ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı       :  2016/12 Karar Sayısı    :  2016/13 Karar Tarihi   :  16.3.2016 R.G. Tarih-Sayı   :  Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Büyükçekmece 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4.11.1983 tarihli ve
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 22. maddesinin; 1- 24.4.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 13.
maddesiyle değiştirilen birinci fıkrasının, 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı
Kanun'un 100. maddesiyle değiştirilen ikinci cümlesinin, 2- 6552 sayılı Kanun'un 100. maddesiyle eklenen üçüncü
fıkrasının, Anayasa'nın 35. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine
karar verilmesi talebidir. OLAY: Davacıya ait taşınmaz üzerinde
kamulaştırma sonucu davalı idare lehine tesis edilen irtifak hakkının tapudan
terkini talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ 2942 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 22.
maddesi şöyledir: "Vazgeçme, iade ve devir MADDE 22- (Değişik birinci
fıkra: 24/4/2001 - 4650/13 md.) Kamulaştırmanın kesinleşmesinden
sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik
herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde, keyfiyet idarece mal
sahibi veya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre
duyurulur. (Değişik ikinci ve üçüncü cümleler: 10/9/2014 - 6552/100 md.) . Bu
duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları, kamulaştırma bedelini aldıkları
günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek
taşınmaz malı geri alabilir. İade işleminin kamulaştırmanın ve
bedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlinde
kamulaştırma bedelinin faizi alınmaz. (Mülga dördüncü cümle: 10/9/2014-6552/100
md.) (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde
hükümlerine göre taşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya
mirasçılarının 23 üncü maddeye göre geri alma hakları da düşer. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümleri,
kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması hâlinde
uygulanmaz . Ancak, kamulaştırılan taşınmaz mala kamulaştırmayı yapan idare
dışında başka bir idare, kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamu
hizmeti amacıyla istekli olduğu takdirde, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmayarak
bu Kanunun 30 uncu veya 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 23 üncü
maddesine göre işlem yapılır. " II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, mahkemeler,
bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde
kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri
sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali
için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca
bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince
açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen
kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. 3. Davacıya ait taşınmaz üzerinde
enerji nakil hattı için kamulaştırma yoluyla davalı kurum lehine 13.5.1971
tarihinde irtifak hakkı kurulmuştur. Taşınmaz üzerindeki irtifak hakkının,
enerji nakil hattının fiilen kaldırılmış olması nedeniyle, tapudan terkini için
dava açılmıştır. Davacı, taşınmaz üzerindeki irtifak hakkının, öncelikle Türk
Medeni Kanunu'nun 793. maddesi gereğince, bu maddenin uygulanması kabul
edilmediği takdirde ise 2942 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre tapudan
terkinini talep etmiştir. 4. İtiraz konusu kuralları da içeren 2942 sayılı Kanun'un 22.
maddesinin, 6552 sayılı Kanun'un 100. maddesiyle değiştirilen birinci, ikinci
ve üçüncü fıkralarının, 6552 sayılı Kanun'un anılan maddesinin yürürlük tarihi
olan 11.9.2014 tarihinden önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemleri hakkında
da uygulanacağını öngören aynı Kanun'un geçici 9. maddesi hükmü, Anayasa
Mahkemesi'nin 14.5.2015 tarihli ve E.2014/177, K.2015/49 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir. Bu karar sonucunda 11.9.2014 tarihinden önce 2942 sayılı
Kanun'un 22. maddesi uyarınca tesis edilen kamulaştırma işlemleri hakkında 6552
sayılı Kanun hükümlerinin uygulanabilmesi olanaksız hale gelmiştir. Bakılmakta
olan davada kamulaştırma işlemi 11.9.2014 tarihinden önce gerçekleştiğinden,
2942 sayılı Kanun'un 6552 sayılı Kanunla değişik 22. maddesinin birinci
fıkrasının ikinci cümlesi ve üçüncü fıkrası uygulanacak kural niteliği
taşımamaktadır. 5. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallara ilişkin
başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III- HÜKÜM 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 22.
maddesinin; A- 24.4.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle
değiştirilen birinci fıkrasının, 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 100.
maddesiyle değiştirilen ikinci cümlesinin, B- 6552 sayılı Kanun'un 100. maddesiyle eklenen üçüncü
fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümle ve fıkraya ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 16.3.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ