ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas sayısı:1980/33 Karar sayısı:1980/46 Karar günü:3.7.1980 Resmi Gazete
tarih/sayı:3.11.1980/17149 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Edirne Ağır Ceza Mahkemesi, İTİRAZIN KONUSU: 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının
9.7.1953 günlü, 6123 sayılı Yasa ile değişik 403. Maddesinin 2 sayılı bendinin
iptali istemidir. I - OLAY: 1975 yılında yurt dışına 28,3 kg. esrar çıkaran ve Almanya'da
yakalanarak Hof Asliye Mahkemesince 4 yıl 6 ay hapisle cezalandırılan sanık
hakkında Türk Ceza Yasasının 403/1 ve 2. maddelerinin uygulanması isteği ile
Edirne Cumhuriyet Savcılığınca bu yer Ağır Ceza Mahkemesinde dava açılmıştır. 29.2.1980 günlü oturumda sanık vekili, Türk Ceza Yasasının 6123
sayılı yasa ile değişik 403. maddenin 1. ve 2. bentlerinin Anayasaya
aykırılığını ileri sürmüş, bu savı ciddi gören mahkeme, Türk Ceza Yasasının
6123 sayılı Yasa ile değişik 403. maddesinin 2. bendinin iptali için Anayasa
Mahkemesine başvurmuştur. IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca, Şevket
Müftügil, Ahmet H.Boyacıoğlu, Rüştü Aral, Muammer Yazar, Âdil Esmer, Nihat
O.Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu, Kenan Terzioğlu,
Orhan Onar, Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olçay, Yılmaz
Aliefendioğlu ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyla 22.5.1980 gününde yapılan
ilk inceleme toplantısında, sınırlama sorunu üzerinde durulmuştur. İtiraz yoluna başvuran mahkeme 29.2.1980 günlü gerekçeli
kararının sonuç kısmında, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının 6123 sayılı Yasayla
değişik 403. maddesinin 2. bendi hükmünün ya da bu bent içindeki
"esrar" sözcüğünün Anayasanın Başlangıç bölümü ile, 2., 9. ve 12.
maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmektedir. Olayda sanığa yükletilen suç "esrar ihraç etmek" tir.
Böyle olunca 1. bentte yazılı "imal", "ithal" eylemlerinin
ve 2. bentte yazılı "esrar" dan gayri maddelerin ihracının olayla
ilgisi yoktur. Açıklanan bu nedenlerle, incelemenin, 403. maddenin 2.
bendindeki "esrar" sözcüğü ile ve aynı maddenin l sayılı bendindeki
"ihraç" yönünden sınırlı olarak yapılması gerekir. Ahmet H.Boyacıoğlu bu görüşe katılmamıştır. V- ESASIN İNCELENMESİ: İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, iptali
istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarla ilgili gerekçeler,
öteki yasama belgeleri okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü: İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk
Ceza Yasasının 9.7.1953 günlü, 6123 sayılı Yasayla değişik 403. maddesinin 2.
bendinin sınırlama kararı uyarınca ele alınan hükmünün Anayasanın Başlangıcı
ile 2., 9. ve 12. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini
istemektedir. Bu hükmün istemi, aynı mahkemenin daha önceki başvurusunda da
ileri sürülmüş ve itiraz, 29.4.1980 günlü, Esas: 1980/18, Karar:1980/29 sayılı
Anayasa Mahkemesi kararıyla reddedilmiş olup orada ayrıntılarıyla gösterilen
gerekçeler bu başvuru için de geçerli bulunduğundan, bunların burada
yinelenmesine gerek görülmemiştir. Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu hükme yönelen iptal istemi,
aynı gerekçelerle reddedilmelidir. VI- SONUÇ: 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının, 9.7.1953 günlü,
6123 sayılı Yasa ile değişik 403. maddesinin sınırlama kararı uyarınca ele
alınan hükümlerinin Anayasaya aykırı olmadığına ve itirazın reddine, Muammer
Yazar ve Yılmaz Aliefendioğlu'nun karşı oylarıyla ve oyçokluğu ile, 3.7.1980 gününde karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu Üye Rüştü Aral Üye Osman Tokcan Üye Muammer Yazar Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Nahit Saçlıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Kenan Terzioğlu Üye Orhan Onar Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yılmaz Aliefendioğlu Üye Yekta Güngör Özden Karşıoy Yazısı Resmi Gazete'nin 9.6.1980 günlü, 17012 sayılı nüshasında
yayımlanan 6.3.1980 günlü, Esas 1979/35, Karar 1980/17 sayılı kararda açıklanan
nedenlerle sınırlama yapılmasına karşıyım. Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu KARŞIOY YAZISI Varılan kararın dayandığı gerekçenin 29.4.1980 günlü, esas
1980/18, karar 1980/29 sayılı kararın gerekçesinden ibaret olduğu belirtilmekle
yetinilmiş, ayrı bir dayanaktan söz edilmemiştir. O karar ve gerekçesi karşıoy
yazımla birlikte 23. Ağustos. 1980 günlü, 17084 sayılı Resmi Gazetede
yayınlanmıştır. Şimdide aradaki karşıoy yazımın kapsadığı gerekçelere dayanarak
çoğunlukla verilen karara katılmıyorum. Üye Muammer Yazar KARŞIOY YAZISI Türk Ceza Yasasının 403. maddesinin 1.bendinde uyuşturucu
maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç edenlerin
veyahut bu eylemlere girişenlerin 10 seneden aşağı olmamak üzere ağır hapisle
cezalandırılmasını, 2.bendinde ise, 1.bentte belirtilen uyuşturucu maddenin
eroin, kokain, morfin veya esrar olması halinde failine yaşam boyu ağır hapis
cezası verilmesi öngörülmüştür. Konu Yüksek Mahkemenin sınırlama kararı uyarınca ele
alındığında, yurt dışına çıkarılan nesnenin, olayımızda olduğu gibi esrar
olması halinde verilecek ceza yaşam boyu ağır hapistir. Maddede, dışarı çıkarılan esrarın bir kaç gr. veya kilolarla
olması, esrar çıkarma eyleminin kazanç saklama veya kendi kullanımı amacına
dönük bulunması arasında bir ayırım gözetilmemiştir. Birçok bilim adamı, esrarın uyuşturucu bir madde olduğunu kabul
etmekle beraber, bu maddenin 2. bentte sayılan öteki uyuşturucular kadar
zararlı etkisi bulunmadığını, daha az alışkanlık yaptığını ve ölüme neden
olmadığını belirtmişlerdir. Öteki ülkelerin ceza yasaları incelendiğinde kimi ülkelerin,
esrarın yurt dışına çıkarılışını Türkiye'ye oranla daha hafif biçimle
cezalandırdığı, esrardan dolayı verilen cezaların öteki uyuşturucu maddenin
kullanımı veya imali nedeniyle verilen cezalara oranla daha hafif olduğu, İsveç
gibi kimi ülkelerde ise, esrar kullanımının ihracının veya imalinin
cezalandırılmadığı görülmektedir. Amerika'da esrar kullanımı için ceza
verilmesinden vazgeçilmiş, daha sonra tekrar ceza uygulanmasına başlanmış ise
de, ceza miktarı öteki uyuşturuculardan daha değişik tutulmuştur. Yasa koyucu, bir eylemin suç sayılıp sayılmaması, o suç için ne
tür ve ne miktar ceza verileceği konusunda takdir hakkını kullanırken Anayasa
kuralları, ceza hukuku ilkeleri ve toplumun gereksinme ve yararlarını
gözetmeli, suçun ağırlığına göre ceza saptayarak suç ve ceza arasındaki dengeyi
korumalıdır. Eroin, kokain ve morfin derecesinde tehlikeli uyuşturucu bir madde
olmadığı anlaşılan esrarın, yurtdışına çıkarılması nedeniyle failin yaşam boyu
ağır hapse mahkum edilmesi hukuk devleti ilkelerine uygun düşmez. Öteyandan, Türk Ceza Yasasının 403. maddenin 3. bendinde
uyuşturucu maddeleri yurtiçinde ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak satanlar
veya satışa arz edenler, taşıyanlar...... için öngörülen ceza yurtdışına
çıkaranlardan daha azdır. Uyuşturucu maddeyi yurtdışına götürürken yurtiçinde
yakalanan kişinin cezası, yurt dışında yakalananlardan çak daha az olacaktır.
Ayrıca, yakalandığı ülke yasalarına göre hafif bir biçimde cezalandırılan kişi,
Türkiye'de sırf Türk vatandaşı olması nedeniyle yeniden, aynı maddeyle yurt
dışında birlikte yakalandığı yabancı kişilere oranla çok daha ağır
cezalandırılacaktır. Bu durum Anayasanın eşitlik ilkesiyle de bağdaşmaz. Kaldı
ki cezada ağırlığın suçun sayısını azaltmadığı yıllık istatistiklerden
anlaşılmaktadır. Bu hale, göre yurt dışında üzerinde esrar bulunan Türk
vatandaşına uygulanan cezanın bu denli ağır olmasında kamu yararı
bulunmaktadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle Türk Ceza Yasasının 403.
maddesinin 2. bendinin, 1. bentteki "ihraç" ve "esrar"
sözcükleriyle sınırlı olarak iptali gerektiği oyu ile verilen karara karşıyım. Üye Yılmaz Aliefendioğlu