ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/50 Karar Sayısı : 2025/47 Karar Tarihi : 6/3/2025 R.G.Tarih-Sayı : 22/5/2025-32907 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 20. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 19/3/1969
tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun; A. 2/5/2001
tarihli ve 4667 sayılı Kanun’un 65. maddesiyle değiştirilen 134. maddesinin, B. 135.
maddesinin, Anayasa’nın 2., 13. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Kınama
cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu
kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu; 1. 134. maddesi
şöyledir: “ Disiplin Cezalarının uygulanacağı haller: Madde 134 – (Değişik: 2/5/2001 - 4667/65 md.) Avukatlık onuruna, düzen ve
gelenekleri ile meslek kurallarına uymayan eylem ve davranışlarda bulunanlarla,
meslekî çalışmada görevlerini yapmayan veya görevinin gerektirdiği dürüstlüğe
uygun şekilde davranmayanlar hakkında bu Kanunda yazılı disiplin cezaları
uygulanır. ” 2. 135. maddesi
şöyledir: “ Disiplin cezaları: Madde 135 – Disiplin cezaları şunlardır: 1. (Değişik:
22/1/1986 - 3256/23 md.) Uyarma; avukatın mesleğinin icrasında daha
dikkatli davranması gerektiğinin kendisine bildirilmesidir. 2. Kınama; meslekinde ve davranışında kusurlu
sayıldığının avukata bildirilmesidir. 3. (Değişik:
22/1/1986 - 3256/23 md.) Onbin liradan yüzellibin liraya kadar para
cezası. 4. (Değişik:
2/5/2001 - 4667/66 md.) İşten çıkarma, avukatın veya avukatlık
ortaklığının üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere meslekî
faaliyetlerinin yasaklanmasıdır. 5. Meslekten çıkarma; avukatlık ruhsatnamesinin geri
alınarak avukatın adının baro levhasından silinmesi ve avukatlık unvanının
kaldırılmasıdır. (Ek cümle:
2/5/2001 - 4667/66 md.) Avukatlık ortaklığı için de baro avukatlık
ortaklığı sicilinden silinmesidir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri
BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız
SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz
AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 6/3/2025 tarihinde yapılan
ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih TORUN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükümleri, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru kararında
özetle; itiraz konusu kurallarda disiplin uygulamalarıyla ilgili olarak
herhangi bir ilkenin belirlenmediği, hangi disiplin fiillerine ne tür cezaların
uygulanacağının düzenlenmediği, idareye anılan cezaların uygulanması konusunda sınırsız
bir takdir yetkisinin tanındığı, bu itibarla aynı fiil nedeniyle en hafif cezanın
uygulanabileceği gibi en ağır cezanın da uygulanmasının mümkün olduğu, bu
hâliyle disiplin suç ve cezaları konusunda kanuni güvencenin sağlanmadığı,
bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuki yaptırımın veya sonucun
bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal
çerçevede imkân tanınmadığı, bu itibarla suçta ve cezada kanunilik ilkesinin
ihlal edildiği belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 13. ve 38. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. 1136 sayılı Kanun’un itiraz konusu 134. maddesinde avukatlık onuruna, düzen ve gelenekleri ile meslek
kurallarına uymayan eylem ve davranışlarda bulunanlarla mesleki çalışmada
görevlerini yapmayan veya görevinin gerektirdiği dürüstlüğe uygun şekilde
davranmayanlar hakkında bu Kanun’da yazılı disiplin cezalarının uygulanacağı
düzenlenmiştir. 5. Kanun’un itiraz konusu 135. maddesinde ise avukatlar hakkında uygulanacak disiplin cezalarının uyarma, kınama, on bin liradan yüz elli bin liraya kadar
para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarma (avukatlık ortaklığı için baro
avukatlık ortaklığı sicilinden silinme) olduğu hükme bağlanmış olup bunların
tanımlarına yer verilmiştir. 6. Anayasa
Mahkemesi 22/9/2021 tarihli ve E.2021/16, K.2021/62 sayılı kararında 25/1/1956
tarihli ve 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu’nun eczacı odaları
haysiyet divanının görev ve yetkilerini düzenleyen 30. maddesinin meslek
mensupları hakkında disiplin cezası verme yetkisini düzenleyen kısmını
incelemiş ve söz konusu kısmı, eczacı odaları haysiyet divanının meslek
mensupları hakkında disiplin cezası uygulama yetkisini kullanmaları sırasında
bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun
bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal
çerçevede imkân tanımadığı gerekçesiyle Anayasa’nın 2. maddesine aykırı bularak
iptal etmiştir. 7. Anılan kararda ilk olarak 30. maddenin söz konusu
kısmında eczacılar hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları sayılmakla
birlikte anılan maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde sayılan hâllerde
hangi disiplin cezasının uygulanacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı
tespit edilmiştir (AYM, E.2021/16, K.2021/62, 22/9/2021, § 17). 8. Bu kapsamda anılan
kısımda eczacılar hakkında disiplin cezası uygulanabilecek hâller sayılmakla ve
disiplin cezaları da gösterilmekle birlikte maddede sayılan disiplin suç ve
cezaları arasında yeterli bağlantının kurulamadığı, bu çerçevede disiplin
cezasını gerektiren eylemin gerçekleşmesi durumunda fiil ve hareketin
niteliğine göre disiplin cezalarının verilebileceği öngörülmekle birlikte bu
ölçütün disiplin cezasının muhatapları açısından yeterli bir hukuki güvence sağlamadığı
belirtilmiştir (AYM, E.2021/16, K.2021/62, 22/9/2021, § 18) . 9. Öte yandan disiplin
cezasının belirlenmesi konusunda haysiyet divanına sınırsız bir takdir
yetkisinin tanındığı, bu bağlamda haysiyet divanına, disiplin cezasını
gerektiren eylemin gerçekleşmesi durumunda ilgili kısımda yer alan disiplin
cezalarından istediğini uygulayabilme imkânının tanındığı, haysiyet divanının
bu yaptırımı uygularken anılan Kanun’da öngörülen sırayı gözetme zorunluluğuna
da tabi tutulmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2021/16, K.2021/62, 22/9/2021, §
19). 10. Söz konusu kararda
Anayasa Mahkemesi; haysiyet divanına tanınan yetkinin somut olayın
özelliklerine, eylemin ağırlığına, oluşan zararın büyüklüğüne göre kamu yararı
ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılmasını sağlamanın yanında işlenen
disiplinsizlik eylemi ile tayin edilen disiplin cezası arasında adil bir
dengenin gözetilmesini temin edecek gerekli ve yeterli mekanizmaların
kurulmadığı, verilecek disiplin cezaları bakımından keyfî yorum ve uygulamalara
karşı hukuki güvencenin sağlanmadığı sonucuna varmıştır (AYM, E.2021/16,
K.2021/62, 22/9/2021, § 20). 11. Anayasa Mahkemesi bu yaklaşımını 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Kanunu, 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner
Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının
Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun ile 18/1/1972 tarihli ve 1512
sayılı Noterlik Kanunu’nun benzer düzenlemeler içeren hükümlerini incelediği
kararlarında da sürdürmüştür (AYM, E.2023/53, K.2023/49, 22/03/2023, §§ 4-12;
E.2023/18, K.2023/57, 22/03/2023, §§ 4-12; E.2024/185, K.2024/178, 05/11/2024,
§§ 4-11). 12. İtiraz konusu kurallar bakımından da Anayasa
Mahkemesinin anılan kararlarından ayrılmayı gerektirir bir durum
bulunmamaktadır. 13. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2.
maddesine aykırıdır. İptalleri gerekir. Kurallar, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı görülerek iptal
edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 13. ve 38. maddeleri yönünden incelenmemiştir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 14. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında ” Kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez .” denilmekte, 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural
tekrarlanarak mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı
günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek
üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 15. 1136 sayılı Kanun’un 134. ve 135. maddelerinin iptalleri
nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte
görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince iptal hükümlerinin
kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe
girmesi uygun görülmüştür. V. HÜKÜM 19 /3/1969 tarihli ve
1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun; A. 2/5/2001
tarihli ve 4667 sayılı Kanun’un 65. maddesiyle değiştirilen 134. maddesinin, B. 135. maddesinin , Anayasa’ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE , iptal hükümlerinin Anayasa’nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
66. maddesinin (3) numaralı fıkrası
gereğince KARARIN RESMÎ
GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE 6/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI