ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1978/68 Karar Sayısı:1979/19 Karar Günü:12/4/1979 Resmi Gazete
tarih/sayı:10.6.1979/16662 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Daireler
Kurulu. İTİRAZIN KONUSU: 27/7/1967 günlü, 926 sayılı "Türk Silâhlı
Kuvvetleri Personel Kanunu" nun 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasa ile
değişik 49. maddenin (b) bendindeki cetvelde yer alan (J. dahil) biçimindeki
hükmün Anayasa'nın 12. maddesine aykırı olduğu öne sürülmüş ve Anayasa'nın
değişik 151. ve 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca İptali istenmiştir. I. OLAY: 30/8/1973 nasıplı J. Tümgeneral olan davacı, bir üst rütbeye
terfi sırasına girdiği 30/8/1977 tarihinde, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
Personel Yasasının değişik 49. maddesinin (a) bendi uyarınca, bu tarihte
yapılacak terfiler için "Kara Kuvvetleri Komutanlığı (J. dahil)" için
saptanan beş korgeneral kadrosu arasına giremediği için terfi ettirilememiş,
böylece kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayrılmıştır. Davacı bu işlemin iptali
istemiyle Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmış ve ayrıca söz konusu
yasanın 41., 49. ve 54. maddelerinin Anayasa'ya aykırılığı savında bulunmuştur.
Mahkeme, bunlardan 49. maddenin (b) bendinde yer alan cetveldeki (J. dahil)
hükmüne yönelen savı ciddî bulmuş ve iptali için Anayasa Mahkemesine
başvurmuştur. III. YASA METİNLERİ : l - İtiraz konusu yasa kuralı: 27/7/1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel
Yasasının iptali istenen hükmü de içeren 49. maddesinin (b) bendi şöyledir : "Madde 49 - b) (Değişik: 1923-3/7/1975) - (a) bendine göre saptanan general
ve amiral mevcutlarının muhtelif rütbelere dağılış oranları üç kuvvet (Jandarma
dahil) için aşağıdaki cetvelde gösterilmiştir. Kadrolar bu oranlan aşmayacak şekilde
saptanır. K.K.K. (j. dahil) Dz. K.K. Hv. K.K. Rütbeler % % % Orgeneral 5.2 7 4 Oramiral Korgeneral 13.3 13 16 Koramiral Tümgeneral 28.2 27 24 Tümamiral Tuğgeneral 53.3 53 56 Tuğamiral 2 - Dayanılan Anayasa Kuralı: "Madde 12 - Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce,
felsefî inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz
tanınamaz." IV - İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca Şevket
Müftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Ahmet Erdoğdu,
Osman Tokcan, Rüştü Aral, Ahmet Salih Cebi, Muammer Yazar, Âdil Esmer, Nihat O.
Okçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu, Necdet Darıcıoğlu
ve Bülent Olcay'ın katılmalariyle 16/1/1979 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur: Olay bölümünde de açıklandığı üzere, 30/8/1973 nasıplı jandarma
tümgenerali olan davacı 30/8/1977 gününde korgeneralliğe yükselme sırasına
girmiş ve durumu Kara Kuvvetleri Komutanlığı tümgeneralleriyle birlikte
değerlendirilmiştir. Korgenerallik için o yılın kontenjanı 5 olduğundan,
durumları değerlendirilen on tümgeneralden beşi korgeneralliğe yükseltilmiş, aralarında
davacının da bulunduğu beş tümgeneral, kadrosuzluk nedeniyle emekli edilmiştir.
Davacı, 30/8/1977 gününde korgeneralliğe yükseltilmeme ve emekliye sevk edilme
işlemlerinin iptali istemiyle Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü, 1977/11-133 sayılı
kararının 10/5/1978 günlü, 16283 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra,
28/6/1978 günlü, 2159 sayılı Yasa ile söz konusu 49. madde tamamen
değiştirilmiş ve (b) bendinde yer alan general - amiral sayılarına ilişkin
rütbe kontenjanlarını gösteren cetvelde, Jandarma Genel Komutanlığı, Kara
Kuvvetleri Komutanlığından ayrı bir bölümde düzenlenmiştir. Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde görülen davada uygulanma
durumunda olan yasa hükmünün, 28/6/1978 günlü, 2159 sayılı Yasadan önce
yürürlükte bulunan 49. maddenin 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasa ile değişik
(b) bendinde yer alan cetvel hükmü olduğu açıktır ve mahkeme bu cetveldeki (J.
dahil) hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ileri sürmüştür. Böylece yapılan ilk inceleme sonunda, dosyanın eksiği
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V - ÖZÜN İNCELENMESİ : İşin özüne ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, Anayasa'ya
aykırılık itirazına konu edilen yasa ve dayanılan Anayasa hükümleri, ilgili
Anayasa ve Yasa kuralları ve bunlara ilişkin yasama belgeleri ve öteki
metinler, aynı konuya değgin Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü, 1977/11-133
sayılı kararı okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Jandarma kuruluşunun Kara Kuvvetleri Komutanlığı ile olan ilişki
ve bağlantısı, jandarmanın, Türk Silâhlı Kuvvetleri içindeki yeri ve askeri
yönü ile yasalarla yüklendiği Öteki görevler, Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel
Yasasına 7/7/1971 günlü, 1424 sayılı Yasayla eklenen ek geçici 14. maddenin
cetvel kesiminde yer alan (J. dahil) hükmünün, Anayasa'nın 12. maddesine
aykırılığını belirten gerekçeler, Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü,
1977/11-133 sayılı (Resmî -gazete: 10/5/1978 gün. Sayı: 16283) kararında
ayrıntılı olarak açıklanmış ve sözkonusu hükmün iptaline karar verilmiş
bulunduğundan, bunların burada yinelenmesine gerek görülmemiştir. Aynı
nedenlerle Anayasa'nın 12. maddesine aykırı bulunan 27/7/1967 günlü, 926 sayılı
"Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu" nun 3/7/1975 günlü, 1923
sayılı Yasayla değişik 49. maddesinin (b) bendindeki cetvelde yeralan (J.
dahil) biçimindeki hükmün de iptaline karar verilmelidir. Ahmet Salih Cebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Necdet Darıcıoğlu
bu görüşe katılmamışlardır. VI - SONUÇ : 27/7/1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel
Kanununun 49. maddesinin 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasa ile değişik (b)
bendine bağlı cetvelde yer alan "J. dahil" biçimindeki hükmün
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, Ahmet Salih Cebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu
ve Necdet Darıcıoğlu'nun karşıoylarıyla ve oyçokluğuyla, 12/4/1979 gününde karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu Üye Lütfi Ömerbaş Üye Ahmet Erdoğdu Üye Osman Tokcan Üye Rüştü Aral Üye Ahmet Salih Çebi Üye Muammer Yazar Üye Adil Esmer Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Necdet Darıcıoğlu Üye Bülent Olçay Üye Yılmaz Aliefendioğlu Üye Yekta Güngör Özden KARŞIOY YAZISI Jandarma örgütünün, yurt içinde güvenlik ve asayişi korumak yasa
hükümlerinin yerine getirilmesini sağlamak gibi idarî ve adlî görevleri olmakla
birlikte gerek 926 sayılı personel ve gerek 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
içhizmet Yasalarına göre Türk Silâhlı Kuvvetleri içinde muharip bir sınıf
olduğu da kuşkusuzdur. Ancak, Jandarma Genel Komutanlığı, Türk Silâhlı
Kuvvetleri içinde ayrı bir kuvvet komutanlığı olarak yer almamış ve Kara
Kuvvetleri Komutanlığı içinde mütalâa edilmiştir. Bu nedenle de jandarma
generallerinin yükselmeleri, Kara Kuvvetlerine mensup generallere uygulanan
usule bağlı tutulmuş, şu kadar ki, bunların Yüksek Askerî Şûrada
değerlendirilmeleri sırasında Jandarma Genel Komutanının da Yüksek Askerî
Şûraya katılması öngörülmüştür. Jandarma Genel Komutanının, Jandarma Generallerinin
değerlendirilmeleri sırasında Yüksek Askerî Şûraya katılması üzerine şûra
üyelerinin verdikleri değerlendirme notlarının, Kara Kuvvetlerine bağlı
generallere nazaran bir fazla üye sayısına bölünmesi dolayısiyle yeterlik notu
sıralamalarının aynı durumdaki Kara Kuvvetleri generallerinden daha aşağı
düştüğü ve bu yüzden Jandarma Generallerinin yükselmelerinin zorlaştığı ve bu
durumun da Anayasa'nın 12. maddesindeki eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı öne
sürülmektedir. Ancak; bu şekildeki uygulama dolayısiyle gerçekten jandarma
generalleri aleyhinde böyle bir sonuç meydana gelmekte ise bu durumun
çoğunlukla iptaline karar verilmiş olan 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
Personel Kanununun, 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasayla değişik 49. maddesinin
(b) bendindeki cetvelde yer alan (J. dahil) ibaresinin varlığından değil,
Yüksek Askerî Şûrada uygulanmakta olan değerlendirme notu ile ilgili yöntemden
ileri gelmekte olduğu açıktır ve bu konu ile ilgisi olmayan söz konusu cetveldeki
(J. dahil) ibaresinin iptali için ortada hukuki bir neden olamaz. Bu nedenlerle çoğunluk kararına katılmıyorum. Üye Ahmet Salih Çebi KARŞIOY YAZISI 27/7/1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel
Kanununun Ek Geçici 14. maddesinin, özellikle bu maddenin (c) bendinin açık
içeriği karşısında, 30/8/1973 nasıplı Jandarma Tümgenerali olan ve dört yıllık
bekleme süresini tamamlayarak 30/8/1977 gününde üst rütbeye yükselme sırasına
girdiği halde Yüksek Askerî Şûraca 54. madde esaslarına göre seçilemediği,
başka bir deyişle, yeterlik sıralamasında kadro ihtiyacı ve yıllık kontenjan
dışında kaldığı için Korgeneralliğe yükseltilemeyerek emekliye sevk edilen
davacının Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde açtığı iptal davasında uygulanma
durumunda bulunan Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 49. maddesinin (b)
bendindeki cetvelde yer alan "J. dahil" biçimindeki hüküm Anayasa'ya.
aykırı bir nitelik taşımamaktadır. Görüşümüzün dayanağını oluşturan nedenler, aynı yasanın Ek
Geçici 14. maddesinin (a) bendinin cetvel bölümünde yer alan "J.
dahil" biçimindeki hükmü Anayasa'nın 12. maddesindeki eşitlik ilkesine
aykırı bularak iptal eden Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü ve 1977/ 11-133
sayılı kararına bağlı karşıoy yazımızın (A) işaretli bölümünde ayrıntılı olarak
açıklanmış bulunduğundan (10 Mayıs 1978 günlü, 16283 sayılı Resmî Gazete -
Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi, Sayı : 15, Sahife : 590 - 626) bunların
yinelenmesine gerek görülmemiştir. 926 sayılı Yasanın 49. maddesinin 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı
Yasa ile değişik (b) bendine bağlı cetvelde yer alan "J. dahil"
hükmünün iptaline ilişkin çoğunluk kararına aynı nedenlerle katılmamaktayız. Üye Nihat O. Akçayalıoğlu Üye Necdet Darıcıoğlu