ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/141 Karar Sayısı : 2024/132 Karar Tarihi : 23/7/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 334. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 10. ve 36.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Kat
karşılığı eser sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptal ve tescil davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına
varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer
aldığı 334. maddesi şöyledir: “ Adli yardımdan
yararlanacak kişiler MADDE 334 – (1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor
duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya
tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici
hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan
yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler. (2) Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve
savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri
kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan
yararlanabilirler. (3) Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri
ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme
toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından
hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak
başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı
fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun
veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi
hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi
olduğu kanısına varması durumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi
listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; söz
konusu fıkranın (a) bendinde “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi
maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı”, (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” Anayasa
Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. 3. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan
itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 4. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde itiraz
yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri
sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle
aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi
gerektiği, (2) numaralı fıkrasında da itiraz başvurusunda gerekçeli başvuru
kararının aslının Anayasa Mahkemesine sunulacağı ifade edilmiştir. Anılan
fıkranın (a) bendinde ise “ Başvuru
kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ” Anayasa
Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır. 5. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda
eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin
işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca
verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak
yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. 6. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin aynı dava dosyası
üzerinden itiraz konusu kurala ilişkin olarak daha önce Anayasa Mahkemesine
yaptığı başvuru Anayasa Mahkemesinin 4/4/2024 tarihli ve E.2024/76, K.2024/84
sayılı kararıyla gönderilen belgeler arasında başvuru kararına ilişkin
tutanağın onaylı örneği nin bulunmadığı gerekçesiyle
6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine
uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddedilmiştir. 7. Yapılan incelemede itiraz yoluna
başvuran Mahkeme, aynı kurala ilişkin olarak yeniden Anayasa Mahkemesine başvuruda
bulunmuştur. B akılmakta olan davanın heyet
hâlinde görülecek işlerden olmasına rağmen itiraz başvurusunda gönderilen 24/6/2024 tarihli tutanakta yalnızca mahkeme başkanının
imzasının bulunduğu, bu hâliyle söz konusu tutanağın anılan Kanun’un 40.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde belirtilen nitelikte bir
başvuru tutanağı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. 8. Öte yandan İçtüzük’ün 49. maddesinin (2) numaralı
fıkrası uyarınca Mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden itiraz
başvurusunda bulunması mümkün olmakla birlikte yapılacak başvuru önceki
başvurunun devamı mahiyetinde olmayıp yeni bir başvuru niteliği taşımaktadır.
Bu sebeple aynı kurala ilişkin yapılacak yeni başvurunun Anayasa, 6216 sayılı
Kanun ile İçtüzük’te belirtilen yönteme uygun olması gerekmektedir. 9. İtiraz
yoluna başvuran Mahkemenin daha önceki başvuruya ilişkin olarak düzenlenen 15/3/2024
tarihli gerekçeli başvuru kararıyla Anayasa Mahkemesine yeniden
itiraz başvurusunda bulunduğu, bu başvuruya ilişkin yeni bir gerekçeli başvuru
kararının düzenlenmediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla itiraz başvurusunda daha önceki başvuruya ilişkin
düzenlenen gerekçeli başvuru kararının bu başvuru açısından Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendine uygun bir gerekçeli başvuru kararı olarak değerlendirilemeyeceği
açıktır. 10. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile İçtüzük’ün 46. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendine ve (2) numaralı fıkrasının (a) bendine
aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4)
numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye
geçilmeksizin reddi gerekir. III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 334. maddesinin (2) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi
talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin
(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 23/7/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR