ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2013/59 Karar Sayısı : 2013/68 Karar Günü : 28.5.2013 R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ
edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Batmanİdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Tebligat
Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesi ile
değiştirilen 110. maddesinin birinci fıkrasının, Anayasa'nın 125. ve 155. maddelerineaykırılığı
ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Davacı tarafından, Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılan
tazminat talepli tam yargı davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali ve yürürlüğünün durdurulması için
başvurmuştur. II- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen ve itiraz
konusu kuralı da içeren 110. maddesişöyledir: 'Görevli ve Yetkili Mahkeme Madde 110- (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi
Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını
önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku
bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın125. ve 155.maddelerine
dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra
Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal
Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un
katılımlarıyla 28.5.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dava dosyası
ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu,
itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri
ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini
Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık
iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa , o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve
mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da o
davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan
kurallardır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanun'dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir.İtiraz yoluna başvuran Mahkemedeki bakılmakta olan dava ise
itiraz konusu kural nedeniyle adli yargıda görülebilecek bir davadır.
Dolayısıylabakılmakta olan dava,itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin görev
alanına girmemektedir. Buna göre, itiraz yoluna başvuran Mahkemede, yöntemine
göre açılmış bir dava bulunmadığı gibi kuralın uygulanması sonucu görevsizlik
kararı verilecek olması da bu durumu değiştirmemektedir. Başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN, Muammer TOPAL ve M.Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır. IV- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun,
11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen 110. maddesinin birinci
fıkrasının, başvuranMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN,
Muammer TOPAL ile M. Emin KUZ'un karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 28.5.2013 gününde
karar verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ KARŞIOY GEREKÇESİ Başvuruda bulunan Batman İdare Mahkemesi, 13.10.1983 günlü, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14.
maddesi ile değiştirilen 110. maddesinin, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğine,
zarar görenin kamu görevlisi olmasının bu fıkra hükmünün uygulanmasını
önlemeyeceğine ve hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu
Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin birinci fıkrasının iptali için
başvurarak, söz konusu davaların adli yargıda görülmesinin Anayasa'ya aykırılık
oluşturduğunu ileri sürmüştür. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık
savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların
da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır. Eldeki işte, davacı şirketin sigortalısına ait aracın şoförünün
sevk ve idaresindeki aracın, yol yapım ve bakım çalışmaları nedeniyle
devrilmesi ile meydana gelen trafik kazası sonucunda doğan zararın tazmini
istemiyle açılan davada, Başvuran Mahkeme, sözkonusu eylemin, idarenin 2918
sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen sorumluluğundan kaynaklandığından
bahisle 21.6.2012 günlü, E:2012/4201 ve K:2012/4555 sayı ile görevsizlik kararı
vermiş, ancak itiraz üzerineDiyarbakır Bölge İdare Mahkemesinceverilen
31.12.2012 günlü E:2012/1315 ve K:2012/1458 sayılı kararla itiraz kabul
edilerek dosyanın Başvuran Mahkemeye geri gönderilmesine kesin olarak karar
verilmiştir. Başvuran Mahkeme, Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesince verilen
karara karşı ısrar, itiraz veya temyiz olanağı da bulunmadığından, bakılmakta
olan davanın esası hakkında karar vermekle yetkili ve görevli hale geldiğini,
bu nedenle itiraz konusu kuralın uygulanacak kural niteliğinde olduğunu
belirtmiştir. Sonuç olarak, Başvuran Mahkeme, davanın adli yargıda görülmesini
öngören itiraz konusu kuralı uygulayarak, görevsiz olduğu sonucuna varmış,
ancak, itiraz mercii tarafından kararının bozulması üzerine yaptığı yargılama
sırasında kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptalini istemiştir. Kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle her mahkeme öncelikle
görevini belirleyen kuralı uygulayarak sonuca varacaktır. Bu konuda,
Mahkeme'nin adli veya idari yargıda görevli herhangi bir mahkeme sıfatıyla
hareket edip etmemesinin önemi yoktur. Olumlu veya olumsuz yöndeki göreve
ilişkin kararların, itiraz konusu kurala dayanılarak verilmesi, o kuralın
uygulanacak kural kabul edilmesi için yeterli nedendir. Bu nedenle özellikle
görevle ilgili kurala yönelik itiraz başvurularının başvuran mahkemenin
yetkisiz olmasından bahisle reddine karar verilmeyip esasının incelenmesi
gerekir. Aksine bir düzenleme bulunmadığı halde, olumsuz uygulamaların konusunu
oluşturan kurallar için itiraz yoluyla başvuru yolunun engellenmesi,
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Yasa'nın 40. maddesi ile bağdaşmaz. Ayrıca, eldeki işte, soyut nitelikle göreve ilişkin kuralın iptali
istemi sözkonusu olmadığı, Başvuran Mahkemenin itiraz konusu kuralı uygulayarak
görevsizlik kararı vermesine rağmen itiraz merciinin bu kararı bozmasından
sonra itiraz yoluna başvurduğu gözetildiğinde somut başvuru açısından işin
esasının incelenmesinde bir zorunluluk bulunduğu da açıktır. Açıklanan nedenlerle esasın incelenmesine geçilmesi gerektiği
düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Muammer
  TOPAL Üye M.Emin
  KUZ