ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2000/44 Karar Sayısı : 2002/192 Karar Günü : 26.11.2002 Resmi Gazete tarih/sayı:08.04.2003/25073 İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet Partisi
(Fazilet Partisi) TBMM Grubu Adına Grup Başkanı Recai KUTAN İPTAL DAVASININ KONUSU: 11.5.2000 günlü, 4566
Sayılı Harp Okulları Kanununun 40. maddesinin 2. fıkrasının birinci tümcesinin,
Anayasanın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenen Yasa Kuralı 4566 Sayılı Harp Okulları Kanunu'nun iptali istenen kuralı da
içeren 40. maddesi şöyledir: "MADDE 40.- Harp okullarında görevli asker öğretim
elemanlarının özlük haklarına ilişkin ödemelerde 926 sayılı Türk Silâ hlı
Kuvvetleri Personel Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak asker öğretim elemanlarına, 2914 sayılı Yüksek Öğretim
Personel Kanununun 12 nci maddesine göre hesaplanacak üniversite ödeneği ile
926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu Ek-17 nci maddesine göre
ödenen Türk Silâhlı Kuvvetleri hizmet tazminatından hangisi fazla ise o ödenir.
Öğretim elemanlarından 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı Kanundan istifade
edenlerin, bu Kanuna göre ödenen tazminatlarının, Türk Silâ hlı Kuvvetleri
hizmet tazminatı ile üniversite ödeneğinden fazla olması halinde, tazminat
ödemeleri 2629 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenir. Ayrıca, Harp Okulu
Komutanı, dekan, enstitü müdürü, dekan yardımcıları ve bölüm başkanlarına 2914
sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 13 üncü maddesine göre idarî görev
ödeneği verilir. Harp Okulu Komutanına verilecek idarî görev ödeneği,
rektörlere ödenecek miktar kadardır. Harp okullarında görevlendirilen sivil öğretim elemanlarının özlük
hakları, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yüksek Öğretim
Personel Kanunu hükümlerine göre verilir. Haftalık okutulması mecburi ders yükü dışında, harp okullarında
görevli öğretim elemanlarına, ilgili kuvvet komutanlıklarınca belirlenecek
esaslar çerçevesinde, haftada en çok yirmi saate kadar verilecek dersler için
2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 11 inci maddesine uygun olarak ek
ders ücreti ödenir" B- İlgili Yasa Kuralı İptali istenen kuralla ilgili görülen 17.11.1983 günlü 2955 sayılı
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun 49 ncu maddesinin birinci ve ikinci
fıkraları şöyledir: "MADDE 49- Gülhane Askeri Tıp Akademisinde görevli askeri
öğretim elemanlarının ve bu Akademide yüksek lisans, doktora veya tıpta
uzmanlık öğrenimi gören askeri personelin özlük haklarına ilişkin ödemelerde,
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümleri uygulanır. (Değişik: 6/7/2000-KHK-604/22 md.) Uzmanlar hariç olmak üzere
öğretim elemanları ile Yüksek Bilim Konseyinden diğer askeri hastahanelerde,
Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Kuvvet Komutanlıkları ve
Jandarma Genel Komutanlığındaki sağlık şube müdürlüğü veya daire başkanlığı
kadrolarında görevlendirilebilen öğretim üyelerine, ayrıca, 2914 sayılı Yüksek
Öğretim Personel Kanununun 12 nci maddesine göre üniversite ödeneği; idari
görevleri bulunanlara da, aynı Kanunun 13 üncü maddesine göre idari görev
ödeneği ödenir." C- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2 ve 10. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,
Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet
AKYALÇIN'ın katılımlarıyla 20.7.2000 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenen ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile
bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Dava dilekçesinde, 2955 Sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi
Kanununun 49. maddesi kapsamındaki asker öğretim elemanlarının, 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanununun 12. maddesine göre verilen üniversite ödeneği
ile 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu Ek-17. maddesi uyarınca
ödenen Türk Silahlı Kuvvetleri hizmet tazminatını birlikte almalarına karşın,
Harp Okullarında görev yapan asker öğretim elemanlarına üniversite ödeneği ve
hizmet tazminatından hangisi daha fazla ise sadece onun verilmesinin
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun
huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,
Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir" denilmektedir. Maddede
belirtilen "hukuk devleti", insan haklarına saygı gösteren, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, her eylem ve işlemi hukuka uygun olan, her
alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen
kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı
denetimine açık olan, yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel
hukuk ilkeleri ve Anayasanın bulunduğu bilincinde olan Devlettir. Anayasa'nın 10. maddesinde, "herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye
veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar" denilmektedir.
Bu mutlak yasak, birbiriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını
ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Aynı
durumda olanlar için farklı düzenleme, eşitliğe aykırılık oluşturur.
Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal eşitliktir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla,
kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında, yasalara konulan
kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Durum ve hukuki statüdeki özellikler,
kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları
gerekli kılabilir. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Yasası'nın 12.
maddesinde, Harp Okulları'nın kuruluşu, işleyişi ve diğer hususların özel
kanunlara göre yürütüleceği öngörülmüş, bu kural uyarınca 4566 sayılı Yasa
çıkarılmıştır. 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu ile de GATA'da
çalışan asker öğretim elemanlarının özlük hakları düzenlenmiştir. Her iki yüksek öğretim kurumunda çalışan öğretim elemanlarının
yaptıkları işin benzerliğine karşın GATA'daki öğretim elemanlarının çalışma
koşulları, teminlerindeki güçlük, devlet hizmetinde kalmalarının
sağlanmasındaki zorunluluk, yürütülen görevin ve üstlenilen sorumluluğun
nitelikleri gözetildiğinde bunların, Harp Okulunda çalışan öğretim elemanları
ile aynı konumda olmadıkları açıktır. Bu nedenle kural, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. V- SONUÇ 11.5.2000 günlü, 4566 sayılı "Harp Okulları Kanunu"nun
40. maddesinin ikinci fıkrasının birinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 26.11.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN