ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas No.:1963/152 Karar No.:1964/66 Karar tarihi:3/11/1964 Resmi Gazete tarih/sayı:17.3.1965/11955 Davacı
: C. H. Partisi T. B. M. Meclisi Grupu Dâva
konusu : 3530 sayılı Beden Terbiyesi Kanununun 4 üncü maddesindeki
"Gençler için kulüplere girmek ve boş zamanlarında beden terbiyesine devam
etmek mecburidir." şeklindeki hükümle, 13 üncü maddesinde yer alan
"Gençlerin beden terbiyesi ve sporu, bu kanun ile kurulacak ve bu kanun
hükümlerine intibak ettirilecek kulüpler ve gruplar vasıtasıyla
yaptırılır." yolundaki hükmün Anayasa'nın 21. ve 29 uncu maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istenilmiştir. İNCELEME
: Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğünün 15 inci maddesi uyarınca 8/3/ 1963 tarihinde yapılan ilek
incelemede dosyada görülen bazı eksikliklerin 15 gün içinde tamamlanmasına
karar verilmiştir. Bu eksikliklerin verilen süre içinde tamamlandığı
anlaşılmakla işin esasının incelenmesine 12/4/1963 günlü oturumda karar
verilmesi üzerine hazırlanan rapor, iptali istenen kanun ve ilgili Anayasa
hükümleri ile gerekçeleri ve bu hususa ilişkin T. B. M. Meclisi ve Temsilciler
Meclisi tutanak zabıtları okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü
: Davacı,
iptali istenen hükümlerin Anayasa'nın 21. ve 29 uncu maddelerine aykırı
bulunduğunu ileri sürmekle yetinmiş ve başkaca açıklama yapmamıştır. İptal
istemi, 3530 sayılı kanunun 4 üncü maddesindeki "Gençler için kulüplere
girmek ve boş zamanlarında beden terbiyesine devam etmek mecburidir." ve
13 üncü maddesindeki "Gençlerin beden terbiyesi ve sporu bu kanun ile
kurulacak ve bu kanun hükümlerine intibak ettirilecek olan kulüpler ve gruplar
vasıtasıyla yaptırılır." şeklindeki hükümlere ilişkin olduğundan önce
hükümleri kapsayan maddelerin gözden geçirilmesi gerekir, 3530
sayılı Beden Terbiyesi Kanununun 4. ve 13 üncü maddeleri şöyledir : "Madde
4- Gençler için kulüplere girmek ve boş zamanlarında beden terbiyesine devam
etmek mecburidir. Hangi yaştaki vatandaşların ne kadar müddetle ve hangi
mevsimlerde spor mükellefiyeti altında bulunacakları ve ne gibi devair ve
müesseselerde beden hareketlerinin tatbiki lâzım geleceği icra Vekilleri Heyetince
tâyin olunur." "Madde
13- Gençlerin beden terbiyesi ve sporu bu kanun ile kurulacak ve bu kanun
hükümlerine intibak ettirilecek olan kulüpler ve gruplar vasıtasıyla
yaptırılır. Mektep
ve kışla dışında 50 ve daha çok beden terbiyesi mükellefiyeti çağında yurttaş
bulunan köy, kasaba, şehir ve münferit mahallerde kulüp, elliden az yerlerde
spor grupları kurulur. Beden
Terbiyesi mükellefiyeti çağında yurttaş sayısı 500 den fazla olan kasaba ve
şehirlerde her kulübe 500 den fazla ve 200 den noksan düşmemek şartı ile kasaba
ve şehir kulüpleri tesis olunabilir. Bu
kulüplerin ve grupların imkân ve lüzumuna göre tesisi ve kulüplerin bu kanun
hükümlerine göre tevhidi, tefriki ve feshi Genel Direktörülüğün göstereceği
lüzum üzerine icra Vekilleri Heyetince kararlaştırılır." 4
üncü maddedeki hükme göre gençlerin kulüplere girmeleri ve boş zamanlarında
beden eğitimi yapmaları mecburidir. Bu durumda gençlerin istekleri söz konusu
olmayıp, bir yükümlülük ve zorunluluk sistemi içinde beden eğitimi yapmaları
esastır. 13 üncü
maddenin iptal istemine konu teşkil eden ilk fıkrası da, gençlerin zorunlu hale
sokulan beden eğitimi ve sporunun bu kanun ile kurulacak ve bu kanun
hükümlerine intibak ettirilecek olan kulüpler ve gruplar vasıtasıyla
yaptırılacağını belirtmektedir. 3530
sayılı Kanun Tasarısının söz konusu hükümleri, Garp memleketlerinin, kuşakların
iyileştirilmesini ve yurttaşların üstün nitelikte yetiştirilmesini, yurt
savunmasının ve ekonomik kalkınmanın en önemli etkeni saydıklarından spor ve
beden eğitimine çok önem verdikleri ve spor işlerinin yürütülmesini yalnız
Devlet hizmetleri arasına almakla yetinmeyip, ona Devlet mekanizması içinde
millî eğitim ve sağlık işleri gibi yer verdikleri ve spordaki geriliğimizi kısa
bir zamanda gidermek için bu alanda kuvvetli otorite ve disiplin kurmak
ihtiyacında olduğumuz gerekçesine dayanılarak kabul edilmiştir. Dâvaya
dayanak gösterilen Anayasa'nın 21. ve 29 uncu maddeleri şöyledir : "Madde
21- Herkes bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama yayma ve bu
alanda her türlü araştırma hakkına sahiptir, Eğitim
ve öğretim, Devletin gözetim ve denetimi altında serbesttir. Özel
okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye
uygun olarak kanunla düzenlenir. Çağdaş
bilim ve eğitim esaslarına aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz." "Madde
29- Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Bu hak,
ancak kamu düzenini veya genel ahlâkı korumak için kanunla
sınırlanabilir." Gençlerin,
beden eğitimi ile ve sporla zorunlu ve yükümlü tutulmaları esasının Anayasanın
hangi hükümleri ile çeliştiğini anlayabilmek için önce bu faaliyetin nasıl bir
nitelik taşıdığını belli etmek gerekir. Bilim
ve fikir eğtiminin yanı sıra insan hayatında önemli bir yer alan ve vücudu
çalıştırmak arzusundan doğan beden eğitiminin ve sporun geliştirilmesinin
eğitim ve öğretim yolları ile sağlanabileceği şüphesizdir. Ancak bu faaliyeti
ne Anayasanın 42 nci maddesinde yazılı memleket ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı
alanlarda vatandaşlık ödevi niteliğini alan beden veya fikir çalışmaları ve ne
de 60 ıncı maddesinde yer alan vatandaşın yurt savunmasına katılması şeklindeki
bir askerlik yükümü olarak nitelendirmeye yer yoktur. Hal böyle olunca beden
eğitimini ve sporu ancak Anayasanın 21 inci maddesinde yer alan bir eğitim ve
öğretim niteliğini taşıyan bir faaliyet olarak kabul etmek gerekir. 3530
sayılı kanunun l inci maddesinde, yurttaşın fizik ve moral kabiliyetlerinin
ulusal ve devrimci amaçlara göre gelişimini sağlayan oyun, jimlastik ve spor
hareketlerini yürütmek için Başvekâlete bağlı bir (Beden Terbiyesi Genel
Direktörlüğü) kurulduğunun açıklanması da bu fizik ve moral kabiliyetlerin
eğitim ve öğretim yoluyla geliştirmek istendiğinin açık bir ifadesidir. Eğitim
ve öğrenim kelimelerinin "bilgileri intikal ettirme, bir şahsı, bir çocuğu
fizik, ahlâk ve fikir bakımlarından yetiştirmenin sanatı anlamını taşıması da
bu düşünceyi desteklemektedir. Şu
hale göre 3530 sayılı kanunun iptali istenen 4. ve 13 üncü maddelerindeki
hükümleri, önce Anayasa'nın teminatı altında bulunan kişi hürriyeti ilkeleriyle
ve sonra da Anayasa'nın 21 inci maddesi ve özellikle bu maddenin ikinci fıkra
açısından inceleyerek bir sonuca varmak yerinde olur. Her
ne kadar dâva dilekçesinde, iptali istenen hükümlerin Anayasa'nın 29 uncu
maddesine de aykırı olduğuna değinilmekte ise de bu ınadde, herkesin önceden
izin almaksızın dernek kurma hakkına sahip olduğundan ve bu hakkın hangi
hallerde sınırlanabileceğinden söz etmektedir. İptal dâvasına konu olan 4. ve
13 üncü maddelerde yazılı kulüp ve gruplar ise, Cemiyetler Kanununun öngördüğü
tüzel kişiliğe sahip bir kuruluş olmayıp gençlerin spor yapma yükümünü,
zorunluluğunu yerine getirmelerini sağlamaya yarayan ve Beden Terbiyesi Umum
Müdürlüğü içinde kanunla vücut birer kuruluş olduklarından dâva konusu
hükümlerin Anayasa'nın derneklerle ilgili 29 uncu maddesi ile bir ilişkisi
bulunduğu kabul edilemez. Anayasa'nın
(Temel haklar ve ödevler) başlığı altındaki 10 uncu maddesinde, herkesin,
kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez temel hak ve hürriyetlerine sahip
olduğu, Devletin kişinin temel hak ve hürriyetlerini fert hürriyetlere sahip
olduğu, Devletin kişinin temel hak ve hürriyetlerini fert te sınırlayan
siyasal, ekonomik ve sosyal bütün engelleri kaldıracağı; insanın maddi ve
manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlayacağı ve 11 inci
maddesinde de, temel hak ve hürriyetlerin Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun
olarak ancak kanunla sınırlanabileceği ve kanunun kamu yararı, genel ahlâk ve
sosyal adalet ve millî güvenlik gibi sebeplerle de olsa bir hakkın ve
hürriyetin özüne dokunamıyacağı açıklanmıştır. Anayasa,
hürriyetler rejimi plânlarında kişi haklarını ve ödevlerini en başta ele almış
bulunmaktadır. Bu konu ile ilgili Anayasa Komisyonu gerekçesinde; özetle;
"Kişi haklarının, Anayasa tarihimizde uzun bir gelişmenin ulaştığı bir
merhalenin ifadesi olduğu, tasarıda genel mahiyeti ile kişi haklarının iktidarı
sınırlayıcı bir demokratik prensip olarak yer aldığı, siyasi iktidarın sınırı
olarak kişi hak ve hürriyetlerinin kendi sınırlarını belli etmesinin, kanun
koyucunun takdirine mutlak olarak bırakılmadığı, kanun koyucunun, hürriyetleri
tanziminin sınırı esas itibariyle Anayasanın kendisi tâyin ettiği, Anayasanın
bir yandan geniş bir kişi hak ve hürriyetini tanzim ederken, bir yandan da
kanun koyucunun bunları hangi ahvalde, hangi düşünce ile ne ölçüde
sımrlayabileceğine işaret ettiği ve nihayet bu sınırlamanın, her halükârda
hürriyet ve hakkın özünü tehlikeye sokacak noktaya kadar gidemiyeceği.)
açıklanmıştır. "Herkes
kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vezgeçilmez temel hak ve
hürriyetlere sahiptir." demek suretiyle kişilerin temel hak ve
hürriyetlerini teminat altına alan Anayasanın 10 uncu maddesinin birinci
fıkrasının gerekçesinde de, özet olarak "Genel haklar bölümünde yer alan
bu ilk maddenin birinci fıkrasında bu hakların müşterek vasıflarının
belirtildiğine, doktrin münakaşalarına yer bırakmamak için eski Anayasamızda
olduğu gibi bu hakların tabii hukuka dayandığının ifade edilmediğine, fakat
onların siyasi iktidarın arzu ve takdirine göre yok edilmiyecek haklardan
olduğunun kesin surette belirtildiğine." değinilmektedir. Şu
hale göre Anayasa, kişinin temel hak ve hürriyetlerini ana kurallarla kesin
surette düzenledikten sonra, kanun koyucunun bunları hangi ahvalde ve hangi
düşüncelerle ve ne ölçüde sınırlayabileceğini ayrık bir şekilde yine kendisi
belli etmiş ve ancak bu sınırlamanın bir hakkın ve hürriyetin özüne
dokunamıyacağını da kesinlikle açıklamıştır. Bu
hak ve hürriyetlerin kanun koyucu tarafından sınırlanmasında gözönünde
tutulacak gaye olarak kaydedilen hususlar yerine göre yine Anayasada
belirtildiği ve ayrık bir nitelik arzedecek olan bu kayıtların ancak mevridine
münhasır olması gerekeceği cihetle kanun koyucunun herhangi bir konuyu
düzenlerken bu esaslara bağlı kalması gerekeceği tabiidir. Anayasa,
teminatı altında aldığı, kişi hak ve hürriyeti ilkelerini genel hükümler
bölümünde ana kural ve ayrıntılarla birlikte böylece belirtmekle yetinmeyerek
eğitim ve öğretim konusunu ayrıca ele almış ve 21 inci maddesi ile açık ve
kesin esaslar koymak suretiyle düzenlemiştir. Anayasanın
(Bilim ve sanat hürriyeti) kenar başlığı altındaki söz konusu 21 inci
maddesinin birinci fıkrasında, herkesin bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve
öğretme, açıklama yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahip
olduğu belirtildikten sonra, ikinci fıkrasında, Eğitim ve öğretim, Devletin
gözetim ve denetimi altında serbesttir." denilmektedir. Görülüyor ki bu
maddede eğitim ve öğretim hürriyetinin herhangi bir düşünce ve nedenle sınırlanabileceğine
dair diğer temel hak ve hürriyetlerde olduğu gibi kanun koyucuya yetki veren
bir hüküm yer almamıştır. Eğitim ve öğretim Devletin gözetim ve denetimi
altında yapılması ise bir sınırlama değildir. Herkes eğitim ve öğretim yapıp
yapmamakta serbest olacak, ancak bu eğitim öğretim alanı kanunla
düzenlenecektir. Kanun koyucunun, bu gözetim ve denetim esaslarını düzenlerken,
Anayasa ilkelerine bağlı kalarak eğitim ve öğretim serbestliğini bozacak
herhangi bir hüküm getirmekten kaçınacağı doğaldır. Şu
halde kişilerin, bir eğitim ve öğrenim konusu niteliğinde olan beden terbiyesi
ve spor yapmalarını yüküm ve zorunluk esasına bağlı tutmamak, bunu kendi
isteklerine bırakmak gerekir. Nitekim
Anayasanın 50 nci maddesinde; ilk öğrenimin, kız ve erkek bütün vatandaşlar
için mecburi olduğunun ve Devletin okullarında parasız olarak yapılacağının
açıklanması, 21 inci maddedeki eğitim ve öğretiminin genel olarak serbest
olduğu yolundaki ana kuralın bir ayrıntısını teşkil etmektedir. Eğitim
ve öğrenim zorunluğu, ancak ilk öğrenim için söz konusu olduğuna göre, bunun
dışındaki eğitim ve öğrenimi kişilerin yapıp yapmamakta serbest oldukları
esasını bozan sınırlayıcı bir hükmün kanunlarda yer alması Anayasaya aykırı
düşer. Kuvvetli
bir fikir terbiyesinin sağlam vücudda bulunacağı gerçeği karşısında,
yurttaşların beden ve fikir bakımından üstün vasıflı insanlar olarak
yetiştirilmesi için memleketimizde spor ve beden eğitimine çok önem verilmesi
yerinde olur. Ancak, bütün hukuki düzenin Anayasa düzenine uygun olması gerektiğine
göre hangi sebep ve gerekçelere dayanırsa dayansın Anayasa düzeni içinde
Anayasaya aykırı bir kanun hükmünün yürürlükte kalmasına yer verilmez. Bu
sebepler karşısında 3530 sayılı kanunun 4 üncü maddesinde yeralan ve iptali
istenen "Gençler için kulüplere girmek ve boş zamanlarında beden
terbiyesine devam etmek mecburidir." şeklindeki hükmün, Anayasanın 21 inci
maddesinin ikinci fıkrasına ve yine Anayasanın teminatı altındaki kişi
hürriyetleri ilkelerine aykırı olduğundan iptali gerekir. 4
üncü maddenin diğer hükümleri, beden eğitimi ve spor yapmayı zorunlu kılan ve
iptal edilen hükmün uygulama yer, şekil ve zamanının icra Vekilleri Heyetince
billi edileceğine ilişkindir. 4 üncü maddenin, "Gençler için kulüplere
girmek ve boş zamanlarında beden terbiyesine devam etmek mecburidir."
şeklindeki hükmünün iptal edilmesi, dâva dışında kalan ve zorunluk esasına
dayanılarak getirilen diğer hükümlerin uygulanmaması sonucunu doğurmuş
bulunmaktadır. Her
ne kadar dâva sadece iptal edilen belirli hüküm aleyhine açılmış ise de Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki 44 sayılı Kanunun 28
inci maddesinin son fıkrasında, "Eğer müracaat kanun veya içtüzüğün sadece
belirli madde veya hükümleri aleyhine yapılmış olursa, bu belirli madde veya
hükümlerin iptali kanun veya içtüzüğün bazı hükümlerinin veya tamamının
uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa, Anayasa Mahkemesi keyfiyeti gerekçesinde
belirtmek şartı ile, kanun veya içtüzüğün bahis konusu diğer hükümlerinin veya
tümünün iptaline karar verebilir." denilmekte olmasına göre bu fıkra
uyarınca 3530 sayılı kanunun söz konusu 4 üncü maddesinin uygulanma yeri
kalmayan diğer hükümlerinin de iptal edilmesi gerekir. 3530
sayılı kanunun 13 üncü maddesinin iptali istenen birinci fıkrası
"Gençlerin beden terbiyesi ve sporu bu kanunla kurulacak ve bu kanun
hükümlerine intibak ettirilecek olan kulüpler ve gruplar vasıtasıyla
yaptırılır." şeklindedir. Görülüyor
ki; 13 üncü maddenin birinci fıkrası, 4 üncü madde ile konulan beden
terbiyesine devam etmek ve spor yapmak zorunluluğunun uygulanmasına ilişkin
esasları kapsamaktadır. Böyle
olunca 3530 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının Anayasa'nın 21
inci maddesinin ikinci fıkrasına ve kişi hak ve hürriyetleri ilkelerine aykırı
olduğu hakkında yukarıda belirtilen nedenler 13 üncü maddenin birinci fıkrası
için de var olduğundan bu fıkranın da Anayasa'ya aykırı bulunduğundan iptali
gerekir. 3530
sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin iptali gereken birinici fıkrası dışında kalan
diğer fıkraları, gençlerin beden terbiyesi yükümünü ve zorunluğunu yerine
getirmelerini sağlamak amacı ile konulmuş olduğundan ve 13 üncü maddenin
zorunluk esasına dayanan birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırılığı dolaysiyle
iptali cihetine gidilmesi, bu maddenin dâva dışında kalan diğer fıkralarının
uygulanmaması sonucunu doğuracağından bu fıkraların da 44 sayılı Kanunun 28
inci maddesinin son fıkrası uyarınca iptali gerekir. Sonuç
: 1-
3530 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde yer alan "Gençler için kulüplere
girmek ve boş zamanlarında beden terbiyesine devam etmek mecburidir."
seklindeki hükmün, Anayasa'nın 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına ve
Anayasa'nın teminatı altında bulunan kişi hürriyeti ilkesine aykırı olduğundan
iptaline ve bu iptal kararı aynı maddenin, dâva dışında kalan diğer
hükümlerinin uygulanmaması sonucunu doğurmuş olduğundan 44 sayılı Kanunun 28
inci maddesinin son fıkrası uyarınca işbu hükümlerin de iptaline oybirliği ile; 2-
Aynı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının, l sayılı bentte belirtilen
sebeplerden ötürü iptaline üyelerden Asım Erkan, Şemsettin Akçoğlu, İhsan
Keçecioğlu, Salim Başol ve Muhittin Gürün' ün muhalefetleriyle ve oyçokluğu
ile; Ve
bu iptal kararı, dâva dışında kalan diğer fıkraların uygulanmaması sonucunu
doğurmuş olduğundan 44 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin son fıkrası uyarınca
işbu fıkraların da iptaline üyelerden Asım Erkan, Şemsettin Akçoğlu, İhsan
Keçecioğlu ve Salim Başol'un bu fıkraların ve Muhittin Gürün'ün de sadece son
fıkranın iptali gerekmiyeceği yolundaki muhalefetleriyle ve oyçokluğu ile; 3/11/1964
tarihinde karar verildi. Başkan Lütfi
  Akadlı Üye Cemalettin
  Köseoğlu Üye Asım
  Erkan Üye Rifat
  Göksu Üye İ.
  Hakkı Ülkmen Üye Şemsettin
  Akçoğlu Üye İbrahim
  Senil Üye İhsan
  Keçecioğlu Üye A.
  Şeref Hocaoğlu Üye Salim
  Başol Üye Celâlettin
  Kuralmen Üye Ahmet
  Akar Üye Muhittin
  Gürün Üye Lûtfi
  Ömerbaş Üye Ekrem
  Tüzemen MUHALEFET
ŞERHİ 3530
sayılı Beden Terbiyesi Kanununun, gençleri kulüplere girmeğe ve boş
zamanlarında beden terbiyesine devam etmeye mecbur tutan 4 üncü maddesinin dâva
konusu ilk fıkrası, Anayasa'nın 21 inci maddesinin 2 nci fıkrası hükmüne aykırı
olduğundan dolayı, maddenin geri kalan kısmının da uygulanmaması gerektiği için
44 sayılı Kanunun 28 inci maddesi uyarınca iptaline karar verilmiştir. Sözü
geçen Kanunun 13 üncü maddesinin dâva konusu olan (Gençlerin beden terbiyesi ve
sporu bu kanun ile kurulacak ve bu kanun hükümlerine intibak ettirilecek olan
kulüpler ve gruplar vasıtasiyle yaptırılır) diye yazılı bulunan ilk fıkrası
isteyen gencin bulunduğu mahalde açılan kulüp veya grupda beden terbiyesi ve
spor yapabileceğini kapsamakta, zorlayıcı bir hükmü ihtiva etmemekte bulunduğu
cihetle Anayasa'nın herhangi bir hükmüne aykırılığı bahis konusu olamaz. 13
üncü maddenin dâva dışında kalan kısmı başlıbaşına uygulanacak nitelikte olup
44 sayılı kanunun 28 inci maddesine dayanılarak iptalini gerektiren bir zaruret
bulunmamaktadır. Bu sebeplere binaen kararın 13 üncü maddeye taallûk eden
kısmına muhalifim. Üye Asım Erkan 3530
sayılı Beden Terbiyesi Kanununun 4 üncü maddesi ile 13 üncü maddesi arasındaki
irtibat aşikârdır. Ancak, 4 üncü maddede yer alan ve belli yaştaki vatandaşlar
için (Kulüplere girerek boş zamanlarında beden terbiyesine devam etmek)
mecburiyetini koyan hükmün iptal edilmiş olması, aynı gerekçelerle, 13 üncü
maddenin iptalini de gerektirmez. Bazı
kulüpler ve gruplar kurulmuşsa bunlardan - bir mecburiyet altında olmayarak -
isteyen gençlerin istifade etmesi ve bundan sonra da, gene isteklilerin
istifadesi için, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünce yeni kulüpler ve gruplar
kurulması Anayasa'nın 21 inci maddesinde yer alan (Eğitim ve öğretim, Devletin
gözetimi ve denetimi altında serbesttir) hükmüne hiç de aykırı düşmez. Tersine,
13 üncü maddenin de iptal edilmiş olması Devletin, kurulmuş ve kurulacak
kulüpler veya gruplar vasıtasiyle beden eğitimini teşvik, tanzim ve murakebe
gibi görev ve yetkilerini ihlâl eder. Bu sebeplerle, kararın 2 nci bendine
muhalifiz. Üye Salim
  Başol Üye İhsan
  Keçecioğlu Üye Şemsettin
  Akçoğlu MUHALEFET
ŞERHİ l-
Yukarıki karada, 3530 sayılı Beden Terbiyesi Kanununun 13 üncü maddesinin
birinci fıkrası hükmü; (4 üncü madde ile konulan beden terbiyesine devam etmek
ve spor yapmak zorunluğunun uygulanmasına ilişkin esasları kapsadığı)
gerekçesiyle iptal edilmiş bulunmaktadır. Halbuki
3530 sayılı Kanunun, beden terbiyesi mükellefiyetini kuran 4 üncü maddesi hükmü
bu kararımızla iptal edilmiş olduğuna göre artık ortada uygulanacak bir
mükellefiyet ve binnetice (Zorunluluk hali) kalmıyacağından sözü geçen kanunun
13 üncü maddesinin ilk fıkrası hükmü de, kurulmuş veya kurulacak kulüpler de
gençlerin kendi arzulariyle spor yapmalarına imkân verecek bir nitelik
taşımakta ve bu hüviyetiyle madde hükmü Anayasa'ya aykırı olmadıktan başka
memleket yararına da uygun bulunmaktadır. Bu
sebeple 13 üncü maddenin birinci fıkrası hükmünün iptal edilmesi mümkün
değildir. 2-
3530 sayılı kanunun 13 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının hükümleri;
beden terbiyesi mükellefiyeti esasına, dayandığına ve bu kararımızla kanunun 4
üncü maddesinin iptal edilmiş olması da beden terbiyesi mükellefiyetini
kaldırmış bulunduğuna göre artık 13 üncü maddenin söz konusu fıkralarının
uygulanmasına imkân kalmamıştır. Bu
durum karşısında 44 sayılı kanunun 28 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne dayanılarak
13 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının hükümlerinin iptal edilmesi
doğrudur. Ancak
13 üncü maddenin son fıkrasında yer alan ve gençlerin kendi arzuları ile spor
yapmalarına imkân verecek tesislerden ibaret bulunan, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünce
evvelce kurulmuş veya yeniden kurulacak olan, kulüp ve grupların (Kurulmasına,
birleştirilmesine, ayrılmasına ve dağıtılmasına) yetki veren hükmün, beden
terbiyesi mükellefiyeti ile bir ilgisi kalmadığına ve bu kararımızla 3530
sayılı kanunun 4 üncü maddesinin tamamının veya 13 üncü maddenin ilk fıkrası
hükümlerinin iptal edilmiş olmaları da; söz konusu son fıkra hükmünün
uygulanmaması sonucunu doğurmadığına göre, 44 sayılı kanunun 28 inci maddesinin
ikinci fıkrası hükmüne dayanılarak 13 üncü maddenin son fıkrası hükmünün iptal
edilmesi mümkün değildir. Karara
bu yönlerden muhalifim. Üye Muhittin Gürün