ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/11 Karar Sayısı : 2006/17 Karar Günü : 7/2/2006 R.G. Tarih-Sayı : 15/12/2006 - 26377 İTİRAZ
YOLUNA BAŞVURAN: Bergama Asliye Hukuk Mahkemesi (İş
Mahkemesi sıfatıyla) İTİRAZIN
KONUSU: 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinin altıncı
fıkrasının ikinci tümcesinin “...18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulama
alanı dışında kalan işçilerin...” bölümünün, Anayasa’nın 2., 10., 36., 49. ve
55. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY İcra takibindeki kötü niyet tazminatı talebine yapılan itirazın iptali istemiyle
açılan davada, davacının Anayasa’ya aykırılık savını ciddi bulan Mahkeme itiraz
konusu Kural’ın iptali için başvuruda bulunmuştur. III-
YASA METİNLERİ A-
İtiraz Konusu Yasa Kuralı 22.5.2003
günlü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun itiraz konusu bölümün yer aldığı 17. maddesi
şöyledir : “ Belirsiz
süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi
gerekir. İş
sözleşmeleri; a)
İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından
başlayarak iki hafta sonra, b)
İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer
tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra, c)
İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer
tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra, d)
İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz
hafta sonra, Feshedilmiş
sayılır. Bu
süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. Bildirim
şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat
ödemek zorundadır. İşveren
bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini
feshedebilir. İşverenin
bildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek
sözleşmeyi feshetmesi, bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddesi hükümlerinin
uygulanmasına engel olmaz. 18 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği
durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Fesih
için bildirim şartına da uyulmaması ayrıca dördüncü fıkra uyarınca tazminat
ödenmesini gerektirir. Bu
maddeye göre ödenecek tazminatlar ile bildirim sürelerine ait peşin ödenecek
ücretin hesabında 32 nci maddenin birinci fıkrasında yazılan ücrete ek olarak
işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan
menfaatler de göz önünde tutulur”. B-
Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru
kararında Anayasa’nın 2., 10., 36., 49. ve 55. maddelerine dayanılmıştır. IV-
İLK İNCELEME Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi gereğince, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit
ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün
katılmalarıyla 7.2.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V-
ESASIN İNCELENMESİ Başvuru
kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : Başvuru
kararında, iş güvencesi kapsamında olan işçilerin kötü niyet tazminatından
yararlandırılmayarak daha az tazminat almalarına neden olunmasının, Anayasa’nın
2., 10., 36., 49. ve 55. maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür. Süreli
fesih bildirimi ile sözleşmenin sona erdirilmesinin düzenlendiği ve itiraz
konusu bölümün de yer aldığı 4857 sayılı Yasa’nın 17. maddesinde, fesih
hakkının amacına aykırı olarak ve karşı tarafa zarar vermek için kullanılması
durumunda, iş güvencesinin uygulama alanı dışında kalan işçiler için kötü niyet
tazminatı ödenmesi öngörülmüştür. Yasa’nın
21. maddesine göre, iş güvencesi kapsamında işine son verilen işçi için
mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçi süresinde işe başlamak
üzere işverene başvurduğu takdirde işveren, işçiyi süresinde işe başlatmak
suretiyle 21. maddenin birinci fıkrasındaki 4-8 aylık tazminatı ödemeyecek veya
işçiyi işe başlatmadan mahkemece belirlenen tazminatı ödeyecektir. Yasa’da,
haksız feshe karşı iş güvencesi kapsamında kalan işçiler ile iş güvencesi
kapsamı dışında kalan işçiler arasındaki dengenin, 17. maddenin altıncı
fıkrasındaki kötü niyet tazminatı ile kurulmak istenildiği anlaşılmaktadır. Başvuru
kararında, iş güvencesi kapsamında olan işçinin Yasa’nın 21. maddesi gereğince
alacağı tazminatın, 17. madde kapsamındaki işçinin alacağı kötü niyet
tazminatından daha düşük olduğu ileri sürülmüş ise de, her iki maddedeki ölçüt
alınan sürelere bakıldığında Mahkemenin bu iddiasının yerinde olmadığı
anlaşılmaktadır. Anayasa’nın
2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan
haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil
bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve
tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı
denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da uyması gereken Anayasa ve
temel hukuk ilkelerinin bulunduğu bilincinde olan devlettir. Bu bağlamda, hukuk
devletinde yasa koyucu, yalnız yasaların Anayasa’ya değil, Anayasa’nın de
evrensel hukuk ilkelerine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür. Anayasa’nın
10. maddesinde yer verilen “yasa önünde eşitlik ilkesi” hukuksal durumları aynı
olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik
öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar
karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve
ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve
topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi
yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da
topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. İş
güvencesi kapsamında olan ve olmayan işçilerin hukuksal konumları aynı
olmadığından, bunlar arasında eşitlik karşılaştırması yapılamayacağı gibi söz
konusu işçiler arasında denge kurulmasına, bu bağlamda adaletin sağlanması
amacına yönelik olarak getirildiği anlaşılan itiraz konusu düzenlemenin hukuk
devleti ilkesine de aykırı bir yönü görülmemiştir. Belirtilen
nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir; iptal
isteminin reddi gerekir. İtiraz
konusu kuralın, Anayasa’nın 36., 49. ve 55. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. VI-
SONUÇ 22.5.2003
günlü, 4857 sayılı “İş Kanunu”nun 17. maddesinin altıncı fıkrasının ikinci
tümcesinin “...18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan
işçilerin...” bölümünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
7.2.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay TUĞCU Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Şevket APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT