ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas
Sayısı      :  2017/113 Karar
Sayısı   :  2017/157 Karar
Tarihi  :  15.11.2017 R.G. Tarih
– Sayı   :  15.12.2017 – 30271 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Manisa
2. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 21.12.1967 tarihli ve 969
sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner
Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin dördüncü fıkrasının birinci
cümlesinin 12.7.2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 73. maddesiyle değiştirilen “…Bakanlık
kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden…” ibaresinin Anayasa’nın
10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir. OLAY: Üretimi teşvik
priminin tarafına ödenmesi amacıyla davacının yaptığı başvurunun reddi işleminin
iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılık
iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un 3. maddesinin itiraz konusu ibarenin de yer aldığı
dördüncü fıkrası şöyledir: “Döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla %
80’i, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârın
elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun
4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt
tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebilir.
Üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûller; görev
yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin
hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak,
Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Üretimi teşvik primi dağıtımı işletme
bünyesi ile sınırlıdır. İşletmenin zararı, izleyen yılların kârlarından mahsup
edilir.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü
hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA,
Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 4.5.2017
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin
esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Volkan HAS
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü,
dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. İtirazın Gerekçesi 3. Başvuru
kararında özetle, kadrosu Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında (Bakanlık)
bulunan muhasebe yetkilileri ile kadrosu Bakanlıkta bulunmayıp Bakanlığa bağlı
döner sermeye işletmelerinde çalışan muhasebe yetkililerinin aynı işi
yaptıkları, aynı görev, yetki ve sorumlulukları üstlendikleri, döner sermaye
gelirinin elde edilmesine aynı oranda katkıda bulundukları, bu nedenlerle
kadrosu Bakanlıkta bulunmayan muhasebe yetkililerine de üretimi teşvik primi
ödemesinin yapılmasının eşitlik ilkesinin gereği olduğu, buna karşılık itiraz
konusu kuralın kadrosu Bakanlıkta bulunmayan ancak Bakanlığa bağlı döner
sermaye işletmelerinde çalışan muhasebe yetkililerini üretimi teşvik priminden
yararlananların kapsamı dışında bıraktığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 10.
maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. Kanun’un 3. maddesinin
dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde; döner sermaye işletmelerinden elde
edilen kârın en fazla % 80’inin, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan
personelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’na ve bu Kanun’un 4/B maddesine tabi personele katkıları oranında,
asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere üretimi teşvik
primi olarak ödenebileceği hükme bağlanmış olup anılan cümlede yer alan “Bakanlık
kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden” ibaresi itiraz konusu
kuralı oluşturmaktadır. 5. Anayasa’nın 10.
maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî
inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde
eşittir./ Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin
yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik
ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz./ Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve
vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak
tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz./ Hiçbir kişiye, aileye, zümreye
veya sınıfa imtiyaz tanınamaz./ Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar.” denilmek suretiyle “kanun önünde eşitlik
ilkesi” ne yer verilmiştir. 6. Kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar
için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür.
Eşitlik ilkesinin amacı; aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında
aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını ve
ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden
aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,
kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. 7. İtiraz konusu kuralla
Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelin üretimi teşvik primi
almasına imkân sağlanmıştır. Kurala göre üretimi teşvik priminden yararlanma
koşullarından biri Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunmaktır. Bakanlık
kadro ve pozisyonlarında bulunmayan personelin kuralın kapsamı dışında olması
nedeniyle üretimi teşvik priminden yararlanması mümkün değildir. 8. Kanun koyucunun
memurlar ve diğer kamu görevlileri ile diğer çalışanlarla ilgili olarak
Anayasa’da belirlenen kurallara bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapma
yetkisinin bir sonucu olarak Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan
personelin üretimi teşvik priminden yararlanabileceğini öngörmesinde Anayasa’ya
aykırı bir yönün bulunmadığı açıktır. 9. Aynı unvana sahip olsalar dahi Bakanlık kadro ve
pozisyonlarında bulunmayan personelin farklı kurum personeli olması, her türlü
özlük işinin ve bu bağlamda mali haklarının kadro ve pozisyonunda bulunduğu
kurum tarafından yerine getiriliyor olması nedeniyle Bakanlık kadro ve
pozisyonlarında bulunmayan personel ile bulunan personelin mali haklar
bakımından aynı hukuki konumda olduklarının kabul edilmesi ve bunlar arasında
bir eşitlik karşılaştırması yapılabilmesi mümkün değildir. 10. Açıklanan nedenlerle
kural, Anayasa’nın 10. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. IV. HÜKÜM 21.12.1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının
Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un 3.
maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinin 12.7.2013 tarihli ve 6495
sayılı Kanun’un 73. maddesiyle değiştirilen “…Bakanlık kadro ve
pozisyonlarında bulunan personelden…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 15.11.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ