ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/6 Karar Sayısı : 2010/19 Karar Günü : 28.1.2010 R.G. Tarih-Sayı :
18.05.2010-27585 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Karşıyaka 5. Asliye Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004
günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 110.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının, Anayasa'nın 10. ve 11.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Cebir, şiddet ve tehditle mağdureyi
hürriyetinden yoksun kılma suçundan sanıklar
hakkında açılan davada, etkin pişmanlığa ilişkin itiraz konusu kuralın yalnızca
soruşturmaya başlanmadan önceki serbest bırakmalarla sınırlı olarak
uygulanmasının A nayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 110. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı
fıkrası şöyledir: ' Yukarıdaki maddede tanımlanan
suçu işleyen kişi, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun
şahsına zararı dokunmaksızın, onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest
bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve 11. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya
KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR,
Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 29.1.2009 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu etkin
pişmanlık hükmünün sadece soruşturmaya başlanmadan
önceki evrede mağdurun serbest bırakıldığı durumlarda uygulanabildiği, oysa kişi hürriyeti aleyhine işlenen bu tür suçlar
bakımından eylemin gerçekleştirilmesiyle birlikte genellikle soruşturma
aşamasına da geçildiği, dolayısıyla mahkûmiyet
halinde verilecek cezadan etkin pişmanlık nedeniyle indirim yapılmasının nerdeyse imkânsız bulunduğu bu nedenle
kuralın, Yasa'da etkin pişmanlık hükümlerine
yer verilen diğer durumlarla da karşılaştırılmak suretiyle, eşitlik
ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu bakımından etkin pişmanlık
hâli düzenlenmiştir. Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun
bırakma olarak tanımlanan suçu işlediği mahkemece sabit görülen failin
cezasından, etkin pişmanlık nedeniyle belirlenen oranda indirim yapılabilmesi
için, mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın sanık tarafından kendiliğinden
güvenli bir yerde serbest bırakması yanında, bu işlemin soruşturmaya
başlanmadan önce gerçekleşmesi de gerekmektedir.Buunsurları taşıyan etkin
pişmanlığın tespiti halinde öngörülen cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre soruşturma, Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin
öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen
evreyiifade eder. Dolayısıyla etkin pişmanlık açısından değerlendirmede,
öncelikli olarak, hürriyetinden yoksun bırakıldığına dair
şüphenin yetkili makamlarca öğrenilmesinden önce mağdurun serbest bırakılmış
olması gerekmektedir. Bir başka ifadeyle soruşturma makamlarının işe el koymasından sonra gerçekleşen serbest bırakmalarda
suçu işleyen kişinin etkin pişmanlık hükmünden yararlanması
mümkün değildir. Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen
eşitlik ilkesiyle eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik
ilkesinin amacı, aynı durumunda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı
tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayrım yapılmasını ve
ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişi
ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. A ynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik
ilkesi ihlal edilmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları özdeş olanlar için
yasalarla değişik kurallar konulamaz. Anayasa'nın 19. maddesinde 'Herkes, kişi
hürriyeti ve güvenliğine sahiptir' denilmiş ve maddede sayılan istisnalar dışında kimsenin
hürriyetinden yoksun bırakılamayacağı vurgulanmıştır. Kişi hürriyeti, herkesin genel olarak faydalanması gereken temel haklardandır. Bundan mahrumiyet, diğer bazı temel hak ve özgürlüklerin kullanımını doğrudan ve olumsuz etkiler. Hukuka aykırı olarak hürriyetinden yoksun bırakılan kişinin bu durumdan bir an
önce kurtarılması için gerekli ve etkili tedbirlerle, bu ihlallerin tekrarını
önlemek bakımından caydırıcı yasal düzenlemeleri yapmak devletin pozitif
yükümlülüklerindendir. Hukuk devletinde yasakoyucu, ceza siyasetinin gereği olarak
Anayasa'nın ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla,
cezalandırmada güdülen amacı da gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağına,
bunlara verilecek cezanın türü, miktarı, artırım ve indirim nedenleri ve oranları
ile suçun takibine ve yargılama usulüne ilişkin koşullar öngörebilir. İtiraz konusu kuralla, mağdurun sanık
tarafından soruşturmaya başlanmadan serbest bırakılması şartına bağlı olarak,
kişi hürriyetine karşı işlenmiş suçun cezasında etkin pişmanlık indirimi
öngörülmektedir. Bundan amaç, mağdur kişinin maddi ve/veya manevi zarar
görmeden bir an önce hürriyetine yeniden kavuşturulmasıdır. Suç şüphesi üzerine
ilgili adli makamlar , mağdurun en kısa
sürede serbest kalması için gerekli tedbirleri etkili
bir soruşturmayla birlikte almakla yükümlüdürler. Diğer yandan, s uçun
işlenmesini takiben,suçluların veya suç örgütlerinin ortaya çıkarılması;
mağdurun uğradığı maddi zararının biran önce
giderilmesi; ya da, iftira suçunda olduğu üzere, isnat nedeniyle mağdurun cezai
yaptırıma maruz kalmasının önlenmesi gibi amaçlarla, etkin pişmanlığın uygulama
alanının yasakoyucu tarafından farklı suç tipleri bakımından daraltılması ya da genişletilmesi mümkündür. Bu,
suçun mahiyeti ve etkin pişmanlıktan beklenen hukuki yarar ile doğrudan doğruya
irtibatlı bir konudur. Dolayısıyla soruşturma ve kovuşturma aşamalarındaki
hukuki yararların farklılığı gözetildiğinde bunlara farklı kurallar
uygulanmasında eşitlik ilkesine aykırılık yoktur. Açıklanan nedenlerle kural Anayasanın 10. ve 11 maddelerine aykırı
değildir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 110. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
28.1.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ