ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/181 Karar Sayısı : 1975/196 Karar Günü : 30.9.1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: Ankara 14. Asliye Hukuk
Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU: 15.5.1974 ünlü, 1803 sayılı
“Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında
Kanun”un 15. maddesinin (C) bendinin iptali istemidir. I. OLAY: Devlet hesabına yatılı olarak okuduktan sonra mecburî hizmet
yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan alehine, Hazine tarafından açılan tazminat davası,
ilgili mahkemede bakılırken, davalı vekili, 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Af
Yasasının 15. maddesinin (C) bendinin aynı maddenin (B) ve 10. maddenin (F)
bentlerindeki kurallarla çelişik olduğunu ve dolayısiyle yasa önünde eşitlik
ilkesinin bozulduğunu belirterek bu kuralın iptalini istemiştir. Mahkeme de bu
savı ciddî görerek iptali için, Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44
sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmağa karar
vermiştir. II- İTİRAZIN GEREKÇESİ: İtirazın gerekçesi özeti: 1803 sayılı Af Yasasının 15. maddesinin (C) bendinin, aynı
maddenin (B) ve 10. maddenin (F) bentlerindeki kurallarla çelişik olduğu ve bu
yüzden Anayasanın 12. maddesinde kurala bağlanan eşitlik ilkesine aykırı olarak
yasalaştığı ileri sürülmüştür. III- YASA METİNLERİ: 1- İtiraz konusu Yasa kuralı: 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 15. maddesinin (C) bendi
şöyledir: “Madde 15- ………… C) Devlet hesabına yatılı olarak okuyan öğrencilerin çeşitli
nedenlerle öğrenimlerini tamamlayamamalarından doğan tazminat borçlarının,
borcun aslının ödenmesi kaydiyle, faiz ve cezaî şart borçları affedilmiştir.” 2- Dayanılan Anayasa kuralları: “Anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı. Madde: 8- Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare
makamlarını ve kişileri bağlıyan temel hukuk kurallarıdır.” “III. Eşitlik Madde: 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî
inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.” IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan
toplantıda: 1- Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasaya
uygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde durulmuş ve bu
denetimin Anayasa Mahkemesince yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Konu
hakkında ayrıntılı gerekçeler Anayasa Mahkemesinin 28.11.1974 günlü, Esas:
1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan
(Resmî Gazete: Gün: 21.1.1975, Sayı: 15125) bunların burada yinelenmesine gerek
kalmamıştır. 2- Mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkili olup olmadığı
sorunu: Anayasanın değişik 151. maddesine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme sadece o davada uygulayacağı hüküm hakkında Anayasaya aykırılık
itirazında bulunabilir. Olay bölümünde de açıklandığı gibi, Devlet hesabına yatılı olarak
öğretim yaptıktan sonra zorunlu hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan görevinden
ayrılması nedeniyle, davalı aleyhine, ceza şartı ve faiz ile birlikte tazminat
borcunun ödenmesi için Hazinece dava açılmıştır. Davaya bakan mahkemenin bu uyuşmazlıkta uygulayacağı yasa hükmü
sorunu üzerinde durmak gerekir. Davalı, Devlet hesabına yatılı olarak okuduktan sonra zorunlu
hizmetinin bir bölümünü yerine getirmiş, öteki bölümünü ise yerine
getirmemiştir. Oysa, iptali istenen 1803 sayılı Af Yasasının 15. maddesinin (C)
bendinde, Devlet hesabına yatılı olarak okuyan öğrencilerin çeşitli nedenlerle
öğrenimlerini tamamlayamamalarından doğan tazminat borçlarının aslının ödenmesi
koşuluyla, faiz ve ceza şartının affedilmesi öngörülmüştür. Bu nedenle iptali
istenen kuralın davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Başka bir deyişle,
söz konusu kural, öğrenimlerini bitirmeyenlere uygulanacaktır. Yukardaki açıklamalara göre, 1803 sayılı Yasanın 15. maddesinin
itiraz konusu (C) bendinin eldeki davaya uygulama olanağı bulunmadığından,
anılan bent hakkında Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurma yetkisi
yoktur. Bu nedenle, itirazın Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine karar
verilmelidir. V- SONUÇ: İtirazın, Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine oybirliğiyle, 30.9.1975 gününde karar verildi. Başkanvekili Kâni VRANA Üye İhsan ECEMİŞ Üye Ahmet AKAR Üye Ziya ÖNEL Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Şekip ÇOPUROĞLU Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lûtfi ÖMERBAŞ Üye Hasan GÜRSEL Üye Ahmet Salih ÇEBİ Üye Şevket MÜFTÜGİL Üye Adil ESMER Üye Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet H.
  BOYACIOĞLU