ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2002/103 Karar Sayısı : 2002/54 Karar Günü : 6.6.2002 Resmi Gazete tarih/sayı: 9.7.2002/24810 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 4. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 8.6.1949 günlü ve 5434 sayılı "Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu"nun 74. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10.
ve 60. maddelerine aykırılığı iddiasıyla iptali istemidir. I- OLAY Yetim aylığı bağlanması için T.C. Emekli Sandığı'na yapılan
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, T.C. Emekli
Sandığı Kanunu'nun 74. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme, iptali için başvurmuştur. II- İTİRAZ KONUSU KURAL 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 74. maddesi şöyledir: "Madde 74.- ( Değişik : 7/ 5/ 1986- 3284/11 md.) Ölüm tarihinde (18) yaşını, ortaöğrenim yapmakta ise (20) ve
yükseköğrenim yapmakta ise (25) yaşını doldurmamış erkek çocuklara aylık
bağlanır. Ölüm tarihinde (18) yaşını doldurmuş ve öğrenci olmamaları
nedeniyle aylık bağlanmamış erkek çocuklara, öğrenim durumlarına göre
yukarıdaki bentte belirtilen yaşları geçmemek şartıyla aylık bağlanır. Yetim aylığını almakta iken öğrenim durumlarına göre yukarıda
belirtilen yaşları doldurmaları veya öğrencilik durumlarının sona ermesi
nedeniyle aylıkları kesilen veyahut ortaöğrenimde (20) yaşını doldurmuş
olmaları nedeniyle aylık bağlanmamış erkek çocuklardan, yukarıda belirtilen
yaşları geçmemek şartıyla yeniden veya ilk defa öğrenci olanlara öğrenci oldukları
tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır. Ortaöğrenimi bitirdikten sonra ve (20) yaşını doldurmadan önce ilk
ders yılında yükseköğrenime başlayan erkek çocukların aylıkları aralıksız
ödenir. Ortaöğrenimi bitirdikten sonra yükseköğrenime devam edebilmek için
yurt dışında yabancı dil öğreniminde geçen sürenin en çok bir yılı ile master
ve lisans üstü uzmanlık öğrenimlerinde geçen sürelerin tamamı yükseköğrenimden
sayılır. Bir yükseköğrenimin bitirilmesinden sonra ikinci bir
yükseköğrenimde geçen süreler ile doktora veya ikinci defa yapılan master
veyahut lisans üstü uzmanlık öğreniminde geçen sürelerde aylık ödenmez. Ölüm tarihinde iyileşmesi olanaksız hastalıklarının veya
sakatlıklarının çalışmalarına engel olduğu sağlık kurulunca onaylanacak
raporlarla tesbit edilenlere muhtaç olmaları şartıyla, ölüm tarihindeki yaşları
ne olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybaşından, sonradan bu şekilde malul ve
muhtaç duruma düştükleri anlaşılanlara kendileri veya veli veyahut vasileri
tarafından Sandığa müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren aylık
bağlanır. Aylık almakta iken yukarıdaki bent kapsamına girdikleri aynı
şekilde anlaşılanların aylıkları, yaşları dolayısıyla aylıklarının kesilmesi
gereken tarihte kesilmeyerek ödenmeye devam edilir. 5 yıl ve daha fazla fiilî hizmeti bulunanların aylık bağlanan kız
ve erkek çocukları hakkında da (malûllük şartları hariç) bu madde hükümleri
uygulanır." III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz
konusu yasa kuralı ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- Davada Uygulanacak Kural sorunu Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre Anayasa Mahkemesi'ne
itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin
bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5434 sayılı Emekli Sandığı
Kanunu'nun 74. maddesinin tümüyle iptalini istemiştir. Madde, yetim aylığı
alınabilmesi ile ilgili çeşitli durumları düzenlemektedir. Davacının İdare
Mahkemesi'nde dava konusu yaptığı idarî işlem ise, maddenin yedinci fıkrası ile
ilgili olduğundan bu fıkra dışında kalan diğer fıkralar, itiraz yoluna başvuran
Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak kurallar değildir. Bu nedenle, sözü edilen kurallara yönelik itirazın başvuran
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine oybirliği ile karar verilmiştir. B- On Yıllık Süre Sorunu İptali istenilen 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 74. maddesi
için daha önce yapılan başvuru üzerine, bu maddenin davada uygulanacak yasa
kuralı olan yedinci fıkrasına yönelik bölümü 22.10.1996 günlü ve E:1996/10,
K:1996/40 sayılı kararla esastan incelenerek Anayasa'ya aykırı olmadığı
gerekçesi ile reddedilmiş ve karar 21.10.1997 günlü, 23147 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre,
Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî
Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün
Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek reddedilen itiraz
konusu kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın
Resmî Gazete'de yayımlandığı 21.10.1997 gününden başlayarak geçmesi gereken on
yıllık süre henüz geçmemiştir. Bu nedenle, başvurunun Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Kanun'un
28. maddesi uyarınca reddi gerekir. IV- SONUÇ 8.6.1949 günlü, 5434 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanunu"nun 3284 sayılı Yasa ile değiştirilen 74. maddesinin
yedinci fıkrasına ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı
Yasa'nın 28. maddesinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 6.6.2002 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Sacit ADALI Üye Nurettin TURAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Enis TUNGA