ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2010/102 Karar Sayısı : 2010/105 Karar Günü : 7.12.2010 R.G. Tarih-Sayı :Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kütahya 1. Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21.6.1927 günlü, 1111 sayılı
Askerlik Kanunu'nun, 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle
değiştirilen 25. maddesinin ve 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11.
maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10., 28., 38., 40. ve
72.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada, itiraz
konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri şöyledir: 'Madde 25 ' Milli
Savunma Bakanlığı tarafından, o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki
sene ertesi yıla terk edilenlerin son yoklamalarının yapılacağı, Türkiye Radyo
Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur. Bu duyuru yükümlülere tebliğ
mahiyetindedir.' 'Madde 45 ' Sevke tabi yükümlülerin
listeleri, askerlik şubelerinde ilan edilir. Ayrıca bu listeler, celp dönemleri
dışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirlikler vasıtasıyla, köy
ve mahalle muhtarlıklarında da ilan edilir. Celp ile ilgili hususlar Milli Savunma Bakanlığı tarafından
Türkiye Radyo Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur ve yurtdışı
temsilciliklerine bildirilir. Bu ilan ve duyurular yükümlülere tebliğ
mahiyetindedir.' III- İLK İNCELEME 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli
düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön
meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,
davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada Mahkeme,
Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri
sürmüştür. Askerlik Kanunu'nun 25. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı
tarafından,o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki sene ertesi yıla terk
edilenlerin son yoklamalarının yapılacağının Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
aracılığıyla duyurulacağı ve bu duyurunun yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğu
belirtilmiştir. Askerlik Kanunu'nun 45. maddesinde de, sevke tabi yükümlülerin
listelerinin, askerlik şubelerinde ilan edileceği, ayrıca bu listelerin celp
dönemleri dışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirlikler
vasıtasıyla, köy ve mahalle muhtarlıklarında da ilan edileceği belirtilerek,
celp ile ilgili hususların Milli Savunma Bakanlığı tarafından Türkiye Radyo
Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulacağı ve yurtdışı temsilciliklerine
bildirileceği, bu ilan ve duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğu
ifade edilmiştir. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan dava,
askerlik dairesince düzenlenen sevk evrakını, yol ve iaşe bedelini teslim alan
sanığın, askeri birliğine katılması gereken tarihten üç gün sonra katılması nedeniyle
açılmıştır. Sanığın yoklama kaçağı olduğu yolunda bir suç isnadı mevcut
olmadığından, son yoklamanın yapılma usulüne ilişkin Askerlik Kanunu'nun 25.
maddesinin bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Öte yandan, başvuru dosyasının incelenmesinden askerlik şubesince
düzenlenerek sanığa verilen 'sevk belgesi'nde, askeri birliğine katılma
tarihinin belirtildiği ve bu süre içerisinde birliğine katılmadığı takdirde
bakaya kalacağının tarafına anlatılarak bu hususun imza altına alındığı anlaşılmaktadır.
Sanığa isnat edilen bakaya kalmak suçu, askerlik dairesince yapılan bu
bildirime rağmen sanığın süresinde birliğine katılmamasından kaynaklanmaktadır.
Bu nedenle, celp ile ilgili hususlardaTürkiye Radyo Televizyon Kurumu
aracılığıyla yapılacak ilan ve duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde
olduğu yolundaki Askerlik Kanunu'nun 45. maddesinin de bakılmakta olan davada
uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı
kural değildir. İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir. IV- SONUÇ 1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun, 5.2.2009 günlü,
5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle değiştirilen 25. maddesinin ve 5.2.2009
günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11. maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin, itiraz
başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı
bulunmadığından, bu maddelere ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 7.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI