ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1993/28 Karar Sayısı : 1993/26 Karar Günü : 7.9.1993 R.G. Tarih-Sayı :13.09.1995-22403 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Nevşehir Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 11.11.1983 günlü, 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon
Kanunu'nun 4. maddesi ile 58. madde üçüncü fıkrasının Anayasa'nın 133.
maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Özel radyo istasyonu kurarak yayın yapan sanık hakkında, 2954
sayılı Yasa'nın 4. maddesinin (a) ve (f) bentleri ile 58. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca ve 2813 sayılı Yasa'nın 4., 9. ve 12. maddesinin birinci fıkrasına yapılan yollama nedeniyle
uygulanan bu Yasa'nın 32. maddesinin a-1. fıkrasına ve 4. maddesine göre
yargılanması için Cumhuriyet Başsavcılığı'nca açılan kamu davası üzerine,
Başsavcılığın görüşünü de alan Mahkeme, 2954 sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle 58.
maddesinin üçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu görüşüyle iptali için
27.7.1993 günlü kararıyla doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A. İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI : 11.11.1983 günlü, 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon
Kanunu'nun iptali istenen maddeleri şunlardır : 1. "Madde 4- Radyo ve televizyon istasyonlarının kurulması,
işletilmesi, idareleri ve yayınlarının düzenlenmesine ilişkin temel ilkeler
şunlardır: a) Radyo ve televizyon (...) (1) yayınlarının düzenlenmesi ile
yurt içine ve yurt dışına yayın yapılması, Devletin tekelindedir. Bu tekel,
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından kullanılır. Ancak, bu Kanunda belirtilen
esaslara uygun yayın yapmak şartıyla polis ve meteoroloji teşkilatlarının
devamlı ikaz ve duyuru maksadıyla radyo istasyonu kurmaları, sürekli ve
kesintili radyo yayını yapmalarıRadyo ve Televizyon Yüksek Kurulunun iznine
tabidir. b) Radyo ve televizyon yayınlarının dinleyici ve izleyiciye seçme
hakkı tanıyacak şekilde birden fazla kanaldan ve bütün yurt sathına yapılması
esastır. c) (Mülga: 12/1/1989-3517/7 Md.; İptal: Ana. Mah.nin 18/5/1990
tarih ve E.1989/9, K.1990/8 sayılı Kararı ile) d) Kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerçek ve özel hukuk
tüzelkişilerinin kapalı devre televizyon sistemi kurmaları ve işletmeleri Radyo
ve Televizyon Yüksek Kurulunun iznine tâbidir. e) Yurt içine yapılan radyo televizyon yayınları ile kapalı devre
televizyon yayınlarının bu Kanunda belirtilen esaslara uygunluğu, Radyo ve
Televizyon Yüksek Kurulu tarafından gözetilir, denetlenir ve değerlendirilir. f) Her türlü radyo ve televizyon yayını için frekans planlama,
tahsis ve tescil işlemleri 5 Nisan 1983 tarih ve 2813 sayılı Telsiz Kanunu
hükümlerine tâbidir." 2. "Madde 58- .................. ................................. Radyo ve televizyon verici cihazları 5 Nisan 1983 tarih ve 2813
sayılı Telsiz Kanunu hükümlerine tâbidir. (Üçüncü fıkra). B. İLGİLİ YASA KURALI : 5.4.1983 günlü, 2813 sayılı Telsiz Kanunu'nun konuyla ilgili
"Ceza hükümleri" başlıklı 32. maddesinin (a) bendi şöyledir: "a) 12 nci maddeye göre ruhsatsız verici veya verici-alıcı
telsiz tesisi kuranlar veya ruhsat aldıktan sonra bu tesisleri maddi çıkar veya
siyasî amaçlarla veya Millî Güvenlik gereklerini dikkate almadan kullananlar
altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar." C. DAYANILAN ANAYASA KURALI : Mahkemenin itirazında dayandığı Anayasa'nın değişik 133. maddesi
de şöyledir : "Madde 133- Radyo ve televizyon istasyonları kurmak ve
işletmek kanunla düzenlenecek şartlar çerçevesinde serbesttir. Devletçe kamu tüzel kişiliği olarak kurulan tek radyo ve
televizyon kurumu ile kamu tüzel kişilerinden yardım gören haber ajanslarının
özerkliği ve yayınlarının tarafsızlığı esastır." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin iptalini istediği
kuralların bakmakta olduğu davada uygulanıp uygulanmayacağı sorunu öncelik
taşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali istenen yasa
hükümleri ve dayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve öbür yasama
belgeleri incelendikten sonra bu konuya öncelik verilerek gereği görüşülüp düşünüldü
: Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine
göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir yasa veya kanun
hükmünde kararname hükümlerini Anayasa'ya aykırı görür yahut taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırsa, o hükmün
iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bir mahkemenin
Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görevine
giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların o davada uygulanacak
kural olması gerekmektedir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, özel
radyo istasyonu kurarak 2954 sayılı Yasa'nın temel ilkelerini ve radyo ve
televizyon alıcı cihazlarının imal, ithal ve montajlarında uygulanacak esasları
zedelediği gerekçesiyle Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından bir vatandaş
aleyhine açılmış kamu davası olup,aynı Yasa'nın 4. maddesinin ve 58 maddesinin
üçüncü fıkrasının Anayasa'nın 133. maddesine aykırı olduğundan iptali istemini
içermektedir. Ancak, 2954 sayılı Yasa'nın 4. maddesi radyo-televizyon
istasyonunun kurulması, işletilmesi, yönetimi ve yayınlarının düzenlenmesine
ilişkindir. Bu madde, ancak ruhsat istenmesinde bu istemin reddi ya da kabulü
durumunda sonuçlanacak yönetsel işlem nedeniyle uygulanabilir. 2813 sayılı Yasa'nın 11. maddesinde belirtilen frekans tahsis ve
tescili de bu olayda yer almadığından, 4 maddenin (f) bendinin uygulanması da
sözkonusu değildir. 2954 sayılı Yasa'nın 58 maddesinin üçüncü fıkrasında radyo ve
televizyon verici cihazlarının Telsiz Yasası hükümlerine bağlı olduğu
belirtildiğine göre, bundan, birinci ve ikinci fıkralarda sözü edilen
vericilerin de Telsiz Yasası hükümlerine bağlı oldukları, dolayısıyla 13.
maddeye değil, telsiz cihazlarının imal, ithal ve montajını düzenleyen 29.
maddeye gönderme yapıldığı anlamı çıkar. Bir yasa kuralının, ulaşılacak sonuca etki yapması ya da
anlaşmazlığın çözümünde dayanak olması durumunda, bakılmakta olan davada
uygulanacak kural olduğunun kabulü gerekir. Olayda Telsiz Yasası'nın 32.
maddesi uygulanacağı için, itiraz yoluna başvurulan kurallar davada uygulanma
durumunda değildir. Ayrıca, itiraz konusu Yasa 11.11.1983 günlü olup, 12.9.1980'den
ilk genel seçimler sonucu toplanacak TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşturulduğu
6.12.1983 arasında yasalaştığından Anayasa'nın Geçici 15. Maddesi kapsamına
girmektedir. Bu bakımdan anılan maddelerin Anayasa'ya aykırılığı ileri
sürülemez. Ancak, uygulanacak kural sorunu öncelik taşıdığından, Anayasa'nın
Geçici 15. Maddesine göre karar vermeye gerek kalmamıştır. Yerel mahkemenin
uygulamayacağı kuralın iptali istemiyle başvuru yapmaya yetkisi yoktur. V- SONUÇ Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrası ile 2949 sayılı Yasa'nın
28. maddesine göre, iptali istenen kuralların başvuran mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulayacağı kural olmaması nedeniyle itirazın REDDİNE, 7.9.1993 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Yılmaz
  ALİEFENDİOĞLU Üye Mustafa GÖNÜL Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI