ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2011/65 Karar Sayısı : 2013/49 Karar Günü : 28.3.2013 R.G. Tarih-Sayı : 25.01.2014-28893 İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet Partisi
(Cumhuriyet Halk Partisi) TBMM Grubu Adına Grup Başkanvekilleri M. Akif
HAMZAÇEBİ ile Muharrem İNCE İPTAL DAVASININ KONUSU : 6.4.2011 günlü, 6225
sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un; A- 8. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'na eklenen Ek Madde 10'un; 1- Dokuzuncu fıkrasının birinci cümlesinin, 2- Onuncu fıkrasının birinci cümlesinin, B- 9. maddesiyle 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a eklenen Ek Madde 13'ün (b) bendinin
ikinci paragrafının “…veya uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp
ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın
rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon eğitimi almış uzman
tabiplerin kendi uzmanlık alanları ile ilgili…” bölümünün, C- 10. maddesiyle 1219 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 14'ün; 1- Birinci fıkrasının birinci cümlesinin, 2- İkinci fıkrasında yer alan “… ve EK-1 sayılı çizelgenin
3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık eğitimlerine …” ibaresinin, 3- EK-1, EK-2 ve EK-3 sayılı çizelgelerinin, D- 12. maddesiyle 1219 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 8'in, E- 13. maddesiyle yeniden düzenlenen, 10.7.2003 günlü, 4924 sayılı
Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli
Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin sekizinci fıkrasının, F- 14. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 181 sayılı
Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
17/B maddesinin (d) bendinin, G- 17. maddesiyle 16.5.2006 günlü, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Kanunu'na eklenen Ek Madde 3'ün, H- 18. maddesiyle 5502 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 9'un, Anayasa'nın 2., 5., 10., 12., 17., 48., 55., 56., 90., 128., 135.,
138. ve 153. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları İptali istenilen kuralların yer aldığı 26.4.2011 günlü, 6225 sayılı Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- 8. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel
Kanunu'na eklenen Ek Madde 10'un dokuzuncu ve onuncu fıkraları şöyledir: “ Etik kurullar, en az biri sağlık mesleği mensubu olmayan
kişi ve biri de hukukçu olmak kaydıyla ve üyelerinin çoğunluğu doktora veya
tıpta uzmanlık seviyesinde eğitimli sağlık mesleği mensubu olacak şekilde, en
az yedi ve en çok onbeş üyeden oluşturulur. Etik kurul
üyelerinin görev süresi iki yıldır. Mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya
veya aralıklı olarak beş toplantıya katılmayan üyelerin üyeliği düşer. Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu ise; Sağlık Bakanlığı Müsteşarı
veya uygun göreceği bir Müsteşar yardımcısının başkanlığında tıbbın cerrahi,
dahili ve temel bilimlerinden Bakanlıkça seçilen uzmanlığını almış veya
doktorasını yapmış üçer kişi, birer klinik psikolog ve ilahiyatçı ile
Bakanlık 1. Hukuk Müşaviri veya görevlendireceği bir hukuk müşavirinden oluşur. Kurul
ilk toplantısında kendi üyeleri arasından bir başkan vekili seçer. İhtiyaç
duyulması halinde Kurul ilgili uzmanlardan görüş alabilir veya Kurula davet
ederek dinleyebilir. Seçilen üyelerin görev süresi iki yıl olup, görev süresi
dolan üyeler yeniden seçilebilir. Mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya
veya aralıklı olarak beş toplantıya katılmayan üyelerin üyeliği düşer.” 2- 9. maddesiyle, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a eklenen Ek Madde 13'ün (b) bendi
şöyledir: “b) Fizyoterapist; fizyoterapi alanında lisans eğitimi veren
fakülte veya yüksekokullardan mezun sağlık meslek mensubudur. Fizyoterapist, hastalık durumları dışında, kişilerin fiziksel
aktivitelerini düzenlemek ve hareket kabiliyetlerini arttırmak için mesleğiyle
ilgili ölçüm ve testleri yaparak kanıta dayalı koruyucu ve geliştirici
protokolleri belirler, planlar ve uygular. Hastalık durumlarında ise fiziksel
tıp ve rehabilitasyon uzmanı tabibin veya uzmanlık eğitimleri
sırasında fiziksel tıp ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık
sonrasında ilgili dalın rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon
eğitimi almış uzman tabiplerin kendi uzmanlık alanları ile ilgili teşhisine
ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak hastaların hareket ve fiziksel
fonksiyon bozukluklarının ortadan kaldırılması veya iyileştirilmesi amacıyla
gerekli uygulamaları yapar. Hastaların
tedavisi yönünden rehabilitasyon ekibinin diğer üyeleri ile işbirliği içinde
çalışır ve tedavinin gidişi hakkında ilgili uzman tabibe bilgi verir.” 3- 10. maddesiyle, 1219 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 14 ve EK-1,
EK-2 ile EK-3 sayılı çizelgeler şöyledir: “EK MADDE 14- Tıpta uzmanlık ana dalları ile eğitim
süreleri EK–1 sayılı çizelgede; diş tabipliğinde uzmanlık ana dalları ile
eğitim süreleri EK–2 sayılı çizelgede; tıpta uzmanlık yan dalları, bağlı ana
dalları ve eğitim süreleri de EK–3 sayılı çizelgede belirtilmiştir. Bu
çizelgelerde belirtilen eğitim süreleri, Sağlık Bakanlığınca, Tıpta Uzmanlık
Kurulunun kararı üzerine üçte bir oranına kadar arttırılabilir. Tıpta ve diş tabipliğinde ana uzmanlık dalı eğitimlerine, merkezi
olarak yapılacak tıpta ve diş tabipliğinde uzmanlık sınavları ile girilir. Yan
dal uzmanlık eğitimlerine ve EK-1 sayılı çizelgenin 3 üncü sütununda
belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık eğitimlerine girişleri merkezi
olarak yapılacak yan dal uzmanlık sınavı ile olur. Uzmanlık dallarının eğitim müfredatları ve bu müfredatlara göre
uzmanlık dallarının temel uygulama alanları ile görev ve yetkilerinin çerçevesi
Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenir.” EK–1 Tıpta Uzmanlık Ana Dalları ve Eğitim Sürelerine Dair Çizelge Ana
  Dallar Eğitim Süreleri 1-
  Acil Tıp 4
  yıl İç
  Hastalıkları uzmanları için 2 yıl Genel
  Cerrahi uzmanları için 2 yıl 2-
  Adli Tıp 4
  yıl Patoloji
  uzmanları için 2 yıl 3-
  Ağız, Yüz ve Çene Cerrahisi 5
  yıl Kulak-Burun-Boğaz
  Hastalıkları uzmanları için 2 yıl Plastik,
  Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanları için 2 yıl 4-
  Aile Hekimliği 3
  yıl 5-
  Anatomi 3
  yıl 6-
  Anesteziyoloji ve Reanimasyon 4
  yıl 7-Askeri
  Sağlık Hizmetleri* 3
  yıl 8-
  Beyin ve Sinir Cerrahisi 5
  yıl 9-
  Çocuk Cerrahisi 5
  yıl 10-
  Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 4
  yıl 11-
  Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları 4
  yıl Ruh
  Sağlığı ve Hastalıkları uzmanları için 2 yıl 12-
  Deri ve Zührevi Hastalıkları 4
  yıl 13-
  Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 5
  yıl Tıbbi
  Mikrobiyoloji uzmanı tabibler için 3 yıl 14-
  Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon 4
  yıl 15-
  Fizyoloji 3
  yıl 16-
  Genel Cerrahi 5
  yıl 17-
  Göğüs Cerrahisi 5
  yıl Kalp
  ve Damar Cerrahisi uzmanları için 2 yıl Genel
  Cerrahi uzmanları için 3 yıl 18-
  Göğüs Hastalıkları 4
  yıl İç
  Hastalıkları uzmanları için 2 yıl 19-
  Göz Hastalıkları 4
  yıl 20-
  Halk Sağlığı 4
  yıl 21-
  Hava ve Uzay Hekimliği 3
  yıl 22-
  Histoloji ve Embriyoloji 3
  yıl 23-
  İç Hastalıkları 4
  yıl 24-
  Kadın Hastalıkları ve Doğum 4
  yıl 25-
  Kalp ve Damar Cerrahisi 5
  yıl Göğüs
  Cerrahisi uzmanları için 3 yıl Genel
  Cerrahi uzmanları için 3 yıl 26-
  Kardiyoloji 4
  yıl İç
  Hastalıkları uzmanları için 2 yıl 27-
  Kulak Burun Boğaz Hastalıkları 4
  yıl 28-
  Nöroloji 4
  yıl 29-
  Nükleer Tıp 4
  yıl 30-
  Ortopedi ve Travmatoloji 5
  yıl 31-
  Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi 5
  yıl Genel
  Cerrahi uzmanları için 3 yıl 32-
  Radyasyon Onkolojisi 4
  yıl 33-
  Radyoloji 4
  yıl 34-
  Ruh Sağlığı ve Hastalıkları 4
  yıl 35-
  Spor Hekimliği 4
  yıl Fiziksel
  Tıp ve Rehabilitasyon uzmanları için 2 yıl Ortopedi
  ve Travmatoloji uzmanları için 2 yıl 36-
  Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp 3
  yıl 37-
  Tıbbi Biyokimya 4
  yıl 38-
  Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji 3
  yıl 39-
  Tıbbi Farmakoloji 4
  yıl 40-
  Tıbbi Genetik 4
  yıl 41-
  Tıbbi Mikrobiyoloji 4
  yıl Enfeksiyon
  Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanları için 2 yıl 42-
  Tıbbi Patoloji 4
  yıl 43-
  Üroloji 5
  yıl *Askeri Sağlık Hizmetleri alanındaki ana
dal uzmanlığı eğitimi Gülhane Askeri Tıp Akademisinde yapılır ve Türk Silahlı
Kuvvetlerinde geçerli olur. EK–2   Diş Hekimliğinde
Uzmanlık Ana Dalları ve Eğitim Sürelerine Dair Çizelge Ana
  Dallar Eğitim
  Süreleri 1-
  Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi 4
  yıl 2-
  Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi 3
  yıl 3-
  Çocuk Diş Hekimliği 3
  yıl 4-
  Endodonti 3
  yıl 5-
  Ortodonti 4
  yıl 6-
  Periodontoloji 3
  yıl 7-
  Protetik Diş Tedavisi 3
  yıl 8-
  Restoratif Diş Tedavisi 3
  yıl EK–3 Tıpta Uzmanlık Yan Dalları, Bağlı Ana Dalları ve
Eğitim Sürelerine Dair Çizelge Yan
  Dallar Bağlı
  Ana Dallar Eğitim
  Süreleri 1-
  Algoloji Fiziksel
  Tıp ve Rehabilitasyon Nöroloji Anesteziyoloji
  ve Reanimasyon 2
  yıl 2
  yıl 2
  yıl 2-
  Askeri Psikiyatri * Ruh
  Sağlığı ve Hastalıkları 2
  yıl 3-
  Cerrahi Onkoloji Genel
  Cerrahi 2
  yıl 4-
  Çevre Sağlığı Halk
  Sağlığı 2
  yıl 5-
  Çocuk Acil Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 6-
  Çocuk Endokrinolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 7-
  Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 8-
  Çocuk Gastroenterolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 9-
  Çocuk Genetik Hastalıkları Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 10-
  Çocuk Göğüs Hastalıkları Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 11-
  Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 12-
  Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 13-
  Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi Kalp
  ve Damar Cerrahisi 2
  yıl 14-
  Çocuk Kardiyolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 15-
  Çocuk Metabolizma Hastalıkları Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 16-
  Çocuk Nefrolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 17-
  Çocuk Nörolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 18-
  Çocuk Radyolojisi Radyoloji 2
  yıl 19-
  Çocuk Romatolojisi Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 20-
  Çocuk Ürolojisi Üroloji Çocuk
  Cerrahisi 3
  yıl 3
  yıl 21-
  Çocuk Yoğun Bakımı Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 22-
  El Cerrahisi Genel
  Cerrahi Plastik,
  Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Ortopedi
  ve Travmatoloji 2
  yıl 2
  yıl 2
  yıl 23-
  Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları İç
  Hastalıkları 3
  yıl 24-
  Epidemiyoloji Halk
  Sağlığı Enfeksiyon
  Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 2
  yıl 2
  yıl 25-
  Gastroenteroloji İç
  Hastalıkları 3
  yıl 26
  - Gastroenteroloji Cerrahisi Genel
  Cerrahi 2
  yıl 27-
  Geriatri İç
  Hastalıkları 3
  yıl 28-
  Harp Cerrahisi * Genel
  Cerrahi 2
  yıl 29-
  Hematoloji İç
  Hastalıkları 3
  yıl 30-
  İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları İç
  Hastalıkları Göğüs
  Hastalıkları Deri
  ve Zührevi Hastalıkları 3
  yıl 3
  yıl 3
  yıl 31-
  İş ve Meslek Hastalıkları Göğüs
  Hastalıkları Halk
  sağlığı İç
  Hastalıkları 3
  yıl 3
  yıl 3
  yıl 32-
  Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Kadın
  Hastalıkları ve Doğum 3
  yıl 33-
  Klinik Nörofizyoloji Nöroloji 2
  yıl 34-
  Nefroloji İç
  Hastalıkları 3
  yıl 35-
  Neonatoloji Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl 36-
  Perinatoloji Kadın
  Hastalıkları ve Doğum 3
  yıl 37-
  Romatoloji Fiziksel
  Tıp ve Rehabilitasyon İç
  Hastalıkları 3
  yıl 3
  yıl 38-
  Sitopatoloji Tıbbi
  Patoloji 2
  yıl 39-
  Temel İmmünoloji Tıbbi
  Mikrobiyoloji Enfeksiyon
  Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 2
  yıl 2
  yıl 40-
  Tıbbi Mikoloji Tıbbi
  Mikrobiyoloji 2
  yıl 41-
  Tıbbi Onkoloji İç
  Hastalıkları 3
  yıl 42-
  Tıbbi Parazitoloji Tıbbi
  Mikrobiyoloji 2
  yıl 43-
  Tıbbi Viroloji Tıbbi
  Mikrobiyoloji 2
  yıl 44-
  Yoğun Bakım Anesteziyoloji
  ve Reanimasyon Genel
  Cerrahi Göğüs
  Hastalıkları İç
  Hastalıkları Enfeksiyon
  Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Nöroloji 3
  yıl 3
  yıl 3
  yıl 3
  yıl 3
  yıl 3
  yıl 45-
  Gelişimsel Pediatri Çocuk
  Sağlığı ve Hastalıkları 3
  yıl * Askeri Psikiyatri ve Harp Cerrahisi alanındaki yan dal uzmanlığı
eğitimi Gülhane Askeri Tıp Akademisinde yapılır ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde
geçerli olur. 4- 12. maddesiyle, 1219 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 8
şöyledir: “ GEÇİCİ MADDE 8- Bu Kanunun ek
14 üncü maddesinin yürürlüğe girmesinden önce ilgili mevzuatına uygun olarak
uzmanlık eğitimi yapmış, eğitime başlamış veya bir uzmanlık eğitimi
kontenjanına yerleşmiş olanların hakları saklıdır. Ağız, Yüz ve Çene Cerrahisi ana dalında, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce yurt içinde veya yurt dışında en az dört yılı eğitim
kurumlarında olmak üzere altı yıl süreyle araştırma, uygulama ve inceleme
yapmış bulunanlar, yaptıkları araştırma, uygulama ve incelemeler ile aldıkları
eğitimlere ait belgelerini ve bu alanda yurt içi ve yurt dışında yayımlanmış
bilimsel yayınlarını ibraz ederek, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren üç ay içerisinde uzmanlık belgesi almak için Sağlık Bakanlığına
başvurabilir. Tıpta Uzmanlık Kurulu, başvuru süresinin bitiminden itibaren bir
yıl içerisinde başvuruları değerlendirir. Çalışmaları yeterli görülenlerin
uzmanlık belgeleri, Bakanlıkça düzenlenir ve tescil edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bu Kanunla diş
tabipliğinde uzmanlık dalı olarak belirlenen alanlardan birinde doktora eğitimi
yapmış olanlar ile bu alanlarda doktora eğitimine başlamış olanlardan
eğitimlerini başarı ile bitirenlere uzmanlık belgesi verilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce; a) Göğüs Hastalıkları ana dalına bağlı Alerji Hastalıkları yan
dalında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar, eğitimlerine İmmünoloji ve Alerji
Hastalıkları adı altında devam ederler. b) Deri ve Zührevi Hastalıkları, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik
Mikrobiyoloji ve Göğüs Hastalıkları ana dallarına bağlı Alerjik Hastalıklar,
Alerjik Göğüs Hastalıkları ya da Alerji Hastalıkları adıyla uzmanlık belgesi
almış olanların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay
içerisinde İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları alanında yaptıkları araştırma,
uygulama ve incelemelere ait belgelerini ibraz ederek başvurmaları ve Tıpta
Uzmanlık Kurulu tarafından uygun bulunması halinde uzmanlık belgeleri
İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları olarak değiştirilir. c) Enfeksiyon Hastalıkları adıyla uzmanlık belgesi alanların bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde başvurmaları
halinde uzmanlık belgeleri Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji
olarak değiştirilir. Halen bu alanda uzmanlık eğitimlerine devam edenlerin
eğitimlerini başarıyla bitirmeleri halinde belgeleri Enfeksiyon Hastalıkları ve
Klinik Mikrobiyoloji adıyla tescil edilir. ç) Çocuk Hematolojisi ya da Çocuk Onkolojisi adıyla uzmanlık
belgesi almış olanların bu iki alanda yaptıkları araştırma, uygulama ve
incelemelere ait belgelerini ibraz ederek, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren üç ay içerisinde başvurmaları ve Tıpta Uzmanlık Kurulu
tarafından uygun bulunması halinde uzmanlık belgeleri Çocuk Hematolojisi ve
Onkolojisi olarak değiştirilir. Çocuk Hematolojisi ya da Çocuk Onkolojisi yan
dallarında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar eğitimlerine Çocuk Hematolojisi ve
Onkolojisi adı altında devam ederler. d) Çocuk Alerjisi ya da Çocuk İmmünolojisi adıyla uzmanlık belgesi
almış olanların bu iki alanda yaptıkları araştırma, uygulama ve incelemelere
ait belgelerini ibraz ederek, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
üç ay içerisinde başvurmaları ve Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından uygun
bulunması halinde uzmanlık belgeleri Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları
olarak değiştirilir. Çocuk Alerjisi ya da Çocuk İmmünolojisi yan dallarında
uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar eğitimlerine Çocuk İmmünolojisi ve Alerji
Hastalıkları adı altında devam ederler. e) Gelişimsel Pediatri, Cerrahi Onkoloji, Yoğun Bakım, İş ve
Meslek Hastalıkları, Çocuk Metabolizma Hastalıkları ve El Cerrahisi yan
dallarında, bağlı ana dallarda uzman olduktan sonra o yan dal alanında yurt
içinde veya yurt dışında beş yıl süreyle araştırma, uygulama ve inceleme yapmış
bulunanlar, yaptıkları araştırma, uygulama ve incelemeler ile aldıkları
eğitimlere ait belgelerini ve bu alanda yurt içi ve yurt dışında yayımlanmış
bilimsel yayınlarını ibraz ederek, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren üç ay içerisinde uzmanlık belgesi almak için Sağlık Bakanlığına
başvurabilir. Tıpta Uzmanlık Kurulu, başvuru süresinin bitiminden itibaren bir
yıl içerisinde başvuruları değerlendirir. Çalışmaları yeterli görülenlerin
uzmanlık belgeleri, Bakanlıkça düzenlenir ve tescil edilir.” 5- 13. maddesiyle yeniden düzenlenen, 10.07.2003 günlü, 4924 sayılı
Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli
Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir: “Sözleşmeli personel, istihdam edildiği hizmet biriminde, 657
sayılı Devlet Memurları Kanunundaki hükümler çerçevesinde başhekim, başhekim yardımcısı
ve başhemşire olarak görevlendirilebilir. Bu görevleri yürüttükleri sürece
kendilerine bu görevlerinden dolayı başkaca bir ücret ödenmez.” 6- 14. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983 tarihli ve 181 sayılı
Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
17/B maddesinin (d) bendi şöyledir: “d) Sağlık Bakanlığının ihtiyaç duyduğu her türlü tesis, hastane,
sağlık eğitim tesisi, sağlık kampüsü, sosyal donatılar ve diğer tesisleri,
düzenlenecek protokol esasları çerçevesinde Toplu Konut İdaresi Başkanlığına
veya inşaat işleri ile ilgili araştırma, proje, taahhüt, finansman ve yapım
işlemleri konusunda görevli ve yetkili kamu tüzelkişiliğine sahip diğer kurum
ve kuruluşlara doğrudan yaptırmak; bunların bedelini, Sağlık Bakanlığı
bütçesinin ilgili tertiplerine bu amaçla konulan ödeneklerden, döner sermaye
gelirlerinden, Sağlık Bakanlığına tahsisli veya Hazinenin özel mülkiyetindeki
taşınmazları üzerindeki yapılarla birlikte devrederek ödemek.” 7- 17. maddesiyle, 16.05.2006 günlü, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Kanunu'na eklenen Ek Madde 3 şöyledir: “EK MADDE 3- Hakkında inceleme, soruşturma, teftiş işlemi devam
edenler ile örnekleme için tespit edilen sağlık hizmet sunucuları tarafından
teslim edilen fatura, reçete ve eki belgeler hariç olmak üzere sağlık hizmet
sunucularından temin edilen hizmet bedellerini gösterir fatura, reçete ve eki
belgelerden incelemesi tamamlanarak bütçeye gider kaydedilenler, ödemenin
yapıldığı mali yılı izleyen beşinci yıldan sonra imha edilir. Bunlardan,
hakkında inceleme, soruşturma, teftiş işlemi devam eden sağlık hizmet sunucuları
tarafından teslim edilen fatura, reçete ve eki belgeler ise inceleme,
soruşturma, teftiş işlemi tamamlandıktan sonra yargı süreci söz konusu değilse
imha edilir.” 8- 18. maddesiyle, 5502 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 9
şöyledir: “GEÇİCİ MADDE 9- Hakkında inceleme,
soruşturma, teftiş işlemi devam edenler ile örnekleme için tespit edilen sağlık
hizmet sunucuları tarafından teslim edilen fatura, reçete ve eki belgeler hariç
olmak üzere sağlık hizmet sunucularından temin edilen hizmet bedellerini
gösterir fatura, reçete ve eki belgelerden, bu maddenin yürürlük tarihine kadar
incelemesi tamamlanarak bütçeye gider kaydedilenler, ödemenin yapıldığı mali
yılı izleyen beşinci yıldan sonra imha edilir. Bunlardan, hakkında inceleme,
soruşturma, teftiş işlemi devam eden sağlık hizmet sunucuları tarafından teslim
edilen fatura, reçete ve eki belgeler ise inceleme, soruşturma, teftiş işlemi
tamamlandıktan sonra yargı süreci söz konusu değilse imha edilir.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 5., 10., 12., 17., 48., 55.,
56., 90., 128., 135., 138. ve 153. maddelerine dayanılmıştır. III-
İLK İNCELEME 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 38. maddesinin (6) numaralı fıkrasında, “ İptal
davalarında, Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin Anayasanın hangi
maddelerine aykırı olduğunun ve gerekçelerinin belirtilmiş olması zorunludur. ”
kuralı yer almaktadır. 6216 sayılı Kanun'un 39. maddesinin, (1) numaralı fıkrasında
Anayasa Mahkemesi'nin iptal istemini on gün içinde inceleyeceği, varsa
eksikliklerin kararla saptanarak onbeş günden az olmamak üzere verilecek süre
içinde tamamlattırılması için ilgililere tebliğ olunacağı, (3) numaralı
fıkrasında ise belirtilen süre içinde eksikliklerin tamamlanmaması halinde
iptal davasının açılmamış sayılacağı belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah
OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz
AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 30.6.2011 gününde yapılan ilk inceleme
toplantısında; dava dilekçesinde, iptali istenen kuralların kimilerinin
gerekçe içermediği, kimi kurallara yönelik gösterilen gerekçenin ise “yeterli”,
“doyurucu” ve “açık” olmadığı ve Anayasa maddeleriyle yeterli bağlantının
kurulmadığı saptanmıştır. Buna göre, 6225 sayılı Kanun'un; A- 8. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'na eklenen Ek 10. maddenin dokuzuncu ve onuncu fıkrasının birinci
cümleleri; Dava dilekçesinde, etik kurullara ilişkin “kuruluş amacına ve
bağımsız olarak inceleme yapabilmesini sağlamaya uygun şekilde oluşturulmadığı”
iddiasının açık olmadığı; kurulu oluşturan üyelerin ve sayılarının tek tek
incelenerek niçin amacına ve bağımsız çalışmaya uygun olmadığının
açıklanmadığı; Anayasa'nın 2., 5., 17. ve 56. maddeleriyle yeterli bağlantının
kurulmadığı; aynı nedenle Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu'na yönelik
gerekçenin de yeterli ve açık olmadığı, B- 9. maddesiyle, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a eklenen Ek 13. maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında yer alan “…veya uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp
ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın
rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon eğitimi almış uzman
tabiplerin kendi uzmanlık alanları ile ilgili …” bölümü, “Fizyoterapist”, “fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı” ve
“uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış
veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve
rehabilitasyon eğitimi almış uzman tabiplerin” her birinin eğitimleri, eğitim
içerikleri, eğitim süreleri, rotasyon ve rotasyon süreleri göz önünde
bulundurulup karşılaştırılmak suretiyle ve fizyoterapistler ile fiziksel tıp ve
rehabilitasyon uzmanı arasında teşhis ve tedavi için yönlendirme ilişkisi de
gözetilerek Anayasa'nın 2., 5., 10., 17. ve 56. maddelerine aykırılık
gerekçelerinin yeterli ve açık bulunmadığı, C- 10. maddesiyle, 1219 sayılı Kanun'a eklenen Ek 14. maddenin,
birinci fıkrasının birinci cümlesi, ikinci fıkrasında yer alan “… ve EK-1
sayılı çizelgenin 3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık
eğitimlerine …” ibaresi ile EK- 1, EK- 2 ve EK - 3 sayılı
çizelgeler; 1- Ek 14. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin, 2- Ek 14. maddenin ikinci fıkrasında yer alan “… ve EK-1 sayılı
çizelgenin 3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık eğitimlerine
…” ibaresinin, Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve 138. maddelerine aykırılığıyla
ilgili herhangi bir gerekçe belirtilmediği, 3- Ek–1, Ek–2 ve Ek–3 sayılı çizelgelerle; tıpta, 43 ana uzmanlık
alanı, 45 yan dal uzmanlığı, diş hekimliğinde ise 8 uzmanlık alanı olmak üzere
toplam 96 farklı ana ve yan dal uzmanlığı oluşturulduğu ve ayrıca tıpta 45 yan
dal uzmanlığının bağlı olduğu ana dalların gösterildiği ve ayrı ayrı eğitim
süreleri belirlendiği halde dava dilekçesinde; a- Tıpta uzmanlık ana dalları ve eğitim sürelerine ilişkin Ek-1
sayılı çizelgede yer alan, tıpta 45 ana uzmanlık alanı (her bir alanın),
bunların eğitim süreleri ve tıpta 17 ana uzmanlık alanında uzman olanlara
ikinci bir ana dalda uzmanlık olanağının verilmesi ve bunların eğitim
sürelerinin Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve 138. maddelerine aykırılık
gerekçelerinin ayrı ayrı belirtilmediği, b- Diş hekimliğinde uzmanlık ana dalları ile eğitim sürelerine
ilişkin Ek-2 sayılı çizelgede yer alan diş hekimliğinde 8 uzmanlık alanı (her
bir alanın) ve bunların eğitim sürelerinin Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve 138.
maddelerine aykırılık gerekçelerinin ayrı ayrı belirtilmediği, c- Tıpta uzmanlık yan dalları, bağlı ana dalları ve eğitim
sürelerine ilişkin Ek-3 sayılı çizelgede yer alan tıpta 45 uzmanlık yan dalları
(her bir alanın), bunların her birinin eğitim süreleri, yan dalların bağlı
olduğu ana dalları, yan dalların birden fazla ana dala bağlı olmasının
Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve 138. maddelerine aykırılık gerekçelerinin ayrı
ayrı belirtilmediği, Öte yandan, Ek-1 sayılı çizelgenin 7. sırasında yer alan “Askeri
Sağlık Hizmetleri” ana dalına ilişkin olarak çizelgenin altında yer alan “ Askeri
Sağlık Hizmetleri alanında ana dal uzmanlığı eğitimi Gülhane Askeri Tıp
Akademisinde yapılır ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde geçerli olur ” ibaresi
ile Ek-3 sayılı çizelgenin 2. sırasında yer alan “Askeri Psikiyatri” yan dalına
ilişkin olarak çizelgenin altında yer alan “ Askeri Psikiyatri ve Harp
Cerrahisi alanındaki yan dal uzmanlığı eğitimi Gülhane Askeri Tıp Akademisinde
yapılır ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde geçerli olur ” şeklindeki ibareye
yönelik Anayasa'nın hangi maddelerine aykırı olduğunun ve gerekçelerinin
gösterilmediği, D- 12. maddesiyle, 1219 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. madde; Geçici 8. maddeyi oluşturan dört fıkra ve dördüncü fıkranın a, b,
c, ç, d, e (altı bent) bentlerine yönelik, uzmanlık ana dalları, yan uzmanlık
dalları, süreler, kapsamdaki uzmanlık belgelerini alabilmek için aranılan
belgeler, kimi alanlarda belirli süreyle inceleme, araştırma, uygulama yapmış
olanlara uzmanlık belgesi verilmesi, uzmanlık alanlarında yeni oluşturulan
alanlara göre geçişler, değişiklikler, bu tür uzmanlık alanlarının Ek-1, Ek-2,
Ek-3 sayılı çizelgelerle bağlantısı gözetilerek her bir alan ve bunun usulü
itibariyle Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve 138. maddelerine aykırılık
gerekçelerinin ayrı ayrı belirtilmediği, E- 13. maddesiyle yeniden düzenlenen, 10.7.2003 günlü, 4924 sayılı
Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli
Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin sekizinci fıkrasının, Anayasa'nın 2.,
128. ve 138. maddelerine aykırılık gerekçelerinin yeterli olmadığı, F- 1- 14. maddesiyle, 13.12.1983 günlü, 181 sayılı Sağlık
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 17/B
maddesinin değiştirilen (d) bendinin, 2- 17. maddesiyle, 16.5.2006 günlü, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Kanunu'na eklenen Ek 3. maddenin, 3- 18. maddesiyle, 5502 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 9. maddenin,
Anayasa'ya aykırılık gerekçesinin yeterli görülmediği, Ayrıca, dava dilekçesinde, iptal isteminin yanı sıra, dava konusu
kuralların yürürlüğünün durdurulması da talep edilmiş, iptali istenen
kuralların Anayasa'ya aykırılığı konusunda bazı gerekçelere yer verilmekle
birlikte bu kuralların uygulanması halinde sonradan giderilmesi olanaksız ne
gibi durum veya zararların ortaya çıkacağının belirtilmediği, sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un 39. maddesinin (1)
numaralı fıkrası gereğince, İstanbul Milletvekili M. Akif HAMZAÇEBİ ile Yalova
Milletvekili Muharrem İNCE'ye bildirimde bulunulmasına ve yukarıda belirtilen
eksikliklerin giderilmesi için kararın tebliğinden başlayarak bir ay süre
verilmesine OYBİRLİĞİYLE  karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 30.6.2011 günlü ara kararında belirtilen
eksikliklerin tamamlanması suretiyle yenilenen 9.8.2011 günlü dava dilekçesi
üzerine, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,
Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 22.9.2011
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından
işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Evren ALTAY tarafından hazırlanan işin
esasına ilişkin rapor, iptali istenen yasa kuralları, dayanılan Anayasa
kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: A - 6225 Sayılı Kanun'un 8. Maddesiyle, 3359 Sayılı Sağlık
Hizmetleri Temel Kanunu'na Eklenen Ek Madde 10'un Dokuzuncu Fıkrasının Birinci
Cümlesi İle Onuncu Fıkrasının Birinci Cümlesinin İncelenmesi 1 - Genel Açıklama 6225 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle 3359 sayılı Kanun'a eklenen ek
10. madde ile insanlar üzerinde gerçekleştirilecek “klinik araştırmalar” konusu
düzenlenmiştir. Buna göre, herhangi bir tedavi yöntemi veya araçlarının veyahut
ruhsat veya izin alınmış olsa dahi ilaç ve terkiplerinin, geleneksel bitkisel
tıbbi ürünler ile tıbbi cihazların bilimsel araştırma amacıyla insanlar
üzerinde kullanılabilmesi, maddede öngörülen koşulların varlığına bağlı olarak
Sağlık Bakanlığından izin alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu çerçevede, ilgili etik kurulun yapılacak araştırmayı uygun
görmesi koşulu da, bireyin hakları ve sağlığının korunmasının her şeyin üstünde
tutulacağı belirtilen klinik araştırmaların yapılması için aranan koşullar
arasında sayılmıştır. Maddenin sekizinci fıkrasında ise etik kurulların oluşumu
düzenlenmiş ve insanlar üzerinde gerçekleştirilecek klinik araştırmalara
katılacak gönüllülerin haklarının, sağlık güvenliği ve esenliğinin korunmasını
sağlamak ve klinik araştırmaları etik yönden değerlendirmek amacıyla Sağlık
Bakanlığınca etik kurullar oluşturulacağı belirtilmiştir. Etik kurulların yanı sıra Sağlık Bakanlığınca, klinik
araştırmalarla ilgili konularda Bakanlığa görüş bildirmek üzere Klinik
Araştırmalar Danışma Kurulu oluşturulması da anılan maddede öngörülmüştür. 2 - Dokuzuncu Fıkranın Birinci Cümlesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, araştırmaya katılacak gönüllülerin hakları,
sağlık yönünden güvenliği ve esenliğinin korunması, araştırmanın mevzuata uygun
şekilde yapılmasının ve takip edilmesinin sağlanması amacıyla kurulan etik
kurullarının, araştırma protokolü, araştırmacıların uygunluğu, araştırma
yapılacak yerlerin yeterliliği ve gönüllülerin bilgilendirilmesi ve bu
kişilerden alınacak aydınlatılmış onamlar ile araştırmalarla ilgili diğer
konularda bilimsel ve etik yönden görüş oluşturmak suretiyle klinik
araştırmanın yürütülmesi bakımından en önemli görevi üstlendiği, belirtilen
niteliklerinin bir gereği olarak oluşumu, çalışmaları ve kararlarının her türlü
dış etkiden uzak ve bilimsel ve kurumsal özerklik perspektifi içinde
olması gerektiği, Biyoloji Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları
ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi (BİYOTIP Sözleşmesi) ile Dünya
Tabipler Birliği Helsinki Bildirgesinde yer alan düzenlemelerin de bu
gerekliliği ifade ettiği, kişinin vücut bütünlüğü ve yaşama hakkı ile doğrudan
ilgili olan insan üzerinde klinik araştırmalar yapılabilmesi için bu
araştırmaları uygun bulması gereken etik kurulun Sağlık Bakanlığı tarafından
oluşturulmasının kuruluş amacına uygun olmadığı ve bağımsız olarak inceleme
yapabilmesine elverişli bulunmadığı, en az yedi olarak öngörülen etik kurul üye
sayısının BİYOTIP Sözleşmesi'nde belirtilen “çok disiplinli bir gözden geçirme”
için yeterli olmadığı, bir klinik araştırmanın değerlendirmesinin ikisi sağlık
alanından olmayan toplam yedi kişilik bir kurulca yapılmasının amaca uygun
olmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 5., 12., 17., 56. ve
90. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptali istenilen kural, etik kurulların, en az biri sağlık mesleği
mensubu olmayan kişi ve biri de hukukçu olmak kaydıyla ve üyelerinin
çoğunluğu doktora veya tıpta uzmanlık seviyesinde eğitimli sağlık mesleği
mensubu olacak şekilde, en az yedi ve en çok onbeş üyeden
oluşturulacağını düzenlemektedir. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti
olduğu, 5. maddesinde insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamaya çalışmanın Devletin temel amaç ve görevleri arasında
olduğu, 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez,
vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu, 17. maddesinde ise herkesin
yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu ve
tıbbi zorunluluklar dışında ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut
bütünlüğüne dokunulamayacağı, rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi
tutulamayacağı belirtilmiştir. Anayasa'nın 56. maddesinde de herkesin
sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu ve Devletin,
herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak amacıyla
sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği ifade
edilmiştir. Etik kurulların, Sağlık Bakanlığı tarafından oluşturulması
nedeniyle kuruluş amacına uygun olarak bağımsız inceleme yapamayacakları ileri
sürülmüş ise de etik kurulların Sağlık Bakanlığınca oluşturulacağına ilişkin
düzenlemenin maddenin sekizinci fıkrasında yer alması ve anılan fıkraya yönelik
bir iptal isteminin bulunmaması nedeniyle söz konusu Anayasa'ya
aykırılık iddiasının, etik kurul üyelerinin niteliği ve sayısını
düzenleyen dava konusu fıkra kapsamında incelenebilmesi olanaklı değildir. Etik kurullarda görev yapmaları öngörülen üyelerin nitelikleri
incelendiğinde ise üç farklı konumda üye bulunduğu görülmektedir. Buna göre
kurul, sağlık mesleği mensubu olmayan üye, hukukçu üye ve doktora veya tıpta
uzmanlık seviyesinde eğitimli sağlık mensubu üyelerden oluşmaktadır. Bu
üyelerden yalnızca hukukçu üye yönünden kesin bir belirleme yapılmış ve kurulun
bir üyesinin mutlaka hukukçu olması gerektiği ifade edilmiştir. Kurulun diğer
üyeleri yönünden ise doktora veya tıpta uzmanlık seviyesinde eğitimli sağlık mensubu
üyelerin kurulun çoğunluğunu oluşturacağı, en az bir üyenin ise sağlık mesleği
mensubu olmayacağı kuralına yer verilmiştir. Etik kurulların üye sayısının en az yedi, en çok onbeş olacağı
yolundaki kural uyarınca asgari üye sayısı olarak öngörülen yedi üye ile
oluşturulması halinde dahi, kurul üyelerinden birinin hukukçu ve en az dördünün
doktora veya tıpta uzmanlık seviyesinde eğitimli sağlık mensubu olacağı
açıktır. İnsan üzerinde yapılacak klinik araştırmaların etik boyutu
gözetilerek, kurulda sağlık mesleği mensubu olmayan en az bir üyenin bulunması
da öngörülmekle birlikte, klinik araştırmalara katılacak gönüllülerin
haklarının korunmasının hukuksal açıdan, sağlık güvenliği ve esenliklerinin
korunmasının ise insan sağlığı açısından taşıdığı önem kurulun oluşumunda
gözetilmiş ve asgari yedi kişilik bir etik kurulun en az beş üyesinin hukukçu
ve doktora veya tıpta uzmanlık seviyesinde eğitimli sağlık mensubu olması
öngörülmüştür. Etik kurulların söz konusu oluşumunda, kişilerin sağlıklı
yaşam hakkına ve bu alanda Devlete verilen görevlere ilişkin Anayasa'da yer
alan düzenlemelere aykırılık bulunmamaktadır. Etik kurulların üye yapısı ve maddenin onbirinci fıkrasında ifade
edildiği üzere kurul kararlarının üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınacak
olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, kurulların dava konusu kuralda
öngörülen asgari üye sayısı olan yedi üyeden oluşturulması ve bu üyelerden
ikisinin sağlık alanından olmaması halinde dahi, klinik araştırmalar yönünden
yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde etik kurulların nitelik ve nicelik
yönünden yetersiz olduğu söylenemez. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 5., 12., 17. ve 56.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 90. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. 3 - Onuncu Fıkranın Birinci Cümlesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, klinik araştırmalarla ilgili konularda Sağlık
Bakanlığına hem bilimsel hem de etik yönden görüş bildirecek olan Klinik
Araştırmalar Danışma Kurulu'nun kuruluş amacına uygun olarak bağımsız şekilde
karar verebilecek şekilde oluşturulması gerekirken Kurul'un, Sağlık Bakanlığı
müsteşarı veya uygun göreceği bir müsteşar yardımcısının başkanlığında
toplanmasının ve tıbbın cerrahi, dahili ve temel bilimlerinden olan üyelerinin
Sağlık Bakanlığınca seçilmesinin Kurul'un bağımsızlığıyla bağdaşmadığı, kuruluş
amaçlarından birisi halk sağlığının korunması olan meslek kuruluşlarına Klinik
Araştırmalar Danışma Kurulunda yer verilmemesinin Devletin demokratik olma
özelliğiyle bağdaşmadığı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu'nda temsil edilmemesinin bu kuruluşların
anayasal statüsüne ve varlık nedenlerine uygun düşmediği, yaşam hakkı ile
ilgili bir alanda karar verecek olan Kurul'da Türk Tabipleri Birliği, Türk
Dişhekimleri Birliği ve Türk Eczacıları Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarına yer verilmemesinin anayasal açıdan eksiklik olduğu ileri
sürülerek kuralın, Anayasa'nın 2., 5., 90. ve 135. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür. İptali istenilen kuralla, Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu'nun,
Sağlık Bakanlığı müsteşarı veya uygun göreceği bir müsteşar yardımcısının
başkanlığında tıbbın cerrahi, dahili ve temel bilimlerinden Bakanlıkça seçilen
uzmanlığını almış veya doktorasını yapmış üçer kişi, birer klinik psikolog ve
ilahiyatçı ile Bakanlık 1. Hukuk Müşaviri veya görevlendireceği bir hukuk
müşavirinden oluşacağı belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti
olduğu, 5. maddesinde insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamaya çalışmanın Devletin temel amaç ve görevleri arasında
olduğu ifade edilmiştir. Anayasa'nın 56. maddesinde de Devletin, herkesin hayatını, beden
ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve
verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek
elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği kuralına yer verilmiştir. Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu, klinik araştırmalarla ilgili
konularda Sağlık Bakanlığına görüş bildirmek üzere oluşturulmuştur. Anayasa'nın
5. ve 56. maddelerinde insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi ve
herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesibakımından
Devlete verilen görevler, Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu'nun kurulmasının
anayasal dayanağını oluşturmaktadır. Sağlık hizmetlerinin ülke genelinde yerine
getirilmesinde asli görevli olan Sağlık Bakanlığı bünyesinde Klinik
Araştırmalar Danışma Kurulu kurulmasında Anayasa'ya aykırılık bulunmadığı gibi
Anayasa'nın 123. maddesinde yer alan idarenin kanuniliği ilkesi uyarınca bu
Kurul'un Sağlık Bakanlığı bünyesinde yer alabilmesi de bu yönde yasal bir
düzenlemenin varlığını gerekli kılmaktadır. Anayasa'nın 135. maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları ve üst kuruluşları, belli bir mesleğe mensup olanların
müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak,
mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek
mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni
hâkim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadı ile kanunla
kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre
yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleri olarak
tanımlanmıştır. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile üst
kuruluşlarının, Anayasa'nın 135. maddesinde belirtilen kurulma amaçları dikkate
alındığında Türk Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği ve Türk
Eczacıları Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının dava
konusu kural ile oluşturulan Klinik Araştırmalar Danışma Kurulu'nda yer
almalarının zorunluluğundan söz edilemez. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 5. ve 135. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın, Anayasa'nın 90. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. B - Kanun'un 9. Maddesiyle, 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a Eklenen Ek Madde 13'ün (b) Bendinin
İkinci Paragrafının “…veya uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp
ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın
rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon eğitimi almış uzman
tabiplerin kendi uzmanlık alanları ile ilgili …” Bölümünün İncelenmesi Dava dilekçesinde, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun hükümleri gereğince hastaları
tedavi edebilmek için tıp fakültesi mezunu hekim olmak ve bir alanda uzman
olabilmek için de o alanda uzmanlık eğitimi görüp uzmanlık diplomasına sahip
olmak gerektiği, uzmanlık eğitimin içeriğiyle uzman hekimin görev ve
yetkilerinin kapsamı ile hangi uygulamaları yapabileceğinin belirlendiği,
uzmanlık eğitimi sırasında uygulanması gereken çekirdek eğitim müfredatlarını
ve eğitim müfredatlarına göre uzmanlık dallarının temel uygulama alanları
ile görev ve yetkilerinin çerçevesini belirleme yetkisinin Tıpta Uzmanlık
Kuruluna ait olduğu, ancak çalışmaların tamamlanamaması nedeniyle
müfredatların henüz ilan edilmediği, tıpta uzmanlık ve yan dal uzmanlık
alanlarının hangi uzmanlık eğitimlerinde ne kadar süreyle rotasyon
yapılacağının Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenerek ilan edildiği, rotasyon
uygulamasının öğrenciye rotasyon yaptığı diğer uzmanlık dalının görev ve
yetkisini kazandırmadığı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlık dalının
eğitim süresinin 4 yıl olduğu, diğer uzmanlık alanlarında görmekte oldukları
eğitim kapsamında fiziksel tıp ve rehabilitasyon dalında rotasyon yapanların
buradaki eğitimlerinin bir ile altı ay arasında değiştiği, 3153
sayılı Radyoloji ve Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi
Müesseseleri Hakkında Kanun ile Fizyoterapi ve Bunlara Benzer Müesseseler
Hakkında Tüzük hükümleri uyarınca fizyoterapi müesseselerini açmaya yetkili
uzmanlık dalının fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlık dalı olduğu, dava
konusu kuralla fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı tabibin yetkilerinin hem
başka alanlardaki uzmanlara hem de fizyoterapistlere devredildiği, yeterli
mesleki ulusal ve uluslararası standartlara sahip uzmandan nitelikli sağlık
hizmeti almanın yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi bütünlüğünün korunması
ve geliştirilmesi hakkı ile doğrudan ilgili olduğu, fizyoterapistin
uygulamalarında fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının yönlendirmesini
zorunlu kılmayan düzenlemenin kişinin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde
sürdürme hakkını zayıflatarak özünü zedelediği, belirtilen niteliği nedeniyle
ölçülülük ilkesine, demokratik toplum düzeninin gereklerine, Anayasa'nın
bütünlüğü ilkesi çerçevesinde Anayasa'nın ruhu ve sözüne, yaşam hakkı ile kişinin
maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına aykırı olduğu, rehabilitasyon
uzmanlığının etkisiz hale getirilerek ve zayıflatılarak nesnel ve bilimsel
olarak tartışmasız olan özgül niteliğinin yok sayılarak orta ve uzun vadede bu
uzmanlığın seçimini tehlikeye düşüren dava konusu kuralın fiziksel tıp ve
rehabilitasyon uzmanlarının çalışma özgürlüğünün özünü ortadan kaldırdığı, özel
yeterlilikleri, eğitim süreleri, eğitim yoğunlukları ve sürekli profesyonellik
eğitimi uygulamaları yönünden fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanları ile
aynı hukuki konumda olmayan diğer uzman tabiplerin fizyoterapistlerin
yönlendirilmesinde yetki ve sorumluluk bakımından fiziksel tıp ve
rehabilitasyon uzmanları ile eşit sayılmalarının eşitlik ilkesine aykırı olduğu
belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 5., 10., 17., 48. ve 56. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinin iptali istenilen kuralın da
bulunduğu (b) bendinde fizyoterapistin tanımı yapılarak fizyoterapistlerin
görev ve yetkileri belirlenmiştir. Buna göre, fizyoterapi alanında lisans
eğitimi veren fakülte veya yüksekokullardan mezun sağlık meslek mensubu
olan fizyoterapistler, hastalık durumları dışında, kişilerin fiziksel
aktivitelerini düzenlemek ve hareket kabiliyetlerini arttırmak için mesleğiyle
ilgili ölçüm ve testleri yaparak kanıta dayalı koruyucu ve geliştirici
protokolleri belirler, planlar ve uygularlar, hastalık durumlarında ise
fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı tabibin veya uzmanlık eğitimleri
sırasında fiziksel tıp ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık
sonrasında ilgili dalın rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon
eğitimi almış uzman tabiplerin kendi uzmanlık alanları ile ilgili teşhisine ve
tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak hastaların hareket ve fiziksel
fonksiyon bozukluklarının ortadan kaldırılması veya iyileştirilmesi amacıyla
gerekli uygulamaları yaparlar ve hastaların tedavisi yönünden rehabilitasyon
ekibinin diğer üyeleri ile işbirliği içinde çalışır ve tedavinin gidişi hakkında
ilgili uzman tabibe bilgi verirler. Hastalık durumlarında fizyoterapistlere, uzmanlık eğitimleri
sırasında fiziksel tıp ve rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık
sonrasında ilgili dalın rotasyon süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon
eğitimi almış uzman tabiplerin, kendi uzmanlık alanları ile ilgili teşhisine ve
tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak hastaların hareket ve fiziksel
fonksiyon bozukluklarının ortadan kaldırılması veya iyileştirilmesi amacıyla
gerekli uygulamaları yaptıracak olmaları, dava konusu kuralı oluşturmaktadır. Anayasa'nın 5. maddesinde insanın maddi ve manevi varlığının
gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmanın Devletin temel amaç ve
görevleri arasında olduğu, 17. maddesinde herkesin, yaşama, maddî ve
manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu, 56. maddesinde ise
herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu ve
Devletin herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini
sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini
gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet
vermesini düzenleyeceği belirtilmiştir. Her ne kadar dava dilekçesinde, alanında uzman olan fiziksel tıp
ve rehabilitasyon uzmanı tabiplerin yetkilerinin dava konusu kuralla
fizyoterapistlere ve başka alandaki uzmanlara devredildiği ileri sürülmüş ise
de dava konusu kural ile fizyoterapistlere devredilen herhangi bir yetki söz
konusu olmayıp, hastalık durumunda fizyoterapistlerin ancak uzman doktorların
teşhis ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak hareket ve fiziksel
bozuklukların ortadan kaldırılması veya iyileştirilmesi için uygulama
yapabilecekleri belirtilmiştir. Dava konusu kural, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı olmayan
ve fakat uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp ve rehabilitasyon
rotasyonu yapmış veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın rotasyon süresi kadar
fiziksel tıp ve rehabilitasyon eğitimi almış uzman tabipler yönünden
incelendiğinde ise fizyoterapistlerin yetkilenen uzman tabiplerin kendi
uzmanlık alanları ile ilgili teşhis ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak
hastalara gerekli uygulamayı yapabilecekleri anlaşılmaktadır. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon, temel olarak kas iskelet sistemi
hastalıklarının tanı, tedavi ve rehabilitasyonuyla uğraşan, ayrıca başta
nörolojik olmak üzere tüm diğer sistemlere ait doğumsal ya da edinilmiş
hastalıklara bağlı fizyolojik ya da anatomik yetersizliği olan kişilerin,
mevcut kapasitelerini en üst düzeye çıkarmak, bağımlılıklarını azaltmak ve
yaşam kalitelerini yükseltmek amacıyla yataklı ve yataksız kurumlarda
rehabilitasyon uygulayan tıp dalıdır. Tıpta Uzmanlık Kurulu, öğrencilerin, eğitim gördükleri uzmanlık
dalı dışındaki uzmanlık dallarında da rotasyon yapmalarını
kararlaştırabilmektedir. Rotasyon, uzmanlık öğrencisinin, uzmanlık eğitimi
süresi içinde, kendi dalı dışında Kurul tarafından belirlenen diğer dallarda
almak zorunda olduğu eğitimi ifade etmektedir. Uzmanlık alanları “fiziksel tıp ve rehabilitasyon” olmayan
uzmanların belirli bir süre “fiziksel tıp ve rehabilitasyon” uzmanlık alanında
rotasyon yapmaları da, Tıpta Uzmanlık Kurulunca bu yönde alınan karara
dayanmaktadır. Bu uzmanlık dalları ve rotasyon süreleri de zamanla değişkenlik
göstermektedir. Mevcut durumda, Algoloji Yan Dal Uzmanlığı, Çocuk Nörolojisi
Uzmanlığı, El Cerrahisi Yan Dal Uzmanlığı, Gelişimsel Pediatri Uzmanlığı, İş ve
Meslek Hastalıkları Uzmanlığı, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanlığı, Romatoloji
Yan Dal Uzmanlığı, Spor Hekimliği Uzmanlığı ve Tıbbi Ekoloji ve
Hidroklimatoloji Uzmanlığı eğitimlerinde bir aydan dört aya kadar değişen
sürelerde fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlık alanında rotasyon kapsamında
eğitim öngörülmüştür. Kural, fiziksel tıp ve rehabilitasyon dalında eğitim gören diğer
uzman doktorların kendi alanları ile ilgili teşhis ve tedavileri yönünden
fizyoterapistleri yönlendirmesini öngörmekte ise de bu kural kapsamında bulunan
doktorların uzmanlık alanlarını belirlememiştir. Tıpta Uzmanlık Kurulunun bu
konuda aldığı kararlara göre dava konusu kuralın kapsamı da uygulamada
belirlenecek ve bilimsel gelişme ve değişmelere paralel olarak bu alanda yetkin
olan Kurul'un gelecekte alacağı kararlar da değişebilecektir. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlık alanı ile yakın ilgileri
gözetilerek bu alanda kısmi süreli de olsa eğitim almaları zorunlu tutulan
uzman doktorların, aldıkları bu eğitim sonrasında kendi alanları ile sınırlı
olarak teşhis ve tedavilerinde fizyoterapistleri yönlendirebilmelerinin,
kişinin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma hakkını ihlal ettiği, herkesin
hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesine engel oluşturduğu
söylenemez. Anayasa'nın 48. maddesinde herkesin, dilediği alanda çalışma ve
sözleşme hürriyetlerine sahip olduğu belirtilmiştir. Dava konusu kuralda, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı
tabiplerin görev ve yetkileri yönünden bir sınırlama getirilmemektedir. Kendi
uzmanlık alanları ile sınırlı olarak ilgili diğer uzman tabiplere
fizyoterapistleri yönlendirme yetkisinin verilmesi, fiziksel tıp ve
rehabilitasyon uzmanlarının belirli konularda yetkilerinin kısıtlanması
sonucunu doğurmamakta ve bazı hastalık durumları fiziksel tıp ve rehabilitasyon
uzmanı tabiplerin görev alanı dışına çıkarılmamaktadır. Belirtilen nedenle,
uzman olduğu alan ile fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlık alanı arasındaki
yakın ilişki gözetilerek fiziksel tıp ve rehabilitasyon dalında rotasyona tabi
tutulan uzmanlara dava konusu kural ile sınırlı bir yetki verilmesi, bu alanda
asıl uzman olan fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlarının çalışma alanını
daraltmamakta ve çalışma özgürlüklerini kısıtlamamaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinde, “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara
sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Hiçbir
kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve
idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak
hareket etmek zorundadırlar ” denilmiştir. “ Kanun önünde eşitlik ilkesi ” hukuksal durumları aynı
olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik
öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar
karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve
ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve
topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitlik ilkesi ihlal
edilmiş olmaz. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı
tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da
topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı
hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanları, fiziksel tıp ve
rehabilitasyon alanının tamamında yetkilidir. Uzmanlık eğitimleri sırasında
belirli bir süre fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında rotasyona tabi tutulan
tabiplere ise kendi uzmanlık alanları ile sınırlı olarak fizyoterapistleri
yönlendirme yetkisi tanınmış, kendi uzmanlık alanları dışında böyle bir yetki
verilmemiştir. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı olmamakla
birlikte kendi uzmanlık alanları ile ilgili teşhis ve tedavilerine bağlı
olarak fizyoterapistleri yönlendirme yetkisi verilmesi, bu
kişileri fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı yapmayacağı gibi, fiziksel
tıp ve rehabilitasyon uzmanları ile aynı kurallara tabi tutulduklarından
da söz edilemez. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 5., 10., 17., 48. ve 56.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Serruh KALELİ ile Engin YILDIRIM bu görüşe katılmamışlardır. Kuralın, Anayasa'nın 2. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. C - Kanun'un 10. Maddesiyle 1219 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek
Madde 14'ün; 1 - Birinci Fıkrasının Birinci Cümlesi İle EK-1, EK-2 ve
EK-3 Sayılı Çizelgelerinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, tabiplerin mesleklerinin icrasına ilişkin yasa
kurallarının bireylerin yaşam hakkı ile bedensel ve ruhsal bütünlüğünün
korunması ve geliştirilmesi ile yakından ilişkili olması nedeniyle kanun
koyucunun bu konudaki takdir yetkisinin özel bir dikkat ve sıkı bir yargılama
gerektirdiği, kanun koyucunun tıpta uzmanlık alanları ile yan dal uzmanlık
alanları ve eğitim sürelerine ilişkin düzenleme yaparken takdir yetkisini
uzmanlık eğitimi sonucu topluma verilecek sağlık hizmetinden beklenen kamu
yararını engelleyici biçimde kullandığı, kanun koyucunun kamu yararına yönelik
olmayan kişisel, siyasi ya da saklı bir amaç doğrultusunda düzenleme yapmasının
yetki saptırması olduğu, amaç öğesi bakımından sakat olan ve uzmanlık dalları
ile sürelerine ilişkin konularda verilen yargı kararlarının uygulanmasını
engellemek amacıyla getirilen düzenlemenin hukuk devleti ilkesine ve yargı
kararlarına uyma yükümlülüğüne aykırı olduğu, yasama organının beğenmediği
yargı kararlarını kanun çıkarmak suretiyle etkisiz hale
getiremeyeceği, diş hekimliği lisans eğitiminin genel olarak tüm diş
hastalıklarının teşhis ve tedavisi için yeterli olduğu, yetersiz kalınan
sınırlı vakalar yönünden ise üniversitelerin ilgili bölümlerinin bu ihtiyacı
gidermek için yeterli olduğu, ordodonti ile ağız, diş ve çene cerrahisi
alanları dışında kalan uzmanlık alanlarının bilimsel bir dayanak olmaksızın
getirilmesinin kamu yararına ve Devletin madde ve insan gücünden tasarruf
edilecek biçimde sağlık hizmetlerinin organize etmesi konusundaki
yükümlülüğüne aykırı olduğu, tıpta uzmanlık ana dalları, yan dalları
ve bağlı ana dalları ile diş hekimliği uzmanlık dalları ve bu dalların eğitim
sürelerine ilişkin düzenlemelerin Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve 138.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 1219 sayılı Kanun'un ek 14. maddesinin birinci fıkrasının birinci
cümlesinde belirtildiği üzere tıpta uzmanlık ana dalları ile eğitim süreleri
EK–1 sayılı çizelgede; diş tabipliğinde uzmanlık ana dalları ile eğitim
süreleri EK–2 sayılı çizelgede; tıpta uzmanlık yan dalları, bağlı ana dalları
ve eğitim süreleri ise EK–3 sayılı çizelgede düzenlenmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti
olduğu, 5. maddesinde insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamaya çalışmanın Devletin temel amaç ve görevleri arasında
olduğu, 17. maddesinde herkesin, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma
ve geliştirme hakkına sahip olduğu, 56. maddesinde ise herkesin, sağlıklı ve
dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu ve Devletin herkesin
hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde
gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla
sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği belirtilmiştir. “ Hukuk devleti ilkesi” gereğince, yasama
işlemlerinin, kişisel yararları değil kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla
yapılması gerekir. Bir kuralın Anayasa'ya aykırılık sorunu çözümlenirken “ kamu
yararı ” konusunda Anayasa Mahkemesinin yapacağı inceleme de, kanunun kamu
yararı amacıyla yapılıp yapılmadığını araştırmaktır. Anayasa'nın çeşitli
hükümlerinde yer alan kamu yararı kavramının Anayasa'da bir tanımı
yapılmamıştır. Ancak Anayasa Mahkemesinin kimi kararlarında da belirtildiği
gibi, kamu yararı, bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan
toplumsal yarardır. Bu saptamanın doğal sonucu olarak da, kamu yararı düşüncesi
olmaksızın, yalnız özel çıkarlar için veya yalnız belli kişilerin yararına
olarak yasa kuralı konulamaz. Böyle bir durumun açık bir biçimde ve kesin
olarak saptanması halinde, söz konusu yasa kuralı Anayasa'nın 2. maddesine
aykırı düşer ve iptali gerekir. Açıklanan ayrık hal dışında, bir yasa kuralının
ülke gereksinimlerine uygun olup olmadığı bir siyasi tercih sorunu olarak kanun
koyucunun takdirine ait olduğundan, salt bu nedenle kamu yararı değerlendirmesi
yapmak Anayasa yargısıyla bağdaşmaz. Bu nedenle, dava dilekçesinde ileri sürülen, kanun
koyucunun tıpta uzmanlık ve yan dal uzmanlık alanları ve eğitim sürelerine
ilişkin düzenleme yaparken takdir yetkisini uzmanlık eğitimi sonucu topluma
verilecek sağlık hizmetinden beklenen kamu yararını engelleyici biçimde
kullandığı iddiasının anayasaya uygunluk denetimi kapsamında incelenebilmesine
ve bu incelemeye bağlı olarak kişilerin yaşama hakkının, maddi ve manevi
varlığını geliştirme hakkı ile sağlık hakkının ihlal edildiğinin kabulüne
olanak bulunmamaktadır. Yasamanın genelliği ilkesi uyarınca kanun koyucu,
Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla her türlü
düzenlemeyi yapmak yetkisine sahiptir. Daha önce tüzük ve yönetmelikler
ile düzenlenen tıpta uzmanlık dalları ve yan dal uzmanlık dalları ile diş
hekimliğinde uzmanlık dallarına ve bu dalların eğitim süreleri, kanun koyucu
tarafından kanun konusu yapılarak bir bütün olarak yeniden düzenlenmiştir. Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, yasama ve yürütme
organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organların
ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların
yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır. Anılan fıkrada
öngörülen mahkeme kararlarının bağlayıcılığı ilkesi, kanun koyucunun Anayasa'ya
ve hukukun genel ilkelerine uygun olması koşuluyla genel düzenleme yetkisini
ortadan kaldırmaz. Dava konusu kurallarla, daha önce idari davalara da konu olan
tıpta uzmanlık ana dalları, tıpta uzmanlık yan dalları, bağlı ana dalları ve
söz konusu dalların eğitim sürelerine ilişkin hususlar, yasal düzenleme konusu
yapılmıştır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, yasamanın genelliği ilkesi
uyarınca kanun koyucunun Anayasa'ya aykırı olmamak kaydıyla her konuyu kanunla
düzenleyebileceği kuşkusuzdur. Bu kapsamda kanun koyucu tarafından getirilen ve
genel, objektif nitelik taşıdığı görülen kuralın, Anayasa'nın 138. maddesine
aykırılığından söz edilemez. Öte yandan, ortodonti ile ağız, diş ve çene cerrahisi
alanları dışında diş hekimliğinde uzmanlık ana dallarının
belirlenmesinin, Devletin insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak
işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp
hizmet vermesini düzenleme görevine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de söz
konusu uzmanlık dallarının, bu uzmanlık dallarındaki hizmetlerin ülke genelinde
verilmesine bağlı olarak kişilerin bu hizmete erişimini kolaylaştıracak
nitelikte olduğu anlaşılmakta olup, diş hekimliği uzmanlık ana dallarının
yasamanın genelliği ilkesince kanun koyucu tarafından belirlenmesine engel
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 2., 5., 17., 56. ve
138. maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir. 2 - İkinci Fıkrasında Yer Alan “…ve EK-1 sayılı
çizelgenin 3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık
eğitimlerine…” İbaresinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, uzman doktorların uzmanlıklarıyla ilintili
diğer uzmanlık alanlarında daha kısa süreli eğitim görmelerinin süregelen
uygulama olmakla birlikte bu kişilerin de ikinci uzmanlık eğitimine
başlayabilmeleri için Tıpta Uzmanlık Eğitimine Giriş Sınavında (TUS) başarılı
olma koşulunun arandığı, kişilere uzman oldukları alanlarda yapılan Yan Dal
Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (YDUS) ile uzmanlıklarıyla ilintili ikinci
uzmanlığa girme imkanı tanıyan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği
hükmünün açıkça hukuka aykırı bulunarak Danıştay tarafından yürütülmesinin
durdurulduğu, yargı kararıyla hukuka aykırılığı saptanan bir kuralın yasal
düzenlemeye konu edilmesinin kamu yararına ve adalet anlayışına aykırı olduğu,
TUS ve YDUS sınavlarında adaylara sorulan soruların içerikleri ve kapsamlarının
farklı olduğu, TUS'un kapsamı genel tıp bilimleri iken YDUS'da soruların yan
dalın bağlı olduğu ana dal genel eğitim programı çerçevesinde hazırlandığı,
dava konusu kural uyarınca YDUS'a girerek bir ana dalda uzmanlık eğitimi görmek
isteyen bir aday yalnızca uzmanı olduğu alana ilişkin konulardan sorumlu
tutulup kendisine yalnızca bu konulara ilişkin sorular yöneltilirken TUS'a
girerek aynı ana dalda uzmanlık eğitimi görmek isteyen bir başka adayın kapsamı
son derece geniş olan birçok konudan sorumlu olacağı, bu nedenle YDUS'a
gireceklerin TUS'a girenlerden daha avantajlı konumda olacakları belirtilerek
kuralın, Anayasa'nın 2., 10. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. 1219 sayılı Kanun'un ek 14. maddesinin ikinci fıkrasında uzmanlık
eğitimlerine girişler düzenlenmiş ve tıpta ve diş tabipliğinde ana uzmanlık
dalı eğitimlerine merkezi olarak yapılacak tıpta ve diş tabipliğinde uzmanlık
sınavları ile girileceği, yan dal uzmanlık eğitimlerine ve EK-1 sayılı
çizelgenin 3. sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık eğitimlerine ise
merkezi olarak yapılacak yan dal uzmanlık sınavı ile girileceği belirtilmiştir.
İptali istenilen kural, EK-1 sayılı çizelgenin 3. sütununda belirtilen uzmanların
ikinci uzmanlık eğitimlerine yan dal uzmanlık sınavı ile girmelerini
öngörmektedir. EK-1 sayılı çizelge, tıpta uzmanlık ana dallarını ve eğitim
sürelerini göstermektedir. Söz konusu çizelgede uzmanlık ana dalları için
öngörülen eğitim süreleri, bazı uzmanlık ana dalları yönünden bu uzmanlık ana
dalıyla ilişkili bulunduğu kabul edilen diğer uzmanlık ana dallarında
eğitimlerini tamamlayan uzman doktorlar yönünden çizelgenin 3. sütununda normal
eğitim süresinden daha kısa süreli olarak belirlenmiştir. Tıpta ana uzmanlık
dalı eğitimlerine kural olarak TUS ile girilmekte iken dava konusu kuralla,
uzman doktor olan bir kişinin uzmanlığıyla ilişkili kabul edilen ve bu nedenle
eğitim süresi daha kısa tutulan bir diğer uzmanlık ana dalında eğitime
başlayabilmesinin YDUS ile olacağı belirtilmiştir. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen “ kanun önünde eşitlik
ilkesi ” hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile
eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı
durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını
sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,
aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa
karşısında eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz. Kanun önünde eşitlik, herkesin
her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki
özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve
uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal
durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi
zedelenmez. Eğitimini tamamladığı uzmanlık ana dalının, eğitimine başlamak
istediği bir diğer uzmanlık alanı ile yakın ilişkisi gözetilerek ikinci
uzmanlık dalında daha kısa süreli bir eğitim görmesi öngörülen bir uzman
tabibin, daha önce hiç uzmanlık eğitimi görmeyen bir tabipten ya da başlamak
istediği ikinci uzmanlık eğitimi yönünden farklı bir eğitim süresi öngörülmeyen
uzman tabipten farklı bir hukuki konumda bulunduğu ve farklı kurallara tâbi
tutulabileceği açıktır. Bu durum, eşitlik ilkesinin ihlali olarak kabul
edilemez. Bu nedenle, daha kısa süreli uzmanlık eğitimi öngörülen uzman
tabiplerin, diğer tabip ve uzman tabiplerden farklı olarak TUS yerine YDUS ile
bu uzmanlık dalı eğitimlerine girebilmelerinde eşitlik ilkesine aykırılık
bulunmamaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti
olduğu belirtilmiş, 138. maddesinde de, yasama ve yürütme organları ile
idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organların ve idarenin
mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine
getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır. Yasamanın genelliği ilkesi uyarınca kanun koyucu
Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla her türlü
düzenlemeyi yapmak yetkisine sahiptir. Bu kapsamda, düzenleyici bir idari
işlemle getirilen bir kuralın daha sonra yasal düzenleme konusu yapılabilmesine
engel bulunmadığı gibi, düzenleyici işlemin mahkemece yürürlüğünün durdurulmuş
ya da iptal edilmiş olması da aynı konuda genel, objektif nitelik taşıyan yasal
düzenleme yönünden Anayasa'nın 138. maddesine aykırılık oluşturmaz. Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2., 10. ve
138. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. D - Kanun'un 12. Maddesiyle 1219 Sayılı Kanun'a Eklenen
Geçici Madde 8'in İncelenmesi Dava dilekçesinde, 1219 sayılı Kanun'un ek 14. maddesi için
belirtilen Anayasaya aykırılık iddialarının söz konusu madde ile getirilen
düzenleme ile ilgili geçiş hükmü niteliğinde olan geçici 8. madde yönünden de
geçerli olduğu, Ağız, Yüz ve Çene Cerrahisi ana dalına, Çocuk Hematolojisi
ya da Çocuk Onkolojisi, Çocuk Alerjisi ya da Çocuk İmmünolojisi, Cerrahi
Onkoloji, Yoğun Bakım yan dallarına ilişkin olarak verilen yürütmeyi durdurma
kararları bulunmasına rağmen dava konusu kuralla bu alanlarda uzmanlık eğitimi
görmeksizin istisnai olarak uzmanlık ve yan dal uzmanlık belgeleri verilmesinin
öngörüldüğü, Danıştay kararlarında belirtildiği üzere doktora eğitimi ile
tıpta uzmanlık eğitimlerinin ayrı eğitimler olmalarına rağmen bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce bu Kanunla diş tabipliğinde uzmanlık dalı
olarak belirlenen alanlardan birinde doktora eğitimi yapmış olanlar ile bu
alanlarda doktora eğitimine başlamış olanlardan eğitimlerini başarı ile
bitirenlere uzmanlık belgesi verilmesinin öngörüldüğü, doktora eğitimini
uzmanlık eğitimi gibi pratik süreçlerle birlikte yapanlar ile akademik doktora
eğitimi yaparak bu unvanı elde edenler arasında hiçbir ayrım yapılmaksızın
hepsine uzman unvanı verilmesine ilişkin yönetmelik hükmü hakkında Danıştay
tarafından yürütmenin durdurulması kararı verilmesinden sonra aynı düzenlemenin
kanun konusu yapıldığı, yasama yoluyla yargı kararlarının etkisiz duruma
getirilmesinin kuvvetler ayrılığı ilkesine ve kesin hükmün uygulanması
ilkesine aykırı olacağı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 17., 56.
ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kural ile 1219 sayılı Kanun'un ek 14. maddesinde yer
verilen tıp ve diş hekimliği uzmanlık ana dalları ile ilgili geçiş hükmü
getirilmiş ve 14. maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına
uygun olarak uzmanlık eğitimi yapmış, uzmanlık eğitimine başlamış veya bir
uzmanlık eğitimi kontenjanına yerleştirilmiş olanların haklarının saklı olduğu,
yeni ihdas edilen Ağız, Yüz ve Çene Cerrahisi dalına ilişkin geçiş sürecindeki
uzman ihtiyacının karşılanması amacıyla belirli süre ile araştırma, uygulama ve
inceleme yapanlar ile diş hekimliğinde doktora yapmış olanlara uzmanlık belgesi
verileceği ve tıpta uzmanlık dallarından bazılarında eğitim görenlerin eğitimlerine
yeniden adlandırılan uzmanlık dallarında devam edecekleri öngörülmüştür. Anayasa'nın 17. maddesinde herkesin, yaşama, maddî ve manevî
varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu, 56. maddesinde herkesin,
sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu ve Devletin herkesin
hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde
gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla
sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında da, yasama ve yürütme
organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organların
ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların
yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır. Kuralın, 1219 sayılı Kanun'un 14. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı
ileri sürülerek aynı nedenlerle iptali istenilmiş ise de 14. maddeye yönelik
iptal istemi reddedildiğinden, bu madde yönünden yukarıda belirtilen gerekçeler
Kanun'un geçici 8. maddesi yönünden de geçerli bulunmaktadır. Yine yukarıda belirtildiği üzere, dava konusu kural benzer bir
kuralı içeren idari bir işlemin yürütülmesinin mahkemece durdurulması, aynı
hususta kanun koyucu tarafından getirilen ve genel, objektif nitelik taşıyan
yasa kuralını Anayasa'nın 138. maddesine aykırı hale getirmez. Dava konusu kural, geçici bir maddedir ve geçici maddeler,
genellikle geçiş dönemlerine ilişkin işlemlerin uygulama yöntemini ve kapsamını
gösteren ayrık hükümleri içerirler. Kanun koyucu, kuralın ayrıklığında kamu
yararı gördüğü için genel kuraldan ayrılmaktadır. Kanun'un geçici 8. maddesi, 14. maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce ilgili mevzuatına uygun olarak uzmanlık eğitimi yapmış, uzmanlık
eğitimine başlamış veya bir uzmanlık eğitimi kontenjanına yerleştirilmiş
olanların haklarının saklı olduğunu belirtmek suretiyle bu kişilerin kazanılmış
haklarını korumuştur. Geçici 8. maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte doktora
eğitimini yapmış olan diş hekimleri ile doktora eğitimine başlamış olan diş
hekimlerinden eğitimlerini başarı ile bitirenlere uzmanlık unvanı verilmesi
de bir geçiş düzenlemesidir ve kanun koyucunun bu konudaki takdirini
yansıtmaktadır. Bu çerçevede, diş hekimliği uzmanlık ana dalları yönünden
getirilen yasal düzenlemeye geçiş kapsamında üniversitelerde verilen ve genel
olarak uygulamalı eğitimi de içeren doktora programını tamamlayanlara, kendi
alanlarında uzmanlık belgesi verilmesinin hastaların sağlıklı yaşam hakkını
ihlal ettiğinden söz edilemez. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 17., 56. ve 138.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. E- Kanun'un 13. Maddesiyle Yeniden Düzenlenen 4924 sayılı Eleman
Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması
İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun'un 5. Maddesinin Sekizinci Fıkrasının İncelenmesi Dava dilekçesinde, sözleşmeli personele mesai saatleri dışında
yapacakları çalışma karşılığında herhangi bir ücret ödenmeyeceği yolunda hizmet
sözleşmesinde yer alan hükmün Danıştay tarafından iptal edildiği, sözleşmeli
personelin ifa ettiği görevine ek olarak başhekim, başhekim yardımcısı ve başhemşire
olarak görevlendirilmesi halinde gerçekleştirdiği ek çalışmanın
ücretlendirilmemesinin ücretin emeğin karşılığı olduğu ve ücrette adaletin
sağlanması doğrultusundaki anayasal ilkelere aykırı olduğu gibi yargı
kararlarının yasal düzenleme ile etkisiz kılınması anlamını taşıdığı, başhekim,
başhekim yardımcısı ve başhemşire görevlerinin genel idare esaslarına göre
yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevler olmasına rağmen sözleşmeli
personel tarafından yürütülmesinin öngörülmesinin bu görevlerin kamu
görevlileri eliyle görüleceğini düzenleyen Anayasa kuralına aykırı olduğu,
sözleşmeli personelin istihdam edildiği hizmet biriminde gereği halinde
başhekim, başhekim yardımcısı ve başhemşire olarak görevlendirilebileceği
yolundaki kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesine rağmen iptal
edilen kuralın dava konusu kuralla aynen kanunlaştırıldığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın
2., 55., 128., 138. ve 153. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu kuralla, sözleşmeli personelin, istihdam edildiği
hizmet biriminde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndaki hükümler çerçevesinde
başhekim, başhekim yardımcısı ve başhemşire olarak görevlendirilebileceği ve bu
görevleri yürüttükleri sürece kendilerine bu görevlerinden dolayı başkaca bir
ücret ödenmeyeceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 128. maddesinde, “ Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli
görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların
ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,
hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla
düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla
özel olarak düzenlenir. ” denilmektedir. Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel
kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde memur ve/veya diğer kamu
görevlilerinden hangisinin çalıştırılacağına ilişkin tercih, kanun koyucunun
takdir alanı içindedir. “Diğer kamu görevlileri” kavramı, söz
konusu asli ve sürekli görevlerde kamu hukuku ilişkisiyle çalışan, fakat memur
olmayan kişileri kapsamaktadır. Kamu hizmeti, geniş tanımıyla, devlet ya da diğer kamu
tüzelkişileri tarafından ya da bunların denetim ve gözetimleri altında, ortak
gereksinimleri karşılamak ve kamu yararını sağlamak için topluma sunulmuş
bulunan sürekli ve düzenli etkinliklerdir. Toplumsal yaşamın zorunlu
gereksinimlerinden olan düzenlilik ve süreklilik isteyen sağlık hizmeti de
niteliği gereği bir kamu hizmetidir. 4924 sayılı Kanun ile eleman temininde güçlük çekilen yerlerde ve
hizmet dallarında sağlık hizmetlerinin etkili ve verimli bir şekilde
yürütülebilmesini sağlamak üzere Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşları
tarafından hizmet akdi ile sözleşmeli olarak sağlık personeli istihdam edilmesi
öngörülmüştür. Bu kapsamda tabipler, uzman tabipler ve hemşireler, Kanun'un eki
(1) sayılı cetvelde sözleşmeli personelin pozisyon unvanları arasında
sayılmıştır. Sağlık Bakanlığı'nın sözleşmeli olarak çalıştıracağı personel
eliyle eleman temininde güçlük çekilen yerlerde yürüttüğü sağlık hizmetlerinin
niteliği itibariyle belli bir düzenlilik içinde sunulması gereken, kişilerin ve
toplumun varlığı ve huzuru yönünden vazgeçilemez, ertelenemez ve ikame edilemez
hizmetler olması, sözleşmeli personelin haftalık çalışma süresinin emsali
Devlet memuru ile aynı olması, izinleri hakkında kural olarak 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu'nun uygulanması, Devlet memurları için yasaklanmış fiil ve
eylemlerde bulunamayacaklarının ve siyasi partiye üye olamayacaklarının
belirtilmesi, sözleşmeli personelin idare ile imzalayacakları sözleşmenin idari
hizmet sözleşmesi niteliğinde bulunması, sözleşmeli personelin ücretlerinin
idarece ödenmesi, emsali Devlet memuru esas alınarak Harcırah Kanunu'ndan
yararlandırılması, haklarında Kamu Konutları Kanunu, Mal Bildiriminde Bulunulması,
Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun ve Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu hükümlerinin
uygulanmasının öngörülmesi, görevi ile veya görevi başında işlenen suçların
Devlet memuruna karşı işlenmiş sayılması, disiplin cezaları ve sicil konuları
dâhil olmak üzere 4924 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı
Kanun'un uygulanacak olması hususları gözetildiğinde, sözleşmeli personel
tarafından sunulacak sağlık hizmetlerinin, Devletin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
olduğu açıktır. Bu durumda, söz konusu asli ve sürekli görevleri yerine getiren
sözleşmeli personelin de “ diğer kamu görevlileri ” kapsamında yer
aldığının ve bu kapsamda başhekim, başhekim yardımcısı ve başhemşire olarak
görevlendirilebileceklerinin kabulü gerekmektedir. Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, yasama ve yürütme
organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organların
ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların
yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır. İdari bir işlemin yargı yerlerince iptali, aynı hususta kanun
koyucu tarafından getirilen ve genel, objektif nitelik taşıyan yasa kuralını
Anayasa'nın 138. maddesine aykırı hale getirmez. Anayasa'nın 153. maddesinde de Anayasa Mahkemesi kararlarının
yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve
tüzelkişileri bağlayacağı belirtilmiştir. 4924 sayılı Kanun'un beşinci maddesine 5413 sayılı Kanun ile
eklenen yedinci fıkrada yer alan “Sözleşmeli personel, istihdam
edildiği hizmet biriminde gereği halinde başhekim, başhekim yardımcısı ve
başhemşire olarak görevlendirilebilir.” cümlesi Anayasa Mahkemesi'nin
23.7.2009 günlü, E:2005/145, K:2009/112 sayılı kararı ile “Özlük
hakkı kapsamında yer alan ve yasayla düzenlenmesi gereken, başhekim, başhekim
yardımcısı ve başhemşire olarak yapılacak görevlendirmelerin usul ve
esaslarının Yasada belirtilmeksizin “gereği halinde” görevlendirme yapılacağı
söylenmek suretiyle sınırları belirli olmayan bir şekilde idareye yetki
tanınması, Anayasa'nın 128. maddesi anlamında bir yasal düzenleme niteliği
taşımamakta ve anılan maddeye aykırı bulunmaktadır. Belirtilen nedenle, kuralın
iptali gerekir.” gerekçesiyle iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararı sonrasında kanun koyucu
tarafından getirilen kuralda, sözleşmeli personelin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümleri çerçevesinde başhekim, başhekim yardımcısı ve başhemşire
olarak görevlendirilebileceği belirtilmek suretiyle görevlendirmenin usul ve
esasları kanunla belirlenmiş olduğundan, Anayasa'nın 128. maddesine aykırılık
bulunmadığı gibi, iptal edilen kural ile aralarında “özdeşlik” yani amaç, anlam
ve kapsam yönlerinden benzerlik bulunmadığından dava konusu kuralın Anayasa'nın
153. maddesine aykırılığından da söz edilemez. Anayasa'nın 55. maddesinde, “Ücret emeğin karşılığıdır.
Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve
diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır…” denilmektedir. Başhekim, başhekim yardımcılığı ve başhemşirelik görevleri, idari
görevlerdir. Mesai saatleri içinde yerine getirilen bu idari görevlerin ifası
“fazla çalışma” olarak nitelendirilemeyeceğinden, bu kişilere almakta oldukları
aylık ücret dışında ek bir ücret verilmesini zorunlu kılan bir durum da söz
konusu değildir. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 55., 128., 138. ve 153.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Zühtü ARSLAN Anayasa'nın 153. maddesine ilişkin bu sonuca farklı
gerekçeyle katılmıştır. Kuralın, Anayasa'nın 2. maddesi ile ilgisi görülmemiştir. F- Kanun'un 14. Maddesiyle Değiştirilen 181 Sayılı Sağlık
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 17/B
Maddesinin (d) Bendinin İncelenmesi 6225 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983
günlü, 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname'nin 17/B maddesinin (d) bendinin iptali istenilmiştir. 2.11.2011 günlü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
11.10.2011 günlü, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 58. maddesinin (14) numaralı
fıkrasının (a) bendi uyarınca, bu maddenin yayımı tarihinde, 13.12.1983 günlü,
181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. Dava konusu kural, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 58.
maddesinin (14) numaralı fıkrasının (a) bendi ile yürürlükten kaldırılan 181
sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yer aldığından iptal isteminin
konusu kalmamıştır. İptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına
karar verilmesi gerekir. G- Kanun'un 17. Maddesiyle 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Kanunu'na Eklenen Ek Madde 3 İle 18. Maddesiyle 5502 Sayılı Kanun'a Eklenen
Geçici Madde 9'un İncelenmesi Dava dilekçesinde, dava konusu kuralların gerekçesi olarak
belgelerin arşivde muhafaza edilmesinin idari ve mali yüke neden olmasının
gösterildiği, muhafazasına lüzum kalmayan evrak ve malzemenin ayıklama ve imha
işlemlerine ilişkin usul ve esasların 3473 sayılı Muhafazasına Lüzum Kalmayan
Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'la düzenlendiği, Sosyal Güvenlik
Kurumu'nun elinde bulunan ve arşivlerinde arşiv malzemesi ve arşivlik malzeme niteliği
taşımayan, muhafazasına lüzum görülmeyen, yok edilecek evrak ve her türlü
malzemenin 3473 sayılı Kanun kapsamında yer aldığı, 3473 sayılı Kanun'un 2.
maddesinde imha edilmesi öngörülen belgelerin “hukuki kıymetini ve bir delil
olma vasfını kaybetmiş olması” ölçütünün dava konusu kurallarda gözetilmediği,
ileride doğması muhtemel bir uyuşmazlık bakımından iddia ve savunma ile adil
yargılanma hakkının mutlak olarak ortadan kaldırıldığı ve hukuk devletinin
ihlal edildiği, kaldı ki ödemesi yapılacak sağlık hizmeti belgelerinin 2007
yılında getirilen bir başka düzenlemeyle örnekleme yoluyla denetlenmesinin
yeterli sayıldığı ve ilgili kuruluşun diğer belgeleri denetlenmeksizin ödeme
yapılmasının mümkün hale geldiği, dava konusu maddelerle zaten sınırlı denetim
sonucu ödemesi yapılan fatura, reçete ve eki belgelerin beş yıl sonra imha
edilmesine olanak sağlanarak sorumluluk süresinde başkaca bir denetime tabi
tutulabilmesinin engellendiği, Kanun'un 93. maddesinde yer alan Kurum'un
prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı
başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tâbi olduğu ve bu Kanuna dayanılarak
Kurum'ca açılacak tazminat ve rücû davalarının, on yıllık zamanaşımına tâbi
olduğu hükmü uyarınca Kurum'un on yıl içinde takip edebileceği bir alacağın
belgesi yahut on yıl içinde Kurum'a karşı açılabilecek bir davada zamanaşımı
süresinin dolmasına henüz beş yıl varken dava konusu kurallar uyarınca imha
edileceği ve bu durumun denetimi olanaksız hale getireceği ve sorumlu olanların
sorumluluğunun saptanmasını olanaksız kılacağı, kamu görevlilerinin suç teşkil
eden en hafif eylemleri bakımından ceza zamanaşımının Türk Ceza Kanunu'nda
sekiz yıl olduğu gözetildiğinde dava konusu kurallarla getirilen beş yıllık
sürenin yetersizliğinin ortaya çıkacağı, Kanun'un 93. maddesinin (b) bendine
göre Kurum sağlık hizmet sunucularına kayıtlarını elektronik ortamda düzenleyip
dayanak belgelerle birlikte elektronik ortamda göndermelerini isteyebilecek
iken beş yıl sonra denetimi imkansız hale getirecek şekilde bir düzenlemeye
gidilmesinin hukuka uygun bir dayanağının bulunmadığı, kamu kaynağının önemli
ölçüde transferi niteliğindeki sağlık hizmet bedellerinin denetlenebilmesi
açısından önem taşıyan bir takım belgelerin dava konusu maddelerle olağan
süresinden önce imha edilmesinin hukuki güvenlik ilkesine ve dolayısıyla
Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür 6225 sayılı Kanun'la 5502 sayılı Kanun'a eklenen ek 3. madde ile
hakkında inceleme, soruşturma, teftiş işlemi devam edenler ile örnekleme için
tespit edilen sağlık hizmet sunucuları tarafından teslim edilen fatura, reçete
ve eki belgeler hariç olmak üzere sağlık hizmet sunucularından temin edilen
hizmet bedellerini gösterir fatura, reçete ve eki belgelerden incelemesi tamamlanarak
bütçeye gider kaydedilenlerin, ödemenin yapıldığı mali yılı izleyen beşinci
yıldan sonra imha edileceği ve bunlardan, hakkında inceleme, soruşturma, teftiş
işlemi devam eden sağlık hizmet sunucuları tarafından teslim edilen fatura,
reçete ve eki belgelerin ise inceleme, soruşturma, teftiş işlemi tamamlandıktan
sonra yargı süreci söz konusu değilse imha edileceği kurala bağlanmıştır. 6225 sayılı Kanun'la 5502 sayılı Kanun'a eklenen geçici 9. maddede
ise aynı kurala yer verilmekle birlikte imha edileceği belirtilen fatura,
reçete ve ekli belgelerin bu maddenin yürürlük tarihine kadar incelemesi
tamamlanarak bütçeye gider kaydedilenler olduğu belirtilmek suretiyle kuralın
geçmişe etkili olarak uygulanması da sağlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti
olduğu belirtilmiştir. “ Hukuk devleti ilkesi ”nin gereklerinden olan
hukuki güvenlik ilkesi ile kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanması
amaçlanmaktadır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir
olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini,
Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden
kaçınmasını gerekli kılar. 5502 sayılı Kanun'un ek 3. maddesi, bireyler ve idare yönünden
açık, belirli ve öngörülebilir olduğundan, “ hukuki güvenlik ilkesi ”ne
aykırılığından söz edilemez. Bu durum, Kanun'un geçici 9. maddesinde yer alan
düzenleme yönünden de geçerlidir. Kanunların, yayımlanmalarından sonraki
olaylara ve durumlara uygulanması genel kural olmakla birlikte, bu kuralın
istisnasını oluşturan geçici maddelerle, k azanılmış
hak ve hukuki güvenlik ilkeleri ihlal edilmemek kaydıyla kanunun yürürlüğe
girmesinden önceki döneme ilişkin düzenleme yapılabilmesi mümkündür. Geçici 9.
madde ile yapılan düzenleme de bu nitelikte olup Anayasa'ya aykırılığı söz
konusu değildir. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun, 3473 sayılı Muhafazasına Lüzum
Kalmayan Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun kapsamında yer alması nedeniyle ayrı bir
düzenlemeye ihtiyaç bulunmadığı ve dava konusu kurallarda 3473 sayılı Kanun'a
göre imha edilmesi öngörülen belgelerin taşıması gereken “hukuki kıymetini ve
bir delil olma vasfını kaybetmiş olması” ölçütünün gözetilmediği, 5502 sayılı
Kanun'un 93. maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunun alacaklarının on yıllık
zamanaşımına tabi olduğu, Türk Ceza Kanunu'nda ilgili suçlar yönünden öngörülen
zamanaşımının beş yıldan daha fazla olduğu hususları yönünden dava dilekçesinde
belirtilen iddiaların temelini dava konusu maddelerin diğer kanun hükümlerine
aykırılığı hususu oluşturmaktadır. Oysa bir yasa kuralı bir başka yasa kuralına göre ve onun varlığı
ya da yokluğu gözetilerek değil, ancak ilgili Anayasa kuralına göre
değerlendirilerek denetlenecektir. Kanun koymak, değiştirmek, kanunu
yürürlükten kaldırmak ve yerindeliğini takdir etmek, tümüyle kanun koyucunun
yetkisi içindedir ve kanunlar arasında uyum ve uygunluk kanun koyucu tarafından
gözetilmesi gereken hususlardır. Bu nedenle, dava dilekçesinde ileri sürülen,
dava konusu kuralların yürürlükteki diğer kanun hükümleri ile uyumlu olmadığı
iddiasının anayasaya uygunluk denetiminde esas alınabilmesi olanaklı değildir. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı
değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 6.4.2011 günlü, 6225 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; A- 1- 8. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'na eklenen Ek Madde 10'un dokuzuncu fıkrasının birinci cümlesi ile
onuncu fıkrasının birinci cümlesine, 2- 9. maddesiyle, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a eklenen Ek Madde 13'ün (b) bendinin
ikinci paragrafının “… veya uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp ve
rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın rotasyon
süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon eğitimi almış uzman tabiplerin
kendi uzmanlık alanları ile ilgili …” bölümüne, 3- 10. maddesiyle 1219 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 14'ün
birinci fıkrasının birinci cümlesine, ikinci fıkrasında yer alan “… ve EK-1
sayılı çizelgenin 3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık
eğitimlerine …” ibaresine, EK-1, EK-2 ve EK-3 sayılı çizelgelerine, 4- 12. maddesiyle 1219 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 8'e, 5- 13. maddesiyle yeniden düzenlenen, 10.7.2003 günlü, 4924 sayılı
Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli
Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin sekizinci fıkrasına, 6- 17. maddesiyle, 16.5.2006 günlü, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Kanunu'na eklenen Ek Madde 3'e, 7- 18. maddesiyle 5502 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 9'a, yönelik iptal istemleri, 28.3.2013 günlü, E.2011/65, K.2013/49
sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkraya, bölüme, cümlelere,
ibareye ve çizelgelere ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE, B- 14. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 181 sayılı
Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
17/B maddesinin (d) bendi hakkında, 28.3.2013 günlü, E.2011/65, K.2013/49
sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu bende
ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, 28.3.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. VI- SONUÇ 6.4.2011 günlü, 6225 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; A- 8. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'na eklenen Ek Madde 10'un; 1- Dokuzuncu fıkrasının birinci cümlesinin, 2- Onuncu fıkrasının birinci cümlesinin, Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, B- 9. maddesiyle, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a eklenen Ek Madde 13'ün (b) bendinin
ikinci paragrafının “… veya uzmanlık eğitimleri sırasında fiziksel tıp ve
rehabilitasyon rotasyonu yapmış veya uzmanlık sonrasında ilgili dalın rotasyon
süresi kadar fiziksel tıp ve rehabilitasyon eğitimi almış uzman tabiplerin
kendi uzmanlık alanları ile ilgili …” bölümünün Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Serruh KALELİ ile Engin YILDIRIM'ın
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, C- 10. maddesiyle 1219 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 14'ün; 1- Birinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 2- İkinci fıkrasında yer alan “… ve EK-1 sayılı çizelgenin 3
üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık eğitimlerine …”
ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Zehra Ayla
PERKTAŞ'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 3- EK-1, EK-2 ve EK-3 sayılı çizelgelerinin Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve iptal istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, D- 12. maddesiyle 1219 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde
8'in Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, E- 13. maddesiyle yeniden düzenlenen, 10.7.2003 günlü, 4924 sayılı
Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli
Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin sekizinci fıkrasının Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, F- 14. maddesiyle değiştirilen, 13.12.1983 günlü, 181 sayılı
Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin
17/B maddesinin (d) bendi, 11.10.2011 günlü, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı
ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin 58. maddesinin (14) numaralı fıkrasının (a) bendi ile yürürlükten
kaldırılan 181 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yer aldığından,
konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
OYBİRLİĞİYLE, G- 17. maddesiyle, 16.5.2006 günlü, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Kanunu'na eklenen Ek Madde 3'ün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, H- 18. maddesiyle 5502 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde
9'un Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE, 28.3.2013 gününde karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz
  AKINCI Üye Erdal TERCAN Üye Muammer TOPAL Üye Zühtü ARSLAN KARŞIOY
GEREKÇESİ Dava konusu kuralın 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının
Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 13. maddesi (b) bendinin ikinci paragrafında yer
alan ibarenin F.T.R (Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon) uzmanı olmadığı halde bu
alana rotasyonu bulunan alanlardan birinden uzman olan ya da rotasyon süresi
kadar F.T.R eğitimi almış bir uzmanın da fizyoterapistleri kendi uzmanlık
alanları ile ilgili tedavi için yönlendirme yetkisine sahip olabileceğini ifade
ettiği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 56. maddesi ile Devlet, herkesin hayatını beden ve ruh
sağlığı içinde sürdürmesini sağlamakla ödevli kılınmış 17. maddesinde herkesin
yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu
5. maddesinde ise bu maddi ve manevi varlığın gelişmesi için gerekli şartları
sağlama ve yaşam hakkı gibi temel hakları koruyup önündeki engelleri
kaldırmanın devletin temel amaç ve görevleri arasında sayıldığı, ve yine
Anayasa'nın başlangıç bölümünün 6. paragrafında yer aldığı gibi her Türk
vatandaşının kişiliğini, varlığını koruma ve geliştirme hak ve yetkisine sahip
olduğunun ifade edildiği görülmektedir. İptali istenen kuralda yer alan ibare, uzmanlık gerektiği kabul
edilen alanda uzmanlık eğitimi almadan kısa süreli rotasyon bilgi ve eğitimi
ile alan bilgi ve beceri yeterliliği kazanıldığı kanısıyla o alanın tedavi
yetkilerinin hasta üzerinde kullanılmasına izin vermekte, ve bu iş için
fizyoterapistlerin F.T.R uzmanı tabibin tedavi protokolüne ihtiyaç bırakmadan
yetkili kılıp yönlendirebildikleri anlaşılmaktadır. El cerrahisi yandal, Romatoloji yandal, Algoloji yandal uzmanlık
eğitimi alanlar ile, ortopedi, meslek hastalıkları, spor hekimliği, tıbbi
ekoloji, gelişimsel pediatri, çocuk nörolojisi gibi uzmanlık alanlarında
çalışan tabiplerin çok kısa süreli(1-4 ay arası) F.T.R uzmanlık alanına ait
rotasyon sırasında edindikleri bilginin, kendi alanına ait hastalık tedavisinde
fizyoterapiste fizik tedavi rehabiliteye ilişkin tedavi ve protokolleri
uygulatma yeterliliğine ulaştırdığı sonucu çıkmaktadır. F.T.R formasyon bilgisi dışındaki bir alan uzmanı tabibin,
fizyoterapiste erişmek için kullandığı ara birim ihtisas veren niteliğe
ulaştığı kabul edilen rotasyon bilgisi, F.T.R uzmanlığı alanını rotasyonu olan
uzmanlık alanlarının doktorları yönünden ihtiyaç olmaktan çıkarmakta olduğu
görülmektedir. Bunun ise, F.T.R uzmanı olmak için 4 yıl ihtisas yapmak durumunda
olan tabibin örneğin 3 aylık ortopedi rotasyonu sırasında Artroskopi tedavi
bilgisi edinmiş olması ile adeta onu bu alanda ortopedi uzmanı yapmış olmasının
beklenmesi gibi kabul edilmez bir sonuca götürmektedir. Fizyoterapistlerin faaliyetlerini FTR hekimlerinden tümüyle
bağımsız yürütmelerinin fizyoterapi ve rehabilitasyonun doğasına aykırılığı
yanında, hastaya sağlık ve yüksek yaşam kalitesi hizmet sunumunun amaç olduğu
yerde, uzmanlık eğitimi alanı fiziksel tıp ve rehabilitasyon olan tabibin
önerileri ile düzenlenen teşhis ve tedavi pratiklerinin fizyoterapistle hayata
geçirilmesi yerine iptal konusu kuralın getirdiği rotasyon eğitimli başka dal
uzmanı tabibin fizyoterapisti yönlendirmesi yetkisi tedavide şüphe ve
belirsizlik içermekte, tıbbi alan bilgisi yeterliliği yanında FTR uzmanlık
alanında yetkilenmiş tabibe ihtiyacı sorgulatmaktadır. Nitekim, F.T.R yüksek lisansını tamamlayan fizyoterapistlerin
bile; tıp sağlık bilimleri eğitim konseyince kardiyoloji, göğüs hastalıkları,
göğüs cerrahisi vb. anabilim dalı uzmanları gözetimi ve denetimi altında
bağımsız çalışamayacakları ancak F.T.R uzman doktoru gözetiminde görev
yapabileceklerine ve karar verildiği ve kararın üniversiteler arası kurulca da
onandığı anlaşılmaktadır. Bir meslek içinde yer alan çeşitli niteliklere sahip ihtisas
alanlarından hangisinin hangi donanımda olması gerektiği ve bilgisini yetki
alanlarının belirlenmesinde ülkenin sağlık politikasını oluşturanların ve yasa
koyucunun kamu yararı mülahazasıyla takdir hakkı olduğu muhakkaktır. Ancak bu
hakkın insan yaşamını doğrudan ilgilendirdiği, yaşam ve sağlık hakkının
korunmasını devlete pozitif bir görev olarak yüklediği düşünüldüğünde, bilimsel
gerçeklerin uluslar arası standartlara uygun ve keyfiyetten uzak kullanılması
gerektiği açıktır. Doktor azlığı, farklı klinikte hasta takip zorluğu, iş
yükünü azaltma, sağlık harcaması artışı gibi algısal nitelemelerin, kuralın
varlık nedeninde kamusal yarar ihtiyacını karşılamada yeterli ve makul bir
gerekçe olması kabul edilemez. İptali istenen kuralda yer alan ibarenin uygulama bulduğu yer
insan sağlığı yani yaşam alanıdır. Sair düzenlerde örneğin hukuki, ekonomik,
siyasi hatanın tazmin, seçimler vb. yollar ile ikincil bir denetimle
giderilebilmesi olanağı yüksek iken, insan sağlığına ilişkin tıbbi bir hatadan
dönme ihtimali de o denli düşük belki de yoktur. Çağımız demokratik toplumlarında sosyal devlet birey için vardır.
Öncelikli görevi de onu korumak, yaşam hakkına saygı göstermek bunun için
gerekli tedbirleri almaktır. Sağlıklı yaşam hakkının korunmasının yollarından
biride, sağlık sorunu olan bireye iyi bir sağlık hizmeti anlayışı ile doğru
tanı koymak, doğru tedavi etmek ve sosyal devlete en az maliyetle bu görevi
yaptırmaktır. İnsan vücudunun bilinebilen tüm fonksiyon bozuklukları için 6
yıllık tıp eğitimi ile yetinilmeyip, klasik bir üniversite eğitim süresi kadar
ek bir ihtisas ve sonrasında ilgi duyanlar için yıllarca sürebilecek yandal
eğitim süreci gerektiği bir bilimsel gerçek olarak karşımızda dururken, birkaç aylık
rotasyon süresine indirgenmiş F.T.R eğitimi ile yetkilenenlerin fizyoterapiste
yönlendirme yeterliliği algısı, bu kişiler tarafından önerilen tedavi
protokoluna maruz kalanlar yönünden ve başarılı olmayan bir tedavi ile
karşılaşmak olasılığını yükseğe taşıyacak olup bununda adil, eşit ve
hakkaniyetli olduğu söylenemeyecektir. Bireyin yaşamına saygılı devlet öncelikle hastayı varsa uzmanına
tanı koydurup tedavi ettirmekle mükelleftir. Uzmanın bulunmadığı hizmet yer
koşullarında bireyin sağlıklı yaşam hakkı önündeki bu sosyal engelin
kaldırılmak zorunluluğunun anayasal bir görev olduğu hatırlandığında, olumsuz
koşulları ortadan kaldırmak için gerekli tedbirleri almak bir ödevdir. Devlete
düşen bu görevin yanında kendi maddi ve manevi varlığını koruma, kollama ve
geliştirme hakkı karşısında, bireyin sağlığı konusunda ehil bir tabibe görünmek
ve tedavi olmak hakkının bulunması asıldır. Kuralda yer alan F.T.R Rotasyonlu
uzmanın, F.T.R uzmanına göre eşit özgül yeterliliğinden bahsedilemez. Nitekim
tıpta uzmanlık kurulu 82 no'lu kararından öğrenildiği üzere kas iskelet
rehabilitasyonu, elektroterapi ve eksersiz uygulamalarında F.T.R uzmanlık dal
mensuplarının tedavi planlama, hasta değerlendirme, uygulama izleme ve eğitim
faaliyetlerine katılmalarının gerçekleştirilmesinin önerildiği görülmektedir. Bireyin ihtiyaç içerisinde bulunduğu sağlık problemi konusunda
daha çok katkıda bulunacağının yüksek olacağı düşünülen F.T.R. uzmanı yerine,
onun çalışma alanını daraltan, bu alana; yetkinliği uzmanlığına göre eş değerde
olmayan rotasyon eğitimli bir uzmanın önereceği tedavi protokolu ile yönlendireceği
fizyoterapist vasıtası ile müdahale yetkisi veren kuralın zorlayıcı toplumsal
bir ihtiyaç olduğu yolunda da yasada hiçbir gerekçe yer almamaktadır. Bir an için aksi düşünülürse, fizik tedavide anadal uzmanının
bulunmadığı bir sağlık kurumunda kendisine yetki verilen algoloji, el
cerrahisi, romatoloji yandal uzmanının bulunabileceğini varsaymak ne kadar
gerçekçi olacaktır. Bireyin uzmanından nitelikli sağlık hizmeti alma hakkının temeli
yaşam ve maddi manevi varlığını koruma geliştirme hakkıdır. Anayasa Mahkemesi
E.1975/198, K.1976/18 sayılı kararında hukuk kurallarının konuluşunda ve
yorumlanmasında “ İnsan sağlığı en yüksek ve en önemli değer olup bu ilke
sürekli göz önünde bulundurulmalıdır. “ demektedir. Yasa koyucunun insan sağlığının ön planda olduğu düzenlemelerinde
yasa ile ulaşılmak istenen meşru amacı şüpheye mahal bırakmayacak nitelikte
ortaya koymalı, düzenleme ile beklenen kamusal yarar ile müdahale edilen hasta
sağlık hakkı arasındaki dengenin ölçütü ve araçları belirlenmeli, kural ile
öngörülen yolun gaye için en elverişli yol olduğunu şüpheden ari açıklamalıdır.
Örneğin bir ay FTR rotasyon gören ortopedi ve travmatoloji uzmanının kendi bu
geniş çalışma alanındaki bir operasyon sonrası fizyoterapisti yönlendirme
yeterliliği karşısında, FTR uzmanına ihtiyaç olmadığının bilimsel gerekçesi
kuralın ölçülüğünün kabulü için ortaya konulmalıdır. Kişi hayatının beden ve ruh sağlığı içinde sürdürülmesinin devlete
görev kişiye de hak olarak verildiği Anayasamıza göre hakkın gerçekleşmesini
engelleyen zorlayan ve zayıflatan bu düzenleme hukuk düzeninde koruma
görmemelidir. Mahkememiz kararı gerekçesinde F.T.R uzmanlık alanı ile yakın
ilgisi gözetildiği için kısmi süreli bu eğitimi alan başkaca uzmanlık alanı
tabiplerin kendi alanları ile ilgili teşhis ve tedavide fizyoterapist
yönlendirmesinin kişinin yaşam varlığını koruma hakkına engel olmayacağını,
F.T.R uzmanının çalışma alanını da daraltmayacağını söylemekle yetinmiştir.
Ancak hangi kriterlerin bu sonucu doğurduğuna ilişkin bir açıklama
bulunmamaktadır. Anılan nedenler ile, yeterli açıklık içermeyen, hasta sağlık
hakkına yönelik kural hakkında çoğunluk değerlendirmelerine kuralın Anayasa'nın
2., 17. ve 56. maddelerine aykırı olduğu düşünceleri ile katılınmamıştır. Başkanvekili Serruh KALELİ Üye Engin YILDIRIM KARŞIOY
GEREKÇESİ 6.4.2011 günlü, 6225 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10. maddesiyle, 1219 sayılı
Kanun'a eklenen ek 14. maddenin ikinci fıkrasında yer alan “…ve ek 1 sayılı
çizelgenin 3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık
eğitimlerine…” ibaresinin iptali istenilmektedir. İptali istenilen ibarenin yer aldığı ek 14. maddenin ikinci
fıkrasında tıpta ve diş tabipliğinde ana uzmanlık dalı eğitimlerine merkezi
olarak yapılacak (TUS) sınavı, yan dal uzmanlık eğitimlerine ise ek 1 sayılı
çizelgenin 3 üncü sütununda belirtilen uzmanların ikinci uzmanlık eğitimlerine
girişleri merkezi olarak yapılacak (YDUS) sınavında başarılı olmaları halinde
başlamaları öngörülmektedir. Fıkrada sözü geçen çizelgede bazı uzmanlıklar için
bu uzmanlık ana dalıyla yakınlığı bulunduğu düşünülen diğer uzmanlık ana
dallarında görev yapan uzman doktorlar yönünden eğitim süresini genel kuraldan
farklı şekilde özel olarak normal sürelerden daha kısa düzenlendiği
görülmektedir. Anayasa'nın 138. maddesinde; “Yasama ve yürütme organları ile
idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme
kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini
geciktiremez” hükmü yer almaktadır. Yargı kararlarına uyma zorunluluğunu içeren
bu hüküm Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin de gereğidir. 28.4.2007 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Yan Dal Uzmanlık
Eğitimi Giriş Sınavı Yönetmeliğinin iptali istemiyle açılan dava, Danıştay
Sekizinci Dairesi'nin 1.10.2010 gün ve E.2010-3389 sayılı kararı ile “kendi
uzmanlık alanları ile ilintili olan başka ana dallarda kısa süreli ana dal
uzmanlık eğitimi imkanı tanınan uzmanların Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş
Sınavına (YDUS) girerek ana dal uzmanlık eğitimi imkanı tanıyan veya kontenjan
açıldığı takdirde uzman oldukları alanlarda yapılan YDUS” ibaresi hukuka aykırı
bulunarak yürütmesinin durdurulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda Danıştay Sekizinci Dairesince açıkca hukuka aykırı
bulunarak hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen bir kuralın yasal
düzenlemeye konu edilmesi Anayasa'nın 2 ve 138. maddeleri ile bağdaşmamaktadır. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen “yasa önünde eşitlik ilkesi”
hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,
hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Dava konusu ibarenin yer aldığı kural ile bir uzmanlık ana dalı
eğitimine giriş yönünden istisnai bir düzenleme öngörülmekte ve uzmanlık
eğitimine başlanabilmesi kural olarak (TUS) sınavında başarılı olma koşuluna
bağlı iken, bazı uzmanlık ana dalları yönünden bu uzmanlık eğitimi için
başvuran kişinin daha önce bir başka uzmanlık ana dal eğitimini tamamlamış
olması koşuluyla, uzmanlığının başvurduğu uzmanlık eğitimi ile yakınlığı
gözetilerek ikinci uzmanlık eğitimine başlayabilmesini (YDUS) sınavında başarılı
olma koşuluna bağlanmaktadır. Giriş sınavları, eğitim süreleri ve verilen
uzmanlık belgeleri itibariyle farklı bir eğitim sürecini içerdiği açık olan ana
dal uzmanlık eğitimi ile yan dal uzmanlık eğitiminin giriş sınavlarının farklı
olacağı açıktır. (YDUS) sınavı tamamlanan bir uzmanlık eğitimine bağlı olarak,
bu uzmanlık alanına ait soruların sorulduğu daha dar kapsamlı bir sınavdır. Bu durumda ikinci bir uzmanlık dalında eğitim görmek isteyen uzman
tabipler yan dal uzmanlık eğitimi yapmak isteyen uzman tabiplerle aynı konumda
olmadıkları gibi, niteliği itibariyle yan dal olmayan bir uzmanlık dalı için
(YDUS) sınavına tabi kılınmak suretiyle yan dal uzmanlık eğitimi yapmak isteyen
uzman tabiblerle aynı sınava tabi tutulması Anayasa'nın 2. maddesinde öngörülen
kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle dava konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10., 138.
maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği düşüncesi ile çoğunluk kararına
katılmıyorum. Üye Zehra Ayla
  PERKTAŞ FARKLI
GEREKÇE Dava dilekçesinde, 5413 sayılı Kanunla 4924 sayılı Kanunun 5.
maddesine eklenen “Sözleşmeli personel, istihdam edildiği hizmet biriminde
gereği halinde başhekim, başhekim yardımcısı ve başhemşire olarak
görevlendirilebilir” şeklindeki hükmün Anayasa Mahkemesinin 23.7.2009 tarihli
ve E.2005/145, K.2009/112 sayılı kararıyla iptal edilmesine rağmen iptal edilen
kuralın dava konusu kuralla aynen yasalaştırıldığı belirtilerek, kuralın
Anayasa'nın 153. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Mahkememiz çoğunluğu, “iptal edilen kural ile aralarında
“özdeşlik” yani amaç, anlam ve kapsam yönlerinden benzerlik bulunmadığı”
gerekçesiyle dava konusu kuralın Anayasa'nın 153. maddesine aykırı olmadığına
karar vermiştir. Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasına göre Anayasa
Mahkemesinin kararları “yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare
makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar”. Bu bağlayıcılık, fıkrada sayılan
organ, makam ve kişilerin Anayasa Mahkemesinin kararlarına uyma ve kararların
gereğini yerine getirme zorunluluğunu ifade etmektedir. Yasama organı, Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği bir kanun
hükmünün yerine hiç kuşkusuz yeni düzenleme yapabilir. Bunu yaparken de en
azından yeni kanun hükmünün muhtemel iptalini engellemek amacıyla Mahkemenin
iptal gerekçelerini dikkate alabilir. Ancak, bu durum yasama organının iptal
edilen bir kuralın benzerini hatta aynısını yasalaştıramayacağı anlamına
gelmez. Yasama organının iptal edilen bir kuralın yerine yaptığı yeni
düzenleme Anayasa Mahkemesinin önüne tekrar geldiğinde anayasallık denetimi
bakımından ilk defa gelen kuraldan farklı bir durum söz konusu değildir.
Mahkeme daha önceki Anayasa'ya aykırılık gerekçelerinin halen geçerli olduğunu
düşünüyorsa kuralın iptaline karar verebilecektir. Mahkemenin söz konusu
kuralı, Anayasa'nın diğer hükümleri bakımından incelemeden, sadece daha önce
iptal edilen kural ile aralarında özdeşlik veya benzerlik bulunduğu gerekçesiyle
iptal etmesi Anayasa'nın lafzıyla ve ruhuyla bağdaşmaz. Böylesi bir yaklaşım, her şeyden önce, kuvvetler ayrılığı ilkesini
zedeleyecektir. Anayasa Mahkemesince iptal edilen bir kuralın yasama organı
tarafından yeniden yasalaştırılamayacağının kabulü, yasama organının
yetkilerine yönelik olarak Anayasa'da öngörülmeyen bir sınırlama anlamına
gelecektir. Diğer yandan bu kabul, Anayasa Mahkemesi içtihatlarının
dinamizmini olumsuz yönde etkileyecektir. Gerek Mahkemenin üye
kompozisyonundaki değişim gerekse zamana ve yeni şartlara göre görüşlerin
değişmesi, kararların da değişebileceğini göstermektedir. Bu nedenle 153.
maddedeki bağlayıcılığı iptal edilen kuralın yeniden yasalaştırılamayacağı
şeklinde yorumlamak, iptal kararının ve gerekçelerinin mutlak doğru olduğu ve
değiştirilemeyeceği anlamına gelecektir. Böyle bir anlayışın da toplumsal
hayatı ve hukuku donduracağı açıktır. (Bkz. Ergun Özbudun, Türk Anayasa
Hukuku , 13. Baskı, Ankara: Yetkin Yayınları, 2012, s. 442) Toplumsal hayatın dinamizmi, zamanla mahkemelerin kararlarında
değişimi zorunlu kılmaktadır. Nitekim Mahkememiz de benzer ya da aynı kurallar
hakkında aradan uzun süre geçmeden farklı sonuçlara ulaşabilmektedir. Bunun en
somut örneklerinden biri bizatihi Anayasa'nın 153. maddesine ilişkin
yaklaşımlardaki farklılıktır. Mahkememiz, 4.7.2013 tarihli kararında, iptali istenen kuralın
Anayasa Mahkemesinin 19.9.2000 tarihli ve E.1999/39, K.2000/23 sayılı kararıyla
iptal edilen kuralın yeniden yasalaştırılmasından ibaret olduğu, dolayısıyla
Anayasa'nın 153. maddesine aykırı olduğu yönündeki iddiayı reddederken
“özdeşlik” incelemesine girmemiştir. Mahkeme, red kararını şöyle
gerekçelendirmiştir: “ Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında, Anayasa
Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile idare
makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı hükmüne yer
verilmiştir.Anayasa'nın bu kuralı Mahkemenin somut olarak Anayasa'ya aykırı
bularak iptal ettiği hükümlerin bağlayıcılığıyla sınırlı olup, bu bağlayıcılık
yasa koyucunun iptal edilen konuyla ilgili olarak ileriye yönelik farklı bir
kanunda yeni bir düzenleme yapamayacağı ve eğer yaparsa yeni düzenlemenin sırf
bu nedenle Anayasa'ya aykırı hale geleceği anlamına gelmemektedir. Bu yönüyle
kuralın, Anayasa'nın 153. maddesine aykırılığından söz edilemez. ” (E.
2012/100, K.2013/84, K.T: 4.7.2013) Bu gerekçenin, daha önce iptal edilen kuralın yeniden
yasalaştırıldığı yönündeki tüm anayasaya aykırılık iddialarında geçerli olması
gerekir. Anayasa Mahkemesinin iptali istenen kuralla daha önce iptal edilen
kural arasında özdeşlik veya benzerlik incelemesi yapma yükümlülüğü yoktur.
Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrası da böyle bir incelemeyi
gerektirmemektedir. Kaldı ki, bir başka açıdan bakıldığında, “sebep ve amaç
unsurları da dikkate alınırsa, farklı tarihlerde çıkarılmış iki kanun hiçbir
zaman “aynı” kanun olamaz.” (Kemal Gözler, Anayasa Hukukunun Genel
Teorisi , Cilt II, Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2011, s.829) Dava konusu kuralın Anayasa'nın 153. maddesine aykırı olmadığı
yönündeki karara bu gerekçelerle katılıyorum. Üye Zühtü
  ARSLAN