ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1984/3 Karar Sayısı : 1984/4 Karar Günü : 27/3/1984 R.G. Tarih-Sayı :25.09.1984-18526 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Iğdır Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 16/4/1952 günlü, 5917 sayılı Gayrimenkule
Tecavüzün Def'i Hakkındaki Kanun'un 3. maddesinde yer alan "Tecavüz eden;
gayrımenkul üzerinde tercihe şayan bir hakkı olduğunu iddia etse bile ait
olduğu mahkemeye müracaat eylemesi' lüzumu kendisine tebliğ olunur. Bu hal,
tarafların mahkemeye müracaatla ref'iyet veya mülkiyet davaları açmalarına mani
olmaz hükmünün Anayasanın 35. maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline
karar verilmesi istenmiştir. I - OLAY Taşınmaza tecavüzü Iğdır Kaymakamlığı'nca, 5817 sayılı Yasaya göre
def ve taşınmaz zilyedine teslim edildikten sonra yeniden tecavüzde bulunma
eyleminden dolayı sanık hakkında, Cumhuriyet Savcılığınca 5917 sayılı Yasanın
7/1. fıkrası uyarınca cezalandırılması istemiyle açılan ve Iğdır Sulh Ceza
Mahkemesi'nin 1983/242 esas sayısını alan kamu davasının duruşması sırasında
Mahkeme, 5917 sayılı Yasanın 3. maddesini Anayasaya aykırı görerek Anayasa
Mahkemesi'ne başvurulmasına ve duruşmanın geri bırakılmasına karar vermiştir. III - YASA METİNLERİ : A) İptali istenilen Yasa hükmü : 16/4/1952 günlü, 5917 sayılı Gayrımenkule Tecavüzün Def'i
Hakkındaki Kanun'un 3. maddesi şöyledir : "Madde 3 - Tecavüz eden; gayrimenkul üzerinde tercihe şayan
bir hakkı olduğunu iddia etse bile ait olduğu mahkemeye müracaat eylemesi lüzumu
kendisine tebliğ olunur. Bu hal, tarafların mahkemeye müracaatla ref'iyet veya mülkiyet
davaları açmalarına mani olmaz." B) Dayanılan Anayasa kuralı : "Madde 35 - Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı
olamaz." IV - İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 15. maddesi uyarınca, Ahmet H.
Boyacıoğlu, H. Semih Özmert, Necdet Darıcıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu,
Kenan Terzioğlu, Yılmaz Aliefendioğlu, Yekta Güngör Özden, Orhan Onar, Muammer
Turan, Mehmet Çınarlı, Selahattin Metin, Servet Tüzün, Mahmut C . Cuhruk,
Osman Mikdat Kılıç ve Mithat Özok'un katılmalarıyla 27/3/1984 gününde yapılan
ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinde durulmuştur. Anayasanın 152. ve 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Yasanın 28.
maddeleri uyarınca, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, o davada uygulanacak
yasa hükümlerimi Anayasaya aykırı görmesi ya da taraflardan birinin o
doğrultudaki savının ciddi olduğu kanısına varması durumlarında Anayasa
Mahkemesi'ne başvurma yetkisi bulunmaktadır. Buna göre, bir mahkemenin Anayasa
Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde bakmakta olduğu bir davanın bulunması
ve iptalini istediği hükmün de o davada uygulanma durumunda olması
gerekmektedir. 5917 sayılı Yasanın 7/1. maddesi uyarınca, cezalandırılma
istemiyle, yöntemine uygun biçimde görevli mahkemede bir kamu davasının açılmış
bulunmasına, görevli mahkemece yapılacak işlemin, yargılama evresini
tamamlayarak, sanığın üzerine atılan suçu işleyip işlemediği konusunda bir
sonuca. varmaktan ibaret olduğuna göre, görülmekte olan bu işi bir dava olarak
kabul etmekte duraksanamaz. İtiraz konusu kuralın bu davada uygulama niteliği taşıyıp
taşımadığı sorununa gelince : Bu sorunun çözülebilmesi için, dava konusunun ve ilgili yasal
dayanakların ayrıntılarıyla saptanması gerekmektedir. Açılan davada şikayetçi, 5917 sayılı Yasa hükümleri uyarınca,
Kaymakamlığa yapmış olduğu başvuruda; ötedenberi yol olarak kullandığı
taşınmaza, sanığın müdahale ederek, istifadesini önlediğini, başkaca yolu da
bulunmadığından vaki tecavüzün def'edilmesini istemiştir. Kaymakamlıkça
görevlendirilen tahkik memurlarının düzenlediği fezlekede; nizalı taşınmaz
malın, sanığın tapulu tarlası içerisinde kaldığı, ancak, uzun süredenberi de
müşteki tarafından yol olarak kullanılageldiği, başkaca geçit yerinin de
olmadığı, bu nedenlerle tecavüzün men'ine karar verilmesi gerektiği
bildirilmiş, Kaymakamlık da aynı doğrultuda işlem yapılmasını karar altına
almıştır. Kararda, ayrıca, sanığın, üstün hak iddiasında bulunması halinde,
adli yargı mercilerine başvurabileceği hususuna da yer verilmiş ve bu karar
18/6/1981 tarihinde sanığa tebliğ edilmiştir. Kararın gereği mahallinde aynı
gün yerine getirilmiştir. Bu işlemlerden bir süre sonra, sanığın aynı yere, yeniden tecavüz
ettiği tesbit edilerek bu tecavüzü, ı2/5/1983 tarihinde ikinci kez def'edilmiş
ve sanık hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur.
Sonuçta, 5917 sayılı Yasanın 7/1. maddesi uyarınca, cezalandırılma istemiyle açılan
kamu davasının yargılaması sırasında, Mahkeme, Yasanın 3. maddesinin Anayasaya
aykırı olduğu savıyla doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurma kararı almıştır. Eşyalar üzerinde fiili kudret kullanmak, onları bu suretle
hakimiyet altında bulundurmak, onlardan iktisaden faydalanmak ve onları
kullanmakla ilgili her türlü maddi ve hukuki fiilleri icra etmek olarak
tanımlanan zilyetliğin korunma yollarından birisi de zilyetliğin idari yoldan
himayesidir. Yurdumuzdaki anlaşmazlıkların ve bu anlaşmazlıkların neden olduğu
olayların büyük bir bölümünün gayrımenkullere vaki tecavüzler nedeniyle meydana
geldiğini nazara alan Kanun Koyucu 5917 sayılı Kanun hükümlerini düzenleyerek,
bunları önlemek ve bu yüzden doğan anlaşmazlıkların süratle halledilmesini
sağlamak amacı ile taşınmaz'ara yönelik tecavüzlerin idari makamlarca
giderilerek anlaşmazlıkların yargı mercilerinin önüne götürülmesi suretiyle
fiili olayları önlemek ve böylece asayişin korunmasını sağlamak istemiştir.
Anılan Yasanın amacı ve kapsamı hakkındaki düşünce ve görüşler, yasa teklifi
gerekçesinde İçişleri ve Adalet Komisyonu raporlarında ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi'ndeki görüşmelerde şu biçimde açıklanmaktadır : Yurdumuzda taşınmaz malların ve özellikle arazinin sınırları
uyuşmazlıkları önleyecek surette belli edilmemiş olduğundan ötedenberi tecavüz
ve müdahaleler olagelmektedir. Bu hal, asayiş ve emniyeti bozmakta, hatta can
kaybına bile sebep olmaktadır. Onun için gerek bu türlü tecavüzleri hemen
önlemek, gerekse bozulan emniyet ve asayişi yeniden sağlamak amacıyla idare
amirlerine, mülkiyet haklarına dokunmama, Medeni Kanun hükümleri tamamıyla,
saklı kalmak üzere gerçek veya tüzel kişilerin ellerinde bulundurdukları
taşınmaz mallara yapılacak tecavüzleri önlemek yetkisi verilmiştir. Bu yetki, h
İdare Kanunu ile idare amirlerine verilen güvenliği sağlama ve önleyici zabıta
tedbirleri alma görevlerini de kolaylaştırır. Bu konuda yapılacak soruşturma ve
verilecek kararlar, adli kazada bir delil olamıyacaktır. Amaç, sadece
şahısların kendiliğinden hak almalarını önleyici ve asayişin bozulmamasını
sağlayıcı tedbir almaktır. (Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergisi Dönem
: 9, Cilt : 9, Toplantı : 1, 105. Birleşim Cilt : 12, Toplantı : 2, 29 uncu
Birleşim, Cilt : 14, Toplantı : 2, 55 inci Birleşim, Cilt : 14, Toplantı : 2,
62 nci Birleşim) . İdare amirleri tarafından verilen bu kararların, idare hukukuna
göre alınan bir idare önlemi olduğunda kuşku yoktur. İdarenin sürekli, köklü
karar ve işlemlerinin yanında, kesin ve yerine getirilmesi zorunlu önlem niteliğindeki
karar ve işlemleri de vardır. Bu gibi idari tasarruflara karşı açılacak
davaların (yetki, şekil, sebep, konu ve maksat) yönlerinden incelenip karara
bağlanmasının da idari yargının görevi içerisinde olduğu doğaldır. Oysa bu
konuda bir dava da açılmış değildir. Öte yandan; 5917 sayılı Yasa hükümleri,
tercihe şayan hakların bulunduğu iddiasıyla açılan davalarda hukuk
mahkemelerinin görevlerine bir sınırlama da getirmemektedir. Ayni veya şahsi
hak iddiasında bulunan taraf her zaman ait olduğu hukuk mahkemesine başvurma
imkanına sahiptir ve esasen Kanunun güttüğü amaç da eyleme gitmeden ihtilafı
mahkemenin önüne götürmektir. Sözü edilen Yasanın Ceza yaptırımını oluşturan 7. maddesiyle
güdülen amaç ise kanunun iradesini hakim kılmak, aksine davranışların
yaptırımını oluşturmaktır. İtirazcı Mahkeme ise, 5917 sayılı Yasanın ceza yaptırımı ile
ilgili hükmüne dayanılarak açılan bir kamu davasının yargılama evresinde; aynı
Yasanın 3. maddesinde yer alan "Tecavüz eden; gayrımenkul üzerinde tercihe
şayan hakkı olduğunu iddia etse bile ait olduğu Mahkemeye müracaat eylemesi
lüzumu kendisine tebliğ olunur. Bu hal, tarafların mahkemeye müracaatla
ref'iyet veya mülkiyet davaları açmalarına mani olmaz hükmünün Anayasa'ya
aykırılığından söz ederek Anayasa. Mahkemesi'ne başvuru kararı almıştır.
Mahkemenin önüne getirilen tir kamu davasıdır ve yasa hükmünü ihlal eden
eylemin cezalandırılması istemiyle açılmıştır. Ceza hakiminin bu davayı
mülkiyet veya ref'iyet davası olarak görmesi ve karara bağlaması düşünülemez. İtirazcı
mahkemenin bakmakta olduğu kamu davasının sonuçlandırılmasında ön planda
tutulması gereken yasa kuralları ise, Yasanın 1, 5. ve 7. maddelerinde
belirlenmiştir. Anayasa'ya aykırılığı öne sürülerek iptali istenen 3. maddenin
ise, gerek suçun oluşumunda gerekse yargılamanın sonuçlandırılmasında etkisi
söz konusu değildir. Anılan kural, üstün hak iddiasında bulunan mütecavizin,
ait olduğu mahkemeye başvurması için, idareye; tebliğ yükümlülüğü getirmekte ve
ayrıca, tarafların her zaman mahkemeye başvurarak mülkiyet veya ref'iyet
davaları açabileceklerini kabul etmektedir. Bu durumda söz konusu 3. madde
hükmü, ceza mahkemesinin tamamen görev alanı dışında kalmakta; henüz, suç ve
buna bağlı olarak kamu davasının oluşmadığı bir evrede uygulanma durumunda bulunmaktadır. Bu itibarla, itirazcı mahkeme tarafından iptali istenilen 5917
sayılı Yasanın 3. maddesinin bu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,
başvuru, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmelidir. H. Semih Özmert ve Servet Tüzün bu görüşe katılmamışlardır. V - SONUÇ : 18/4/1952 günlü, 5917 5ayılı Gayrımenkule Tecavüzün Def'i
Hakkındaki Yasanın itiraz konusu 3. maddesinin bakılmakta olan davada uygulanma
durumunda bulunmadığından başvurunun, itirazcı mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle reddine; H. Semih Özmert ve Servet Tüzün'ün karşıoylarıyla ve oyçokluğuyla, 27/3/1984 gününde karar verildi. Başkan Ahmet
  H. Boyacıoğlu Üye H.
  Semih Özmert Üye Necdet
  Darıcıoğlu Üye Hüseyin
  Karamüstantikoğlu Üye Kenan
  Terzioğlu Üye Yılmaz
  Aliefendioğlu Üye Yekta
  Güngör Özden Üye Orhan
  Onar Üye Muammer
  Turan Üye Mehmet
  Çınarlı Üye Selahattin
  Metin Üye Servet
  Tüzün Üye Mahmut
  C. Cuhruk Üye Osman
  Mikdat Kılıç Üye Mithat
  Özok KARŞIOY YAZISI Çekişme konusu yerin sanığın tapulu tarlası içinde kaldığı,
tapulama sırasında müştekinin malik olduğu parsel yararına geçit hakkı tesis
edilmediği halde bu hususlar gözönünde tutulmadan, kaymakamlık makamınca
tecavüzün men'ine karar verildiği; böylece, idari bir tasarrufla Anayasa'nın
35. maddesinin güvencesi altında bulunan mülkiyet hakkının sınırlandırıldığı;
bu nedenler1e 5917 sayılı Gayrımenkule Tecavüzün Def'i Hakkında Kanun'un 3.
maddesinin iptaline karar verilmesi, Iğdır Sulh Ceza Mahkemesince talep
edilmiştir. Mahkemece söz konusu kanunun 3. maddesinin iptaline karar
verilmesi istenilmekte ise de başvurunun esasını, tapuya kayıtlı bir taşınmaz
mal üzerindeki mülkiyet hakkının idari bir tasarrufla men edilmesi teşkil
etmektedir. Böyle olunca, iddia, kanunun kurmuş olduğu sistemi
ilgilendirdiğinden anılan itirazın vanit olup olmadığının incelenmesi
gerekmektedir. Mahkemece zuhulen 3 maddenin iptalinin istenmiş olması itirazın
reddi için bir neden sayılmamalıdır. Bu bakımdan çoğunluğun görüşüne katılmıyorum. Başkanvekili H.
  Semih Özmert KARŞIOY YAZISI Sanık hakkında, Cumhuriyet Savcılığınca 5917 sayılı Yasanın 7/1.
maddesinin uygulanması istemiyle açılan kamu davasında, sözü edilen maddedeki
suç unsurlarının mevcut olup olmadığı sonucuna varılabilmek için mahkemece,
5917 sayılı Yasanın 3. maddesi gereğince "mahkemeye müracaatla ref'iyet
veya mülkiyet davası açma" hakkını haiz olan sanığa aynı maddenin birinci
fıkrasına uygun bir şekilde tebligat yapılmış olup olmadığının incelenmesi
gerektiğine ve bu durum muvacehesinde de bu yasa maddesinin itirazcı mahkemece
uygulanma durumunda bulunduğunun kabulü ile işin esasının incelenmesi gerekir. Bu nedenle davanın reddine ilişkin çoğunluk görüşüne karşıyım. Üye Servet
  Tüzün