ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı     :  2018/48 Karar Sayısı  :  2018/54 Karar Tarihi :  31/5/2018 R.G. Tarih- Sayı :  30/6/2018
– 30464 (Mükerrer) İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte
124 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 6/2/2018
tarihli ve 7082 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun, Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6.,
7., 8., 9., 11., 15., 121. ve 130. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
tespitine, B. Yok hükmünde olduğunun kabul edilmemesi hâlinde şekil
bakımından Anayasa’ya aykırılığı nedeniyle iptaline, karar verilmesi talebidir. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ İptali talep edilen 7082 sayılı Kanun şöyledir: “OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA BAZI TEDBİRLER ALINMASI HAKKINDA KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN Kanun No. 7082 Kabul
Tarihi: 6/2/2018 Kamu personeline ilişkin tedbirler MADDE 1- (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı
olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir
işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu
kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun
hükümlerine göre işlem tesis edilir. (2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin,
mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu
kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu
hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler;
bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon,
yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de
sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin
belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu
konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir. Bu
kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Bu
kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport birimine derhal
bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerince pasaportlar
iptal edilir. (3) Birinci fıkra kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar, varsa
uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar,
kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan,
sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar. Emekli Emniyet Teşkilatı personeline ilişkin tedbirler MADDE 2- (1) 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat
Kanununun 55 inci maddesinin ondokuzuncu ve yirminci fıkraları ile geçici 27
nci maddesi uyarınca resen emekliye sevk edilenler, kendi isteğiyle emekli
olanlar veya Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre meslekten veya
Devlet memurluğundan çıkarılanlar ile müstafi sayılanlardan milli güvenliğe
tehdit oluşturduğu tespit edilen FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı
veya irtibatı olan ve ekli (2) sayılı listede yer alanların rütbeleri alınır.
Bu kişiler görev yaptıkları teşkilata ve kamu görevlerine yeniden kabul
edilmezler, doğrudan veya dolaylı görevlendirilemezler; ayrıca bunlar
uhdelerinde taşımış oldukları mesleki unvanları ve sıfatlarını kullanamazlar ve
bu unvan ve sıfatlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar. Bu
kişilerin uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon,
yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de
sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, emekli polis kimlikleri, gemi
adamlığına ilişkin belgeleri, pilot lisansları ve ilgili pasaport birimlerince
pasaportları iptal edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu,
ortağı ve çalışanı olamazlar. Göreve iade edilen kamu görevlileri MADDE 3- (1) Ekli (3) sayılı listede yer alan kamu
görevlileri 25/7/2016 tarihli ve 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması
Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı listenin ilgili sıralarından
çıkarılmıştır. (2) Ekli (4) sayılı listede yer alan kamu görevlileri 15/8/2016
tarihli ve 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan
Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı listenin ilgili
sıralarından çıkarılmıştır. (3) 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin
hükümleri ve 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci ve 3 üncü
maddelerinin hükümleri, bu maddede belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve
sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden
geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz
konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde
göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara kamu
görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen
süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden
çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu
personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte
bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak
aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine
getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından
yerine getirilir. Yurtdışında öğrenim görenler MADDE 4- (1) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere
Gönderilecek Talebe Hakkında Kanuna tabi öğrencilerden, milli güvenliğe tehdit
oluşturduğu tespit edilen FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya
irtibatı olan ve ekli (5) sayılı listede yer alanların öğrencilikle ilişikleri
kesilmiştir. Bunlar hakkında 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uygulanır. Bunların bu kapsamda
gördükleri eğitimlere ilişkin olarak denklik işlemleri yapılmaz ve bunlar söz
konusu eğitimleri kapsamındaki akademik unvan ve derecelerine bağlı haklardan
yararlanamazlar. (2) 15/8/2016 tarihli ve 673 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname gereği öğrencilikle
ilişikleri kesilmiş olanlardan bu Kanuna ekli (6) sayılı listede yer alanlar,
673 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (2) sayılı listenin ilgili
sıralarından çıkarılmıştır. 673 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü
maddesi, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılır. Yayın kuruluşları MADDE 5- (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olan ve ekli (7)
sayılı listede yer alan haber ajansları, gazeteler ve dergiler kapatılmıştır.
668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası
hükümleri bu kurum ve kuruluşlar hakkında da uygulanır. (2) 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereği kapatılan özel
radyo ve televizyonlar ile gazetelerden ekli (8) sayılı listede yer alanlar,
anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (2) ve (3) sayılı listelerin ilgili
sıralarından çıkarılmıştır. 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci
maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları, bu kurum ve kuruluşlar bakımından söz
konusu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren tüm hüküm ve
sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. İptal edilen geçiş işlemleri MADDE 6- (1) Bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla; a) Kuvvet Komutanlıkları tarafından temin faaliyeti tamamlanmamış
olan subay ve astsubay adayları ile sözleşmeli subay ve astsubay adayları
hakkındaki işlemler iptal edilmiştir. b) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
Personel Kanununun 109 uncu maddesi uyarınca astsubaylıktan subaylığa;
18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 15 inci maddesi uyarınca
uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçiş aşamasında olan ancak nasıpları
onaylanmamış adayların statüye geçiş işlemleri iptal edilmiştir. (2) Birinci fıkranın (a) bendi kapsamında işlem tesis edilenlerden
herhangi bir tazminat alınmaz. Rütbeleri alınan askeri yargı mensupları MADDE 7- (1) Bu Kanunun yayımı tarihinden önce 667 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca ilgili kurul veya komisyon
tarafından meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına
karar verilen Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi daire başkanı ve
üyeleri ile askeri hakimler ve 26/10/1963 tarihli ve 357 sayılı Askeri Hakimler
Kanununun ek 14 üncü maddesi uyarınca görevlerine son verilen askeri hakim
adaylarının askeri rütbeleri, mahkûmiyet kararı aranmaksızın alınmıştır. Banka ve finans işlemlerinde cezai sorumluluk MADDE 8- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum ve kuruluşlara
ve/veya faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilen
şirketlere veya işlem tarihi itibarıyla FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti,
iltisakı veya irtibatı olduğunun değerlendirildiğine dair Maliye Bakanlığı
tarafından hakkında bildirimde bulunulmayan gerçek ve tüzel kişilere, ilgili
mevzuatı uyarınca sağlanan fon, kredi ve benzeri finansal hizmetlerden dolayı
banka ve finans kuruluşları ile çalışanlarına cezai sorumluluk yüklenemez. Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı tarafından
belirlenir. Kayyım atanması MADDE 9- (1) FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya
irtibatı olan gerçek ve tüzel kişilerin yüzde elliden daha az ortaklık payı
olduğu şirketlerde, bu payların yönetimi ve temsili amacıyla 4/12/2004 tarihli
ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca yetkili
hakim veya mahkeme tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kayyım olarak
atanır. Peşin ödenen aylıklar ve mecburi hizmet MADDE 10- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler ile doğrudan veya anılan kanun hükmünde
kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya
ilgili kurumların teşkilatından çıkarılanlar ile 15/8/2016 tarihli ve 673
sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesi uyarınca öğrencilikle ilişikleri
kesilenlerin; a) Çıkarıldıkları veya öğrencilikle ilişiklerinin kesildiği aya
ilişkin olarak peşin ödenen mali ve sosyal haklarının çıkarılma tarihinden
sonraki günlere tekabül eden kısımları geri alınmaz. b) Mecburi hizmet yükümlülükleri ve mecburi hizmete bağlı borç
yükümlülükleri ortadan kalkar, buna ilişkin dava ve borç takibi işlemlerine son
verilir. Bunlardan alınmış olan yüklenme senetleri ve muteber imzalı müteselsil
kefalet senetlerinde yazılı olan tutarlar, ilgili kamu personelinden yahut
kefillerinden talep ve tahsil edilmez. (2) Birinci fıkranın (a) bendi kapsamındaki mali ve sosyal
haklardan bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar tahsil edilmiş olan tutarlar
geri ödenmez. (3) Bu madde kapsamında sonlandırılan davalarda vekalet ücreti ve
yargılama giderlerine hükmedilmez, hükmedilenler tahsil edilmez. Atanan kayyım ve yöneticilerin sorumluluğu MADDE 11- (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle
kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi
ve dağıtım kanalları ve şirketlere atanan kayyımlar ile mevzuatı gereği ilgili
kurumlar tarafından görevlendirilen yöneticiler ve tasfiye memurlarına,
atandıkları veya görevlendirildikleri kurum, kuruluş, özel radyo ve
televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ve şirketlerin
doğmuş veya doğacak kamu borçları ile Sosyal Güvenlik Kurumu borçlarının, her
türlü işçi alacakları ile diğer mevzuattan kaynaklanan borçlarının ödenmemiş
olması nedeniyle şahsi sorumluluk yüklenemez. Ayrıca, bu kişiler hakkında
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun 35 inci ve mükerrer 35 inci maddeleri ile 4/1/1961 tarihli ve 213
sayılı Vergi Usul Kanununun 10 uncu maddesi hükümleri uygulanmaz. Muvazaalı devir işlemleri MADDE 12- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve
kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin
sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi
gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 1/1/2014 tarihi ila bahse konu
yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve
üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla
devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda
ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve
taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir. Soruşturma süreleri MADDE 13- (1) 15/7/2016 tarihinden 20/7/2016 tarihli ve
2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla olağanüstü halin ilan edilmesine
kadar geçen süre zarfında ve olağanüstü halin devam ettiği süre içinde görevden
uzaklaştırılanlar hakkında ilgili mevzuatta bu tedbir için öngörülen süre
sınırlaması, olağanüstü hal süresince uygulanmaz. Gazilik unvanı verilenler MADDE 14- (1) 15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe
teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemin devamı niteliğindeki eylemler
sebebiyle malul olan kamu görevlileri ve siviller ile bu eylemlerin devamı
niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya
bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları sırada yaralanan
kamu görevlileri ve sivillere, yaralanma derecesine bakılmaksızın gazilik
unvanı verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenir. İhraç edilen personelin bildirilmesi MADDE 15- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler ile doğrudan veya anılan kanun hükmünde
kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya
ilgili kurumların teşkilatından çıkarılanlar, işlem tarihinden itibaren en geç
onbeş gün içerisinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. (2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce birinci fıkrada
belirtilen gerekçe ile meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların
teşkilatından çıkarılanlar da bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
onbeş gün içerisinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Dava ve takip usulü MADDE 16- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel
radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların
sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan
davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet
yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
5 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu
kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve
davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi
üzerlerinde bırakılır. (2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel
radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile
bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce
başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel
Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı
verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına
resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde
bırakılır. (3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel
radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile
bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin
üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi
dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip
şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar
verilir. (4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca verilen kararlarda davacı
veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde
belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren
otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru
üzerine idari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda dava
açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda
hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz. Değişiklik hükümleri MADDE 17- (1) 25/7/2016 tarihli ve 669 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 107 nci
maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı
fıkraya aşağıdaki (d) bendi ile beşinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve
dokuzuncu fıkrasında yer alan “öğrenci harçlıkları” ibaresi “misafir askeri
personel ve öğrencilerin maaş, harçlık ve her türlü giderleri” şeklinde
değiştirilmiştir. “ç) Sözleşmeli olarak görev yapanlar, ilgili mevzuat hükümleri
çerçevesinde aynı şekilde sözleşmeli olarak görev yapmaya ve ücret almaya devam
ederler.” “d) 13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde
İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanuna göre
çalışmakta olanlar anılan Kanun hükümleri çerçevesinde muvazzaf subaylığa ve
muvazzaf astsubaylığa geçirilmiş sayılır ve bu maddedeki muvazzaf subay ve
muvazzaf astsubaylarla ilgili hükümlere tabi olurlar.” “Ancak ilgili personelin Sağlık Bakanlığı ile Sağlık Bilimleri
Üniversitesi arasındaki geçişleri kurum değişikliği sayılmaz.” (2) 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kefaletten doğmaması” ibaresi “asıl
borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç
olmak üzere kefaletten doğmaması” şeklinde değiştirilmiş ve aynı
maddenin altıncı fıkrasına “eğitim” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve
sağlık” ibaresi eklenmiştir. (3) 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı
maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir. “Bu sınavdan kaynaklanan davalarda hasım gösterilen idareler
aleyhine herhangi bir tazminata, avukatlık ücretine ve yargılama giderine
hükmolunmaz. Bu madde hükümleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte, sınav
sorularının ve/veya cevaplarının bazı adaylar tarafından hukuka aykırı bir
şekilde sınav öncesinde ya da sınav sırasında elde edildiği gerekçesiyle adli
soruşturmaya veya yargılamaya konu olan sınavlar için
de uygulanır.” (4) 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “(3) Birinci fıkra kapsamında tazminat hakkından
yararlandırılanlar, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının
(j) bendi kapsamında aylık bağlama şartı oluşan sivillere 3713 sayılı Kanunla sağlanan
tazminat, aylık bağlama hakları ve 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci
maddesinin ikinci fıkrasındaki ek tazminat hakkı dışında kalan haklardan ve
ilgili mevzuatında sağlanan diğer haklardan aynı şekilde yararlandırılır.
Bu hakların kullandırılmasında aylık bağlama şartı aranmaksızın en düşük
malûliyet derecesi esas alınır.” (5) 15/8/2016 tarihli ve 674 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 19 uncu maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fonunun kayyım olarak atanmasına karar verilen şirket, taşınmaz, hak, varlık ve
alacaklar hakkında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesi
uyarınca verilen elkoyma ve tedbir kararları, kayyım yetkisinin Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonuna devriyle birlikte kendiliğinden kalkar.” (6) 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 20 nci maddesinin
birinci fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Bu madde
kapsamında Fon tarafından atanan veya görevlendirilenler hakkında ve bu
kapsamda icra edilen iş ve işlemler hakkında 25/7/2016 tarihli ve 668 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara
Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 nci ve 38 inci
maddeleri uygulanır.” Yürürlük MADDE 18- (1) Bu Kanunun 13 üncü maddesi hükümleri 15/10/2016
tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, diğer hükümleri yayımı
tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 19- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep
KÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan
Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki
HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 28/3/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. III. ESASIN İNCELENMESİ 2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Volkan HAS
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu Kanun, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A. Kanun’un Yok Hükmünde Olduğunun Tespiti Talebinin İncelenmesi 3. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu Kanun’un olağanüstü hâl
kanun hükmünde kararnamesinin (OHAL KHK’sı) onaylanmasından ibaret olduğu, OHAL
KHK’sı ile olağanüstü hâlle ilgisi olmayan, olağanüstü hâlin gerekli kılmadığı
konularda olağanüstü hâlin kapsamını ve süresini aşan düzenlemelerin
öngörüldüğü, yürürlükteki kanunlarda genel ve sürekli nitelikte değişiklikler
yapıldığı, olağanüstü hâl döneminde temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması
veya durdurulması hâllerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği hâlde OHAL KHK’sı
ile hükme bağlandığı, bu nedenlerle Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan
Bakanlar Kuruluna tanınan olağanüstü hâllerle ilgili ve sınırlı düzenleme yapma
yetkisinin aşıldığı ve yasama yetkisinin gasbedildiği, OHAL KHK’sında yer alan
hükümler ile ekli listelerin tamamının Bakanlar Kurulu üyelerince okunmadan ve
söz konusu düzenlemelerin hazırlanmasından önce imzalandığı, bu itibarla
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun iradesinin
oluşmadığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) öngördüğü otuz
günlük süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda
görüşülmemesi sebebiyle OHAL KHK’sının bu niteliğini yitirdiği, anılan süreden sonra
görüşülüp karara bağlanmasının ise niteliğini kaybetmiş olan OHAL KHK’sını
geçerli hâle getirmeyeceği, OHAL KHK’sının Meclis kararı ile onaylanması
gerekirken kanunla onaylanmasının yasama yetkisinin gaspı sonucunu doğurduğu,
dava konusu Kanun’da yer alan hükümlerin maddi anlamda kanun olmayıp bireysel
işlem niteliğinde olduğu, bu itibarla yürütme görev ve yetkisinin gasp
edildiği, bireysel işlemlerin kanun şeklinde düzenlemesi suretiyle söz konusu
işlemlerin yargı denetimi dışına çıkarılmanın amaçlandığı, Kanun’a ekli
listelerde yer alan bireylerin terör örgütü üyeliği sebebiyle kurumlarından
ilişiklerinin kesilmesinin ve tüzel kişilerin kapatılmasının hükme
bağlanmasının yargısal yetkinin yasama organı tarafından kullanılması sonucunu
doğurduğu, hangi oluşumların terör örgütü olarak nitelendirileceği konusunda
Milli Güvenlik Kuruluna yetki tanınmasıyla da yargı yetkisinin kullanımının
yürütme organına devredildiği, yüzlerce kişiden oluşan ekli listeler okunmadan
ve milletvekillerince görüşülmeden Kanun’un kabul edildiği, bu nedenle TBMM’nin
iradesinin oluştuğunu söylemenin mümkün olmadığı, yasama işlemleriyle çok
sayıda öğretim elemanının görevden uzaklaştırılmasının, öğretim elemanlarının
Yükseköğretim Kurulunun veya üniversitelerin yetkili organlarının dışında kalan
makamlarca her ne suretle olursa olsun görevlerinden uzaklaştırılmayacağını
öngören Anayasa’nın 130. maddesini açıkça ihlal ettiği, bu itibarla yürütmeye
ait yetkinin yasama organı tarafından gasbedildiği,  temel hak ve
özgürlüklerin Anayasa’nın 15. maddesine aykırı olarak sınırlandırıldığı veya
kullanımının durdurulduğu belirtilerek Kanun’un Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2.,
6., 7., 8., 9., 11., 15., 121. ve 130. maddelerine aykırı olduğu ve öncelikle
yokluğunun tespitine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 4. Anayasa'nın 87. maddesinde kanun koymak, değiştirmek ve
kaldırmak TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 89. maddesinde de
Cumhurbaşkanının TBMM'ce kabul edilen kanunları onbeş gün içinde yayımlayacağı,
yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları ise bir daha görüşülmek üzere aynı
süre içinde TBMM'ye geri göndereceği belirtilmiştir. 5. Kanun tasarı ve tekliflerinin TBMM’de görüşülerek kabul
edilmesi, söz konusu tasarı veya teklifin kanunlaşması sonucunu doğurmakta; bir
başka deyişle TBMM’nin tasarı ve teklifin kabulü yönündeki iradesi, kanunun
varlık kazanması için gerekli ve yeterli bulunmaktadır. Cumhurbaşkanının bir
kanunu yayımlaması, TBMM’nin bu yöndeki kabulü ile vücut bulan kanuna yeniden
varlık sağlamadığı gibi bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermesi de
kanunun varlığını ortadan kaldırmamaktadır. Belirtilen nedenle Cumhurbaşkanının
kanunu yayımlama iradesi ve kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması, kanunun
aleniyet kazanması ve yürürlüğe girmesi bakımından önem taşımaktadır. 6. Bir normun yokluğu, hukuk dünyasında hiç doğmamış
olduğunun ifadesidir. Normun varlığı ise, o normun yürürlüğe girmesine ve
uygulanmasına bağlı bulunmamaktadır. Varlık , yürürlük ve uygulanma kavramları
birbirinden farklı olup varlık , bir normun hukuk âleminde vücut
bulmasını ifade etmektedir. Kanunlar bakımından yokluk, parlamento iradesinin
bulunmaması gibi durumlarda, başka bir ifadeyle bir normun varlığının zorunlu
koşulları bulunmadığı takdirde söz konusu olabilecektir. 7. Yokluktan farklı olan hukuka aykırılık hâli ise hukuk
âleminde var olan normun, hukukun öngördüğü usul ve esaslar çerçevesinde
çıkarılmaması anlamını taşımaktadır. Hukuka aykırılık hâli ne kadar ağır ve
açık olursa olsun bir normun hukuka aykırı olması, zorunlu koşullarının
bulunması suretiyle var olan o normun yokluğu sonucunu doğurmaz. Bu nedenle
kanunların veya kanun hükümlerinin Anayasa’ya uygunluk denetimi kapsamında
incelenmesi gereken hususlarda Anayasa’ya aykırılığının tespiti, ilgili kanun
veya kanun hükümlerinin yokluğunu değil iptalini gerekli kılar. 8. Dava dilekçesinde Kanun'un Anayasa'ya aykırılığı yolunda
ileri sürülen hususlar ile Kanun'da yer alan düzenlemelerin niteliği, Kanun'un
varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden, söz konusu
kuralların Anayasa'ya uygunluk denetimi kapsamında incelenmesini ve bu inceleme
neticesinde varılacak sonuca göre ilgili kuralın iptalini ya da iptal talebinin
reddini gerekli kılmaktadır. 9. Açıklanan nedenlerle Kanun'un yok hükmünde olduğunun
tespiti talebinin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN, Kadir ÖZKAYA ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu sonuca
farklı gerekçeyle katılmışlardır. B. Kanun’un Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı Olduğu Gerekçesiyle
İptali Talebinin İncelenmesi 10. Dava dilekçesinde özetle; OHAL KHK’larının TBMM’de
görüşülmesi için İçtüzük’te öngörülen otuz günlük sürenin bitiminin ardından
dava konusu Kanun’a dayanak teşkil eden OHAL KHK’sının TBMM’ce kabul
edilmesinin eylemli İçtüzük değişikliği niteliğinde olduğu ve İçtüzük’ün
değiştirilmesine ilişkin Anayasa ve İçtüzük’te yer alan usul hükümlerine
uyulmadığı, öte yandan Kanun’un doğrudan uygulanabilir şekildeki Anayasa
hükümlerine aykırı düzenlemeler içermesi nedeniyle maddi anlamda Anayasa
değişikliği niteliğinde olduğu ve Anayasa değişiklikleri için özel olarak
Anayasa’da öngörülmüş teklif ve oylama çoğunluğu ile iki kez görüşme
koşullarının yerine getirilmediği belirtilerek Kanun’un şekil bakımından
Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca Kanun
ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 148.  maddesi yönünden de incelenmiştir. 12. Kanunların esas bakımından Anayasa’ya uygunluk denetimi;
kanunun içeriği, bir başka ifadeyle kanunun maddi hukuk dünyasında yarattığı
değişiklik bakımından Anayasa’ya uygun olup olmadığını ifade etmektedir. Şekil
bakımından uygunluk ise teklif ve tasarıların kanunlaşabilmesi için, diğer bir
anlatımla maddi olarak varlık kazanabilmesi için Anayasa’da öngörülen usullere
uyulup uyulmadığının denetimini ifade etmektedir. 13. Anayasa'nın 148. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunların
şekil bakımından denetlenmesinin son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp
yapılmadığı hususu ile sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. 14. Anayasa'nın 148. maddesinin gerekçesinde de Genel Kurul
tarafından yapılan son oylamadan önce vücut bulan şekil bozukluklarını Genel
Kurulun bildiği veya bilmesi gerektiğinin varsayıldığı belirtilerek son
oylamadan önce yapılan şekil bozukluklarının iptale neden olamayacağı ifade
edilmiş ve “ Genel Kurulun oylama yapıp kanunu kabul etmesi, şekil
bozukluğunu, o kanunu kabul etmemek için yeterli neden saymadığı yolunda bir
irade tecellisidir. En büyük organ genel kuruldur. Onun iradesi hilafına bir
sonuç çıkarmak hukukun ana esaslarına aykırı düşer. Bu nedenle son oylamadan
önceki şekil bozuklukları, iptal sebebi sayılmamıştır.” denilmiştir. 15. Anayasa'nın 148. maddesinin açık hükmü ve gerekçesi
karşısında kanunların şekil bakımından denetiminde, son oylamanın öngörülen
çoğunlukla yapılıp yapılmadığından başka bir hususun esas alınmasına ve bu
suretle kanunların şekil bakımından denetimlerinin yapılabilmesine imkân
bulunmamaktadır. 16. Anayasa'nın “Toplantı ve karar yeter sayısı” başlıklı
96. maddesinde “Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil
bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt
çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye
tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.” denilmektedir. Bu
çerçevede TBMM’nin bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri olan 184
milletvekiliyle toplanması, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar vermesi
ve karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir
fazlası olan 139 milletvekilinden az olmaması gerekmektedir. 17. Kanun'un görüşülmesine ilişkin TBMM Genel Kurul
tutanaklarının incelenmesinden KHK’nın tümü üzerindeki oylamanın işaretle
oylama yöntemiyle yapıldığı anlaşılmaktadır. İşaretle oylama sonucunun
rakamsal olarak belirlenmeyip İçtüzük’ün 141. maddesi uyarınca oturumu yöneten
Başkan tarafından Genel Kurula kabul edilmiştir veya kabul
edilmemiştir denilmek suretiyle ilan edilmesi karşısında, Kanun’un
kabul edildiği birleşimin, toplantı yeter sayısının bulunduğunun belirtilerek
açıldığı, Kanun’un tümünün oylaması sırasında toplantı ve karar yeter sayısının
varlığı konusunda Başkanlık Divanınca tereddüde düşülmediği gibi herhangi bir
milletvekili tarafından yeter sayının bulunmadığı yönünde bir itirazın da ileri
sürülmediği gözetildiğinde son oylamanın Anayasa'nın 96. maddesinde
öngörülen çoğunlukla yapıldığının kabulü gerekir. 18. Öte yandan dava dilekçesinde yer alan diğer Anayasa’ya
aykırılık iddialarının Kanun’un şekil bakımından denetimini gerektirmesi, bu
denetimin ise son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla
sınırlı olması nedeniyle söz konusu aykırılık iddialarının incelenmesi Anayasa
Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamı dışında kalmaktadır. 19. Açıklanan nedenlerle son oylamasının Anayasa'da öngörülen
çoğunlukla yapıldığı açık olan Kanun, Anayasa'nın 148. maddesine aykırı
değildir. Şekil bakımından iptal talebinin reddi gerekir. IV. HÜKÜM 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Olağanüstü Hal  Kapsamında
Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine
Dair Kanun’un; A. Yok hükmünde olduğunun tespiti talebinin REDDİNE, B. Şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE, 31/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Zühtü ARSLAN Başkanvekili Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Serruh KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Muammer TOPAL Üye M. Emin KUZ Üye Hasan Tahsin
  GÖKCAN Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ FARKLI GEREKÇE Dava konusu Kanun’un yo k
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine ilişkin karara, Anayasa
Mahkemesinin 31/5/2018 tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına yazdığım
farklı gerekçeyle katılıyorum. Başkan Zühtü ARSLAN FARKLI GEREKÇE Mahkememiz çoğunluğu, dava dilekçesinde ileri sürülen hususların
“Kanun’un varlık kazanmasını imkânsız kılan hâller kapsamına girmediğinden” yok
hükmünde olduğunun tespiti yönündeki talebin reddine karar vermiştir. Çoğunluğun red sonucuna,  Anayasa Mahkemesinin 31/5/2018
tarihli ve E.2018/42, K.2018/48 sayılı kararına Başkan Zühtü ARSLAN’ın yazdığı
farklı gerekçeyle katılıyoruz. Üye Kadir ÖZKAYA Üye Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ