ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/78 Karar Sayısı : 2008/84 Karar Tarihi  : 20.3.2008 R.G. Tarih-Sayı :01.07.2008-26923 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Pendik İcra Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 23.2.1995 günlü, 4077 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4822 sayılı Yasa ile değiştirilen 22.
maddesinin beşinci ve son fıkralarının
Anayasa'nın 9. ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Tüketici sorunları hakem heyeti kararının ilamların icrası
hükümlerine göre takibe konulmasına karşı, bu kararın ilam niteliğinde olmadığı
ileri sürülerek  icra takibinin ve ödeme emrinin iptali istemiyle açılan
davada, itiraz konusu kuralın  Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme  iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4077 sayılı Yasa'nın 4822 sayılı Yasa ile değiştirilen 22.
maddesinin itiraz konusu beşinci ve son fıkraları şöyledir: "... Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda
heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun
ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz
edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını
durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları hakem
heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları hakem
heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği
karar kesindir. ... Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte
düzenlenir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuruda Anayasa'nın 9. ve 36. maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer
ŞAT, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün
katılımlarıyla 30.5.2006 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle
uygulanacak kural sorunu üzerinde durulmuştur. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış
ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın o
davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. 4077 sayılı Yasa'nın 22. maddesinin son
fıkrası tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususların Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte düzenleneceğini
öngörmektedir. Ancak başvuran Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, tüketici
sorunları hakem heyeti kararına karşı ilamların icrası hükümlerine göre takip
yapılmasına ilişkin olup, kuralın son fıkrasıyla ilgili değildir. Bu durumda
Yasa'nın 22. maddesinin son fıkrasının itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, buna ilişkin
başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle Reddine OYBİRLİĞİYLE, Dosyada eksiklik bulunmadığından Yasa'nın 22. maddesi beşinci
fıkrası yönünden ise işin esasının incelenmesine, Haşim KILIÇ ve Serdar
ÖZGÜLDÜR'ün "Başvurunun, başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
reddine karar verilmesi gerektiği"  yolundaki karşı oyları ve
OYÇOKLUĞUYLA, karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında,  kuralda belli değerin altındaki
uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunluluğu
getirildiği, bunun mahkemelere başvuruyu önleyerek hak arama özgürlüğünü
kısıtladığı, belli değerdeki uyuşmazlıklara ilişkin kararların mahkeme ilamı
niteliğinde sayılmasının yargı yetkisinin bağımsız mahkeme dışında bir kurula
verilmesi anlamına geldiği, bu nedenlerle Anayasa'nın 9. ve 36. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 23.2.1995 günlü, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun'un 4822 sayılı Yasa ile değiştirilen 22. maddesinin beşinci fıkrasında
" Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda
heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun
ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz
edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını
durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları hakem
heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları hakem
heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği
karar kesindir" denilmektedir. Buna göre tüketici sorunları hakem heyetlerinin, yargı işlevi
yerine getiren bir kurul olarak düzenlenmedikleri anlaşılmaktadır.  Belli
değerin altındaki uyuşmazlıklar için tüketici sorunları hakem heyetlerine
başvurunun zorunlu olduğu  ve heyetlerin vereceği kararların 
bağlayıcı nitelik taşıdığı belirtilmiş ise de, bu kararlara karşı onbeş günlük
süre içinde tüketici mahkemelerine de  itiraz edilebilecektir. Tüketici
sorunları hakem heyetleri yargı yetkisine sahip olmamakla birlikte yasakoyucu,
bu heyetlerin vermiş olduğu kararların yerine getirilmesi için etkili bir takip
yolu olan ilamlı icra yolunu kabul etmiştir. Anayasa'nın 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına
bağımsız mahkemelerce kullanılacağı öngörülmüştür. Bu madde uyarınca, yapılacak
yargılamanın kişiler yönünden gerçek bir güvence oluşturabilmesi için aranacak
nitelikler de 36. maddede belirtilerek  " Herkes, meşrû vasıta ve
yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı
olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme,
görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz. " denilmiştir.
Anayasa'nın 141. maddesine göre davaların en az giderle ve mümkün olan süratle
sonuçlandırılması yargının görevidir. Bu görevin ağır iş yükü altında yerine
getirilmesi zorlaştıkça, uyuşmazlıkların çözümü için alternatif yöntemlerin
yaşama geçirilmesi, yargıya ilişkin anayasal kuralların etkililiğinin
sağlanması bakımından gerekli görülebilir. Bu nedenle, taraflara görevli ve
yetkili mahkemeye başvurmadan önce belli değerin altındaki uyuşmazlığı kısa
sürede çözmek üzere tüketici sorunları hakem heyetlerine başvurma yükümlülüğü
getirilmiş, ancak bu aşamadan sonra kararı benimsemeyen tarafa yargı yolu açık
tutulmuştur. Öte yandan, tüketici sorunları hakem heyetlerinin belli değerin
altındaki uyuşmazlıklar hakkında verdiği kararların İcra ve İflas Kanunu'nun
ilamların icrası hakkındaki hükümlerine göre yerine getirileceğinin
öngörülmesi, bu kararların ilam niteliğinde olduğunu değil ilamlar gibi infaz
olunacağını göstermekte ve ilamların yerine getirilmesi usulüne ait bir kural
koymaktadır. Bu durumda dava ve itiraz hakları önlenmediğinden hak arama
özgürlüğünün kısıtlandığından da söz edilemez. Açıklanan nedenlerle İtiraz konusu kural,  Anayasa'nın 9. ve
36. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 23.2.1995 günlü, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun'un 6.3.2003 günlü,  4822 sayılı Yasa ile değiştirilen 22. maddesinin
beşinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 20.3.2008
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ