ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas
Sayısı     :  2018/72 Karar Sayısı 
:  2018/44 Karar Tarihi
:  17/5/2018 R.G.
Tarih-Sayısı   :  Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 8. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 8/5/1985 tarihli ve 3201
sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin
Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un; A. 17/4/2008 tarihli ve
5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen 3. ve 4. maddelerinin, B. 6.
maddesinin; 1. (A)
fıkrasının (a) bendinin, 2. 5754
sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen (B) fıkrasının, Anayasa’nın  10., 49., 60. ve 62. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: Yurt dışında geçirdiği
süreleri 3201 sayılı Kanun’a göre borçlanan ve borçlandığı bedeli ödedikten
sonra yaşlılık aylığı tahsisi talebinde bulunan davacının bu talebinin yurt
dışındaki çalışmasının devam ettiği gerekçesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı tarafından reddi üzerine açtığı davada itiraz konusu kuralların
Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN
HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların yer aldığı; A. 3. maddesi
şöyledir: “Başvurulacak kuruluşlar Madde 3- (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilenler ile yurt dışında
çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı
olan hak sahipleri sigortalının Türkiye’de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna
tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumuna, Türkiye’de çalışması varsa en
son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla
getirilen haklardan yararlanırlar. Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya
hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri aylık
aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılır. ” B. 4. maddesi şöyledir: “Borçlanma tutarı ve borçlanma tutarının iadesi Madde 4- (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.) Borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı,
başvuru tarihindeki 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azamî günlük kazanç
arasında seçilecek günlük kazancın % 32'sidir. Ancak, prime esas asgari günlük
kazancın altında olmamak üzere borçlanma tutarına esas alt sınırı farklı bir
miktarda belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Borçlanılan süreler, yurda
kesin dönüş yapılmış olması şartıyla aylık tahsisi için yazılı talepleri
halinde 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesinin son fıkrası hükümlerine göre
değerlendirilir. Tahakkuk ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten
itibaren üç ay içerisinde ödenir. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün
sayısına ve prime esas kazanca dahil edilir. Tahakkuk ettirilen prim borcunu
tebligat  tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden
başvuru şartı aranır. Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında
aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak
sahiplerine talepleri üzerine yaptıkları ödemeler, faizsiz olarak iade edilir. Ancak yurt dışında iken borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı
veya hak sahipleri Yeni Türk Lirası olarak bildirilecek tutarın karşılığını (…)
cinsinden, Türkiye'de ise Yeni Türk Lirası olarak öderler. ” C. 6. maddesinin (A) fıkrasının
(a) bendi şöyledir: “Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi Madde 6- A) Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere
istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için; a) Yurda kesin dönülmüş olması , … Şarttır…” D. 6. maddesinin 5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen (B)
fıkrası şöyledir: “ B) (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.) (Değişik
birinci paragraf: 16/6/2010-5997/15 md.) Kanun hükümlerinden yararlanmak
suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi
çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği
alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir
ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. Türkiye'de sigortalı
olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine
tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır. Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya
ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının
tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen
ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır. ” II.   İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hülya ÇOŞTAN ÇETİN
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü : 2.  30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “ Anayasaya aykırılığın
mahkemelerce ileri sürülmesi ” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine
itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. 3. Söz konusu maddenin (1)
numaralı fıkrasında; bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak
bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı
görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi
olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine
bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış, anılan fıkranın
(a) bendinde de “ İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine
aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı ” Mahkemeye
gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı
fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan
itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 4. Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de
itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılıkları
ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi
nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça
gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede
başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde
esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı
fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran
mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı
belirtilmiştir. 5.    Yapılan incelemede, başvuran Mahkeme tarafından
davacının Anayasa’ya aykırılık iddiaları ciddi görülerek itiraz konusu
kuralların iptalleri için itiraz başvurusunda bulunulacağına ilişkin başvuru
tutanağının düzenlendiği ancak itiraz konusu kuralların Anayasa’nın hangi
maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle
birlikte açıkça gösteren bir başvuru kararının bulunmadığı anlaşılmıştır. 6. Açıklanan
nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)
bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasına aykırı olduğu
anlaşılan itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı
fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin
reddi gerekmektedir. III. HÜKÜM 8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk
Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından
Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un; A. 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle
değiştirilen 3. ve 4. maddelerinin, B. 6. maddesinin; 1. (A) fıkrasının (a) bendinin, 2. 5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen (B)
fıkrasının, iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun,
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun
olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 17/5/2018 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ