ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:2003/72 Karar Sayısı:2004/24 Karar Günü:17.2.2004 Resmi Gazete tarih/sayı:29.07.2004/25537 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kurşunlu Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 5.6.1986 günlü, 3308 sayılı
Mesleki Eğitim Kanunu'nun 41. maddesinin dokuzuncu fıkrasının Anayasa'nın 2.,
37., 125. ve 155. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Ustalık belgesi olmadan işyeri çalıştırdığı gerekçesiyle 3308
sayılı Kanun'un 41. maddesine göre kesilen idarî para cezasının kaldırılması
istemiyle yapılan başvuru üzerine uygulayacağı kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı İtiraz konusu 5.6.1986 günlü, 3308 sayılı Mesleki Eğitim
Kanunu'nun 41. maddesinin dokuzuncu fıkrası şöyledir: "Verilen para cezalarına karşı cezanın tebliği tarihinden
itibaren yedi gün içinde yetkili Sulh Ceza Mahkemesinde itiraz
edilebilir." B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2., 37., 125. ve 155. maddelerine
dayanılmış, 140. ve 142. maddeleri ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER,
Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Mehmet
ERTEN'in katılımlarıyla 11.9.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların
gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, hukuk devletinin en önemli özelliklerinden
birisinin idarenin yargısal denetime tabi kılınması olduğu, bu ilkenin ancak
adli yargıdan ayrı olarak idari yargı denetimiyle gerçekleştirilebileceği, ayrı
bir idari yargı sisteminin kabul edilmesi halinde kamu hizmetlerinin
görülmesinden doğan uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi gerektiği,
Anayasa'ya göre hiç kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci
önüne çıkarılamayacağı ileri sürülerek itiraz konusu kuralın iptali
istenmiştir. İtiraz konusu Yasa kuralında 3308 sayılı Mesleki Eğitim
Kanunu'nda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kişi ve kuruluşlara
mahalli mülki idare amirleri tarafından verilen para cezalarına karşı yetkili
sulh ceza mahkemelerinde dava açılabileceği öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin demokratik bir
hukuk devleti olduğu, 125. maddesinin birinci fıkrasında da idarenin her türlü
eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık tutulduğu vurgulanırken, tüm
yönetsel işlemlerin yargı denetimine tabi olması amaçlanmıştır. Öte yandan, Anayasa'nın 140. maddesinin birinci fıkrasında,
"Hakimler ve savcılar adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları olarak görev
yaparlar"; 142. maddesinde "Mahkemelerin kuruluşu, görev ve
yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir"; 155.
maddesinin birinci fıkrasında da, "Danıştay, idarî mahkemelerce verilen ve
kanunun başka bir idarî yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son
inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece
mahkemesi olarak bakar" biçiminde yer alan kurallar adlî ve idari yargı
ayırımının Anayasa'da benimsendiğinin kanıtıdır. Anayasa'nın yukarıda belirtilen maddelerinde öngörülen
düzenlemeler nedeniyle idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda yasakoyucunun geniş takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. İtiraz başvurusuna konu olan
idari para cezası, kamu gücünün kullanılmasıyla ilgili ve yasada belirtilen
kurallara uymayanlara idari bir yaptırımın uygulanması niteliğinde olduğundan,
çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde de idari yargının yetkili kılınması gerekir. Bu nedenle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2., 125. ve 155.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. Kuralın Anayasa'nın 37. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. B- Kararın Yürürlüğe Gireceği Gün Sorunu Anayasa'nın 153. maddesi ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesi uyarınca, yasa,
kanun hükmünde kararname veya TBMM İçtüzüğü ya da bunların belirli madde veya
hükümleri iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlükten kalkar.
Ancak, Anayasa Mahkemesi iptal kararı ile meydana gelecek hukuksal boşluğu kamu
düzenini tehdit veya kamu yararını ihlal edici nitelikte görürse, boşluğun
doldurulması için iptal kararının yürürlüğe gireceği günü ayrıca kararlaştırabilir. İtiraz konusu kuralın iptaline karar verilmesi ile meydana gelen
hukuksal boşluk kamu yararını olumsuz yönde etkileyecek nitelikte olduğundan,
yeni düzenleme yapması için yasama organına süre tanımak amacıyla iptal
kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe
girmesi uygun bulunmuştur. VI- SONUÇ A- 5.6.1986 günlü, 3308 sayılı "Mesleki Eğitim
Kanunu"nun 41. maddesinin, "Verilen para cezalarına karşı cezanın
tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili Sulh Ceza Mahkemesinde
itiraz edilebilir." biçimindeki dokuzuncu fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna
ve İPTALİNE, B- İptal edilen fıkranın doğuracağı hukuksal boşluk kamu
yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin
üçüncü fıkrasıyla 2949 sayılı Yasa'nın 53. maddesinin dördüncü ve beşinci
fıkraları gereğince İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN
BAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, 17.2.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Mustafa YILDIRIM Üye Cafer ŞAT Üye Fazıl SAĞLAM