ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı: 2000/83 Karar Sayısı : 2004/26 Karar Günü : 2.3.2004 Resmi Gazete tarih/sayı: 17.04.2004/25495 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Haymana Sulh Ceza
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765 sayılı
Türk Ceza Kanunu'nun 6123 sayılı Yasa ile değiştirilen 513. maddesinin
ikinci fıkrasının, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 10., 35., 45.
ve 166. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Köye ait meraya bahçe ve bina yapmak suretiyle tecavüzde bulunmak
suçundan açılan kamu davasında Türk Ceza Kanunu'nun 513. maddesinin ikinci
fıkrasını Anayasa'ya aykırı bulan Mahkeme iptali istemiyle başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu
ikinci fıkrayı da içeren 513. maddesi şöyledir: "Madde 513 - (Değişik: 9/7/1953 -
6123/1 md.) Her kim, başkasının mutasarrıf olduğu emlak ve araziyi tamamen
veya kısmen zapt ve tasarruf etmek veya bunlardan intifa eylemek için o
arazi ve emlakin hudutlarını değiştirir veya bozarsa iki aydan iki seneye kadar
hapsolunur ve 150 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezası alınır. Köy hükmi şahsiyetine ait olduğunu veya öteden beri köylünün
müşterek istifadesine terkedilmiş bulunduğunu bilerek mera, harman yeri, yol ve
sulak gibi gayrimenkulleri kısmen veya tamamen zapt ve tasarruf eden veya
sürüp eken kimse hakkında birinci fıkrada yazılı cezalar tatbik olunur . Hakkı olmayan bir menfaat elde etmek için umumi veya hususi
suların mecrasını değiştiren kimse hakkında da aynı ceza hükmolunur." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın Başlangıç'ı
ile 10., 35., 45. ve 166. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 8. maddesi uyarınca Mustafa
BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve
Ahmet AKYALÇIN'ın katılımlarıyla 14.12.2000 günü yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine
oybirliğiyle karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, aynı hukuki vasfı haiz meralardan köy hükmi
şahsiyetine veya köylünün müşterek kullanımına ait olan meraya tecavüz halinde
tatbik edilecek ceza hükümleri ile belediye sınırları içerisinde kalan
meraya tecavüz halinde tatbik edilecek ceza hükümleri arasında farklılık
bulunduğunu, belediye sınırları içindeki meraya tecavüz halinde Türk Ceza
Kanunu'nun 513. maddesinin ikinci fıkrasının tatbik edilememesi nedeniyle 3091
sayılı Kanun gereğince yapılan cezaî kovuşturmaların, suçun unsurları oluşmadığından
beraat ile sonuçlandığını, buna karşılık köy sınırları içindeki meraya tecavüz
halinde 3091 sayılı Kanun uygulanamasa bile Türk Ceza Kanunu'nun 513.
maddesinin ikinci fıkrası gereğince ceza verilebildiğini, bu durumun "hak
ve ödevlerde, nimet ve külfetlerde ve millet hayatının her türlü tecellisinde
ortak" olan Türk vatandaşları arasında sadece yerleşim biriminin belediye
olmasından dolayı farklılık yaratılarak, belediye sınırları içerisinde meraya
tecavüz fiillerinin failleri lehine ayrımcılığa neden olduğu, kişiler arasında
kanun önünde eşitsizlik yapılmak suretiyle köy sınırları içindeki meraların
korunduğu, köy sınırları dışında kalan meraların ise korunmadığı, bu nedenlerle
itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın Başlangıç'ının dokuzuncu fıkrası ile 10.,
35., 45. ve 166. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Türk Ceza Kanunu'nun altıncı faslında "Hakkı olmayan yerlere
tecavüz" başlığı altında düzenlenen 513. maddesinin ikinci fıkrasında, köy
hükmi şahsiyetine ait olduğunu veya öteden beri köylünün müşterek istifadesine
terkedilmiş bulunduğunu bilerek mera, harman yeri, yol ve sulak
gibi gayrimenkulleri kısmen veya tamamen zapt ve tasarruf eden veya sürüp
eken kimse hakkında, aynı maddenin birinci fıkrasında yazılı cezaların
tatbik olunacağı hükmüne yer verilmiştir. Fıkrada sayılan taşınmazlar aynı
niteliklere sahip olsalar bile köy tüzel kişiliğine ait veya öteden
beri köylünün ortak kullanımına terk edilmiş değillerse, fail hakkında kuralın
uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Köy tüzel kişiliği dışındaki yerleşim
birimlerinde sayılan taşınmazlara tecavüz vukuunda faillerin cezalandırılması,
şartları varsa 3091 sayılı Kanun'un 15. maddesinin tatbiki suretiyle mümkün
olabilir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan, "yasa önünde
eşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu
ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Amacı, aynı durumda
bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak,
ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında
eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden
aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,
kimi kişiler yada topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları
gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı
kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. İtiraz konusu fıkranın gerekçesi ile yasalaşma sürecindeki
değerlendirmelere bakıldığında, kuralın getirilmesindeki düşüncenin maddede
sayılan ortak yerlerin korunmasına ve bu bağlamda köylerde huzur ve güvenliğin
sağlamasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. İdari yapılanma ve buna dayalı
olarak aldıkları hizmet bakımından köylerde yaşayanlarla, belediye teşkilatının
bulunduğu yerlerde yaşayanların aynı hukuksal konuma sahip oldukları ileri
sürülemeyeceğinden, bunlar arasında eşitlik karşılaştırılması yapılamaz. Diğer taraftan, yasakoyucu, ceza hukuku alanında yasama yetkisini
kullanırken Anayasa'ya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak
koşuluyla, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç sayılanlar
hakkında hangi çeşit ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile karşılanmaları
gerektiği konularında takdir yetkisine sahiptir. Anayasa'nın "Tarım, hayvancılık ve bu üretim
dallarında çalışanların korunması" başlıklı 45. maddesinde, "Devlet
tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini
önlemek ...için gereken tedbirleri alır" hükmüne yer verilmiş,
ancak bu tedbirlerin türü ile uygulanma yöntemi yasakoyucunun
takdirine bırakılmıştır. Söz konusu yerlerin korunması ve amacına uygun
kullanılmasını sağlamak için başta 4342 sayılı Mera Kanunu olmak üzere
mevzuatta çeşitli hükümlere yer verilmiş bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu yasa kuralı Anayasa'nın 10. ve
45. maddelerine aykırı değildir. Kuralın Anayasa'nın Başlangıç bölümünün
dokuzuncu fıkrası, 35. ve 166. maddeleri ile ilgisi görülmemiştir. İtirazın reddi gerekir. VI- SONUÇ 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun 6123
sayılı Yasa ile değiştirilen 513. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 2.3.2004 gününde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Mustafa BUMİN Başkanvekili Haşim KILIÇ Üye Sacit ADALI Üye Ali HÜNER Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Aysel PEKİNER Üye Ertuğrul ERSOY Üye Tülay TUĞCU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fazıl SAĞLAM