ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2003/42 Karar Sayısı : 2003/44 Karar Günü : 27.5.2003 Resmi Gazete tarih/sayı:22.07.25176 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : Zile Ağır Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 21.5.2002 günlü, 4758 sayılı
"23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla
Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanunda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Kanun"un 1. maddesiyle yeniden düzenlenen 4616 sayılı
Kanun'un 1. maddesinin 9. bendinin, Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla
iptali istemidir. I- OLAY Hırsızlık suçundan Turhal Asliye Ceza Mahkemesi'nin 25.2.1997
günlü, E.1991/343, K.1997/64 sayılı kararıyla 3 yıl hapis cezası verilen ve
hükmü kesinleşen kişi hakkında Zile Cumhuriyet Başsavcılığı'nın aynı
Mahkeme'nin 4616 sayılı Yasa uyarınca şartla tahliye isteminin reddine ilişkin
24.3.2003 günlü, 2003/74 Müt. sayılı kararının kaldırılarak cezanın tecili
istemi üzerine görülen davada, 4758 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 9. bendini
Anayasa'nın 2. maddesine aykırı bulan Mahkeme iptali için başvuruda
bulunmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 21.5.2002 günlü, 4758 sayılı " 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar
İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine
Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun "un 1. maddesiyle
yeniden düzenlenen 4616 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin itiraz konusu 9. bendi
şöyledir: "9. Haklarında yakalama, tutuklama veya mahkumiyet kararı
bulunup da firar halinde olanlar bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç
ay içinde resmi mercilere başvurup teslim olmadıkları takdirde bu madde hükümlerinden
yararlanamazlar. " B- Dayanılan Anayasa Kuralı Başvuru kararında Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,
Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'in
katılmalarıyla 27.5.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, haklarında yakalama, tutuklama veya mahkûmiyet
kararı bulunup da firar halinde olanların 4616 sayılı Kanun'da hükümlü lehine
getirilen düzenlemeden yararlanabilmek amacıyla yetkili mercilere
başvurabilmeleri için 4758 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 9. bendinde öngörülen
3 ay sürenin yeterli olmaması ve adres araştırmasına karar verilenlere süre
öngörülmemesi nedenleriyle kuralın Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk devleti
ilkesine aykırılık oluşturduğu ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun
huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,
Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." denilmektedir. Cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insan
haklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her eylem
ve işlemi hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku
tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla
kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da
bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasanın bulunduğu bilincinde olan
Devlettir." İtiraz konusu kuralda, haklarında yakalama, tutuklama veya
mahkûmiyet kararı bulunup da firar halinde olanların Yasa'nın yürürlüğe
girmesinden itibaren üç ay içinde resmî mercilere teslim olmadıkları takdirde
madde hükümlerinden yararlanamayacakları belirtilmiştir. 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan
Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun"un
9. bendi Anayasa Mahkemesi'nin 18.7.2001 günlü, E: 2001/4, K:2001/332 sayılı
kararıyla iptal edilmiş, doğacak yasal boşluğun giderilmesi için yasakoyucuya 6
aylık süre verilerek karar 27.10.2001 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi için verilen 6 aylık sürenin 27.4.2002
tarihinde sona ermesine karşın düzenleme yapılmamış ancak, bu sürenin
geçirilmesinden sonra 23 Mayıs 2002 tarihinde yürürlüğe giren 4758 sayılı
Kanun'un 2. maddesi ile kuralın 27.4.2002 tarihinde geçerli olacağı
öngörülmüştür. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararıyla öngörülen sürede yeni
düzenlemenin yapılmaması karşısında, haklarında yakalama, tutuklama veya
mahkûmiyet kararı bulunup da firar halinde olanların herhangi bir süreye bağlı
olmaksızın 4616 sayılı Yasa'dan yararlanma hakları doğmuştur. Açıklanan nedenlerle, adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu
sürdürmekle yükümlü olan hukuk devletinde, itiraz konusu kuralda olduğu gibi
aleyhe sonuç doğuran bir düzenlemenin adil olduğundan söz edilemez. Kural,
Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir. VI- SONUÇ 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar
İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine
Dair Kanun"un 1. maddesinin 21.5.2002 günlü, 4758 sayılı Yasa ile yeniden
düzenlenen 9. bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 27.5.2003
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Samia AKBULUT Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA Üye Mehmet ERTEN