ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas sayısı:1980/18 Karar sayısı:1980/29 Karar günü:29/4/1980 Resmi Gazete
tarih/sayı:23.8.1980/17084 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Edirne Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının
9/7/1953 günlü, 6123 sayılı Yasa ile değişik 403. maddesinin 1. Ve 2.
bentlerinin iptali istemidir. I- OLAY : 26/3/1977 gününde Edirne sınır kapısından yurtdışına 23 kg.
esrar çıkaran ve Bulgar gümrük görevlilerince yakalanan Sivilingrad Bölge
Mahkemesince 3 yıl bir ay hapisle cezalandırılan sanık hakkında Türk Ceza
Yasasının 403/1. ve 2. maddelerinin uygulanması isteği ile Edirne Cumhuriyet
Savcılığınca bu yer Ağır Ceza Mahkemesinde dava açılmıştır. 21/12/1979 günlü oturumda, Cumhuriyet Savcısı, Türk Ceza
Yasasının 6123 sayılı Yasa ile değişik 403. maddesinin 1. ve 2. bentlerinin
Anayasaya aykırılığını ileri sürmüş, sanık da bu sava katılmıştır. Bu savı ciddi gören mahkeme, Türk Ceza Yasasının 6123 sayılı
Yasa ile değişik 403. maddesinin 1. ve 2. bentlerinin iptali için Anayasa
Mahkemesine başvurmuştur. III- METİNLER : A) İptali istenen Yasa hükmü : Türk Ceza Yasasının 1/8/1953 günlü, 6123 sayılı Yasayla değişik
403. maddesinin 1. ve 2. bendi hükümleri şöyledir : "Madde 403- (1/8/1953 - 6123) 1. Uyuşturucu maddeleri
ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imâl, ithal veya ihraç veyahut bu fiillere
teşebbüs edenler on seneden aşağı olmamak üzere ağır hapis cezası ile birlikte
istihsal mıntıkaları dışında ve polis teşkilâtı bulunan kaza merkezlerinden
birinde infaz edilmek ve bu müddet içinde emniyeti umumiye nezareti altında
bulundurulmak üzere üç seneden beş seneye kadar sürgün ve uyuşturucu maddenin
her gram veya küsuru için 10 lira ağır para cezası ile cezalandırılırlar. Şu
kadar ki hükmedilecek para cezası 1.000 liradan aşağı olamaz. 2. Yukarı ki bentte gösterilen uyuşturucu madde eroin, kokain,
morfin veya esrar ise faile müebbet ağır hapis cezası verilir, B) Dayanılan Anayasa kuralları: "BAŞLANGIÇ Tarihi boyunca bağımsız yaşamış, hak ve hürriyetleri için
savaşmış olan; Anayasa ve Hukuk dışı tutum ve davranışlarıyla meşruluğunu
kaybetmiş bir iktidara karşı direnme hakkını kullanarak 27 Mayıs 1960 Devrimini
yapan Türk Milleti; Bütün fertlerini, kaderde, kıvançta ve tasada ortak bölünmez bir
bütün halinde, millî şuur ve ülküler etrafında toplayan ve milletimizi, dünya
milletleri ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi olarak millî birlik
ruhu içinde daima yüceltmeyi amaç bilen Türk Milliyetçiliğinden hız ve ilham
alarak ve; "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesinin, Milli Mücadele
ruhunun millet egemenliğinin, Atatürk Devrimlerine bağlılığın tam şuuruna sahib
olarak; İnsan hak ve hürriyetlerini, millî dayanışmayı, sosyal adaleti,
ferdin ve toplumun huzur ve refahını gerçekleştirmeyi ve teminat altına almayı
mümkün kılacak demokratik hukuk devletini bütün hukukî ve sosyal temelleriyle
kurmak için; Türkiye Cumhuriyeti Kurucu Meclisi tarafından hazırlanan bu
Anayasayı kabul ve ilân ve Onu, asıl teminatın vatandaşların gönüllerinde ve
iradelerinde yer aldığı inancı ile, hürriyete, adalete ve fazilete aşık
evlâtlarının uyanık bekçiliğine emanet eder." "Madde 2- Türkiye Cumhuriyeti, insan haklarına ve
Başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, millî, demokratik, lâik ve
sosyal bir hukuk devletidir." "Madde 9- Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki
Anayasa hükmü değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez." "Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce,
felsefî inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir. Hiç
bir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz." IV - İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 15. maddesi uyarınca, Şevket
Müftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Ahmet Erdoğdu, Osman Tokcan, Rüştü Aral, Ahmet
Salih Çebi, Muammer Yazar, Adil Esmer, Nihat O. Akçakayahoğlu, Kenan Terzioğlu,
Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olçay, Yılmaz Aliefendioğlu ve
Yekta Güngör Özden'in katılmalariyle 4/3/1980 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur. 22/4/1962, günlü, 44 sayılı Yasanın 28/1. maddesinde hüküm
altına alındığı üzere, Anayasa Mahkemesi, Anayasa'ya uygunluk denetiminde
istemle bağlıdır; yani bu denetimin kapsamı, istemin sınırlarını aşamaz. Olayda, itirazcı mahkemece bakılmakta olan davanın 21/12/ 1979
günlü oturumunda, "Cumhuriyet Savcısı tarafından ileri sürülen Anayasa'ya
aykırılık iddialarının benimsenmesine binaen ve ayrıntıları ve gerekçesi
sonradan yazılacak kararda gösterileceği üzere, -Anayasa Mahkemesinde T. C. K.
nun 403/1 - 2. maddelerinin iptali için dava açılmasına" karar verilmiş,
mahkemenin gerekçeli kararının "Sonuç" kısmında ise, "T.C.K. nun
403. maddesinin ikinci bent hükmünün tümünün veya bu bent içindeki esrar
sözcüğünün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verildi."
denilmiştir. Görüldüğü gibi, kısa kararda itiraz, Türk Ceza Yasasının değişik
403. maddesinin 1. bendi hükmünü de kapsar genişlikte saptanmış iken, gerekçeli
kararda bu kapsam daraltılmış ve aynı maddenin 2. bendi hükmünün Anayasaya
aykırılığı savının ileri sürülmesi ile yetinilmiştir. Ceza yargılama yöntemi kurallarına göre tefhim edilen kısa
kararla gerekçeli karar arasında farklılık bulunması durumunda, kısa kararın
esas alınması gerekmekte olup, 44 sayılı Yasada da bunun tersini öngören bir
kural yer almadığından, Anayasa Mahkemesine itiraz yolu ile başvurmada,
itirazın kapsamının mahkemenin kısa kararına göre saptanmasında zorunluluk
vardır. Bu bakımdan itirazın, Türk Ceza Yasasının değişik 403. maddesinin 1. ve
2. Bentlerini kapsadığı sonucuna varılmalıdır, itirazcı mahkemenin gerekçeli
kararında, her iki bendin Anayasaya aykırılığı savını karşılayacak gerekçe yer
aldığından, gerekçenin eksikliğinden de söz edilemez. Belirtilen nedenlerle, başvurunun, 765 sayılı Türk Ceza
Yasasının 6123 sayılı Yasa ile değişik 403. maddesinin 1. ve 2. bentleri
hükümlerini kapsadığına, dosyada eksiklik olmadığından işin esasının bu bentler
açısından incelenmesine ve sınırlama sorununun esas inceleme sırasında göz
önüne alınmasına, Şevket Müftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Osman Tokcan, Rüştü
Aral, Adil Esmer ve Kenan Terzioğlu'nun "istem, sözü edilen Yasanın ikinci
bendi açısından yapıldığına göre, birinci bent hakkında esasın incelenmesine
karar verilmesine yer olmadığı" yolundaki karşıoylariyle ve oyçokluğuyla
karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ : İşin esasına ilişkin rapor, Mahkeme kararının gerekçesiyle
ekleri, iptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarla ilgili
gerekçeler, öteki yasama belgeleri okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A) Sınırlama Sorunu : İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin incelemeye esas alınan
21/12/1979 günlü kısa kararında Türk Ceza Yasasının 403/1-2. maddelerinin
iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir. Yerel mahkemenin bakmakta olduğu davada sanığa atılan suç "esrar
ihraç etmek" dir. Böyle olunca birinci bentte yazılı "imal",
"ithal" eylemlerinin ve ikinci bentte sözü geçen maddelerden
"esrar" dışında kalanların ihracının olayla ilgisi yoktur. Açıklanan
bu nedenle, Anayasaya uygunluk denetiminin, iptali istenen (1) sayılı bent
hükmünün "ihraç" ve (2) sayılı bent hükmünün "esrar"
sözcükleriyle sınırlandırılarak yapılması gerekir. Bu durum karşısında, "Anayasaya uygunluk denetiminin,
1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının 9/7/1953 günlü, 6123 sayılı Yasa
ile değişik 403. maddesinin iptali istenen (1) sayılı bendi hükmünün (ihraç),
aynı maddenin (2) sayılı bendi hükmünün ise (esrar) sözcükleriyle
sınırlandırılarak yapılmasına" oybirliğiyle karar verilmiştir. B) Anayasaya aykırılık sorunu : İtiraz yoluna başvuran mahkeme, 1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk
Ceza Yasasının 9/7/1953 günlü, 6123 sayılı Yasayla değişik 403. maddesinin
sınırlama kararı uyarınca ele alınan hükümlerinin Anayasanın Başlangıcı ile 2.,
9., 12. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu bakımdan Anayasaya
uygunluk denetimi, dayanılan Anayasa kurallarının her biri yönünden ayrı ayrı
ele alınarak yapılmıştır. l- Anayasanın Başlangıcında yer alan hükümler yönünden inceleme
: İtiraz yoluna başvuran mahkeme, yasa koyucunun uluslararası
sözleşme ve protokolların etkisi altında kalarak uyuşturucu maddeler konusunda
başka devletlerle kıyaslanmayacak ağırlıkta cezalar koyduğunu, cezalar
bakımından meydana gelen bu durumun Türk Milletinin bağımsızlığına gölge
düşürdüğünü, Türk yurttaşlarını öteki devletlerin yurttaşlarına göre daha aşağı
ve dolayısıyla daha korumasız duruma soktuğunu, Türkiye'de uyuşturucu maddeleri
satarak Türk gençliğini zehirleyen kişilere verilen cezalara oranla ihraç
edenlere verilen cezaların çok ağır olduğunu, böylece yabancıların Türklerden
fazla korunduğunu, bu ayırımın yabancıların Türkler'den daha üstün görülmesi
anlamına geldiğini ve bu nedenlerle sözü edilen 1. ve 2. bent hükümlerinin
Anayasanın Başlangıcında yer alan ilkelere ters düştüğünü öne sürmüştür. Türk Ceza Yasasının değişik 403. maddesinin 2. bendi hükmü,
uyuşturucu maddeler arasında bir ayırım yaparak eroin, kokain, morfin ve esrarı
ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak imal, ithal, veya ihraç yahut bu fiillere
teşebbüs edenler için müebbet ağır hapis cezasını öngörmüştür. Bu cezanın kimi
devletlerin yasalarında aynı eylem için saptanan cezalardan ağır olduğu da
bilinen bir gerçektir. Ne var ki, uyuşturucu maddelerin kullanılması kişilerde ve
toplumlarda çok ağır yıkıntılara yol açtığından, tüm uluslar bu soruna bir
çözüm bulabilmek için işbirliği yapmak gereksinimini duymuş ve devletler zamana
ve kendi koşullarına göre cezaları artırıcı önlemler almışlardır. Türkiye, bu
maddelerin elde edildiği ana bitkiler bakımından çok büyük olanaklara sahip
olduğu gibi, bol miktarda uyuşturucu madde üreten Asya ile bu maddelerin büyük
oranda arandığı batı ilkeleri arasında bir köprü durumundadır. Bu maddelerin
ticaretinin genişliği ve çok büyük kazançlar sağladığı da bilinmektedir. Bu bakımdan, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin, insanlığın geleceği
için çok büyük tehlike olan keyif verici zehirlerin kullanımını önlemek
konusunda kimi devletlerden daha duyarlı olmasını doğal saymak gerekir. Keyif
veren bu zehirlerden zarar görenin Türk ya da yabancı olmasının bir ayırım
nedeni sayılması ise insanlık anlayışı ile bağdaştırılamaz. Bu nedenledir ki, itiraz konusu hükümde ihraç için öngörülen
ceza imal ve ithalin cezası ile bir tutulmuştur. Anayasanın, insana ve onun haklarına ve özgürlüklerine ilişkin
uluslararası sözleşmelere ve belgelere verdiği önem ve değer görmezlikten
gelinerek, Türkiye ile öteki ülkeler arasında çelişkili bir durumun
oluşturulduğu ve bununla Yurdumuzun saygınlığına gölge düşürüldüğü yolundaki
sav, kesinlikle yanlış ve gerçeklere ters düşen bir düşüncedir. Türk Devletinin, uyuşturucu maddelerle ilgili suçlar için öteki
devletlerden daha ağır cezalar öngörmesi Türk Devletini ve dolayısıyla Türk
vatandaşlarını küçültücü değil, tam tersine hiçbir ayırım gözetilmeksizin tüm
insanların sağlığının korunmasında gösterdiği duyarlık nedeniyle öğülmeye değer
bir davranış sayılmalıdır. Bu nedenlerle, inceleme konusu hükümlerin Anayasa'nın
başlangıç'ında yeralan ilkelere aykırı bir yönü yoktur. 2 - Anayasa'nın 2. maddesi yönünden inceleme : İtiraz yoluna başvuran mahkeme, uyuşturucu maddeleri yurt içinde
sağlayanlara yurt dışına ihraç edenlerden daha hafif ceza uygulamanın doğru
olmadığını, çünkü böylece yabancılara zarar veren kişilerin kendi yurttaşlarına
zarar verenlere oranla daha az cezalandırılmaları, yoluna gidildiğini, ayrıca
esrarda etkin madde oranının azlığına ve insan sağlığı ve toplum için fazla
zararlı olmamasına karşın, eroin, kokain ve morfin gibi çok daha fazla zararlı
maddelerle eşit tutulduğunu, bu nedenlerle de itiraz konusu kuralın, suçun
ağırlığı ile orantılı olmadığını, böylece sözkonusu hükmün suç ile ceza
arasında adil bir oran bulunmasını gerektiren hukuk devleti ilkesini
zedelediğini ileri sürmektedir. Uyuşturucu maddeleri Türkiye'de yapanlarla bu maddeleri
Türkiye'ye sokan veya Türkiye'den çıkaranlara aynı cezalar uygulandığından dava
konusu hükmün Türk yurttaşlarına zarar verenlere hafif, yabancılara zarar
verenlere ağır cezalar öngörüldüğüne yönelik sav geçerli değildir. Kaldı ki,
yukarda da değinildiği gibi uyuşturucu maddelerin imal, ithal ve ihracının
önüne geçilmesini sağlamak için gerekli önlemleri almak bir insanlık borcudur.
Ceza koyarken yurttaşlık ve yabancılık ayırımı yapılması savunulacak bir
davranış olamaz. Gerçi bilim alanında "esrar" ın eroin, kokain ve
morfin kadar zararlı olmadığı yolunda görüşler ileri sürülmekte ise de, bu
konuda görüş birliği yoktur. Bir an için böyle olduğu varsayılsa bile, ucuz ve
kolay edinilmesi nedeniyle kullanma alanı ötekilerine göre daha geniş ve bu
bakımdan zararı daha çok ve yaygın olan esrarın kullanımını önlemek için
cezanın ağır tutulması yerinde bir davranış sayılmalıdır. Kaldı ki, Anayasanın
49. maddesi "Devlet herkesin beden ve ruh sağlığı içinde yaşayabilmesini
ve tıbbî bakım görmesini sağlamakla görevlidir." demektedir. Bu nedenle
sağlığa az veya çok zararı olan esrarın kullanılmasının önüne geçilmesi için
gerekli ve etkin önlem alınması Devletin ödevlerindendir. Yeri gelmişken şu yönün de açıklanması gerekir : Anayasa
Mahkemesinin çeşitli kararlarında açıklandığı üzere, Anayasa Mahkemesi, gerek
iptal davası, gerek itiraz yolu ile Anayasaya aykırılığı öne sürülen bir yasa
hükmünün anlamını kendi hukuksal görüşü ve anlayışı açısından inceleyip
saptamak ve o hükmü, Anayasaya uygunluk denetiminden bu anlayış içinde geçirmek
durumundadır. Bu nedenlerle, itirazcı mahkemenin uygulamaya ilişkin olarak öne
sürdüğü yönler üzerinde durulmasına gerek görülmemiştir. Yukarıdan beri açıklanan nedenler karşısında, itiraz konusu
kuralın Anayasanın 2. maddesine aykırı bir yönü yoktur. 3- Anayasanın 9. maddesi yönünden inceleme : İtiraz yoluna başvuran mahkeme, Anayasanın 9. Maddesinden söz
ederek, Cumhuriyet rejimini benimseyen bir devletin kendi yurttaşlarını öteki
devlet yurttaşlarından daha kötü bir duruma sokmasına olanak bulunmadığını,
oysa 403. maddenin 1. ve 2. bentlerindeki düzenlemeyle Türk vatandaşlarının
daha kötü duruma düşürüldüklerini ileri sürmekte ve dava konusu hükmün bu madde
yönünden de Anayasaya aykırı olduğu sonucuna varmaktadır. Konunun Anayasanın 9. maddesiyle ve dolayısiyle Cumhuriyetle
ilgili bir yönü olmadığından, ileri sürülen bu sav üzerinde durulmasına gerek
görülmemiştir. 4- Anayasanın 12. maddesi yönünden inceleme : İtiraza konu edilen hükmün Anayasanın 12. maddesine aykırı
olduğunu ileri süren mahkeme, bu yönden değişik bir gerekçe göstermemiş,
Anayasanın Başlangıcına ve 2. maddesine ilişkin gerekçeleri yinelemekle
yetinmiştir. Bu konuda yukarda Anayasa Mahkemesince varılan sonucun ve öne
sürülen düşüncelerin bu konuda da geçerli olduğunu açıklamaya gerek yoktur. Ayrıca şunu da belirtmek gerekir ki, sözü edilen 1. bent hükmü,
bu bende giren maddelerin yalnız ihracını değil ithal ve imalini de aynı
derecede cezalandırmaktadır. Uyuşturucu maddeleri memleket dışına çıkararak
yabancılara zarar veren kimseye uygulanacak ceza ile Türkiye'ye sokarak ya da
Türkiye'de yaparak Türk vatandaşlarına zarar veren kimseye uygulanacak ceza
yaptırımları arasında Türk veya yabancı olma yönünden bir ayırım yapılmamıştır.
Kaldı ki, bir çok olayda görüldüğü gibi, bu maddeleri ihraç edenler arasında
çok sayıda yabancılar da vardır. Bu nedenle dava konusu hükümlerin Anayasanın 12. maddesine de
aykırı bir yönü yoktur. Yukarıda açıklanan nedenlerle itirazın reddine karar
verilmelidir. Muammer Yazar ve Yılmaz Aliefendioğlu bu görüşe katılmamıştır. VI - SONUÇ: Sınırlama kararı uyarınca incelenen itiraz konusu hükümlerin
Anayasaya aykırı olmadığına ve itirazın reddine, Muammer Yazar ve Yılmaz
Aliefendioğlu'nun karşıoylarıyla ve oyçokluğuyla, 29/4/1980 gününde karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Üye Osman Tokcan Üye Rüştü Aral Üye Ahmet Salih Çebi Üye Muammer Yazar Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Nahit Saçlıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Kenan Terzioğlu Üye Orhan Onar Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yılmaz Aliefendioğlu Üye Yekta Güngör Özden KARŞIOY YAZISI Uyuşturucu maddelerin ihracına ilişkin olup iptali istenilen
yasa hükmü yukarıda yazılmıştır. Bunun Anayasaya aykırılığı değişik açılardan
düşünülebilir: A. Türk Ceza Yasasının 403. ve 404. maddelerinde yer alan ve
konusu uyuşturucu madde olan suçları üç ana grupta toplamak mümkündür. Bunlar : 1- Ülke içinde bulunmayan uyuşturucu maddeleri var etmek, (Bu,
imal veya ithal etmek suretleriyle olur.) 2- Ülkede var olan bu maddeleri yaymak, başkalarına intikal
ettirmek, 3- Mevcut "uyuşturucu maddeleri kullanmak veya bu maksatla
yanında bulundurmak" dır. Bu suçların en ağırı birinci grupta olanlardır. İhraç eylemi, ülkede var olmayan uyuşturucu maddeyi yaratmak
(var etmek) niteliğinde olmayıp esasen var olan maddeyi yaymak ya da
başkalarının eline geçmesine hizmet etmek biçiminde olduğundan bunun yeri
ikinci gruptur. Uyuşturucu maddenin intikal ettirildiği kimse ister Türk, ister
yabancı olsun veya ister yurt içinde, ister yurt dışında bulunsun, eylemin suç
teşkil etme özelliğine bunların etkisi yoktur. Çünkü uyuşturucu maddeyi
başkasına intikal ettirmedeki suçluluk, nakil veya intikalin yöntemine ya da
dış satım yasağına uymamaktan değil, kendiliğinden (bizatihi), zehirleyici
maddenin başkaları tarafından kullanılma olanağını sağlamasından doğmaktadır.
Bu olanağın yurt içinde, ya da yurt dışında sağlanması arasında insanlara
verdiği zarar bakımından fark bulunmadığına ve suçluluk da münhasıran
uyuşturucu maddenin zarar verici olma niteliğinden ileri geldiğine göre bu
maddeyi yurt içinde başkasına intikal ettirenle yurt dışına da intikal
ettirenin cezalarının yasadaki kadar büyük farkla ayrı tutulması Anayasanın 12.
maddesine aykırıdır. Çoğunluk gerekçesinin bir bölümünde (uyuşturucu maddelerin
ihracının çok kârlı bir iş olduğu, bu yüzden söz konusu maddelerin tedarikiyle
ihracına önem verildiği, ihraç eylemine ağır ceza tayin olunmasının bu yoldaki
özlemi engelleyeceği) anlamına gelen görüşe yer verilmiştir. Bu gerekçenin
güzelliği söz götürmez. Ancak, parasal maksatla işlenen suçlar için düzenlenen
geçici hürriyeti bağlayıcı cezalara, eylemin ağırlığı ile orantılı parasal
cezalar eklenmesi veya hürriyeti bağlayıcı cezanın miktarı artırılmakla beraber
geçici olarak tayini suretiyle suç işlemelerin önlenmesi ceza siyasetinin ana
kurallarındandır. Bu düşünce, ihraç eylemine hiçbir surette müebbet ağır hapis
veya idam cezası verilemiyeceği kanısında olduğum sanısını yaratmamalıdır. Yasa
koyucu uygun bulduğu her yasal cezayı yaptırım olarak kabul edebilir. Yurt
içinde işlenen eyleme de müebbet ağır hapis veya idam cezası biçilmiş olsaydı,
eşitsizlikten bahsedilemezdi. Dava konusu hüküm (eski ihtilâfıdar) prensibinin
ters çevrilmiş biçimiyle uygulandığı görünüm veya izlenimine yol açarak eylemin
suç sayılmasına neden olan zehirleyici ve toplumları çürütüp yıkıcı olma
niteliğinde fark bulunmadığı halde suçtan zarar görenleri, korunmalarında
farklı tutum ve sonuçlara mağruz kılması dahi Anayasanın sözü geçen 12.
maddesine aykırıdır. B. Devlet, hele hukuk devleti, adil ve insaflıdır. Anayasanın
tüm esprisine hakim olan bir zihniyet 14. maddenin 3.. fıkrasıyla Medenî
Kanunun Başlangıç bölümündeki 4. maddesinin metinlerinde de açık bir ifade
halinde yer almıştır, iptali istenilen yasa hükmüne göre, örneğin bir kilo
esrarı yurt içinde satan bir kişiye "muvakkat ağır hapis" cezası
verilirken yarım gram esrarı yurt dışına çıkaran, hatta çıkarmağa sadece
teşebbüs eden kimseye de müebbet ağır hapis cezası verilecek; yine bir kilo
esrarı kendisi içmek için yurt içinde yanında bulunduran bir kimseye hürriyeti
bağlayıcı ceza olarak beş yıldan fazla hapis cezası verilemez iken, yarım gram
esrarı aynı maksatla yurt dışına çıkaran veya buna teşebbüs eden kimse müebbet
ağır hapse mahkûm olacak ve eğer bu eylemi 18 yaşından küçük birisine yaptırmış
ise kendisi idam edilecektir. Durum bu olunca dava konusu yasa kuralının,
Anayasanın 2. Maddesindeki (Hukuk devleti) olma buyruğuyla bağdaştırılması da
kolay olamaz. C. Konunun söze değer bir başka yönü daha vardır :
"Uyuşturucu maddelere dair 1961 TEK Sözleşmesi" nin tarafları
uyuşturucu maddelerin imal ve ithalini, ya da temin ve tedarikini cezayı
ağırlatıcı neden olarak kabul etmişler, ihracı bu sebepler arasında saymamışlardır.
Türk Ceza Kanununun mehazı olan İtalya Ceza Kanununda da durum böyledir.
"TEK Sözleşmesi", bu sözleşmeyi kabul eden taraflara eşit
yükümlülükler yüklemektedir. İptali istenen hüküm bu yükümlülükler dengesini
bozmuş olması nedeni ile Anayasanın 65. maddesine de aykırı düşmüş sayılabilir. İtiraz davasının reddine ilişkin karara bu gerekçelerle
katılmıyorum. Üye Muammer Yazar KARŞIOY Türk Ceza Yasası'nın 403. maddesinin 1. bendinde uyuşturucu
maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç edenlerin
veyahut bu eylemlere girişenlerin 10 seneden aşağı olmamak üzere ağır hapisle
cezalandırılmasını, 2. bendinde ise, 1. bentte belirtilen uyuşturucu maddenin
eroin, kokain, morfin veya esrar olması halinde failine yaşam boyu ağır hapis
cezası verilmesi öngörülmüştür. Konu Yüksek Mahkemenin sınırlama kararı uyarınca ele
alındığında, yurt dışına çıkarılan nesnenin, olayımızda olduğu gibi esrar
olması halinde verilecek ceza yaşam boyu ağır hapistir. Maddede, dışarı çıkarılan esrarın bir kaç gr. veya kilolarla
olması, esrar çıkarma eyleminin kazanç sağlama veya kendi kullanımı amacına
dönük bulunması arasında bir ayırım gözetilmemiştir. Birçok bilim adamı, esrarın uyuşturucu bir madde olduğunu kabul
etmekle beraber, bu maddenin 2. bentte sayılan öteki uyuş turucular kadar
zararlı etkisi bulunmadığını, daha az alışkanlık yaptığını ve ölüme neden,
olmadığını belirtmişlerdir. Öteki ülkelerin ceza yasaları incelendiğinde kimi ülkelerin,
esrarın yurt dışına çıkarılışını Türkiye'ye oranla daha hafif biçimle
cezalandırdığı, esrardan dolayı verilen cezaların öteki uyuşturucu maddelerin
kullanımı veya imali nedeniyle verilen cezalara oranla daha hafif olduğu, İsveç
gibi kimi ülkelerde ise, esrar kullanımının ihracının veya imalinin
cezalandırılmadığı görülmektedir. Amerika'da esrar kullanımı için ceza
verilmesinden vazgeçilmiş, daha sonra tekrar ceza uygulanmasına başlanmış ise
de, ceza miktarı öteki uyuşturuculardan daha değişik tutulmuştur. Yasa koyucu, bir eylemin suç sayılıp sayılmaması, o suç için ne
tür ve ne miktar ceza verileceği konusunda takdir hakkını kullanırken Anayasa
kuralları, ceza hukuku ilkeleri ve toplumun gereksinme ve yararlarını
gözetmeli, suçun ağırlığına göre ceza saptayarak suç ve ceza arasındaki dengeyi
korumalıdır. Eroin, kokain ve morfin derecesinde tehlikeli uyuşturucu bir madde
olmadığı anlaşılan esrarın, yurt dışına çıkarılması nedeniyle failin yaşam boyu
ağır hapse mahkûm edilmesi hukuk devleti ilkelerine uygun düşmez. Öte yandan, Türk Ceza Yasası'nın 463. maddenin 3. Bendinde
uyuşturucu maddeleri yurt içinde ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak satanlar
veya satışa arz edenler, taşıyanlar... için öngörülen ceza yurt dışına
çıkaranlardan daha azdır. Uyuşturucu maddeyi yurt dışına götürürken yurt içinde
yakalanan kişinin cezası, yurt dışında yakalanandan çok daha az olacaktır.
Ayrıca, yakalandığı ülke yasalarına göre hafif bir biçimde cezalandırılan kişi,
Türkiye'de sırf Türk vatandaşı olması nedeniyle yeniden, aynı maddeyle yurt
dışında birlikte yakalandığı yabancı kişilere oranla çok daha ağır
cezalandırılacaktır. Bu durum Anayasanın eşitlik ilkesiyle de bağdaşmaz.
Kaldıki cezada ağırlığın suçun sayısını azaltmadığı yıllık istatistiklerden
anlaşılmaktadır. Bu hale göre, yurt dışında üzerinde esrar bulunan Türk
vatandaşına uygulanan cezanın bu denli ağır olmasında kamu yararı
bulunmamaktadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle Türk Ceza Yasasının 403.
maddesinin 2. bendinin, 1. bentteki "ihraç" ve "esrar"
sözcükleriyle sınırlı olarak iptali gerektiği oyu ile verilen karara karşıyım. Üye Yılmaz Aliefendioğlu