ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2003/52 Karar Sayısı : 2008/58 Karar Günü     : 21.2.2008 R.G. Tarih-Sayı :19.03.2008-26821 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 3. İş
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 25.8.1971 günlü, 1475 sayılı
İş Kanunu'nun 14. maddesinin 2320 sayılı Yasa ile değiştirilen dördüncü
fıkrasının "...Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya
malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan..." bölümünün,
Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY İş Kanunu'nun 13. maddesine göre iş akdi feshedilen, yaşlılık
aylığına hak kazanmış davacıya çalıştığı kamu kuruluşlarındaki hizmet
sürelerinin tamamı yerine sadece son kamu kuruluşunda geçen hizmeti dikkate
alınarak kıdem tazminatı ödenmesi nedeniyle açılan davada, itiraz konusu
bölümün Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 25.8.1971 günlü, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinin 2320
sayılı Yasa ile değiştirilen ve itiraz konusu kuralı da içeren dördüncü fıkrası
şöyledir: "T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu'na
veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabi olarak sadece aynı ya da değişik
kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal
Sigortalar Kanunu'na göre yaşlılık veya malûllük aylığına ya da toptan ödemeye
hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet
sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı
ödenir." B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Mehmet ERTEN'in
katılımlarıyla 18.6.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, davacının iş akdinin 1475 sayılı Yasa'nın 13.
maddesine göre fesh edildiği tarihte emekliliğe hak kazanmış durumda olduğu
halde, emeklilik için başvurusunun olmaması nedeniyle kendisine 1475 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinin dördüncü fıkrasına göre son kamu kuruluşu işverenince
hizmet birleştirmesi yolu ile kıdem tazminatının ödenmediği, sadece son kamu
kuruluşunda çalışılan süreye ilişkin kıdem tazminatının ödendiği, bunun da
emeklilik dolayısıyla işten ayrılanlarla emekliliğe hak kazandığı halde başka
nedenle işten ayrılarak kıdem tazminatı alanlar arasında farklı uygulamaya yol
açtığı belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10. maddesine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 10. maddesinde "Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara
sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Hiçbir
kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve
idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak
hareket etmek zorundadırlar." denilerek eşitlik ilkesine yer
verilmiştir. İtiraz konusu bölümün yer aldığı dördüncü fıkrada,  T.C.
Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu'na veya yalnız Sosyal
Sigortalar Kanunu'na tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında
geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle yaşlılık veya malûllük
aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında
geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince
kıdem tazminatı ödenmesi öngörülmektedir. İptali istenilen bölümde belirtilen Sosyal Sigortalar Kanunu'na
göre yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödemeye hak kazanmış olma
durumu, Sosyal Sigortalar Kanunu kurallarına göre Sosyal Sigortalar Kurumu'nca
belirlenmektedir. Buna göre hizmet akdinin 14. maddenin birinci fıkrasında
belirtilen koşullardan biri ile sona erdirilmesi ve  T.C. Emekli Sandığı
Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu'na veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanunu'na
tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet
sürelerinin birleştirilmesi suretiyle yaşlılık veya malûllük aylığına ya da
toptan ödemeye hak kazanılması  durumunda işçinin kamu kuruluşlarında
geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince
kıdem tazminatının ödeneceği açıktır. Kişinin emekli olacağını bildirip bildirmemesi şart olmayıp,
önemli olan yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak
kazanmasıdır. Bu ödemelere hak kazanmışsa son kamu kuruluşunca kamu
kuruluşlarında geçirilen hizmet sürelerinin tamamı üzerinden kıdem tazminatının
ödenmesi  gerekeceği kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle, yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan
ödemeye hak kazananların başvurup başvurmamaları yönünden bir ayrım
yapılamayacağından kural Anayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir. İptal
isteminin reddi gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR ve Şevket APALAK bu görüşe katılmamışlardır. VI- SONUÇ 25.8.1971 günlü, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 17.10.1980 günlü, 2320
sayılı Yasa ile değiştirilen 14. maddesinin dördüncü fıkrasının "...Sosyal
Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye
hak kazanan..." bölümünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE , Serdar ÖZGÜLDÜR ve Şevket APALAK'ın karşıoyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, 21.2.2008 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ KARŞIOY GEREKÇESİ 25.8.1971 tarih ve 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinin
dördüncü fıkrasında yer alan ve iptali istenen "...Sosyal Sigortalar
Kanununa göre yaşlılık aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan..."
ibaresinin aşağıda açıklanan nedenlerle iptali gerekmektedir: 1- Anılan Kanun'un 14. maddesinin dördüncü fıkrası, gerçekte kamu
işverenlerine hitap etmekte olup, dava konusunda olduğu gibi muhtelif kamu
kuruluşlarında işçi statüsünde çalışan, kamu kurumları arasında kıdem tazminatı
almaksızın (iş akdi feshedilmeksizin) işyeri değiştiren ve son çalıştığı kamu
işverenince iş akdi sona erdirilen işçilere "salt SSK'na göre yaşlılık
veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanması halinde",
birleştirilen kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı
üzerinden, kendisine son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödeneceğini
öngörmektedir. Diğer bir deyişle, davanın somutunda olduğu gibi, kıdem
tazminatı almaksızın, naklen geçiş, özelleştirme v.b. nedeniyle başka kamu
işverenine devredilme halinde, kişi (işçi) yaşlılık veya malullük aylığına ya
da toptan ödemeye müstahak değilse; önceki kamu işverenlerince ödenmeyen (işten
çıkarılma değil, başka kamu kuruluşuna naklen geçiş söz konusu olduğu
için)  kıdem tazminatlarından son kamu işvereni sorumlu olmayacak, sadece
kendisi yönünden olan çalışma sürelerini dikkate alarak kıdem tazminatı
ödeyecektir. İşçi de uzun yıllara varan emeğinin karşılığını tam alamamak gibi
bir sonuçla karşı karşıya kalacaktır. 2- Kural, belirtilen bu niteliği itibariyle Anayasa'nın 2.
maddesindeki "Sosyal hukuk devleti" ilkesine aykırı düştüğü gibi,
Anayasa'nın 49. maddesindeki "çalışanları korumak..." ilkesiyle de
bağdaşmamaktadır. 3- 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesinin ilk üç fıkrasının öngördüğü
hükümler dikkate alındığında da, kamuda çalışan işçiler ile kamuda çalışmayan
işçiler yönünden "kıdem tazminatı" bakımından farklı kriterler
getirilmesinin Anayasa'nın 10. maddesindeki "eşitlik" ilkesi ile de
bağdaşır yanının olmadığını söylemek gerekir. Açıklanan nedenlerle, kuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 49.
maddelerine aykırı düşmesi nedeniyle, iptali gerektiğini değerlendirdiğimden;
davanın reddi yolundaki çoğunluk kararına katılmıyorum. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR AZLIK
OYU Anayasa'nın 10. maddesinde herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu vurgulanmıştır. Anayasa 60. maddesiyle de herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip
olduğunu açıklamıştır. 1475 sayı İş Kanunu, hizmet sözleşmelerinin Yasada belirtilen
şekillerde  feshi halinde kıdem tazminatı ödeneceğini öngörmüştür. Kıdem
tazminatını düzenleyen 14. maddenin dördüncü fıkrası kamu kuruluşlarında görev
yapan işçilerle ilgilidir. Fıkraya göre, kamu kuruluşlarında çalışan işçilerden
hizmet süresi birleştirilerek Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya
malüllük aylığı ya da toptan ödemeye hak kazanan  işçiye  kıdem
tazminatı son çalıştığı kurumca  ödenecektir. Hizmet sözleşmesi sona erdiğinde çalışmada  geçen her tam yıl
sayısınca ödenen kıdem tazminatını,  hizmet birleştirilenlerle 
ilgili olarak iş sözleşmesinin feshi sırasında  yaşlılık  aylığı alma
ya da toptan ödeme koşuluna bağlamak, sosyal güvenlik ilkesine dayanan
bir  hak olan kıdem tazminatının yetkin anlamda tanınmaması sonucunu
doğuracaktır. Başka bir anlatımla, işçinin daha önce çalıştığı kamu
kuruluşlarında geçen hizmet süreleriyle ilgili kıdem tazminatları, sözleşmenin
feshedildiği tarihte yaşlılık aylığı alınmaması halinde ödenememiş olacaktır.
Bu durum yaşlılık aylığı  alarak işten ayrılanlarla, yaşlılık aylığını
başka bir kamu kuruluşunda çalışmaya başlamadığı halde bir süre
sonra    alanlar arasında  kıdem tazminatı yönünden farklı
uygulamalara  neden olacak ve böylece doğacak hak yoksunluğu da Anayasal
eşitlik ilkesiyle çelişecektir. Anayasal eşitlik ilkesi hiç kuşku yokki durgun
bir aynılığın değil, oluşan konumların getirdiklerinin zamansız yayılımıyla
oluşan kapsayıcı bir eşitliğin yansımasıdır. Maddenin yazılış biçimi ve
öngörülüşündeki amaç da başka bir yorumla eşitsizliğin uygulamadan
kaldırılmasına elverişli  değildir. Açıklanan nedenlerle Kuralın iptali gerekeceği oyuyla karara karşıyım. Üye Şevket APALAK