ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2011/19 Karar Sayısı : 2012/21 Karar Günü : 16.2.2012 R.G. Tarih-Sayı :
19.05.2012-28297 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Trabzon İdare
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22.6.1965 günlü, 633
sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'a
27.4.2005 günlü, 5338 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Geçici Madde 11'in
' Bu kişilerden asaleti tasdik edilenlerin vekil imam-hatiplikte geçen hizmet
süreleri, kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilir .' biçimindeki son
cümlesinin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY İmam-hatip olarak görev yapmakta olan davacının, vekil
imam-hatiplik görevinde geçen hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylığında
değerlendirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 22.6.1965 günlü, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun'un itiraz konusu cümleyi de içeren Geçici 11. maddesi
şöyledir: ' İmam-hatip kadrolarına vekaleten atananlardan bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihte görevli olanlar veya askerlik hizmeti nedeniyle söz
konusu görevden ayrılmış olanlar Devlet Personel Başkanlığınca açılan kamu
personeli seçme sınavlarının herhangi birinden, Diyanet İşleri Başkanlığınca
belirlenecek yeterli puanı almış olmaları koşuluyla aynı göreve aday imam-hatip
olarak atanmış sayılırlar. Bu kişilerden asaleti tasdik edilenlerin
vekil imam-hatiplikte geçen hizmet süreleri, kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilir '. B- Dayanılan Anayasa Kuralı İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Anayasa'nın 10. maddesine
dayanmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,
Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,
Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 24.2.2011 günü yapılan
ilk inceleme toplantısında, 1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, kuralın yürürlüğe girdiği tarihten önce vekil
imam-hatip olarak görev yapmış ve daha sonra memur olarak atanmış kişilerin,
vekillikte geçen hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilmemesinin Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 633 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesinin ilk cümlesinde, kuralın
yürürlüğe girdiği tarihte vekil imam-hatiplik görevinde bulunanların veya bu
görevlerinden askerlik hizmeti nedeniyle ayrılmış olanların, Devlet Personel
Başkanlığı'nca açılan kamu personeli seçme sınavlarının herhangi birinden,
Diyanet İşleri Başkanlığı'nca belirlenecek yeterli puanı almaları hâlinde, aynı
göreve aday imam-hatip olarak atanacakları hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin
itiraz konusu kuralı oluşturan son cümlesinde ise bu kişilerin vekil
imam-hatiplik görevinde geçen hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylığında
değerlendirilmesi öngörülmektedir. Buna göre bu Kanunun yürürlüğe girdiği 3.5.2005
tarihinde vekil imam-hatiplik görevinde bulunanlardan veya bu görevlerinden
askerlik hizmeti nedeniyle ayrılmış olanlardan kuralda öngörülen şartları
taşıyarak aday imam-hatip olarak atananların, vekil imam-hatiplikte geçen
hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilmesi gerekecektir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal
durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal
eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin
yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını
ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi
ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır.
Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı
anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için
değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı,
ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen
eşitlik ilkesi zedelenmez. İtiraz konusu kural, kapsamına aldığı imam-hatiplere, vekil
imam-hatiplikte geçen hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilmesi hakkı tanıyan geçici bir düzenlemedir. Uygulamanın başlangıcı
ise kanunun yürürlüğe girdiği tarih esas alınarak belirlenmiştir. Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihte aynı durumda bulunan kişilerin tamamına bu hak
öngörüldüğüne ve bu kişiler arasında her hangi bir ayırım yapılmadığına göre
itiraz konusu kural eşitlik ilkesine aykırı değildir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural Anayasa'nın 10. maddesine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Fulya KANTARCIOĞLU, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Celal Mümtaz AKINCI
bu görüşe katılmamışlardır. VI- SONUÇ 22.6.1965 günlü, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş Ve
Görevleri Hakkında Kanun'a, 27.4.2005 günlü, 5338 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle
eklenen Geçici Madde 11'in 'Bu kişilerden asaleti tasdik edilenlerin vekil
imam-hatiplikte geçen hizmet süreleri, kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilir.' biçimindeki son cümlesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile Celal Mümtaz
AKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 16.2.2012 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN KARŞI OY GEREKÇESİ 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanun'a, 27.4.2005 günlü 5338 sayılı Kanunla eklenen Geçici 11. maddenin son
tümcesi ile bu maddenin yürürlüğe girdiği 3.5.2005 gününde vekil imam hatip
olarak görevde bulunmak veya bu görevden askerlik hizmeti nedeniyle ayrılmış
olmak koşuluyla maddede belirtilen seçme sınavlarının herhangi birinden yeterli
puanı alarak aday imam-hatip olarak atanmış olanlardan asaleti tasdik
edilenlerin vekil imam-hatiplikte geçen hizmet sürelerinin, kazanılmış hak
aylıklarında değerlendirileceği öngörülmüştür. Buna göre, Geçici 11. maddenin
yürürlüğe girdiği 3.5.2005 gününde vekil imam-hatip kadrosunda olmayan
kişilerin, vekillikte geçen hizmet sürüleri kazanılmış hak aylıklarında dikkate
alınmayacaktır. Başka bir anlatımla belirtilen tarihten bir gün önce vekil
imam-hatiplik görevi sona erenlerin veya bir gün sonra vekil imam-hatip olarak
göreve başlayanların, bu görevlerine asıl olarak atanmaları halinde vekillikte
geçirdikleri hizmet süreleri kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilemeyecektir. Anayasa'nın 5. maddesinde, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve
mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti
ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan, siyasal, ekonomik ve
sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için
gerekli şartları hazırlamaya çalışmak, devletin temel amaç ve görevleri
arasında sayılmıştır. Anayasa'nın 'çalışma hakkı ve ödevi'nin düzenlendiği 49.
maddesinde de devlete çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alma
yükümlülüğü getirilmiştir. Anayasa ile her alanda adaletli bir hukuk düzeni
kurup bunu güçlendirerek sürdürme görevi verilen hukuk devletinin, sosyal
alanda Anayasa'nın öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmesi, çalışma hayatında
barışı sağlayabilmesi, aynı hukuksal konumda bulunan çalışanlar için eşitliğe
dayanan adil ve hakkaniyete uygun kurallar getirmesi ile mümkün olabilir.
Anayasa'nın 10. maddesinde, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz
tanınamayacağı hükme bağlanmasına karşın, yasa koyucu tarafından belirli bir
tarih esas alınıp, sadece bu tarihte görevde bulunanlara imtiyaz tanınarak
ayrıcalıklı bir sınıf yaratılması, eşitlik ilkesi ve onu temel alan hukuk
devleti bağlamında kabul edilemez bir durumdur. Öte yandan, statü hukukunun geçerli olduğu memurlar ve kamu
görevlileriyle ilgili alanlarda yasa koyucu, kazanılmış hakları ve hukuk
güvenliğini ihlâl etmemek koşuluyla her zaman yeni düzenlemeler yaparak farklı
statüler oluşturabilir. Bu statülerin herkes için eşit ve aynı derecede
bağlayıcı olduğunda duraksamaya yer yoktur. Ancak, yasa koyucunun, aynı konumda
bulunan kamu görevlilerinden bazıları için ayrıcalık getirerek hak kaybını
önlemek veya eşitliği sağlamak gibi haklı bir nedene de dayanmaksızın belirli
bir tarihi esas alarak yaptığı özel düzenlemenin statü hukukunun gerekleri ile
açıklanması olanaklı değildir. Ayrıca, hukuk devletinde, somut verilere
dayanmaksızın, kamu yararı gibi soyut kavramlarla kişilerin özlük hakları
bakımından adaletsiz ve çalışma barışını bozan kurallar getirilerek bunlara,
yargısal denetim yoluyla meşruiyet kazandırılması, kişi karşısında güçlü
konumda bulunan devleti, keyfi düzenlemeler yapmaya özendirebilir. Hukukun
üstünlüğünün kabul edildiği bir düzende, yasa koyucunun takdir yetkisi de
hukukun genel ilkelerine ve Anayasa'ya uygun olarak kullanılması gereken ve bu
yönüyle de denetim dışında tutulamayacak bir yetkidir. İtiraz konusu kural
yönünden, bu yetkinin eşitliğe, hakkaniyete ve adalete uygun olarak
kullanılmadığı açıktır. Belirtilen nedenlerle Kural'ın Anayasa'nın 2., 5. ve 10.
maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne
katılmıyoruz. Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Celal
  Mümtaz AKINCI KARŞIOY YAZISI 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş Ve Görevleri
Hakkında Kanun'a 5338 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Geçici 11. madde,
imam-hatip kadrolarına vekaleten atananlardan, maddenin yürürlüğe girdiği
tarihte görevli olanlar veya askerlik hizmeti nedeniyle söz konusu görevden
ayrılmış olanların kamu personeli seçme sınavlarından herhangi birinden Diyanet
İşleri Başkanlığınca belirlenecek yeterli puanı almış olmaları koşuluyla aynı
göreve aday imam-hatip olarak atanmış sayılacaklarını; bu kişilerden asaleti
tasdik edilenlerin vekil imam-hatiplikte geçen hizmet sürelerinin kazanılmış
hak aylıklarında değerlendirileceğini öngörmektedir. Buna göre, kuralın yürürlüğe girdiği tarihten önce vekil
imam-hatip olarak görev yapmış ve daha sonra memur olarak atanmış kişilerin
vekillikte geçen hizmet süreleri kazanılmış hak aylıklarında
değerlendirilmemektedir. İtiraz konusu kural, kapsamına aldığı imam-hatiplerin vekillikte
geçen sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilmesini sağlarken,
başka imam-hatiplerin vekillikte geçen sürelerini benzer bir değerlendirmeye
tabi tutmamıştır. Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesinin hukuksal
durumları aynı olanlar arasında eşitlik şeklinde anlaşılması, yasa koyucunun
keyfi olarak belirlediği bir statüyü belli kişiler için uygulama konusunda
mutlak takdir hakkı olduğu ve bu nedenle bu gruptaki kişilerle bu gruba
girmeyen kişiler farklı hukuki durumda bulunduklarından, bunlar arasında farklı
uygulamalar yapılmasına eşitlik ilkesinin engel oluşturmayacağı şeklinde
anlaşılması mümkün değildir. Vekil imam-hatip olarak belli sürelerle hizmet
etmiş ve daha sonra memur olarak atanıp asaleti onaylanmış kişiler arasında
hukuki statü farkı yoktur. Farklılığı yaratan, yasa koyucunun belli bir tarih
öngörmüş olmasıdır. Vekil imam-hatiplik yapanlardan belli bir tarihte
memuriyete girenlerine farklı muamele yapılması eşitsizlik yaratır. Aksi bir anayasal
yorum, yasa koyucuya birbirine benzer durumdaki pek çok kişiler arasında faklı
uygulamalar yapma hak ve yetkisini tanımak demek olur ki, bu durumda büyük
eşitsizlikler yapılmasının ve belli kişilerin kayırılmasının yolu açılır. Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olan kuralın iptali gerekir. Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT