ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/117 Karar Sayısı : 2014/111 Karar Günü : 25.6.2014 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul 3. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1- 29.6.2011 günlü, 644
sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının, 8.8.2011 günlü,
648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle değiştirilen (ç) bendinde
yer alan "Her tür ve ölçekteki.", ".ve bunların
uygulanmasına.", ".ve bunların uygulanmasını sağlamak,.",
".mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü
yapı,." ve ".ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde
yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı
kullanma izni vermek." ibarelerinin, 2- 3.5.1985 günlü, 3194 sayılıİmar Kanunu'nun 9. maddesinin
birinci fıkrasında yer alan ".gerekli görülen hallerde,." ibaresiile ".veya
içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan
veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme
planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere
bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,
yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir." bölümünün, Anayasa'nın 126. ve 127. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptallerine karar verilmesi istemidir. I- OLAY Doğal ve kentsel sit alanı sınırları içinde kalan parsele ilişkin
1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı
uygulama imar planı tadilatlarının iptali istemiyle açılan davada, itiraz
konusu kuralların Anayasa'ya aykırılığı iddiasını ciddi bulan Mahkeme,
iptalleri için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI A- 644 sayılı KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itiraz
konusu ibareleri de içeren (ç) bendi şöyledir: " MADDE 2- (1) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
görevleri şunlardır: . ç) Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların
uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve
bunların uygulanmasını sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar
ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait
arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair
tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik
bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her
tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon
planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru
tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması
halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek." B- 3194 sayılı Kanun'un 9. maddesinin itiraz konusu ibare ve bölümü
içeren birinci fıkrası şöyledir: " İmar planlarında Bakanlığın yetkisi: Madde 9- Bakanlık gerekli görülen
hallerde , kamu yapılarıve enerji tesisleriyle ilgili alt yapı, üst yapı ve
iletim hatlarına ilişkinimar planı ve değişikliklerinin, umumi hayata müessir
afetler dolayısıyla veya toplu konut uygulaması veya Gecekondu Kanununun
uygulanması amacıyla yapılması gereken planların ve plan değişikliklerinin,
birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planlarının veya
içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan
veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme
planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere
bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,
yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir. " III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ayhan KILIÇ tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları ve dayanılan
Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta
olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırıgörmesi hâlindeveya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın
bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde yer
alan" Her tür ve ölçekteki ." ve". ve bunların
uygulanmasına ." ibareleriyle, her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve
bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirleme
görev ve yetkisi; ". ve bunların uygulanmasını sağlamak,. "
ibaresiyle ise belirlenen ilke, strateji ve standartların ilgili idarelerce
uygulanmasını sağlama görevi ve yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığına
verilmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davanın
konusu, koruma amaçlı nazım ve uygulama imar plan değişiklikleri olup
uyuşmazlığın, fiziki planlara ilişkin temel ilke, strateji ve standartların
belirlenmesi veya bunların uygulanmasının sağlanmasıyla herhangi bir ilgisi
bulunmamaktadır. KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendindeyer alan
". ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce
ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek. "ibaresiyle
Bakanlığa, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar, merkezî idarenin yetkisi
içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde
yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler,
genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon
tesisleri ile sınırlı olarak başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili
idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması hâlinde resen ruhsat ve yapı kullanma
izni verme yetkisi tanınmaktadır. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılan
davanın konusu, koruma amaçlı nazım ve uygulama imar plan tadilatları olup
uyuşmazlık, ruhsata ilişkin olmadığı gibi söz konusu planlar da yukarıda
belirtilen alanlarla ilgili değildir. KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendindeyer alan
". mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü
yapı,." ibaresiyle, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde
yapılacak her türlü yapı ile ilgili her tür ve ölçekteki planların yapılmasına
ilişkin esasları belirleme ve bunlara ilişkin her tür ve ölçekteki harita,
etüt, plan ve parselasyon planlarını gerektiğinde yapma, yaptırma ve resen
onaylama görev ve yetkisi; Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrasında yer alan
". gerekli görülen hallerde ." ibaresi ve ". veya
içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan
veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme
planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere
bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,
yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir. " bölümüyle
de gerekli görmesi durumunda, içerisinden veya civarından demiryolu veya
karayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısı
bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını,
ilgili belediyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde
işbirliği sağlayarak yapma, yaptırma, değiştirme ve resen onaylama görev ve
yetkisi Bakanlığa verilmiştir. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta
olduğu davaya konu nazım ve imar planı tadilatları, sit alanlarına ilişkindir.
Sit alanlarının yukarıda belirtilen yerlerden olmadığı açıktır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralların başvuruda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. IV- SONUÇ A- 29.6.2011 günlü, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının, 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1.
maddesiyle değiştirilen (ç) bendinde yer alan "Her tür ve
ölçekteki." , ".ve bunların uygulanmasına." , ".ve
bunların uygulanmasını sağlamak,." , ".mülkiyeti kamuya ait arsa
ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,." ve ".ve başvuru
tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması
halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek." ibarelerinin , B- 3.5.1985 günlü, 3194 sayılıİmar Kanunu'nun 9. maddesinin
birinci fıkrasında yer alan ".gerekli görülen hallerde,." ibaresiile ".veya
içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan
veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme
planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere
bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,
yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir." bölümünün, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu ibarelere ve
bölümeilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 25.6.2014
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN