ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/4 Karar Sayısı : 2025/101 Karar Tarihi : 22/4/2025 R.G.Tarih-Sayı : 23/6/2025-32935 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 3 /11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun’un 3. maddesinin Anayasa’nın 5., 17., 35., 36. ve 40. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: 2330 sayılı
Kanun hükümlerince ödenen nakdî tazminatın
sorumlularından rücuen tahsili için açılan davada itiraz konusu kuralın
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN
KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu
3. maddesi şöyledir: “ Nakdi tazminat Madde 3 – Bu kanun kapsamına girenlerden; a) (Değişik: 1/4/1998 - 4356/1 Md.) Ölenlerin kanuni
mirasçılarına, en yüksek Devlet Memuru brüt aylığının (Ek gösterge dahil) 100
katı tutarında, b) (Değişik: 1/4/1998 - 4356/1 md.) Yaşamak için
gerekli hareketleri yapmaktan aciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği ile
sürdürebilecek şekilde malül olanlara 200 katı, diğer engelli hâle gelenlere
(a) bendinde belirtilen tutarın % 25'inden % 75'ine kadar, yaralananlara ise %
20'sini geçmemek üzere engellilik ve yaralanma derecesine göre, Nakdi tazminat ödenir. Bu nakdi tazminatın tespitine esas tutulacak aylık;
tazminat verilmesine dair karar tarihindeki en yüksek Devlet memuru aylığının
(Ek gösterge dahil) brüt tutarıdır. c) (a) bendi esaslarına göre tespit edilen nakdi
tazminatın kanuni mirasçılara intikalinde; ölenin eş ve füruu veya yalnızca
füruu ile içtima eden ve ölüm tarihinde sağ olan ana ve babasının her birine
ayrı ayrı olmak üzere % 15 tutarındaki kısmı verildikten sonra kalanı içtima
eden diğer mirasçılara ödenir. Diğer hallerde miras hükümleri uygulanır. Ancak
ana veya babaya verilen tazminat çocukların her birine ödenen tazminattan fazla
olamaz. d) (Ek: 7/6/1990 - 3658/2 md.) Kesin raporun
alınmasının uzayacağının anlaşılması halinde tazminatın ödenme usüllerine göre,
olay tarihi itibariyle, (b) bendine göre hesaplanacak miktarın asgari oranı
üzerinden avans ödenir. Olağanüstü halin devam ettiği süre içinde, bu maddede yer
alan nakdi tazminat miktarlarının yarıya kadar indirilmesine veya nakdi
tazminata ilişkin hükümlerin uygulanmamasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. ” B. İlgili Görülen Kanun Hükümleri 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun; 1. 73. maddesi şöyledir: “ II. Rücu isteminde MADDE 73- Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve
birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde
tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle
zamanaşımına uğrar. Tazminatın ödenmesi kendisinden istenilen kişi, durumu
birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorundadır. Aksi takdirde
zamanaşımı, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte
işlemeye başlar. ” 2. 146. maddesi
şöyledir: “ I. On yıllık zamanaşımı MADDE 146- Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her
alacak on yıllık zamanaşımına tabidir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi
İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI,
Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız
SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz
AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 16/1/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN
İNCELENMESİ 2.
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan
işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa
kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A.
Uygulanacak Kural Sorunu 3. Anayasa’nın 152.
ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin
iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali
talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural
ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. 4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece 2330 sayılı Kanun’un nakdî
tazminatı düzenleyen 3. maddesinin iptali talep edilmiştir. Anılan maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde söz konusu Kanun kapsamına
girenlerden ölenlerin kanuni mirasçılarına, y aşamak
için gerekli hareketleri yapmaktan aciz ve hayatını başkasının yardım ve
desteğiyle sürdürebilecek şekilde malul olanlara, engelli hâle gelenlere ve
yaralananlara hangi oranda nakdî tazminat ödeneceği, (c) bendinde nakdî
tazminatın kanuni mirasçılara intikali hâlinde ödeme usulü, (d) bendinde kesin
raporun alınmasının uzayacağının anlaşılması hâlinde avans ödenmesine ilişkin
hususlar düzenlenmiş, ikinci fıkrasında ise olağanüstü hâl durumunda nakdî
tazminat miktarının indirilmesi ve nakdî tazminata ilişkin hükümlerin
uygulanmaması konusunda Cumhurbaşkanının yetkili olduğu belirtilmiştir. 5. Bakılmakta olan davanın konusu kamu görevlisine 2330
sayılı Kanun uyarınca ödenen tazminatın idare tarafından ilgililerden rücuen
tahsiline ilişkindir. Bu itibarla maddenin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentleri ile ikinci fıkrasının bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu fıkra ve bentlere ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. B. Genel Açıklama 6. Haksız fiillerden doğan zararların
tazminine ilişkin usul ve esaslar 6098 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un
49. maddesinde k usurlu ve hukuka aykırı bir
fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğu hüküm altına
alınmış, 51. ve devamı maddelerinde tazminatın belirlenmesine ilişkin hususlar
düzenlenmiştir. Buna göre haksız fiilden kaynaklanan
ölüm veya bedensel zarar durumunda ölenin yakınları ve bedensel zarara uğrayan
kişi, zararın tazmin edilmesini bu Kanun’un anılan hükümlerine göre haksız
fiilde bulunan kişiden talep edebilecektir. 7. Rücu davası başkasına ait bir borcu
yüklenerek yerine getiren kişinin malvarlığında oluşan kaybı zarara neden olan
kişiden talep ettiği bir dava türüdür. Haksız fiil nedeniyle uğranılan zararı
ödeyen kişi de ödediği bedelin haksız fiilde bulunan kişiden tahsil edilmesi
için rücu davası açabilir. Bu bağlamda haksız fiil nedeniyle meydana gelen
zararı karşılayan idarenin haksız fiilde bulunan kişiye karşı rücu davası
açması mümkündür. 8. Zamanaşımı, kanunlarda belirtilen süre içinde hakkını talep etmeyen
alacaklının dava açmak suretiyle alacağını elde etme imkânını kaybetmesidir.
Zamanaşımı süresi geçtikten sonra borçlu, borcu ifa ederse bu geçerli bir ifa
olmakla birlikte borçlunun bu borcu ifa etmeme imkânı da bulunmaktadır. Bir
başka deyişle zamanaşımına uğramış bir borcun ifası alacaklı için sebepsiz
zenginleşme teşkil etmeyeceği gibi bir bağışlama olarak da kabul edilmez ve
zamanaşımına uğramış bir borcu ifa eden borçlu alacaklıya istirdat davası
açamaz (AYM, E.2020/90, K.2023/88, 4/5/2023, §§ 11, 12). 9. Kanun’un 73. maddesinde rücu isteminin tazminatın tamamının
ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın
ve her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın
geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca 146. maddede kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her
alacağın on yıllık zamanaşımına tabi olduğu belirtilmiş olup bu süre genel
zamanaşımı süresi olarak kabul edilmektedir. C. Anlam ve Kapsam 10. 2330 sayılı Kanun’da; bu Kanun
kapsamında belli faaliyetlerde görevlendirilenlerin bu görevlerinden dolayı ya
da görevleri sona ermiş olsa bile yaptıkları hizmet nedeniyle derhâl veya bu
yüzden maruz kaldıkları yaralanma ya da hastalık sonucu ölmeleri veya engelli
duruma gelmeleri hâlinde ödenecek nakdî tazminat ile birlikte bağlanacak
aylığın ve sayılan nedenlerle yaralanmaları durumunda ödenecek nakdî tazminatın
esas ve yöntemleri düzenlenmiştir. 11. Anılan Kanun’un 2. maddesinde Kanun
kapsamına giren kamu görevlileri ve diğer kişiler belirlenmiş, 3. maddesinde
ise bu kapsama girenlere ödenecek nakdî tazminata ilişkin usul ve esaslar
belirtilmiştir. 12. Kanun’un 3. maddesinde nakdî
tazminatın hesaplanma usulü düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasının
itiraz konusu (a) bendinde Kanun kapsamına
girenlerden; ölenlerin kanuni mirasçılarına, en yüksek devlet memuru brüt
aylığının (ek gösterge dahil) 100 katı tutarında, (b) bendinde ise yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan aciz ve
hayatını başkasının yardım ve desteği ile sürdürebilecek şekilde malul olanlara
200 katı, diğer engelli hâle gelenlere (a) bendinde belirtilen tutarın %
25'inden % 75'ine kadar yaralananlara ise % 20'sini geçmemek üzere engellilik
ve yaralanma derecesine göre nakdî tazminat ödeneceği belirtilmiş, söz
konusu bentleri bağlayan hükümde ise bu nakdî tazminatın tespitine esas
tutulacak aylığın tazminat verilmesine dair karar tarihindeki en yüksek devlet
memuru aylığının (ek gösterge dâhil) brüt tutarı olduğu belirtilmiştir. 13. Bu
kapsamda Kanun’la, başvuruları aranmaksızın, idare tarafından resen harekete
geçilerek Kanun kapsamındaki kişilere itiraz konusu kural uyarınca belirtilen
tutarda nakdî tazminat ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Ç. İtirazın Gerekçesi 14. Başvuru kararında özetle; itiraz konusu kuralda nakdî
tazminatın hesaplanmasında esas alınacak tarihin belirlenmesine rağmen
tazminata karar verecek olan komisyona başvuru ve komisyonun karar verme
süresine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, tazminat miktarı karar tarihine
göre değişkenlik göstereceğinden başvuru ve karar süresine ilişkin
belirsizliğin nakdî tazminatın rücu edileceği üçüncü kişilerin sorumlu olacağı
miktarı öngörememelerine neden olduğu, kuralın bu yönüyle belirli ve
öngörülebilir olmadığı belirtilerek Anayasa’nın 5.,
17., 35., 36. ve 40. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. D. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 15. Anayasa’nın 17. maddesinde “ Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını
koruma ve geliştirme hakkına sahiptir ” hükmüne yer verilmiştir. Kişinin yaşam hakkı ile maddi
ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı, birbirleriyle sıkı bağlantıları olan, devredilmez ve
vazgeçilmez haklarındandır. 16.
Anayasa’nın 5. maddesi insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamayı devletin temel amaç ve görevleri arasında saymıştır.
Anayasa’nın 17. maddesinde temel haklar olarak güvence altına alınmış olan
yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili
bir şekilde korunabilmesi yalnızca devletin bu haklara müdahaleden kaçınmasına
bağlı değildir. Anayasa’nın 5. ve 17. maddeleri uyarınca devletin pozitif
yükümlülükleri de bulunmaktadır. Bu pozitif yükümlülükler bazı durumlarda söz
konusu temel hakların korunması için belirli tedbirlerin alınmasını
gerektirmektedir (benzer yönde bkz. AYM, E.2019/11, K.2019/86, 14/11/2019, §
13). 17.
Devletin söz konusu pozitif yükümlülüğü, kişinin yaşama hakkı ile maddi ve
manevi varlığına yönelen müdahaleleri önlemek, önlenememiş olan müdahalelere
yönelik olarak da bu müdahalelerden doğan zararı tespit ve tazmin edecek etkili
mekanizmalar kurmak, bu kapsamda gerekli usule ilişkin güvenceleri sunan
yargısal prosedürleri sağlamak, bu suretle yargısal ve idari makamların
kişilerin idare ve özel kişilerle olan uyuşmazlıklarında etkili ve adil bir
karar vermelerini temin etmek sorumluluğunu da içermektedir (AYM, E.2021/82,
K.2022/167, 29/12/2022, § 49). 18.
Ölüm veya cismani z arara uğrayan kişi bu ve
benzeri zararlarının giderilmesini zarara neden olan gerçek veya tüzel kişiden
talep edebilir. Ancak kanun koyucu kamusal nitelikteki bazı hizmetlerin
ifasındaki tehlike nedeniyle bu hizmetlerde ölenlerin yakınlarının veya yaralananların
zararının devlet tarafından karşılanmasına ilişkin düzenlemeler yapabilir.
Nitekim bazı görevlerin yerine getirilmesindeki tehlike gözetilerek 2330 sayılı
Kanun kabul edilmiş ve itiraz konusu kural kapsamında tazminatın hesaplanmasına
ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. 19.
Haksız fiilden kaynaklanan bedensel zararın
tazminine ilişkin sistemin belirlenmesi kanun koyucunun takdir yetkisi
kapsamında olup bu konuda anayasal sınırlar içinde tazmin mekanizmasının
düzenlenmesi mümkündür. Kuralın da yer aldığı söz konusu Kanun, belli kamusal
nitelikteki görevleri üstlenen kişilerin görevleri nedeniyle uğradıkları
bedensel zararın hızlı ve etkin biçimde tazmin edilmesini amaçlamaktadır. 20.
Zarara uğrayan kişilere başvuru şartı aranmaksızın Kanun kapsamında nakdî
tazminatın ödenmesi öngörülmüştür. Ancak idarenin resen harekete geçmemesi
durumunda nakdî tazminat talep eden kişinin tazminatın ödenmesi için idareye başvurması, idarenin bu
talebi reddetmesi veya talebe cevap vermemesi hâlinde de 2577 sayılı Kanun hükümlerine göre süresi içinde dava açması mümkündür. 21.
Kuralda nakdî tazminatın hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş, nakdî tazminatın tespitine esas tutulacak aylığın
tazminat verilmesine dair karar tarihindeki ek gösterge dâhil en yüksek devlet memuru
aylığının brüt tutarı olduğu belirlenmek
suretiyle nakdî tazminat komisyonuna başvurunun gecikmesi veya komisyonun karar
alma sürecinin uzaması hâlinde paranın satın alma gücünde değer kaybına
uğraması önlenerek kişinin zararının etkin şekilde tazmin edilmesi
amaçlanmıştır. K aldı ki Kanun
kapsamında karşılanmadığı düşünülen zararların doğrudan haksız fiilde bulunan
kişilerden tazmin edilmesine de herhangi bir engel bulunmamaktadır. 22. Bu itibarla kamusal
nitelikte belli hizmetleri yerine getiren kişilerin zararlarının etkin şekilde
tazmin edilmesine ilişkin düzenlemeler içeren kuralın Anayasa’nın 5. ve 17.
maddelerine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. 23. Öte yandan nakdî tazminatın ödenmesine eylemleriyle
neden olan kişilere rücu edilmesine ilişkin bir düzenlemeye 2330 sayılı
Kanun’da yer verilmemiştir. Bununla birlikte idarenin ödediği tazminatı,
tazminat ödenmesine eylemleriyle neden olan kişilere genel hükümlere göre rücu
etmesi mümkündür. Başvuru kararında kuralda tazminatın hangi tarihte
ödeneceğine ilişkin olarak bir süre sınırı bulunmaması nedeniyle kuralın rücu
davasına muhatap olan üçüncü kişilerin sürekli olarak dava tehdidi altında
bırakılmalarına sebebiyet verdiği ileri sürüldüğünden kuralın rücuen tazminat
davaları yönüyle de incelenmesi gerekir. 24.
Anayasa’nın 35. maddesinde “ Herkes,
mülkiyet ve miras haklarına sahiptir./ Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla,
kanunla sınırlanabilir./ Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı
olamaz. ” denilmek
suretiyle mülkiyet hakkı güvenceye bağlanmıştır. Anayasa’nın 35. maddesinde bir
temel hak olarak güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkının etkili bir
şekilde korunabilmesi yalnızca devletin bu hakka müdahaleden kaçınmasıyla
sağlanamaz. Anayasa’nın 5. ve 35. maddeleri uyarınca devletin mülkiyet hakkının
korunmasına ilişkin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktadır. 25.
Devletin pozitif yükümlülükleri çerçevesinde -özel kişiler arası uyuşmazlıklar
ile ilgili olsun ya da olmasın- alacakların tahsilinin düzenlenmesi ve kişilerin
alacaklarına kavuşması bakımından etkili bir sistem kurma sorumluluğu
bulunmaktadır. Devlet, kişilerin mülkiyet hakkından tam anlamıyla
yararlanabilmeleri ve etkili bir şekilde mülkiyet hakkının korunması amacıyla
yasal, idari, mali, yargısal ve diğer önlemleri almak zorundadır. Buna göre bir
yandan alacaklının mülkiyet hakkı kapsamında bulunan alacağına kavuşması için
etkin bir dava ve icra yolunun oluşturulması, öte yandan da dava ve icradan
etkilenen borçlu ve ilgili diğer kişilere, mülkiyet haklarına yapılan
müdahalelerin keyfî veya hukuka aykırı olduğunu ileri sürebilmeleri için etkin
biçimde itiraz edebilme imkânının tanınması gerekmektedir (AYM, E.2019/11,
K.2019/86, 14/11/2019, § 15; Hesna Funda
Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti., [GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018, §
72; Nihal Soydan [2. B.] , B. No:
2015/3112, 23/1/2019, § 35). 26. Alacağın süresinde ödenmemesi nedeniyle açılan dava
veya başlatılan icra takiplerinde alacaklı ve borçlunun mülkiyet hakları
çatışmaktadır. Bu nedenle dava ve icra takip süreçlerinin alacaklı ve borçlu
tarafın menfaatlerini dengeleyecek yolları öngörmesi gerekmektedir. Bununla
birlikte kanun koyucunun öngördüğü düzenlemelerin menfaatler dengesinin
kurulmasında taraflardan biri aleyhine ölçüsüzlüğe neden olması mülkiyet hakkı
yönünden pozitif yükümlülüklerle de bağdaşmayabilir. Bu bağlamda her iki
tarafın menfaatlerinin mümkün olduğunca dengelenmesi ve sürecin taraflardan
biri aleyhine ölçüsüz bir netice doğuracak şekilde sonuçlandırılmaması gerekir.
Menfaat dengesinin adil bir şekilde kurulup kurulmadığının değerlendirilmesinde
ise taraflara tanınan tüm imkânların gözönünde bulundurulması zorunludur (AYM,
E.2020/90, K.2023/88, 4/5/2023, § 26). 27. Uzun yıllar
öncesine dayanan bir borcun ödendiğinin ya da sona erdiğinin ispat edilmesi,
ödeme ya da borcun sona ermesine ilişkin hukuki işlemlere ait belgelerin saklanması
ve eski olguların mahkemelerce değerlendirilmesindeki güçlükler gözetilerek
alacak hakkının talep edilmesi belirli sürelerle sınırlanabilir. Mevzuatta
öngörülen benzer itiraz ve dava açma süreleri aynı zamanda hukuk devletinin
gereklerinden olan hukuki güvenlik ve hukuki istikrar ilkeleriyle doğrudan
ilgili olup düzenlemelerle anılan ilkelerin gerçekleşmesi sağlanmaktadır.
Zamanaşımı, alacaklıyı hakkını aramak konusunda hareketsiz kalması nedeniyle
alacağının tahsili için gerekli hukuki himayeden mahrum bırakmaktadır. Bu
şekilde borçlunun oldukça uzak geçmişte kalan bir borçtan doğabilecek
uyuşmazlıklara karşı korunması ve sürekli dava ve icra tehdidi altında
kalmasının önlenmesi amaçlanmaktadır (AYM, E.2020/90, K.2023/88, 4/5/2023, §§
27, 28). 28. 6098 sayılı Kanun’un 146. maddesine göre
kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına
tabidir. 2330 sayılı Kanun’da nakdî tazminata hak kazanan kişinin ne kadar sürede idareye
başvurabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte genel zamanaşımı
süresinin bu alacak bakımından da geçerli olduğu açıktır. Nitekim Danıştay
içtihadında da nakdî tazminat talebiyle yapılacak başvurunun 6098 sayılı
Kanun’da yer alan on yıllık genel zamanaşımı süresi içerisinde yapılması
gerektiği kabul edilmektedir (diğerleri arasından bkz. Danıştay 12. Dairesi, E.2019/7790, K.2021/4075,
17/6/2021; E.2019/7714, K.2020/944, 5/2/2020; Danıştay 11. Dairesi, E.2016/435,
K.2018/971, 20/2/2018; Danıştay 15. Dairesi, E.2013/2340, K.2015/1242,
3/3/2015). 29. Anılan Kanun’un 73.
maddesine göre rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu
kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın
tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
Kişinin yerine getirdiği görev nedeniyle ölüm veya bedensel zararın idarece
doğrudan giderilmesini amaçlayan 2330 sayılı Kanun gereğince ödemeyi yapan
idarenin bu tazminatın ödenmesine neden olan kişiye karşı açacağı rücu
davasında da anılan zamanaşımı süresinin uygulanacağı açıktır. Bu itibarla kuralın zarara neden olan kişilere karşı rücu
talebinin ileri sürülebileceği süre yönünden hukuki
güvenlik ve hukuki istikrar ilkelerine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. 30. Diğer yandan haksız
fiilden kaynaklanan tazminat davalarında zarar her bir olayın somut
özelliklerine göre tazminat hukukunun genel ilkeleri çerçevesinde belirlenmekte
olup haksız fiili nedeniyle tazminat ödenmesine neden olan kişinin sorumluluğu
ve bu kişiye rücu edilecek bedel kişinin neden olduğu zararla sınırlıdır.
Dolayısıyla rücu edilecek kişinin haksız eylemi nedeniyle sorumlu olduğu miktarı öngöremeyeceği de
söylenemez. 31. Bu itibarla haksız
fiiliyle tazminat ödenmesine neden olan kişiye yöneltilebilecek rücu davası
bakımından, zarara uğrayan kişinin on yıllık genel zamanaşımı süresi içinde
idareye başvurması gerektiği, idarenin tazminatın ödenmesine neden olan kişiye
sorumlu olduğu miktarda rücu edebileceği ve bu alacak bakımından da 6098 sayılı
Kanun’un 73. maddesinde öngörülen zamanaşımı süresinin geçerli olduğu
gözetildiğinde kuralın rücu davasına muhatap olan kişileri belirsiz bir süre
ödeme baskısı altında bıraktığı söylenemeyeceği, bu yönüyle kişilere ölçüsüz
bir külfet yüklemediği sonucuna varılmıştır. 32. Açıklanan nedenlerle kural,
Anayasa’nın 5., 17. ve 35. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 36. ve 40.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen
hususların Anayasa’nın 5., 17. ve 35. maddeleri yönünden yapılan
değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 36. ve 40.
maddeleri yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir. IV. HÜKÜM 3 /11/1980 tarihli ve
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun’un 3. maddesinin; A. B irinci fıkrasının; 1. (c) bendi ile
anılan fıkraya 7/6/1990 tarihli ve 3658 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle eklenen
(d) bendinin itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu bentlere
ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 2. Kalan kısmının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, B. İkinci
fıkrasının itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu fıkraya
ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 22/4/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI