ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       :  2016/3 Karar Sayısı    :  2016/124 Karar Tarihi   :  22.6.2016 R.G. Tarih-Sayısı   : 
28.07.2016-29784 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İskenderun
1. Ağır Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 26.9.2004
tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 167. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında yer alan “Yağma ve nitelikli yağma hariç…” ibaresinin,
Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi talebidir. OLAY: Sanığın, nitelikli yağma suçuyla cezalandırılması talebiyle açılan
kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un, itiraz konusu kuralın da yer aldığı 167. maddesi şöyledir: “Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını
gerektiren şahsi sebep Madde 167- (1) Yağma ve nitelikli yağma hariç , bu
bölümde yer alan suçların; a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından
birinin veya evlat edinen veya evlatlığın, c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin, Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya
hükmolunmaz. (2) Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden
birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta
beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede
kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında
şikayet üzerine verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.” II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Burhan ÜSTÜN,
Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Nuri NECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, M.
Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla
28.1.2016 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında; 26.9.2004
tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 167. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında yer alan “Yağma ve nitelikli yağma hariç…” ibaresinin
esasının incelenmesine, Serruh KALELİ ile M. Emin KUZ’un “…nitelikli
yağma…” ibaresiyle sınırlı olarak esasa geçilmesine gerektiği
yolundaki karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü. A- İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru kararında özetle, 5237 sayılı Kanun’da aynı değerlere
yönelen eylemlere ilişkin tanımlanan suçların, aynı kitap, kısım ve bölümde
düzenlendiği, bu kapsamda hırsızlık ve gasp suçlarının da Kanun’un malvarlığına
karşı suçlara ilişkin bölümde birlikte yer aldığı ve zorla işlenmiş olan
hırsızlık suçunun gasp suçu olarak tanımlandığı, iki suç arasında yakın bir bağ
bulunduğu ve geneli itibarıyla benzer düzenlemelere tâbi kılındığı, ancak şahsi
cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep
hükümlerinin hırsızlık suçu yönünden uygulandığı halde itiraz konusu kural
gereğince yağma ve nitelikli yağma suçlarında uygulanmadığı, bu suretle aynı
değerlere yönelen ve aralarında yakın bağ bulunan söz konusu suçlar arasında
ayrım yapıldığı, hırsızlık suçu bakımından yakın akrabalara ceza hükmolunmazken
ve uzak akrabalara cezada önemli miktarda indirim yapılırken yağma ve nitelikli
yağma suçlarında zarar gören yakın akrabaların şikâyetten vazgeçmeleri halinde
cezasızlık sebebi ve cezada indirim hükümlerinin uygulanmadığı, bu durumun
adalet ve eşitliğe aykırı olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. Kanun’un şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim
yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin düzenlendiği 167. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında, yağma ve nitelikli yağma hariç bu bölümde yer alan
suçların; haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya
altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya
evlatlığın, aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına olarak
işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmayacağı, (2) numaralı
fıkrasında ise bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden
birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta
beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede
kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde ilgili akraba hakkında
şikayet üzerine verilecek cezanın, yarısı oranında
indirileceği düzenlenmiştir. Yağma ve nitelikli yağma suçlarının madde
kapsamı dışında tutulmasını öngören (1) numaralı fıkrada yer alan “Yağma
ve nitelikli yağma hariç…” ibaresi, itiraz konusu kuralı
oluşturmaktadır. 5. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. 6. Cezalara ve güvenlik
tedbirlerine ilişkin kurallar, Anayasa’ya aykırı olmamak üzere ülkenin sosyal,
kültürel yapısını, ahlaki değerlerini ve ekonomik hayatın gereksinimlerini göz
önüne alan suç politikasına göre belirlenir. Kanun koyucu, izlediği suç
politikası gereği bazı filleri ceza hukuku alanından çıkarabileceği gibi
korudukları hukuki yararları ve neden olduğu sonuçları esas alarak birtakım
suçları farklı yaptırımlara da tâbi kılabilir. Kanun koyucunun bu konudaki
tercih ve takdirinin yerindeliğinin incelenmesi, anayasal denetimin kapsamı
dışında kalmaktadır. Bununla birlikte, hukuk devleti ve ölçülülük ilkeleri
gereğince bu yöndeki düzenlemelerde öngörülen yaptırım, insan onuruna aykırı
bulunmamalı ve suçla yaptırım arasında bir ölçüsüzlüğe yol açmamalıdır.
Ölçülülük ilkesinin denetimi ise sadece farklı hukuki değerleri koruyan suç
tiplerinin ceza türleri ve miktarları kıyaslanarak yapılamaz. Öte yandan kanuni
düzenlemeler, cezaların şahsiliği ilkesi ve kanunilik ilkesi gibi ceza hukukuna
ilişkin diğer anayasal ilkelere de aykırı olmamalıdır. 7. Anayasa’nın 10. maddesinde belirtilen “ kanun önünde
eşitlik ilkesi ” hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke
ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı,
aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı
tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.
Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar
uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır. Kanun önünde
eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez.
Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik
ilkesi zedelenmez. 8. İtiraz konusu kuralla, yağma ve nitelikli yağma suçları
Kanun’un 167. maddesinde malvarlığına karşı suçlar hakkında öngörülen şahsi
cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep
hükümlerinin uygulanma kapsamı dışında bırakılmaktadır. Buna göre yağma ve
nitelikli yağma suçlarının maddede belirtilen akrabaların zararına işlenmesi
durumunda, sanık hakkında maddede belirtilen şahsi cezasızlık veya cezada
indirim hükümleri uygulanmayacaktır. 9. Kuralın yer aldığı maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere,
maddeyle, izlenen suç politikası nedeniyle, aralarında belli akrabalık ilişkisi
bulunan kişilerin birbirlerinin malvarlığına karşı işlemiş bulundukları
suçlardan dolayı cezalandırılmamaları veya cezada indirim yapılmasını gerektiren
şahsî nedenler kabul edilmiş, ancak yağma ve nitelikli yağma suçları bunun
dışında tutulmuştur. Şahsî cezasızlık sebebinin söz konusu ol­duğu durumlarda,
işle­nen fiil suç oluşturma özelliğini devam ettirecek, ancak ilgili kişinin
cezaî sorumluluğuna gidilemeyecektir. 10. Kanunda belirtilen akrabalık ilişkisi bulunan kişilere karşı
işlenen suçlarda, sanık hakkında cezaya hükmolunmamasını veya sanığın
cezasından belli oranda indirim yapılmasını öngören hükümlerin hangi suçlar
bakımından uygulanacağının saptanmasının kanun koyucunun takdir yetkisi içinde
kaldığı şüphesizdir. Kanun koyucu suçların niteliğine, işlenme şekline ve
korudukları hukuki menfaate göre değerlendirme yaparak hangi
suçların şahsi cezasızlık veya cezada indirim nedenleri kapsamında
olacağını belirleyebilir. 11. İtiraz konusu kuralda yer alan yağma ve nitelikli yağma
suçları ancak cebir ve tehditle işlenebilen suçlardır. Bu yönüyle malvarlığına
karşı işlenen diğer suçlardan ayrılmaktadır. Ayrıca söz konusu suçlarda korunan
hukuki menfaat sadece mülkiyet hakkı ve zilyetlik olmayıp bu suçlarla aynı
zamanda kişi hürriyet ve güvenliği de korunmakta, kişi hürriyetine yönelen
saldırı, malvarlığına karşı işlenen suçun bir unsurunu teşkil
etmektedir. Kanun koyucunun kuralla, yağma ve nitelikli yağma suçlarının niteliğini,
işleniş şeklini, mağdurda oluşan zararı ve korunan hukuki menfaati gözeterek,
bu fiilleri şahsi cezasızlık ya da cezada indirim nedenleri kapsamı dışında
bırakmayı tercih ettiği anlaşılmaktadır. Kanun koyucunun bu tercihi, suç olarak
tanımlanan fiillerin hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımlarına tâbi
tutulacağının belirlenmesindeki takdir yetkisinin kapsamındadır. Buna göre kanun koyucu tarafından, takdir yetkisine
dayanılarak ve kuralla korunmak istenen hukuki yarar, suçun niteliği, meydana
gelen netice de dikkate alınmak suretiyle yağma ve nitelikli yağma suçları
yönünden, diğer malvarlığına karşı suçlardan farklı düzenlemeler öngörülmesinde
hukuk devleti ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır. 12. Diğer yandan başvuran Mahkeme, hırsızlık suçu bakımından
öngörülen şahsi cezasızlık veya cezada indirim hükümlerinin yağma ve nitelikli
yağma suçları bakımından uygulanmamasının, aynı değerlere yönelen ve
birbiriyle aralarında yakın bağ bulunan söz konusu suçlar arasında
ayrım yapılarak adaletsizliğe ve failler arasında eşitsizliğe neden
olunduğunu ileri sürmüşse de kişinin hürriyet ve güvenliğine yönelik cebir ve
tehditle işlenen yağma ve nitelikli yağma suçlarını işleyenler ile hırsızlık
suçunu işleyenlerin aynı hukuksal konumda oldukları söylenemeyeceğinden söz
konusu suçları işleyenler arasında eşitlik karşılaştırması yapılamaz. 13. Kaldı ki kural olarak suç ve ceza arasında adalete uygun bir
oranın bulunup bulunmadığının saptanmasında, benzer bir suç için öngörülen ceza
ile yapılacak kıyaslamanın değil, o suçun yarattığı etkinin ve sonuçlarının
dikkate alınması gerekmektedir. Bu nedenle bir suç için öngörülen cezanın başka
bir suç için öngörülen cezayla karşılaştırılması suretiyle yapılan
değerlendirme, anayasal denetime esas oluşturmaz. 14. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. IV- HÜKÜM 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 167.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “Yağma ve nitelikli yağma
hariç…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, 22.6.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ KARŞIOY GEREKÇESİ Anayasanın 152. ve 6216 sayılı Kanunun 40. maddelerine göre, bir
davaya bakmakta olan mahkeme, davada uygulanacak kanun hükümlerini Anayasaya
aykırı görürse, bu hükümlerin iptali talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. İtiraz yoluna başvuran mahkeme, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun
167. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Yağma ve nitelikli yağma hariç…”
ibaresinin Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etmiş ve ilk
inceleme sonucunda esasa geçilmesine karar verilmiştir. 5237 sayılı Kanunun “Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim
yapılmasını gerektiren şahsi sebep” başlıklı 167. maddesinin birinci fıkrasında
“yağma ve nitelikli yağma hariç” bu bölümde yer alan suçların, üç bentte
sayılan kişilerin zararına işlenmesi hâlinde, ilgili akraba hakkında cezaya
hükmolunmayacağı belirtilmekte; itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin “aynı
değerlere yönelen ve aralarında yakın bir bağ bulunan” hırsızlık suçu yönünden
167. maddenin birinci fıkrası uygulanırken “yağma ve nitelikli yağma” suçları
yönünden uygulanmamasının Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal talebinde
bulunduğu görülmektedir. Anayasa Mahkemesinin çeşitli kararlarında belirtildiği üzere
“davada uygulanacak kurallar”, bir davanın değişik safhalarında ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada etki yapacak nitelikte bulunan
ve bakılan davada kararın dayanağını oluşturmaya yarayacak olan kurallardır. Bu sebeple Anayasa Mahkemesinin, Anayasaya aykırılığı iddia edilen
kuralın niteliğini ve kapsamını, itirazda bulunan mahkemenin bakmakta olduğu
dava konusu olayın niteliği ve kapsamıyla birlikte değerlendirerek o davada
uygulanacak kural olup olmadığını belirlemesi gerekmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemenin bakmakta olduğu davada
sanık hakkında, babasına yönelik fiili sebebiyle Türk Ceza Kanununun “Nitelikli
yağma” başlıklı 149. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca “konutta
yağma” suçundan kamu davası açıldığı ve mahkemenin suçun tavsifi konusunda
iddianameden farklı bir değerlendirmede bulunmadan “Yağma ve nitelikli yağma
hariç…” ibaresinin iptalini talep ettiği anlaşılmaktadır. Oysa, yağma ve nitelikli yağma fiilleri Türk Ceza Kanununun 148.
ve 149. maddelerinde, unsurları farklı olan suçlar olarak düzenlenmekte ve
itirazda bulunan mahkemenin bakmakta olduğu davada iki maddenin birlikte
uygulanmasına imkân bulunmamaktadır. Dolayısıyla, başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava nitelikli
yağmaya ilişkin olduğundan, itiraz konusu kuralın “…nitelikli yağma hariç…”
ibaresi dışındaki bölümü, bakılmakta olan davada uygulanacak kural değildir. Bu sebeplerle, “…nitelikli yağma…” ibaresi ile sınırlı olarak
esasa geçilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye M. Emin KUZ