ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1979/24 Karar Sayısı:1979/36 Karar Günü:2/10/1979 Resmi Gazete
tarih/sayı:29.11.1979/16824 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 8. Asliye Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : 7/1/1932 günlü, 1918 sayılı "Kaçakçılığın
Men ve Takibine Dair Kanun" un 7/9/1956 günlü, 6829 sayılı Yasayla değişik
25. maddesinin ikinci fıkrasını Anayasa'ya aykırı bulan Mahkeme, Anayasa'nın
1488 sayılı Yasa ile değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27.
maddelerine dayanarak iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. I- OLAY: Yurt dışında işçi olarak çalışan sanıklar, izinlerini geçirmek
için otomobille Türkiye'ye gelmişler ve Kapıkule hudut kapısından Yurda
girerken gümrük idaresine gümrüğe tâbi eşyaları olmadığını bildirmişlerdir.
Oysa sanıkların kullandığı Volvo markalı, AV - M - 564 plâkalı otomobilin
içinde, cinsi, markaları ve miktarı dosyada belirtilen, beyana ve gümrüğe tâbi
kimi eşyalar bulunmaktadır. Beyan etmedikleri kaçak eşyaları her nasılsa
gümrükten geçirmeyi başaran sanıklar Ordu ilinin Aybastı ilçesine gitmek üzere
yollarına devam ederken, Ankara'da İtfaiye Meydanında mola verdikleri sırada,
gümrük yetkililerince yapılan kontrol sonunda yakalanmışlardır. Cumhuriyet Savcılığınca 7/12/1977 günlü iddianame ile Ankara
Sulh Ceza Mahkemesinde 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasa ile değişik 25/1-2.
maddeleri uyarınca kamu davası açılmış ve gümrük resmi ödenmeksizin kullanmak
maksadıyle Yurda kaçak eşya sokan sanıkların cezalandırılmaları istenmiştir. Mahkeme, 29/12/1977 günlü, 1672/1640 sayılı Kararla, sanıklara
yükletilen kaçak eşyayı Yurda sokma eyleminin 25/3. maddede yazılı suçu
oluşturduğunu, bu suça bakma görevinin ise Asliye Ceza Mahkemesine ait
bulunduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir. Gümrük Bakanlığının da müdahil olarak katıldığı kamu davasının
12/1/1979 günlü oturumunda, esas hakkında düşüncesini bildiren Cumhuriyet
savcısı, sanıklardan birinde yakalanan kaçak malların cif değerinin üç bin lira
olması bakımından, kaçakçılığın kullanma amacıyla yapılması nedeniyle, 1918
sayılı Yasanın 25/1 ve son, diğerinin ise yakalanan kaçak eşyanın cif değerinin
12.080 lira olması bakımından kaçakçılığın ticaret kastı ile yapılmış olması
nedeniyle aynı yasanın 25/3 ve son maddesi uyarınca cezalandırılmasını
istemiştir. Mahkeme 5/11/1979 günlü oturumda, itiraz konusu 1918 sayılı
Yasanın 25/2. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu savında bulunmuş ve iptali
için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir. III- YASA METİNLERİ : l- İptali istenen yasa kuralı: Mahkemenin itiraza konu ettiği metni de içeren 7/1/1932 günlü,
1918 sayılı "Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun" un 7/9/1956
günlü, 6829 sayılı Yasa ile değişik 25. maddesi şöyledir : "Madde 25- Bu Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında
yazılı haller haricinde, kaçak inhisar maddelerini istimal veya istihlâk
maksadiyle yanlarında veya her hangi bir yerde bulunduranlar ile gümrükten
kaçırılarak yurda sokulmuş eşyayı kaçak olduğunu bilerek kendisinin veya
başkalarının ihtiyaçlarında kullanmak üzere yurt içinde satın alan veya bilerek
yanlarında yahut her hangi bir yerde bulunduranlar gümrük kaçağı eşyanın
gümrüklenmiş değerinin, inhisar maddeleri için hususî kanunlarında yazılı para
cezasının birer misli hafif para cezası ile cezalandırılır. Madde ve eşyanın
müsaderesine de hükmolunur. Bu suretle hükmolunacak hafif para cezası 10
liradan aşağı olamaz. (Tev. İç. - 11/7/1934-44/13) Cilt: IV. S. 820. Para cezasının miktarı (50) lirayı tecavüz ettiği takdirde
tecavüz eden miktar için her üç lira ve küsuru bir gün hesabiyle ayrıca hafif
hapis cezası da hükmolunur. Bu suretle verilecek hafif hapis cezası bir seneyi
geçemez. (Tev. İç. 13/2/1935-75/5) C. IV. S. 822. Yukarıki fıkralar dışında kalan ve bu kanunda ayrıca cezası
bulunmıyan her nevi kaçakçılık suçları failleri bir seneden beş seneye kadar
hapis cezasıyle birlikte gümrük kaçağı eşyanın gümrük resmi ile sair devlet
resimleri tutarının, inhisar kaçağı maddeler için hususi kanunlarında yazılı
para cezasının birer misli ağır para cezası ile cezalandırılır ve bu nevi eşya
ve maddelerin de müsaderesine hükmolunur. Eşya ve maddelerin müsadere edilememesi veya memnu eşya ve
maddelerden madut bulunması veya bunlar için hususî kanunlarında para cezası
tâyin edilmemiş olması hallerinde hükmolunacak para cezasına bunların
gümrüklenmiş piyasa değeri miktarınca bir meblâğ ilâve olunur. Kaçırılan eşya veya maddenin cif değeri (1.000) liradan aşağı
olduğu takdirde 3 üncü fıkrada yazılı cezalar yarı nispetinde indirilerek
hükmolunur." 2- İlgili yasa Hükümleri: a) 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasa ile değişik 14. maddesi: "Madde 14- (7/9/1956-6829) Türkiye'ye giren yolcuların
beyanlarına muhalif olarak üzerlerinde veya eşyaları arasında çıkan gümrük
resmine veya inhisara tâbi eşya ve maddeler müsadere olunur. Yolcuların başkalarına ait eşyayı kendi zatî eşyası imiş gibi
göstermiş olmaları halinde bu kaçak eşyanın, müsaderesine, gerek yolcu ve
gerekse eşya sahibi hakkında eşyanın vergileri miktarınca ayrı ayrı ağır para
cezasına hükmedilir. Yolcuların beyanlarına muhalif olarak yanlarında veya kaplarında
zuhur eden ve ticarî mahiyet ve miktarda olan eşyalariyle gümrükten kaçırılmak
maksadına müstenit olarak sandık, bavul, çanta ve bunlara benzer eşya kablarında
veya bunların muhteviyatında gizli tertiple yaptırılmış yerlerden veya üstünde
bulundurduğu eşyanın gizli yerlerinden veya yastık, yorgan ve şiltelerin
içinden çıkarılan veya ayakkabılarına yerleştirilmiş, vücutlarına sarılmış veya
sıkıştırılmış olarak bulunan veyahut herhangi bir suretle muayeneye arz
edilmemiş olan gümrüğe ve inhisara tâbi kaçak eşyadan dolayı müsadere kararı
verilmekle beraber yolcular hakkında 25 inci maddenin 3 üncü fıkrasına göre
hapis ve para cezası da hükmedilir. Türkiye'ye giren yolcuların beyanlarına muhalif olarak
üzerlerinde veya eşyaları arasında çıkan gümrük resmine veya inhisara tâbi eşya
22 nci maddenin 2 nci fıkrasındaki mahal ve zaman şartlan aranmaksızın heran
müsadere edilebilir." b) 12/6/1979 günlü, 2248 sayılı Yasanın 25. maddesi: "Madde 25- 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair
Kanunun 25 inci maddesi aşağıda yazılı olduğu şekilde değiştirilmiştir : Madde 25- Bu Kanunun 14 ncü maddesinin birinci fıkrasında yazılı
haller haricinde, kaçak inhisar maddelerini istimal veya istihlak maksadıyla
yanlarında veya herhangi bir yerde bulunduranlar ile gümrükten kaçırılarak
yurda sokulmuş eşyayı kaçak olduğunu bilerek kendisinin veya başkalarının
ihtiyaçlarında kullanmak üzere yurt içinde satın alan veya bilerek yanlarında
yahut herhangi bir yerde bulunduranlar gümrük kaçağı eşyanın gümrüklenmiş
değerinin, inhisar maddeleri için CİF değeri ile birlikte hususi kanunlarında
yazılı para cezası veya resminin birer misli hafif para cezasıyla
cezalandırılır. Madde ve eşyanın müsaderesine de hükmolunur. Bu suretle
hükmolunacak hafif para cezası bin liradan aşağı olamaz. Para cezasının miktarı beşbin lirayı geçtiği takdirde, geçen
miktar için yüz lira ve artığı bir gün hesabıyla ayrıca hafif hapis cezası da
hükmolunur. Bu suretle verilecek hafif hapis cezası bir yılı geçemez. Yukarıki fıkralar dışında kalan ve bu Kanunda ayrıca cezası
bulunmayan her nevi kaçakçılık suçları failleri bir seneden beş seneye kadar
hapis cezasıyla birlikte gümrük kaçağı eşyanın gümrüklenmiş değerinin, inhisar
kaçağı maddeler için CİF değeri ile birlikte hususi kanunlarında yazılı para
cezasının veya resminin birer misli ağır para cezasıyla cezalandırılır. Ve bu
nevi eşya ve maddelerin de müsaderesine hükmolunur. Eşya ve maddelerin müsadere edilememesi veya memnu eşya ve
maddelerden madut bulunması veya bunlar için hususi kanunlarında para cezası
tayin edilmemiş olması hallerinde hükmolunacak para cezasına bunların
gümrüklenmiş piyasa değeri miktarınca bir meblağ ilâve olunur." IV- İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur : Yukarıda da açıklandığı gibi, sanıklar hakkındaki kamu davası
1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasayla değişik 25/1-2. maddesi uyarınca
açılmış, Sulh Ceza Mahkemesi ise, eylemin 25/3. maddede gösterilen suçu
oluşturduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir. Gerçekten 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasayla değişik 14.
maddesinin üçüncü fıkrasında "...veyahut herhangi bir suretle muayeneye
arzedilmemiş olan gümrüğe... tâbi kaçak eşyadan dolayı, müsadere kararı
verilmekle beraber, yolcular hakkında 25 inci maddenin üçüncü fıkrasına göre
hapis ve para cezası da hükmedilir." denilmektedir. Bu durumda, sanıklar hakkında Mahkemenin öne sürdüğü sözü edilen
yasanın 25. maddesinin ikinci fıkrasının davada uygulanma olanağı yoktur. Ayrıca söz konusu 25. maddenin 2248 sayılı Yasayla değiştirilmiş
olmasının varılan bu sonucu etkilememesi yönünden bu konu üzerinde,
durulmasında da yarar ve gerek görülmemiştir. Bu nedenlerle 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasa ile değişik
25. maddesinin ikinci fıkrası hükmüne yönelen itiraz, başvuran mahkemenin
yetkisizliği yönünden reddedilmelidir. V- SONUÇ: 7/1/1932 günlü, 1918 sayılı Yasanın 7/9/1956 günlü, 6829 sayılı
Yasa ile değişik 25. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün görülmekte olan davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkra hükmüne yönelen başvurunun,
başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine, 2/10/1979 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Şevket Müftügil Başkanvekili Ahmet H. Boyacıoğlu Üye Ahmet Erdoğdu Üye Osman Tokcan Üye Rüştü Aral Üye Ahmet Salih Çebi Üye Muammer Yazar Üye Adil Esmer Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu Üye Nahit Saçlıoğlu Üye Hüseyin Karamüstantikoğlu Üye Necdet Darıcıoğlu Üye İhsan N. Tanyıldız Üye Bülent Olçay Üye Yekta Güngör Özden