ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2007/23 Karar Sayısı  : 2011/64 Karar Günü    :
14.4.2011 R.G. Tarih-Sayı   
: 27.10.2011-28097 İPTAL DAVASINI AÇANLAR: 1- Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet SEZER (E. 2007/18) 2- Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri Ali TOPUZ ve Kemal
KILIÇDAROĞLU ile birlikte 117 Milletvekili   (E. 2007/23) İPTAL DAVASININ KONUSU: 31.1.2007 günlü, 5578
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun'un; 1- 4. maddesiyle 3.7.2005 günlü, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere
eklenen üçüncü fıkrasının, birinci cümlesinde yer alan '...gibi...' sözcüğü
ile beşinci cümlesinin, 2- 6. maddesiyle 5403 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 3. maddesinin, Anayasa'nın Başlangıç kısmının dördüncü paragrafı ile 2., 5., 6.,
7., 8., 9., 10., 11. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptallerine ve 6.
maddesiyle 5403 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 3. maddenin yürürlüğünün
durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 31.1.2007 günlü, 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un iptali istenilen madde, cümle
ve sözcüğün yer aldığı maddeleri aynen şöyledir: ' MADDE 4 ' Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun
17 nci maddesinin ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki üçüncü fıkra
eklenmiştir. Köy tüzel kişiliği, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi tüzel
kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet konuları ile ilgili özel arazi
toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak istemeleri durumunda,
Bakanlığa gerekçeleri ile başvurarak toplulaştırma isteklerini bildirirler.
Gerekçelerin yeterli görülmesi durumunda Bakanlığın teklifi ile Bakanlar Kurulu
kararı alındıktan sonra başvuran tüzel kişilik veya kuruluş bu Kanuna göre
toplulaştırma projesini hazırlar ve onay için Bakanlığa iletir. Özel arazi
toplulaştırması yapmak isteyen kuruluş, gerekli teknik personeli bünyesinde
bulundurmak veya proje süresince tâbi oldukları mevzuat hükümlerine uygun
olarak sözleşmeli personel çalıştırmak zorundadır. Özel arazi toplulaştırması
yapan kurum veya kuruluşlar kamu yatırımları için ihtiyaç duyulan arazi
miktarını toplulaştırma yoluyla karşılayabilir. Özel arazi
toplulaştırması yapacak idarelerce ihtiyaç duyulacak yatırımlar için ortak
kullanım alanı kesinti payı ile karşılanamayan araziler, varsa hazine
arazilerinden, hazine arazilerinin yeterli olmadığı veya bulunmadığı yerlerde
ise ilgili idarelerce belirlenecek usûl ve esaslar dahilinde fizikî tesislerin
yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek ve tüzel kişilerinden anlaşma
yoluyla karşılanabilir. Bu araziler, fizikî tesislerin yapılacağı yere
kaydırılır. Aynı alanda birden fazla kurum veya kuruluş tarafından
toplulaştırma ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak talebinde bulunulması
halinde toplulaştırmayı ve/veya tarla içi geliştirme hizmetini yapacak kuruluşu
Bakanlık belirlemeye yetkilidir.' 'MADDE 6 ' Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 3 ' 11/10/2004 tarihinden önce, gerekli izinler
alınmadan tarım dışı amaçlı kullanıma açılmış bulunan arazilerin istenilen
amaçla kullanımı için, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde
Bakanlığa başvurulması, hazırlanacak toprak koruma projesine uyulması ve tarım
dışı kullanılan tarım arazilerinin her metre karesi için beş Yeni Türk Lirası
ödenmesi şartıyla izin verilir. Söz konusu arazi ve tesislerin istenilen amaçla kullanımı için
çeşitli kurumlardan alınması gerekli ruhsat, izin gibi işlemler, Bakanlığa
başvuru tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde tamamlanıncaya kadar başvuru
sahipleri faaliyetlerine devam ederler. Bu süreler içerisinde gerekli izinleri
alamayanların üretim faaliyetleri ilgili idarelerce durdurulur. Tarım arazisi vasfından çıkarılan araziler, ilgili kuruluşlarca
başvuru sahibinin isteği doğrultusunda vasfını değiştirir .' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç kısmının dördüncü
paragrafı ile 2., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11. ve 138. maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, 19.2.2007 ve
12.3.2007 tarihlerinde yapılan ilk inceleme toplantılarında, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI KARARI 31.1.2007 günlü, 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 6. maddesiyle 3.7.2005 günlü,
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na eklenen geçici 3.
maddenin, Anayasa'ya aykırılığı konusunda güçlü belirtiler bulunduğu ve
uygulanması halinde sonradan giderilmesi güç veya olanaksız durum ve zararların
doğabileceği gözetilerek ESAS HAKKINDA KARAR VERİLİNCEYE KADAR YÜRÜRLÜĞÜNÜN
DURDURULMASINA, 19.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI 31.1.2007 günlü, 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 6. maddesiyle 3.7.2005 günlü,
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na eklenen geçici 3.
maddenin iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemiyle
açılan davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2007/23 esas sayılı dava
ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, 2007/18 esas sayılı dosyanın esasının kapatılmasına,
esas incelemenin 2007/23 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 12.3.2007
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçeleri ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A- Genel Açıklama 3.7.2005 günlü, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanun'u 19.7.2005 günlü, 25880 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir. 5403 sayılı Yasa'nın amacı birinci maddesinde; toprağın doğal veya
yapay yollarla kaybını ve niteliklerini yitirmesini engelleyerek korunmasını,
geliştirilmesini ve çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun
olarak, plânlı arazi kullanımını sağlayacak usûl ve esasları belirlemek olarak
ifade edilmiştir. Ülkemizde tarım arazileri çeşitli nedenlerle küçülmüş, parçalara
bölünmüş, verimlilik ve elde edilen gelir olması gerekenin çok altında
kalmıştır. Tarım işletmelerinin sahip olduğu arazilerin ekonomik işletme
büyüklüklerinin istenilen düzeyin altına düşmesi, ekonomik tarım yapılmasını
engellemektedir. Bunu önlemenin yolu ise arazi toplulaştırması denilen
çalışmanın yapılmasıdır. Bu nedenle, 5403 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde arazi
toplulaştırması ve dağıtımı ile ilgili hükümler öngörülmüştür. 5578 sayılı Yasa
ile 5403 sayılı Yasa'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere
eklenen üçüncü fıkrasında ise özel arazi toplulaştırması konusunda düzenleme
yapılmıştır. 5403 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde; arazi toplulaştırması; 'Arazilerin
doğal ve yapay etkilerle bozulmasını ve parçalanmasını önlemek, parçalanmış
arazilerde ise doğal özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları
gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve
toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulmasını ve bu
parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin
belirlenmesini, köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanmasını ifade eder' biçiminde,
özel arazi toplulaştırması ise; 'köy tüzel kişiliği, belediyeler,
kooperatifler, birlikler gibi tüzel kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet
konuları ile ilgili arazi teminini de kapsayacak şekilde yapacakları arazi
toplulaştırmasını ifade eder' şeklinde tanımlanmıştır. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 1- 5578 Sayılı Yasa'nın Dördüncü Maddesi İle 5403 Sayılı Yasanın
17. Maddesinin İkinci Fıkrasından Sonra Gelmek Üzere Eklenen Üçüncü Fıkranın
İlk Cümlesinde Yer Alan '...gibi ...' Sözcüğünün İncelenmesi Dava dilekçesinde, iptali istenilen sözcük ile özel arazi
toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak üzere yasada
sıralananlar dışındaki tüzelkişiliklerin de istemde bulunabilmesine imkân
tanındığı, ancak bu kişilerin kimler olabileceği sorusunun açık ve kesin bir
şekilde ortaya konulmadığı, kuralı açıklıktan uzaklaştıran, keyfi uygulamalara
da yol açabilecek böyle bir düzenlemenin hukuki belirlilik, hukuki güvenlik ve
hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu belirtilerek, iptali istenilen sözcüğün
Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5403 sayılı Yasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının ilk
cümlesinde, köy tüzel kişiliği, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi
tüzel kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet konuları ile ilgili özel
arazi toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak istemeleri
durumunda, Bakanlığa gerekçeleri ile başvurarak toplulaştırma isteklerini bildirecekleri
öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri hukuk
güvenliği ilkesidir. Buna göre yasal düzenlemeler, herhangi bir duraksamaya ve
kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirli, açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve
nesnel olmalıdır. İptali istenilen sözcüğün bulunduğu 17. maddenin üçüncü fıkrasının
birinci cümlesinde, hizmet konuları ile ilgili özel arazi toplulaştırması
ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak isteyebilecek kuruluşlar olarak köy
tüzel kişiliği, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi tüzel kişilikler
veya kamu kuruluşları gösterilmiştir. Yasa koyucu hizmet konuları ile ilgili
özel arazi toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti
yapmak isteyecek kuruluşları; köy tüzel kişiliği, belediyeler,
kooperatifler, birlikler şeklinde saydıktan sonra '...gibi...' sözcüğünü
kullanmak suretiyle bu cümlede belirtilen kuruluşlara benzer nitelikteki tüzel
kişileri amaçlamış, ancak bu sözcüğü Yasanın amacından bağımsız olarak
kullanmamıştır. Yasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının ilk iki cümlesinde,
tüzelkişilerin hizmet konuları ile ilgili özel arazi toplulaştırması ve/veya
tarla içi geliştirme hizmeti yapmak istemeleri durumunda, Bakanlığa gerekçeleri
ile başvurarak toplulaştırma isteklerini bildirecekleri, gerekçelerin yeterli
görülmesi halinde Bakanlığın teklifi ile Bakanlar Kurulu kararı alındıktan
sonra başvuran tüzel kişiliğin bu Kanuna göre toplulaştırma projesini
hazırlayacağı ve onay için Bakanlığa ileteceği belirtilmektedir. Bakanlık
başvuran tüzel kişilerin gerekçelerini değerlendirirken tarımsal içerikli
olmayan ve Yasa'nın amacına uymayan başvuruları kabul etmeyecektir. Bu nedenle, '...gibi...' sözcüğünün
belirsiz, soyut olduğundan ve keyfi uygulamalara yol açabileceğinden söz
edilemez. Açıklanan nedenlerle,
iptali istenilen '...gibi...' sözcüğü Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO ile Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe
katılmamışlardır. 2- Yasa'nın Dördüncü Maddesi İle 5403 Sayılı Yasanın 17.
Maddesinin İkinci Fıkrasından Sonra Gelmek Üzere Eklenen Üçüncü Fıkranın
Beşinci Cümlesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde; itiraz konusu kuralda belirtilen konularda usûl
ve esasları belirleme yetkisinin ilgili idareye bırakıldığı, Yasa'da
uygulanacak usûl ve esaslarla ilgili asli düzenlemeler yapılmadığı için bu
konuda idareye bırakılan yetkinin asli düzenleme yetkisi olduğu, bu durumun ise
Anayasa'nın 6., 7. ve 8. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5403 sayılı Yasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali
istenen beşinci cümlesinde; özel arazi toplulaştırması yapacak idarelerce
ihtiyaç duyulacak yatırımlar için ortak kullanım alanı kesinti payı ile karşılanamayan
arazilerin, varsa hazine arazilerinden, hazine arazilerinin yeterli olmadığı
veya bulunmadığı yerlerde ise ilgili idarelerce belirlenecek usûl ve esaslar
dahilinde fizikî tesislerin yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek ve
tüzel kişilerinden anlaşma yoluyla karşılanabileceği öngörülmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin sosyal bir
hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, yönetilenlere hukuk
güvencesi sağlar. Bu bağlamda yasa koyucu sosyal yaşamı düzenlemek için kamu
yararı amacı ile kimi kurallar koyabilir. Zaman içinde değişen toplumsal
gereksinmeleri karşılamak, kişi ve toplum yararının zorunlu kıldığı
düzenlemeleri yapmak, toplumdaki değişikliklere koşut olarak bu yönde alınan önlemleri
güçlendiren, geliştiren, etkilerini daha çok artıran ya da tam tersine bunları
hafifleten veya tümüyle ortadan kaldıran işlemlerde bulunmak, yasa koyucunun
yetkisindedir. Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği
belirtilmektedir. 8. maddesinde de, ' Yürütme yetkisi ve görevi,
Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun
olarak kullanılır ve yerine getirilir ' denilmiştir. Buna göre, Anayasa'da
yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organına genel ve sınırları
belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı değildir. Yürütmenin
düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle,
Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir
alanda, yasa ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemez.
Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının Anayasa'nın 7.
maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması, çerçeveyi çizmesi,
sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması
gerekir. 5403 sayılı Yasa'nın 17. maddesinin 3. fıkrasının dördüncü
cümlesinde, özel arazi toplulaştırması yapan kurum veya kuruluşların kamu
yatırımları için ihtiyaç duyulan arazi miktarını toplulaştırma yoluyla
karşılayabilecekleri belirtilmektedir. Aynı maddenin 7. fıkrasında, gerçek
kişilere, kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine ait toplulaştırmaya konu
arazilerden yol, kanal, tahliye kanalı gibi kamunun ortak kullanacağı yerler
için en fazla yüzde onu kadar ortak tesislere katılım payı düşüleceği
belirtilmektedir. Kesilen bu ortak kullanım alanı kesinti paylarının tamamının
kullanılmaması sonucunda artan araziler iptali istenen beşinci cümleye göre
arazi temininde öncelikle kullanılacaktır. Buradan karşılanamayan araziler ise
varsa hazine arazilerinden, hazine arazilerinin yeterli olmadığı veya
bulunmadığı yerlerde ise ilgili idarelerce belirlenecek usûl ve esaslar dahilinde
fizikî tesislerin yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek veya tüzel
kişilerden anlaşma yolu ile karşılanabilecektir. İptali istenilen kural, ka­mu ida­re­le­rin­ce ge­rek­li gö­rü­len
hal­ler­de, ken­di hiz­met ko­nu­la­rıy­la il­gi­li özel ara­zi top­lu­laş­tır­ma­sı­nı
ta­lep ede­rek, ka­mu­laş­tır­ma­ya ih­ti­yaç du­yu­lan köy ve­ya kıs­mi bir
alan­da­ki ka­das­tral par­sel­le­rin top­lu­laş­tır­ma kap­sa­mın­da ye­ni­den
düzenlen­me­siy­le, o yö­re­de­ki ha­zi­ne ara­zi­le­ri­nin, is­te­ni­len şe­rit­va­ri
gü­zergâha ve­ya fi­zi­ki tesis­ler için en uy­gun yer­le­re top­lu­laş­tır­ma
ça­lış­ma­sıy­la kay­dı­rıl­ma­sı; ha­zi­ne ara­zi­le­ri­nin bulun­ma­dı­ğı ve­ya
ye­ter­siz ol­du­ğu top­lu­laş­tır­ma alan­la­rın­da ise, ara­zi ma­lik­le­rin­den
ge­re­ken mik­tar­da­ki ara­zi­nin uy­gun fi­yat­tan, prob­lem­siz ve­ da­va­sız
ola­rak sa­tın al­ınarak toplulaştırma tek­ni­ğiy­le fi­zi­ki te­sis­le­rin ka­mu­laş­tır­ma
sı­nı­rı­na bağ­lı ka­lın­ma­dan ya­tı­rım yapı­la­cak alan­la­ra kay­dı­rı­lması
suretiyle ka­mu ya­tı­rım­la­rı için alan te­min edi­le­bi­lmesini ve
kamulaştırma yükünün azaltılmasını sağlamak için kamu yararı amacıyla
öngörülmüştür. Bu şekilde kamu kurumları tarafından yapılacak hizmet, hem daha
kısa zamanda, daha az masrafla, kaynaklar daha iyi kullanılmak suretiyle yerine
getirilebilecek, hem de ülke tarımına ve ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır.
Böyle bir düzenlemenin de anayasal sınırlar içinde yasa koyucunun takdirinde
olduğu kuşkusuzdur. Ayrıca, iptali istenilen kural uyarınca özel arazi toplulaştırması
yapacak idarelerce ihtiyaç duyulacak yatırımlar için gerekli olan arazilerin
ilgili idarelerce belirlenecek usûl ve esaslar dahilinde fiziki tesislerin
yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek ve tüzel kişilerden anlaşma yolu
ile karşılanabileceğinin öngörülmesi, yasa koyucunun 5403 sayılı Yasa ve ilgili
diğer yasalarda asli düzenlemeleri yapıp çerçeveyi belirlemiş olması karşısında
yasama yetkisinin devri niteliğinde değildir. Öte yandan, ilgili idareler
fiziki tesislerin yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek ve tüzel
kişilerden anlaşma yolu ile karşılayabilecekleri arazilerin usûl ve esaslarını
belirlerken 5403 sayılı Yasa'nın ve iptali istenilen kuralın çıkarılış amacını
gözeteceklerinden verilen yetkiler yasama yetkisinin devri anlamına gelmez. Açıklanan nedenlerle
iptali istenilen kural Anayasa'nın 2., 7. ve 8. maddelerine aykırı değildir.
İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 6. maddesi ile bir ilgisi görülmemiştir. 3- Yasa'nın Altıncı Maddesi İle 5403 Sayılı Yasa'ya Eklenen
Geçici 3. Maddenin İncelenmesi Dava dilekçelerinde iptali istenilen kuralın, Anayasa'nın
Başlangıç kısmının dördüncü paragrafı ile 2., 5., 7., 8., 9., 10., 11. ve 138.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 31.1.2007 günlü, 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 6. maddesiyle, 5403 sayılı
Yasa'ya eklenen iptali istenilen Geçici 3. madde, 2.4.2008 günlü, 26835 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan, 26.3.2008 günlü, 5751 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu ile Mera Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2.
maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, konusu kalmayan istem
hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. VII- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 31.1.2007 günlü, 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 6. maddesiyle 3.7.2005 günlü,
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na eklenen Geçici 3.
maddeye yönelik iptal istemi hakkında, 14.4.2011 günlü, E. 2007/23, K. 2011/64
sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu maddeye
ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, 14.4.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VIII- SONUÇ 31.1.2007 günlü, 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un: 1- 4. maddesiyle, 3.7.2005 günlü, 5403 sayılı Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrasından sonra gelmek
üzere eklenen üçüncü fıkranın; a- Birinci cümlesinde yer alan '' gibi '' sözcüğünün Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO
ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, b- Beşinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal
isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 2- 6. maddesiyle, 5403 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 3.
madde, 26.3.2008 günlü, 5751 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile
Mera Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesiyle yürürlükten
kaldırıldığından, bu maddeye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR
VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 14.4.2011 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Başkanvekili Serruh
  KALELİ Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN KARŞIOY GEREKÇESİ 31.1.2007 günlü 5578 sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle 5403 sayılı
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 17. maddesine eklenen üçüncü
fıkrada, Bakanlığa özel toplulaştırma ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti
yapmak isteğiyle başvurabilecekler, 'Köy tüzel kişiliği, belediyeler,
kooperatifler, birlikler gibi' tüzel kişiler ve kamu kuruluşları olarak
belirlenmiştir. Dava dilekçesinde sadece 'gibi' sözcüğünün iptali istenmiştir. Dava konusu fıkrada, özel toplulaştırma isteminde bulunabilecekler
arasında kamu tüzel kişilerinin yanı sıra kooperatifler gibi özel hukuk tüzel
kişileri de sayılmış ancak 'gibi' sözcüğü eklenerek idarenin takdiriyle
belirlenecek benzer tüzel kişilikler de aynı kapsama alınmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin en önemli
özelliklerinden biri de yasaların genel, eşit ve nesnel kurallar içermesi, bu
bağlamda düzenlediği konuların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde, açık,
anlaşılabilir ve öngörülebilir olması, ayrıca Anayasa'nın 8. maddesi uyarınca,
yürütme yetkisinin ve görevinin Anayasa'ya ve kanunlara uygun olarak
kullanılıp, yerine getirilmesi gerekir. İdarenin sınırları Anayasa ve yasalarla
belirlenmemiş bir alanda faaliyetine izin verilmesi olanaklı değildir. İptali istenen 'gibi' sözcüğünün yer aldığı fıkrada sayılanlar
arasında kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin bulunduğu geniş bir alanda
idareye, bunların benzerlerini saptama hususunda, takdir yetkisi tanınarak,
başvuracaklar yönünden belirsizliğe, idare yönünden de yetki aşımına yol
açabilecek bir uygulamaya olanak sağlanmıştır. Bu durumun hukuk devleti ilkesi
ve idarenin kanuniliği ilkesi ile bağdaşmadığı açıktır. Belirtilen nedenlerle dava konusu 'gibi' sözcüğünün iptali
gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Fettah
  OTO KARŞIOY GEREKÇESİ 26.03.2008 günlü 5751 sayılı Kanunla, 03.07.2005 günlü ve 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci
fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen üçüncü fıkranın birinci cümlesindeki
'köy tüzel kişiliği, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi tüzel
kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet konuları ile ilgili özel arazi
toplulaştırılması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak istemeleri
durumunda, Bakanlığa gerekçeleri ile başvurarak toplulaştırma isteklerini
bildirirler.' şeklindeki düzenlemede yer alan 'gibi' sözcüğünün iptali
istenmektedir. Anayasa'nın 2. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti demokratik bir
hukuk devleti olup, buna göre Devletin tüm organlarının Anayasa ve hukukun
üstün kuralları ile bağlı olması görev ve yetkilerinin bu çerçevede konulan
yasalarla belirlenmesi, yürütme organına bırakılan yetkilerin açıkça
gösterilmesi gerekmektedir. Hukuk devleti siyasal iktidarı sınırlamak ve devlet
faaliyetlerini kurallara bağlamak suretiyle aynı zamanda istikrara da hizmet
eder. Bu istikrarın özü hukuki güvenlik ve öngörülebilirliktir. Hukuki güvenlik
kişilerin kamu otoriteleriyle ilişkilerinde bugün ve geleceğe dönük olarak
güven duygusu içinde olmaları demektir. Hukuki öngörülebilirlik ise istikrar
sayesinde kişilerin geleceği öngörebilmeleri ve her türlü faaliyetlerini buna
göre planlayıp yürütmeleri anlamına gelir. Hukuki güvenlik ve öngörülebilirliği
sağlamanın yolu, kural konulması gereken konularda, kuralların genel, soyut,
açık ve anlaşılabilir olması ile mümkündür. İptali istenen düzenlemede ise özel arazi toplulaştırılması
yapabilecek olan tüzel kişiler ve kuruluşlar; 'köy tüzel kişiliği, belediyeler,
kooperatifler, birlikler gibi' denilmek suretiyle tanımlanmıştır. Ayrıca söz
konusu maddede belirtilen tüzel kişilerin tarımla ilgisi ya da özel arazi
toplulaştırılmasının amacı konusunda herhangi bir sınırlama ya da belirlemekte
bulunmamaktadır. Bu durumda, dava konusu maddede yer alan 'gibi' sözcüğü ile özel
arazi toplulaştırılmasını yapabilecek tüzel kişiler ve kuruluşlar tanımı
belirlilikten yoksun hale gelmekle, kuralın hukuki güvenirlilik ilkesine aykırı
olarak keyfi uygulamalara yol açabileceği, bu haliyle Anayasa'nın 2. maddesinde
yer alan hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu açıktır. Belirtilen nedenle 26.03.2008 günlü 5751 sayılı Kanun ile
03.07.2005 gün ve 5403 sayılı Toprak Koruma Arazi Kullanımı Kanunu'nun 17.
maddesine eklenen üçüncü fıkranın birinci cümlesinde yer alan 'gibi' sözcüğünün
iptali gerektiği düşüncesiyle karara bu yönden
katılmıyorum. Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ