ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2024/134 Karar Sayısı : 2024/135 Karar Tarihi : 23/7/2024 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Mardin 2. Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188
sayılı Kanun’un 23. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 250.
maddesinin (12) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Suça sürüklenen çocuk hakkında kasten silahla yaralama ve
bıçak veya diğer aletleri izinsiz olarak satın alma, taşıma veya bulundurma
suçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 250. maddesi
şöyledir: “Seri muhakeme usulü Madde 250 – (Mülga: 2/7/2012-6352/105 md.) (Başlığı ile
Birlikte Yeniden Düzenleme:17/10/2019-7188/23 md.) (1) Soruşturma evresi sonunda aşağıdaki suçlarla ilgili
olarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde seri
muhakeme usulü uygulanır: a) Türk Ceza Kanununda yer alan; 1. Hakkı olmayan yere tecavüz (madde 154, ikinci ve
üçüncü fıkra), 2. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (madde
170), 3. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (madde 179, ikinci
ve üçüncü fıkra), 4. Gürültüye neden olma (madde 183), 5. Parada sahtecilik (madde 197, ikinci ve üçüncü fıkra), 6. Mühür bozma (madde 203), 7. Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (madde
206), 8. Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (madde 228,
birinci fıkra), 9. Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin
kullanılması (madde 268), suçları. b) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin birinci, üçüncü
ve beşinci fıkraları ile 15 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında belirtilen suçlar. c) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 93
üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen suç. d) 13/12/1968 tarihli ve 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt
ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen
suç. e) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler
Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde
belirtilen suç. (2) Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri,
şüpheliyi, seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir. (3) Cumhuriyet savcısı tarafından seri muhakeme usulünün
uygulanması şüpheliye teklif edilir ve şüphelinin müdafii huzurunda teklifi
kabul etmesi hâlinde bu usul uygulanır. (4) Cumhuriyet savcısı, Türk Ceza Kanununun 61 inci
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususları göz önünde bulundurarak,
suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespit
edeceği temel cezadan ve koşulları bulunduğu takdirde zincirleme suça ilişkin
hükümler uygulandıktan sonra belirlenen cezadan yarı oranında indirim uygulamak
suretiyle yaptırımı belirler. (5) Dördüncü fıkra uyarınca sonuç olarak belirlenen
hapis cezası Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde Türk
Ceza Kanununun 50 nci maddesine göre seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya 51
inci maddesine göre ertelenebilir. (6) Bu maddeye göre belirlenen yaptırımlar hakkında,
Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde 231 inci madde
kıyasen uygulanabilir. (7) Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenlik
tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez. (8) Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme
usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep eder. Talep
yazısında; a) Şüphelinin kimliği ve müdafii, b) Mağdur veya suçtan zarar görenlerin kimliği ile varsa
vekili veya kanuni temsilcisi, c) İsnat olunan suç ve ilgili kanun maddeleri, d) İsnat olunan suçun işlendiği yer, tarih ve zaman
dilimi, e) Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise,
gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri, f) İsnat olunan suçu oluşturan olayların özeti, g) Üçüncü fıkrada belirtilen şartların gerçekleştiği, h) Belirlenen yaptırım ile beşinci ve altıncı fıkra
uygulanmış ise bunlara ilişkin hususlar ve güvenlik tedbirleri, gösterilir. (Ek cümle:8/7/2021-7331/22 md.) Bu fıkraya
aykırı olarak düzenlendiği, belirlenen yaptırımda maddi hata yapıldığı,
yaptırım hakkında 231 inci veya Türk Ceza Kanununun 50 nci ve 51 inci
maddelerinin uygulanmasında objektif koşulların gerçekleşmediği ya da teklif
edilen cezanın mahiyetine uygun bir güvenlik tedbiri belirtilmediği anlaşılan
talep yazısı, eksikliklerin tamamlanması amacıyla mahkemece Cumhuriyet
başsavcılığına iade edilir. Cumhuriyet savcısı tarafından eksiklikler
tamamlandıktan ve hatalı noktalar düzeltildikten sonra talep yazısı yeniden düzenlenerek
mahkemeye gönderilir. (9) Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinledikten
sonra üçüncü fıkradaki şartların gerçekleştiği, eylemin seri muhakeme usulü
kapsamında olduğu ve dosyadaki mevcut delillere göre mahkûmiyet kararı
verilmesi gerektiği kanaatine varırsa talep yazısında belirtilen yaptırımdan
daha ağır olmamak üzere dört ila yedinci fıkra hükümleri doğrultusunda hüküm
kurar; aksi takdirde talebi reddeder ve soruşturmanın genel hükümlere göre
sonuçlandırılması amacıyla dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına gönderir.
Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli, bu usulden vazgeçmiş sayılır. (10) Seri muhakeme usulünün herhangi bir sebeple
tamamlanamaması veya soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması
amacıyla Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesi hâllerinde, şüphelinin seri
muhakeme usulünü kabul ettiğine ilişkin beyanları ile bu usulün uygulanmasına
dair diğer belgeler, takip eden soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delil
olarak kullanılamaz. (11) Suçun iştirak hâlinde işlenmesi durumunda
şüphelilerden birinin bu usulün uygulanmasını kabul etmemesi hâlinde seri
muhakeme usulü uygulanmaz. (Ek cümle: 8/7/2021-7331/22 md.) Seri muhakeme
usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte
işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz. (12) Seri
muhakeme usulü, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı ile sağır ve dilsizlik hâllerinde
uygulanmaz. (13) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma
dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir
nedenle şüpheliye ulaşılamaması hâlinde, seri muhakeme usulü uygulanmaz. (14) (Değişik:8/7/2021-7331/22 md.) Dokuzuncu fıkra
kapsamında mahkemece kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii, itirazı
üçüncü ve dokuzuncu fıkralardaki şartlar yönünden inceler. (15) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan
SOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan
mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması
durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya
yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine
başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren
bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak
olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 3. Bakılmakta olan davanın
konusu suça sürüklenen çocuğun bıçak veya diğer aletleri izinsiz olarak satın
alma, taşıma veya bulundurma suçundan cezalandırılması talebine ilişkindir.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5271 sayılı Kanun’un 250. maddesinin (12)
numaralı fıkrasının iptalini talep etmiştir. 4. Seri muhakeme usulü, anılan Kanun’da
açıkça düzenlenen suçlarla sınırlı olmak üzere uygulanabilecek istisnai bir
muhakeme yolu olarak öngörülmüştür. Kanun’un 250. maddesinin (11) numaralı
fıkrasına 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanun’un 22. maddesiyle eklenen
ikinci cümlede seri muhakeme usulü kapsamında yer alan bir suçla, bu kapsama
girmeyen başka bir suçun birlikte işlenmiş olması hâlinde seri muhakeme
usulünün uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. 5. Bakılmakta olan davada suça
sürüklenen çocuk hakkında kasten silahla yaralama ve bıçak veya diğer aletleri
izinsiz olarak satın alma, taşıma veya bulundurma suçlarının birlikte işlendiği
iddiası ile kamu davası açılmıştır. Mahkeme bıçak veya diğer aletleri izinsiz
olarak satın alma, taşıma veya bulundurma suçu bakımından ayırma kararı vererek
bu suç yönünden ayrı bir dosyada yargılamaya devam etmiştir. Kamu davası
açıldıktan sonra yargılamaya konu suçlar bakımından ayırma kararı verilmişse de
kasten silahla yaralama suçu Kanun’un 250. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde sayılan ve seri muhakeme kapsamındaki
suçlardan değildir. Yine bakılmakta olan davaya konu suçun işlendiği iddia
edilen tarihin, anılan maddenin (11) numaralı fıkrasının ikinci cümlesindeki
düzenlemenin yürürlüğe girdiği 14/7/2021 tarihinden sonra olduğu açıktır.
Dolayısıyla seri muhakeme kapsamındaki bir suçun bu kapsamda olmayan başka bir
suçla birlikte işlendiği iddiasıyla açılan davada seri muhakeme usulünün
uygulanması (11) numaralı fıkranın söz konusu cümlesi uyarınca mümkün değildir. 6. Açıklanan nedenlerle kuralın itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle başlığı
ile birlikte yeniden düzenlenen 250. maddesinin (12) numaralı fıkrasının itiraz
başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı
bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 23/7/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR