ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/114 Karar Sayısı : 2015/9 Karar Tarihi : 14.1.2015 R.G. Tarih-Sayı  :
12.06.2015-29384 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Giresun 2. Sulh Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 22.11.2001 tarihli
ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 589. maddesinin Anayasa’nın 2., 5.,
17. ve 41. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Ölenin üzerinden çıkan eşyanın yapılan otopsi sonrasında
 mirasçılarına teslimi amacıyla açılan tereke davasında, itiraz konusu
kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun’un itiraz konusu 589. maddesi şöyledir: “ Madde 589- Mirasbırakanın
yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının
korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün
önlemleri alır. Bu önlemler, özellikle kanunda belirtilen hâllerde terekede
bulunan mal ve hakların yazımına, terekenin mühürlenmesine, terekenin resmen
yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir. Önlemlerle ilgili giderler, ileride terekeden alınmak üzere,
başvuran kişi tarafından; önleme hâkimin re’sen karar verdiği hâllerde Devlet
tarafından karşılanır. Mirasbırakan, yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüş ise, o yerin
sulh hâkimi bu ölümü yerleşim yeri sulh hâkimine gecikmeksizin bildirir ve
mirasbırakanın ölüm yerinde bulunan mallarının korunması için gerekli önlemleri
alarak bununla ilgili dosyayı ve varsa vasiyetnameyi yerleşim yeri sulh
hâkimine gönderir. ” B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa’nın 2., 5., 17. ve 41. maddelerine
dayanılmış, Anayasa’nın 35. maddesi ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin
KUZ ve Hasan Tahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 25.6.2014 tarihinde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V - ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu kural gereğince, maddi ya da
manevi kıymeti bulunmayan tereke eşyasının dahi ölenin mirasçılarına teslim
edilmesinin, özellikle elim bir şekilde hayatını kaybeden kişilerin
yakınlarında telafisi imkânsız sıkıntı ve acılara sebep olduğu ve insanlık
onurunu kırıcı muamele niteliği taşıdığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 2.,
5., 17. ve 41. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca, itiraz konusu kural ilgisi nedeniyle
Anayasa’nın 35. maddesi yönünden de incelenmiştir. Kanun’un itiraz konusu 589. maddesinin birinci fıkrasında,
mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminin istem üzerine veya resen tereke
mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan
bütün önlemleri alacağı; ikinci fıkrasında, bu önlemlerin, özellikle kanunda
belirtilen hâllerde terekede bulunan mal ve hakların yazımına, terekenin
mühürlenmesine, terekenin resmen yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına
ilişkin olduğu, üçüncü fıkrasında, önlemlerle ilgili giderlerin, ileride
terekeden alınmak üzere, başvuran kişi tarafından, önleme, hâkimin resen karar
verdiği hâllerde Devlet tarafından karşılanacağı; dördüncü fıkrasında da,
mirasbırakan, yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüş ise o yerin sulh
hâkiminin bu ölümü yerleşim yeri sulh hâkimine gecikmeksizin bildireceği ve
mirasbırakanın ölüm yerinde bulunan mallarının korunması için gerekli önlemleri
alarak bununla ilgili dosyayı ve varsa vasiyetnameyi yerleşim yeri sulh
hâkimine göndereceği hükme bağlanmıştır. Anayasa’nın 17. maddesinde herkesin, yaşama, maddî ve manevî
varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtilmiş; 35.
maddesinde ise “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu
haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının
kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” denilerek, mülkiyet ve
miras hakları anayasal güvenceye bağlanmıştır. Miras hukukuna ait bir kavram olan tereke, kişinin öldükten sonra
geriye bıraktığı taşınır ve taşınmaz mallarının, hak ve alacaklarının, borç ve
yükümlülüklerinin tamamının oluşturduğu malvarlığını ifade eder. Nitekim,
Kanun’un 575. maddesinde, “ Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır.
Mirasbırakanın sağlığında yapmış olduğu mirasla ilgili kazandırmalar ve
paylaştırmalar, terekenin ölüm anındaki durumuna göre değerlendirilir. ”
denilmekte; Kanun'un 599. ve 603. maddelerinde ise mirasbırakanın mirasçıları
ile alacaklılarının ve mirasçıların alacaklılarının tereke üzerinde hak sahibi
oldukları hususları düzenlenmektedir. Terekeye dâhil olan eşyanın ölenin mirasçıları açısından maddi ya
da manevi değer taşıyıp taşımaması ya da onlarda acı ve elem meydana getirip
getirmemesi, kişiden kişiye değişebilecek sübjektif hususlar olduğundan, kanun
koyucunun terekenin tespiti ve koruma altına alınmasıyla ilgili düzenleme
yaparken, mirasçılara teslim edilmesi gereken ve gerekmeyen tereke eşyasını
belirleme gibi bir yükümlülüğünün bulunduğundan söz edilemez. Bu konuda esas
olan, tereke üzerinde hak sahibi olan kişilerin haklarının korunabilmesi için,
terekenin en kısa zamanda tespit edilerek koruma altına alınmasıdır. Bu
bağlamda, itiraz konusu kuralın terekedeki değerlerin hak sahiplerine eksiksiz
olarak geçmesini sağlayarak, mülkiyet ve miras haklarını etkin bir şekilde korumayı
ve mirasçılara sübjektif düşünce ve planları doğrultusunda tasarruf imkânı
sağlamayı amaçladığı açıktır. Bu nedenle kuralın Anayasa ile güvence altına
alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile
mülkiyet ve miras haklarına aykırı bir yönü yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 17. ve 35.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 2., 5. ve 41. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 589.
maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE 14.1.2015
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN