ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2023/84 Karar Sayısı : 2023/78 Karar Tarihi : 4/5/2023 R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 12/4/2000
tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun 4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle
değiştirilen 5. maddesinin birinci
fıkrasının Anayasa’nın 10., 35. ve 46. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebidir. OLAY: Kamulaştırma
bedelinin tespiti için açılan davada itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 5. maddesi
şöyledir: “Madde 5 –
(Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.) OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar
üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı
kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri (…) yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. (Ek
cümle : 20/2/2014-6525/21 md.) OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl
Özel İdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına
yaptırabilir. (Ek birinci ve ikinci cümleler: 18/6/2017-7033/41 md.) OSB adına kamulaştırma yapacak idare, 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu uyarınca oluşturacağı kıymet takdir ve uzlaşma
komisyonlarında OSB’den en az bir üyenin görevlendirilmesini ister. Tanınacak
süre zarfında görevlendirme yapılmaması hâlinde, ilgili idare, komisyon
üyelerinin tamamını kendi bünyesinden seçer. Arazinin mülkiyetinin
edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSB tüzel
kişiliğine aittir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör İsmail Emrah
PERDECİOĞLU tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun
hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı A nayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda
izlenecek yöntem belirlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında bir
davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde
veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu
kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine
bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; söz konusu
fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi
maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4)
numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun
olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye
geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır. 3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde
itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılığı
ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi
nedenlerle aykırı olduğunu ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça
göstermesi gerektiği, (2) numaralı fıkrasında da itiraz başvurusunda gerekçeli
başvuru kararının aslının Anayasa Mahkemesine sunulacağı ifade edilmiştir. 4. Anılan İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)
bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda
eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas
incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir. 5. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından gerekçeli başvuru
kararının sunulmadığı tespit edilmiştir. 6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2)
numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan başvurunun anılan Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi
gerekir. III. HÜKÜM 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu’nun 4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle
değiştirilen 5. maddesinin birinci fıkrasının iptaline ve yürürlüğünün
durdurulmasına karar verilmesi talebiyle
yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.
maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 4/5/2023
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Üye Engin YILDIRIM Üye M. Emin KUZ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye Basri BAĞCI Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE