ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı :2007/11 Karar Sayısı: 2007/19 Karar Günü : 19.2.2007 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Konya 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.12.2003 günlü, 5015 sayılı
Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin, Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., ,10.,
13., 38., 48. ve 167. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Davacı Şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin olarak Enerji
Piyasası Düzenleme Kurulu'nca tesis edilen işlemde imzası bulunan Kurul Başkan
ve üyelerine karşı açılan tazminat davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya
aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi şöyledir: “Madde 19- Bu Kanuna göre idarî para cezalarının veya idarî
yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel
oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve tedbirler diğer kanunlar gereği
yapılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki haller ağır kusur sayılarak, sorumluları hakkında
beşyüz milyar Türk Lirası idarî para cezası uygulanır: 1) Lisans almaksızın lisansa tâbi faaliyetlerin yapılması. 2) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapılan uygulamaların dolaylı
veya dolaysız olarak engellenmesi veya engellenmeye teşebbüs edilmesi. 3) 9 uncu maddede yer alan kısıtlamalara uyulmaması. 4) 5, 6, 7, 8, 16, 17 ve 18 inci maddelerin ihlali. b) Aşağıdaki haller birinci derece kusur sayılarak, sorumluları
hakkında ikiyüzmilyar Türk Lirası idari para cezası uygulanır: 1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına
ve/veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak
işlemlerin yapılması. 2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet
gösterilmesi. 3) 4 üncü madde hükümlerinin ihlali. 4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama
tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi. Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak Kanunun getirdiği
yükümlülüklere uymayanlara Kurumca elli milyar Türk Lirasına kadar idarî para
cezası verilir. Bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte biri uygulanır. Cezalar tahsil edilinceye kadar, mahkeme kararı ile ilgililerin
varlıklarına tedbir konulabilir. Tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna
göre lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar
mühürlenir. Ceza uygulanan bir fiilin iki takvim yılı geçmeden aynı kişi
tarafından tekrarı halinde, cezalar iki kat olarak uygulanır. Kurulun ceza vermesinde zamanaşımı süresi, ihlalin ve/veya olayın
meydana geliş tarihinden itibaren beş yıldır. Bununla ilgili olarak Kurumun
inceleme ve araştırma amacıyla yapacağı herhangi bir işlem, bu işlemin
kişilerden birine tebliği anından itibaren zamanaşımını keser. Karar aleyhine
yargı yoluna başvurulmuş olması da zamanaşımı süresini keser. Ay içinde tahsil edilen idarî para cezaları müteakip ayın yirminci
işgünü sonuna kadar irat kaydedilmek üzere Hazineye devrolunur. İdarî para cezalarında tüzel kişilerin sorumluluğu 6762 sayılı
Türk Ticaret Kanununun 65 inci maddesine göre tayin olunur. İdarî para cezalarının tahakkuk tarihini izleyen otuz gün
içerisinde ödenmemesi halinde, cezanın ilgili vergi dairesi aracılığı ile
tahsili sağlanır. Tahsilatta 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. İdarî para cezalarının miktarları her yıl bir önceki yıla ilişkin
olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca belirlenen
yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde yapılacak
hesaplamalarda, milyon kesirleri dikkate alınmaz.” III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın
o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Lisans almaksızın bayilik faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel
kişilere akaryakıt ikmali yaptığı gerekçesiyle Petrol Piyasası Kanunu'nun 19.
maddesi uyarınca idari para cezası verilen davacı Şirket, bu işlemi tesis eden
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun Başkan ve üyelerine karşı tazminat davası
açmış ve Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu
ileri sürmüştür. Anayasa'nın 129. maddesinin beşinci fıkrasında, “Memurlar ve
diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan
tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği
şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir.” denilmektedir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanı ve üyelerine karşı açılan
tazminat davası, bu kişilerin yetkilerini kullanırken kusurlu davrandıkları
savına dayanmaktadır. Anayasa'nın 129. maddesi uyarınca ancak idare aleyhine
açılabilecek olan tazminat davasının kamu görevlileri aleyhine açılabilmesi
olanaklı değildir. Açıklanan nedenle, çözümlemekle görevli olmadığı davada Konya 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan itiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 4.12.2003 günlü, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19.
maddesine ilişkin başvurunun, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
19.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT