ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI EsasSayısı  : 2005/75 KararSayısı  : 2008/1 Karar Günü    : 3.1.2008 Resmi Gazete  Tarih ve Sayısı : 30.01.2008 – 26772 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Karşıyaka 1. Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesinin Anayasa'nın 2., 10. ve 17.
maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Bıçakla yaralama suçundan dolayı 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun
456/2, 457/1, 36. ve 40. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle sanık
hakkında Karşıyaka 2. Asliye Ceza Mahkemesine açılan kamu davasında, Mahkemece
sanığın eyleminin adam öldürmeye tam teşebbüs suçunu oluşturduğu ve bu suçu
yargılama görevinin Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı verilmesi üzerine, davaya bakmakta olan Karşıyaka 1. Ağır Ceza
Mahkemesi, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bularak,
iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Gönüllü vazgeçme"
başlıklı 36. maddesi şöyledir: "(1) Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya
kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse,
teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç
oluşturduğu takdirde, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10. ve 17. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim
KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN,
Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Ali GÜZEL
ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 11.7.2005 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesinde
öngörülen düzenlemenin, ülkenin farklı gelişmişlik düzeyine sahip bölgelerinde
yaşayan ve aynı suçu işleyen kişiler bakımından farklı hükümlerin uygulanması
sonucunu doğuracağı, bu durumun adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı
gibi kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığının korunması hakkıyla da
bağdaşmadığı belirtilerek, Anayasa'nın 2., 10. ve 17. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesinde gönüllü vazgeçme
durumu düzenlenmiştir. Yapılan bu düzenlemeyle, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda
sadece icra hareketlerinin devamı aşamasında kabul edilen gönüllü vazgeçme,
icra hareketlerinin bittiği ancak neticenin meydana gelmediği olaylar
bakımından da öngörülmüştür. Maddede, gönüllü vazgeçme halinde kural olarak
faile icrasına başladığı suçtan dolayı ceza verilemeyeceği, ancak o ana kadar yapılan
hareketlerin müstakil bir suç oluşturması durumunda failin
cezalandırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre, fail suçun icra
hareketlerinden gönüllü olarak vazgeçer veya kendi çabasıyla suçun
tamamlanmasını veya sonucun gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten dolayı
cezalandırılamayacaktır. Ancak, gönüllü vazgeçme anına kadar gerçekleşen eylem
ayrı bir suçu oluşturduğu takdirde, fail sadece o suça ait ceza ile
cezalandırılacaktır. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan
haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm
devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,
yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukuk
devletinde yasakoyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç
duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir. Anayasa Mahkemesi'nin değişik kararlarında vurgulandığı gibi yasa
önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez.
Yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî
inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmesi ve bu nedenlerle eşitsizliğe yol
açılması Anayasa katında geçerli görülemez. Bu mutlak yasak, birbiriyle aynı
durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve
toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik
uygulamaları gerekli kılabilir. Aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme
aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal
eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara
bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine ilişkin kurallar,
ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları başta
olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomik
hayatın gereksinmeleri gözönüne alınarak saptanacak ceza politikasına
göre belirlenir. Yasakoyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda
hangi eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile
karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul
edilebileceği ve ceza sistemini tamamlayan müesseseler konusunda takdir
yetkisine sahiptir. Çağdaş ceza kanunlarında, toplumsal barışı bozan, bireyde korku ve
toplumda gerginlik yaratan suçların önüne geçilebilmesi için failleri suç
işlemekten ya da suçu tamamlamaktan vazgeçmeye özendirecek kurallara yer
verildiği görülmektedir. İtiraz konusu kuralın, izlenen suç politikası uyarınca
gerek icra hareketleri aşamasında gerekse icra hareketlerinin bitmesinden
sonra, faillerin suçu tamamlamaktan gönüllü olarak vazgeçmelerini teşvik etmek
amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır. Türk Ceza Kanunu'nda ve ceza hükmü içeren diğer kanunlarda yer
alan tüm suçlarda uygulanacak genel hüküm niteliğindeki itiraz konusu kural,
suçu işlemekten gönüllü vazgeçen faillerin yaşadıkları yerin az ya da çok
gelişmişliğini dikkate alarak farklı hükümler öngörmemekte; aksine suçu
işlemekten gönüllü vazgeçen tüm faillerin aynı hükümden yararlanmalarını
sağlamaktadır. Esasen Türk Ceza Kanunu'nun benimsediği "mülkilik
ilkesi" uyarınca, Türk Ceza Kanunu ülkenin tümünde ve suç işleyen kişilere
her hangi bir ayırım yapmadan uygulanmak durumundadır. Bu nedenle, itiraz
konusu kuralın eşitlik ilkesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 10.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 17. maddesiyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE , 3.1.2008 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Sacit ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A. Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh KALELİ Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ