ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı  : 2005/17 Karar Sayısı  : 2008/95 Karar Günü   : 17.4.2008 R.G. Tarih-Sayı :05.11.2008-27045 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 5. İş
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 17.7.1964
günlü, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 120. maddesinin ikinci fıkrasının,
Anayasa'nın 2. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Sosyal Sigortalar Kurumunun kayıtlarındaki davacı sigortalıya ait
doğum tarihinin, 1979 yılında yerel mahkemece verilen doğum tarihinin
düzeltilmesine ilişkin karar uyarınca değiştirilmesi istemiyle açılan davada
ileri sürülen itiraz konusu kuralın anayasaya aykırılığı itirazının ciddi
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz konusu yasa kuralı 17.7.1964 günlü, 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanunu'nun itiraz konusu fıkrayı da içeren 120. maddesi şöyledir: "İş kazalariyle Meslek Hastalıkları Sigortasının uygulanmasında,
hak sahiplerine bağlanacak gelirlerle sigortalılara ödenecek sermayelerin
hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekim raporu ile ilk
defa tesbit edildiği tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri
esas tutulur. Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili
hükümlerin uygulanmasında, sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının,
sigortalının yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya bu
kanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı
bulunan doğum tarihleri, sigortalının sigortaya tabi olarak ilk defa çalışmaya
başladığı tarihten sonra doğan çocuklarının da nüfus kütüğüne ilk olarak
yazılan doğum tarihleri esas tutulur. (Ek fıkra: 24/6/2004-5198/16 md.) İş
kazalarıyla meslek hastalıkları, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasından gelir
ve aylık tahsisleri ile sermaye değerinin hesabında, iş kazasının olduğu veya
meslek hastalığının hekim raporuyla ilk defa tespit edildiği veya
sigortalıların yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya 506
sayılı Kanun ile diğer sosyal güvenlik kurumlarına tâbi olarak ilk defa
çalışmaya başladığı tarihten sonraki yaş tashihleri dikkate alınmaz. Nüfus kayıtlarında doğum ay ve günleri yazılı olmıyanlar 1
Temmuzda, doğum ayı yazılı olup da günü yazılı olmıyanlar o ayın 1 inde doğmuş
sayılır." B- Dayanılan ve ilgili görülen anayasa kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 2. ve 138. maddelerine dayanılmış; konu Anayasanın 60.
maddesiyle de ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU, Ahmet
AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER ve Serdar
ÖZGÜLDÜR'ün katılmalarıyla 22.2.2005 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Kuralın anlam ve kapsamı 17.7.1964 günlü, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 120.
maddesinin iptali istenilen 2. fıkrasında, "Malûllük, Yaşlılık ve
Ölüm Sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında,
sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının, sigortalının yürürlükten kaldırılmış
5417 ve 6900 sayılı Kanunlara veya bu Kanuna tâbi olarak ilk defa çalışmaya
başladığı tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri, sigortalının
sigortaya tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonra doğan
çocuklarının da nüfus kütüğüne ilk olarak yazılan doğum tarihleri esas
tutulur." denilmektedir. İtiraz konusu kural, özü itibariyle,
emeklilik hakkının kazanılmasında ve malûllük ile ölüm sigortalarına ilişkin
diğer bazı haklardan yararlanılmasında sigortalı olarak çalışmaya başlanılan
tarihten sonraki yaş tashihlerinin dikkate alınmayacağına ilişkindir. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 120.
maddesinde yer alan bu düzenlemenin benzerlerine 5434 sayılı Emekli Sandığı
Kanunu'nda (m.105) ve 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu'nda (m.66) da yer verilmiş
olduğu görülmektedir. 506 sayılı Yasa'nın 120. maddesi dört fıkradan oluşmaktadır.
Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yaş tashihlerinin dikkate
alınmayacağına ilişkin düzenlemeler bulunmasına rağmen, bu düzenlemelerin
anlamı konusunda uygulamada ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi ve çalışmaya
başlanıldıktan sonraki yaş tashihlerinin dikkate alınmayacağının daha açık bir
şekilde vurgulanması amacıyla 24.6.2004 günlü, 5198 sayılı Yasayla madde
metnine üçüncü fıkra eklenmiştir. B- Anayasaya aykırılık sorunu Başvuru kararında, Anayasanın 138. maddesinde yasama ve
yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları; bu
organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremeyeceği ve
bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği, Anayasa'nın 2. maddesinde de
Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğunun belirtildiği, itiraz konusu
yasa kuralı ile yasa koyucunun yaş tashihi ile ilgili mahkeme kararlarının
uygulanmasını bertaraf etme amacı taşıdığı, bu durumun Anayasa'nın 2. ve 138.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz başvurusu Anayasanın 60.
maddesi ile de ilgili görülmüştür. Anayasanın 2. maddesinde ifadesini bulan hukuk devleti, bütün
işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarına uygunluğunu başlıca geçerlik koşulu
sayan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurmayı amaçlayan ve bunu
geliştirerek sürdüren, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa'ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, insan haklarına saygı duyarak bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, Anayasa ve hukuk kurallarına bağlılığa özen
gösteren, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa Mahkemesi'nin konuyla ilgili süreklilik taşıyan
içtihatlarında vurgulandığı üzere, Devletin, personel politikasını belirlemede
büyük önemi olan emeklilik düzenini, aktüeryal dengeleri gözeterek bilimsel
verilere göre belirlemesi ve buna göre gerekli yasal düzenlemeleri yapması
doğaldır. Devletin bilimsel verilere dayanarak kurduğu bu düzenin korunması
Anayasa'nın 60. maddesinde yer alan sosyal güvenlik hakkının güvenceye alınması
için de zorunlu bir gerekliliktir. Nesnel ve sürekli kurallarla sağlam ve
sağlıklı temellere oturtulmayan bir sosyal güvenlik kuruluşunun, mahkeme
kararları ile alınan yaş düzeltmeleri sonucu ortaya çıkan erken emeklilik gibi
nedenlerle aktüeryal dengesinin bozulması, sosyal güvenlik sisteminin
sürdürülemez bir duruma gelmesine sebep olabilir. Sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak çalışılmaya başlanıldığı
tarihten sonraki yaş düzeltmelerinin belli sigorta işlemleri yönünden dikkate
alınmayacağını öngören itiraz konusu kuralın, sosyal güvenlik sisteminin kimi
aksaklıklara yol açmadan sürdürülmesi amacına yönelik olarak düzenlendiği
kuşkusuzdur. Burada yargı kararı hukuksal olarak değerini ve geçerliliğini
korumakta, sadece emeklilik yönünden sonuç doğurmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2., 60. ve
138. maddelerine aykırı değildir. İstemin reddi gerekir. Serruh KALELİ bu görüşe katılmamıştır. VI- SONUÇ 17.7.1964 günlü, 506  sayılı   Sosyal 
Sigortalar  Kanunu'nun 120. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, Serruh KALELİ'nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 17.4.2008
gününde karar verildi. Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ KARŞIOY İtiraz konusu kural, S.S.K'na tabii olarak ilk defa çalışmaya
başladığı tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihinin esas
tutulacağı, sigortalı olarak çalışmaya başlanılan tarihten sonraki yaş
tashihlerinin gelir, aylık bağlama ve sermaye hesabında dikkate alınmamasını
temin amaçlıdır. Yaş tashihi davaları KAMU DÜZENİ'ne ilişkin olup 4721 sayılı
M.K'nun 39. maddesi uyarınca ancak mahkeme kararı ile kişisel durum sicilinde
düzeltme yapılabilir. Yasa koyucu DAVALARIN KÖTÜYE KULLANILMASI ihtimaline karşı yaş
düzeltme davasının etkisini, ortadan kaldırmak istemiştir. Anayasa'nın 138. maddesinin dördüncü fıkrası açık bir şekilde
kesinleşen yargı kararları hakkında yasama ve yürütme organları ile idarenin
mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bunların değiştirilemeyeceğini ve
organlar ve idarenin kararın yerine getirilmesini geciktiremeyeceği ifade
etmektedir. Temel hak ve ödevler başlığı altında hak arama hürriyetini
düzenleyen Anayasa'nın 36. maddesi ile, doğru yaşının tespitini arayan bireyin,
bu temel hakkın varlığının tespitine karar veren bağımsız yargının kesinleşmiş
kararının dayanağı hakkının, ilgili madde de getirilmiş bir sınırlama olmadığı
sürece herkesçe tanınması zorunlu olduğuna göre, kimi mahkeme kararlarının kötü
uygulamaları çağrıştırıp yarattığı gerekçesi ile idareyi mahkeme kararını
tanıyıp uygulamaktan alıkoyan bu düzenleme Anayasa'nın 138. maddesinin
karşısında koruma göremez. Düzenlemenin sosyal güvenlik sisteminin kimi aksaklıklara yol
açmadan sürdürülmesine olanak tanımak, bilimsel veriye göre kurulan Devlet
düzeninin korunmasında öncelikli kamu yararı ve bozulacak aktüerya dengesini
önlemek amacı ile yapıldığı ve kimi mahkememiz önceki kararlarında da bu
mülahazaya dayanıldığı görülmekte ise de bir mahkeme kararının hukuksal değeri
ve geçerliliğinin korunduğu ancak bazı sosyal haklar yönünden sonuç
doğurmadığını söylemek hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü ilkesi ile de
bağdaşmayacaktır. Yargı kararını etkisiz kılan bu düzenleme yasamanın yargı kararına
açık müdahelesidir. Doğru kişinin günü gününe nüfusunun kaydı Sosyal Devletin
görevidir. Bu konudaki ihmalini, ya da kötü niyetli birinin sosyal güvenlik
hakkından haksız yararlanmasının önüne geçmek, mahkemeyi aldatma ihtimali ve
muhtemel hilesinin önüne geçmek amacı ile Anayasa'nın 138. maddesinin dördüncü
fıkrasındaki üst norm karşısında Anayasa'yı by-pass eden düzenleme hukuk
devleti ilkesi ile de bağdaşmamaktadır. Sosyal Sigortalar Kurumu, üyesi yönünden sosyal sigortacılık
yapmaktadır. Prim alıp hak ettiğinde ödemeler yapmaktadır. Tüm aktüeryal
hesaplar hata dahil tüm olasılıkları da içinde barındırır, istatistiksel
matematik mutlak doğru değildir. Risk analizleri hesap yöntemi içerisinde olmaz
ise sosyal görev laiki ile yerine getirilmiş sayılamaz. Bu düşünceler ile
sosyal güvenlik sisteminde muhtemel aksaklığın bertarafı için hukukun ve yargı
kararının üstünlüğü ve tanınma zorunluluğunu kaldıran düzenleme anılan nedenler
ile Anayasa'nın 138. maddesine aykırı olduğu düşünüldüğünden çoğunluk görüşüne
katılınmamıştır. Üye Serruh
  KALELİ