ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/75 Karar Sayısı : 2006/114 Karar Günü : 21.12.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 31.03.2007-26479 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Denizli İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 17.7.1964 günlü, 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 134. maddesi ile 2.9.1971 günlü, 1479
sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar
Kurumu Kanunu'nun 70. maddesinin birinci fıkrasının Anayasanın Başlangıç'ı ile
2., 125. ve 155. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri istemidir I- OLAY Bağ-Kur tarafından, Sosyal Sigortalılar Kurumu'na bağlı olduğu
dönemin bir kısmını da kapsayacak şekilde re'sen sigortalı yapılarak hakkında
prim borcu tahakkuk ettirilen davacının, mükerrer döneme ilişkin prim borcunun
iptaliyle, her iki kurumdaki primlerin birleştirilerek emekliliğe hak
kazandığının tespiti talebiyle açmış olduğu davada, dava konusu işlemlerin
idari işlem niteliğinde olması nedeniyle bunlara karşı idare mahkemelerinde
dava açılması gerekirken, iş mahkemelerinde açılmasının Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, kuralların iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 17.7.1964 gün ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 134.
maddesi şöyledir: “Bu kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş
mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür.” 2.9.1971 gün ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 70. maddesinin birinci fıkrası
şöyledir: “Bu Kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş
mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 125. ve 155.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia Akbulut, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Mehmet ERTEN'in
katılmalarıyla 11.9.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru gerekçesinde, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu'nun
kamusal güçle donatılmış birer idari mercii olarak yaptıkları işlemlerin de
idarî işlem olması nedeniyle, bunlara karşı idare mahkemelerinde dava açılması
gerekirken iş mahkemelerini görevlendiren hükümlerin Anayasa'nın Başlangıç
bölümündeki kuvvetler ayrılığı ilkesiyle 2., 125. ve 155. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde hukuk devleti ilkesi Cumhuriyetin
nitelikleri arasında sayılmış, 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve
işlemine karşı yargı yolunun açık bulunduğu, 155. maddesinde ise Danıştay'ın,
idarî mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idarî yargı merciine
bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olduğu ifade edilmiştir. İtiraz konusu kurallarla, 506 ve 1479 sayılı Kanunların
uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara
bakmakla görevli mahkemelerde görülmesi düzenlenmektedir. Anayasa'nın 142. maddesinde, mahkemelerin kuruluşu, görev ve
yetkileri, işleyişi ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği
belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın 125., ve 155. maddeleri birlikte
değerlendirildiğinde Anayasa'da yargı ayrılığının kabul edildiği görülmektedir.
Buna göre mahkemelerin görevleri belirlenirken adlî ve idarî olarak nitelenen
yargı ayrılığının da göz önünde bulundurulması gerekir. Bununla birlikte, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idarî bir uyuşmazlığın çözümü, haklı
neden ve kamu yararının bulunması halinde yasa koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. Ülkemizde, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile, işçi ve
işveren arasında iş aktinden veya İş Kanunu 'na
dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarına bakmak üzere
iş mahkemeleri  kurulmuştur. Sosyal güvenlik kurumlarının prim ve diğer
alacaklarının hesaplanması, sigortalı olma hakkının kazanılması ya da
kaybedilmesi, ihbar, kıdem ve kötü niyet  tazminatlarından doğan
uyuşmazlıklar sonucunda hükmolunan miktarların ve bunlara uygulanacak
faiz oranlarının hesaplanması gibi konuların kendi içinde  bütünlük ve
ihtisas gerektirmeleri yanında, iş hukuku ile de yakından ilişkili olduğu
açıktır. Nitekim 5521 sayılı Yasa'nın  1. maddesinin (B) bendi 
ile  “işçi sigortaları  kurumu  ile 
sigortalılar   veya   yerine    kaim
olan   hak    sahipleri  
arasındaki   uyuşmazlıklardan   doğan   
itiraz   ve   davalara… ” bu  
mahkemelerde   bakılacağı 506 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralına
paralel biçimde ayrıca vurgulanmıştır. 1479 sayılı Yasa'dan kaynaklanan kimi
uyuşmazlıkların da bu nitelikte oldukları görülmektedir. İhtisaslaşmayı esas
alan bu düzenlemelerin kamu yararı amacıyla getirildikleri anlaşılmakla, yargı
ayrılığı ilkesine aykırı olmadıkları sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 2., 125.
ve 155. maddelerine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. İtirazın reddi gerekir. Şevket APALAK bu görüşe katılmamıştır. Konunun Anayasa'nın Başlangıç'ı ile ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 1- 17.7.1964 günlü, 506 sayılı “Sosyal Sigortalar Kanunu”nun 134.
maddesinin, 2- 2.9.1971 günlü, 1479 sayılı “Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer
Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu”nun 70. maddesinin birinci
fıkrasının, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Şevket APALAK'ın
karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 21.12.2006 gününde karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT AZLIK
OYU Anayasa'nın 125., 140. ve 155. maddelerinin ışığında ve Anayasa
Mahkemesi kararlarının geliştirdiği açılımlar karşısında Anayasa'nın adli ve
idari yargı ayrımını öngördüğünde kuşku yoktur. Bu ayrımın doğal sonucu olarak,
idari işlemlere karşı açılacak davalar idari yargı yerinde görülecektir. Anayasa'nın 60. maddesi de sosyal güvenlik hakkını vurgulamış ve
Devlet'in bu güvenliği sağlayacak teşkilat kuracağını öngörmüştür. Böylece
oluşturulan sosyal güvenlik kuruluşları, görev yönünden yerinden yönetim idareleri
olarak idari yapı içinde yer aldığı gibi, bu kuruluşların görev alanları ve
yürütecekleri uğraşlar idari faaliyet alanı içinde kalır. Devlet'in sosyal
güvenlikle ilgili bu görevlerini, hizmeti yönlendireceği kişilerin konumlarına
göre nitelemek, idari uğraşı ve idari işlemleri ilgili bireylere göre
ayrıştırmak sonucunu doğuracaktır. Bu sonucun kamu hizmeti kuramıyla
bağdaştırılması olanaksızdır. Belirlenen bu durum karşısında sosyal güvenlikle ilgili Devlet
tarafından kurulan teşkilatın işlemlerinin idari nitelikleri, bunlarla ilgili
uyuşmazlıkların da idari yargı yerlerinde görülmesini kaçınılmaz kılar. Yargı
kolları içinde özel ve teknik Mahkemeler gereksinimi yargı yeri ayrımının
gözetilmemesinin haklı nedeni olamaz. Kamu yararı ve haklı nedenler kavramları
ancak idari yargı içinde vergi mahkemeleri gibi özel mahkeme olgusunun
gerekçesi olabilir. Açıklanan nedenlerle, Anayasa'nın 125., 140. ve 155. maddelerine
aykırı olan kuralın iptali gerekeceği oyuyla karara karşıyım. Üye Şevket
  APALAK