ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/59 Karar Sayısı : 2011/69 Karar Günü : 28.4.2011 R.G. Tarih-Sayı :
12.07.2011-27992 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara Dokuzuncu İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 4.11.1981 günlü, 2547
sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 54. maddesinin (g) fıkrasının 'Yükseköğretim
kurumundan çıkarma cezası verilen öğrenciler, bir daha herhangi başka bir
yükseköğretim kurumuna alınamazlar .' biçimindeki ikinci cümlesinin
Anayasa'nın 13. ve 42. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Daha önce Üniversite Disiplin Kurulunca yüksek öğretim kurumundan
çıkarma cezası verilmesi nedeniyle 2008 yılı Öğrenci Seçme ve Yerleştirme
Sınavı tercihleri geçersiz sayılan şahsın işlemin iptali istemiyle açtığı
davada, kuralın Anayasaya aykırılığı iddiasının ciddi olduğu kanısına varan
Mahkeme iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 54.
maddesinin itiraz konusu ikinci cümleyi de içeren (g) fıkrası şöyledir: ' g. Yükseköğretim kurumundan çıkarma kararı bütün yükseköğretim
kurumlarına, Yükseköğretim Kurulu, emniyet makamları ve ilgili askerlik
şubelerine bildirilir. Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilen
öğrenciler, bir daha herhangi başka bir yükseköğretim kurumuna alınamazlar.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 13. ve 42. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Mustafa
YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve
Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 16.9.2009 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE, karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, daha önce işlediği herhangi bir eylemden dolayı
yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilenlerin, itiraz konusu kural
uyarınca bir daha başka bir yükseköğretim kurumuna alınmamasının Anayasa'nın
42. maddesinin güvence altına aldığı eğitim ve öğrenim hakkına yapılmış bir
müdahale niteliğinde olduğu, bu müdahalenin öze dokunmama ve ölçülülük ilkeleri
ile demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırılık teşkil ettiği ileri
sürülmüştür. İtiraz konusu kurala göre, bir yüksek öğretim kurumundan disiplin
cezası ile çıkarılanlar daha sonra tekrar sınava girerek başka bir yüksek
öğretim kurumuna kaydolamamakta, sınava girseler dahi yaptıkları tercihler ÖSYM
Başkanlığı tarafından geçersiz sayılmaktadır. Anayasa'nın 42. maddesinde, kimsenin, eğitim ve öğrenim
haklarından yoksun bırakılamayacağı; öğretim hakkının kapsamının yasayla tespit
edileceği ve düzenleneceği; eğitim ve öğretim kurumlarında yürütülen
faaliyetlerin her ne suretle olursa olsun engellenemeyeceği kurala
bağlanmıştır. Anayasa'nın 'Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması' başlıklı 13.
maddesinde ise temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca
Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak
kanunla sınırlanabileceği ve bu sınırlamaların, Anayasa'nın özüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük
ilkesine aykırı olamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Eğitim ve öğrenim hakkı ülkemizin taraf olduğu uluslararası
sözleşmeler ile de koruma altına alınmış evrensel bir haktır. Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi'ne Ek 1. Protokol'ün 2. maddesinde de: 'Hiç kimse, eğitim
hakkından yoksun bırakılamaz' denilmiştir. Anayasa'nın 42. maddesi ile 13. maddesi birlikte
değerlendirildiğinde; eğitim ve öğrenim hakkının kapsamı belirlenirken,
Anayasa'nın özüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin
gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olarak yasayla bazı sınırlamalar
getirilebilirse de, bunlar eğitim ve öğretim hakkını tamamen ortadan kaldıracak
nitelikte olamaz. Demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde
sağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlüklerin özüne
dokunup tümüyle kullanılamaz hale getiren sınırlamalar, demokratik toplum
düzeni gerekleriyle uyum içinde sayılamaz. Eğitim ve öğretim kurumlarınca öğrenciler için eğitim ve öğretim
faaliyetleri süresince uygulanacak disiplin kuralları içerisinde ağır
disiplinsizlik eylemleri için eğitim veya öğretim kurumundan öğrencinin
çıkarılmasını öngören düzenlemeler getirebilirse de hakkın kullanımı tümüyle
engellenemez. Bir yükseköğretim kurumundan disiplin cezası sonucu çıkarılan
öğrencilerin daha sonra başka bir yükseköğretim kurumunda öğrenimlerine
devamını engelleyen düzenleme, yüksek öğrenim hakkından yararlanmayı imkânsız
hale getirerek hakkın özüne dokunmaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 13. ve 42.
maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. VI- SONUÇ 4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 54.
maddesinin (g) fıkrasının 'Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilen öğrenciler,
bir daha herhangi başka bir yükseköğretim kurumuna alınamazlar.' biçimindeki
ikinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 28.4.2011 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN