ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1995/24 Karar Sayısı : 1995/52 Karar Günü : 28.9.1995 R.G. Tarih-Sayı :11.06.1998-23369 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay 0nuncu Dairesi İTİRAZIN KONUSU : 4.12.1984 günlü, 3096 sayılı "Türkiye
Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve
Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun"un 9. maddesinin, Ek Madde
1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın Anayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve 173.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Danıştay Onuncu Dairesi; tüketilen elektrik enerjisinin satış
kilovat saat bedeli üzerinden hesaplanan % 10 Toplu Konut Fonu kesintisinin
10.5.1992 gün ve 92-3019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla sıfıra indirilmesine
karşın, 1.1.1991'den 30.9.1992'ye kadar Türkiye Elektrik Kurumu Genel
Müdürlüğü'ne aktarılmayan Toplu Konut Fonu aylık gelirlerinin Elektrik Enerjisi
Fonu gelir hesabına aktarılması ve 1.10.1992 gününden başlamak üzere
şirketlerin tüketecekleri elektrik enerjisinin satış bedeli içinde bulunan %
10'luk payın aynı hesaba yatırılmasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı'nın 28.9.1992 günlü, 1711 sayılı işlemi ile bunun dayanağını
oluşturan 18.9.1992 günlü, 1632 sayılı işleme karşı açılan davada, elektrik
enerjisinin satış bedeli içindeki % 10 oranındakifon kesintinin dayanağını
oluşturan 3096 sayılı Yasa'nın 9. ve Ek Madde 6 ile Ek Madde 1'in (b) bendinin
Anayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve I73. maddelerine aykırı olduğu kanısına
vararak iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ İptali İstenen Yasa Kuralları 3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 9. maddesiyle Ek madde 1'in (b)
bendi ve Ek madde 6 şöyledir: 1- "Madde 9- Enerji tarifeleri, görevli şirketin teklifi ve
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer. (Değişik : 7/3/1990 - 3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllık
işletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise
kur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, Elektrik Enerjisi Fonu için
ayrılacak fon payı, diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul
bir temettü için gerekli gelirinsağlanması esas alınır. Görevli şirketler ile üretilen elektriğin satılacağı kurum ve
şirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldan
fazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ile
ilgili özel hükümler konulması; Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkündür." 2- "Ek Madde 1- (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.) b) Elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar." 3- "Ek Madde 6- (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.) Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili diğer
hususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır : 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2- "MADDE 5.- Devletin temel amaç ve görevleri, Türk
milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti
ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu
sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet
ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal
engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamaya çalışmaktır." 3- "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez." 4- "MADDE 161.- Devletin ve kamu iktisadî teşebbüsleri
dışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları, yıllık bütçelerle yapılır. Malî yıl başlangıcı ile genel ve katma bütçe1erin nası1
hazırlanacağı ve uygulanacağı kanunla belir1enir. Kanun, kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan
fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller koyabilir. Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm
konulamaz." 5- "MADDE 172.- Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı
tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik
eder." 6- "MADDE 173.- Devlet, esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici
tedbirleri alır." C- İlgili Anayasa Kuralları Konuyla ilgili görülen Anayasa'nın 73. maddesi şöyledir : "Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre,
vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının
sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur,
değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık,
istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği
yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna
verilebilir." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta Güngör
ÖZDEN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim
KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F.
TUNCEL'in katılmalarıyla 7.6.1995 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle
karar verilmiştir. V- SINIRLAMA SORUNU İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Yasa'nın 9. maddesinin, Ek Madde
1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın iptalini istemiştir. Yasa'nın 9. maddesinin birinci fıkrasında, enerji tarifelerinin
yürürlüğe giriş biçimi, ikinci fıkrasında enerji tarife tesbitinde esas
alınacak unsurlar; üçüncü fıkrasında da üretilen elektriğin satılacağı kurum ve
şirketler arasında yapılacak sözleşmelerle ilgili konular yer almaktadır.
Mahkeme, ikinci fıkrada tarife tesbitinde esas alınacak unsurlar arasında
sayılan "Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı"na itiraz
ettiğinden maddenin esas incelemesinin de bununla sınırlı olarak yapılmasına;
6. maddede ise fonun gelirleri, giderleri ve yönetimiyle ilgili tüm konuların
yönetmelikle düzenleneceği öngörüldüğünden bunun da Ek madde 1'in (b)
bendindeki "Elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar"
yönünden incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'ya
aykırı olduğu ileri sürülen Yasa kuralları ile dayanılan ve ilgili görülen
Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : A- İtiraz Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı 3096 sayılı Yasa'ya 3613 sayılı Yasa ile eklenen Ek Madde 1'de,
"Elektrik Enerjisi Fonu" adı altında bir fon kurulması
öngörülmektedir. Fonun amacı, 3096 sayılı Yasa'nın uygulanmasıyla ilgili
araştırma yapmak, kurulacak olan tesislere finansman yönünden destek ve
elektrik enerjisi fiyatlarında istikrar sağlamaktır. Fon, Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı nezdinde oluşturulan tüzelkişiliğe sahip bir kuruluştur. Ek
Madde 1'in (b) bendinde "elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak
paylar" fonun gelirleri arasında sayılmıştır. Yasa'nın 9. maddesinde enerji satış şartları ve tarife esasları
düzenlenmektedir. Buna göre, enerji tarifeleri görevli şirketin teklifi ve
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın onayı ile yürürlüğe girmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında, tarife tesbitinde, yıllık işletme, bakım ve onarım
giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik ve
sermaye amortismanları, Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı, diğermasraf
ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul bir temettü için gerekli gelirin
sağlanmasının esas alınacağı öngörülmektedir. Ek madde 6'da ise Fon'un gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla
ilgili diğer hususların Bakanlar Kurulu'nca çıkarılacak yönetmelikle
düzenleneceği belirtilmektedir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Danıştay Onuncu Dairesi, elektrik enerjisi satış tarifesi
içerisinde yer alan elektrik enerjisi fon payının abonelerden tahsil edildiğini
belirterek bunun ek malî yükümlülük niteliği taşıdığını; yıllık bütçe dışında
fonlardan gerçekleştirilecek kamu harcamalarının hangi kaynaklardan ne oranda
elde edileceğinin belirtilmesinin gerektiğini; ek malî yükümlülüklerde yasa ile
belirlenmiş alt-üst sınırlar içinde Bakanlar Kurulu'nca düzenlemeyapılabileceğini;
aksi halde malî yükümlülüğün her an değişebilen miktarda kamu hizmetinden
faydalananların üzerinde bırakılmasının belirsizlik yaratacağını; fon gelirinin
hangi işlem üzerinden ne oranda elde edileceğinin yasama organınca saptanması
gerektiğini; tüketicileri koruyucu, aydınlatıcı ve destekleyici nitelikteki
önlemlerin alınmasının Devletin görevi olduğunu ileri sürerek, belirtilen
kuralların iptalini istemiştir. I- Anayasa'nın 73. ve 161. Maddeleri Yönünden İnceleme Elektrik enerjisi tarifelerinin tesbitinde Yasa'nın 9. maddesine
göre, dikkate alınan "Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak pay"ın
niteliğinin, başka bir anlatımla bunun vergi, resim, harç ve benzeri malî
yükümlülük veya ek malî yükümlülük olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, vergi, resim, harç
ve benzeri malî yükümlülüklerin ancak yasayla konulup, değiştirileceği veya
kaldırılacağı öngörülmektedir. Son fıkrasında da vergi, resim, harç ve benzeri
malî yükümlülüklerin bağışıklık, ayrıcalık ve oranlarına ilişkin konularda
yasada belirtilen yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi
Bakanlar Kurulu'na verilmektedir. Vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla yasalarla gerçek ve
tüzelkişilere malî güçlerine göre getirilen bir yükümlülüktür. Belirli bir
hizmetten doğrudan yararlanma karşılığı olmayan vergi tüm kamu hizmetleri için
yapılan giderlere ortak katılma payıdır. Harç, 492 sayılı Harçlar Yasası'nda tanımlandığı gibi
"fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak kamu kurumları ve hizmetlerinden
yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemelerdir". Resim, harca benzer biçimde, kamu kuruluşlarında görülen hizmetin
ve yapılan giderlerin karşılığında yalnız o işle ilgili olarak gerçek ve
tüzelkişilerden sağlanan gelirlerdir. Vergi, resim, harç benzeri malî yükümlülük ise kişilerden, kamu
hizmetleri karşılığında ya da bir hizmet karşılığı olmaksızın kamu gücüne
dayanılarak a1ınan paralardır. "Benzeri malî yükümlülük" kimi zaman
vergi harç ve resim'in özelliğini ayrı ayrı yansıtırken kimi zaman da verginin
harç ve resim'in ortak ögelerini taşıyabilir. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin ortak
özellikleri, yasayla konulmaları ve kamu gücüne dayanılarak gerektiğinde zorla
alınmalarıdır. 3096 sayılı Yasa'nın 9. maddesinde, elektrik enerjisi satış
tarifelerinin nasıl saptanacağı ayrıntılı biçimde gösterilmiştir. Satış
tarifesinin içinde Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak pay da mevcuttur. Fon
payı, 3096 sayılı Yasa'nın uygulanmasıyla ilgili araştırma, geliştirme, etüd,
proje, denetim faaliyetleriyle kurulacak tesislere finansman yönünden destek ve
elektrik enerjisi fiyatlarında istikrarı sağlamak amacı ile kullanılacaktır.
Elektrik enerjisi tarifelerinde yer alan fon payı, kamu hizmetinin daha iyi
görülebilmesiiçin kamu gücüne dayanılarak konulan vergi, resim, harç benzeri
malî bir yükümlülüktür. Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, "vergi, resim,
harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya
kaldırılır" denildiğinden vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülük
olan fon payının miktar ve oranının Yasa'da gösterilmesi gerekir. Bu,
"Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükte yasallık" ilkesinden
doğan bir zorunluluktur. Getirilen malî yükümlülüğünün miktar ve oranının
belirtilmeden sadece türünün Yasa'da belirtilmiş olması yasa i1e konulduğu
anlamına gelmez. Kaldıki maddenin son fıkrasında, yasayla konulan malî
yükümlülüklerin oranlarında aşağı ve yukarı sınırların belirtilmesi koşuluyla
Bakanlar Kurulu'na değişiklik yapmak yetkisi verilebileceği de
belirtilmektedir. Oysa, yapılan düzenlemeyle Anayasa'nın 73. maddesinde öngörülen bu
iki durum da gözetilmemiştir. Bu nedenle, itiraz konusu kuralların iptali
gerekir. Öte yandan başvuru kararında, Anayasa'nın 161. maddesinde yıllık
bütçeler dışında kimi kamu harcamalarının yapılabilmesine olanak tanındığı, bu
giderlerin hangi kaynaktan ne oranda karşılanacağının da Yasa'da gösterilmesi
gerektiği belirtilerek, buna uygun olmayan itiraz konusu kuralların iptali
istenmiştir. Anayasa'nın 161. maddesinin ikinci fıkrasında, genel ve katma
bütçelerin nasıl hazırlanacağının yasayla belirleneceği öngörülmekte, üçüncü
fıkrasında da bu yasaya kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan
fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre veusullerin konulabileceği
belirtilmektedir. Maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen özel süre ve usuller iş,
hizmet ve ilgili yatırımlar bazında yasada isimleri gösterilmesi zorunlu olan
konuları kapsadığından itiraz konusu kurallarla belirlenen Elektrik Enerjisi
Fonu ile ilgisi görülmemiştir. 2- Anayasa'nın 2. ve 7. Maddeleri Yönünden İnceleme Danıştay Onuncu Dairesi, Yasa'nın 9. maddesinin ikinci fıkrasında
enerji satış tarifelerinin tesbitinde Elektrik Enerjisi Fonu için ayrı1acak payın
miktar ve oranının belli edilmemesini ve Ek Madde 6'da bu paya ilişkin Bakanlar
Kurulu'na yönetmeliklerle düzenleme yapma yetkisi verilmiş olmasını Anayasa'nın
2. ve 7. maddelerine aykırılık oluşturduğunu ileri sürmektedir. Anayasa'nın 7. maddesinde, yasama yetkisinin Türk Milleti adına
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin olduğu belirtilerek bu yetkinin
devredilemeyeceği öngörülmüştür. TBMM'nin yürütme organına hangi konularda ve
koşullarda düzenleme yetkisi verebileceği tek tek sayılmış ve sınırlanmıştır.
Bunlar; vergi, resim,harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisna ve
indirimleriyle oranlarına ilişkin kurallarında aşağı ve yukarı sınırlarının
belirlenmesi koşuluyla düzenleme yapılması, ekonomik, ticarî, teknik ve idarî
andlaşmaların kanunla uygun bulunmasına gerekgörülmeden onaylanması, dış
ticaret işlemleri üzerine ek malî yükümlülükler konması, olağanüstü hal ve
sıkıyönetim süresince bu hallerin gerekli kıldığı konularda kanun hükmünde
kararname çıkarılması gibi konulardır. Bunlar dışında yasalarla düzenlenmemişbir
alanda yürütme organının subjektif hakları etkileyen kural koyma yetkisi
bulunmamaktadır. Yürütmenin tüzük ve yönetmelik çıkartmak gibi klasik düzenleme
yetkisi, idarenin yasallığı ilkesi içerisinde sınırlı ve tamamlayıcı bir yetkidir.
Yasakoyucu, belli konularda gerekli kuralları koyacak, çerçeveyi çizecek
yasaların uygulanmasını sağlamak için idareye belli düzenleme alanı
bırakabilecektir. İtiraz konusu kurallarda Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılması
gereken payın miktar ve oranının açıkça belirtilmemiş olması, getirilen malî
yükümlülüğün aşağı ve yukarı sınırlarının saptanmadan yürütme organına bu
konuda yapılacak düzenlemeler için yetki verilmesi yasama yetkisinin devri
niteliğindedir. Öte yandan, Anayasa'nın 2. maddesinde Cumhuriyetin nitelikleri
arasında sayılan hukuk Devleti, insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucu
adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan,
bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. Vatandaşların Devlete
karşı güven duyabilmeleri, maddî ve manevî varlıklarını korkusuzca
geliştirebilmeleri hukuk güvenliğinin sağlandığı bir sistem içinde olanaklıdır.
Hukuk Devletinde, yasa kurallarının adalet ve hakkaniyet ölçütlerine uygun,
açık, anlaşılabilir ve belirgin olması gerekir. İtiraz konusu kurallarda
Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak payın miktar ve oranı belirtilmemiştir.
Aşağı ve yukarı sınırları belli olmayan vergi, resim, harç ve benzeri malî
yükümlülüğün her an değiştirilebilir nitelikte bulunması hukuk güvenliği ve
hukuk Devleti anlayışıyla bağdaşmaz. Bu nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 7.
maddelerine aykırıdır; iptalleri gerekir. Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Lütfi F. TUNCEL bu görüşlere
katılmamışlardır. 3- Anayasa'nın 5., 172. ve 173. Maddeleri Yönünden İnceleme Başvuru kararında, iptali istenen kuralların Anayasa'nın 5., 172.
ve 173. maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 5. maddesinde
Devletin temel amaç ve görevleri belirtilmiş, 172. maddesinde tüketicilerin tekel
ve karteller karşısında korunması, 173. maddesinde ise esnaf ve sanatkârların
korunması Devlete görev olarak verilmiştir. İtiraz konusu kuralların
Anayasa'nın bu maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. VII- SONUÇ 4.12.1984 günlü, 3096 sayılı "Türkiye Elektrik Kurumu
Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti İle
Görevlendirilmesi Hakkında Kanun"un; A- İlk inceleme evresinde alınan sınırlama kararı uyarınca
incelenen 9. maddesindeki "... Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon
payı, ..." sözcüklerinin, B- Ek 1. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin, C- Yine sınırlama kararı uyarınca incelenen Ek 6. maddesinin,
iptal edilen Ek 1. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi yönünden, Anayasa'ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, Güven DİNÇER, İhsan
PEKEL ile Lütfi F. TUNCEL'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 28.9.1995 gününde
karar verildi. Başkan Yekta Güngör
  ÖZDEN Başkanvekili Güven DİNÇER Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Lütfi F.
  TUNCEL KARŞIOY
YAZISI Anayasa'ya aykırılık savında, elektrik enerjisi satış tarifesi
içinde yer alan elektrik enerjisi fon payının ek malî yükümlülük niteliğinde
olduğu; ek malî yükümlülüklerde yasa ile belirlenmiş alt-üst sınırlar Bakanlar
Kurulunca düzenleme yapılabileceği; fon gelirinin hangi işlem üzerinden ve
oranda elde edileceğinin yasama organınca saptanmasının gerektiği ileri
sürülerek, itiraz konusu yasa kuralının iptali istenilmiştir. 3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları da içeren 9., Ek
madde 1. ve Ek madde 6. maddelerinde: "Enerji tarifeleri görevli şirketin teklifi ve Enerji ve
Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın onayı ile yürürlüğe girer. (Değişik: 7/3/1990-3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllık
işletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise
kur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, elektrik enerjisi fonu için
ayrılacak fon payı, diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul
bir temettü için gerekli gelirin sağlanması esas alınır. Görevli şirketleri ile üretilen elektriğin satılacağı kurum ve
şirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldan
fazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ile
ilgili özel hükümler konulması; Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkündür." "Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili değer
hususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir"
denilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin E.1995/24, K. 1995/52 sayılı kararı ile,
3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları iptal edilmiştir. İptal kararında, fon payının ek malî yükümlülük niteliğinde
olduğu, bu nedenle Anayasa'nın 73. maddesi uyarınca miktar ve oranının yasa ile
belirlenmesinin gerektiği, sadece türünün Yasa'da belirtilmiş olmasının yasa
ile konulduğu anlamına gelmeyeceği belirtilerek iptaline karar verilmiştir. Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında,
"Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur,
değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık,
istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği
yukarı ve aşağı sınırları içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulu'na
verilebilir" denilmiş; 167. maddesinde de "Devlet, para, kredi,
sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemlerini sağlayıcı
ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiilî veya anlaşma sonucu doğacak
tekelleşme ve kartelleşmeyi önler. Dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına
olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret
işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek malî yükümlülükler
koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Bakanlar Kuruluna yetkiverilebilir"
kuralına yer verilmiştir. "Fon Payının ek malî yükümlülük olduğunda duraksanamaz. Ancak
3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kurallarında sözü edilen "elektrik
enerjisi fonu için ayrılacak fon payı" Anayasa'nın 73. maddesinde sözü
edilen, vergi, resim, harç ve benzeri bir malî yükümlülük değil, 167.
maddesinde sözü edilen ve Bakanlar Kurulunca konulup, kaldırılabilecek bir
"ek malî yükümlülük" niteliğindedir. Elektriğin enerjisi fonunun kurulmasına bir Bakanlar Kurulu Kararı
ile değil, 3096 sayılı Yasa ile karar verilmiştir. Fonun gelirleri, giderleri,
yönetimi ve fonla ilgili diğer hususların Bakanlar Kurulu'nca çıkarılacak
yönetmelikle belirlenmesi, Anayasa'nın 167. maddesine uygun bir düzenlemedir.
Anayasa'nın herhangi bir kuralına da aykırılık oluşturmamaktadır. Bu
nedenlerle, iptal kararına karşıyız. Başkanvekili Güven DİNÇER Üye İhsan PEKEL Üye Lütfi F.
  TUNCEL