ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/344 Karar Sayısı : 2002/10 Karar Günü : 3.1.2002 R.G. Tarih-Sayı :16.04.2002-24728 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 20. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 15.7.1950 gün ve 5680 sayılı "Basın
Kanunu"nun 3445 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile değişik 19. maddesinin III
numaralı bendinin üçüncü paragrafının ikinci tümcesinde yer alan "...iki
gün..." sözcüklerinin, Anayasa'nın 32. maddesine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Sulh Ceza Mahkemesi'nin tekzip kararına karşı 5680 sayılı Basın
Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca Asliye Ceza Mahkemesi'ne itirazda bulunulması
üzerine, Yasa'nın 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncü paragrafının
ikinci tümcesinde yer alan "...iki gün..." sözcüklerini Anayasa'ya
aykırı bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5680 sayılı Basın Kanunu'nun, itiraz konusu, "iki gün"
sözcüklerini de içeren 19. maddesinin III numaralı fıkrası şöyledir: "III- Cevap veya düzeltmenin zamanında yayınlanmaması halinde
ilgili, yayınlanması gereken tarihten itibaren yirmi gün içinde evrakı ile
birlikte bulunduğu yer sulh ceza hâkimine başvurur. Sulh ceza hâkimi iki gün içinde, cevap veya düzeltmeyi; suç
mahiyetinde olup olmadığı, yayın ile ilgisi bulunup bulunmadığı, Kanunda yazılı
şekil ve şartları taşıyıp taşımadığı ve mevkuteye yapılan başvurunun yayından
itibaren iki ay içinde yapılıp yapılmadığı cihetlerinden inceleyerek, cevap
veya düzeltmenin yayınlanmamasına veya aynen ya da uygun göreceği
değişiklikleri yaparak yayınlanmasına karar verir. Bu karar ilgililere tebliğ
olunur. Bu karara karşı ilgililer dört gün içinde asliye ceza hâkimine
evraklarını da vermek suretiyle itiraz edebilirler. Asliye ceza hâkiminin (I)
numaralı fıkradaki hususları da dikkate almak suretiyle iki gün içinde itirazı
inceleyerek vereceği karar kesindir." B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralı şöyledir : "MADDE 32.- Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyet
ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar
yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir. Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekip
gerekmediğine hâkim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç
yedi gün içerisinde karar verilir." IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ın
katılmalarıyla 19.6.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliği ile karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen yasa kuralıyla aykırılık savına dayanak yapılan Anayasa kuralı, bunların
gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı 5680 sayılı Basın Kanunu'nun cevap ve düzeltme hakkını düzenleyen
19. maddesinde, kişilerin, haysiyet ve şerefine dokunan veya kendileri ile
ilgili gerçeğe aykırı hareketler, düşünceler ve sözler isnat edilmek suretiyle
açık veya kapalı bir biçimde yapılan yayımlara karşı izleyecekleri yöntem
düzenlenmiştir. Yasa'nın, itiraz konusu "...iki gün..." sözcüklerinin de
yer aldığı 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncü paragrafında, düzeltme
ve cevap yazısının zamanında yayımlanmaması sonucu bulunduğu yer Sulh Ceza
Mahkemesine başvuran ilgilinin, mahkemenin verdiği karara karşı tebliğ
tarihinden itibaren dört gün içinde itirazen asliye ceza hâkimine
başvurabileceği; asliye ceza hâkiminin, mevkutede açık veya kapalı şekilde
yapılan yayımdan dolayı bir kişinin haysiyet ve şerefine dokunan veya kendisi
ile ilgili gerçeğe aykırı hareket, düşünce ve sözler bulunup bulunmadığını ve
Yasa'nın belirlediği şartların oluşup oluşmadığını dikkate almak suretiyle iki
gün içinde karar vereceği belirtilmiştir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Anayasa'nın 32. maddesinde
düzeltme ve cevabın yayımlanmaması nedeniyle ilgilinin başvurusu halinde, bu
yazının yayımlanmasının gerekip gerekmediğine müracaat tarihinden itibaren en
geç yedi gün içerisinde hâkim tarafından karar verileceğinin belirtilmesine
karşın 5680 sayılı Basın Kanunu'nun 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncü
paragrafında, itiraz üzerine Asliye Ceza Hâkimi'nin iki gün içinde itirazı
inceleyerek karar vereceğinin öngörüldüğü, Yasa'daki "iki gün"
sözcüklerinin Anayasa'nın 32. maddesine aykırılık oluşturduğu ileri
sürülmüştür. İtiraz konusu kural, cevap veya düzeltmenin sorumlu müdür
tarafından Yasa'da öngörülen sürede yayımlanmaması halinde, ilgilinin Sulh Ceza
Hâkimine müracaatı üzerine verilen karara karşı itirazın Asliye Ceza Hâkimi
tarafından incelenerek iki gün içinde karar verileceğini hükme bağlamaktadır. Anayasa'nın 32. maddesinde, düzeltme ve cevap hakkı, kişilerin
haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileri ile ilgili gerçeğe aykırı
yayımlar yapılması halinde tanınmış ve bu hakkın kullanılması ile ilgili düzenlemelerin
yasayla yapılacağı, düzeltme ve cevabın yayımlanması halinde hâkim tarafından
ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde bu konuda
karar verileceği belirtilmiştir. Haberleşme organlarının kamuoyuna doğru haber ve bilgi sunmaları
hizmet gereklerinden olup, bu faaliyetlerinde de, kişilerin haysiyet ve
şereflerine saygılı olmakla yükümlüdürler. Anayasa'nın 32. maddesinde
belirtilen yedi gün azami süredir. Gerçeğe aykırı, şeref ve haysiyeti kırıcı
bir yayımın hafızalardaki etkisi henüz silinmeden mümkün olan en kısa zamanda,
karşı bir yayım ile doğrunun bildirilmesi amacıyla Yasa ile yedi günden daha
kısa süre öngörülmesinde Anayasa'ya aykırılık bulunmamaktadır. İtiraz başvurusunun reddi gerekir. VI- SONUÇ 15.7.1950 günlü, 5680 sayılı "Basın Kanunu"nun 3445
sayılı Yasa ile değiştirilen 19. maddesinin (III) numaralı bendinin üçüncü
paragrafının ikinci tümcesinde yer alan "... iki gün..."
sözcüklerinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 3.1.2002
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA