ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2001/279 Karar Sayısı : 2001/91 Karar Günü : 24.5.2001 R.G. Tarih-Sayı :17.01.2002-24643 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bursa Asliye 1.
Ticaret Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı
"Bankalar Kanunu"nun 14. maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendinin
son paragrafında yer alan, "Hakkında bu fıkranın (aa) alt bendi hükümleri
uygulanan bankanın devredilen aktiflerinin toplamının devredilen pasiflerinin
toplamını karşılamaması halinde aradaki fark Fon tarafından ödenir"
tümcesinin; 20. maddesinin birinci bendinin (a) alt bendi ile son
paragrafının; 14.1.1970 günlü, 1211 sayılı "Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası Kanunu"nun 40. maddesinin II numaralı paragrafının (d) bendinin,
"Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fon
çekilişlerinin hızlanması halinde ...4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 14 üncü
maddesi kapsamında bulunan bankalara, şartları Banka tarafından
kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktarda kredi verilir.
Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankalarla ilgili olarak bankanın
bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırılması halinde
Banka, verilen kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere iflas masasına imtiyazlı
alacaklı sıfatıyla iştirak eder" bölümünün, Anayasa'nın 5., 11., 167/1., 172. ve 173. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir. I- OLAY İnterbank Anonim Şirketi'nin İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi
uyarınca açtığı itirazın iptali davasında, 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun ve
1211 sayılı T.C. Merkez Bankası Kanunu'nun itiraz konusu kurallarının
Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptalleri için başvurmuştur. II- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için
Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. A- 4389 Sayılı Bankalar Kanunu"nun 14. Maddesinin Değişik
Beşinci Fıkrasının (a) Bendinin Son Paragrafında Yer Alan İtiraz Konusu Tümce
ile 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 40. Maddesinin II.
Paragrafının Değişik (d) Bendinin İtiraz Konusu Bölümünün İncelenmesi 4389 sayılı Kanun'un 14. maddesinin itiraz konusu tümcesinde,
"Hakkında bu fıkranın (aa) bendi hükümleri uygulanan bankanın devredilen
aktiflerinin toplamının devredilen pasiflerinin toplamını karşılamaması halinde
aradaki fark Fon tarafından ödenir"; 1211 sayılı Yasa'nın 40. maddesinin
itiraz konusu bölümünde ise, "Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve
güvensizlik oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde... 4389 sayılı
Bankalar Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında bulunan bankalara, şartları
Banka tarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak
miktarda kredi verilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankalarla
ilgili olarak bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin
kaldırılması halinde Banka, verilen kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere iflas
masasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder" denilmektedir. 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun Geçici 2. maddesinin (l) bendinde
de, bu Kanunun yayımı tarihinden önce yönetimi veya hisseleri Fon'a intikal
eden bankalar hakkında da 14. madde hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. İnterbank Anonim Şirketi'nin yönetimi 3182 sayılı Bankalar
Kanunu'nun 64. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fonu'na devredilmiş ve 25. maddesi uyarınca da Banka'nın zararları,
hisselerinin tamamı karşılığında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nca
devralınmıştır. Bu durumda Banka'nın bir başka bankaya devri söz konusu olmayıp
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu mülkiyetinde bankacılık faaliyetlerine devam
etmektedir. Kaldı ki, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin elindeki dava,
İnterbank Anonim Şirketi'nin kredi alacağından dolayı kredi borçluları hakkında
İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca açtığı itirazın iptali
davasıdır. Bu nedenle, itiraz konusu kurallar Mahkeme'nin bakmakta olduğu
davada uygulanmayacağından, istemin başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle
reddi gerekir. B - 4389 Sayılı "Bankalar Kanunu"nun 20. Maddesinin 1
Numaralı Bendinin (a) Alt Bendi ile Son Paragrafının İncelenmesi İtiraz konusu kurallarda Bakanlar Kurulunun bankaların ödünç para
verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulayacakları azami faiz oranları ile
sağlayacakları diğer menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarını
tespit etmeye, bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkili olduğu ve
bu yetkilerini Merkez Bankasına devredebileceği belirtilmiştir. Davacı Banka, kredi sözleşmesine dayanarak açtığı krediden doğan
alacağından dolayı kredi borçlusu davalılar hakkında 12.4.1999 tarihinde haciz
yoluyla icra takibine başlamıştır. Davalıların, %250 oranında temerrüt faizi
istemenin akdi ve yasal dayanağı bulunmadığını ileri sürerek borca itirazları
üzerine, 26.4.1999 tarihinde takip durdurulmuştur. Davacı Banka, duran takibin
devamını sağlamak için, İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca,
23.9.1999 tarihinde itirazın iptali davası açmıştır. Bankaların ödünç para verme işlemlerinde uygulayacakları azami
faiz oranlarına ilişkin düzenlemeler Bankalar Kanunu'nda yer almaktadır. Her davada uyuşmazlığın dava tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata
göre çözülmesi gerekir. İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca açılacak
itirazın iptali davası ilamsız icranın devamıdır. Bu nedenle, Mahkeme'nin
elindeki itirazın iptali davasında "temerrüt faizine ilişkin"
uygulayacağı kural, icra takibinin başladığı tarih olan 12.4.1999'da yürürlükte
bulunan 25.4.1985 günlü, 3182 sayılı Bankalar Kanunu'nun kredi faiz oranlarına
ilişkin düzenlemeleri içeren 40. maddesidir. Bu durumda icra takibi
başladıktan sonra 23.6.1999 tarihinde yürürlüğe giren 4389 sayılı Bankalar
Kanunu'nun 20. maddesinde yer alan itiraz konusu kurallar, Mahkeme'nin bakmakta
olduğu davada uygulanmayacağından, istemin başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir. III- SONUÇ A- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı "Bankalar Kanunu"nun; 1- 14. maddesinin 4491 sayılı Yasa ile değiştirilen beşinci
fıkrasının (a) bendinin son paragrafında yer alan "Hakkında bu fıkranın
(aa) alt bendi hükümleri uygulanan bankanın devredilen aktiflerinin toplamının
devredilen pasiflerinin toplamını karşılamaması halinde aradaki fark Fon
tarafından ödenir" tümcesi, 2- 20. maddesinin (1) numaralı bendinin (a) alt bendi ile son
paragrafı, B- 14.1.1970 günlü, 1211 sayılı "Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası Kanunu"nun 40. maddesinin (II) numaralı paragrafının 4491 sayılı
Yasa'nın 16. maddesi ile değiştirilen (d) bendinin, "Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlik
oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde,... 4389 sayılı Bankalar
Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında bulunan bankalara, şartları Banka
tarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktarda
kredi verilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankalarla ilgili
olarak bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin
kaldırılması halinde Banka, verilen kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere iflas
masasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder" bölümü, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağı
kurallar olmadığından, bunlara ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği
nedeniyle REDDİNE, 24.5.2001 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mahir Can
  ILICAK Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN