ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/46 Karar Sayısı : 2009/36 Karar Günü : 26.2.2009 R.G. Tarih-Sayı :05.06.2009-27249 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: 1- Gölcük 2. Asliye Ceza Mahkemesi    (Esas Sayısı
: 2007/46) 2- Ardeşen Asliye Ceza Mahkemesi              (Esas Sayısı :
2007/102) İTİRAZLARIN KONUSU: 26.9.2004 günlü, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 29.6.2005 günlü, 5377 sayılı Yasa'nın 20.
maddesiyle değiştirilen 168. maddesinin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine
aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bakılmakta olan davalarda, etkin pişmanlık hükmünü düzenleyen Türk
Ceza Kanunu'nun 168. maddesinde "suç eşyasını satın alan veya kabul
edenler"in belirtilmemesi nedeniyle, söz konusu suçu işleyenlerin maddede
öngörülen ceza indiriminden yararlanamamasının Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkemeler, iptali için başvurmuşlardır. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 168. maddesi
şöyledir: "(1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma,
dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs ve karşılıksız yararlanma suçları
tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce,
failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun
uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi
halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. (2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm
verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı
indirilir. (3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye
verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren
hallerde üçte birine kadarı indirilir. (4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık
hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, E. 2007/46
sayılı dosyada 17.5.2007 gününde, E. 2007/102 sayılı dosyada ise
30.11.2007 gününde yapılan ilk inceleme toplantılarında, dosyalarda
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine Haşim KILIÇ ve A. Necmi
ÖZLER'İN karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir. V- BİRLEŞTİRME KARARI 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 29.6.2005 günlü,
5377 sayılı Yasa'nın 20. maddesiyle değiştirilen 168. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusuna
ilişkin 2007/102 esas sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle
2007/46 esas sayılı dava ile birleştirilmesine , esasının
kapatılmasına, esas incelemenin 2007/46 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine,
30.11.2007 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir. VI- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Uygulanacak Kural Sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.
maddesine göre mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları bir
yasa veya yasa hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürler
veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu
kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.
Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi
için elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali
istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa
kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde ve
davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte
bulunan kurallardır. Gölcük 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 24.4.2007 günlü, E. 2006/398
sayılı başvuru kararında Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesinin tamamının iptali
istenirken, Ardeşen Asliye Ceza Mahkemesinin 1.11.2007 günlü, 2006/168 sayılı
kararında ise aynı maddenin (1) numaralı fıkrasının iptali istenmektedir. Türk
Ceza Kanunu'nun iptali istenen 168. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında, Türk Ceza Kanunu'nun "İkinci Kitap"ının "İkinci
Kısım"ının "Onuncu Bölüm"ünde yer alan "Malvarlığına Karşı
Suçlar" içerisindeki bazı suçlarda etkin pişmanlık halinin kapsadığı suçlar
ile etkin pişmanlığın kovuşturma başlamadan önce gerçekleşmesi durumunda
uygulanacak ceza indirim oranı düzenlenirken, maddenin diğer fıkralarında ise
(1) numaralı fıkraya bağlı olarak uygulanacak kurallara yer
verilmiştir. Bakılmakta olan her iki davanın konusunu, etkin pişmanlık
hükümlerinin uygulanma kapsamını belirleyen 168. maddenin (1) numaralı
fıkrasındaki düzenlemenin iptali istemi oluşturmaktadır. Dolayısıyla, 168.
maddenin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları, davada uygulanacak kural niteliğinde
değildir. Bu nedenle, Türk Ceza
Kanunu'nun 168. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları na ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddine, 26.2.2009 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararlarında, Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesindeki etkin
pişmanlık hükümlerinin suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunu
kapsamadığı, oysa bu suçun söz konusu bölümde düzenlenen ve kapsam içerisine
alınan diğer suçlarla benzer özellikler taşıdığı, bu suçun unsurları, sonuçları
ve başkalarını etkileme gücü dikkate alındığında etkin pişmanlık hükmü kapsamı
dışında tutulmasının makul bir nedeninin bulunmadığı, bu suçtan daha hafif veya
daha ağır yaptırımlara bağlanan suçların etkin pişmanlık kapsamına alınmasına
karşın bu suçun kapsama alınmamasının adalet duygularını incittiği ve ceza
adaletine aykırı olduğu, etkin pişmanlık hükümlerinin Türk Ceza Kanunu'nun
malvarlığına karşı suçlar bölümünde düzenlenen bazı suçlar için uygulanırken
benzer nitelikteki suç konusu eşyayı satın alma veya kabul etme suçu hakkında
uygulanmamasının eşitlik ilkesine de aykırı olduğu, ayrıca ilk suçu işleyen
fail hakkında etkin pişmanlık hükmünün uygulanması sonucunda verilecek cezanın
bu kişiden suç konusu eşyayı satın alan veya kabul eden kişinin cezasından az
olacağı, bu durumun ise ceza adaletine uygun olmadığı belirtilerek, itiraz
konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Etkin pişmanlık"
başlıklı 168. maddesinde, aynı Kanun'un "İkinci Kitap"ının
"Kişilere karşı suçlar" başlıklı "İkinci Kısım"ının
"Onuncu Bölüm"ünde yer alan "Malvarlığına Karşı Suçlar"
içerisindeki bazı suçlar hakkında uygulanacak etkin pişmanlık hükümlerine yer
verilmiştir. Maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında hangi suçlarda
etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, buna göre, etkin
pişmanlık hükümleri sadece (1) numaralı fıkrada sayılan "Hırsızlık,
mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs,
taksirli iflâs ve karşılıksız yararlanma suçları" hakkında
uygulanabilecektir. Bu suçlar dışında kalan aynı bölümdeki diğer suçlar
bakımından etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek
sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve
Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan
devlettir. Hukuk devletinde, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine
ilişkin kurallar, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin
kuralları başta olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve
ekonomik hayatın gereksinmeleri göz önüne alınarak saptanacak ceza politikasına
göre belirlenir. Yasakoyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi
eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul edilebileceği
konusunda takdir yetkisine sahiptir. İtiraz konusu kuralda, suç eşyasının satın alınması veya kabul
edilmesi suçu etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma kapsamı dışında
bırakılmıştır. Belli koşulların varlığına bağlı olarak sanığın cezasından belli
oranlarda indirim yapılmasını öngören etkin pişmanlık hükümlerinin hangi suçlar
için uygulanacağının saptanmasının yasakoyucunun takdir yetkisi içinde kaldığı
hususunda duraksama yoktur. Maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, suç
eşyasının satın alınması veya kabul edilmesinin, suç işlemek suretiyle veya suç
işlemek dolayısıyla elde edilen menfaatlerin piyasada tedavüle konulmasının ve
suç işlemenin bir menfaat temini açısından cazip bir yol olarak görülmesinin
önüne geçilmesi amacıyla suç olarak kabul edildiği dikkate alındığında, bu
suçun etkin pişmanlık hükümlerinden yararlandırılmamasının maddenin
yasalaştırılma amacıyla uyumlu bir düzenleme olduğu anlaşılmaktadır. Diğer
taraftan, Türk Ceza Kanunu'nun "İkinci Kitap"ının "İkinci
Kısım"ının "Onuncu Bölüm"ünde "Malvarlığına Karşı
Suçlar" başlığı altında düzenlenen suçlar incelendiğinde, bunlardan
bazılarının malvarlığına yönelik suç kategorisi içerisinde
değerlendirilemeyeceği görülmektedir. Kaldı ki, Türk Ceza Kanunu'nun 165.
maddesindeki "suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi
suçu"nun sadece malvarlığına karşı işlenen suçlar bakımından söz konusu
olmadığı da söylenebilir. Zira, suç konusu eşyanın elde edildiği önceki suçun
mutlaka malvarlığına karşı işlenmiş bir suç olması gerekmemektedir. Suç konusu
eşyanın, malvarlığına karşı suç niteliği taşımayan rüşvet, irtikap, ihtilas ve
sahtekarlık gibi suçlardan elde edilmesi durumlarında da 165. maddenin
uygulanması söz konusudur. Suç konusu eşyayı satın alma veya kabul etme suçu,
aynı zamanda, delillerin ortaya çıkarılmasını önleyen ve dolaylı olarak failin
saklanmasını kolaylaştıran bir suç olması nedeniyle "Adliyeye karşı
işlenmiş bir suç" niteliğine de sahiptir. Bu durumda, yasakoyucunun takdir
yetkisine dayanarak ve Türk Ceza Kanunu'nun "Malvarlığına Karşı
Suçlar" başlıklı bölümünde yer alan bazı suçların niteliklerindeki
farklılıkları dikkate alarak yaptığı bu düzenlemenin hukuk devleti ilkesine
aykırı bir yönünün bulunmadığı açıktır. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Yukarıda belirtilen gerekçe karşısında kuralın Anayasa'nın 10.
maddesi yönünden ayrıca incelenmesine gerek duyulmamıştır. Anayasa'nın 10.
maddesi yönünden yapılan değerlendirmeye Fulya KANTARCIOĞLU ve Ahmet AKYALÇIN
ek gerekçeyle katılmışlardır. VII- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 29.6.2005 günlü,
5377 sayılı Yasa'nın 20. maddesiyle değiştirilen 168. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 26.2.2009 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ EK
GEREKÇE Başvuran Mahkeme itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10.
maddesindeki eşitlik ilkesine de aykırı olduğunu ileri sürmesine karşın karar
gerekçesinde bu yönden inceleme yapılmasına gerek görülmeyerek, Anayasa ve ceza
hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla ceza düzenlemeleri yapmanın
yasa koyucunun takdir yetkisi içinde bulunduğu vurgulanmaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesiyle herkese
hiçbir ayırım gözetilmeksizin yasalar önünde eşit davranılması güvence altına
alınmakta, böylece bireylerin yasalardan eşit yararlanma konusundaki temel
haklarına da işaret edilmektedir. Eşitliğin hukuk devletinin de önde gelen
temel ilkelerinden biri olduğunda duraksama bulunmamaktadır. Yasa koyucunun ceza hukuku alanında düzenleme yaparken sahip
olduğu takdir yetkisi, sınırsız olmayıp Anayasa ve hukukun genel ilkeleriyle
sınırlandırılmıştır. Başvuran mahkeme tarafından yasa koyucunun düzenleme yapma
konusundaki takdirini eşitlik ilkesine aykırı olarak kullandığı ileri
sürülerek, yalnız Anayasa'nın değil, evrensel hukukun da temel ilkelerinden biri
olan eşitlik ilkesine aykırılıktan kaynaklanan bir temel hak ihlâlinden söz
edilmektedir. Ceza hukuku alanında, suç sayılan eylemlerin belirlenmesi ve
korunan hukuki yarar, suçu işleyenler ile suçun nitelikleri gözetilerek bunlara
verilecek cezanın türü ve miktarının saptanması yasa koyucunun sahip olduğu
takdir yetkisi içinde ise de  bu durum, özellikle eşitlik ilkesine
aykırılık gibi temel hak ihlâli savları karşısında Anayasal denetim yapılmasına
engel oluşturmaz. Esasen Anayasa yargısının amacı ve işlevi de bu denetimi
zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle konunun, başvuran Mahkeme'nin ileri sürdüğü eşitlik
ilkesi yönünden de incelenerek itiraz konusu kuralın hangi gerekçe ile bu ilkeye
aykırı olmadığının belirtilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun karardaki
redde ilişkin görüşüne katılıyoruz. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN