ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/202 Karar Sayısı : 2024/192 Karar Tarihi : 4/12/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kızıltepe İcra Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 24/5/1962 tarihli ve 51 sayılı
Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 76. maddesinin Anayasa’nın 2., 10., 13., 36., 37. ve 90. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Ödeme emri tebliğine rağmen mal beyanında bulunmayan
borçluların hapisle tazyik olunması talebiyle açılan davalarda itiraz konusu
kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu 76. maddesi şöyledir: “ Hapis ile tazyik: Madde 76 – (Değişik: 24/5/1962-51/ 1md.) Mal beyanında bulunmıyan borçlu, alacaklının talebi
üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defaya
mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri
uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör
Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu
kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ” başlıklı 41. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında “ İtiraz yoluna başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın
uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz
başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır ” denilmektedir.
Anılan fıkra uyarınca aynı mahkeme tarafından aynı kurala ilişkin birden fazla
itiraz başvurusunda bulunulması mümkün değildir. 3. 6216 sayılı Kanun’un
“ Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40.
maddesinde ise Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda
izlenecek yöntem belirtilmiş ve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında
yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas
incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 4. Söz konusu İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda
eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin
işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)
numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna
başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel
olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede Mahkemenin
itiraz konusu kurala ilişkin ilk başvuruyu yaptıktan sonra bu başvuruyu diğer
dava dosyaları için bekletici mesele yapması gerekirken, kuralın uygulanacağı birden
fazla dava dosyası için tek bir başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu hâliyle
başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında
belirtilen yönteme uygun olmadığından incelenme imkânı bulunmamaktadır. 6. Kaldı ki itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından itiraz
konusu kuralın Anayasa’nın 2., 10., 13., 36., 37. ve 90. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmekle birlikte söz konusu maddelere hangi nedenlerle aykırı
olduğu da ayrı ayrı ve açıkça gösterilmemiştir. 7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 41.
maddesinin (2) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun anılan
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından reddi gerekir. III. HÜKÜM 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun
24/5/1962 tarihli ve 51 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 76.
maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralı
fıkraları gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 4/12/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI