ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı :  2015/25 Karar Sayısı :  2015/81 Karar Tarihi:  10.9.2015 R.G. Tarih-Sayı: 
21.10.2015-29509 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul
Anadolu 12. Sulh HukukMahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 23.6.1965
tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 3. maddesinin, 14.11.2007
tarihli ve 5711 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının
ikinci cümlesinin Anayasa'nın 10. ve 35. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan binada bağımsız
bölümlere ait arsa paylarının, bağımsız bölümlerin değerlerine göre sahip
olması gereken paylara oranlı tahsis edilmediğinden bahisle açılan
davada,  davalı tarafından ileri sürülen Anayasa'ya aykırılık iddiasının
ciddi olduğu kanısına varan Mahkeme,  itiraz konusu kuralın iptali için
başvurmuştur. I- İPTALİ
İSTENİLEN KANUN HÜK MÜ 634 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 3.
maddesi şöyledir: "III - Kat mülkiyetinin ve kat irtifakının niteliği : Madde 3- Kat mülkiyeti, arsa payı ve anagayrimenkuldeki ortak
yerlerle bağlantılı özel bir mülkiyettir. (Değişik ikinci fıkra: 14/11/2007-5711/1 md.) Kat mülkiyeti ve kat
irtifakı, bu mülkiyete konu olan anagayrimenkulün bağımsız bölümlerinden her
birinin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleri ile oranlı olarak
projesinde tahsis edilen arsa payının ortak mülkiyet esaslarına göre açıkça
gösterilmesi suretiyle kurulur. Arsa paylarının bağımsız bölümlerin
payları ile oranlı olarak tahsis edilmediği hallerde, her kat maliki veya kat
irtifakı sahibi, arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için mahkemeye başvurabilir. Bağımsız
bölümlerden her birine bu fıkra uyarınca tahsis edilen arsa payı, o bölümlerin
değerinde sonradan meydana gelen çoğalma veya azalma sebebiyle değiştirilemez.
44 üncü madde hükmü saklıdır. (Değişik üçüncü fıkra: 23/6/2009-5912/1 md.) Kat irtifakı arsa
payına bağlı bir irtifak çeşidi olup, yapının tamamı için düzenlenecek yapı
kullanma izin belgesine dayalı olarak, bu Kanunda gösterilen şartlar uyarınca
kat mülkiyetine resen çevrilir. Bu işlem, arsa malikinin veya kat irtifakına
sahip ortak maliklerden birinin istemi ile dahi gerçekleştirilebilir." II- İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Celal
Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN ve
Kadir ÖZKAYA'nın katılımlarıyla 5.3.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sadettin CEYHAN tarafından hazırlanan
işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa
kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru kararında özetle, arsa paylarının, bağımsız
bölümlerin payları ile oranlı olarak tahsis edilmediği hâllerde, her kat maliki
veya kat irtifakı sahibinin herhangi bir zamanaşımı süresiyle sınırlı
olmaksızın arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için mahkemeye
başvurabilmesinin ve bu başvuru sonucunda mahkeme tarafından arsa paylarının
yeniden hesaplanabilecek olmasının, diğer kat maliklerinin veya irtifak hakkı
sahiplerinin mülkiyet hakkının sürekli bir biçimde dava tehdidi altında
bırakılmasına neden olduğu, bu hâliyle düzenlemenin mülkiyet hakkıyla
bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 10. ve 35. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür. B. Anayasaya Aykırılık
Sorunu 4. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle
itiraz konusu kural Anayasa'nın 13. ve 36. maddeleri yönünden de incelenmiştir. 5. Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasının birinci
cümlesinde, bir binanın üzerinde bulunduğu arsanın, kat malikleri arasında,
bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerlerine oranlı
bir şekilde tahsis edileceği ifade edildikten sonra, itiraz konusu ikinci
cümlesinde, arsa paylarının bağımsız bölümlerin payları ile oranlı olarak
tahsis edilmediği hallerde, her kat maliki veya kat irtifakı sahibinin, arsa
paylarının yeniden düzenlenmesi için mahkemeye başvurabileceği hüküm altına
alınmıştır. 6. Anayasa'nın 35. maddesinde " Herkes, mülkiyet ve miras
haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla
sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı
olamaz ." hükmüne yer verilerek, mülkiyet hakkı, miras hakkıyla birlikte
bir temel hak olarak güvence altına alınmıştır. 7. Mülkiyet hakkı, kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve
kanunların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla, sahibi olduğu şeyi dilediği
gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma ve tasarruf olanağı veren bir haktır. Birey
özgürlüğü ile doğrudan ilgili olan mülkiyet hakkı, bireye emeğinin karşılığına
sahip olma ve geleceğe yönelik planlar yapma olanağı tanıyan temel bir hak olup
maddi varlığı bulunan taşınır ve taşınmaz malvarlığını kapsadığı gibi maddi bir
varlığı bulunmayan hak ve alacakları da içermektedir. 8. Anayasa'nın 35. maddesiyle Devlete, bireylerin mülkiyet hakkına
saygı gösterme ve haksız müdahalede bulunmama biçimindeki negatif yükümlülüğün
yanında, üçüncü kişilerden gelebilecek müdahaleleri önleme şeklindeki pozitif
bir yükümlülük de yüklenmektedir. 9. İtiraz konusu kuralla, arsa paylarının, bağımsız bölümlerin
konum ve büyüklüklerine göre oranlı bir şekilde tahsis edilmemesi durumunda,
kat maliklerinin veya kat irtifak sahiplerinin, arsa paylarının yeniden
düzenlenmesi için mahkemeye başvurabilmeleri herhangi bir süre sınırlamasına
tabi tutulmaksızın mümkün hâle getirilmektedir. Kat maliki veya kat irtifakı
sahiplerine tanınan dava hakkının belli bir süreyle sınırlandırılmaması, lehine
fazladan arsa tahsisi yapılan kişiyi sürekli bir şekilde dava tehdidi altında
bırakacağından mülkiyet hakkına müdahale niteliği taşımaktadır. 10. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkının kamu yararı
amacıyla ve kanunla sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Kanun koyucunun,
arsa paylarının bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre oranlı bir
şekilde tahsis edilip edilmediğinin tespiti talebiyle kat maliklerine veya kat
irtifak sahiplerine süresiz şekilde dava açma hakkı tanıması Anayasa'nın 35.
maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkının Devlete yüklediği pozitif
yükümlülüğün ifası amacına dayanmaktadır. Dolayısıyla itiraz konusu kuralla
mülkiyet hakkına yapılan müdahalede kamu yararının bulunduğu anlaşılmaktadır. 11. Ancak mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin Anayasa'ya uygun
olabilmesi için Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ilkelere uygun olması
gerekmektedir. Buna göre mülkiyet hakkına yönelik sınırlamalar, demokratik
toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. Ölçülülük
ilkesi , amaç ve araç arasında hakkaniyete uygun
bir dengenin bulunması gereğini ifade eder. Ölçülülük ilkesi nedeniyle kanun
koyucu, sınırlamadan beklenen kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri
arasında adil bir dengeyi sağlamakla yükümlüdür. Bu nedenle, kanun koyucu,
tahsisin lehine sonuç doğurduğu malik ile aleyhine sonuç doğurduğu
malikin menfaatleri arasında adil bir denge
kurmalıdır. 12. Birden fazla bağımsız bölüme sahip olan çok katlı yapılar
umumiyetle arsa paylarının bağımsız bölümlere tahsis işlemleri yapılıp kat
mülkiyetine geçirildikten sonra satılmaktadır. Bu durumda yapı nihayete erdiği
ve kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesis edildiği esnada bağımsız bölümlere
kimlerin malik olacağı bilinmemektedir. Bu sebeple bina sahibi açısından bir
önem teşkil etmemesi dolayısıyla, kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesis
edilirken bağımsız bölümlere arsa payı özgülenmesi işlemleri özensiz bir
şekilde yapılabilmektedir. Bağımsız bölümlere daha sonradan malik olan kişiler
ise bunların konum ve büyüklüklerine göre ücret ödemekte, ancak arsa paylarının
bağımsız bölümlerin değeriyle oranlı bir şekilde tahsis edilmemesi durumunda
mağduriyet yaşamaktadırlar. 13. Kanun koyucu, itiraz konusu kuralla tahsis işleminin aleyhine
sonuç doğurduğu kişinin mülkiyet hakkı ile lehine fazladan tahsis yapılan
kişinin mülkiyet hakkı arasında bir dengeleme yapmış ve değinilen sakıncalar
nedeniyle tahsisin aleyhine sonuç doğurduğu malikin mülkiyet hakkını gözeterek
bir süre sınırı olmaksızın dava açabilme imkânı tanımıştır. Böylece arsa
paylarının hakkaniyete uygun bir şekilde tahsis edilmemesi neticesinde oluşan
mağduriyetin süre şartı öngörülmeksizin giderilmesine ilişkin bir çözüm yolu
getirilmiş ve arsa payı olması gerekenden daha düşük tahsis edilen kişinin
mülkiyet hakkı korunmaya çalışılmıştır. Bütün bunlar göz önünde bulundurulduğunda,
tahsis işleminin aleyhine sonuç doğurduğu malikin mülkiyet hakkının
gözetilerek, kat maliklerine arsa paylarının yeniden belirlenmesi amacıyla
tanınan dava açma hakkının herhangi bir süreyle sınırlandırılmaması mülkiyet
hakkına ölçüsüz bir müdahale teşkil etmemektedir. 14. Öte yandan Türk hukukunda, mülkiyet hakkının zamanaşımı
yoluyla kazanılması ilke olarak benimsenmemiştir. Ancak kanun koyucu istisnai
olarak, haklarını uzun zaman kullanmayan bir kişinin bu haklarından feragat
etmiş olduğunun kabul edilmesi veya fiili durumun bir müddet sonra
hukukileştirilmesi gerektiği gibi bazı gerekçelerle bu yolu kabul etmiştir.
Gayrimenkullere ilişkin zamanaşımı müessesesi, uzun bir süre devam eden ve
itiraza uğramayan zilyetlik sonucu bir taşınmazın iktisabını mümkün hâle getirmektedir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gayrimenkullere ilişkin zamanaşımı yoluyla
mülkiyeti istisnai olarak kabul etse de bu husus kanun koyucunun takdiri olup
anayasal bir zorunluluğu ifade etmemektedir. 15. Diğer taraftan Anayasa'nın 36. maddesinin birinci
fıkrasında, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile
adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmiştir.
Maddeyle güvence altına alınan hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı,
kendisi bir temel hak niteliği taşımasının yanında, diğer temel hak ve
özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını
sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Hak arama hürriyetinin temel
unsurlarından birisi mahkemeye erişim hakkıdır. Mahkemeye erişim hakkı, hukuki
bir uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önüne
götürülmesi ve verilen kararın uygulanması hakkını da kapsar. 16. Kanun koyucunun kat maliklerine arsa paylarının yeniden
belirlenmesi için mahkemeye başvurabilme imkânı getirmesi, Anayasa'nın 36.
maddesiyle tanınan mahkemeye erişim hakkının, dolayısıyla hak arama
hürriyetinin de bir gereğidir. Kanun koyucu itiraz konusu kuralla dava açma
hakkını sınırlamamak suretiyle mülkiyet hakkını da güvence altına almıştır. 17. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 13., 35.
ve 36. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. 18. Kuralın Anayasa'nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. IV- HÜKÜM 23.6.1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 3.
maddesinin, 14.11.2007 tarihli ve 5711 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle
değiştirilen ikinci fıkrasının ikinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 10.9.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ