ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas sayısı:1972/3 Karar sayısı:1972/6 Karar günü:17/2/1972 Resmi Gazete tarih/sayı:27.4.1972/14171 İtiraz
yoluna başvuran : Adana Asliye 2. Hukuk Mahkemesi İtirazın
konusu: Davacı vekilinin 28 Haziran 1966 günlü, 766 sayılı Tapulama Kanununun
31 inci maddesinin Anayasa'ya aykırı bulunduğu yolundaki iddiası üzerine, mahkemece
de hüküm Anayasa'nın 11. 12. ve 36. maddelerine aykırı görülerek ve Anayasa'nın
1488 sayılı Kanunla değişik 151 inci maddesine dayanılarak Anayasa Mahkemesine
başvurulmuştur. I.
OLAY: Adana
Asliye ikinci Hukuk Mahkemesindeki 1965/333 esas sayılı dava sonunda verilen
17/11/1969 günlü, 918 sayılı Kararın Yargıtay Birinci Hukuk Dairesinin
20/3/1970 günlü, 1970/1746-1509 sayılı ilâmi ile ve (347 parsele ait tespitin
hangi tarihte tapuya tescil edildiğinin sorulması, tescil tarihinden dava
tarihine kadar 10 yıldan çok zaman geçtiği takdirde 766 sayılı Tapulama
Kanununun 31 inci maddesi uyarınca davanın reddedilmesi zorunlu olduğunun
düşünülmemesi) doğru görülmiyerek ve ayrıca bir ikinci neden daha ileri
sürülerek bozulmuş; bozmadan sonra davacı vekili 766 sayılı Kanunun 31 inci
maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasında bulunmuş; mahkeme de aynı görüşe
vararak 30/12/1971 günlü duruşmada ".......önce dosyanın Anayasaya
Mahkemesine sunulmasına ve dosya geldikten sonra bozma kararına uyulup
uyulamamasının düşünülmesine" karar vermiştir. III.
YASA METİNLERİ : l-
İtiraz konusu hüküm : 28
Haziran 1966 günlü, 766 sayılı Tapulama Kanununun Anayasa'ya aykırılığı ileri
sürülen 31 inci maddesi (Beşinci Tertip Düstur, Cilt 5, ikinci kitap, sahife
2541 ve 2542 deki metne göre) şöyledir. "Sicillerin
hukukî kıymeti ve sukutu hak müddeti. Madde
31- Tapulamaya müsteniden tesis olunan tapu sicilleri, aksi hükmen sabit
oluncaya kadar muteberdir. Bu
sicillerde belirtilen haklara tescilleri tarihinden itibaren on sene geçtikten
sonra, tapulamaya takaddüm eden sebeplere dayanılarak itiraz olunamaz ve dava
açılamaz." 2-
Dayanak olarak ileri sürülen Anayasa hükümleri : İtiraz
konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu görüşünü desteklemek üzere ileri sürülen
Anayasa maddelerine burada yer verilmesi, ilk inceleme sonunda varılan ve
aşağıda açıklanacak olan sonuca göre, gerekli görülmemiştir. İLK
İNCELEME : Anayasa
Mahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi uyarınca 17/2/-1972 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında rapor ve ötekî kâğıtlar okunduktan sonra itiraz yoluna
başvuran mahkemece belgelerin örnekleri yerine dosyanın aslının gönderilmiş
olması üzerinde, işin niteliği dolayısiyle, durulmayarak mahkemenin itiraz
yoluna başvurmaya yetkili bulunup bulunmadığı konusunun incelenmesine
geçilmiştir. Anayasa'nın
değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddelerine göre bir
mahkemenin Anayasa'ya uygunluk denetimi için Anayasa Mahkemesine getirebileceği
hükümler ancak bakmakta bulunduğu davada uygulanacak olanlarla sınırlıdır. Bir
başka deyimle itiraz yoluna başvuran mahkemenin elinde bakmakta olduğu bir dava
bulunmalı ve Anayasa Mahkemesine getirdiği hükümleri o davada doğrudan doğruya
uygulama durumunda olmalıdır. Adana
Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin elinde bakmakta olduğu bir dava vardır. Ancak
mahkeme, Yargıtay'ın bozmasından evvel 10 yıllık hak düşürücü süreyi
uygulamayarak davanın esasını davacıların istemi uyarınca sonuçlandırmıştır.
Yargıtay, 10 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanmamış olmasını bozma nedeni
saymış ve çekişmeli yerin tapuya tescil tarihinin sorulmasını öngörmüştür.
Mahkeme bozma kararına uyulup uyulmamasının düşünülmesini dosyanın Anayasa
Mahkemesinden dönmesinden Sonraya bıraktığından olayda on yıllık sureyi, başka
deyimle 766 sayılı Kanunun 31 inci maddesini uygulayıp uygulamayacağı henüz
belli değildir. Yargıtay'ın bozma kararına karşı direndiğinde itiraz konusu
madde mahkemenin uygulayacağı hükümler arasında bulunmayacak; ancak uyması
halinde uygulanacak hüküm niteliğini kazanacaktır. Şu duruma göre, Anayasa'nın
değişik 151 inci maddesinde öngörülen ikinci koşul henüz gerçekleşmemiştir.
İtirazın itiraz yoluna başvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddi gerekir. Fazıl
Uluocak, İhsan Ecemiş, Şevket Müftügil ve Ahmet H. Boyacıoğlu bu görüşe
katılmamışlardır. SONUÇ: Yargıtay'ın
bozma ilâmı üzerinde henüz bir karar vermemiş bulunan mahkemenin yetkisizliği
yönünden başvurmanın reddine, Fazıl Uluocak, İhsan Ecemiş, Şevket Müftügil ve
Ahmet H. Boyacıoğlu'nun karşıoyları ile ve oyçokluğu ile 17/2/1972 gününde
karar verildi. Başkan Muhittin
  Taylan Başkanvekili Avni
  Givda Üye Fazıl
  Uluocak Üye Sait
  Koçak Üye Nuri
  Ülgenalp Üye Şahap
  Arıç Üye Recai
  Seçkin Üye Ahmet
  Akar Üye Halit
  Zarbun Üye Ziya
  Önel Üye İhsan
  Ecemiş Üye Mustafa
  Karaoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Şevket
  Müftügil KARŞIOY
YAZISI Bir
mahkeme tarafından verilerek Yargıtayca bozulan hükmün, hükmü veren mahkeme
önüne taraflarca getirilmesine dahi hukuk dilinde davanın görülmesi
denilmektedir, dana Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin 17/11/1969 günlü Karan,
Yargıtay Birinci Hukuk Dairesince verilen 20/3/1970 günlü, 1746/1509 sayılı
ilâmla bozulunca ve iş taraflarca mahkeme önünde getirilince, Adana Asliye 2.
Hukuk Mahkemesi, Anayasanın 151. maddesi uyarınca davaya bakmakta olan mahkeme
durumuna gelmiştir. Nitekim, çoğunluk görüşü de, "Adana Asliye 2. Hukuk
Mahkemesinin elinde bakmakta olduğu bir dava vardır." yolundadır. Davanın
bu evresinde Yargıtay bozma ilâmında belli edilen 766 sayılı Tapulama Kanununun
31. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu iddia olunmuş ve mahkeme bu iddiayı
ciddi bularak işi Anayasa Mahkemesine getirmiş ve dosya döndükten sonra bozma
kararına uyulup uyulmamasının düşünülmesine karar vermiştir. Davanın
bu evresinde, bozma ilâmının sonucu olarak 766 sayılı Tapulama Kanununun 31.
maddesi, mahkeme tarafından uygulanacak hükümler durumuna gelmiştir. Çünkü
mahkeme bozma ilâmında gösterilen kanunu inceleyerek ve bu kararın yerinde olup
olmadığını tartıştıktan sonra usul yasalarında belli edilen yetkileri
kullanacaktır. Başka
bir deyimle bir davada bir hükmün olumlu bir biçimde uygulanacak olması,
Anayasanın 151. maddesinin ilkeleri içinde itiraz yoluna başvurmanın koşulu
olarak yer almamıştır. O hükmün mahkeme tarafından olumsuz bir biçimde ele
alınmasını da hükmün uygulanması olarak kabulde, anayasal denetim açısından bir
yanlış anlama yoktur ve olayın oluşu da böyle bir kabulü gerekli kılar. Özetlemek
gerekirse, bir mahkemenin hangi usul evresinde olursa olsun, bir kanun hükmünü
ele alması, o kanun hükmünün uygulanması sonucunu doğuracağından, bozma ilâmına
uyulup uyulmaması hakkında bir karar verilmediği için, itirazı, itiraz yoluna
başvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddeden çokluk görüşüne karşıyız. Üye Fazıl
  Uluocak Üye İhsan
  Ecemiş Üye Şevket
  Müftügil Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu