ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1997/23 Karar Sayısı : 1997/34 Karar Günü : 11.3.1997 R.G. Tarih-Sayı :02.04.1997-22952 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kepsut Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza
Kanunu'nun" 7.1.1981 günlü, 2370 sayılı Yasa ile değişik 236. maddesinin,
Anayasa'nın 2., 38. ve 53. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Kamu Sendikaları Konfederasyonlaşma Kurulu tarafından
20.12.1994'de düzenlenen bir günlük iş bırakma eylemine katılmaları nedeniyle
öğretmen ve okul hizmetlileri hakkında açılan kamu davasının duruşmasında;
sanıklar hakkında uygulanması istenilen Türk Ceza Yasası'nın 236. maddesinin
Anayasa'nın 2., 38. ve 53. maddelerine aykırı olduğu yolunda Cumhuriyet Savcısı
savının ciddî olduğu kanısına varan Mahkeme, belirtilen maddenin iptali istemiyle
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 765 sayılı Türk Ceza Yasası'nın iptali istenen 236. maddesi
şöyledir : "Madde 236- Memurlardan veya işçi niteliğini taşımayan kamu
hizmeti görevlilerinden üç veya daha fazla kimse aldıkları karar gereğince
kanun hükümlerine aykırı olarak, memuriyetlerini terk eder veya vazifelerine
gelmezlerse veya vazifelerine gelip de görevlerini geçici de olsa kısmen veya
tamamen yapmazlar yahut yavaşlatırlarsa her biri hakkında dört aydan bir yıla
kadar hapis ve ikibin liradan onbin liraya kadar ağır para cezasiyle birlikte
muvakkaten veya müebbeten memuriyetten mahrumiyet cezası da hükmolunur. Başkaları tarafından alınan karara veya yayınlanan bildirilere
uyarak yukarıdaki fıkrada yazılı fiilleri işleyen memurlara ve işçi niteliği
taşımayan kamu hizmeti görevlilerine de aynı ceza hükmolunur. Bu maddedeki eylemler dernek veya meslek kuruluşları
yöneticilerinin bu yönde aldıkları karar veya yayınladıkları bildiriler üzerine
vuku bulmuşsa, bu kararı alan veya bildiriyi yayınlayanlara bir yıldan üç yıla
kadar hapis ve üçbin liradan onbin liraya kadar ağır para cezası verilir. Fail
memur ise müebbeten memuriyetten mahrumiyet cezasına da hükmolunur." B- İlgili Anayasa Kuralı Anayasa'nın Geciçi 15. maddesi şöyledir : "GEÇİCİ MADDE 15.- 12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel
seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını
oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk
milleti adına kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Millî Güvenlik Konseyinin,
bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu Meclis
Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisinin her türlü karar ve
tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumluluk iddiası
ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz. Bu karar ve tasarrufların idarece veya yetkili kılınmış organ,
merci ve görevlilerce uygulanmasından dolayı, karar alanlar, tasarrufta
bulunanlar ve uygulayanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu dönem içinde çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler
ile 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve
tasarrufların Anayasaya aykırılığı iddia edilemez." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin iptalini istediği
TCK.'nun 236. maddesinin Anayasa'nın Geçici 15. maddesi kapsamında olup
olmadığı sorunu öncelik taşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve
ekleri, iptali istenilen yasa hükmü ve dayanılan Anayasa kuralları ile
bunların gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ : 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 236. maddesi,
7.1.1981 günlü, 2370 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ile değiştirilmiştir. Anayasa'nın geçici 15. maddesinde, 12 Eylül 1980'den, ilk genel
seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı
oluşturuluncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk
Milleti adına kullanan Millî Güvenlik Konseyi'nin çıkardığı
yasaların Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulamayacağı öngörülmektedir. 7.11.1982 günlü, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın
halkoyu ile kabulünden sonra yapılan ilk seçimler sonucu oluşan Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı 6.12.1983'de toplanmıştır. Anayasakoyucunun, söz konusu kural ile Millî Güvenlik Konseyi'nin
yasama yetkisini tek başına ya da Danışma Meclisi'yle birlikte kullandığı
dönemde çıkarılan yasalar ve kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılı
Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve yapılan işlemleri
Anayasa Mahkemesi'nin denetimi dışında tutmak amacında olduğu açıktır. Anayasa'da belirli konuları düzenleyen genel kurallar yanında,
özel kurallara da yer verilmiştir. Bir konu özel kurallarla düzenlenmemişse,
sorunların çözümünde genel kurallar uygulanır. Ancak, o konuda özel
düzenlemeler varsa artık genel kurallara başvurulmaz. Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup hangi nedenle
olursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunların
bir arada ve hukukun genel kuralları gözönünde tutularak uygulanmaları
zorunludur. Sözü edilen maddenin "Geçici Madde" olarak adlandırılmış
bulunması etki ve değer bakımından Anayasa'nın öteki maddelerinden daha zayıf
ve önemsiz olduğu biçiminde yorumlanmasına neden olamaz. Geçici maddeler
genellikle geçiş dönemlerine ilişkin işlemlerin uygulama yöntemini ve kapsamını
gösteren ayrık hükümleri içerirler. Hukukta genel kural olarak, yasalar,
yayımlarından sonraki olaylara ve durumlara uygulanırlar. Bu ilkenin en
çarpıcı ayrıklığı, yasalardaki geçici kurallardır. Bu nedenle yasaların geçici
maddeleri ile esas maddeleri arasında farklılık varsa, özel niteliği nedeniyle,
geçici maddeler esas maddeden önce uygulanırlar. Çünkü, yasakoyucu, kuralın
ayrıklığında kamu yararı görmüştür. Özel düzenlemenin genel düzenlemeden önce
geleceği hukukun genel bir ilkesidir. Anayasa'da da belli bir konuyu düzenleyen
özel kural varken, o konuyu da kapsamı içine alabilecek nitelikte bir genel
kural bulunsa bile, onun değil, konuya özgü Anayasa kurallarının uygulanması
gerekir. Bir yasada öncelik alan geçici maddeler uygulanıp sonuçları tümüyle
alındıktan sonra yürürlükten kalkmış olurlar. Tersine durumda, yasalardaki
geçici maddeler, yasanın bir ayrıklık olarak kapsadıkları konularla birlikte
geçerliliklerini sürdürürler. Yasa metinlerinin ve sözcüklerinin, hukuk dilindeki anlamlarına
göre anlaşılmaları gerekir. Yasa kuralının, günün toplumsal ve ekonomik
gerekleriyle çeliştiği sanılsa bile, yürürlükte kaldığı sürece uygulanması
hukukun gereğidir. Kimi gerekçelerle bu kuralın dışına çıkılması, metinlerin
anlamlarından başka biçimlerde yorumlanması, metnin bir tür düzeltilmesine
kalkışılması, aslında yasada olmayanı yasaya yakıştırmak ve yorum yoluyla
amacını değiştirmek ya da yasakoyucunun yerini almak olur. Geçici 15. madde kapsamındaki, olağanüstü yönetimin olağanüstü
koşulları altında çıkarılan yasalarla kanun hükmündeki kararnamelerin, geçilen
demokratik düzen içinde değiştirilmesine ya da yürürlükten kaldırılmasına değin
Anayasa'ya uygunluk denetimi dışında bırakılmasında kamu yararı görülmüştür.
Ancak, yasakoyucu, siyasal ve sosyal gelişmelere ve gereksinimlere göre, söz
konusu yasal kurallardan gerekli gördüklerini değiştirebileceği ya da
kaldırabileceği gibi Anayasa'da öngörülen koşullara uyarak Anayasa'daki geçici
maddeleri de kaldırabilir. Bunun dışında, yorum yoluyla Anayasa'nın geçici 15.
maddesinin geçersiz ve etkisiz duruma getirilmesi olanaksızdır. Anayasa'ya
uygunluk denetiminin kapsamlı ve etkin olmasını istemek başka, Anayasa kuralına
uymak başkadır. Geçici maddeyi yargı kararıyla geçersiz kılmak düşünülemez.
Kaldırmak yetki ve görevi, yasama organınındır. Anayasa'nın geçici 15. maddesi ile bir dönemin yasama işlemlerinin
Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulması yasaklanmıştır. 12.9.1980 ile
6.12.1983 arasında Anayasa'ya aykırılık savında bulunulamayacağı değil, bu
madde yürürlükte kaldıkça bu tarihler arasında yapılan düzenlemelere karşı
aykırılık savında bulunulamayacağı öngörülmüştür. Tersine düşünce geçerli olsa
idi, madde Anayasa'ya konulmazdı. Ancak, bunların hukuk devleti ilkesine uygun
biçimde yargı denetimine açılması, Anayasa'ya aykırılık savında bulunma ve
inceleme yasağının kaldırılmasına bağlı olup bu da Anayasa'nın 87. maddesi
uyarınca doğrudan yasama organının görev ve yetkisi kapsamına girmektedir. Bu durumda, söz konusu kural hakkında Anayasa'ya aykırılık savında
bulunulmasına Anayasa'nın geçici 15. maddesi olanak vermediğinden, itirazın,
başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. Bu görüşlere Güven DİNÇER katılmamıştır. V- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun
7.1.1981 günlü, 2370 sayılı Yasa ile değişik 236. maddesi, Anayasa'nın geçici
15. maddesinin son fıkrası kapsamında olup, Anayasa'ya aykırılığı savında
bulunulamayacağından mahkemenin yetkisizliği nedeniyle başvurunun REDDİNE,
Güven DİNÇER'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 11.3.1997 gününde karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU KARŞIOY
YAZISI Esas Sayısı : 1997/23 Karar Sayısı : 1997/34 20 Ekim 1996 günlü, 22793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan
26.6.1996 tarih ve Esas 1996/28, Karar 1996/24 sayılı Anayasa Mahkemesi
kararındaki karşıoyumda açıklanan düşüncelerle bu karara karşıyım. Başkanvekili Güven DİNÇER