ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/60 Karar Sayısı : 2013/62 Karar Günü : 22.5.2013 R.G. Tarih-Sayı :
27.3.2014-28954 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Söğüt İcra Hukuk
 Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 2.7.1964 günlü, 492
sayılı Harçlar Kanunu'nun (1) SAYILI TARİFE'sinin “ B)İcra ve iflas harçları ”
bölümüne, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesi
ile eklenen (III) numaralı fıkrada yer alan “ …her bir işlem için... ”
ibaresinin Anayasa'nın 2. ve  36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY Alacaklı vekilinin borçluya ait iki ayrı adreste
haciz işlemi yapılması talebinin İcra Müdürlüğünce eksik harç yatırıldığı
gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, ret kararının kaldırılması istemi ile açılan
davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasını ciddi
bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 492 sayılı Kanun'un, itiraz konusu ibarenin de yer aldığı “ B)İcra
ve iflas harçları ”  bölümü şöyledir: B)
  İcra ve iflas harçları: I – İcra
  harçları : Kanunla
  Getirilen Miktar Uygulanan
  Miktar 1. İcraya
  başvurma harcı 24,30
  TL 60.000
  TL. 2. Değeri
  belli olmayan icra takiplerinde, icranın yerine getirilmesi harcı 24,30
  TL 60.000
  TL. 3. Değeri
  belli olan icra takiplerinde tahsil harcı, değer üzerinden : a)
  Ödeme veya icra emrinin tebliği üzerine hacizden evvel ödenen paralardan Yüzde
  4,55 Yüzde
  2,4 b)
  Hacizden sonra ve satıştan önce ödenen paralardan Yüzde
  9,10 Yüzde
  4,8 c) Haczedilen
  veya rehinli malların satılıp paraya çevrilmesi suretiyle tahsil olunan
  paralardan Yüzde11,38 Yüzde
  6 d)
  Resmi ve özel müesseseler memur ve hizmetlilerinin maaş, ücret, gündelik ve
  sair hizmet gelirlerinin haczi suretiyle tahsil olunan paralardan Yüzde
  4,55 Yüzde
  2,4 e) Takip
  talebi bulunmayan alacaklılara İcra ve İflas Kanununun 125 inci
  maddesinin 3 üncü fıkrası gereğince ödenen paralardan Yüzde
  2,27 Yüzde
  1,2 f) Gayrimenkullerin
  ve gemilerin tahliye ve tesliminde: aa)
  İcra emrinin tebliği üzerine tahliye olunduğu takdirde Yüzde
  2,27 Yüzde
  1,2 bb) Tahliye ve teslim icra marifetiyle olduğu takdirde Yüzde
  4,55 Yüzde
  2,4 g) (Değişik
  : 20/3/1981 - 2430/4-B md.) Menkul tesliminde; aa)
  İcra emrinin tebliği üzerine teslim halinde Yüzde
  ,2,27 Yüzde
  1,2 bb)
  İcra marifetiyle teslim halinde Yüzde
  4,55 Yüzde
  2,4 h)
  (Ek: 21/2/2007-5582/32 md.) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A
  maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan
  alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş
  alacaklarının takibinde, bu  bentte belirtilen tahsil harçları dörtte
  biri oranında uygulanır. 4.
  İdare harçları : (Haczedilen
  gayrimenkullerin idaresi, kira mukaveleleri düzenlenmesi ve hesap tutulması
  için) 16,90
  TL. 42.400
  TL. II – İflas
  harçları : 1.
  Maktu harç : İflasın
  açılması veya konkordato isteği ve masaya katılma harcı 40,00
  TL 97.400
  TL. 2. ( Değişik
  : 4/12/1985 - 3239/96-A md.) Konunun değeri üzerinden harç : a)
  İflasta paylaşılan para üzerinden Yüzde
  4,55 Yüzde
  2,4 b)
  Konkordatoda alacaklılara verilmesi kararlaştırılan para
  üzerinden Binde
  11,38 Binde
  6 III- Haciz, teslim ve satış harcı: (Ek: 23/7/2010-6009/20 md.) (Yukarıdaki (I) ve (II) numaralı fıkralarda yer alan icra ve
  iflas işlemlerinin daire dışında memur eliyle yerine getirildiği her
  bir işlem için ) 56,85 TL 40 TL. B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 36. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, 
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Erdal TERCAN,
Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 21.6.2012 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın belirlilik ve açıklıktan
uzak olup uygulamada hakkaniyete uymayan sonuçlar doğurduğu, borçlunun tek bir
dosyadaki farklı adreslerinde aynı gün yapılıp tamamlanan haciz işlemi için her
bir adres bakımından farklı bir işlem tesis edilmediği hâlde adres sayısınca
ayrı ayrı harç alınması durumunun, icra işleminin başında gerekli harçları
ödeyen alacaklı açısından hak arama özgürlüğünü sınırlayıcı mahiyette olduğu
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 36.  maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 492 sayılı Kanun'un (1) sayılı tarifesinde, harç alınacak yargı
işlemleri düzenlenmiş olup icra ve iflas harçları da yargı harcı kapsamındadır.
İtiraz konusu kuralın da yer aldığı (III) numaralı fıkrada ise icra ve iflas işlemlerinin
daire dışında memur eliyle yerine getirildiği her bir işlem için ilgili kişiden
ayrı ayrı maktu bir harç alınacağı düzenlenmektedir. Alınan bu harç, genel
bütçeye aktarılmakta ve bu işlemi gerçekleştiren personele belirli bir gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar yol
tazminatı olarak ödenmektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel
ilkelerinden birisi de “ belirlilik ”tir. Bu ilkeye göre, yasal
düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve
kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması
gerekir. Belirlilik ilkesi, bireylerin hukuksal güvenliğinin sağlanması
bakımından da önem arz etmektedir. İtiraz konusu kuralda, icra ve iflas işlemlerinin daire dışında
memur eliyle yerine getirildiği her bir işlem için ilgili kişiden ayrı ayrı
maktu harç alınacağı hususunun açıkça ifade edilmesi karşısında, kuralın
belirsizliğinden söz edilemez. Harç, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden
yararlananlardan, bu yararlanmaları karşılığı alınan bedeldir. Yargı hizmetleri
içerisinde yer alan icra ve iflas işlemleri de kuşkusuz icra ve iflas
dairelerinin sunduğu en önemli hizmetlerdendir. Anayasa'da aksine bir hüküm
olmadıkça, herhangi bir yargı hizmetinden harç alınıp alınmayacağı konusunda
kanun koyucunun takdir yetkisi bulunmaktadır. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında ise “ Herkes,
meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı
ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. ” hükmüne
yer verilmiştir. Maddeyle güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve adil
yargılanma hakkı, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının yanında, diğer
temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların
korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında da belirtildiği
üzere, kanun koyucunun yargı hizmetlerinin verilmesi karşılığında harç alınması
biçiminde düzenleme yapma yetkisi bulunmakla birlikte, bu takdir yetkisinin
Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını ihlal etmemesi
için “ harcın miktarının makul olması ”, “ harcın alınmasında haklı bir
amacın olması ” , “ ulaşılmak istenen amaç ile harç miktarı
arasında orantı olması ” ve “ ödeme gücü olmayanlar bakımından etkili adli
yardım sisteminin olması ” kriterlerine uygun şekilde kullanılması
gerekmektedir. Nitekim, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları da bu yöndedir
(Tolstoy-Miloslavsky/İngiltere, 13.6.1995, No: 18139/91;
Kreuz/Polonya, 18.6.2001, No: 28249/95; Bakan/Türkiye, 12.6.2007, No:
50939/99; Ülger/Türkiye, 26.6.2007, No: 25321/02). İtiraz konusu kuralda, icra ve iflas işlemlerinin daire dışında
memur eliyle yerine getirildiği her bir işlem için ilgili kişiden ayrı ayrı
maktu bir harç alınacağı ifade edilmiştir. İtiraz konusu kural, daire dışında
yapılacak her bir işlemi, harcın alınması için yeterli görmektedir. Esasen,
aynı takip dosyasında ancak farklı adreslerde yapılan her bir işlemin ayrı bir
işlem niteliğinde olması ve icra memuru açısından ek bir mesai harcanması
anlamına gelmesi dikkate alındığında, her bir işlem için ayrı harç
alınmasının makul ve orantılı olmadığı söylenemez. Bu nedenle kuralın
hak arama özgürlüğünü engelleyen bir yönü bulunmamaktadır. Öte yandan, harcı ödeme gücü olmayanların 6100 sayılı Hukuk
Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiş olan adli yardım müessesesinden yararlanma
olanağı da bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın
2. ve 36. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (1)
SAYILI TARİFE'sinin “B) İcra ve İflas Harçları” bölümüne,
23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesi
ile eklenen (III) numaralı fıkrada yer alan “…her bir işlem için…” ibaresinin Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 22.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ