ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2022/106 Karar Sayısı : 2025/68 Karar Tarihi : 6/3/2025 R.G.Tarih-Sayı : 4/6/2025-32920 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
Engin ALTAY, Özgür ÖZEL ve Engin ÖZKOÇ ile birlikte 131 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 22/6/2022 tarihli ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu’nun
7. maddesinin Anayasa’nın Başlangıç kısmı
ile 2., 3., 6., 7., 10., 11., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırılığı ileri
sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ Kanun’un iptali talep
edilen 7. maddesi şöyledir: “ Ortak düzenlemeler MADDE 7- (1) Katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler
ile düzenleyecekleri belgelerin yabancı para birimiyle tutulabilmesi ve
düzenlenebilmesine ilişkin olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine
bağlı olmaksızın düzenleme yapmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir. (2) Katılımcıların kendi aralarında ve İFM’de
yürüttükleri faaliyetler kapsamında düzenlenen her nevi muamele, mukavele ve
muhabere hakkında 10/4/1926 tarihli ve 805 sayılı İktisadi Müesseselerde
Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanunun 1 inci ve 3 üncü maddeleri
uygulanmaz. (3) Katılımcıların kendi aralarında İFM’de yürüttükleri
faaliyetler kapsamında, katılımcıların faaliyetlerinin tabi olduğu mevzuata
aykırı olmaması kaydıyla, özel hukuka tabi olarak yaptıkları her nevi işlem ve
sözleşmelerde serbestçe hukuk seçimi yapılabilir. (4) En az üç ülkede aktif olarak faaliyet gösteren
katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da bu
madde hükümleri uygulanır. ” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi
İçtüzüğü hükümleri uyarınca Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Muammer TOPAL,
M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız
SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN ve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla 8/9/2022
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Burak FIRAT
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmü,
dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri
okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. (1) Numaralı Fıkranın İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 3. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu
kuralda Hazine ve Maliye Bakanlığına (Bakanlık) verilen yetkinin sınırsız ve
belirsiz olduğu, bu nedenle kuralın belirlilik, öngörülebilirlik ve yasama
yetkisinin devredilmezliği ilkeleriyle bağdaşmadığı, İstanbul Finans Merkezinde
(İFM) faaliyet gösteren şirketlere yabancı para birimiyle defter tutma imkânının
sağlanmasının, kayıtlarını Türk lirası ile tutmak zorunda olan şirketler
yönünden dezavantaj oluşturduğu ve bu durumun eşitlik ilkesiyle çeliştiği, aynı
zamanda mülkiyet hakkını ve sözleşme özgürlüğünü ihlal ettiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 7., 10., 13., 35. ve 48. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 4. Anayasa'nın 7. maddesinde “ Yasama yetkisi Türk
Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez. ”
denilmektedir. Yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması ve
bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir gereğidir. Bu
hükme yer veren Anayasa'nın 7. maddesinin gerekçesinde yasama yetkisinin
parlamentoya ait olması “ demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde
kaçınılmaz bir durum ” olarak nitelendirilmiştir. Ayrıca gerekçede " Millet
adına kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki
devredilemez. Ancak, Anayasanın 99 ve 129 uncu maddeleri hükümleri saklıdır. ”
denilmek suretiyle bu ilkenin anlamı ve istisnaları belirtilmiştir. Madde
gerekçesinden de anlaşılacağı üzere yasama yetkisinin devredilemezliği, esasen
kanun koyma yetkisinin TBMM dışında başka bir organca kullanılamaması anlamına
gelmektedir. Anayasa'nın 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin
devredilmesidir (AYM, E.2011/42, K.2013/60, 9/5/2013; E.2021/73, K.2022/51, 21/4/2022, § 15). 5. Türevsel nitelikteki düzenleyici işlemler
bakımından yürütmenin düzenleme yetkisi; sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir
yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve çerçevesi
çizilmeksizin, yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir kanun kuralı ile
sınırsız, belirsiz, geniş bir alanın yürütmenin düzenlemesine bırakılması,
Anayasa'nın belirtilen maddesine aykırılık oluşturur. Bununla birlikte yasama
organının temel ilkeleri ve çerçevesi kanunla belirlendikten sonra uzmanlık ve
idare tekniğine ilişkin hususları yürütmeye bırakması, yasama yetkisinin devri
olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011/42, K.2013/60, 9/5/2013; E.2019/36, K.2021/15,
4/3/2021, § 57). 6. Anayasa’nın açıkça kanunla düzenlenmesini
öngörmediği konularda kanunda genel ifadelerle düzenleme yapılarak ayrıntıların
düzenlenmesinin yürütmenin türevsel nitelikteki düzenleyici işlemlerine
bırakılması mümkündür. Anayasa’da münhasıran kanunla düzenleme yapılması
öngörülmeyen konularda yasamanın asliliği ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
haricinde geçerli olan yürütmenin türevselliği ilkeleri gereği idari işlemlerin
kanuna dayanması zorunluluğu vardır. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi
gereken çerçeve, Anayasa’nın kanunla düzenlenmesini öngördüğü durumdakinden çok
daha geniş olabilecektir. (AYM,
E.2018/91, K.2020/10, 19/2/2020, § 110; E.2019/36, K.2021/15, 4/3/2021, § 56). 7. Dava konusu kuralda katılımcıların tutmak
zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelerin yabancı para
birimiyle tutulabilmesi ve düzenlenebilmesine ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli
ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret
Kanunu hükümlerine bağlı olmaksızın düzenleme yapmaya Bakanlık yetkili
kılınmıştır. 8. Kuralla Bakanlığın yetkilendirildiği düzenleme alanının katılımcıların
tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelerin yabancı para
birimiyle tutulabilmesi ve düzenlenebilmesine ilişkin olduğu açıktır. Başka bir
ifadeyle Bakanlık, katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler ve
düzenleyecekleri belgeler ile ilgili olarak ancak bunların yabancı para
birimiyle tutulabilmesine ve düzenlenebilmesine ilişkin düzenleme yapma
konusunda yetkili kılınmıştır. 9. Ayrıca 7412 sayılı Kanun’un “ Tanımlar ve kısaltmalar ”
başlıklı 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde katılımcıların, katılımcı belgesi alarak ofis alanında faaliyet
gösterecek gerçek ve tüzel kişileri, bunların şubeleri ile temsilciliklerini,
adi ortaklıkları, irtibat bürolarını, bölgesel yönetim merkezlerini ve ulusal
varlık fonlarını ifade ettiği belirtilmiştir. 10. Bu itibarla kural kapsamında
Bakanlığa tanınan yetkinin kullanımıyla ilgili olarak kanunda genel çerçevenin
çizildiği, temel esas ve ilkelerin belirlendiği gözetildiğinde kuralda yasama
yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı düşen bir yön bulunmamaktadır. 11. Öte yandan Anayasa’nın 10. maddesinde “ Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir./ Kadınlar ve erkekler eşit haklara
sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla
alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz./ Çocuklar,
yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malûl ve
gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz./ Hiçbir
kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz./ Devlet organları ve
idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak
hareket etmek zorundadırlar. ” denilmek suretiyle kanun önünde eşitlik
ilkesine yer verilmiştir. 12. Anayasa’nın anılan maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik
ilkesi ise hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile
eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı; aynı
durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını
sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu
ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar
uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde
eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez.
Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik
kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı
hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik
ilkesi zedelenmez (AYM, E.2017/47, K.2017/84, 29/3/2017, § 18; E.2020/95,
K.2022/3, 26/1/2022, § 25). 13. Eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde
öncelikle Anayasa’nın 10. maddesi çerçevesinde aynı ya da benzer durumda
bulunan kişilere farklı muamele yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli, bu
bağlamda aynı ya da benzer durumdaki kişiler arasında farklılık gözetilip
gözetilmediği belirlenmelidir. Yapılacak bu belirlemenin ardından ise farklı
muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve ölçülü olup
olmadığı hususları irdelenmelidir. Ölçülülük ilkesi, amaç ve araç arasında
hakkaniyete uygun bir dengenin bulunması gereğini ifade eder. Diğer bir
ifadeyle bu ilke, farklı muamelenin öngörülen objektif amaç ile orantılı
olmasını gerektirmektedir (AYM, E.2016/205, K.2019/63, 24/7/2019, § 65;
E.2021/1, K.2021/32, 29/4/2021, § 32). 14. İFM’de faaliyet gösteren katılımcılar ile aynı alanda faaliyet,
hizmet ve işlem yürüttükleri hâlde bu yerde katılımcı olmamaları nedeniyle
faaliyet gösteremeyenlerin karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer
durumda oldukları, bu yönüyle tutmak
zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelerin yabancı para
birimiyle tutulabilmesi ve düzenlenebilmesi yönünden
kuralla farklılık yaratıldığı anlaşılmaktadır. 15. Anılan Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasında Kanun’un
amacının Türkiye Cumhuriyeti’nin finansal rekabet gücünü uluslararası alanda
artırmak, finansal piyasalar ile ürün ve hizmetlerin gelişmesine ve
derinleşmesine katkıda bulunmak, uluslararası finans ve sermaye piyasalarına
entegrasyonu güçlendirmek ve bu sayede İFM’nin önde gelen küresel finans
merkezlerinden biri olmasını sağlamak olduğu belirtilmiştir. 16. Kuralla katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile
düzenleyecekleri belgelerin yabancı para birimiyle tutulabilmesine ve
düzenlenebilmesine imkân tanınmak suretiyle söz konusu amaç çerçevesinde
İFM’nin diğer finans merkezleri ile rekabet edebilmesinin ve uluslararası
yatırımcıların ülke ekonomisine dâhil edilmesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla İFM’de katılımcı olarak yer alanlar ile almayanlar arasında yapılan
ayrımın nesnel ve makul bir temele dayandığı, ayrıca söz konusu amaca ulaşmak
bakımından oluşturulan farklılığın ölçüsüz bir yönünün bulunmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. 17. Açıklanan nedenle kural, Anayasa’nın 7.
ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 2. maddesine de aykırı olduğu
ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 7. ve 10.
maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması
nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek
görülmemiştir. Kuralın Anayasa’nın 13., 35. ve 48. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. B. (2) Numaralı Fıkranın İncelenmesi 1. Anlam ve Kapsam 18. 7412 sayılı Kanun’un 7. maddesinin dava konusu (2) numaralı
fıkrasında katılımcıların kendi aralarında ve İFM’de yürüttükleri faaliyetler
kapsamında düzenlenen her nevi muamele, mukavele ve muhabere hakkında 10/4/1926
tarihli ve 805 sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması
Hakkında Kanun’un 1. ve 3. maddelerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir. 19. Anılan Kanun’un 1. maddesinde Türk tabiiyetindeki her tür şirket
ve müesseselerin Türkiye sınırları içindeki her nevi muamele, mukavele,
muhabere, hesap ve defterlerini Türkçe tutmak zorunda oldukları düzenlenmiştir. 20. Kanun’un 2. maddesi yabancı şirket ve müesseseler bakımından bu zorunluluğun
Türk tabiiyetindeki kurum, kuruluşlar ve diğer kişilerle aralarındaki haberleşme,
işlem ve görüşmeler ile devlete ibraz etmekle yükümlü oldukları evrak ve
defterler yönünden geçerli olduğunu hükme bağlamıştır. 21. 3. maddede yabancı şirket ve müesseselerin aynı hususta Türkçeden
başka bir dili ilave olarak kullanabilecekleri, farklı dillerde birden fazla
nüsha düzenlenmesi hâlinde aralarından Türkçe düzenlenmiş belgenin esas
alınacağı ve sorumlu imzaların Türkçe hazırlanmış olan metnin altına
atılmasının zorunlu olduğu belirtilmiş; bu zorunluluğa rağmen imzanın diğer
dilde yazılmış olan kısım veya nüshaya atılmış olması hâlinde Türkçe nüshanın geçerli
olacağı düzenlenmiştir. 22. Dava konusu kuralla katılımcıların Türk veya yabancı olup
olmadığına bakılmaksızın kendi aralarında ve İFM’de yürüttükleri faaliyetleri
kapsamında düzenledikleri muamele, mukavele ve muhabereler 805 sayılı Kanun’un
anılan maddeleri kapsamı dışında bırakılmaktadır. Dolayısıyla Türk tabiiyetindeki
katılımcıların kendi aralarında ve İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında
düzenleyecekleri her nevi muamele, mukavele ve muhabereyi Türkçe yapmak
zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak Türk tabiiyetindeki katılımcıların katılımcı
olmayanlar ile İFM dışında yaptıkları faaliyetler çerçevesindeki muamele,
mukavele ve muhabere ile bu kapsamdaki hesap ve defterlerini Türkçe tutma
zorunlulukları devam etmektedir. Ayrıca kurala göre katılımcılardan yabancı
olanların Türkçe dışında başka bir dilde düzenleyecekleri muamele, mukavele ve
muhabereler de geçerli kabul edilecektir. 2. İptal Talebinin Gerekçesi 23. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla
İFM’de faaliyet gösteren şirketlerin defter ve kayıtlarını Türkçe dışında istedikleri dilde
tutabilmelerine imkân tanındığı, tutulması zorunlu defterlerin, sözleşmelerin
ve diğer kayıtların hangi dillerde tutulabileceğine, birden fazla dilde kayıt
tutulup tutulamayacağına ve uyuşmazlık hâlinde hangi dildeki kayıtların esas
alınacağına dair belirliliğin olmadığı, bu durumun defter, kayıt ve belgelerin
denetim imkânını ortadan kaldırdığı, yürütme organına bu konuda çerçevesi
belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 3. ve 7. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 24. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen
hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak
ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup
bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm
devlet organlarına egemen kılan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve
yargı denetimine açık olan devlettir. 25. Anayasa’nın anılan maddesinde yer alan
hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirlilik tir. Belirlilik
ilkesi, yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş anlamda hukuki belirliliği
de ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir, bilinebilir ve
öngörülebilir gibi niteliksel gereklilikleri karşılaması koşuluyla mahkeme içtihatları
ve yürütmenin düzenleyici işlemleriyle de hukuki belirlilik sağlanabilir. Esas
olan, muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür
sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır. 26. Kuralda İFM’de katılımcı sıfatıyla
faaliyet gösterenler için öngörülen istisnanın kapsam ve sınırlarının açık ve
net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli,
ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. 27. Öte yandan hukuk
devleti ilkesi gereğince kanunların kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla
yapılması gerekir. Anayasa Mahkemesince kamu yararı konusunda yapılacak
inceleme, kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığının araştırılmasıyla
sınırlıdır. Anayasa’nın çeşitli hükümlerinde yer alan kamu yararı kavramının
Anayasa’da bir tanımı yapılmamıştır. Ancak Anayasa Mahkemesinin kararlarında da
belirtildiği gibi kamu yararı; bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün
olan toplumsal yarardır. Kamu yararı düşüncesi olmaksızın yalnız özel çıkarlar
için veya sadece belirli kişilerin yararına kanun hükmü konulamaz. Böyle bir
durumun açık bir biçimde ve kesin olarak saptanması hâlinde söz konusu kanun
hükmü Anayasa’nın 2. maddesine aykırı düşer. Açıklanan istisnai hâl dışında bir
kanun hükmünün gereksinimlere uygun olup olmadığı, hangi araç ve yöntemlerle
kamu yararının sağlanabileceği kanun koyucunun takdirinde olduğundan bu
kapsamda kamu yararı değerlendirmesi yapmak anayasa yargısıyla bağdaşmaz (AYM,
E.2020/53, K.2021/55, 14/7/2021, § 23). 28. 7412 sayılı Kanun’un amacı Türkiye
Cumhuriyeti’nin finansal rekabet gücünü uluslararası alanda artırmak, finansal
piyasalar ile ürün ve hizmetlerin gelişmesine ve derinleşmesine katkıda
bulunmak, uluslararası finans ve sermaye piyasalarına entegrasyonu
güçlendirmek ve bu sayede İFM’nin önde gelen
küresel finans merkezlerinden biri olmasını sağlamaktır.
Dava konusu kuralla 7412 sayılı Kanun’un amacına uygun olarak katılımcılara
kendi aralarında ve İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında düzenledikleri
her nevi muamele, mukavele ve muhabere hakkında Türkçe dışında başka bir dil
kullanma imkânı tanınmasının kamu yararı amacına
yönelik olmadığı söylenemez. 29. Bu itibarla hukuki
belirlilik ilkesine aykırı olmayan ve kamu yararı amacına yönelik ihdas
edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesiyle çelişen bir yönü
bulunmamaktadır. 30. Açıklanan nedenlerle kural,
Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın 3. ve 7. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. C. (3) Numaralı Fıkranın İncelenmesi 1. İptal
Talebinin Gerekçesi 31. Dava dilekçesinde özetle;
dava konusu kuralda yabancılık unsuru taşıyan bir hukuki muamele olmadığı hâlde
İFM’de faaliyet gösteren iki Türk şirketinin aralarında yabancı bir ülke
hukukunun uygulanmasını istemesine imkân tanındığı, bu durumun devletin
egemenlik yetkisiyle bağdaşmadığı, ayrıca kuralda hangi hukukun hangi
koşullarda seçilebileceğine dair hiçbir ilkeye yer verilmediği, bu durumun
belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini ihlal ettiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6. ve 11. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 32. Kural, katılımcıların kendi aralarında İFM’de
yürüttükleri faaliyetler kapsamında, katılımcıların faaliyetlerinin tabi olduğu mevzuata aykırı olmaması
kaydıyla özel
hukuka tabi olarak yaptıkları her nevi işlem ve sözleşmelerde serbestçe hukuk
seçimi yapabileceklerini öngörmektedir. 33. Kuralla İFM’de faaliyet gösteren
katılımcılara tanınan serbest hukuk seçimi imkânı sınırsız bir şekilde
düzenlenmemiştir Buna göre katılımcıların serbestçe hukuk seçimi yapabilmeleri
için bu işlem ve sözleşmelerin, kendi aralarında İFM’de yürüttükleri
faaliyetler kapsamında olması, tabi oldukları
mevzuata aykırı olmaması ve özel hukuka tabi olması gerekmektedir. Bu bağlamda katılımcıların
kendi aralarında olmayan, kendi aralarında olsa dahi İFM’de yürüttükleri
faaliyetler kapsamında bulunmayan, özel hukuk alanı dışında kalan, özel hukuk
alanında olsa dahi faaliyetlerinin tabi oldukları mevzuata aykırı olan işlem ve
sözleşmelerinin kural kapsamında olmayacağı açıktır. 34. 7412 sayılı Kanun’un “ Tanımlar ve kısaltmalar ” başlıklı 2. maddesinin
(1) numaralı fıkrasında finansal faaliyet, hizmet ve işlemlerin hangi mevzuat
kapsamında gerçekleştirileceği belirtilmiştir. Buna göre katılımcıların kendi
aralarında İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında, özel hukuka tabi olarak
yaptıkları her nevi işlem ve sözleşmelerde serbestçe hukuk seçimi yapmaları
ancak anılan fıkrada kapsamı belirtilen mevzuata aykırılık olmaması kaydıyla
geçerli olacaktır. 35. 7412 sayılı Kanun’un 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler
bu kural yönünden de geçerlidir. 36. Açıklanan nedenlerle
kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. Kuralın Anayasa’nın
Başlangıç kısmı ile 6. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. Ç. (4) Numaralı Fıkranın İncelenmesi 1. İptal Talebinin Gerekçesi 37. Dava dilekçesinde özetle ; 7412 sayılı
Kanun’un 7. maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarına yönelik olarak
ileri sürülen gerekçelerle kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 3., 6.,
7., 10., 11., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 38. Dava konusu kuralda en az üç ülkede aktif
olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim
merkezleri hakkında da 7412 sayılı Kanun’un 7. madde hükümlerinin uygulanacağı
düzenlenmiştir. 39. Anılan Kanun’un “ Tanımlar ve kısaltmalar ”
başlıklı 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin (d) alt bendinde
katılımcının, katılımcı belgesi alarak ofis alanında faaliyet gösterecek gerçek
ve tüzel kişileri, bunların şubeleri ile temsilciliklerini, adi ortaklıkları,
irtibat bürolarını, bölgesel yönetim merkezlerini ve ulusal varlık fonlarını
ifade ettiği belirtilmiştir. Buna göre bölgesel yönetim merkezlerinin katılımcı
tanımı içinde yer aldığı açıktır. 40. Kuralda ise kanun koyucu bazı katılımcıların kendi
içlerinde hazine ve finans işlemlerini yürütmek üzere ayrı yönetim merkezleri
kurduğunu dikkate alarak bölgesel hazine ve finans yönetim merkezlerini ayrıca
belirtmiş, bu merkezleri de Kanun’un 7. maddesinde düzenlenen ortak hükümler
kapsamına dahil etmiştir. Ayrıca daha ciddi uluslararası muhatapların varlığının
sağlanması amacıyla bölgesel hazine ve finans yönetim merkezleri hakkında bu
madde hükümlerinin uygulanabilmesi için katılımcıların en az üç ülkede aktif
olarak faaliyet göstermesi şartının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. 41. 7412 sayılı Kanun’un 7. maddesinin (1), (2) ve (3)
numaralı fıkralarının Anayasa’ya uygunluk denetimlerinde belirtilen gerekçeler
bu kural yönünden de geçerlidir. 42. Açıklanan nedenlerle kural,
Anayasa’nın 2., 7. ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi
gerekir. Kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 3., 6., 11., 13., 35. ve 48. maddeleriyle
ilgisi görülmemiştir. IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ 43. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu
kuralın uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği
belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 22/6/2022 tarihli ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi
Kanunu’nun 7. maddesine yönelik iptal talebi 6/3/2025 tarihli ve E.2022/106,
K.2025/68 sayılı kararla reddedildiğinden bu maddeye ilişkin yürürlüğün
durdurulması talebinin REDDİNE 6/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V. HÜKÜM 22/6/2022 tarihli ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi
Kanunu’nun 7. maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE 6/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Muhterem İNCE Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI