ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2008/24 Karar Sayısı : 2010/115 Karar Günü : 16.12.2010 R.G. Tarih-Sayı :
26.02.2011-27858 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 4. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 22.1.1990 günlü, 399 sayılı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararname'nin 5.2.1992 günlü, 3771 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle
değiştirilen 45. maddesinin (a) bendinin Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerine
aykırılığı savıyla iptaline karar verilmesi istemidir. I- OLAY İzinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın altı gün
göreve gelmeyen sözleşmeli personelin, iş akdinin feshedilmesi üzerine bu
işlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırı
olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin
Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin
Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin itiraz konusu bendi
de içeren 5.2.1992 günlü, 3771 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle değiştirilen 45.
maddesi şöyledir: 'Madde 45 - (Değişik: 05.02.1992 - 3771/8 md.) Teşebbüs veya bağlı ortaklıklarda çalışan sözleşmeli personelin
sözleşmesi aşağıdaki hallerde feshedilir: a) İzinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın
kesintisiz 5 gün veya bir sözleşme dönemi içinde kesintili 10 gün göreve
gelmemek, b) İşe alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının
anlaşılması veya bu şartlardan birinin sonradan kaybedilmesi, c) Görev veya görev yerinin değişmesi halinde belirlenen süre
içinde mücbir bir sebep olmaksızın yeni görevine başlamamak, d) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sözleşme hükümlerine aykırı
davranışlarda bulunmak, e) Sicil ve başarı değerlendirmeleri birbirini izleyen iki
sözleşme döneminde (D) düzeyinde olmak, İstek, yaş haddi, malullük veya sicil sebeplerinden biri ile
emekliye ayrılma hallerinde sözleşme sona erer.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra
Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE, 8.4.2008
günü karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında; 399 sayılı KHK'nin 45. maddesinde izinsiz veya
kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın kesintisiz 5 gün veya bir sözleşme
döneminde kesintili 10 gün göreve gelmemenin cezası olarak sözleşmenin feshi
cezası öngörülmesine rağmen, 657 sayılı Yasa'nın 125. maddesinin (D) bendinin
(b) alt bendinde aynı fiilin cezası olarak kademe ilerlemesinin durdurulması
cezasının öngörüldüğü, dolayısıyla 399 sayılı KHK ile 657 sayılı Yasa'ya göre
daha ağır bir disiplin cezası getirildiği, oysa kurumun disiplin ve düzenini
bozma açısından aynı kurumda 5 gün işe gelmemenin, memur ve sözleşmeli personel
açısından farklı etkiler doğuracağının kabulüne olanak bulunmadığı, bu durumda
cezaya maruz kalan şahsın kıdem tazminatı gibi bazı sosyal haklarından da
mahrum kalabildiği belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10. ve 60.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda teşebbüs veya bağlı ortaklıklarda çalışan
sözleşmeli personelin izinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın
kesintisiz beş gün veya bir sözleşme dönemi içinde kesintili on gün göreve
gelmemesi sözleşmenin feshi nedeni kabul edilmiştir. Anayasa'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında herkesin, dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiştir. Bu
maddede yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli değil, hukuksal eşitlik
öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin
yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısında
ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı
durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa
karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Durum ve konumlardaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli
kılabilir. Farklı hukuksal durumda bulunanlar arasında eşitlikten söz edilemez.
Aynı hukuksal durumlar aynı, farklı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı
tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz. Kamu personelinin üstlendikleri görevlerin niteliği ve hukuksal
durumlarına göre disiplin suç ve cezaları bakımından farklı usul ve yaptırımlar
öngörülmesi yasa koyucunun takdirindedir. Bu bağlamda meslekten çıkarma
yaptırımları da farklı statüde çalışan personel için değişiklik gösterebilir. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumlarda çalışan
personelin hizmete alınmaları, görev ve yetkileri, nitelikleri, atanma,
ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleri, ücretleri, sicilleri, iş akitlerinin
feshedilmesi, disiplin soruşturması usulü ve görevden uzaklaştırılmaları gibi
hususlar 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede düzenlenmiştir. KİT'lerde çalışan sözleşmeli personel, 399 sayılı KHK ve '399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine Göre Yapılacak Sözleşmelerde Yer
Alacak Hususların Tespiti Hakkında Yönetmelik' hükümlerinde yer alan esas ve
kurallara bağlı olarak imzalanan idari hizmet sözleşmesi ile kamu görevlisi
olarak, istihdam edilmektedir. 399 sayılı KHK kapsamındaki personelin, 657 sayılı Yasa
kapsamındaki personel ile aynı hukuksal durumda bulunmadığı; bunların göreve
başlama, mali ve sosyal haklar ile yükümlülüklerindeki farklılıklar gözetildiğinde
disiplin yaptırımı olarak sözleşmenin feshi yoluyla işine son verilmesinin de
657 sayılı Yasadan farklı şekilde düzenlenmesinin eşitlik ilkesine aykırı bir
yönü bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10.
maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 60. maddesiyle ilgisi
görülmemiştir. VI- SONUÇ 1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 2-22.1.1990 günlü, 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel
Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı
Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin
5.2.1992 günlü, 3771 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle yeniden düzenlenen 45.
maddesinin (a) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 16.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI