ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/5 Karar Sayısı : 2002/14 Karar Günü : 15.1.2002 R.G. Tarih-Sayı :17.04.2002-24729 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Urla Asliye Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan
1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve
Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun"un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt
bendinde yer alan kuralın "......Türk Ceza Kanunun .... 303......."
bölümünün, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali
istemidir. I- OLAY Sanıklar hakkında, Türk Ceza Kanunu'nun 303. maddesinin 1. fıkrası
gereğince cezalandırılmaları için Asliye Ceza Mahkemesine açılan ve
mahkumiyetle sonuçlanan kamu davası sonucu verilen kararın Yargıtay ilgili
dairesince bozularak mahalline gönderilmesi üzerine, 4616 sayılı "23 Nisan
1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve
Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun" un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt
bendinde yer alan kuralın "...TCK'nun ... 303 ..." bölümünün
Anayasa'ya aykırı olduğuna ilişkin iddiayı ciddî gören mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan
Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun'un 1.
maddesinin 5. bendinin itiraz konusu kuralı da içeren (a) alt bendi şöyledir: "Ancak: a)Türk Ceza Kanununun 125 ila 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188,
191, 192, 202, 205, 208, 209, 211 ila 214, 216 ila 219, 240, 243, 264, 298, 301
ila 303, 305 nci maddelerinde, 312 nci maddenin ikinci fıkrasında, 313 üncü
maddesinde, 314 üncü maddenin birinci fıkrasında, 339 ila 349, 366, 367, 383,
394, 403 ila 408, 416 ila 418 ve 503 ila 506 nci maddelerinde, yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaz" B- Dayanılan Anayasa Kuralları İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır: 1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk
milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." 2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk.renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar" IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,
Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Enis TUNGA'nın
katılmaları ile 15.1.2002 günü yapılan toplantıda, dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı 4616 sayılı Yasa'nın iptali istenilen kuralı da içeren 1.
maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinde, bu bendde belirtilen yasa maddelerinin
uygulanacağı suçları işleyenlerin yasanın 1. maddesinde öngörülen hükümlü ve
tutukluların lehine olan düzenlemeden istifade edemeyecekleri hüküm altına
alınmıştır. Türk Ceza Kanununun "Adliye Aleyhinde Cürümler" başlıklı
dördüncü babın "Tevkifhane ve Hapishaneden Firar ve Firara vesatat"
isimli yedinci faslında yer alan 303. maddesi, hükümlü veya tutukluların
kaçması eyleminin memurun kasta dayalı olmayan kayıtsızlık veya
tedbirsizliğinden neşet etmesi halinde ilgili memur hakkında uygulanacak cezai
yaptırımı düzenlemektedir. B- Anayasaya Aykırılık Sorunu İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Türk Ceza Kanunu'nun 299.
maddesinde yaptırımı öngörülen hapsedildikten sonra firar suçunun 4616 sayılı
Yasa kapsamına alındığı ve tutuklandıktan sonra firar suçunu düzenleyen Türk
Ceza Kanunu'nun 298. maddesi ile memurun görevini kötüye kullanma suçunu hükme
bağlayan Türk Ceza Kanunu'nun 240. maddesinin yasa kapsamına alınması yolunda
Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararı bulunduğu halde 303. maddesinde
yaptırıma bağlanan suçun istisna tutulmasının Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine
aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde tanımı yapılan Hukuk Devleti, insan
haklarına saygılı ve bu hakları koruyan toplum yaşamında adalete ve eşitliğe,
uygun bir hukuk düzeni kuran ve bu düzeni sürdürmekle kendini yükümlü sayan,
bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve Anayasaya uyan, işlem ve eylemleri
yargı denetimine bağlı olan devlettir. Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine,
Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre, "yasa önünde
eşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu
ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin
amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı
tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.
Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar
uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde
eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez.
Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasada öngörülen eşitlik
ilkesi zedelenmez. Yasakoyucunun itiraz konusu kuralı, kamu yararı ve kamu
güvenliğini gözeterek diğer suçlardan ayrık tutup 4616 sayılı Yasa kapsamı
dışında bıraktığı anlaşılmaktadır. İtiraz konusu kural ile cezaî yaptırıma bağlanan suç,
hapsedildikten sonra ve tutuklandıktan sonra firar, görevi kötüye kullanma suçlarından
farklı hukuksal durumu içermekte ve niteliği ile kamu güvenliği yönünden
ayrıcalık göstermektedir. Belirtilen suçların eşitlik ilkesi yönünden
karşılaştırılmasına olanak yoktur. Kaldı ki yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa'nın ve Ceza Hukukunun temel
ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapabilir. Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk
Devleti ile 10. maddesindeki eşitlik ilkelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir. VI- SONUÇ 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar
İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine
Dair Kanun"un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinin, Türk Ceza
Kanunu'nun 303. maddesi yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
15.1.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Rüştü SÖNMEZ Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Enis TUNGA