ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/80 Karar Sayısı : 2025/65 Karar Tarihi : 6/3/2025 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011
tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının Anayasa’nın 5., 9., 10.,
11., 36., 40., 138., 140. ve 142. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Vasiyetnamenin iptali talebiyle açılan davada itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu
kuralın da yer aldığı 353. maddesi şöyledir: “ Duruşma yapılmadan verilecek kararlar MADDE 353- (1) Ön inceleme sonunda dosyada eksiklik
bulunmadığı anlaşılırsa; a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esası
incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın
kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer
mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan
kesin olarak karar verir: 1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması. 2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilen
hâkimin davaya bakmış olması. 3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen
görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da
yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması (…) 4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması. 5) Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşı
davanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına, (…) karar verilmiş olması. 6) (Değişik:22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece,
uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış
veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar
verilmemiş olması. b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak; 1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden
hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine, 2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun
olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç
duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek
yeniden esas hakkında, 3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın
tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastan
reddine veya yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verilir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri
ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu
dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri
sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu
hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak
anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için
elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın
bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 6100
sayılı Kanun’un 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptalini talep
etmiştir. İtiraz konusu kuralda ilk derece
mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması durumunda, bölge
adliye mahkemesince yapılan ön inceleme sonucunda dosyada eksiklik
bulunmadığının anlaşılması hâlinde bölge adliye mahkemesinin esası incelemeden
kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren
mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine
ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak
karar vereceği hâller sayılmıştır. 4. Bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesinde
bulunduğu gözetildiğinde bölge adliye mahkemesinin vereceği kararlara ilişkin
olan itiraz konusu kuralın bakılmakta olan
davada uygulanma imkânının bulunmadığı açıktır. 5. Açıklanan nedenle kuralın itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 6/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI