ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1978/32 Karar Sayısı:1978/31 Karar Günü:20/4/1978 Resmi gazete tarih/sayı:11.6.1978/16313 İptal
Davasını Açan : Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü. Davanın
Konusu : 1803 sayılı Kanunun 15. maddesinin 26/1/1978 günlü ve 2110 sayılı
Kanunla eklenen (E) bendinin Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, iptaline
karar verilmesi istenmiştir. II.
DAVA KONUSU YASA METNİ : 1803
sayılı Kanunun 15. maddesinin (A) bendinin değiştirilmesi ve bu maddeye (E)
bendinin eklenmesi hakkında Kanun'un iptali istenen C) bendi şöyledir : "E)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süre içinde kayıtlı
bulundukları yükseköğretim kurumları öğrencilerinden (dışardan sınavlara girme
hakkını kazanmış olanlar dahil) hangi sebeple olursa olsun kayıtları silinmiş
olanlarla kendi istekleriyle ayrılmış bulunanlar (her derecedeki askerî okul
öğrencileri hariç) bu Kanunun yürürlüğe girmesinden başlayarak 3 ay içinde eski
öğretim kurumlarına yazılı olarak başvurdukları takdirde ayrıldıkları sınıf ve
sömestrede öğrencilik sıfatlarını devam ettirmek ve o sınıf ve sömestrede
okuyan öğrencilerin tabi oldukları sınava girmek hakkını kazanırlar. Askerlik
süresi gelmiş olanlar bu haklarını kullandığı takdirde tecilli sayılırlar. Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik ödevini yapmakta olanların 3 aylık
başvurma süresi terhisleri tarihinden, fiilî ve hukukî mücbir sebeplerle bu
hakkını kullanamayacak durumda olanların 3 aylık başvurma süresi mücbir
sebeplerin kalktığı tarihten başlar. Bu bend hükmüne dayanarak eski öğretim
kurumlarına başvuran öğrencilere kurumlarınca birer başvurma belgesi verilir.
Bu bend hükmünden yararlanan öğrenciler tarafından bu konularda Danıştay'a
açılan davalara bakılmaz." III.
İLK İNCELEME : Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında
1803 sayılı Yasanın 15. maddesine 2110 sayılı Yasa ile eklenen (E) bendinin,
üniversitelerin varlık ve görev alanlarını ilgilendiren ve Anayasaya uygunluk
denetimine bağlı tutulmasını (Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisinin 7. ve 13.
sayılarının 3-18 ve 8-10. sahifelerinde açıklanan nedenlerle) gerektiren
hükümleri içerdiği, 2110 sayılı Yasanın 1/2/1978 günlü Resmî Gazete'de
yayımlandığı, dava dilekçesinin Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğince
13/4/1978 gününde kaleme havale edildiği belirlendikten sonra davanın usulüne
uygun biçimde açılıp açılmadığı sorunu üzerinde durulmuştur. : 22/4/1962
günlü, 44 sayılı "Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun" un, 25. maddesinde; "Kanunların
ve Yasama Meclisleri içtüzüklerinin Anayasaya aykırılığı sebebiyle açılacak
iptal davası; 1 -
.................. 2 -
.................. 3 -
21. maddenin l inci fıkrasının 6, 7, 8, 9 ve 10 uncu bentlerinde yazılı kurul
ve kurumların genel kurullarının veya senatolarının üye tamsayısının salt
çoğunluğu ile alacakları kararlar üzerine bu kurulların başkanları ile
üniversitelerin rektörleri tarafından açılır." denilmektedir. Karadeniz
Teknik Üniversitesinin kuruluşuna ilişkin 20/5/1955 günlü, 6594 sayılı Yasanın
2. maddesinde de "Karadeniz Teknik Üniversitesi iki fakültenin kuruluşunun
ikmali ve tedrisata açılması ile Üniversiteler Kanununda musarrah bulunan hak
ve vecibelerle hükmî şahsiyet iktisap eder." kuralı yeralmıştır. 1750
sayılı Üniversiteler Yasasının 11. maddesi uyarınca üniversite senatosu,
rektörün başkanlığında öğretim görevi başında bulunan bir önceki rektörden,
rektör yardımcılarından, fakülte dekanlarından, fakülte kurulunun kendi üyeleri
arasından üç yıl için seçeceği ikişer profesörden, üniversiteye veya
fakültelere bağlı her yüksek okulun müdürlerinden kurulur ve raportörlüğünü de,
oya katılmaksızın, üniversite genel sekreteri yapar. Karadeniz
Teknik Üniversitesi Rektörünün imzaladığı dava dilekçesine ekli Üniversite
Senatosunun 31/3/1978 günlü ve 22 sayılı tutanağı, toplantıda bulunanlarla
bulunmayanların adlarını ve görevlerini belirleyen çizelgeyi ve Anayasa
Mahkemesine iptal davası açılmasına yetki veren kararı içermektedir. Bu
tutanaktan anlaşıldığına göre : Karadeniz
Teknik Üniversitesinde dört fakülte vardır; Senatonun üye tamsayısı ondur.
Toplantıya altı üye katılmış, bunlardan beşi Anayasa Mahkemesinde iptal davası
açılması doğrultusunda oy kullanmış, bir üye karşıoyda bulunmuştur. Oysa,
1750 sayılı Yasanın, Üniversite Senatosunun nasıl oluşturulacağım gösteren 11.
maddesine göre, dört fakültesi bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi
Senatosunun, Rektör, Rektör Yardımcısı (1750 sayılı Yasanın 13. maddesinin
altıncı fıkrası uyarınca seçilmiş olması gerekir.), Fakülte dekanları ve her
fakülteden seçilecek profesörlerden kurulması ve iptal davası açılmasına
ilişkin kararın da üye tamsayısının salt çoğunluğunun olumlu oylarıyla alınması
gerekir. Kaldı
ki, Karadeniz Teknik Üniversitesi Senatosunun üye tamsayısının, bir an için, on
olduğu varsayılsa bile, iptal davası açılmasına yetki veren kararın, üye
tamsayısının salt çoğunluğu ile, yani altı olumlu oy ile alınması zorunludur.
Olayda ise iptal davası açılması Doğrultusunda verilen oy sayısı beş olduğundan,
üye tamsayısının salt çoğunluğunun da sağlanamadığı açıktır. Bu
nedenlerle, yasa hükümlerine uygun biçimde oluşturulmamış Üniversite
Senatosunun geçerli olmayan kararına dayanan dava dilekçesinin, (Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun) un 25. maddesinin 3
sayılı bendi uyarınca reddine karar verilmelidir. Sekip
Çopuroğlu, Ahmet Erdoğdu, Hasan Gürsel ve Nihat O. Akçakayalıoğlu karşıoyda
bulunmuşlardır. IV.
SONUÇ : 22/4/1962
günlü, 44 sayılı Yasanın 25. maddesinin birinci fıkrasının (3) sayılı bendine
aykırı olması nedeniyle geçerli bulunmayan Senato kararma dayanan dava
dilekçesinin reddine Şekip Çopuroğlu, Ahmet Erdoğdu, Hasan Gürsel ve Nihat O.
Akçakayalıoğlu'nun karşıoylarıyle ve oyçokluğuyla, 20/4/1978
gününde karar verildi. Başkan Kâni
  Vrana Başkanvekili Şevket
  Müftügil Üye Abdullah
  Üner Üye Ahmet
  Koçak Üye Şekip
  Çopuroğlu Üye Fahrettin
  Uluç Üye Muhittin
  Gürün Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Ahmet
  Erdoğdu Üye Hasan
  Gürsel Üye Ahmet
  Salih Çebi Üye Adil
  Esmer Üye Nihat
  O. Akçakayalıoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu Üye Necdet
  Darıcıoğlu KARŞIOY
YAZISI 1803
sayılı Af Kanununun 15. maddesine 26/1/1978 günlü, 2110 sayılı Kanunla eklenen
(E) bendinin iptaline ilişkin Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğünce
açılan davanın, bu Üniversite Senatosunun geçerli olmayan dava açma kararına
dayandığı gerekçesiyle reddinden önce, dosyadaki 31/3/1978 günlü, 22 sayılı ve
kimi konularda aydınlatıcı beyan ve bilgileri taşımıyan tutanağa itibar
edilmiyerek, adı geçen Üniversite Rektörlüğünden, 1750 sayılı Yasanın 11.
maddesine göre teşkili gereken senatonun bu maddede sayılan üyelerinin var olup
olmadığı, varsa Senatonun kaç kişiden kurulu bulunduğu, yoksa nedeni sorulmak
ve alınacak cevaba göre karara varılmak gerekirdi. Bu
nedenle çoğunluğun red kararına katılmadık. Üye Şekip
  Çopuroğlu Üye Ahmet
  Erdoğdu Üye Hasan
  Gürsel KARŞIOY
YAZISI Olay'ın
özelliğine göre, Mahkememiz kararının "varsayım" lara değil,
"belge" lere dayandırılması gerekirdi. Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu