ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2014/83 Karar Sayısı : 2014/85 Karar Günü : 14.5.2014 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 9. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.4.1983 günlü, 2820 sayılı
Siyasi Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin son fıkrasının Anayasa'nın 2. ve 69.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Davacının yasal temsilcisi olduğu siyasi parti hakkında, Anayasa
Mahkemesinin mali denetim sonucunda verdiği " Hazineye irat
kaydedilmesine " kararı üzerine, söz konusu tutarın, Partinin tüzel
kişiliğinin sona ermesi sebebiyle davacıdan tahsil edilmesi için tesis edilen
işlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 76. maddesi şöyledir: " Madde 76- (Değişik birinci fıkra: 12/8/1999
- 4445/12 md.) Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak bağış kabul ettiği, mal veya
gelir edindiği Anayasa Mahkemesince tespit edilen siyasi partilerin, bu yolla
elde ettikleri gelirlerin tamamının, Kanunda belirtilen miktarlardan fazla
gelirlerle, taşınmaz malların kanuni miktarı geçen kısmının karşılığının
Hazineye irat kaydedilmesine, taşınmaz malların ise Hazine adına tapuya
tesciline karar verilir. Bu Kanunun 67 nci maddesi hükmüne aykırı olarak siyasi partilere
sağlanan kredi veya borçlar üzerine Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazinece el
konulur, kredi veya borcu verene karşı Hazine hiçbir yükümlülük altına girmez. Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak
bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa,
Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir. Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti
giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat
kaydedilir. " III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sadettin CEYHAN tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa
kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya
bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kural
ya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,
bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,
yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanın
bulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.
Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan
sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde
etki yapacak nitelikteki kurallardır. Kanun'un 76. maddesinde, Anayasa Mahkemesince siyasi partiler
hakkında uygulanan " mülkiyetin hazineye geçmesi " yaptırımı
düzenlenmiş ve bu yaptırımı gerektiren eylemler tek tek sayılarak koşulları
açıklanmış, itiraz konusu kuralda ise belgelendirilmesi gerektiği hâlde
belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığının, Anayasa
Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği belirtilmiştir. İtiraz konusu kural, Anayasa Mahkemesi tarafından siyasi parti
mali denetim sonuçlarının karara bağlanması esnasında uygulanacak maddi bir
hukuk kuralı olup kuralda, bir mali yaptırım olarak Hazineye irat
kaydedilmesine hükmedilen tutarın tahsil usulüne ilişkin herhangi bir hüküm yer
almamaktadır. Diğer bir ifadeyle, itiraz konusu kuraldaki düzenleme, Anayasa
Mahkemesince siyasi partilere uygulanacak yaptırım ve yaptırım gerektiren fiile
ilişkindir. Dolayısıyla itiraz konusu kural, bakılmakta olan davada uygulanacak
kural değildir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, itiraz başvurusunda
bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu
kurala ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 22.4.1983 günlü, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 76.
maddesinin son fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta
olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurunun
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 14.5.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN