ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı:1974/42 Karar Sayısı:1975/62 Karar Günü:25/3/1975 Resmi Gazete tarih/sayı:3.6.1975/15254 İtiraz
yoluna başvuran: Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesi İtirazın
konusu: 20/7/1972 günlü, 14251 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4/7/1972
günlü, 1602 sayılı "Askeri Yüksek îdare Mahkemesi Kanunu" nun 24.
maddesinin (B) bendinde yaralan kuralın Anayasa'nın 140. maddesine aykırılığını
temyizen öne süren davacının bu iddiasının ciddi olduğu kanısına varan Yargıtay
Dördüncü Hukuk Dairesi, Anayasanın değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı
Yasa'nın 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. I -
OLAY: a)
Bir emekli Hava Korgenerali, olayla ilgileri ileri sürülen Başbakan,
Genelkurmay Başkanı ve Milli Savunma Bakanlarına karşı Ankara Asliye Altıncı
Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açmıştır. b)
Bu davada, 30/8/1970 gününde Korgenarllik rütbesinde üç yıllık süreyi
doldurduğu, liyakati bulunup engeli olmadığı halde kadrosuzluk nedeniyle
orgeneralliğe yükselmesine Genel Kurmay Başkanlığınca muvafakat edilmediğinden
emekliye ay .aldığı, terfi ettirilmeme işleminin Danıştayca iptal edildiği,
hükmün tebliğine, yapılan iftarlara ve emeklilik işleminin de iptal edilmiş
bulunmasına karşın bu kararların yerine getirilmediği öne sürülmüş ve Yüksek
Yargı Organı Kararlarının yerine getirilmemesindeki kişisel kusurları nedeniyle
Borçlar Yasası'nın 49. maddesiyle 521 sayılı Yasa'nın 95. maddesine göre
kendilerinden manevî tazminat alınması istenmiştir. c)
Mahkeme davayı, sonradan yürürlüğe giren 1602 sayılı Askerî Yüksek İdare
Mahkemesi Kanununun hükümlerine göre görev yönünden reddetmiş, davacı 23/2/1973
günlü dilekçe ile hükmü temyiz etmiş, anılan yasa hükmünün Anayasa'ya aykırı
olduğunu bu evrede öne sürmüştür. d)
Öne sürülen aykırılık savını ciddi bulan Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesi, 1602
sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) bendinin iptali için Anayasa'nın değişik 151.
ve22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasa'nın 27. maddeleri uyarınca Anayasa
Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir. III
- YASA METİNLERİ: 1 -
Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen Kanun Kuralı: 4/7/1972
günlü, 1602 sayılı Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun, Anayasa'ya
aykırılığı ileri sürülen 24. maddesinin (b) bendi - 20 Temmuz 1972 günlü, 14251
sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan metne göre şöyledir: "Madde
24 - b)
Askerî hizmetin ifası dolayısiyle askeri görevin kural ve gereklerine
uyulmadığı iddia edilerek üçüncü şahıslar tarafından asker kişiler aleyhine
şahsi kusur isnadı ile açılacak tam yargı davalarına", 2 -
Dayanılan Anayasa Kuralları: "Madde
12 - Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep
ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir. Hiç
bir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz." "Değişik
Madde 140 - Danıştay, kanunların başka idarî yargı mercilerine bırakmadığı
konularda ilk derece ve genel olarak üst derece idare mahkemesidir: Danıştay,
idari uyuşmazlıkları ve davaları görmek ve çözümlemek, Bakanlar Kurulunca
gönderilen kanun tasarıları hakkında düşüncesini bildirmek, tüzük tasarılarını
ve imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini incelemek ve kanunla gösterilen diğer
işleri yapmakla görevlidir. Danıştay
üyeleri, Bakanlar Kurulu ile Danıştay Genel Kurulunca ayrı ayrı boş yer sayısı
kadar gösterilecek adaylar arasından Anayasa Mahkemesinin asil ve yedek
üyelerinin üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir. ilk
iki oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, salt çoğunlukla yetinilir. Danıştay,
Başkanım ve Başkanunsözcüsünü, kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt
çoğunluğu ile ve gizli oyla seçer. Başkan, daire Başkanları ve
Başkanunsözcüsünün, görev süreleri dört yıldır. Süresi bitenler yeniden
seçilebilirler. Danıştayın
kuruluşu, işleyici, yargılama ve daire başkanlarının seçimi usulleri,
mensuplarının nitelikleriyle atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve
ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, haklarında disiplin kovuşturması yapılması
ve disiplin cezası uygulanması, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı
esaslarına göre kanunla düzenlenir. Asker
kişilerle ilgili idarî eylem ve işlemlerin yargı denetimi Askerî Yüksek idare
Mahkemesince yapılır. Askerî Yüksek idare Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi,
yargılama usulleri, başkan ve üyelerinin nitelikleri ile atanmaları, disiplin
ve özlük işleri; hâkimlik teminatı ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre,
kanunla düzenlenir. IV-
İLK İNCELEME: Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 12/11/1974 gününde Muhittin Taylan,
Kani Vrana, Kemal Berkem, İhsan Ecemiş, Ahmet Akar, Halit Zarbun, Abdullah
Üner, Ahmet Koçak, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Hasan Gürsel, Ahmet Salih
Çebi, Şevket Müftügil, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Ahmet H. Boyacıoğlu'nun
katılmaları ile yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyanın eksiği bulunmadığı
anlaşıldığından, işin esasının incelenmesine 12/11/1974 gününde oybirliğiyle
karar verilmiştir. V-
ESASIN İNCELENMESİ: itirazın
esasına ilişkin rapor, Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesi Başkanlığının 10/10/1974
günlü ve 1398 sayılı yazısına bağlı olarak gelen kâğıtlar ve ekleri, iptali
istenen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları, bunlara ilişkin gerekçeler ve
başka yasama belgeleri ve konu ile ilişkisi bulunan öteki metinler okunduktan
sonra gereği görüşülüp düşünüldü. l -
Kural olarak Anayasa Mahkemesinin, pozitif hukuk bakımından Anayasa'ya uygunluk
denetiminde önüne getirilen davadaki istemin konusu ile bağlı bulunduğunda
kuşku yoktur. Bununla birlikte bir yasanın belli bir hükmünün Anayasa'ya
aykırılığının ileri sürülmesinde, Anayasa Mahkemesinin, söz konusu hükmün anlam
ve kapsamını saptamak için o yasanın diğer hükümlerini veya başka yasaların
öngördüğü öteki hükümleri inceleme yetkisinin varlığından da kuşku edilemez. Bu
bakımdan konuya girmeden önce 657 sayılı "Devlet Memurları Kanunu"nun
12. ve 13. maddeleri ele alınmalıdır. a -
Sözü edilen 12. ve 13. maddeler şöyledir: "Madde
12 - Devlet Memurları görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek
zorundadırlar. Görevleriyle ilgili olarak idareye verdikleri zararlardan ötürü
Borçlar Kanununun haksız fiil esaslarına tabidirler." "Madde
13 - Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları
zararlardan ötürü, bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili
kurum aleyhine dava açarlar. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele
rücu hakkı saklıdır." Sözü
edilen 12. maddede "Devlet Memurları" terimi kullanıldığı halde, 13.
maddede "personel" deyiminin yer aldığı görülmektedir. Devlet
Memurları Kanununda "kamu personeli" veya "kamu görevlisi"
terimleri kullanılmadığı ve adı geçen kanunun l, maddesinde kanunun kapsamının
sınırlan çizilmiş olduğu için, 13. maddedeki "personel" deyiminin
ayni Kanunun 5. maddesinde belirlenen personel olarak anlaşılması gerekir. 657
sayılı Kanunun kapsamına giren "personel", 23 Aralık 1972 günlü ve 2
sayılı kanun hükmünde kararname ile değişik 4. madde hükmü uyarınca
"Devlet Memuru", "sözleşmeli personel", "geçici
personel" ve "işçiler" den ve aynı kararname ile değişik 3.
maddesinde tanımlanan görevlerde çalışan veya belirtilen yerlerden aylık alan
kamu görevlilerinden ibaret olmak gerekir. Devlet Memurları Kanununu değiştiren
31/7/1970 günlü, 1327 sayılı Kanun, 657 sayılı Kanunun kapsamı dışında kalan
bazı kamu personelinin aylık ve ücretlerini ek geçici maddelerle düzenlemiş
olmasına karşın, bunları, öngördüğü "personel" kavramı içine sokmuş
değildir. Bundan dolayı, Devlet Memurları Kanununun 13. maddesinin anlam ve
kapsamındaki "personel", kanununun birinci maddesi gereğince
"Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde
çalışan, genel ve katma bütçelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardan
ve kanunlarla kurulan fonlardan, kefalet sandıklarından veya beden terbiyesi
bölge müdürlükleri bütçelerinden aylık alan, Devlet Memuru, sözleşmeli personel,
geçici personel ve işçilerden ibarettir. Devlet Memurları Kanununun 1.
maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hakimler, öğretim üye ve yardımcıları,
tiyatro, opera ve bale sanatkâr ve memurları, spor - toto'da çalışanlar ve
asker kişilerle mahalli idareler, meslekî kuruluşlar, kamu iktisadî
teşebbüsleri personeli, 13. maddenin alanı dışında kalmaktadır. Nitekim, itiraz
konusu 24. maddenin (b.) bendi asker kişiler yönünden ayrık bir kanun kuralı
getirmiştir. Bu
incelemeden şu sonuç çıkmaktadır: 657 sayılı Yasanın 13. maddesinde geçen
"personel" deyiminin kapsamı içinde asker kişiler yoktur ve bundan
dolayı da bu kural asker kişilere uygulanamaz. b-
Yukarıda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 13. maddesinde yeralan
"personel" deyiminin kapsamı içinde "asker kişilerin"
bulunmadığı saptanmakla birlikte, acaba bu kural personelin kişisel kusuru ile
üçüncü kişilere verdiği zararlar nedeniyle şahıslarına karşı dava açma
olanağını ortadan kaldırmış mıdır. Bu bolümde bu konu ele alınıp incelenecektir. Anayasanın
değişik 114. maddesinin son fıkrasında "İdare, kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." ilkesi yer almış, 125.
maddesinde de "kamu hizmetlerinde her hangi bir sıfat ve suretle
çalışmakta olan kimse"nin, yönetmelik, tüzük, Kanun veya Anayasaya aykırı
emirleri yerine getirmeyerek bu aykırılığı emri verene bildireceği,
"üst"ün emirde israr ile bu emri yazı ile yenilemesi halinde emrin
yerine getirileceği, bu takdirde emri yerine getirenin sorumlu olmıyacağı;
konusu suç teşkil eden emrin hiç bir surette yerine getirilemeyeceği ve emri
yerine getiren kimsenin sorumluluktan kurtulamıyacağı açıkça kurala bağlanmış,
böylece "kamu hizmetlerinde her hangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan
kimse" kanuna ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden şahsen sorumlu
tutulmuştur. Personelin
kişisel eylem ve davranışlarını. Anayasanın 114. maddesinin son fıkrasında
belirtilen idarî eylem ve işlem saymağa olanak yoktur. Bundan dolayı personelin
kişisel kusurları ile kişilere verdiği zarardan kendilerinin sorumlu olmaları
ve tazminat borçlarını doğrudan doğruya ödemeleri Anayasa gereğidir. Bunun
tersini düşünmek başka bir deyişle bu gibi hallerde zararı idareye ödettirmek
ve idareye rücu hakkı tanımak Anayasa'nın 125. maddesiyle güdülen ereğe aykırı
düşer. Nitekim, gerek öğretide ve gerekse yargısal kararlarda Devlet Memurları
Kanununun 13. maddesi bu anlamda anlaşılmış ve uygulanmıştır. Özetlemek
gerekirse, Anayasa hükümleri ve idare hukuku sistemi kamu görevlilerinin
sorumluluğunu idareninkinden ayrı ve bağımsız olarak düzenlemiş bulunduğundan,
657 sayılı kanunun 13. maddesi, personelin kişisel eylem ve kusurlariyle
verdikleri zararlardan dolayı kişiler tarafından aleyhlerine Adliye
Mahkemelerinde açılabilecek tazminat davalarını önliyen ve kaldıran bir hüküm
niteliğinde anlaşılamaz. 2 -
İtiraz konusu 24. maddenin (b) bendi, içeriğine göre hem maddî ve hemde usulî
hüküm niteliğini taşımaktadır. Maddi hüküm niteliğindedir. Çünkü asker
kişilerin, kişisel kusurları sonucu malî sorumlulukları saptanmış, ancak bu tür
davaların (yasanın belirtmesine göre tanı yargı davasının) Askerî Yüksek İdare
Mahkemesi Üçüncü Dairesinde görüleceği buyurulmuştur. Kamu
görevlilerinin kişisel kusurundan sözedilebilmesi, kişisel Kusuru doğuran
eylemin resmî çalışma ve görevin yerine getirilmesi maksadiyle görev sırasında
veya görev dolayısiyle yapılmış olmasına bağlıdır. Şu yönü açıklamak gerekir
ki, uzaktan veya yakından, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak kamu faaliyet
ve hizmetleriyle ilişkisi olmayan eylem ve işlemler, o personelin bireysel
hareket ve tasarruflarından ibaret olur ki, her vatandaş gibi bunların
sonuçlarından da kendilerinin sorumlu tutulması doğaldır. Bundan dolayı bu tür
eylemler kişisel kusur kategorisinde yer almazlar. O halde kamu görevlisinin
kişisel eylem ve kusuru da hizmet ve görevle ikili ve ilişkili olarak ortaya
çıkar. Nitekim itiraz konusu Kanun kuralının da "Askeri hizmetin ifası
dolayısiyle askeri görevin kural ve gereklerine uyulmadığı" sözleriyle
"şahsi kusur"u bu anlamda aradığı açıkça belirmiş bulunmaktadır. Kamu
görevlilerinin, açıkça ve kolayca hizmetten ayrılabilen tasarruf ve hatalarının
kötü niyet ve maksatla ilgiliye zarar vermek veya kamu yaran dışında özel
çıkarlar sağlanmak için bilerek yani kasten yapılan işlem ve eylemlerle bağışlanamıyacak
ölçüde ağır kusur teşkil eden açık şekilde hukuka aykırı fiil ve muamelelerden
ibaret olduğu Yargıtay ve Danıştay içtihat ve uygulamalarında kabul
edilmektedir. Bu uygulamaya göre kamu personeli bilerek ve isteyerek yetkisini
kötüye kullanır veya mevzuata açık ve kesin olarak belirlenmiş bulunan görev ve
yetki alanını ve sınırlarını aşar yahut idarenin işlev alanı dışına çıkarsa,
kişisel eylem ve kusur işlemiş ve kendi sorumluluğuna yol açmış sayılmaktadır. 3 -
1961 Anayasasının 140. maddesi, 114. madde ile birlikte ele alındığında
idarenin, kendine özgü ve özel hukuktan ayrı bir hukuka bağlı olduğunu ve bu
idare hukukunun uygulanmasından doğan anlaşmazlıkların kural olarak Danıştay'da
görülüp çözülmesi gereğini kabul eden bir idarî sistem kurduğunu açıkça
göstermektedir. Böylece Anayasa, idarî yargı alanı ile adli yargı alanlarını
bir bakıma ayırmış olmaktadır. Gerek Anayasanın 114. maddesinde, gerekse 140.
maddesinde yapılan değişiklikler Anayasanın temel felsefe ve görüşünde bir
değişme meydana getirmemiştir. Nitekim 140. maddede yapılan değişiklik Askerî
Yüksek İdare Mahkemesi kurulmasını öngörmek ve bu mahkemenin görev ve yetki
alanını belli etmekten ibaret kalmıştır. Danıştay'a verilmemiş olan bir yargı
yetkisinin Askerî Yüksek İdare Mahkemesine başka bir yasa kuralı ile verilmesi,
hemen belirtmek gerekir ki, Anayasa'nın temel yapısı ile bağdaşmıyacağı için,
Anayasaya aykırılık sorununu doğurur. Çünkü Anayasa'nın 114. maddesinin son
fıkrasında "îdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlüdür." kuralı öngörülmüş, 140.madde kuralı ile Danıştay "İdari
uyuşmazlıkları ve davaları görmek ve çözümlemek". Askerî Yüksek îdare
Mahkemesi de "Asker kişilerle ilgili İdarî eylem ve işlemlerin yargı
denetimi"ni yapmak görev ve yetkisiyle donatılmıştır. Yukarıda açıklanan
kişisel kusurların denetiminin bu görev alanı dışında kaldığı ise açıktır. 4 -
Anayasanın değişik 140. maddesinin son fıkrasında yer alan "asker
kişilerle ilgili" deyiminin, asker kişilerin yararlarını bozan veya onların
haklarına zarar veren anlamına kullanıldığında kuşku yoktur. Bu nedenle bu tür
askerî eylem ve işlemlerin yargısal denetimi Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde
yapılacaktır. 1602 sayılı yasa haklı ve yerinde olarak 20. ve 21. maddelerinde
asker olmayan kişilerin davalarından hiç bahsetmemişken, itiraz konusu kuralda
üçüncü kişilerden yani asker olmayan kişilerin açacakları davalardan söz
edilmesinin nedeni üzerinde de ayrıca durulmuştur. Maddenin söz konusu
fıkrasına ilişkin gerekçede ayrıca şahsi kusur ve iddiasına müstenit olsa dahi
asker kişiler aleyhine açılacak tazminat davalarının askerî hizmetle yakın
ilişkisi nedeniyle Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi esası
benimsenmiştir. Burada görevin tayininde davalının kişiliği ve askerî
hizmetlerden mütevellit oluşu kriter olarak alınmıştır" denilmekle
yetinildiği görülmektedir. Anayasanın
140. maddesinde yapılan değişikliğin ereği, askerî idarenin asker kişileri
ilgilendiren, başka bir deyimle onların yararlarını bozan veya haklarına zarar
veren idarî eylem ve işlemlerinin iptal veya tam kaza davası yollariyle Askerî
Yüksek İdare Mahkemesinde denetlenmesinin sağlanmasıdır. Nitelikleri yukarıda
açıklanan kişisel kusurlarından dolayı asker kişilerin yargılanmalarını
Anayasanın bu düzenleyiş biçimi içinde görmeye olanak yoktur. Öte
yandan itiraz konusu kural, askeri hizmetin yerine getirilmesi sırasında asker
kişilerin şahsi kusurları ile üçüncü şahıslara bir zarar vermeleri halinde
üçüncü şahısların asker kişilere karşı "tam yargı davası"
açabilmesine olanak sağlamak suretiyle idare hukukunun genel ilkeleriyle ve
özellikle gerek 521 sayılı ve gerekse 1602 sayılı yasalardaki, idarî işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenlerce açılan
davalar ve idarî eylem ve işlemlerden ötürü hakları muhtel olanlarca açılacak
tam yargı davalarına bakma biçiminde açıklanan kurallara ters düşmektedir.
Şöyle ki, bu hüküm Askeri Yüksek İdare Mahkemesini bir adliye mahkemesi
durumuna getirmiş ve böylece yetki alanını genişleterek özel hukuk alanında
karar alabilen bir askeri mahkeme niteliğine bürünmüştür. Bundan başka tam
yargı davalarının özelliklerinden biri de onun idareye karşı yöneltilmiş
olmasıdır. İdare Hukuku ilkelerine göre, idarî yargı mercilerince temyiz
davaları dışında kişilere karşı dava açılması olanağı yoktur. İtiraz konusu
kural bu temel ilkeyi bir kenara itmiş ve hukuk sistemimize uymayan bir durum
yaratmıştır. Özetlemek
gerekirse; itiraz konusu kural, asker kişilerin gerek üçüncü kişilere gerekse
kurumlarına karşı sorumluluklarını adliye mahkemelerinin görev alanından
çıkararak Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin görevi içine sokmak suretiyle kamu
personelinin malî sorumluluğu açısından ayrıcalıklı bir durum yaratmıştır.
Anayasa'nın 140. maddesine son fıkra olarak eklenen hüküm 1602 sayılı yasaya
yansıtılırken Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin görev ve yetkileri Anayasa'ya
aykırı olarak genişletilmiş, bundan başka itiraz konusu kural hukukun genel
ilkelerine ve Türk Kamu Hukuku sistemine açıkça ters düşen kurallar ve usuller
getirmiştir. Böylece sözü edilen yasa kuralı Anayasa'nın 140. maddesine ve
hukuk devleti ilkelerine aykırı bulunduğundan iptal edilmelidir. Nihat
O. Akçakayalıoğlu itirazın reddi gerektiğini öne sürerek bu görüşe
katılmamıştır. VI -
SONUÇ: Resmî
Gazete'nin 20/7/1972 günlü, 14251 sayılı nüshasında yayımlanan 4/7/1972 günlü,
1602 sayılı "Askerî Yüksek îdare Mahkemesi Kanunu" nun 24. maddesinin
itiraz konusu yapılan (b) bendinde yer alan "Askerî hizmetin ifası
dolayısiyle askerî görevin kural ve gereklerine uyulmadığı iddia edilerek
üçüncü şahıslar tarafından asker kişiler aleyhine şahsî kusur isnadı ile
açılacak tam yargı davalarına" biçimindeki kuralın Anayasa'ya aykırılığı
nedeniyle iptaline, Nihat O. Akçakayalıoğlunun itirazın reddi yolundaki karşı
oyu ile 25/3/1975 gününde oyçokluğu ile karar verildi. Başkan Muhittin
  Taylan Başkanvekili Kâni
  Vrana Üye Şahap
  Arıç Üye İhsan
  Ecemiş Üye Ahmet
  Akar Üye Halit
  Zarbun Üye Abdullah
  Üner Üye Ahmet
  Koçak Üye Muhittin
  Gürün Üye Lütfi
  Ömerbaş Üye Hasan
  Gürsel Üye Ahmet
  Salih Çebi Üye Şevket
  Müftügil Üye Nihat
  O. Akçakayalıoğlu Üye Ahmet
  H. Boyacıoğlu KARŞIOY
YAZISI 1602
sayılı Kanunun Anayasal denetime tâbi tutulan 24. maddesi (b) bendinin
kapsadığı asker kişinin davaya sebep kişisel kusuru hizmetinde "askerî
görevin kural ve gereklerine uymaması" halinde söz konusu olabilecektir. Bu
durumda, asker kişilerin kişisel kusurları ancak eylem ve tasarruflarının,
amaçladıkları hizmet ve görevin kural ve gerekleriyle karşılaştırılması sonunda
saptanabilir. Başka bir anlatımla, asker görevlilerin hizmetlerinde diğer
askerler bakımından kusurlu sayılabilmeleri önce, gördükleri hizmet açısından
askeri kural ve gereklerin sınırını çizebilmekle mümkündür, ki bu da
Anayasa'nın 140. maddesi 6. fıkrasında yer alan özel denetimdendir. Askeri
gereklerin saptanması bir ihtisas işi olunca bunun, bilirkişilere bırakılması
düşüncesi savunulabilirse de üçüncü kısım üçüncü bölümde (maddeler 132-152) yer
alan hükümleri ile belirli konularda yargı denetimini özel mahkemelere bırakan
T.C. Anayasası, hüküm mevkiindekilerin ihtisaslaşması ve hâkimin bilirkişiden
önce ve sonra meselelere kendi bilgisi ve eğilmesi ilkesinin benimsediğini
göstermekte ve 1602 sayılı Kanunun 24. maddesi: (b) bendi de bu ilkeye uygun
biçimde düzenlenmiş bulunmaktadır. Sayın
çoğunluk kararına açıklanan nedenlerle, karşıyım. Üye Nihat O. Akçakayalıoğlu