ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1999/40 Karar Sayısı : 1999/41 Karar Günü : 11.11.1999 R.G. Tarih-Sayı :17.01.2000-23936 İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet (Fazilet) Partisi TBMM Grup
Başkanı Mehmet Recai Kutan İPTAL DAVASININ KONUSU : Görüşülmekte olan yasa tasarısında madde
fıkralarının ayrı ayrı oylanmasına ilişkin teklifin Genel Kurul'ca oylanarak
reddinin yeni bir içtüzük kuralı niteliğinde olduğu ve bunun Anayasa'nın 2. ve
95. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. II- YASA METİNLERİ Dava dilekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır: 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2- "MADDE 95.- Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalışmalarını,
kendi yaptığı İçtüzük hükümlerine göre yürütür. İçtüzük hükümleri, siyasî parti gruplarının, Meclisin bütün
faaliyetlerine üye sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenlenir.
Siyasî parti grupları, en az yirmi üyeden meydana gelir. Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün bina, tesis, eklenti ve
arazisinde kolluk ve yönetim hizmetleri Meclis Başkanlığı eliyle düzenlenir ve
yürütülür. Emniyet ve diğer kolluk hizmetleri için yeteri kadar kuvvet ilgili
makamlarca Meclis Başkanlığına tahsis edilir" III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dilekçesi ve ekleri,
dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 148. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 18. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi,
kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi
İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu
denetlemektedir. Anayasa ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'da açıkça belirtilenler dışında kalan Meclis kararlarının ise
Anayasa Mahkemesi'nin denetimine bağlı olup olmadığının saptanmasında, kararı
oluşturan yöntem kadar bunların konusu, amacı ve niteliği üzerinde de durulması
etki ve değerlerinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Bunlar Anayasa'da
uygunluk denetimine bağlı tutulan kararlarla aynı değer ve etkide ise,
denetimlerinin yapılması hukuk devleti ilkesinin zorunlu bir sonucudur. Bu
nedenle, içtüzüğün bir kuralının değiştirilmesi ya da içtüzüğe yeni bir kural
konulması niteliğinde olan TBMM kararları içtüzük kuralı sayılır. Madde fıkralarının ayrı ayrı oylanması teklifinin Genel Kurul'ca
reddine ilişkin karar 16.8.1999 günlü, 52. birleşimin ikinci oturumunda
alınmıştır. İçtüzüğün 83. maddesinin ikinci fıkrasında "Görüşülen bir
madde birçok mesele veya fıkralardan mürekkep ise ve bunların ayrı ayrı oya
konmaları onbeş üye tarafından yazılı olarak teklif olunmuşsa gereği
yapılır" denilmektedir. Buna göre, fıkraların ayrı ayrı oylanmaları teklifinin Başkan
tarafından Genel Kurul'un onayına sunulacağı doğaldır. Tersine bir anlayış belli
sayıdaki üye iradesinin Genel Kurul iradesine üstün tutulması sonucunu
doğuracağından kabul edilemez. Bu nedenle, Başkan'ın oya sunması sonucu madde fıkralarının ayrı
ayrı oylanması teklifinin Genel Kurul'ca reddine ilişkin TBMM kararı yeni bir
içtüzük kuralı niteliğinde değildir. İstemin görevsizlik nedeniyle reddi gerekir. IV- SONUÇ 4447 sayılı Yasa'nın görüşülmesi sırasında madde fıkralarının ayrı
ayrı oylanması isteminin reddine ilişkin 16.8.1999 günlü Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Kurul Kararı bir içtüzük düzenlemesi ya da değişikliği
niteliğinde olmadığından, bu uygulamaya ilişkin iptal isteminin GÖREVSİZLİK
NEDENİYLE REDDİNE, 11.11.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Ahmet Necdet
  SEZER Üye Samia AKBULUT Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Mustafa
  YAKUPOĞLU Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ