ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/2 Karar Sayısı : 2025/4 Karar Tarihi : 16/1/2025 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 437. maddesinin 6/12/2019 tarihli
ve 7196 sayılı Kanun’un 54. maddesiyle değiştirilen üçüncü fıkrasında yer alan
“ Hâkim, ilgili kişiyi dinler,... ” ibaresinin Anayasa’nın 5., 13. ve 40. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebi dir. OLAY: Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması kararına karşı
denetim makamına yapılan itiraz üzerine itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 437. maddesi
şöyledir: “ II.
Yargılama usulü Madde 437- Hâkim, basit yargılama usulüne göre
karar verir. Gerektiğinde ilgili kişiye adlî yardım sağlanır. (Değişik fıkra:6/12/2019-7196/54 md.) Hâkim,
ilgili kişiyi dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeksizin en geç iki
gün içinde kararını verir. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri
ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “ Anayasaya
aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa
Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta
olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa
Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde “ İptali istenen kuralların Anayasanın
hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı ”, (b) bendinde ” Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı
örneği ” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.
Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan itiraz
başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin
gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli
kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin
Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve
gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği hüküm altına alınmış, söz
konusu maddenin (2) numaralı fıkrasının (a)
bendinde de ” Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ” Anayasa
Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır. 4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda
eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin
işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2)
numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna
başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel
olmadığı belirtilmiştir. 5. Yapılan
incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli karar ile itiraz yoluna
başvurduğu ancak gönderilen belgeler arasında başvuru kararına ilişkin olarak
düzenlenen tutanağın onaylı örneğinin bulunmadığı anlaşılmıştır. 6. Ayrıca itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından itiraz konusu kuralın Anayasa’nın 5., 13. ve
40. maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğu da ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösterilmemiştir. Bu itibarla
başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 7. Açıklanan
nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve
(b) bentleri ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ve
(2) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun
437. maddesinin 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanun’un 54. maddesiyle
değiştirilen üçüncü fıkrasında yer alan “ Hâkim, ilgili kişiyi dinler,... ”
ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince
yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI