ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/32 Karar Sayısı : 2011/62 Karar Günü : 6.4.2011 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN: Pendik 1. Aile Mahkemesi İTİRAZIN
KONUSU: 22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 337.
maddesinin birinci fıkrasının Anayasa’nın 20. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi’nin 14. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I-
OLAY Evlilik
birliği dışında doğan çocuğun velayetinin anneye ait olduğunun tespiti ve
çocuğun teslimi istemiyle açılan davada, Anayasa’ya aykırılık savını ciddi
bulan Mahkeme itiraz konusu kuralın iptali için başvurmuştur. II-
İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun itiraz konusu fıkrayı da içeren 337. maddesi
şöyledir: “ Ana
ve baba evli değilse velâyet anaya aittir. Ana
küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velâyet kendisinden alınmışsa hâkim, çocuğun
menfaatine göre, vasi atar veya velâyeti babaya verir. ” III-
İLK İNCELEME Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk inceleme toplantısında
dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu Kanun kuralı,
dayanılan Anayasa kuralıyla, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa’nın
152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 41. maddesinin birinci fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi’nin
işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından
sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla
tekrar başvuruda bulunulamaz. 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 337. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı
fıkrasına yönelik iptal başvurusu, Anayasa Mahkemesi’nin 13.11.2008 günlü,
Esas:2005/53, Karar:2008/161 sayılı kararıyla, Anayasa’ya aykırı olmadığı
gerekçesi ile esastan reddedilmiştir. Bu karar 27.3.2010 tarihli ve 27534
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa
Mahkemesince işin esasına girilerek Anayasa’ya aykırı olmaması nedeniyle
reddedilen itiraz konusu kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,
önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 27.3.2010 tarihinden başlayarak
geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. Anayasa’nın
152. maddesinin farklı gerekçe ile başvuru yolunu öngörmeyen açık hükmü
karşısında, farklı gerekçe ile iptal isteminde bulunulması mümkün değildir.
Zira, 6216 sayılı Yasa’nın 43. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Anayasa
Mahkemesi ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir. Anayasal denetim
sistemimizde “başvurunun gerekçesi ile bağlı olmama” ilkesi benimsendiğinden,
iptali istenen kural başvuru dilekçesinde ileri sürülmeyen gerekçeler açısından
da incelenmektedir. Anayasa’nın
152. maddesinin son fıkrasındaki on yıllık başvuru yasağına ilişkin hükmün,
Anayasa’nın ilk üç maddesine aykırılığı nedeniyle iptali istemine ilişkin
inceleme yapma yetkisinin Anayasa Mahkemesi’nin görev alanı içerisinde
bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer
taraftan, Anayasa Mahkemesi’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS)
dayanarak anayasaya uygunluk denetimi yapması mümkün değildir. Ancak kuralı
uygulayacak konumda bulunan başvuran mahkemenin, AİHS ile yasal düzenlemeler
arasında bir çatışma tespit etmiş ise, Anayasa’nın 90. maddesi gereği AİHS
hükümlerini uygulaması gerektiği açıktır. Yukarıda
açıklanan nedenlerle, başvurunun Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Yasa’nın 41.
maddeleri gereğince reddi gerekir. IV-
SONUÇ 22.
11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 337. maddesinin birinci
fıkrasının iptali istemine ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152.
maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası
gereğince REDDİNE, 6.4.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fettah OTO Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Alparslan ALTAN Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN