ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/109 Karar Sayısı  :  2018/88 Karar Tarihi :  6/9/2018 R.G.Tarih-Sayısı   :  Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay Onüçüncü
Dairesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2003 tarihli ve
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı
Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b)
bendinin Anayasa’nın 2. ve 38 maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline
karar verilmesi talebidir. OLAY: İdari para cezasının iptali talebiyle
açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN
HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükmü Kanun’un itiraz konusu kuralı da içeren 19. maddesi şöyledir: “İdari para cezaları Madde 19- Bu Kanuna göre idari
para cezalarının veya idari yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer
hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve
tedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idari
para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması. 2) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin ihlali. 3) 18 inci maddenin ihlali. b) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin bayilik
lisansı sahipleri tarafından ihlali halinde bayinin sözleşme yaptığı dağıtıcı
lisansı sahipleri hakkında (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri
uygulanır. c) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası
idari para cezası verilir: 1) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapılan uygulamaların dolaylı
veya dolaysız olarak engellenmesi veya engellenmeye teşebbüs edilmesi. 2) 9 uncu maddede yer alan kısıtlamalara uyulmaması. 3) 5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 17 nci maddelerin
ihlali. d) 8 inci maddenin ihlali halinde bayiler için (c) bendinde yer
alan cezanın beşte biri uygulanır. e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası
idari para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya
işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin
yapılması. 2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet
gösterilmesi. 3) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvim
yılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendi
haricindeki bentlerin ihlali. 4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama
tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi. f) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki
ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte
biri uygulanır. g) Ulusal marker ekleme işlemlerine nezaret etmek üzere yetki
verilen bağımsız gözetim firmalarının yükümlülüklerini yerine getirmemeleri
halinde (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri uygulanır. h) 16 ncı madde uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü
bulunan lisans sahiplerine, eksik tuttukları her bir ton ürün için iki yüz Türk
Lirası idari para cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında ton
küsuratı dikkate alınmaz. Ceza uygulanan bir fiilin iki takvim yılı geçmeden aynı kişi
tarafından tekrarı halinde, cezalar iki kat olarak uygulanır. İdari para cezaları, ön araştırma veya soruşturma aşamasının
tamamlanmasından sonra Kurul tarafından en geç üç ay içinde karara bağlanır. Bu Kanunun kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına
karşı yargı yoluna başvurulması tahsil işlemlerini durdurmaz. İdari para cezalarının tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde
ödenmemesi halinde, cezanın ilgili vergi dairesi aracılığı ile tahsili
sağlanır. Tahsilatta 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği
yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk
Lirasına kadar idari para cezası verilir. Tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna göre lisans
gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar mühürlenir.” B.    İlgili Görülen Kanun Hükmü Kanun’un ilgili görülen 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l)
bendi şöyledir: “Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri Madde 4- … Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar; … l) (Ek: 28/3/2013-6455/37 md.) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal
marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye
yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı
sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmamak, İle yükümlüdür.” II.   İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODAL
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu ve ilgili görülen
kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un “ Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ”
başlıklı 40. maddesinde, Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak
başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında,
bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun
hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına
varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak
Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; fıkranın (a) bendinde “ İptali
istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan
gerekçeli başvuru kararının aslı ”, (b) bendinde “ Başvuru kararına
ilişkin tutanağın onaylı örneği ”, (c) bendinde “ Dava dilekçesi,
iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı
örnekleri ” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin
(4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine
uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas
incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (2) numaralı
fıkrasının (a) bendinde “ Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ”,
(b) bendinde “ Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler ile
dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri ”, (c) bendinde ise “ Dava
dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı
dizi pusulası ”nın gerekçeli başvuru kararının aslı ile birlikte Mahkemeye
sunulması gerektiği ifade edilmiştir. 4. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 49. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (b) bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede
başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna
ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar
verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen
kararın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden
başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 5.  Başvurunun incelenmesinden iptali istenen kuralın
davada uygulanacak kural olup olmadığının tespiti bakımından dosyada bulunması
zorunlu nitelikte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 24/03/2016 tarihli
ve 6172-41 sayılı idari para cezasına ilişkin kararı, bu kararın dayanağını
teşkil eden soruşturma raporu, bayilik sözleşmesi ile diğer bilgi ve belgelerin
onaylı örneklerinin dosyada bulunmadığı, ayrıca başvuruya ilişkin belgelerin
dizi listesine de bağlanmadığı görülmüştür. 6. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının  (c) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz
başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince
yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun,
28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19.
maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin iptaline karar verilmesi talebiyle
yapılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası
gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE,
6/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ