ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2014/5 Karar Sayısı : 2014/65 Karar Günü : 27.3.2014 R.G. Tarih-Sayı :
12.12.2014-29203 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul
4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 12.1.2011 günlü, 6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166. maddesinin (1) numaralı fıkrasının son
cümlesinde yer alan “…ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.” ibaresinin
Anayasa’nın 36. ve 138. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir. I- OLAY Davacı tarafından, adına tescil ettirdiği markanın davalılar
tarafından kullanımının durdurulması, tecavüzün önlenmesi ve tazminat talebiyle
açılan  davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı Kanun’un itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 166. maddesi
şöyledir: “ Davaların birleştirilmesi MADDE 166- (1)
Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde
açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her
aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede
birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı
mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar. (2) Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve
sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme
ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı
mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın
kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır. (3) Birleştirme kararı, derhâl ilk davanın açıldığı mahkemeye
bildirilir. (4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da
biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması
durumunda, bağlantı var sayılır. (5) İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların
da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir. Bu hâlde istinaf
incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye
ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır.” B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa’nın 36. ve 138. maddelerine dayanılmış,
Anayasa’nın 141. ve 142. maddeleri ise ilgili görülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri gereğince Haşim KILIÇ, Serruh
KALELİ, Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep
KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Erdal
TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ’un katılımlarıyla 29.1.2014
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan ve
ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama
belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, aralarında bağlantı bulunan aynı düzey ve sıfattaki
hukuk mahkemelerinde açılmış davalarda, ikinci davanın açıldığı mahkeme
tarafından verilen birleştirme kararıyla birinci davanın açıldığı mahkemenin
bağlı olduğu ve bu karara karşı başvuru hakkının olmadığı bu nedenle bir
mahkeme kararının diğerinden üstün tutulduğu belirtilerek kuralın, Anayasa’nın
36. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural
Anayasa’nın 141. ve 142. maddeleri yönünden de incelenmiştir. İtiraz konusu kuralla, aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey
ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalarda, ikinci mahkeme tarafından
verilen birleştirme kararının, davanın gönderildiği birinci mahkemeyi
bağlayacağı öngörülmektedir. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkes,
meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve
davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” denilmektedir. Anayasa’nın 138. maddesinde, hâkimlerin, görevlerinde bağımsız
oldukları, Anayasa’ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre
hüküm verecekleri belirtildikten sonra, hiçbir organ, makam, merci veya
kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve
talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde
bulunamayacağı hükme bağlanmıştır. Anayasa’nın 141. maddesiyle yargıya, davaların en az giderle ve
mümkün olan süratle sonuçlandırılması görevi verilmiş; 142. maddesiyle de
mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin, işleyişinin ve yargılama
usullerinin kanun ile düzenlenmesi öngörülmüş, usul kanunlarının Anayasa’ya
uygun olmak koşulu ile düzenlenmesi hususu kanun koyucunun takdirine
bırakılmıştır. Bu bağlamda kanun koyucu, kamu yararı amacıyla kararların
özelliklerine göre farklı kanun yolları öngörebilir yahut bazı kararlar için de
hiçbir kanun yolu öngörmeyebilir. Zira Anayasa’da tüm mahkeme kararlarıyla
ilgili mutlaka bir kanun yolunun öngörülmesine ilişkin hükme yer verilmemiştir. Kanun, hukuk mahkemelerinde uygulanacak yargılama usullerini
düzenlemektedir. Kanun’un 166. maddesinde düzenlenen davaların birleştirilmesi
müessesesi, hukuk davalarında, ayrı ayrı açılmış davalar arasında maddede
gösterilen anlamda bir bağlantı bulunması hâlinde, bu davaların
birleştirilmesini öngören bir usul hukuku müessesesidir. İtiraz konusu kural
ise aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde
açılmış davalarda verilen birleştirme kararlarının, davanın gönderildiği
birinci mahkemeyi bağlayacağını öngörmektedir. Kişiler arasındaki
uyuşmazlıkların daha kısa süre içinde kesin bir şekilde çözümlenmesi, usul
ekonomisi bakımından önemli olduğu gibi davanın taraflarını davaların uzaması
nedeniyle oluşabilecek mağduriyetlere karşı korumak bakımından da önemlidir.
Kanun koyucunun, itiraz konusu kuralla, uyuşmazlığın esasına ilişkin olmayan
birleştirme kararlarının ilk davaya bakan mahkemeyi bağlayacağı kabul edilerek
davaların görülmesi ve sonuçlandırılmasının hızlandırılmasını amaçladığı
açıktır. Kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında, davaların hızlı bir şekilde
görülmesi ve sonuçlandırılması için kamu yararı amacıyla kabul edilen itiraz
konusu kuralda Anayasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Öte yandan, itiraz konusu kural davanın esasına ilişkin olmayan
bir usul hukuku düzenlemesidir. Bu bağlamda, itiraz konusu kuralın, hâkimlerin
görevlerini bağımsız olarak yürütmelerini, uyuşmazlığın esası hakkında
Anayasa’ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm
vermelerini engelleyen bir yönü bulunmadığı gibi yargı yetkisinin kullanılması
bakımından mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat verilmesine yol açan bir
yönü de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 36., 138.,
141. ve 142. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 12.1.2011 günlü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının son cümlesinde yer alan “…ve bu
karar, diğer mahkemeyi bağlar.” ibaresinin Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, 27.3.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye M.
  Emin KUZ