ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/131 Karar Sayısı : 2007/4 Karar Günü : 24.1.2007 Resmi gazete tarihi ve Sayısı : 26.01.2008 - 26768 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet
Meclisi Üyeleri Kemal KILIÇDAROĞLU, Haluk KOÇ ve 122 Milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 1.7.2006 günlü, 5538
sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 29. maddesiyle 3.7.2005 günlü, 5393 sayılı
Belediye Kanunu'nun 14. maddesine eklenen fıkranın, Anayasa'nın 2., 10., 11.,
ve 127. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün durdurulması
istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenen Yasa Kuralı 1.7.2006 tarihli ve 5538 sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı
Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ve Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 29.
maddesiyle 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesine eklenen sekizinci
fıkra şöyledir: "Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları
bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır." B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde iptal istenilen kuralın Anayasa'nın 2., 10.,
11., ve 127. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,  Mehmet
ERTEN, Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Ali GÜZEL, Şevket APALAK ve Serruh
KALELİ'nin katılımlarıyla 14.09.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar
verildi. IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 1.7.2006 günlü, 5538 sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı
Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ve Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 29.
maddesiyle 03.07.2005 günlü, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesine
eklenen fıkranın yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından
REDDİNE, 14.09.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. V- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin
esasına ilişkin rapor, iptali istenen Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları
ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra
gereği görüşülüp düşünüldü: Dava dilekçesinde, iptali istenen kuralla sivil hava ulaşımına
açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesislerin 5393
sayılı Yasa kapsamı dışına çıkarıldığı, oysa, sivil hava ulaşımına açık olmayan
havaalanları ile bu havaalanları bünyesindeki tesislerin ilgili belediyelerin
görev, yetki ve sorumluluk kapsamında olduğu, belediyelerin bu tür havaalanları
ve tesisleri yetki ve görevleri çerçevesinde denetleyeceği, ulaşım yollarını
yapmak, çöp toplamak, yapı ruhsatı vermek gibi birçok hizmet sunacağı, vergi,
resim ve sair harçları da alacağı, buna karşın sivil ulaşıma açık havaalanları
için bunların olanaksız olacağı, bu farklılığın ve ayrıcalığın makul sebebe
dayanmadığı ve kamu yararı bakımından olumsuz bir takım sonuçlar doğuracağı,
örneğin, sivil ulaşıma açık havaalanları ve tesislerin içerisinde imar
hizmetlerinin belediyeler tarafından değil, başka kurumlarca yerine getirilmesi
ve belediye sınırları içinde imar bütünlüğüne aykırılıklar oluşabileceği, keza
ulaşım yollarının yapılması görevi belediyelere verilmişken, sivil hava
ulaşımına açık havaalanları ile tesislerinin bağlantı yollarının yapımının
bunun dışında tutulmasının, bu hizmetlerin yerine getirilmesinde karmaşa ve
aksamalara neden olabileceği, ayrıca çöplerin toplanamaması nedeniyle temizlik
sorunlarına yol açabileceği, diğer taraftan söz konusu havaalanlarındaki
mahalli müşterek hizmetlerin görülmesinin belediyelerin görev alanı dışına
çıkarıldığı belirtilerek, kuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 127. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5538 sayılı Yasa'nın 29. maddesiyle 5393 sayılı Yasa'nın 14.
maddesine eklenen fıkrada " Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile
bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır "
denilmektedir. Benzer kural, 5538 sayılı Yasa'nın 23. maddesiyle 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Yasası'nın 7. maddesine eklenerek paralellik
sağlanmıştır. Anayasa'nın 127. maddesinin birinci fıkrasına göre " Mahalli
idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını
karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene
kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu
tüzelkişileridir ." İkinci fıkrasına göre de " Mahalli idarelerin kuruluş ve
görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla
düzenlenir. " Belediyeler Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca mahalli müşterek
ihtiyaçları karşılamak üzere kurulmuş, kamu tüzelkişiliğine ve yönetsel özerkliğe
sahip, idarî vesayete tâbi bir yerel yönetim türüdür. Yerel
yönetimler açısından özerklik, anayasa ve yasaların belirlediği kamu
hizmetlerinin önemli bir bölümünün yurttaşların yararına olarak, yerel
yönetimlerin sorumluluğu altında yerine getirilmesi yetkisidir. Belediyeler belediye sınırları içinde, Anayasa'nın 127. maddesinin
birinci fıkrasına göre "mahalli müşterek ihtiyaçları" karşılamakla
görevlendirilirken, ikinci fıkrasına göre de bu görevlendirmenin yerinden
yönetim ilkesine uygun olarak yasayla yapılması zorunlu kılınmaktadır.
Belediyeler mahalli müşterek gereksinimleri, yasalarla sınırları belirlenmiş
alanlarda özerk biçimde belirleyebilir. Mahalli müşterek ihtiyaç, herhangi bir yerel yönetim biriminin
sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını
değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı,
yoğunlaştırdığı ve sürekli güncelleştirdiği, özünde etkinlik, ölçek ve
sağladığı yarar bakımından yerel sınırları aşmayan, bölünebilir ve rekabet
konusu olabilen yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak
beklentileri ifade etmektedir. Sivil hava taşımacılığının, belirli bir bölgedeki insanların
ulaşım gereksinimini karşılasa bile, bu gereksinimin, " aynı yörede
birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve
güncelleştirdiği, özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı
ortak beklentileri ifade " eden bir gereksinim olmadığı açıktır. Sivil
hava taşımacılığı, doğası gereği ve zorunlu olarak birden fazla kenti, kimi
zaman birden fazla ülkeyi ilgilendiren, coğrafi alan olarak birbirinden tamamen
ayrı ve ancak belirli bir mesafenin üstünde olan kentler arasındaki bir
taşımacılıktır. Zorunlu olarak ulusal ve uluslararası güvenliği
ilgilendirmektedir. Sivil hava taşımacılığının ulusal niteliği dikkate alındığında, bu
hizmetin verilmesi için sivil hava taşımacılığına açık havaalanları bünyesinde
kurulması ve işletilmesi zorunlu olan hava taşımacılığına özgü hizmetlerin de
mahalli müşterek nitelikte olmadığı ve belediyelerin görev alanına girmediği
anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 127. maddesine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 2. ve 10. maddeleriyle ilgisi görülmemiş, 11.
maddenin anayasallık denetiminde işlevsel olmaması nedeniyle, bu yönde bir
inceleme yapılmamıştır. VI- SONUÇ 1.7.2006 günlü, 5538 sayılı "Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı
Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ve Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 29.
maddesiyle 3.7.2005 günlü, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesine
eklenen sekizinci fıkranın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin
REDDİNE, 24.1.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Tülay
  TUĞCU Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Şevket
  APALAK Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT