ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 1991/14 Karar Sayısı: 1991/10 Karar Günü: 30.4.1991 R.G. Tarih-Sayı :30.05.1991-20886 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Dursunbey Asliye Ceza Mahkemesi. İTİRAZIN KONUSU: 4 Şubat 1329 (1913) günlü "Memurin
Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat"m Anayasa'nın 9. maddesine ve 36. ile
140. maddelerinin de birinci fıkralarına aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY: 31.10.1989 günü, motosikletiyle giderken belediye görevlilerinin
su şebekesinin onarımı için açık bıraktıkları çukura çarpıp arkasında oturan
kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan kazanın sorumlusu olarak hakkında
"dikkatsizlik ve tedbirsizlikle yaralamaya sebebiyet vermek" suçundan
kamu davası açılan sürücünün yargılanması sırasında, yerel Mahkeme, Adli Tıp
Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nin 13.4.1990 günlü raporuyla sanığın 3/8 kusur
oranı yanında, çukur açılmasından sorumlu belediye görevlisinin "tedbirsiz
ve kural dışı davranışlarıyla 5/8 oranında kusurlu olduğu kanaati"ni
belirten raporunun bir örneğini 28.6.1990 günlü ara kararı uyarınca
Kaymakamlığa göndererek "çukur açılmasından sorumlu görevli hakkında
gereğinin takdir ve ifasını" istemiştir. Mahkemenin yazısı karşılık, atadığı soruşturmacının, belediye
görevlilerinin ifadelerini aldıktan sonra bu kişilerin kusursuz oldukları
kamsıyla düzenlediği raporu hiçbir işlem yapmadan Mahkemeye gönderen
Kaymakamlığa, Cumhuriyet Savası'nın, ".... kusur verilen belediye
görevlisinin tespitiyle hakkında Memurin Muhakematı Kanunu'na göre işlem
yapılması için .... yeniden tezkere yazılması" istemi uyarınca Mahkeme
13.12.1990 günlü ara kararıyla durumu yeniden Kaymakamlığa bildirmişse de,
beklenmesine karşın, olumlu ya da olumsuz bir yanıt verilmediği gibi bu
görevliler hakkında bir işlem yapılmamış, kamu davası da açılmamıştır. Yerci Mahkeme, 28.3.1990 günlü duruşmada olayın, işlemlerin,
Kaymakamlıkça yerine getirilmeyen ara kararlarının, yanıt alınamayan
tezkerelerle sürüncemede kalan davanın anlatımına gerekçesinde yer vererek
Memurların Yargılanması Hakkında Geçici Yasa'nın iptali istemiyle doğrudan
Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasını kararlaştırmış ve dosyanın aslını
göndermiştir. III- YASA METİNLERİ: A. İptali İstenen Yasa Kuralı: İptali istenen Yasa; yürüdüğe girmesinden sonra anayasal düzende,
kamu yönetiminde, yargısal yapı ve işleyişte önemli değişiklikler olmasına
karşın Danıştay içtihatlarının belirlediği yönde hukuksal ve yönetsel
gelişmelere uyum sağlamış ve geçerliğini ve yürürlüğünü korumuştur. Yasa
metninin yürürlükteki biçiminin saptanmasında Danıştay içtihatları ile birlikte
değerlendirilmesi zorunlu görülen sözcüklerin altı çizilmiştir. 4 Şubat 1329 (1913) günlü Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu
Muvakkat'ın Başbakanlıkça 1989 yılında yayımlanan, Başbakanlık Mevzuatı
Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü Yürürlükteki Kanunlar Külliyatı Cilt: l,
Sayfa: 65'deki son metin aşağıya alınmıştır. Madde l- Memurinin vazifei memuriyetlerinden münbais veya vazifei
memuriyetlerinin ifası sırasında hadis olan cürümlerinden dolayı icrayı
muhakemeleri şeraiti atiye dairesinde mehakimi adliyeye aittir. Madde 2- Memurinden birinin vazifei memuriyetinden dolayı veya
ifayı vazife esnasında bir cürmü ika eylediği gerek doğrudan doğruya ve gerek
bir şikayet ve ihbar ve iddia üzerine anlaşıldıkta o memur memurini
merkeziyeden ise evvelemirde mensup olduğu Nezaret veya daire ve memurini
vilayetten ise valive mutasarrıf ve kaymakam veya merbut bulunduğu şubei idare
âmiri tarafından usulü muhakematı cezaiye kanununa tevfikan bizzat veya
bilvasıta hakkında tahkikatı iptidaiye icra edilir ve evrakı tahkikiye zirine
tahkikatı vakıanın hülâsasını ve netayicinihavi fezlekesi yazılarak bunun ziri
dahi tahkikatı icra eden zat tarafından imza veya tahtim olunur. Madde 3- Tahkikatı iptidaiye evrakı mevaddı atiyede beyan olunan
usul veçhile ait olduğu meclise tevdi olunur. Ve bu meclisin memurinden olan
azaları içtima ederek suverİ âtiye veçhile tetkikatı idariyede bulunurlar.
Ancak tahkikatı iptidaiye fezlekesini tanzim ve imza eden daire âmiri bu
heyetlerde âza sıfatiyle hazır bulunamaz ve alelûmum esnayı tetkikte memuru
mes'ulün mensup olduğu Nezaret veya idare canibinden izahat alınmak üzere ya
daire âmiri veya izam eyliyeceği memur celp ve davet olunabilir. Madde 4- Kazalarda kaza kaymakamı ile şuabatı idarei kaza rüesayı
memurininden ve meclisi idarei kaza âzasından maada bilcümle memurin ve
müstahdemin ile nahiye müdür ve müstahdemini hakkındaki evrakı tahkikiye kaza
meclisi idaresine ve sancaklarda mutasarrıf ile şuabatı idarei liva rüesayı
memurininden ve meclisi idarei liva âzasından maada bilûmum memurin ve
müstahdemini liva ve mülhak kazalar kaymamaklariyle şuabatı idarei kaza ve
rüesayı memurini ve mecalisi idarei kaza âzası hakkındaki evrakı tahkikiye
meclisi idarei livaya ve vilâyet merkezlerinde vali ile ba iradei seniye mansup
memurini merkeziyei vilâyetten ve meclisi idarei vilayet âzasından maada
bilcümle memurini merkeziyei vilâyet ve mülhak liva mutasarrıflariyle şuabatı
idarei liva rüesayı memurini ve mecalisi idarei liva âzası ve merkezi, vilâyete
mülhak kazalar kaymalariyle şuabatı idarei kaza rüesayı memurini ve mecalisi
idarei kaza âzası hakkındaki evrakı tahkikiye meclisi idarei vilâyete ve bir
vilâyetin ba iradei seniye mansup memurini merkeziyesiyle meclis idaresi azası
hakkındaki evrakı tahkikiye dahi Şûrayı Devlet Mülkiye Dairesine tevdi edilerek
işbu meclislerce mevaddı âtiye veçhile memurumaznunun lüzum veya men'i
muhakemesine karar verilir. Madde 5- (Değişik: 24 Teşrinisani 1330) Tahkikatı iptidaiye evrakı
beyan olunan meclislerden birine geldikte bir hafta zarfında tetkikata
mübaşeret ~olunarak tetkikatı mükemmele icra ve icap edenlerden tahriren yahut
şifahen izahatı lâzime ahzedilerek memuru maznunun tahtı muhakemeye alınmasına
lüzum görülür ise lüzumu muhakemesi esbabını mü-beyyin bir mazbata tanzim
edilip memuru maznuna tebliğ edilir. Memuru maznun işbu mazbata aleyhine tebliğ
tarihinden itibaren beş gün zarfında itiraz edebilir. Müddeti itirazın
hitamında veyahut indelitiraz derecei saniyede icra kılınacak tetkikat
neticesinde mezkûr mazbata tasdik edildiği takdirde müstantik kararnamesi
mahiyetinde olan işbu mazbata ve evrakı tahkikiyecünhalarda doğrudan doğruya
mahkemeye ve cinayetlerde heyeti ithamiyeye sevk olunmak üzere ait olduğu
mahkemei adliye müddeiumumisine tevdi olunur. Memuru mumalialeyhin tahtı
muhakemeye alınmasına lüzum görülmez ise esbabının beyaniyle men'i muhakemesi
hakkında bir mazbata yapılıp memuru mumaileyhin mensup olduğu idare reisine ve
var ise müddei şahsiye tebliğ edilir. İdare reisi ve müddei şahsi işbu mazbata
aleyhine tarihi tebliğinden itibaren beş gün zarfında itiraz edebilirler.
Bunlar tarafından itirazvuku bulsun bulmasın men'i muhakeme kararları herhalde
mafevki meclise sevk olunur ve oraca badettetkik mazbatai mezkûre tasdik
olunursa bir sureti musaddakası memuru mumaileyhe verilir. Madde 6- Tahkikatı iptidaiye icrasında ve lüzum veya men'i
muhakemeye ait muamelâtta işbu kanunda musarrah olmayan hususatta usulü
muhakematı cezaiye ahkâmına tevfiki hareket olunur. Bir meclisin karan
aleyhindeki itiraz mafevki mecliste ve bir vilâyet meclisi idaresinin
kararlarına vuku bulacak itirazat dahi Şûrayı Devletmülkiye dairesinde tetkik
edilir. Ancak mutasarrıflar ve kaymakamlar hakkında mecalisi idarece ittihaz
olunacak bu kabil mukarrerat itiraz vukubulsun bulmasın herhalde Şûrayı Devlet
mülkiye dairesinde tetkik olunur. Madde 7- Lüzumu muhakemesine karar verilen memurin bu kararı ita
eden meclisi idarenin bulunduğu mahaldeki mahkemei adliyede muhakeme olunur. Şu
kadar ki bir kaza meclisi idaresince lüzumu muhakemesine karar verilen bir
memurun cürmü cinayet nev'inden ise muhakemesi merbut bulunduğu livada cinayet
davasını rü'yet eden mahkemeye aittir. Vilâyet merkezlerinin ba iradei seniye mansup
memurini ile mecalisi idaresi âzasından Şûrayı Devlet mülkiye dairesince lüzumu
muhakemelerine karar verilen memurların icrayı muhakemeleri dairei mezkûrece
lüzumu muhakeme kararında tâyin ve tasrih edilecek en yakın vilâyet merkezi
mehakimi adliyesine aittir. Madde 8- Valilerin müstelzimi ceza bir fiil ve hareketi ihbar ve
istihbar edildikte evvelemirde Dahiliye Nezaretinden tahkikatı iptidaiye icrası
için icabına göre mahalline bir veya müteaddit memur gönderilir. Gidecek memur
müteaddit olursa bunlar tahkikatı bir komisyon şeklinde icra etmek üzere
içlerinden birisi reis nasbolunur. Bunların tanzim edeceği tahkikatı iptidaiye
evrakı üzerine valilerin lüzum veya men'i muhakemelerine karar itası Şûrayı
Devlet mülkiye dairesine ve bu karara vuku bulacak itirazın tetkiki Şûrayı
Devletin heyeti umumiyesine aittir. Lüzumu muhakemesi karargir olan valilerin muhakemesi mahkemei
temyiz ceza dairesinde ve derecei saniyede heyeti umumiyesinde icra olunur. Madde 9- Süferanın müstelzimi ceza bir fiil ve hareketi ihbar ve
istihbar edildikte alelusul Hariciye Nezaretince tahkikatı iptidaiye icra
olunduktan sonra lüzum veya men'i muhakemesine karar itası Şûrayı Devlet
mülkiye dairesine ve indelitiraz heyeti umumiyesine ve lüzumu muhakemesi
karargir olan süferanın muhakemeleri de valiler gibi mahkemei temyize aittir. Süferadan gayri olarak memaliki ecnebiyede müstahdem memurin hakkında
tahkikatı iptidaiye icrası ve lüzum veya men'i muhakemelerine karar itası ve
teferruatı devairi merkeziye memurini hakkında işbu kanun ile tâyin olunan
usule tabidir. Madde 10- Devairi merkeziyede iradei seniye ile mansup memurinin
hakkında tahkikat icrası nazırlarca daireleri erkânından teşkil edilecek
heyetlere ve lüzum veya men'i muhakemeleri hakkında karar itası Şûrayı Devlet
mülkiye dairesine ait olup dairei mezkûrenin bu baptaki kararlarına vuku
bulacak itirazat Şûrayı Devletin heyeti umumiyesinde tetkik olunur. Devairi
merkeziyede iradei seniye ile mansup olmayan memurin hakkında icra edilecek
tahkikat üzerine lüzum ve men'i muhakemelerine karar itası daireleri erkânından
teşkil edilecek heyetlere ve bunların kararları aleyhindeki itirazatın tetkiki
de Şûrayı Devlet mülkiye dairesine aittir. Madde 11- Şûrayı Devlet devairi rüesa ve âzasiyle nezaretler
müsteşarları haklarında dahi devairi merkeziyede iradei seniye ile mansup
memurin haklarında olduğu gibi usulen tahkikatı iptidaiye icra olunduktan sonra
lüzumu muhakemelerine karar verilenlerin icrayı muhakemeleri vali ve sefirler
gibi mahkemei temyize aittir. Madde 12- Aleyhinde tahkikatı iptidaiye - icrasına mübaşeret
olunan memurlar lüzum görülürse memuriyetleri vekâletle idare ettirilmek üzere
işten el çektirilir ve lüzumu muhakemelerine karar verilen memurların devamı
memuriyetlerinde mahzur görüldüğü takdirde işten el çektirileceği gibi azilleri
cihetine dahi gidilebilir. Beraat veya mahkûmiyet halinde haklarında ahkâmı
mevzuai kanuniye dairesinde muamele olunur. Madde 13- Birinci madde mucibince hadisolacak cürümlerinden dolayı
lüzumu muhakemelerine karar verilip mahkemeye sevk edilmek üzere evrakı ve
lüzumu muhakeme mazbatası müddeiumumilere tevdi edilmedikçe bunlar tarafından
memurin hakkında doğrudan doğruya takibat icrası memnudur. Madde 14- Bir memurun lüzumu muhakemesine karar verildikte
mahkemeye şevkini mucip olan cürüm neden ibaretse yalnız o husustan dolayı
muhakemesi lâzım gelip esnayı muhakemede diğer bazı ceraimi de ika eylemiş olduğu
veyahut diğer bazı memurların da o cürümde duhul ve iştirakleri olduğu
anlaşıldığı takdirde devairi iadesine malûmat ita olunur. Devairi mezkûrece
dahi bu kanuna tevfikan tahkikat icra ve ikmali lâzımgelir. Madde 15- Ceraimi müşterekede aynı veya muhtelif sınıflara mensup
memurlar madun mafevke tabi olmak üzere aynı mahkemede muhakeme olunur. Memurinin birinci maddede mezkûr olan cürümlerinde memur olmayan
eşhas dahi methaldar olduğu takdirde muhakemeleri tevhiden memurun tabi olduğu
mahkemede rüiyet olunacaktır. Madde 16- (İptal: Anayasa Mahkemesinin 20.9.1963 tarih ve E:
1963/59 K: 1963/225 sayılı karar ile.)' Madde 17- (Mülga: 20.4.1340-491) Madde 18- Memurinin muhakemesi deavii saireye tercihan icra
edilir. Madde 19- İşbu kanun tarihi neşrinden itibaren meriülhükümdür.
Tarihi mezkûre kadar mehakimi idareden memurin hakkında sadır olan hükümler
muteber olup bunlardan kesbi kat'iyet edenler icra edilecek ve itiraza ve
istinafa ve temyize tabi olanlar işbu kanuna tevfikan ait oldukları mehakimi
adliyede tetkik ve rüyet olunacaktır. Mehakimi idarede elyevm derdesti rü'yet olan deavi ait olduğu
mehakimi adliyeye tevdi ve henüz tahkikatı iptidaiye halinde bulunan mevat işbu
kanuna tevfikan ikmal edilecektir. Madde 20- Memurin muhakematı hakkındaki nizamat ve evamiri sabıka
mefsuhtur. Madde 21- İşbu kanunun icrasına heyeti vükelâ memurdur. B. Dayanılan Anayasa Kuralları Anayasa'ya aykırılık savının dayanağı gösterilen Anayasa kuralları
da şunlardır: 1. "Madde 9.- Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce
kullanılır. 2. "Madde 36.- (Birinci fıkra) Herkes, meşru vasıta ve
yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı
olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir." 3. "Madde 140.- (Birinci fıkra) Hâkimler ve savcılar adli ve
idari yargı hâkim ve savcıları olarak görev yaparlar. Bu görevler meslekten
hâkim ve savcılar eliyle yürütülür." IV- İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk
inceleme toplantısında; itiraz yoluna başvuran Mahkemenin iptalini istediği
kurallar yönünden bakmakta olduğu bir davanın bulunup bulunmadığı sorunu
öncelik taşıdığından, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesi gereğince dosya içeriğinde konuyla
ilgili belgelerin onanlı örnekleri yerine dosya aslının gönderilmesi eksikliğiüzerinde
durulmayıp esas yönünden karar verilmesi uygun bulunarak ilk inceleme raporu,
itiraz konusuyla ilgili dava dosyası ve ekleri, iptali istenen Yasa ve
dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve öbür yasama belgeleri
okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü: A- İtiraz yoluna başvuran yerel mahkeme, Anayasa'nın 152-maddesi
ile 2949 sayılı Yasa^nın 28. maddesinin birinci fıkrasına göre Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmuştur. Gönderilen işin incelenmesi, Anayasa'nın 148. ve
2949 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin 2. bendi uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin
görev ve yetkisi kapsamındadır. Bu konuda bir yanlışlık söz konusu değildir. B- 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,
itiraz yoluna başvuran mahkeme, dosyadaki belgelerin konuyla ilgili olanlarının
onanlı örnekleri yerine tümüyle dosyanın aslını göndermiştir. Ancak, işin
niteliği ve aşağıda belirtilecek durum karşısında bu eksiklik sorunu üzerinde
durulmasına gerek görülmemiştir. C- Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin
birinci fıkraları gereğince, bir mahkemenin bir yasa kuralını Anayasa'ya aykırı
görerek Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, o kuralın, bakmakta olduğu
davada uygulanacak kural niteliğini taşıyabilmesinin ilk koşulu, o kuralın
uygulanması olanağını veren bir davanın varlığıdır. Olayda, kusurlu bulunan
belediye görevlileri hakkında açılmış bir dava bulunmadığından onlar hakkında
uygulanması ya da uygulanmaması tartışılacak, tamamlanmış ya da tamamlanmamış
bir işlem söz konusu olamaz. Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat
kapsamındaki sınırlar hakkında açılmış bir dava olmadıkça onlarla ilişkili
kuralların aykırılığı gündeme getirilemez. Bu husus, Ceza Muhakemeleri Usulü
Kanunu'nun ilgili kurallarıyla da doğrulanmaktadır. Memurolmayan bir sanık hakkında açılmış davada, memur olan kusurlu
bir kişi hakkında yapılması gereken işlemin yapılmamasını olumsuz bir neden
sayarak bir davanın varlığını kabule ve bu yolla itiraz başvurusunu yerinde görmeye
yeterli değildir. Yerel Mahkemenin elinde memurlar için açılmış bir dava
bulunmadığından, bakılmakta olan bir davanın varlığı koşulu gerçekleşmemiştir.
Bu zorunluluğa aykırı başvuruların kabulü olanaksızdır. Sanıkları hakkında
bakmakta olduğu bir dava bulunmayan mahkemenin bu sanıkları etkileyecek
kurallara yönelik itiraz yolunu izlemeye yetkisi yoktur. Bu nedenle Mahkemenin savındaki Anayasa'ya aykırılık nedenleri
üzerinde durulmadan itiraz, başvuran Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
reddedilmelidir. Yavuz NAZAROĞLU "Gerekli işlemi başlatmayan Kaymakam hakkında
İçişleri Bakanlığı'na duyuruda bulunulması gerektiği" yolunda değişik
gerekçe açıklamıştır. Anayasa'nın 11. maddesiyle, Anayasa Mahkemesi kararları
hakkında Anayasa'nın 153. maddesinin ilgililerce gözetileceği doğal sayılarak,
ayrıca Anayasa Mahkemesi'nin itiraz davalarındaki işleviyle davanın niteliği
karşısında bu yola gerek görülmemiştir. Mustafa ŞAHİN ve Güven DİNÇER. "Esasın incelenmesine
geçilmesi gerektiği" düşüncesiyle red görüşüne katılmamıştır. V- SONUÇ: Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat'ın iptaline yönelik
itirazın, başvuran Mahkemenin yetkisizliği yönünden REDDİNE, Yavuz
NAZAROĞLU'nun "Gerekli işlemi başlatmayan Kaymakam hakkında İçişleri
Bakanlığı'na duyuruda bulunulması" gerektiği yolundaki değişik gerekçesi,Mustafa
ŞAHİN ile Güven DİNÇER'in "Esasın incelenmesine geçilmesi gerekir"
biçimindeki karşıoyları ve OYÇOKLUĞU ile 30.4.1991 gününde karar verildi. Başkanvekili Yekta Güngör
  ÖZDEN Üye Yılmaz ALİEFENDİOGLU Üye Servet TÜZÜN Üye Mustafa ŞAHİN Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Erol CANSEL Üye Yavuz
  NAZAROĞLU Üye Güven DİNÇER Üye Haşim KILIÇ KARŞIOY
YAZISI Anayasamızın 152 ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkındaki Kanunun 28 inci maddelerinde, bir davaya bakmakta olan
mahkemenin o dava sebebi ile uygulanacak kanun hükümlerini anayasaya aykırı
görürse konuyu itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi' ne götürebileceği
öngörülmüştür. Mahkemelerin bu konuda kendilerine tanınan yetkiyi
kullanabilmeleri için yukarıdasözü edilen maddelerde iki temel unsurun yanyana
bulunması gereklidir: 1- Mahkemede bakılmakta olan bir davanın bulunması, 2- Anayasaya aykırılığı ileri sürülen kuralın o davada uygulanacak
bir kural olması. Dava konusu olayda her iki yasal unsur bir aradabulunmaktadır. Ceza davası, yasalara göre suç teşkil eden eylemin bütünlüğü ve
faillerin birlikte yargılanması esası üzerine kurulur. 3/8 nisbetinde kusurlu
olanın yargılandığı bir trafik davasında 5/8 kusurlu olan kamu görevlilerinin
belirlenip yargılanamaması bir hukuk ve adalet sorunudur. Bunu engelleyen yasa
hükümlerinin Anayasa Mahkemesine getirilmesi de doğaldır. Ceza davası, hazırlık soruşturmasından başlayarak kural olarak
kendiliğinden işleyen bir düzen içinde suçun kovuşturulması ilkesine dayanır.
Burada karşımıza çıkan en önemli yasal istisna, memurların yargılanmasındaki
özel usuldür. Memurların yargılanmasında, memurlara tanınan bu ayrıcalık
memurların kendilerine değil, kamu hizmetinin zamanında, etkin ve gerekli
şekilde yapılabilmesi için kamuhizmetine tanınmıştır. Yoksa, sistem, suç
işleyen kamu görevlisini korumak için getirilmemiştir. Dava konusu olayda Memurin Muhakematı Kanununun kamu
görevlilerinin doğrudan yargıç önüne çıkmalarını önleyen bir kısım hükümlerinin
anayasal tartışması sözkonusudur. Cumhuriyet Savcılığı ve mahkeme olarak yargı,
müşterek faillerden bir bölümünü Memurin Muhakematı Kanunu gereği yargı önüne getirme
gücünden yoksun kalmaktadır. Memurin Muhakematı Kanununda münhasıran memurlar
tarafından işlenmesi mümkün olan suçlar hakkında özel hükümler konulması
gerekirken böyle bir ayrım yapılmaksızın "memuriyet görevinden doğan"
veya "memuriyetleri sırasında işlenen" bütün suçların faillerinin
herhangi bir ayrım gözetilmeksizin özel bir yasal korumaya alınmaları anayasal
yönden tartışılmalıdır. Burada "davada uygulanan kural" deyiminin anlamı
üzerinde de ayrıca durmak gerekir. Davada uygulanan kurallar, aktif ve pasif
olarak yargılama seyrini ve hükmü bütünüyle etkileyen kurallardır. Öyleyse
yargılama sırasında mahkemeyi kısıtlayan kurallar da "davada uygulanan
kuraF'dır. Olayda, suç teşkil eden fiile iştirak eden bir kısım failleri davaya
dahil etmeye engel olan hükümler Memurin Muhakematı Kanunundadır. Görevli
Cumhuriyet Savcılığı ve mahkeme olarak yargının, konuyu Anayasa Mahkemesine
götürebilmesi ancak ilgili mahkeme kanalıyla olacağına göre, Mahkemenin,
Anayasa Mahkemesine başvurusunun kabul edilerek anayasaya aykırılık iddiasının
esastan incelenmesi gerekirdi. Açıklanan nedenlerle, itirazın yetkisizlik yönünden reddini
oluşturan çoğunluk görüşüne karşıyız. Üye Mustafa
  ŞAHİN Üye Güven
  DİNÇER