ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2012/4 Karar Sayısı : 2012/130 Karar Günü : 27.9.2012 R.G Tarih-Sayı :
10.12.2013-28847 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Pazarcık Asliye Hukuk
Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU : 12.1.2011
günlü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 29. maddesinin  ' Taraflar,
davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun bir
biçimde yapmakla yükümlüdürler. ' biçimindeki ikinci fıkrasının Anayasa'nın
2., 36. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi
istemidir. I- OLAY Velayeti talep edilen küçüğün, sürekli dövüldüğü ve kötü muamelede
bulunulduğu iddiasıyla açılan velayetin değiştirilmesi davasında, itiraz konusu
kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için
başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı 6100 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren  ' Dürüst
davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü ' başlıklı 29. maddesi şöyledir: ' ( 1)
Taraflar, dürüstlük kuralına uygun davranmak zorundadırlar. (2)
Taraflar, davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun
bir biçimde yapmakla yükümlüdürler. ' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 36. ve 38. maddelerine
dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 8. maddesi uyarınca Serruh KALELİ,
Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman
Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin
YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın
katılımlarıyla 12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hamit YELKEN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan
Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında, hukuk davalarında tarafları doğruyu söyleme
yükümlülüğü altına sokan itiraz konusu kuralın, kişileri kendileri aleyhine suç
oluşturabilecek şekilde beyanda bulunmaya zorladığı belirtilerek Anayasa'nın
2., 36. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtiraz konusu kuralda, hukuk mahkemelerinde, tarafların, davanın
dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun bir biçimde
yapmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti
olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun,
insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda
adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı
durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan,
Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık
olan devlettir. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, ' Herkes, meşru
vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve
davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir '
denilmektedir. Bu maddeye, 2001 değişiklikleriyle eklenen ' adil yargılanma '
ibaresine ilişkin gerekçede, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerce de
güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği
vurgulanmıştır. Bu sözleşmelerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi uygulamasındaki adil yargılanma ölçütleri içerisinde 'susma
ve kendini suçlamama ' hakkı da bulunmaktadır. Anayasa'nın 38. maddesinin beşinci fıkrasında ise hiç kimsenin,
kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya
bu yolda delil göstermeye zorlanamayacağı belirtilmek suretiyle adil yargılanma
hakkının unsurlarından olan ' susma ve kendini suçlamama ' hakkı açıkça
güvence altına alınmıştır. Belirtilen Anayasa hükümleriyle korunan ' susma ve kendini
suçlamama ' hakkının ihlalinden söz edilebilmesi için kişinin, kendisini
veya kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu
yolda delil göstermeye zorlanması gerekir. İtiraz konusu kuralda, hukuk mahkemelerinde tarafların davanın
dayanağını oluşturan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun şekilde
yapma yükümlülükleri düzenlenmiştir. Medeni usul hukukunda kural olarak
taraflarca hazırlama ilkesi geçerlidir. Bu çerçevede davanın usul ekonomisi ile
hukuk ilkelerine uygun ve adil bir şekilde sonuçlanabilmesini sağlamak ve
güvenilir bir yargılamayı teminat altına almak için taraflara yükümlülükler
düşmektedir. Doğruyu söyleme yükümlülüğü de bunlardan biridir. Bu yükümlülük, davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin olarak
tarafları gerçek dışı beyan ve delilleri ileri sürmeme ödevi altına sokmaktan
ibaret olup bunun taraflara kendi aleyhlerine olan hususları mahkemeye sunma veya
aleyhlerine ileri sürülen hususları kabul etme ödevini yüklemediği açıktır. Bir
başka ifadeyle, taraflar aleyhlerine olan veya kendileri hakkında suç teşkil
eden bir konuda açıklama yapmama hakkına sahip olup kuralın tarafları buna
zorlayan bir yönünün bulunduğu söylenemez. Öte yandan kuralla, taraflara yüklenen doğruyu söyleme ödevi,
cezai yaptırımı olmayan usuli bir yükümlülüktür. Nitekim, madde gerekçesinde, ' Bu
ödeve aykırılık hâlinde beyanlar dikkate alınmayacak ve
değerlendirilmeyecektir. ' denilmek suretiyle bu yükümlülüğe aykırı
davranışın ' beyanların dikkate alınmaması ' dışında herhangi bir hukuki
sonucunun olmayacağı açıkça belirtilmiştir. Gerçeğe aykırı beyanların dikkate
alınmaması ise cezai bir yaptırım olmayıp yargılama hukukunun doğal bir
gereğidir. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 36. ve
38. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. VI- SONUÇ 12.1.2011 günlü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 29.
maddesinin 'Taraflar, davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin
açıklamalarını gerçeğe uygun bir biçimde yapmakla yükümlüdürler.' biçimindeki ikinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
27.9.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkanvekili Serruh
  KALELİ Başkanvekili Alparslan
  ALTAN Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Mehmet
  ERTEN Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI Üye Erdal
  TERCAN Üye Muammer
  TOPAL Üye Zühtü
  ARSLAN