ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/197 Karar Sayısı : 2025/86 Karar Tarihi : 27/3/2025 R.G.Tarih-Sayı : 29/5/2025-32914 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: 1. İstanbul 8. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/197) 2. Ankara
27. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/199) 3. İstanbul
64. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/200) 4. İstanbul
9. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/204) 5. Adana
26. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/207) 6. İstanbul
13. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/212) 7. Ankara
27. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/213) 8. Adana
26. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/222) 9. Kırıkkale
8. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/228) 10. İzmir
1. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2024/239) 11. Osmaniye
13. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2025/1) 12. Yalova
7. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2025/9,
2025/10) 13. Muğla
2. Asliye Ceza Mahkemesi (E.2025/25) 14. Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesi
(2025/26) 15. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6.
Ceza Dairesi (2025/37) İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Murat EMİR, Gökhan GÜNAYDIN, Ali Mahir
BAŞARIR ile birlikte 129 milletvekili (E.2025/6) İTİRAZLARIN VE DAVANIN KONUSU: 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A. 15. maddesiyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 75.
maddesinin (6) numaralı fıkrasının (a) bendine eklenen (2) numaralı alt bentte
yer alan “ ...ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve
dördüncü fıkrası... ” ibaresinin, B. 18. maddesiyle
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na eklenen geçici 7.
maddenin, Anayasa’nın 2., 10., 13., 19., 36., 38 ve 141. maddelerine
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar
verilmesi talepleridir. I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ A. İptali İstenen Kanun Hükümleri Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı; 1. 15. maddesiyle
5237 sayılı Kanun’un (6) numaralı fıkrasının (a) bendine (2) numaralı alt bendin
eklendiği 75. maddesi şöyledir: “ Önödeme Madde 75- (1) Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak
üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen
hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili; a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı
sınırını, b) Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her
gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı, c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da
öngörülmüş ise, hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek
miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırını, Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet
savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında
kamu davası açılmaz. (Ek cümleler:17/10/2019- 7188/16 md.) Failin on gün içinde
talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde
ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde
ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. (Ek
cümle: 24/11/2016-6763/12 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye
bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar
verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen
faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında
artırılır. (2) Özel kanun hükümleri gereğince işin doğrudan
mahkemeye intikal etmesi halinde de fail, hakim tarafından yapılacak bildirim
üzerine birinci fıkra hükümlerine göre saptanacak miktardaki parayı yargılama
giderleriyle birlikte ödediğinde kamu davası düşer. (3) Cumhuriyet savcılığınca madde kapsamına giren suç
nedeniyle önödeme işlemi yapılmadan dava açılması veya dava konusu fiilin
niteliğinin değişmesi suretiyle madde kapsamına giren bir suça dönüşmesi
halinde de yukarıdaki fıkra uygulanır. (4) Suçla ilgili kanun maddesinde yukarı sınırı altı ayı
aşmayan hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği
hallerde ödenmesi gereken miktar, yukarıdaki fıkralara göre adlî para cezası
esas alınarak belirlenir. (5) Bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya
ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve
müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez. (6) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Bu madde hükümleri; a) Bu Kanunda yer alan; 1. Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine
getirilmemesi (98 inci maddenin birinci fıkrası), 2. (Ek:7/11/2024-7531/15 md.) Hakaret (125 inci maddenin ikinci
fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrası ), 3. Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (madde
171), 4. Çevrenin taksirle kirletilmesi (182 nci maddenin
birinci fıkrası), 5. Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (264 üncü
maddenin birinci fıkrası), 6. Suçu bildirmeme (278 inci maddenin birinci ve ikinci
fıkraları), suçları, b) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 108
inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan suç, c) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 21/7/1983 tarihli ve 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci
fıkrasının birinci cümlesinde yer alan suç, d) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 4/11/2004 tarihli ve 5253
sayılı Dernekler Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde
yer alan suç, bakımından da uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki suçların
beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı
önödeme hükümleri uygulanmaz. (7) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Ödemede bulunulması
üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları,
bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya
kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme
tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir. ” 2. 18. maddesiyle
5271 sayılı Kanun’a eklenen geçici 7. madde şöyledir: “ Geçici Madde 7- (Ek:7/11/2024-7531/18 md.) (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılı Kanunun
73 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar
bakımından uygulanmaz. (2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla
soruşturma veya kovuşturma evresinde bulunan dosyalar bakımından bu maddeyi
ihdas eden Kanunla 253 üncü maddenin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklik ve
5237 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklik
uygulanmaz. Bu dosyalar, 253 üncü maddenin üçüncü fıkrasının değişiklikten
önceki hükümlerine göre sonuçlandırılır. (3) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, 253 üncü maddenin
yirmidördüncü fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce yapılan uzlaştırmacı yazılı sınavlarında başarılı olanlar
hakkında uygulanmaz. Bu kişiler, diğer koşulları taşımaları halinde
uzlaştırmacı siciline ve listelerine kaydedilebilir. (4) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 254
üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilen dosyalar bakımından bu maddeyi ihdas eden Kanunla 254 üncü
maddenin ikinci fıkrasında yapılan değişiklik uygulanmaz. Bu dosyalar, 254 üncü
maddenin ikinci fıkrasının değişiklikten önceki hükümlerine göre
sonuçlandırılır. ” B. İlgili Görülen Kanun Hükümleri 1. 5237 sayılı
Kanun’un 73. maddesi şöyledir: “ Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı
suçlar Madde 73- (1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete
bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı
takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. (2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre,
şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği
günden başlar. (Ek cümle:7/11/2024-7531/14 md.) Ancak, soruşturulması ve
kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her
ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı
geçemez. (3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık
süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez. (4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda
kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı
düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel
olmaz. (5) İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri
hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar. (6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul
etmeyen sanığı etkilemez. (7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin
şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi
haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de
dava açamaz. (8) (Mülga: 6/12/2006 – 5560/45 md.) ” 2. 5271 sayılı
Kanun’un 253. maddesinin ilgili kısmı şöyledir: “ Uzlaştırma Madde 253 – (Değişik: 6/12/2006-5560/24 md.) (1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan
zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde
bulunulur: a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı
suçlar. … (2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı
olanlar hariç olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma
yoluna gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir. (3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa
bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A)
ve hakaret suçunda (125 inci maddenin ikinci fıkrası), uzlaştırma yoluna
gidilemez. (Ek cümle: 26/6/2009 - 5918/8 md.) Uzlaştırma kapsamına giren bir
suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş
olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz. (4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu
davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma
bürosuna gönderilir. Büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile
mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Şüphelinin,
mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi
kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini açıklamalı
tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar
gören, kendisine uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren yedi gün içinde
kararını bildirmediği takdirde, teklifi reddetmiş sayılır. (5) Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye
uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları
anlatılır. (6) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma
dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir
nedenle mağdura, suçtan zarar görene, şüpheliye veya bunların kanunî
temsilcisine ulaşılamaması halinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma
sonuçlandırılır. (7) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar
görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi
için, mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir. … (19) Uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini def’aten yerine
getirmesi halinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edimin
yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya
süreklilik arzetmesi halinde, 171 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, şüpheli
hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme
süresince zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından
sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, 171 inci maddenin
dördüncü fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır. (…) Uzlaşmanın
sağlanması halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra
ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası
açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini
yerine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi, 9/6/1932 tarihli ve
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini
haiz belgelerden sayılır. … ” II. İLK İNCELEME A. E.2024/197 Sayılı Başvuru Yönünden 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri
uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan
GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin
MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve
Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 4/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava
sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin
iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler
uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde
yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali
talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural
ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte bulunan kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece 5271
sayılı Kanun’un geçici 7. maddesinin iptali talep edilmiştir. İtiraz konusu
kuralın (1) numaralı fıkrasında kuralı ihdas eden Kanun’la 5237 sayılı Kanun’un
73. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yapılan düzenlemenin 5271 sayılı
Kanun’un geçici 7. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma
veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından uygulanmayacağı öngörülmektedir.
Kuralı ihdas eden 7531 sayılı Kanun’la 5237 sayılı Kanun’un 73. maddesinin (2)
numaralı fıkrasına eklenen ikinci cümlede soruşturulması ve kovuşturulması
şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresinin her ne suretle
olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemeyeceği hükme
bağlanmıştır. Ancak 5271 sayılı Kanun’un itiraz konusu geçici 7. maddesinin (1)
numaralı fıkrası uyarınca soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar
bakımından azami iki yıllık şikâyet süresi aranmayacaktır. 4. Bakılmakta olan davaya konu suçun
işlendiği tarih ile şikâyet tarihi dikkate alındığında 5237 sayılı Kanun’un 73.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında yapılan düzenlemenin başvuruya konu
yargılamada şikâyet kurumunun hüküm ve sonuçları bakımından herhangi bir
farklılığa yol açmayacağı anlaşılmaktadır. 5. Öte yandan kuralın (3) numaralı
fıkrasında 7531 sayılı Kanun’la 5271 sayılı
Kanun’un 253. maddesinin (24) numaralı fıkrasında yapılan düzenlemenin kuralın yürürlüğe
girdiği tarihten önce yapılan uzlaştırmacı yazılı sınavlarında başarılı olanlar
hakkında uygulanmayacağı, bu kişilerin diğer koşulları taşımaları hâlinde
uzlaştırmacı siciline ve listelerine kaydedilebilecekleri öngörülmüştür.
Böylelikle anılan fıkrada yapılan değişiklikten
önce uzlaştırmacı yazılı sınavlarında başarılı olanların diğer şartları
taşımaları hâlinde söz konusu fıkrada öngörülen hukuk fakültesi mezunu olma şartını taşımaksızın uzlaştırmacı sicili ve listelerine kaydolabilmelerine imkân
tanınmıştır. Bakılmakta olan davada bu hususa yönelik bir uyuşmazlığın
bulunmadığı tespit edilmiştir. 6. Kuralın (4) numaralı fıkrası ise kuralın
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla anılan Kanun’un 254. maddesinin (2) numaralı
fıkrası uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen dosyalara
ilişkin olduğu, bakılmakta olan davanın ise hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilen bir dosyayı konu edinmediği anlaşılmıştır. 7. Bu itibarla kuralın (1), (3) ve (4)
numaralı fıkraları bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların
çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak
nitelikte değildir. Dolayısıyla anılan fıkraların başvuruda bulunan Mahkemenin
bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 8. Açıklanan nedenlerle 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin; A. (1), (3) ve (4) numaralı fıkralarının
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından bu fıkralara ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, B. (2) numaralı fıkrasının esasının
incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B. E.2024/199 Sayılı Başvuru Yönünden 9. Anılan İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 4/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. C. E.2024/200 Sayılı Başvuru Yönünden 10. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 4/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle
uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. 11. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece
5271 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkralarının iptalleri
talep edilmiştir. 12. E.2024/197 sayılı dosyanın ilk
inceleme bölümünde anılan maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasına yönelik
belirtilen gerekçeler bu dosya yönünden de geçerlidir. 13. Açıklanan
nedenle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle
eklenen geçici 7. maddenin; A. (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunan
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu fıkraya
ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, B. (2) numaralı
fıkrasının esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. Ç. E.2024/204 Sayılı Başvuru
Yönünden 14. İçtüzük hükümleri
uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan
GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin
MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve
Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 4/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür. 15. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece 5271 sayılı Kanun'un geçici 7.
maddesinin iptali talep edilmiştir. 16. E.2024/197 sayılı dosyanın ilk inceleme
bölümünde belirtilen gerekçeler bu dosya yönünden de geçerlidir. 17. Açıklanan nedenlerle 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin; A. (1), (3) ve (4) numaralı fıkralarının
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından bu fıkralara ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, B. (2) numaralı fıkrasının esasının
incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. D. E.2024/207
Sayılı Başvuru Yönünden 18. İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ,
Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 4/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. E. E.2024/212 Sayılı Başvuru Yönünden 19. İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ,
Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan
YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla
25/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. F . E.2024/213 Sayılı Başvuru Yönünden 20. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Yusuf
Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan
YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla
25/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle başvurunun
yöntemine uygunluğu sorunu görüşülmüştür. 21. 6216 sayılı Kanun’un “ Başvuruya engel durumlar ”
başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “ İtiraz yoluna
başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının
bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici
mesele sayılır. ” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynı mahkeme
tarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulması
mümkün değildir. 22. 6216 sayılı Kanun’un “ Anayasaya
aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde ise
Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem
belirtilmiş ve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında açık bir şekilde
dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa
Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği
hükme bağlanmıştır. 23. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece 5271
sayılı Kanun’un geçici 7. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkralarının iptalleri
talep edilmiştir. Mahkemenin daha önce anılan maddenin (2) numaralı fıkrasının iptali
talebiyle Anayasa Mahkemesinin E.2024/199 esasına kayıtlı dosyasında itiraz
başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır. Mahkemece söz konusu itiraz başvurusunun diğer
dava dosyaları için bekletici mesele yapılması gerekirken aynı kuralın iptali
talebiyle tekrar başvuruda bulunulması söz konusu fıkranın incelenme imkânını
ortadan kaldırmaktadır. 24. Açıklanan nedenle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici
7. maddenin; A. (1) numaralı fıkrasının
esasının incelenmesine, B. (2) numaralı fıkrasının iptaline karar
verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
41. maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralı fıkraları gereğince yöntemine
uygun olmadığından REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. G. E.2024/222 Sayılı Başvuru Yönünden 25. İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ,
Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan
YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla
25/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. Ğ. E.2024/228 Sayılı Başvuru Yönünden 26. İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ,
Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan
YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla
25/12/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. H. E.2024/239 Sayılı Başvuru Yönünden 27. İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 16/1/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. I. E.2025/1 Sayılı Başvuru Yönünden 28. İçtüzük hükümleri uyarınca
Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 16/1/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. İ. E.2025/6 Sayılı Dava Yönünden 29. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 16/1/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında
karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. J. E.2025/9 Sayılı Başvuru Yönünden 30. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin
KIRATLI’nın katılımlarıyla 16/1/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. K. E.2025/10 Sayılı Başvuru Yönünden 31. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin
KIRATLI’nın katılımlarıyla 16/1/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. L. E.2025/25 Sayılı Başvuru Yönünden 32. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 11/2/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. M. E.2025/26 Sayılı Başvuru Yönünden 33. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin
GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki
HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR,
Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 11/2/2025
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu
görüşülmüştür. 34. İtiraz yoluna başvuran Mahkemece
5271 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesinin iptali talep edilmiştir. 35. E.2024/197 sayılı dosyanın ilk
inceleme bölümünde söz konusu maddenin (3) ve (4) numaralı fıkralarına ilişkin
belirtilen gerekçeler bu dosya yönünden de geçerlidir. 36. Açıklanan nedenlerle 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin; A. (1) ve (2) numaralı fıkralarının
esasının incelenmesine, B. (3) ve (4) numaralı fıkralarının
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından bu fıkralara yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. N. E.2025/37 Sayılı Başvuru Yönünden 37. İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir
ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai
AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan
FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın
katılımlarıyla 11/2/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. III. BİRLEŞTİRME KARARLARI A. E.2024/199 Sayılı Başvuru Yönünden 38. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18.
maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının iptaline karar
verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2024/199 sayılı
davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile
BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2024/197 sayılı
dosya üzerinden yürütülmesine 4/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. B. E.2024/200 Sayılı Başvuru Yönünden 39. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı
fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin E.2024/200 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197
sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin
E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 4/12/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. C. E.2024/204 Sayılı Başvuru Yönünden 40. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı
fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin E.2024/204 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197
sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin
E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 4/12/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. Ç. E.2024/207 Sayılı Başvuru Yönünden 41. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı
fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “ …kovuşturma… ” ibaresinin
iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2024/207
sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile
BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2024/197 sayılı
dosya üzerinden yürütülmesine 4/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. D. E.2024/212 Sayılı Başvuru Yönünden 42. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin; A. (1) numaralı fıkrasının, B. (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “ …ve 5237
sayılı Kanunun 75 inci maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklik
uygulanmaz. ” ibaresinin, iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz
başvurusuna ilişkin E.2024/212 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına,
esas incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 25/12/2024
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. E. E.2024/213 Sayılı Başvuru Yönünden 43. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici
7. maddenin (1) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan
itiraz başvurusuna ilişkin E.2024/213 sayılı davanın aralarındaki hukuki
irtibat nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının
kapatılmasına, esas incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine
25/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. F. E.2024/222 Sayılı Başvuru Yönünden 44. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen
geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “ …soruşturma… ”
ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin E.2024/222 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197
sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin
E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 25/12/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. G. E.2024/228 Sayılı Başvuru Yönünden 45. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (1) ve (2) numaralı
fıkralarının iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin E.2024/228 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197
sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin
E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 25/12/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. Ğ. E.2024/239 Sayılı Başvuru Yönünden 46. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı
fıkrasının birinci cümlesinin “ ...5237 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin
altıncı fıkrasında yapılan değişiklik uygulanmaz. ” bölümünün iptaline karar
verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2024/239 sayılı
davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile
BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2024/197 sayılı
dosya üzerinden yürütülmesine 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. H. E.2025/1 Sayılı Başvuru Yönünden 47. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici
7. maddenin (2) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan
itiraz başvurusuna ilişkin E.2025/1 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına,
esas incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 16/1/2025
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. I. E.2025/9 Sayılı Başvuru Yönünden 48. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici
7. maddenin (2) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan
itiraz başvurusuna ilişkin E.2025/9 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat
nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına,
esas incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 16/1/2025
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. İ. E.2025/10 Sayılı Başvuru Yönünden 49. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 75.
maddesine 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle eklenen (6)
numaralı fıkranın (a) bendine 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 15.
maddesiyle eklenen (2) numaralı alt bendinde yer alan “ ...ikinci fıkrası,
üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrası... ” ibaresinin iptaline
karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2025/10 sayılı
davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile
BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2024/197 sayılı
dosya üzerinden yürütülmesine 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. J. E.2025/25 Sayılı
Başvuru Yönünden 50. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18.
maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin E.2025/25 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas
incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 11/2/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. K. E.2025/26 Sayılı
Başvuru Yönünden 51. 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531
sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen geçici 7. maddenin (1) ve (2) numaralı
fıkralarının iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin E.2025/26 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas
incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 11/2/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. L. E.2025/37 Sayılı
Başvuru Yönünden 52. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’na 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle eklenen
geçici 7. maddenin; A. (1) numaralı fıkrasının, B. (2) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinde yer alan “ …5237 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin altıncı
fıkrasında yapılan değişiklik uygulanmaz. ” ibaresinin, iptallerine karar verilmesi talebiyle
yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2025/37 sayılı davanın aralarındaki hukuki
irtibat nedeniyle E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının
kapatılmasına, esas incelemenin E.2024/197 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine
11/2/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV. AYIRMA VE BİRLEŞTİRME KARARI 53. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A. 15. maddesiyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 75.
maddesinin (6) numaralı fıkrasının (a) bendine eklenen (2) numaralı alt bentte
yer alan “ ...(b) ve (c)... ” ibaresinin, B. 18. maddesiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na eklenen
geçici 7. maddenin (2) numaralı fıkrasının, iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına ilişkin davanın E.2025/6 sayılı davadan ayrılmasına
ve aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
E.2024/197 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esas incelemenin E.2024/197
sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V. ESASIN İNCELENMESİ 54. Başvuru kararları ile dava dilekçesi ve ekleri,
Raportör Ahmet Hakan
SOYTÜRK tarafından hazırlanan işin esasına
ilişkin rapor, dava ve itiraz konusu kanun hükümleri, dayanılan ve ilgili
görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kanun’un 15. Maddesiyle 5237 Sayılı Kanun’un 75.
Maddesinin (6) Numaralı Fıkrasının (a) Bendine Eklenen (2) Numaralı Alt Bentte
Yer Alan “ ...ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve
dördüncü fıkrası... ” İbaresinin İncelenmesi 1. Anlam ve
Kapsam 55. 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesinde önödeme kurumu
düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında uzlaştırma
kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere yalnız adli para cezasını gerektiren veya
kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan
suçların failinin anılan Kanun’da öngörülen miktar ile soruşturma giderlerini
yapılacak tebligat üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası
açılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu fıkrada ayrıca taksirli suçlar
hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu
davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye
tabi bir suçu işleyen faile fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarının
ise yarı oranında artırılacağı düzenlenmiştir. 56. Maddenin (2) ve (3) numaralı fıkralarına göre özel kanun
hükümleri gereğince doğrudan kamu davasının açıldığı durumlar ile soruşturma
aşamasında önödeme işlemi yapılmadan davanın açılması veya isnat edilen fiilin hukuki
niteliğinin değişmesi sebebiyle suçun önödeme kapsamına girdiğinin anlaşılması
durumunda kovuşturma aşamasında da önödeme hükümleri uygulanacaktır. Söz konusu
hâllerde (1) numaralı fıkraya göre belirlenecek miktardaki parayı yargılama
giderleriyle birlikte ödeyen sanık hakkında kamu davası düşecektir. 57. (6) numaralı fıkrada (1) numaralı fıkradaki genel
düzenlemenin haricinde önödeme kapsamına giren diğer suçlar ayrıca sayılmıştır.
Anılan fıkrada ayrıca sayılan bu suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi
hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümlerinin uygulanmayacağı
hüküm altına alınmıştır. 58. Fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendiyle
anılan Kanun’un 125. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında düzenlenen mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir
iletiyle işlenen hakaret suçları önödeme kapsamına alınmıştır. Söz konusu
fıkrada düzenlenen hakaret suçunun aynı maddenin (3) numaralı fıkrasının (b) ve
(c) bendindeki nitelikli hâller kapsamında ve/veya (4) numaralı fıkra uyarınca
alenen işlenmesi hâlinde de önödeme hükümleri uygulanacaktır. Hakaret suçunun
basit hâlinin düzenlendiği (1) numaralı fıkra ile suçun kamu görevlisine karşı
görevinden dolayı işlenmesinin nitelikli hâl olarak düzenlendiği (3) numaralı
fıkranın (a) bendi önödeme kapsamı dışında tutulmuştur. Kanun’un 75. maddesinin (6) numaralı fıkrasının (a) bendinin (2)
numaralı alt bendinde yer alan “ …ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c)
bentleri ve dördüncü fıkrası… ” ibaresi itiraz ve dava konusu kuralı
oluşturmaktadır. 2. İtirazların ve İptal Talebinin Gerekçeleri 59. Başvuru kararlarında ve dava
dilekçesinde özetle; hakaret suçunun mağduru
muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâli ile
nitelikli hâllerinin bir kısmının önödeme kapsamına alınmasına karşın söz
konusu suçun basit hâlinin ve kamu görevlisine karşı işlenmesi şeklindeki
nitelikli hâlinin önödeme kapsamı dışında bırakılmasının eşitlik ilkesini ihlal
ettiği, bu durumun cezaların orantılılığı ve hukuk devleti ilkesiyle
bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 60. Anayasa’nın 10. maddesinde “ Herkes, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir./ Kadınlar ve erkekler
eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla
yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak
yorumlanamaz./ Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul
ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine
aykırı sayılmaz./ Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik
ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar. ” denilmek
suretiyle kanun önünde eşitlik ilkesine yer verilmiştir. 61. Anayasa’nın anılan maddesinde belirtilen kanun
önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur.
Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin
amacı aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı
tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.
Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak
kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik,
herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez.
Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik
ilkesi zedelenmez (AYM, E.2020/95, K.2022/3, 26/1/2022, § 25; E.2022/65,
K.2022/102, 8/9/2022, § 11). 62. Eşitlik ilkesi yönünden yapılacak
anayasallık denetiminde öncelikle Anayasa’nın 10. maddesi çerçevesinde aynı ya
da benzer durumda bulunan kişilere farklı muamelenin mevcut olup olmadığı
tespit edilmeli, bu bağlamda aynı ya da benzer durumdaki kişiler arasında
farklılık gözetilip gözetilmediği belirlenmelidir. 63. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir
iletiyle hakaret suçunu işleyen fail ile doğrudan huzurda ya da gıyapta hakaret
suçunu işleyen failin benzer hukuki konumda oldukları ve karşılaştırılmaya
müsait oldukları, kural nedeniyle bunlar arasında suçun işleniş biçimi
gözetilerek önödeme hükümlerinin uygulanması bakımından farklılık meydana
getirildiği anlaşılmaktadır. 64. Ceza hukuku bağlamında kanun önünde eşitlik ilkesi suçun
basit hâllerinden birini işleyen failin, suçun diğer basit hâllerinden birini ya
da nitelikli hâllerini işleyen faillerle her durumda aynı kurallara bağlı
tutulmalarını gerektirmemektedir. Bununla birlikte benzer hukuki konumda olan
kişilere yönelik farklı
muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanması gerekmektedir. 65. Türk hukuk sisteminde esasen kovuşturmanın
mecburiliği ilkesi benimsenmiştir. Bu ilke uyarınca kanunda belirtilen
şartların gerçekleşmesi hâlinde kamu davasının açılması zorunluluğu
bulunmaktadır. Ceza muhakemesinde alternatif uyuşmazlık çözüm yolları kovuşturmanın
mecburiliği ilkesinin istisnasını oluşturmaktadır. 66. Şüphesiz hukuk devletinde kanun koyucunun anayasal
ilkelere bağlı kalmak şartıyla cezai uyuşmazlıklarda alternatif uyuşmazlık
çözüm yolu öngörüp öngörmeme veya hangi suçlara söz konusu kurumların
uygulanacağını, bunların şartlarını, yöntemini, kişi veya kurum yönünden kapsam
ve sınırlarını belirleme konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır (AYM,
E.2020/79, K.2023/113, 22/6/2023, § 81). 67. 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesinde düzenlenen önödeme kurumu da kovuşturmanın mecburiliği ilkesinin istisnalarından birini
oluşturmaktadır. Önödeme kurumu ile belirli ağırlıktaki suçları işlediği
yönünde kamu davasını açmayı gerektirir şüphe bulunan fail bakımından yargılama
faaliyetinden vazgeçilerek doğrudan parasal yaptırım uygulanması söz konusudur.
Böylece belirli ağırlıktaki suçlar, klasik anlamdaki ceza yargılamasının dışına
çıkarılmaktadır. Dolayısıyla önödeme belli nitelik ve türdeki suçlar için
soruşturma ve kovuşturma aşamalarında gerçekleşebilen ve fail hakkında kamu
davasının açılmasını önleyen ya da açılan davanın düşmesini sağlayan bir hukuki
kurumdur (bazı farklılıklara birlikte bkz. AYM, E.2017/140, K.2017/177,
28/12/2017, § 12). 68. Anılan Kanun’da öngörülen şartların gerçekleştiği
durumlarda önödeme hükümlerinin uygulanması bakımından savcılık ya da
mahkemenin takdir yetkisi bulunmamaktadır. Buna karşın söz konusu usulde failin
iradesi önem taşımaktadır. Bu yönüyle savcılık ya da mahkeme tarafından yapılan
önödeme teklifinin fail tarafından kabul edilmemesi hâlinde önödeme hükümleri
uygulanamayacak ve yargılamaya genel hükümlere göre devam edilecektir. 69. Önödeme hükümlerinin uygulandığı durumlarda fail
klasik ceza yargılamasındaki birtakım usule ilişkin güvencelerden feragat
etmektedir. Diğer yandan önödeme kurumuyla failin muhtemel bir ceza
mahkûmiyetinin sonucu olarak toplumda suçlu olarak bilinmesinin ve cezanın
infaz edilmesinin olumsuz etkilerinin önüne geçilmektedir. Yine kuralın
gerekçesinde de belirtildiği üzere kuralla devletin infaz külfetinden ve
mahkemelerin iş yoğunluğundan kurtarılması ile geleneksel anlamda cezayla
amaçlanan genel ve özel önlemenin alternatif bir yolla sağlanmasına imkân
tanınması amaçlanmaktadır. 70. Gerçekten de sosyal medyanın yaygın olarak
kullanıldığı günümüzde kişiler ya da kurumlarla ilgili olarak yayımlanan içeriklere
yönelik yorumlar nedeniyle birçok kişi hakkında soruşturma ve kovuşturma
açıldığı, bu durumun yargının iş yükünü artırdığı görülmektedir. Kanun
koyucunun söz konusu olumsuzluğun ortadan kaldırılması için uygulayacağı
yöntemi belirlemede takdir yetkisinin bulunduğu gözetildiğinde anılan suçun önödeme
kapsamına alınmasının da bu amaca hizmet ettiği açıktır. 71. Bununla birlikte Kanun’un 125. maddesinin (1) ve (2)
numaralı fıkralarında düzenlenen hakaret suçlarının benzer şekilde bir kimseye
onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya
olgu isnat etme veya sövme biçiminde işlenebileceği, (2) numaralı fıkrada
sayılan araçlarla suçun işlenmesi hâlinde failin (1) numaralı fıkrada
belirtilen ceza ile cezalandırılacağı anlaşılmaktadır. 72. Kuralda hakaret suçunun basit hâlinin düzenlendiği
125. maddenin (1) numaralı fıkrası önödeme kapsamına alınmamasına karşın söz
konusu maddenin (3) numaralı fıkrasının (b)
ve (c) bentlerinde yer alan nitelikli hâllerde ve suçun (2) numaralı fıkrada belirtilen araçlarla işlenmesi
hâlinde önödeme hükümlerinin uygulanmasına imkân tanınmıştır. Önödeme kurumunun
uygulanması açısından (1) ve (2) numaralı fıkralardaki suç teşkil eden fiiller
arasında nitelik, içerik ve yoğunluk ile suçla korunan hukuki değer, fiilin
toplum üzerindeki etkileri ve fiiller için öngörülen ceza miktarları yönünden
herhangi bir farklılık bulunmadığı hâlde suçun nitelikli hâlleri ile belli
şekillerde işlenmesi durumunda önödeme kurumu uygulanırken suçun basit hâlinin
önödeme kapsamına alınmaması suretiyle oluşturulan farklı muamelenin nesnel ve
makul bir temeli tespit edilememiştir. 73. Dolayısıyla mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya
görüntülü bir iletiyle hakaret suçunu işleyen fail ile doğrudan huzurda ya da
gıyapta hakaret suçunu işleyen fail arasında önödeme hükümlerinin uygulanması bakımından nesnel ve makul bir temele
dayanmaksızın farklılık oluşturan kuralın kanun önünde eşitlik ilkesiyle
bağdaştığı söylenemez. 74. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 10. maddesine
aykırıdır. İptali gerekir. Kuralın Anayasa’nın 2. maddesine de
aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların
Anayasa’nın 10. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele
alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme
yapılmasına gerek görülmemiştir. B. Kanun’un 18. Maddesiyle 5271 Sayılı Kanun’a Eklenen Geçici
7. Maddenin (1) ve (2) Numaralı Fıkralarının İncelenmesi 1. (1) Numaralı Fıkra a. Anlam ve Kapsam 75. 5271 sayılı Kanun’un geçici 7. maddesinin itiraz
konusu (1) numaralı fıkrasında 5237 sayılı Kanun’un 73. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında 7531 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemenin 5271 sayılı Kanun’un
geçici 7. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma veya
kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından uygulanmayacağı
öngörülmektedir. 76. 5237 sayılı Kanun’un 73. maddesinin (1) numaralı
fıkrasına göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç
hakkında yetkili kimsenin altı ay içinde şikâyette bulunmaması hâlinde soruşturma
ve kovuşturma yapılması mümkün değildir. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasına
göre altı aylık süre, zamanaşımı süresini geçmemek şartıyla şikâyet hakkı olan
kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlayacaktır.
Söz konusu fıkraya 7531 sayılı Kanun’la eklenen ikinci cümlede şikâyet süresine
ilişkin genel ilkeye istisna getirilmiştir. Buna göre soruşturulması ve
kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi her
ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı
geçemeyecektir. 77. İtiraz konusu kural uyarınca 5271 sayılı Kanun’un
geçici 7. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma veya
kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından azami iki yıllık şikâyet
süresi aranmayacaktır. Dolayısıyla kural uyarınca anılan maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla soruşturma ve kovuşturma evresinde bulunan dosyalarda
5237 sayılı Kanun’un 73. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile (2) numaralı
fıkrasının birinci cümlesindeki genel şikâyet süresi uygulanacaktır. b. İtirazların Gerekçeleri 78. Başvuru kararlarında özetle; şikâyet kurumunun usul hukukuna
ilişkin olduğu ve anılan kurumda yapılan değişikliklerde ilke olarak derhâl uygulanma
ilkesinin geçerli olduğu, değişikliğin ortaya çıkaracağı adaletsizliklerin
önlenmesi için yeni düzenlemenin geçmişe etkili olmasının bu ilkenin
istisnasını oluşturduğu, aynı tarihte suç işleyen failler hakkında farklı
uygulamalara neden olan kuralın kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal ettiği, yine
kural uyarınca sanıkların lehine olan hükümlerin uygulanamadığı, bu durumun
suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile adil yargılanma hakkıyla bağdaşmadığı belirtilerek
kuralın Anayasa’nın 10., 13., 19., 36. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 79. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural,
ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir. 80. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin
korumakla yükümlü olduğu evrensel ilkelerden biri hukuk güvenliği ilkesidir.
Hukuk güvenliği ilkesi; hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin
tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal
düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli
kılan ortak değerdir. 81. İlke olarak hukuk güvenliği kanunların geriye
yürütülmemesini zorunlu kılar. Daha önce tesis edilmiş bulunan işlemlerin
doğurduğu hukuki sonuçları ortadan kaldıracak şekilde yasama tasarrufunda
bulunulması, hukuk güvenliği ilkesine aykırılık oluşturur. Kanunların geriye
yürümezliği ilkesi uyarınca kanunlar, kamu yararı ve kamu düzeninin
gerektirmesi, kazanılmış hakların korunması, mali hakların iyileştirilmesi gibi
ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem
ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılır. Yürürlüğe giren kanunların geçmişe ve
kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması, hukukun genel
ilkelerindendir (AYM, E.2018/103, K.2019/4, 13/2/2019, § 15; E.2018/108,
K.2019/5, 13/2/2019, § 20). Ancak kanun koyucunun kişilerin lehine haklar
sağlayan kanuni düzenlemeleri geçmişe etkili olarak düzenlemesinde takdir
yetkisine sahip olduğu kuşkusuzdur. 82. Ceza
muhakemesi hukuku kuralları ise işlendiği iddia edilen fiilin ortaya
çıkarılması için uygulanacak yöntemleri belirler. Bu nedenle ilke olarak
yargılama usulüne ilişkin hükümlerde yapılan değişiklikler, lehe ya da aleyhe
değerlendirmesi yapılmaksızın derhâl uygulanma ilkesine tabidir. Nitekim
23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun’un 4. maddesinin (1) numaralı fıkrasında “ Ceza
Muhakemesi Kanunu, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, aşağıdaki maddelerin
hükümleri saklı kalmak üzere, kesin hükme bağlanmış olanlar hariç, görülmekte
olan bütün soruşturma ve kovuşturmalarda uygulanır. ” denilmekle bu ilke
vurgulanmıştır. 83. Ceza muhakemesinde birden fazla hukuki işlem
yapılmaktadır. Derhâl uygulanma ilkesinin bir sonucu olarak yapıldığı tarihte
yürürlükte olan kanuna göre tamamlanmış muhakeme işlemleri yeni kanunun
yürürlüğe girmesiyle geçerliliğini yitirmeyeceği gibi yeni kanuna göre
tekrarlanması da söz konusu olmayacaktır. Başka bir ifadeyle yeni kanun ancak
yürürlüğe girdiği tarihte henüz başlamamış ya da devam etmekte olan muhakeme
işlemleri bakımından uygulanabilecektir (benzer yönde değerlendirme için bkz. Yargıtay
Ceza Genel Kurulu, E.2023/9-586, K.2024/93, 21/2/2024). 84. Şikâyet, mağdur veya suçtan zarar görenin yetkili
merciye başvurarak suç teşkil eden belli bir fiil dolayısıyla soruşturma ve
kovuşturma yapılması yönündeki irade açıklamasıdır. Ceza davasının kamusallığı
ilkesi gereğince kural olarak adli makamların suç şüphesini öğrenmeleri ile
birlikte kendiliğinden soruşturmaya başlamaları gerekir. Bununla birlikte kanun
koyucu; suçların ağırlığı, kamu düzeni açısından önemi, özel hayatın gizliliği
gibi unsurları gözeterek doğrudan takip edilmesi gereken suçlarla
soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçları birbirinden ayırabilir (bazı
farklılıklarla birlikte AYM, E.2019/2, K.2020/28, 11/6/2020, § 29). 85. Kanunda öngörülen bir düzenlemenin maddi ceza hukuku
ya da usul hukuku normu olup olmadığını belirlemede söz konusu hükümlerin yer
aldığı sistematiğin önemli olduğu söylenebilir. Ancak anayasal ilkelerin
uygulanmasında bu durum tek başına belirleyici bir rol oynamamaktadır. Bu
bağlamda şikâyet kurumu da genel olarak maddi ceza hukuku normlarını içeren 5237
sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Takibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyetin
yokluğu failin cezalandırılmaması sonucunu doğurmaktadır. Buna karşın aksi
yönde görüşler de olmakla birlikte genel kabul söz konusu kurumun maddi ceza
hukuku kapsamında yer almadığı, bir usul hukuku kurumu olduğu yönündedir. Zira
söz konusu kurumun bir fiilin suç olarak tespit edilmesine herhangi bir katkısı
olmamakta ancak suç olarak kabul edilen bir fiilin soruşturulması ve
kovuşturulmasına dolayısıyla muhakeme işlemlerinin yürütülmesine doğrudan
etkisi bulunmaktadır. Bu itibarla şikâyetin muhakeme şartı olduğu açıktır. 86. İtiraz konusu kural kapsamında anılan Kanun’un 73.
maddesinin (2) numaralı fıkrasına 7531 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle eklenen düzenlemenin
söz konusu değişikliğin yapıldığı tarihte soruşturma ve kovuşturma evresine
geçilmiş dosyalarda uygulanmamasının tamamlanmış muhakeme işlemlerinin
sonuçlarına etki eden bir yönünün bulunmadığı anlaşılmaktadır. Başka bir
ifadeyle kural, usul hukukundaki derhâl uygulanma ilkesine uygun olarak devam
eden soruşturma ve kovuşturmalar açısından yapıldığı tarih itibarıyla usulüne
uygun olan şikâyetlerin doğurduğu hukuki
sonuçları ortadan kaldırmamaktadır. Bu bağlamda anılan Kanun’la yapılan
değişiklikten önce şikâyet hakkını kullanmış olan kişilerin bu muhakeme
işleminden kaynaklı hakları korunmaktadır. Diğer yandan söz konusu şikâyete
bağlı olarak ceza soruşturmasına veya kovuşturmasına muhatap olan kişiler
yönünden usulüne uygun olarak yapılan şikâyetin muhtemel etki ve sonuçlarının
yeterli derecede öngörülebilir olduğu da ortadadır. Bu itibarla kuralda hukuk
güvenliğine ve dolayısıyla hukuk devleti ilkesine aykırı bir yön
bulunmamaktadır. 87. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 10., 13., 19., 36. ve 38. maddeleri
ile ilgisi görülmemiştir. 2. (2) Numaralı Fıkra a. Anlam ve Kapsam 88. 5271 sayılı Kanun’un 253. maddesinde uzlaştırma
kurumu düzenlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında şüpheli ile mağdur veya
suçtan zarar gören gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılmasına
imkân tanınan suçlar sayılmıştır. Maddenin (2) numaralı fıkrasında ise soruşturulması
ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere diğer kanunlarda yer
alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için kanunda açık
hüküm bulunması gerektiği belirtilmiştir. 89. (3) numaralı fıkranın birinci cümlesinde soruşturulması
ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile belirli suçlarda uzlaştırma yoluna
gidilemeyeceği düzenlenmiştir. Buna göre cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda
ve ısrarlı takip suçunda uzlaştırma kurumu uygulanmayacaktır. Bunun yanı sıra
anılan cümlede 7531 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle değişiklik yapılmış ve mağduru
muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret suçlarında
da uzlaştırma yoluna gidilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. 90. (4) ila (25) numaralı fıkralarda uzlaştırma
işlemlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. (4) numaralı fıkraya göre
suçun uzlaştırmaya tâbi olması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaştırma
bürosu tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, sanık ile mağdur veya suçtan zarar
görene uzlaşma teklifinde bulunur. Sanık, mağdur veya suçtan zarar görene
uzlaşma teklifinde bulunulmasından itibaren bu kişilerin yedi gün içinde
kararını bildirmemeleri durumunda teklifi reddettikleri kabul edilir. 91. (5) numaralı fıkrada uzlaşma teklifinde bulunulması
hâlinde taraflara uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmelerinin
hukuki sonuçlarının anlatılacağı belirtilmiştir. (17) numaralı fıkra uyarınca
Cumhuriyet savcısı, uzlaştırmanın kovuşturma aşamasında uygulanması hâlinde ise
hâkim, uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka
uygun olduğunu belirlemekle yükümlüdür. 92. (19) numaralı fıkrada uzlaşmanın soruşturma
aşamasında sağlanması ve şüphelinin edimini defaten yerine getirmesi hâlinde şüpheli
hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verileceği belirtilmiştir. Anılan
fıkrada ayrıca edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside
bağlanması veya süreklilik arz etmesi hâlinde 171. maddedeki şartlar
aranmaksızın şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı
verileceği, erteleme süresince zamanaşımının işlemeyeceği, kamu davasının
açılmasının ertelenmesi kararından sonra uzlaşmanın gereklerinin yerine
getirilmemesi hâlinde yeniden kasıtlı bir suç işlenmesi şartı aranmaksızın
şüpheli hakkında kamu davasının açılacağı düzenlenmiştir. Fıkranın devamında
ise uzlaşmanın sağlanması hâlinde mağdur veya suçtan zarar gören uzlaşma anında
tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç soruşturma
konusu suç nedeniyle tazminat davası açamayacağı; açılmış olan davadan ise feragat
edilmiş sayılacağı, şüphelinin edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma
raporu veya belgesinin 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun
38. maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılacağı hükme
bağlanmıştır. 93. 5271 sayılı Kanun’un 254. maddesinin (2) numaralı
fıkrasına göre kovuşturma aşamasında uzlaştırma işleminin uygulanması ve
uzlaşma sağlanarak sanığın edimini defaten yerine getirmesi hâlinde ise davanın
düşmesi kararı verilir. 94. Anılan Kanun’un 253. maddesinde 7531 sayılı Kanun’un
16. maddesiyle yapılan ibare değişikliğiyle uzlaştırma kapsamından çıkarılan mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir
iletiyle işlenen hakaret suçları 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesinin (6)
numaralı fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendiyle önödeme kapsamına
alınmıştır. 95. 5271 sayılı Kanun’un geçici 7. maddesinin dava ve
itiraz konusu (2) numaralı fıkrası uyarınca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından anılan
Kanun’un 253. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ve 5237 sayılı Kanun’un 75.
maddesinde yapılan değişiklikler uygulanmayacaktır. Söz konusu soruşturmalar ve
kovuşturmalar 5271 sayılı Kanun’un 253. maddesinin (3) numaralı fıkrasında 7531
sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki hükümlere göre
sonuçlandırılacaktır. 96. Bu itibarla kuralın da yer aldığı maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalarda mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya
görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret suçları bakımından uzlaştırma hükümleri
uygulanacak olup bu suçlar hakkında önödeme hükümleri uygulanmayacaktır. 97. Bununla birlikte kuralda 5271 sayılı Kanun’un geçici
7. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma ve kovuşturma
evresine geçilmiş dosyalarda 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesinde yapılan
değişikliğin de uygulanmayacağı öngörüldüğünden söz konusu dosyalarda
uzlaştırmanın sağlanamadığı hâllerde önödeme hükümleri de uygulanamayacak,
muhakemeye genel hükümlere göre devam edilecektir. b. İtirazların ve İptal Talebinin Gerekçeleri 98. Başvuru kararlarında ve dava
dilekçesinde özetle; sonradan yürürlüğe
giren ve hakaret suçunun mağduru muhatap
alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâli ile bu surette
işlenen nitelikli hallerinin bir kısmını önödeme kapsamına alan kanun
hükümlerinin anılan suçta uzlaştırma uygulanmasını öngören kanun hükümlerine
göre failin lehine olduğu ancak itiraz ve dava konusu kural uyarınca failin
lehine olan hükümlerin uygulanamadığı, bu durumun davaların makul sürede
bitirilmesi gerekliliği, adil yargılanma hakkı ile hukuk devleti ve suçta ve
cezada kanunilik ilkeleriyle bağdaşmadığı, aynı tarihte suç işleyen failler
hakkında farklı uygulamalara neden olan bu durumun kanun önünde eşitlik
ilkesini de ihlal ettiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 10., 13., 19., 36., 38. ve 141. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 99. Anayasa’nın 38. maddesinin birinci fıkrasında “ Kimse,
işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz;
kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır
bir ceza verilemez ” denilerek suçun kanuniliği ; üçüncü fıkrasında da
“ Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur ” denilerek cezanın kanuniliği ilkesi güvence altına alınmıştır. Anayasa’nın anılan
maddesinde yer alan suçta ve cezada kanunilik ilkesi uyarınca hangi
fiillerin yasaklandığının ve bu yasak fiillere verilecek cezaların hiçbir
kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkta, anlaşılır ve sınırları belli olarak kanunda
gösterilmesi gerekmektedir. Kişilerin yasak fiilleri önceden bilmeleri
düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına
alınması amaçlanmaktadır. 100. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi, temel hak ve özgürlüklerin
somutlaştırıldığı uluslararası sözleşmelerde de yer almaktadır. Bu ilke Türkiye
Cumhuriyeti’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “ Kanunsuz
ceza olmaz ” başlıklı 7. maddesinin birinci paragrafında “ Hiç
kimse, işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan
bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz. Aynı biçimde, suçun işlendiği
sırada uygulanabilir olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez. ” şeklinde;
Medenî ve Siyasî Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin 15. maddesinin
birinci paragrafında ise “ Hiç kimse, işlendiği zamanda ulusal ya da
uluslararası hukuk bakımından suç sayılmayan bir fiil ya da ihmal yüzünden
suçlu sayılamaz. Suç sayılan bir fiile, işlendiği zaman yürürlükte olan bir
cezadan daha ağır ceza verilemez. Fiilin işlenmesinden sonra yasalarda bu fiile
karşılık daha hafif bir ceza öngörülecek olursa, fiili işleyene bu ikinci ceza
uygulanır. ” biçiminde düzenlenmiştir. 101. Sonradan yürürlüğe giren lehe kanunun önceki suç
konusu fiillere uygulanması meselesi, Anayasa Mahkemesinin 11/4/2019 tarihli ve
E.2019/9, K.2019/27 sayılı kararında Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan
kanunilik ilkesi kapsamında değerlendirilmiştir. Anılan karara göre suçta ve
cezada kanunilik ilkesi Anayasa'nın 13. maddesinde ifade edilen temel hak ve
özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceğine ilişkin kuralın suç ve cezalar
yönünden özel düzenlemesi olarak değerlendirilebilir. Suçta ve cezada kanunilik
ilkesi, cezalandırmanın temel haklara etkisinden kaynaklanan özel önemi
nedeniyle zaman içinde bir ceza hukuku kavramı olarak alt ilkeler de içerecek
şekilde gelişmiştir (AYM, E.2019/9, K.2019/27, 11/4/2019, § 15). 102. Bu bağlamda toplumun ihtiyaçlarına göre suç sayılan
fiiller için uygulanacak cezalar, nitelik ve nicelik olarak zamanla
değişebilmektedir. Suç tarihinden sonra yürürlüğe giren kanunla bir suç için
daha hafif bir ceza öngörülebileceği gibi daha ağır bir ceza da belirlenebilir.
Hukuki belirliliğin ve hukuk güvenliğinin gereği olarak Anayasa’nın 38.
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “… kimseye suçu işlediği zaman kanunda
o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez ” hükmüyle
aleyhe kanunun geçmişe uygulanması yasaklanmıştır. Ceza normlarının zaman
bakımından uygulanmasını düzenleyici nitelikteki bu kural kanunilik ilkesinin
bir alt ilkesi olan aleyhe kanunun geçmişe uygulanması yasağı olarak
ifade edilmektedir. Bu yasak kişi özgürlüğü lehine kabul edilmiş bir güvence
niteliğindedir (AYM, E.2019/9, K.2019/27, 11/4/2019, § 16). 103. Suç tarihinden sonra yürürlüğe giren bir kanunun
aynı fiili suç olmaktan çıkarması veya aynı suç için daha hafif bir ceza
öngördüğü durumlarda ise diğer bir alt ilke olan lehe kanunun uygulanması
ilkesi gündeme gelmektedir. Sonraki kanunun fiili suç olmaktan çıkarması
veya daha hafif bir ceza öngörmesi durumunda lehe kanundan söz edilir. Aleyhe
kanunun geçmişe uygulanması yasağından farklı olarak lehe kanunun uygulanması
ilkesine ilişkin bir hükme Anayasa’nın 38. maddesinde açıkça yer verilmemiştir.
Bununla birlikte aynı maddede suç için mutlaka fiilin işlendiği zaman
yürürlükte olan kanunun öngördüğü cezanın verilmesi yönünde bir kural da
bulunmamaktadır (AYM, E.2019/9, K.2019/27, 11/4/2019, § 17). 104. Fiilin işlenmesinden hükmün kesinleşmesine kadar geçen
ceza muhakemesi sürecinde bir suç için fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan
ve daha sonra yürürlüğe giren kanun olmak üzere uygulanması mümkün birden fazla
kanun hükmü söz konusu olabilmektedir. Suç nedeniyle başta hürriyeti bağlayıcı
cezalar olmak üzere uygulanan çeşitli ceza ve güvenlik tedbirleri temel hak ve
özgürlüklere müdahale oluşturduğundan Anayasa cezayı ağırlaştıran kanunun,
yürürlük tarihinden önce işlenmiş suçlara uygulanmasını açık biçimde
yasaklamıştır. Hukuki belirliliğin ve hukuk güvenliğinin bir sonucu olan bu
yasak, aynı zamanda suçun işlendiği tarihteki kanuna göre lehe olan sonraki
kanunun uygulanmasını da gerekli kılmaktadır. Zira işlendiği tarihte suç
sayılan bir fiilin daha sonra yürürlüğe giren kanun ile suç olmaktan çıkarılması
veya ilga edilen kanuna nazaran anılan suç fiiline daha hafif bir ceza
öngörülmesi durumunda mülga kanunun aleyhe hükümlerinin uygulanmaya devam
edileceğinin kabul edilmesi, suçların ve cezaların ancak kanunla
belirleneceğini emreden suç ve cezaların kanuniliği ilkesi karşısında
bireylerin objektif olarak beklemeyecekleri dolayısıyla öngöremeyecekleri bir
ceza ile cezalandırılmaları sonucunu doğuracaktır. Bunun ceza hukuku alanında
kişilerin hukuki güvenliklerini anayasal güvenceye bağlamayı amaç edinen suç ve
cezaların kanuniliği ilkesiyle bağdaştırılması mümkün değildir (AYM, E.2019/9,
K.2019/27, 11/4/2019, § 18). 105. Öte yandan lehe ceza kanununun geçmişe uygulanması
hukuk devletiyle bağlantılı olarak adalet ve hakkaniyet ilkelerinin de bir gereğidir.
Gelişen sosyal düzen ve değişen toplumsal ihtiyaçlar karşısında artık suç
oluşturmadığı kabul edilen veya daha hafif ceza öngörülen bir fiilin yalnızca
daha önce işlenmiş olması nedeniyle daha ağır bir yaptırıma tabi tutulması
adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmamaktadır (AYM, E.2019/9, K.2019/27, 11/4/2019,
§ 19). 106. Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde ceza
yargılamasında lehe kanunun uygulanmasının Anayasa’nın 38. maddesinde
düzenlenen suçta ve cezada kanunilik ilkesi kapsamında anayasal bir zorunluluk
olduğu sonucuna ulaşılmaktadır (AYM, E.2019/9, K.2019/27, 11/4/2019, § 20). 107. İtiraz ve dava konusu kural, ceza hukuku bağlamında gerçekleştirici ve geçici ceza
normudur. Kural, bir yönüyle değişen kanunla yeni kanun arasında uyum sağlamayı
diğer yönüyle ise ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları gidermeyi amaçlamaktadır. 108. Şüphesiz h ukuk
devletinde cezai uyuşmazlıklarda hangi suçlarda uzlaştırma ya da önödeme
şeklindeki alternatif uyuşmazlık çözüm yolunun uygulanacağı, bu yöntemlerden
hangisine öncelik tanınacağı kanun koyucunun
takdirindedir. Kanun koyucunun bu konudaki tercih ve takdirinin yerindeliğinin
incelenmesi anayasal denetimin kapsamı dışında kalmaktadır. 109. Bununla birlikte fiilin işlendiği tarihten sonra
değişen kanun sebebiyle geçiş hükmü öngören kuralın anayasal güvencelere uygun
olması gerekir. Bu bağlamda ilk olarak kuralda yer alan kurumların Anayasa’nın
38. maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesi kapsamında ele alınıp
alınmayacağının değerlendirilmesi gerekir. 110. Uzlaştırma kurumu, uyuşmazlığın yargı dışı yolla
fakat adli makamlar denetiminde çözümlenmesini amaçlayan bir yöntemdir.
Uzlaştırma; işlendiği konusunda yeterli şüphe bulunan ve kapsamına giren
suçlarda, fail ve mağdurun suçtan doğan zararın giderilmesi konusunda
anlaşmalarına bağlı olarak devletin de ceza soruşturması veya kovuşturmasından
vazgeçmesi ve suçun işlenmesiyle bozulan toplumsal düzenin barış yoluyla
yeniden tesisini sağlayıcı nitelikte bir hukuksal kurumdur. Uzlaştırma ile
şüpheli veya sanık işlediği suçun sorumluluğunu kabul edip üstlenerek suçun
sonuçlarını da gidermek suretiyle toplumla yeniden bütünleşme imkânı elde
etmekte, ayrıca devlet, yaptırım uygulamak yönünden katlanacağı birçok
masraftan da kurtulmuş olmaktadır (AYM, E.2013/20, K.2013/50, 3/4/2013;
E.2018/101, K.2019/3, 13/2/2019, § 8). 111. Uzlaştırma ve önödeme kurumlarının soruşturma ve
kovuşturma aşamalarında fail hakkında kamu davasının açılmasının önlenmesini ya
da açılan davanın düşmesini sağlamaları nedeniyle benzer bir fonksiyona sahip
oldukları, bu bağlamda fail ile devlet arasındaki cezalandırma ilişkisine son
verdikleri anlaşılmaktadır. Bu itibarla söz konusu kurumlar nitelik olarak hem
usule hem maddi ceza hukukuna ilişkin özellikler taşımaktadır (anılan
kurumların hukuki niteliklerine ilişkin benzer yönde değerlendirmeler için bkz.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Ceza Bölümü Genel Kurulu, E.1983/2, K.1983/2, 11/4/1983;
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2021/12-383, K.2024/330, 6/11/2024). 112. Dolayısıyla söz konusu kurumların
suçta ve cezada kanunilik ilkesine tabi olmaları nedeniyle suç tarihinden sonra
yürürlüğe giren kanun uyarınca uzlaştırma kapsamındaki bir suçun önödeme
kapsamına alınması hâlinde hangi
kurumun failin lehine olduğu tespit edilmelidir. 113. Onarıcı adalet anlayışına dayanan
uzlaştırma kurumunda temelde mağdur veya suçtan zarar görenin tatmin edilmesi
ve zararının giderilmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda uzlaştırma hükümlerinin
uygulanabilmesi yalnızca failin iradesine bağlı olmayıp mağdur veya suçtan
zarar görenin de -bu kişilerin birden fazla olması hâlinde tamamının- uzlaşmayı
kabul etmesi gerekir. 114. Buna karşın önödeme kurumunda
mağdur veya suçtan zarar görenin iradesi önem taşımamaktadır. Önödemede fail
ile mağdur muhatap olmamakta, kurumun uygulanması sürecinde söz konusu taraflar
arasında herhangi bir müzakere gerçekleşmemektedir. Failin soruşturma
aşamasında Cumhuriyet savcılığı, kovuşturma aşamasında ise mahkeme tarafından
yapılan önödeme önerisini kabul etmesi gerekli ve yeterlidir. Önödeme usulü
kapsamındaki bir suçta söz konusu usulün uygulanıp uygulanmayacağı konusunda
yargı makamlarının takdir yetkisi de bulunmamaktadır. 115. Diğer yandan uzlaştırma usulünde
maddi bir edim olmaksızın uzlaşmanın sağlanması mümkün olmakla birlikte, edimin
belirlenmesinde tarafların iradesi ön planda olup edimin türü ve miktarı
bakımından 5271 sayılı Kanun’da herhangi bir hüküm de yer almamaktadır. Bu
yönüyle uzlaştırmada şüpheli ya da sanığın yerine getireceği edimin kanunda
önödeme için öngörülen ceza miktarından daha fazla olmasının mümkün olduğu
açıktır. Ancak önödemede 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesindeki hapis cezasının
her bir gün karşılığı bulunan miktar ile adli para cezasının maktu ya da aşağı
sınırına göre belirlenen miktarın soruşturma giderleri ile birlikte ödenmesi
durumunda söz konusu kurumun uygulanacağı anlaşılmaktadır. 116. Dolayısıyla bir suç bakımından
önödeme hükümlerinin uygulanmasının uzlaştırma hükümlerinin uygulanmasına göre
failin lehine olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. 117. Dava ve itiraz konusu kuralda 5271
sayılı Kanun’un geçici 7. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla
soruşturma ve kovuşturma aşamasına geçilmiş dosyalarda mağduru muhatap alan
sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret suçları bakımından
önödeme usulünün uygulanmayacağı, bu dosyaların uzlaştırma kurumu uygulanarak
sonuçlandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Şüphesiz kanun koyucu değişiklik
tarihi itibarıyla uzlaşma sağlanmış dosyalarda yeniden önödeme usulünün
uygulanmamasını, söz konusu uzlaşmanın geçerli kabul edilmesini öngörebilir.
Nitekim kurala ilişkin gerekçede de bu husus “ …uzlaşmanın sağlandığı Türk
Ceza Kanununun 125 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen hakaret suçuna
ilişkin dosyalar, bu suçun uzlaştırma kapsamından çıkarıldığı gerekçesiyle
önödeme kapsamında değerlendirilemeyecek ve 253 üncü madde hükümlerine göre
sonuçlandırılacaktır. ” şeklinde ifade edilmiştir. Buna karşın kuralın
gerekçesinde “ …soruşturma veya kovuşturma evresinde olup da bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla uzlaşmanın sağlanmadığı dosyalar bakımından
önödeme hükümleri uygulanacaktır. ” denilmekle birlikte kuralın yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla soruşturma ve kovuşturma aşamasına geçilmiş dosyalarda
önödeme hükümlerinin uygulanmasına imkân tanınmadığı anlaşılmaktadır. 118. Bu itibarla mağduru muhatap alan
sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret suçlarını uzlaştırma
kapsamından çıkararak -maddi ceza hukukuyla da ilgisi olan ve lehe hükümler
içeren- önödeme kapsamına alan düzenlemelerin uygulanma imkânının 5271 sayılı
Kanun’un geçici 7. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma
veya kovuşturma evresinde bulunan dosyalar bakımından ortadan kaldırılmasının
suçta ve cezada kanunilik ilkesiyle bağdaştığı söylenemez. 119. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın
38. maddesine aykırıdır. İptali gerekir. Kuralın Anayasa’nın 2. ve 13. maddelerine
de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların
Anayasa’nın 38. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele
alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. ve 13. maddeleri yönünden ayrıca bir
inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir. Kural Anayasa’nın 38. maddesine aykırı
görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 10., 36. ve 141. maddeleri
yönünden incelenmemiştir. Kuralın Anayasa’nın 19. maddesiyle
ilgisi görülmemiştir. VI. İPTAL
KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 120.
Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “ Kanun, Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların
hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten
kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği
tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı
günden başlayarak bir yılı geçemez ” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak Anayasa
Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde, Resmî Gazete’de yayımlandığı günden
başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca
kararlaştırabileceği belirtilmektedir. 121. 7531
sayılı Kanun’un 15. maddesiyle 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesinin (6)
numaralı fıkrasının (a) bendine eklenen (2) numaralı alt bentte yer alan “ ...ikinci
fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrası... ”
ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal
edici nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla
6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu kurala
ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz
ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür. VII. YÜRÜRLÜĞÜN
DURDURULMASI TALEBİ 122. Dava
dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç
veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A. 18. maddesiyle
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na eklenen geçici 7. maddenin
(2) numaralı fıkrasına yönelik
yürürlüğün durdurulması talebinin, koşulları oluşmadığından REDDİNE, B. 15. maddesiyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 75. maddesinin (6) numaralı fıkrasının (a) bendine eklenen (2)
numaralı alt bentte yer alan “… (b) ve (c)... ” ibaresine yönelik iptal hükmünün
yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu ibareye
ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE, 27/3/2025
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VIII.
HÜKÜM 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; A. 15. maddesiyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 75. maddesinin (6) numaralı fıkrasının (a) bendine eklenen (2)
numaralı alt bentte yer alan “ ...ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve
(c) bentleri ve dördüncü fıkrası... ” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE , iptal
hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE
YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, B. 18. maddesiyle
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na eklenen geçici 7.
maddenin; 1. (1) numaralı
fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE , 2. (2) numaralı
fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE , 27/3/2025 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI