ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2013/44 Karar Sayısı : 2013/59 Karar Günü : 2.5.2013 R.G Tarih-Sayı :
10.12.2013-28847 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Tire
Sulh Ceza Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983
günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesinin, 31.10.1990
günlü, 3672 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değiştirilen birinci fıkrasının
Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Tescil plakasına yazılan idari para cezasının iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 2918 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da
içeren 116. maddesi şöyledir: ' Madde 116- Trafiği tehlikeye
düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara
veya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan,
karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin
ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit
edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç
sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat
yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân
asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden
otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde
belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 38.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ,
Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,
Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin
KUZ'un katılımlarıyla 2.5.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında
öncelikle on yıllık süre sorunu görüşülmüştür. Anayasa'nın 'Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde
ileri sürülmesi' başlığını taşıyan 152. maddesinin son
fıkrasında, 'Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.' ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun'un 'Başvuruya engel durumlar' başlığını taşıyan 41.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında da 'Mahkemenin işin esasına girerek
verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl
geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu
yapılamaz.' hükümlerine yer verilmiştir. Başvuran Mahkemece 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesinin birinci
fıkrasının tümünün iptali istenmektedir. 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesinin
birinci fıkrasında yer alan ''ve sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescil
plakalarına göre'' ibarelerine yönelik olarak daha önce yapılan itiraz
başvurusu, Anayasa Mahkemesinin 6.3.2008 günlü, E.2004/116, K.2008/74 sayılı
kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 1.7.2008 günlü, 26923 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek, 2918 sayılı Kanun'un
116. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''ve sürücüsü tespit
edilemeyen'' ve ''tescil plakalarına göre'' ibarelerinin
Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verildiğinden, bu konuda yeni bir başvurunun
yapılabilmesi için kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 1.7.2008 tarihinden
başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. Açıklanan nedenlerle, 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu'nun 116. maddesinin birinci fıkrasının; A- ''ve sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescil
plakalarına göre'' ibarelerine yönelik itiraz başvurusunun,
Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı
fıkrası gereğince REDDİNE, B- ''ve sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescil
plakalarına göre'' ibareleri dışında kalan bölümünün esasının
incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Murat ARSLAN tarafından hazırlanan
işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa
kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, ' ceza sorumluluğunun şahsiliği ' ilkesi
gereğince bireyin sadece kendi eyleminden sorumlu olması gerektiği, oysa itiraz
konusu kuralla uygulanan yaptırımın ' başkasının fiilinden sorumlu olma '
anlamına geleceği, bu kuralla ispat yükü ters çevrilmek suretiyle kişilerin yargı
organları önünde suçsuzluğunu kanıtlama yükümlülüğü altına sokulduğu, bu
nedenle itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi, trafik kural ve yasaklarına
aykırı davranışları belirlenen ancak sürücüsü tespit edilemeyen araçlara,
trafik zabıtasınca tescil plakasına göre ceza veya suç tutanağı düzenleme
olanağı tanıyan bir kuraldır. İlk inceleme kararında, itiraz konusu kuralda yer alan ''ve
sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescil plakalarına göre'' ibarelerine
yönelik itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216
sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddine karar
verilmesi nedeniyle esas incelemesi yapılan kural şu şekildedir: 'Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya
yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına
aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol
mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine
girmeden seyrine devam eden ' araçlara ' ceza veya suç tutanağı düzenlenir.' Kural bu hâliyle trafik kurallarının ihlali durumunda, araçlara
ceza veya suç tutanağı düzenleneceğine ilişkindir. 2918 sayılı Kanun'un 1.
maddesinde, Kanun'un amacı, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanması ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemlerin belirlenmesi olarak ifade edilmiştir. Kanun'un tamamında,
belirlenmiş olan trafik kuralı ihlallerine nasıl bir ceza verileceğine ilişkin
hükümler mevcuttur. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve
işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup
güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,
Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla
kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Kanun koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku
alanında düzenleme yaparken Anayasa'ya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı
kalmak şartıyla toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu
eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma bağlanacağı konusunda anayasal
sınırlar içinde takdir yetkisine sahiptir. Bu yetki, idari yaptırımlar
bakımından da geçerlidir. İtiraz konusu kuralın, kişilerin can ve mal güvenliğini korumak,
toplumun refah, huzur ve mutluluğunu etkileyen trafik kazalarının önlenmesini
sağlamak ve böylece kamu düzenini korumak amacıyla öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Bu düzenlemenin anayasal sınırlar içinde kanun koyucunun takdirinde olduğu açıktır.
Kanun koyucunun, anayasal sınırları aşmadan takdir yetkisini kullanarak
düzenlediği kural, hukuk devleti ilkesine aykırılık taşımamaktadır. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 38. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. VI- SONUÇ 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116.
maddesinin, 31.10.1990 günlü, 3672 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değiştirilen
birinci fıkrasının 'Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde
veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına
aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol
mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine
girmeden seyrine devam eden'araçlara'ceza veya suç tutanağı düzenlenir.' bölümünün
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 2.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE
karar verildi. Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN Üye M. Emin KUZ