aranmaktadır. Bu sınava girebilmek için
ise en az dört yıllık lisans eğitimi veren eğitim, fen-edebiyat, hukuk, siyasal
bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme, ilahiyat fakülteleri
ile hizmet birimlerinin görev alanına giren ve yönetmelikle belirlenen
yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu
tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki yükseköğretim
kurumlarından mezun olmak gerekmektedir. Öğretmenler arasından Maarif Müfettiş
Yardımcısı kadrolarına atama yapılabilmesi için ise öğretmenlikte sekiz yıl ve
daha fazla hizmeti bulunanlar arasından ayrıca yapılacak yarışma sınavında
başarılı olunması şartı aranmaktadır. 20. Maarif Müfettiş Yardımcılarının, Maarif Müfettişliğine
atanabilmeleri için ise Müfettiş Yardımcılığında en az üç yıl fiilen
çalıştıktan sonra yapılacak yeterlik sınavında başarılı olmaları gerekmektedir.
Sınavda başarılı olamayanlara veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli
mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez
sınav hakkı verilecek, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını
kullanmayanlar ise Maarif Müfettiş Yardımcısı unvanını kaybederek, Bakanlıkta
durumlarına uygun kadrolara atanacaklardır. 21. Maarif Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcılarının, il
millî eğitim müdürlükleri bünyesinde oluşturulan Maarif Müfettişleri
Başkanlığında istihdam edilecekleri ve Maarif Müfettişlerinin ihtiyaç hâlinde,
Rehberlik ve Denetim Başkanlığında görevlendirilebilecekleri de yine maddede
belirtilmektedir. 22. Sözü edilen kurallar, Maarif Müfettişlerinin, çalışacakları
hizmet bölgelerinin oluşturulması ve bu bölgelerdeki çalışma süreleri ile
Maarif Müfettişleri ve Maarif Müfettiş Yardımcılarının nitelikleri, mesleğe
alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, atanmaları,
çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin temel ilkeler olup, bu ilkeler
çerçevesinde itiraz konusu kuralda belirtilen konulara ilişkin usul ve esasların düzenlenmesinin yürütme organına
bırakılmasında " kanuni düzenleme ilkesi "ne aykırılık
bulunmamaktadır. 23. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 128. maddesine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir. IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 24. 25.8.2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin; A-  1.3.2014 tarihli ve 6528 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle
değiştirilen 17. maddesinin  (4) numaralı fıkrasına, B- 6528 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle değiştirilen 41. maddesinin
(6) numaralı fıkrasının ikinci cümlesine, yönelik iptal talepleri, 13.7.2015 tarihli, E.2015/21, K.2015/67
sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkra ve cümleye ilişkin yürürlüğün
durdurulması taleplerinin REDDİNE,   13.7.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. V- HÜKÜM 25.8.2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin; A-  1.3.2014 tarihli ve 6528 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle
değiştirilen 17. maddesinin  (4) numaralı fıkrasının, B- 6528 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle değiştirilen 41. maddesinin
(6) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin, Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve itirazın REDDİNE, Serdar
ÖZGÜLDÜR ile Serruh KALELİ'nin karşı oyları ve OY ÇOKLUĞUYLA, 13.7.2015
tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü
  ARSLAN Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Başkanvekili Burhan
  ÜSTÜN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ Üye Hasan
  Tahsin GÖKCAN Üye Kadir
  ÖZKAYA Üye Rıdvan
  GÜLEÇ KARŞI OY GEREKÇESİ "Milli Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı" Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nce (TBMM) 1.3.2014 tarih ve 6528 sayılı Kanun olarak kabul
edilmiş ve 14.3.2014 tarih ve 28941 sayılı  Resmî Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun'un 17 nci maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin (KHK) değiştirilen 17 nci maddesinin  "Maarif
Müfettişleri Başkanlıklarının görev, yetki ve  sorumlulukları, Maarif
Müfettişlerinin görev, yetki ve  sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları
ile diğer hususlar yönetmelikle  düzenlenir." şeklindeki (4) numaralı
fıkrasının ve yine bu Kanun'un 23 üncü maddesiyle 652 sayılı KHK'nin
değiştirilen 41 inci maddesinin "Maarif müfettişleri ve Maarif müfettiş
yardımcılarının" görev süreleri, nitelikleri ve diğer hususların
yönetmelikle düzenlenmesi esasını öngören (6) numaralı fıkrasının "Kanun
Tasarısı"nda yer almadığı ve bunların TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik
ve Spor Komisyonu'nda  Tasarı metnine eklendiği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 88. maddesinde "Kanun teklif etmeye Bakanlar
Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir. Kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde
görüşülme usul ve esasları İçtüzükle düzenlenir." denilmektedir. Anayasa'nın
88. maddesinin birinci fıkrasının ihlâli sonucu bir yasalaştırma söz konusuysa,
bu konudaki ihlâl Anayasa'nın 148. maddesi anlamında bir "şekil
sakatlığı"na değil, doğrudan 88. maddesine aykırı düşer ve yapılacak
anayasal denetimin, "şekil bakımından" değil, "esas
bakımından" söz konusu olması gerekir. 88. maddenin ikinci fıkrasındaki
"Kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme
usul ve esasları İçtüzükle düzenlenir" hükmünün de, bu açıklama çerçevesinde
yorumlanması ve bu düzenlemenin aynı maddenin birinci fıkrasındaki anayasal
hüküm doğrultusunda anlaşılması ve hüküm ifade etmesi gerekir. Yani, birinci
fıkraya aykırı bir durum söz konusu ise artık ortada doğrudan bir Anayasa
ihlâli söz konusu olacak ve Anayasa'nın bu hükmünün bir tekrarından ibaret olan
TBMM  İçzüğü'nün 35. maddesinin ihlâli nedeniyle, Anayasa'nın 148.
maddesinde belirtilen (ve son oylamaya ilişkin olmadığından kanunun iptalini
gerektirmeyen) bir şekil sakatlığından ve şekil denetiminden değil; 88. maddenin
birinci fıkrasının ihlâli sonucu esası ilgilendiren bir sakatlıktan ve esas
denetimden söz edilebilecektir. Davanın somutu ile ilgili olarak düzenleme öngören TBMM
İçtüzüğü'nün "Komisyonların yetkisi, toplantı yeri ve zamanı"
başlıklı 35. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir: "Komisyonlar,
kendilerine havale edilen kanun tasarı ve/veya tekliflerini aynen veya
değiştirerek kabul veya reddedebilirler; birbirleriyle ilgili gördüklerini
birleştirerek görüşebilirler ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca
kendilerine ayrılan salonlarda toplanırlar. Ancak, komisyonlar, 92 nci maddedeki özel durum dışında kanun
teklif edemezler, kendilerine havale edilenler dışında kalan işlerle
uğraşamazlar. Başkanlık Divanının kararı olmaksızın Genel Kurulun toplantı
saatlerinde görüşme yapamazlar ve kanun tasarı ve tekliflerini bölerek ayrı
ayrı metinler halinde Genel Kurula sunamazlar." İçtüzüğün 35. maddesinin yukarıdaki açık metninden de açıkça
anlaşılacağı üzere, komisyonların kendilerine havale edilen kanun tasarı ve
tekliflerini görüşme yetkileri sınırlandırılmış olup, komisyonların İçtüzüğün
92 nci maddesindeki özel durum dışında (genel veya özel af ilanını içeren kanun
tasarı ve teklifleri) kanun teklif etme yetkileri yoktur. Yukarıda belirtilen
yasa değişiklikleri Bakanlar Kurulunca önerilen Tasarı metninde olmadığı halde
TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu tarafından Tasarı metnine
ilave edilerek kanunlaştırıldığından; bu durum Anayasa'nın 88. maddesinin
birinci fıkrasına (dolayısiyle de bu hükmün açıklaması mahiyetinde bulunan TBMM
İçtüzüğü'nün 35 inci maddesine) açıkça aykırı düşmektedir. Anayasa'nın 88. maddesinin birinci fıkrasının açık âmir hükmü
karşısında, TBMM İçtüzüğü'nün 87 nci maddesi gerekçe gösterilerek, görüşülmekte
olan bir tasarı veya teklifin konusu olmayan "başka" kanunlarda ek ve
değişiklik getiren "yeni bir kanun teklifi mahiyetindeki" 
değişikliklerin "Genel Kurul" tarafından da yapılamayacağı açıktır. Anayasa'nın 148. maddesindeki "Kanunların şekil bakımından
denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı.
hususları ile sınırlıdır." hükmünün de bu belirlemeye etkisinin
olamayacağı kuşkusuzdur. Gerçekten, 88 nci maddenin birinci fıkrasına açıkça
aykırı bir yasama faaliyeti sözkonusu olduğundan, Genel Kurulca öngörülen
çoğunlukla yapılacak bir "son oylama"nın belirtilen Anayasa'ya
aykırılığı düzelteceği kabul edilemez. Ancak 88 inci maddenin birinci fıkrasına
uygun bir yasama faaliyeti içerisinde 148 inci maddedeki "şekil
denetimi" kuralı işletilebilir. Davanın somutunda ise yukarıda açıklandığı
üzere, aksi yönde bir yasama faaliyeti bulunduğu görüldüğünden; 148 inci
maddenin bu davanın somutunda uygulama kabiliyeti bulunmamaktadır. (Bu konudaki
bir inceleme için bkz.: Torba Yasalar ve Yasama sürecindeki İçtüzük
Hükümlerinin Şekil Denetimi Sorunu, Hıfzı DEVECİ, TBB Dergisi, 2015 (117) s.
55-90) Esasen Anayasa Mahkemesinin 25.12.2008 tarih ve E.2008/71,
K.2008/183 sayılı kararına (RG 9.4.2009, Sayı:27195) konu iptal davası
başvurusunun içeriğinden de, bu şekildeki bir uygulamanın TBMM İçtüzüğü'nün 35.
maddesine aykırı düştüğünün TBMM Başkanlığınca saptandığı ve ilgili komisyona
kabul edilen tasarı metninin iade edilmesine karşılık, ilgili komisyonca iade
edilen tasarı metninin yeniden bir üst yazı ile Genel Kurulun onayına sunulmak
üzere TBMM Başkanlığına geri gönderildiği ve akabinde yasalaştığı
anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenle, 6528 sayılı Kanun'un iptali istenen yukarıda
işaret edilen kurallarının Anayasa'nın 88. maddesine aykırı düşmesi nedeniyle
iptaline karar verilmesi gerektiği kanaatine ulaştığımızdan; aksi yöndeki
çoğunluk kararına katılmıyoruz. Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ