ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 1975/11 Karar Sayısı : 1975/28 Karar Tarihi:4/3/1975 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : Trabzon
Ağır Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974
günlü, mükerrer 14890 sayısında yayımlanmış olan 15.5.1974 günlü,1803 sayılı “Cumhuriyetin
50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun”un 2. maddesinin
(B) bendinin Türk Ceza Kanununun 497. maddesi yönünden iptali istenmiştir. I- OLAY : Mahkemenin bakmakta olduğu sanık hakkında uygulanacak Türk Ceza
Kanununun 497. maddesinin yer aldığı 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B)
bendinin, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrası ile saptanan yöntemlere
uyulmadan yasalaştırıldığı Cumhuriyet Savcısı tarafından ileri sürülmüş ve bu
sav, Mahkemece ciddi bulunarak iptali için, Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962
günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine
başvurulmasına karar verilmiştir. II. İLK İNCELEME : Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi gereğince 4.3.1975
gününde yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerine
durmuştur: 1- Suç ve cezaların affı hakkında yasama belgelerinin Anayasaya
uygunluk denetimi dışında bırakılamayacakları, 12 Temmuz 1974 günlü, 14943
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2.7.1974 günlü, 19-31 sayılı Anayasa Mahkemesi
kararında açıklanan ve bu kez de benimsenen nedenlerle uygun görülmüştür. Şahap Arıç ve Halit Zarbun bu görüşe katılmamışlardır. 2- İtirazın yöneldiği 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B)bendi,
Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleri yönünden iptaline 28.1.1975 gününde,
Esas: 1974/56, Karar:1975/8 sayı ile karar verildiğinden bu konuda yeniden
karar verilmesine yer kalmamıştır. III- SONUÇ : 1- İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi
içinde bulunduğuna Şahap Arıç ve Halit Zarbun’un karşıoylarıyle ve oyçokluğu
ile; 2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin,
Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilerek, Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleri
yönünden iptaline 28.1.1975 gününde Esas:1974/56, Karar:1975/8 sayı ile karar
verilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına
oybirliği ile; 4.3.1975 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Muhittin TAYLAN Başkanvekili Kâni VRANA Üye Kemal BERKEM Üye Şahap ARIÇ Karşıoy ilişik Üye İhsan ECEMİŞ Üye Ahmet AKAR Üye Halit ZARBUN Üye Abdullah ÜNER Üye Ahmet KOÇAK Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Hasan GÜRSEL Üye Ahmet Salih
  ÇEBİ Üye Nihat
  O.AKÇAKAYALIOĞLU Üye Ahmet
  H.BOYACIOĞLU KARŞIOY YAZISI Görev sorununa ilişkin karşıoy: İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasaya
aykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığı
ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir. İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.
Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp karar
niteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukuki
sonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetimine
tabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabi
tutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediği
kararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 de
olduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklinde
kullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığından
Kanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinin
takdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmiş
olur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet edilir,
fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, af
yetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu hususta
istisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada
karar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun
şeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez. Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’nin
görevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin görevi
içinde kabul eden karara karşıyım. Üye Şahap
  ARIÇ KARŞIOY YAZISI 21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Mahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy
yazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerine
katılmıyorum. Üye Halit
  ZARBUN