ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/7 Karar Sayısı : 2009/29 Karar Günü : 26.2.2009 R.G. Tarih-Sayı :
11.06.2009-27255 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kırşehir İcra Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 19.10.2005günlü, 5411 sayılı
Bankacılık Kanunu'nun Geçici 16. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10. ve 11.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacı Emlak Bankasının müflis firmadan olan alacaklarının
imtiyazlı alacak olarak üçüncü sıraya kaydedilmesi talebiyle açılan pay
cetveline itiraz davasında, itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırı olduğu
kanısına varan mahkeme iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 5411 sayılıBankalar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi şöyledir: ' Bu Kanun ile Fon alacağının tahsili bakımından yarar görülerek
zamanaşımı ve diğer konularda Fon lehine getirilen hükümler makable şamildir ' III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, 26.2.2009
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk
inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 1.11.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5411 sayılı Yasada finansal
piyasalarda güven ve istikrarın sağlanmasına, kredi sisteminin etkin bir
şekilde çalışmasına, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunmasına
ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Yasada ayrıca Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fon'u alacaklarının tahsili amacıyla Fon lehine getirilmiş bir kısım
düzenlemeler de bulunmaktadır. Yasa'nın 123. maddesinde Fonun bilgi ve belge
isteme yetkisi, 134. maddesinde Fonun alacaklarının tahsiline ilişkin getirilen
özel yetkiler, 137. maddesinde ispat külfeti, 138. maddesinde Fon alacaklarının
takip ve tahsiline ilişkin istisnalar düzenlenmiştir. Yasa'nın 136. maddesinde
de Fon alacaklarının, Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı
Kanun kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere, imtiyazlı alacak olarak
öncelikle tahsil olunacağı belirtilmiştir. İtiraz konusu Geçici 16. maddede
5411 sayılı yasada Fon alacağının tahsili bakımından yarar görülerek zamanaşımı
ve diğer konularda Fon lehine getirilen hükümlerin geçmişe de etkili olacağı
öngörülmüştür. Yasa'nın Geçici 13. maddesi ise Fon alacaklarının tahsili amacıyla
Fon lehine getirilen ve bu maddede sınırlı sayma yöntemiyle belirtilen 123.,
134., 136., 137., 138., 140., 142. ve 165. madde hükümlerinden, tasfiye
halindeki Emlak Bankası dâhil sermayesinin yarıdan fazlası kamu kurum ve
kuruluşlarına ait olan ya da hisselerinin çoğunluğu üzerinde bu kurum ve
kuruluşların idare ve temsil yetkisi bulunan ve özel kanunlarla kurulmuş
bankaların da yararlanacağını belirleyen bir kuraldır. İtiraz konusu Geçici 16. madde, 5411 sayılı Yasa ile Fon lehine
getirilen tedbir, takip ve tahsil hükümlerinden olmakla birlikte Geçici 13.
maddede sayılmamıştır. Dolayısıyla Geçici 13. maddede sayılmayan ancak 5411
sayılı Yasada yer alan ve Fon alacaklarının tahsili amacıyla getirilen
düzenlemelerden, tasfiye halindeki Emlak Bankası dâhil diğer bankaların
yararlanma olanağı bulunmamaktadır. Ayrıca Emlak Bankası, tasfiyesi genel
hükümlere göre devam eden bir kamu bankasıdır. Fona devri söz konusu olmadığı
için alacakları da Fon alacağı niteliği taşımamaktadır. Bu nedenle, 5411 sayılı Yasa'nın iptali istenen Geçici 16.
maddesinde düzenlenen, Fon alacağının tahsili bakımından yarar görülerek
zamanaşımı ve diğer konularda Fon lehine getirilen hükümlerin geçmişe de etkili
olacağına ilişkin kural, Emlak Bankasının pay cetveline itiraz davasında,
ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da
olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bir yasa kuralı değildir. Bu durumda, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Serruh
KALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. IV- SONUÇ 19.10.2005 günlü, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun geçici 16.
maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU,
Ahmet AKYALÇIN, Serruh KALELİ ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, 26.2.2009 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ KARŞIOY YAZISI 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun Geçici 16. maddesinde, adı geçen
Kanun'un Fon alacağının tahsili bakımından
yarar görülerek zamanaşımı ve diğer konularda Fon lehine getirilen hükümlerin, makabline şamil olacağı,
136. maddesinde de Fon alacaklarının imtiyazlı alacak olarak öncelikle tahsil
edileceği öngörülmüştür. Yasa'nın Geçici 13. maddesi ile Tasfiye
Halinde Türkiye Emlak Bankası, Fon alacaklarının tahsiline ilişkin,
öncelikle tahsil ayrıcalığından ve bu kapsamda 136. madde hükümlerinden yararlandırılmaktadır. Bu nedenle, itiraz konusu
Geçici 16. maddenin Emlak Bankası hakkında uygulanamayacağından söz
edilemez. Esasen itiraz konusu kural 'zamanaşımı ve diğer konular' şeklinde çok
geniş bir ayrıcalık getirdiğinden, görülmekte olan davada Mahkeme'nin uygulayacağı
kuralın, hangi aşamada ve ne şekilde sonuca etkili olacağının Anayasa yargısı bağlamında belirlenmesi olanağı
bulunmamaktadır. Bu düşünceyle, çoğunluk kararına katılmıyorum. Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY GEREKÇESİ 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu'nun itiraz konusu Geçici 16.
maddesinde 'Bu Kanun ile Fon alacağının tahsili bakımından yarar görülerek
zamanaşımı ve diğer konularda Fon lehine getirilen hükümler makable şamildir'
denilmiş, 136. maddesinde de Fon alacaklarının 6183 sayılı Kanun kapsamındaki
alacaklardan sonra gelmek üzere, imtiyazlı alacak olarak öncelikle tahsil
edileceği belirtilmiştir. Geçici 13. Madde ile de Tasfiye Halinde T. Emlâk
Bankası A.Ş.'ye de bu Madde kapsamına giren konularda Fon alacaklarının
tahsiline ilişkin 123., 134., 136., 137., 138., 140., 142. ve 165. madde
hükümlerini uygulama yetkisi verilmiştir. Bu durumda, Fon lehine getirilen
hükümlerin makable şamil olduğunu hükme bağlayan itiraz konusu Geçici 16.
Maddenin, davacı Tasfiye Halinde T. Emlâk Bankası A.Ş. hakkında da uygulanacağı
açıktır. Kaldı ki, Mahkeme'nin olayı söz konusu madde yönünden incelemesi ve bu
madde kapsamında görmeyerek istemi reddetmesi halinde de olumsuz uygulama söz
konusudur. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralın olayda uygulanma
olanağı bulunmadığı gerekçesiyle istemin, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
reddi yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞI OY İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, aynı borçludan alacaklı olan
birden çok alacaklıdan birini diğerinden farklı görerek birine öncelik vermenin
Anayasa'ya aykırılık oluşturduğunu ileri sürmüştür. Davada uygulanacak kural, bir davanın değişik evrelerinde ortaya
çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu veya olumsuz
yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek ve savunmaları
çerçevesinde bir karar vermek için göz önünde tutulması gereken kurallardır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun Geçici madde 13'de 'Sermayesinin
yarıdan fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan ya da hisselerinin
çoğunluğu üzerinde bu kurum ve kuruluşların idare ve temsil yetkisi bulunan ve
özel kanunla kurulmuş bankalarda (Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası A.Ş.
dahil) 26.12.2003 tarihinden önce bankacılık teamüllerine göre teminatlı
ve/veya yetersiz teminatlı kredi kullanıp da vadesi geçtiği halde henüz
ödenmemiş, süresi uzatılmamış veya yeniden yapılandırılmamış kredileri
kullananlar ya da yeniden yapılandırma şartlarını ihlal edenler ile münferit
veya karşılıklı verilen banka teminat mektupları, kabul kredileri ve avaller,
taşınır ve taşınmaz rehni, ipotek, üst hakkı, intifa hakkı ve oturma hakkı gibi
her türlü sınırlı ayni hak tesisine ilişkin sözleşmeden doğan hakların da diğer
bankaların ve üçüncü kişilerin muvazaadan ari hakları aleyhine olmamak üzere
Fon alacaklarının tahsiline ilişkin 123, 134, 136, 137, 138, 140, 142 ve 165
inci madde hükümleri, tasarrufun iptali davalarında aciz vesikası şartı
aranmaması, (') dahil bankalarınca uygulanır' denilerek Tasfiye Halinde olan T.
Emlak Bankası A.Ş. hakkında da fon alacaklılarının tahsiline ilişkin anılan
Yasa'nın belirtilen maddeleri ve 136. maddesinin uygulanacağı açıkça
belirtilmiştir. 5411 sayılı Yasa'nın 136. maddesine 5472 sayılı Kanun'la eklenen
ibarede 'Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı Kanun
kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere' imtiyazlı alacak olarak
öncelikle tahsil olunacağı; 141. maddesinde de bu Kanun'dan kaynaklanan Fon
alacaklarına ilişkin dava ve takiplerde zamanaşımı süresinin yirmi yıl olduğu
düzenlenmiştir. İptali istenilen kuralda 'Bu kanun ile Fon alacağının tahsili
bakımından yarar görülerek zamanaşımı ve diğer konularda Fon lehine getirilen
hükümler makable şamildir' denilmiştir. Bu düzenlemelere göre, Geçici madde 13 ile Geçici madde 16
birlikte değerlendirildiğinde alacağı imtiyazlı alacak olarak nitelendirilen
Tasfiye Halindeki T. Emlak Bankası A.Ş.'nin 'sıra cetvelindeki yerin
değiştirilmesine' ilişkin istemi hakkında karar verecek olan Mahkeme'nin fon
alacaklarının tahsili için getirilen iptali istenilen kuralı gözeteceği
kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle çoğunluğun kuralın bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle Redde
ilişkin görüşe katılmıyorum. Üye Ahmet
  AKYALÇIN KARŞIOY Dava konusu alacak Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası A.Ş.'ne ait
bir alacaktır. 5411 sayılı Yasa'nın geçici 13. maddesi tasfiye halindeki T.Emlak
Bankası A.Ş'ne ilişkin hak ve alacaklar hakkında FON alacaklarının tahsiline
ilişkin 136. maddesinin uygulanacağını buna göre bu alacağında Fon alacağı gibi
Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı Kanun kapsamındaki
alacaklardan sonra gelmek üzere imtiyazlı alacak olarak öncelikle tahsil
olunacağı gereğine işaret etmektedir. Özel Kanunlarla kurulmuş ancak faaliyet izni kaldırılan veya Fona
devredilen ve tasfiyeleri Fon tarafından yapılan banka alacaklarına verilen
öncelikli tahsile ilişkin imtiyaz hakkının; yasa ile sermayesinin yarıdan
fazlasını kamu kurum ve kuruluşları kapsamında bulunan Tasfiye Halindeki
T.Emlak Bankası alacaklarına da ülkede sermaye piyasasına güven ve istikrarın
sağlanması ve tasarruf sahiplerinin hak ve menfaâtlerinin korunması gerekçesi
ile tanındığı görülmektedir. Bu halde ise tasfiyesi fon eliyle yürütülen alacaklar ile
tasfiyesi kendisince yürütülen Emlak Bankası alacağının bir fon alacağı hukuki
nitelemesi ile öncelikli tahsil kabiliyetine kavuşturulmak istendiği açıktır. Geçici 16. madde de Fon alacağının tahsili bakımından Fon lehine
getirilen hükümlerin bu madde içinde Emlak Bankası'nın ismen sayılmaması
karşısında bu banka alacakları yönünden yararlandırılamayacağı düşüncesi Emlak
Bankası alacağını Fon alacağı değeri nitelemesi yapan geçici 13. maddenin
varlık nedenine çelişki oluşturur. Mahkemenin, geçici 16. madde nedeniyle Emlak Bankası alacağını bir
Fon alacağı nitelemesi kabulü ile davada uygulanacak kural olarak Mahkememiz
önüne getirmesinde aykırılık yoktur. Geçici 16. maddenin Anayasal denetimi bu sayede yapılacak iken,
Mahkeme'nin önünde uygulayacağı kural bulunmadığı yönündeki çoğunluk görüşü ile
itiraz yolu ile gelen davada verilen yetkisizlik kararı, aykırılık iddiasında
bulunan Mahkeme yerine geçerek dava konusu hakkında hüküm kuran ya da kurulacak
hükme yol gösteren Mahkeme olmak durumu, Mahkememiz görevi ile
bağdaşmamaktadır. Üye Serruh
  KALELİ KARŞIOY GEREKÇESİ İtiraz konusu kural, 19.10.2005 gün ve 5411 sayılı Bankacılık
Kanunu'nun geçici 16. maddesinde yer alan 'Bu Kanun ile Fon alacağının tahsili
bakımından yarar görülerek zamanaşımı ve diğer konularda Fon lehine getirilen
hükümler makable şamildir.' yolundaki düzenlemedir. Aynı Yasa'nın geçici 13. maddesinde; 'Sermayesinin yarıdan fazlası
kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan ya da hisselerinin çoğunluğu üzerinde bu
kurum ve kuruluşların idare ve temsil yetkisi bulunan ve özel kanunla kurulmuş
bankalarda (Tasfiye halinde T. Emlak Bankası A.Ş. dahil) 26.12.2003 tarihinden
önce bankacılık teamüllerine göre teminatlı ve/veya yetersiz teminatlı kredi
kullanıp da vadesi geçtiği halde henüz ödenmemiş, süresi uzatılmamış veya
yeniden yapılandırılmamış kredileri kullananlar ya da yeniden yapılandırma
şartlarını ihlal edenler ile münferit veya karşılıklı verilen banka teminat
mektupları, kabul kredileri ve avaller, taşınır ve taşınmaz rehni, ipotek, üst
hakkı, intifa hakkı ve oturma hakkı gibi her türlü sınırlı ayni hak tesisine
ilişkin sözleşmeden doğan hakların da diğer bankaların ve üçüncü kişilerin
muvazaadan ari hakları aleyhine olmamak üzere Fon alacaklarının tahsiline
ilişkin 123, 134, 136, 137, 138, 140, 142 ve 165. madde hükümleri, tasarrufun
iptali davalarında aciz vesikası şartı aranmaması dahil bankalarınca
uygulanır.' denilmek suretiyle Fon alacaklarının tahsili için getirilen
düzenlemelerin tasfiye halinde T. Emlak Bankası A.Ş. alacakları hakkında da
uygulanacağı açıkça belirtilmektedir. Davanın, tasfiye halinde T. Emlak Bankası A.Ş. tarafından 5411
sayılı Bankacılık Kanunu ile Fon alacaklarının imtiyazlı alacak sayılması ve
aynı Kanun'un 136 ve geçici 13. maddesi uyarınca banka alacaklarının da
imtiyazlı alacak olması nedeniyle geçici 16. maddedeki 'Bu kanun ile fon
alacağının tahsili bakımından yarar görülerek zamanaşımı ve diğer konularda
lehine getirilen hükümler makable şamildir.' hükmünün uygulanarak iflas
idaresince pay cetveli ve sıra cetvelinde daha üst sıraya konulmaları ve
paylaştırılmanın da buna göre yapılması istemiyle açıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, Mahkemenin davada; bu kuralı uygulayarak uyuşmazlığı
çözeceği açık olup, kişilerin hak kaybına uğramamaları bakımından bu kuralın
Anayasal denetiminin yapılmasındaki hukuki yarar açıktır. Açıklanan nedenle, 5411 sayılı Kanunu'nun geçici 16. maddesine
ilişkin incelemenin sürdürülerek sonuçlandırılması gerektiği düşüncesiyle
çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ