ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/8 Karar Sayısı : 2004/95 Karar Günü   : 14.7.2004 Resmi Gazete tarih/sayı:
02.06.2005 / 25833 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Şereflikoçhisar
Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : A) 1.3.1926 günlü, 765 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 88. maddesinin, B) 13.07.1965 günlü, 647
sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 5. maddesinin başvuru tarihindeki
altıncı fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü tümcelerinin Anayasa'nın
Başlangıç'ı ile 5., 10., 90. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Tehdit suçundan açılan kamu davasında, itiraz
konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 1- Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 88. maddesi şöyledir: "Tekerrür hükümlerinin tatbikatında diğer bir cezadan
kalbolunmuş ceza asıl ceza addolunur." 2- Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un başvuru tarihinde altıncı
fıkrasında, 4786 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikle yedinci fıkrasında
yeralan itiraz konusu kurallar şöyledir: " Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli
süre içinde para cezasını ödemezse, Cumhuriyet Savcısının kararıyla bir gün üç
milyon lira sayılmak üzere hapsedilir. Artıklar nazara alınmaz. Ancak, üçmilyon
liradan aşağı hükmolunan para cezaları bir gün hapse çevrilir. " B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 5., 10., 90. ve 138.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet
AKYALÇIN'ın katılımlarıyla, 15.1.2001 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü. A-  Kuralların Anlam ve Kapsamı Türk Ceza Kanunu'nun 88. maddesinde "Tekerrür
hükümlerinin tatbikatında diğer bir cezadan kalbolunmuş olan ceza asıl ceza
addolunur" denilerek tekerrür hükümlerinin uygulanması sırasında
önceki mahkumiyet ilamında belirtilen cezanın bir başka cezadan dönüştürülmüş
olması durumunda hangisinin esas alınacağı belirtilmektedir. 647 sayılı Kanun'un  para cezalarının tarifi, tespiti ve
yerine getirilmesine   ilişkin kuralların düzenlendiği 5. maddesinin
başvuru tarihinde altıncı fıkrası iken  8.1.2003  gün  ve
4786  sayılı  Yasa  ile  yedinci  fıkrasına 
dönüşen kuralın iptali  istenilen  birinci,  ikinci 
ve  üçüncü  tümcelerinde ise, para cezalarının ödenmemesi halinde
günlüğü üç milyon liradan hapse çevrileceği, artıkların dikkate alınmayacağı ve
üç milyon liradan aşağı hükmolunan para cezasının bir gün hapis cezasına
çevrileceği belirtilerek para cezalarına ilişkin ilâmların infaz biçimi
düzenlenmektedir. Türk Ceza Kanunu'nun genel olarak tekerrür hükümlerini düzenleyen
81. maddesinin 3. fıkrasına göre, tekerrürden dolayı artırılan miktarın hiçbir
şekilde önceki suç için hükmolunmuş cezaların en ağırından fazla belirlenmesi
mümkün değildir. 88. madde hükmüne göre de önceki suç bir başka cezadan
çevrilmiş para cezası ise, 647 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince hapis
cezasına çevrilerek tekerrür nedeniyle yapılacak artırım miktarı buna göre
belirlenecektir. B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu Başvuru kararında, itiraz konusu kuralların Türk Ceza Kanunu'nun
aynı hükmüne aykırı davranan ancak sonuçta aldığı özgürlükten yoksun bırakma
cezası para cezasına çevrilen ve çevrilmeyen sanıklar açısından bu
mahkumiyetlerine ilişkin olarak tekerrür hükümlerinin uygulanmasında farklı
artırıma neden olduğu, bu durumun eşitlik ilkesine, cezaların önleyiciliği ve
suçta ve cezada orantılılık ilkelerine dolayısıyla Anayasa'nın Başlangıç'ı ile
5., 10., 90. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 88. maddesinde "Tekerrür
hükümlerinin tatbikatında diğer bir cezadan kalbolunmuş olan ceza asıl ceza
addolunur" denilmekte, Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 5.
maddesinin itiraz konusu yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü
tümcelerinde, "Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli
süre içerisinde para cezasını ödemezse, Cumhuriyet Savcısının kararıyla bir gün
üç milyon lira sayılmak üzere hapsedilir. Artıklar nazara alınmaz. Ancak
üçmilyon liradan aşağı hükmolunan para cezaları bir gün hapse
çevrilir" kuralı getirilmektedir. Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.  Kadınlar ve erkekler eşit
haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları
ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak
hareket etmek zorundadırlar" denilmektedir. Bu yasak,birbirinin
aynı durumunda olanlara ayrı kurallar uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve
toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı
düzenleme, eşitliğe aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak
ve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik
çiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş
olanlar arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Daha önce aynı suçu işlemiş olmalarına rağmen 647 sayılı Kanun'un
4. maddesi uyarınca suçlunun kişiliği, suçun işlenmesindeki özellikler
gözetilmek suretiyle cezaları ferdileştirilerek önceki mahkumiyetlerine esas
hapis cezaları para cezasına çevrilip asıl cezaları para cezası olanlar ile
çevrilmemiş olanlar, asıl ceza bakımından aynı hukuksal konumda değillerdir.
Bunların daha sonra işledikleri suçlarda tekerrür nedeniyle cezalarının
artırılmasında farklı uygulama yapılması, önceki mahkumiyetlerine konu bu iki
ceza nevinin farklı nitelikte olmasından kaynaklanmaktadır. 647 sayılı Kanun'un 5. maddesinin para cezalarının ödenmemesi
halinde hapse dönüştürülmesine ilişkin yedinci fıkrasındaki itiraz konusu
kuralların, ceza adaleti, hakkaniyet ve hukuk devleti ilkeleri yönünden
incelenebilmesi için 4421 sayılı Kanun'la Türk Ceza Kanunu'ndaki para
cezalarına getirilen sistemle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. 4421
sayılı Kanun ile cezaların önleyiciliğini sağlamak için para cezalarının
artırılmasında, Vergi Usul Kanunu'nun 298. maddesi uyarınca tespit ve ilân
edilen yeniden değerleme oranının baz alınması öngörülmektedir. Para
cezalarının artırılmasında benimsenen bu ilkeye göre, para cezasından hapse
çevirmede de Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2 ve Ek 6. maddeleri gereğince aynı
sistemin benimsenmesi ceza siyasetinin gereğidir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı değildir. Kuralların Anayasa'nın Başlangıç'ı, 5., 90. ve 138. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ A-   1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza
Kanunu"nun 88. maddesinin, B- 13.7.1965 günlü, 647 sayılı "Cezaların İnfazı Hakkında
Kanun"un 5. maddesinin 4421 sayılı Yasa ile değiştirilen yedinci
fıkrasının birinci,  ikinci ve üçüncü tümcelerinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 14.7.2004
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fazıl SAĞLAM Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR