ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/72 Karar Sayısı : 2023/75 Karar Tarihi : 4/5/2023 R.G.Tarih-Sayı :
26/7/2023-32260 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
132 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 14/2/2023 tarihli ve (123) numaralı Bazı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesi ve İhdas Edilen Kadrolara Emsal Belirlenmesi
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 1. maddesiyle
ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli
ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili
bölümlerine eklenmesinin, B. 2. maddesinin
ve ekli (2) Sayılı Liste’nin, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,
104., 128., 153. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sür ülerek iptal ler ine ve yürürlü klerinin durdurulmasına karar
verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep
edilen; A. 1. maddesi
şöyledir: “ MADDE 1- Ekli (1) sayılı listede yer alan
kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin eki (I) sayılı cetvelin ilgili bölümüne eklenmiştir. ” (1) SAYILI LİSTE KURUMU : AİLE VE
SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Aile
  Sosyal Destek Uzmanı 5 5 TOPLAM 5 KURUMU : DİYANET
İŞLERİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Muhabir 5 1 GİH Yönetmen 5 1 TOPLAM 2 KURUMU : GENÇLİK
VE SPOR BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Gençlik
  Hizmetleri Memuru 5 5 GİH Spor
  Uzmanı 5 5 TOPLAM 10 KURUMU : İÇİŞLERİ
BAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Çağrı
  Karşılama Memuru 5 5 TOPLAM 5 KURUMU : İLETİŞİM
BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH İletişim
  Memuru 5 2 TOPLAM 2 KURUMU : ÖLÇME,
SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ İHDAS EDİLEN KADROLARIN SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ GİH Sınav
  Hizmetleri Görevlisi 5 1 TOPLAM 1 B. 2. maddesi
şöyledir: “ MADDE 2- Ekli (2) sayılı listede yer alan
kadrolar mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca karşılarında
gösterilen kadro unvanlarına denktir. ” (2) SAYILI LİSTE Kadronun Denk Alınacak Kadronun Unvanı Hizmet Sınıfı Unvanı Hizmet Sınıfı Aile
  Sosyal Destek Uzmanı GİH İş
  ve Meslek Danışmanı GİH Çağrı
  Karşılama Memuru GİH Bilgisayar
  İşletmeni GİH Gençlik
  Hizmetleri Memuru GİH Yurt
  Yönetim Memuru GİH İletişim
  Memuru GİH Mütercim GİH Muhabir GİH Uzman GİH Sınav
  Hizmetleri Görevlisi GİH Uzman GİH Spor
  Uzmanı GİH Uzman GİH Yönetmen GİH Uzman GİH II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,
Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve
Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 4/5/2023 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör
Ahmet CANPOLAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları , dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A. CBK’ların Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve
yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.
Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu
bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu
kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci
Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve
ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili
olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda
açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden
herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik
yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,
23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119,
K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13). B. CBK’nın 1. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de Yer
Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel’in
İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 4. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü
içerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu
görevlilerinin kadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi
gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı,
CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına
genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin
tanındığı, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın
bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı
belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104.,
128., 153. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 5. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 128., 153 ve 161.
maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu
bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında
düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 6. Kural Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Diyanet
İşleri Başkanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, İletişim
Başkanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına ilişkin olarak bir kısım kadroların ihdas edilerek (2)
numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir. 7. Anayasa Mahkemesi;
bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel
kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı
kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin
CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup
olmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda
söz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili
düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve
ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci
fıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,
teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü
fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir
yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,
§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,
30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,
K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9, 10). 8. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı
ile Gençlik ve Spor Bakanlığına, Cumhurbaşkanlığının bağlı kuruluşları olan
Diyanet İşleri Başkanlığı ile İletişim Başkanlığına, CBK’yla kurulmuş bir kamu
tüzel kişisi olan Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına kadro ihdas
edilmesini öngören dolayısıyla anılan kurumların teşkilat yapısıyla ilgili bir
düzenleme getiren dava konusu kural yönünden, belirtilen kararlardan ayrılmayı
gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 9. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin on
yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme
içermemektedir. 10. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
dördüncü cümlesinde “ Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarılamaz ” denilmiştir. Bu itibarla CBK’ların anılan Anayasa
hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden,
bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş bir kanun hükmünün
bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. 11. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya
esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir.
Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır. 12. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki
HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır. b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 13. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;
eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri
koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan
kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan
devlettir. 14. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,
uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. 15. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi
niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır. 16. Kuralla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri
Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığının taşra teşkilatlarında; Diyanet
İşleri Başkanlığı, İletişim Başkanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığının ise merkez teşkilatlarında yer alan kadrolar ihdas edilmiştir.
İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekilde
düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık
bulunmamaktadır. 17. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. C. CBK’nın 2. Maddesi ile Ekli (2) Sayılı Liste’nin
İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 18. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü
içerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu
görevlilerinin özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 104. ve 128.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 19. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden
kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8. ve 128. maddelerine de
aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki
kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu
husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır. 20. CBK’nın 2. maddesiyle ekli (2) Sayılı Liste’de yer
alan kadroların mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları
bakımından 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin
ek 30. maddesi uyarınca karşılarında gösterilen kadro unvanlarına denk olduğu
hükme bağlanmıştır. 21. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde
yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yer
alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesinde
ise münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı
hüküm altına alınmıştır. 22. Anayasa Mahkemesi memurlar ve diğer kamu
görevlilerinin mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarına
ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha önce değerlendirmiştir. Bu
kapsamda mali ve sosyal hak ve yardımların Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci
Bölümü’nde yer alan mülkiyet hakkıyla ilgili olduğundan Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile
düzenlenemeyecek yasak alan içinde kaldığına, diğer özlük haklarının ise
Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğinden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca CBK
ile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138,
9/11/2022, §§ 74-79; E. 2020/7, K.2022/146, 30/11/2022, § 48). 23. Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların mali,
sosyal ve diğer özlük haklarına ilişkin düzenleme öngören dava konusu kural
yönünden, anılan içtihattan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. 24. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır. İptali
gerekir. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının
ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca
konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleri
yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir. Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.
maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek
iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir. IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 25. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “ Kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe
gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede
yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. ” denilmekte, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3)
numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekli gördüğü
hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının
yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği
belirtilmektedir. 26. (123) numaralı CBK’nın 2. maddesinin ve ekli (2)
Sayılı Liste’nin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını
ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki
boşluğun doldurulabilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından
gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü
fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince
bu maddeye ve Liste’ye ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de
yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 27. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların
uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği
belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 14/2/2023
tarihli ve (123) numaralı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesi
ve İhdas Edilen Kadrolara Emsal Belirlenmesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan
kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine yönelik
iptal talebi 4/5/2023 tarihli ve E.2023/72, K.2023/75 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu eklemeye ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin
REDDİNE, B. 2. maddesine ve ekli (2) Sayılı Liste’sine yönelik iptal hükümlerinin yürürlüğe girmelerinin
ertelenmesi nedeniyle bu maddeye ve Liste’ye ilişkin yürürlüğün durdurulması
taleplerinin REDDİNE, 4/5/2023
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI. HÜKÜM 14/2/2023 tarihli ve (123) numaralı Bazı Kamu
Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesi ve İhdas Edilen Kadrolara Emsal
Belirlenmesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; A. 1.
maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı
Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesinin; a. Konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü
ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b. İçeriği
itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE
OYBİRLİĞİYLE, B. 2. maddesinin
ve ekli (2) Sayılı Liste’nin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olduklarına ve İPTALLERİNE, iptal hükümlerinin Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince
KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE
GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE, 4/5/2023 tarihinde karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğu (123) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
(CBK) 1. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek (2)
numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümüne eklenmesini konu
bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. 2. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin
muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro
ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet
hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.
Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil
eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi , §§
14-36). 3. Aynı gerekçelerle dava konusu CBK kuralının konu bakımından
yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red
yönündeki kararına katılmıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN KARŞIOY GEREKÇESİ 1. Dava konusu kuralların,
Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olduğu düşüncesiyle
karara katılmıyorum. Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY GEREKÇESİ (123) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
(CBK) 1. maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine
karar verilmiştir. Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının
kadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât
yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile
düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın
106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddenin
onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha önce
kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın
104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir. CBK’nın 1. maddesinde, ekli listedeki kadroların ihdas
edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki (I) sayılı
Cetvelin ilgili bölümlerine eklendiği hükme bağlanmıştır. Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020
tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8, K.2021/25
sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021 tarihli
ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37, K.2023/44
sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha önceki karşıoy
gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklama için
ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020
tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)
bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisine
ilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedinci
fıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla
düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesine
göre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konu
bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının
birinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle
çoğunluğun red kararına karşıyım. Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ 1. 14/02/2023 tarih ve (123) numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 1. maddesinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’nın 104. maddesinin
on yedinci fıkrasına aykırı olduğu için iptali gerektiği kanaatindeyim. 2. Bu konudaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelerim daha
önce Mahkememizin vermiş olduğu E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardaki
karşıoyumun ilk yirmi paragrafındaki gerekçelerle aynı niteliktedir. Bu
gerekçelerle (123) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin dava konusu 1.
maddesinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğu için iptali
gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmamaktayım. Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Mahkememiz çoğunluğunun 14.02.2023 tarihli ve (123) numaralı
Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesi Ve İhdas Edilen Kadrolara
Emsal Belirlenmesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 1. maddesiyle
ilgili, gerçekleştirilen Anayasa'ya uygunluk denetiminde ulaştığı kanaate
katılmamaktayım. 2. Kural Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Diyanet İşleri
Başkanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, İç İşleri Bakanlığı, İletişim Başkanlığı
ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Başkanlığına ilişkin bir kısım kadroların
ihdasını düzenlemektedir. 3. Mahkememiz çoğunluğu kadro ihdası ve iptaline ilişkin
düzenleme ile ilgili söz konusu kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği ve konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı
olmadığına karar vermiştir. 4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerin
Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi
niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkin
düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır. 5. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki yönünden
Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. 6. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım. Üye Kenan YAŞAR