ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2007/60 Karar Sayısı : 2010/119 Karar Günü : 30.12.2010 R.G. Tarih-Sayı :
06.04.2011-27897 İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri Ali TOPUZ, Haluk KOÇ ile birlikte 125 milletvekili İPTAL DAVASININ KONUSU: 28.3.2007 günlü, 5614 sayılı
'Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun'un; 1- 1. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel
Kanunu'nun Ek 5. maddesine eklenen fıkranın, 2- 2. maddesiyle değiştirilen, 31.12.1980 günlü, 2368 sayılı Sağlık
Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun'un 2. maddesinin son
tümcesinin, 3- 4. maddesiyle değiştirilen, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet
ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 9. maddesinin birinci
fıkrasındaki ''Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu niteliğinde'' ibaresinin,
ikinci fıkrasının ve son fıkrasının ilk tümcesinin, Anayasa'nın, 2., 5., 6., 7., 8., 11., 17., 48., 56., 90., 128.,
130., 131. ve 177. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün
durdurulması istemidir. II- YASA METİNLERİ A- İptali İstenilen Yasa Kuralları 28.3.2007 günlü, 5614 sayılı 'Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un iptali istenilen kuralları
içeren; 1- 1. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel
Kanunu'nun Ek 5. maddesine eklenen fıkra şöyledir: 'Devlet hizmeti yükümlülüğünü yapmakta olan personel, bulundukları
ilde sözleşmeli aile hekimi olarak çalışabilirler veya ihtiyaç halinde aile
hekimliği uygulamaları için görevlendirilebilirler. Bu personelin aile
hekimliğinde geçen süreleri Devlet hizmeti yükümlülüğünden sayılır. Aile
hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde bu uygulamadan kaynaklanan nedenlerle
birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan Devlet hizmeti yükümlüsü
personelin il içinde görev yeri değiştirilebilir.' 2- 2. maddesiyle değiştirilen, 31.12.1980 günlü, 2368 sayılı Sağlık
Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun'un iptal istemine konu
tümcenin de yer aldığı 2. maddesi şöyledir: 'Kamu sağlık hizmetlerinde çalışan personelin haftalık kanunî
çalışma süresi 45 saat, 4 üncü maddede tanınmış olan haktan yararlananlar için
ise 40 saattir. Personelin günlük çalışma saatleri, 657 ve 926 sayılı
kanunlardaki hükümlere göre tespit edilir. Ancak, bu personelden
iyonlaştırıcı radyasyon ile teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler
ile bu iş veya işlemlerde çalışan personel, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak
yönetmelikte belirlenen radyasyon dozu limitleri içinde çalıştırılabilir.' 3- 4. maddesiyle değiştirilen, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet
ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un iptal istemine konu
fıkra, tümce ve ibareyi içeren 9. maddesi şöyledir: 'Eğitim kurumlarına eğitim yetkisi verilmesi ve eğitim yetkisinin
kaldırılmasına ilişkin teklifleri karara bağlamak, uzmanlık ana dallarının
rotasyonlarını belirlemek, uzmanlık sınavı jürilerini tespit etmek, yabancı
ülkelerde asistanlık yapanların bilimsel değerlendirilmesini yapacak
fakülteleri ve eğitim hastanelerini belirlemek, tıpta uzmanlık eğitimi ve uzman
insan gücü ile ilgili görüşler vermek, uzmanların tıbbî gelişmeleri izlemesini
sağlayıcı inceleme ve araştırmalar yapmakla görevli olmak üzere, Sağlık
Bakanlığının sürekli kurulu niteliğinde Tıpta Uzmanlık Kurulu teşkil olunmuştur. Tıpta Uzmanlık Kurulu; a) Bakanlık Müsteşarı, ilgili genel müdür ve 1. Hukuk Müşaviri, b) Biri diş tabibi olmak üzere eğitim hastanelerinden Bakanlığın
seçeceği beş, c) Dört tıp fakültesinden ve bir diş hekimliği fakültesinden
YÖK'ün seçeceği birer, ç) Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Fakültesinin seçeceği bir, d) Türk Tabipleri Birliğinin seçeceği bir, e) Türk Diş Hekimleri Birliğinin seçeceği bir, üyeden oluşur. Kurumlar, seçecekleri asıl üye sayısı kadar yedek üye de belirler. Kurula seçilecek asıl ve yedek üyelerin uzman olmaları, ayrıca en
az üç yıllık klinik veya laboratuvar şefi ya da profesör unvanına sahip
bulunmaları şarttır. Üyelerin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler tekrar
seçilebilir. Kurul, Bakanlığın daveti üzerine yılda en az iki kez toplanır.
Kurula Bakanlık Müsteşarı veya yapılacak ilk toplantıda üyeler arasından
seçilecek başkan vekili başkanlık eder. Kurul, üyelerden en az beşinin teklifi
ile olağanüstü toplanır. Kurul, üyelerin üçte ikisinin katılımı ile toplanır. Türk
Tabipleri Birliği temsilcisi yalnızca tabiplerle ilgili, Türk Diş Hekimleri
Birliği temsilcisi de yalnızca diş tabipleri ile ilgili konuların görüşüleceği
toplantılara katılabilirler ve kendi meslek alanları ile ilgili konularda oy
kullanırlar. Kararlar oyçokluğuyla alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın
bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Ancak, kurumların eğitim yetkisinin
kaldırılmasına ilişkin toplantılarda katılanların en az üçte iki çoğunluğu ile karar
alınması şarttır. Kurul toplantılarına üst üste iki kez mazeretsiz olarak
katılmayanların üyeliği düşer. Kurulun çalışma usûl ve esasları ile ilgili diğer hususlarla
ihtisas belgelerinin alınması ve uzmanlık eğitimi ile ilgili diğer usûl ve
esaslar Sağlık Bakanlığınca hazırlanıp Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacak
yönetmelikle düzenlenir. Bu yönetmelik yürürlüğe konuluncaya
kadar, mevcut düzenlemelerin uygulanmasına devam edilir.' B- Dayanılan Anayasa Kuralları Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 5., 6., 7., 8., 11., 17., 48.,
56., 90., 128., 130., 131. ve 177. maddelerine dayanılmıştır. III- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Tülay TUĞCU,
Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Cafer ŞAT, A.
Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT'ün katılımlarıyla 31.5.2007 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,
dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü
durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara
bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verildi. IV- ESASIN İNCELENMESİ Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali
istenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri
ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp
düşünüldü: A-Yasa'nın 1. Maddesiyle, 3359 Sayılı Yasa'nınEk 5. Maddesine
Eklenen Fıkranın İncelenmesi Dava dilekçesinde, Kural'la, Devlet hizmeti yükümlülüğü açısından
uzman hekim-pratisyen hekim ayrımı yapılmadığı, tıpta aile hekimliği dışındaki
bir dalda uzman olan hekimlere yasal olarak kazandıkları tıpta uzmanlık
unvanlarının yok sayılarak aile hekimliği görevi verildiği, bunun Anayasa'nın
sosyal hukuk devleti ilkesi ile herkesin maddi ve manevi varlığını geliştirme
ve koruma hakkına aykırı olduğu, çalışma hakkının sosyal hukuk devleti ve adalet
ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlandırıldığı, uzman hekimlerin manevi
varlığının zedelendiği ve dilediği alan dışında çalışma yükümlülüğü altına
sokulduğu, kişilerin, uzmanlık alanı aile hekimliği olmayan hekimlerden, aile
hekimliği konusunda hizmet almak zorunda bırakılarak, sağlık ve yaşam
haklarının olumsuz etkilendiği, belirtilerek Kural'ın, Anayasa'nın 2., 5., 11.,
17., 48. ve 56. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İptali istenilen kuralla, Devlet hizmeti yükümlülüğünü yapmakta
olan personelin, bulundukları ilde sözleşmeli aile hekimi olarak
çalışabilecekleri, ihtiyaç halinde aile hekimliği uygulamaları için
görevlendirilebilecekleri, bu personelin aile hekimliğinde geçen sürelerinin
Devlet hizmeti yükümlülüğünden sayılacağı, aile hekimliği uygulamasına geçilen
yerlerde bu uygulamadan kaynaklanan nedenlerle birinci basamak sağlık
kuruluşlarında görev yapan Devlet hizmeti yükümlüsü personelin il içinde görev
yerinin değiştirilebileceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun
olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her
alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya
aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı
sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasa'nın 5. maddesinde 'insanın maddî ve manevî varlığının
gelişmesi için gerekli şartları hazırlama' Devletin temel amaç ve görevleri
arasında sayılmış, 56. maddesinde 'Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede
yaşama hakkına sahiptir' Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde
sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak,
işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp
hizmet vermesini düzenler. Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık
ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir.' hükmüne
yer verilmiştir. İptali istenilen kural, 21.6.2005 günlü, 5371 sayılı Yasa'nın Ek
3. maddesinde öngörülen devlet hizmeti yükümlülüğünün yapıldığı sürede geçerli
bulunmaktadır. 24.11.2004 günlü, 5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması
Hakkında Kanun'un 2. maddesinde aile hekimi, 'kişiye yönelik koruyucu sağlık
hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık
hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı
ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici
sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya
Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir.' şeklinde
tanımlanmıştır. 5258 sayılı Yasa'ya göre aile hekimleri tarafından sunulacak
hizmetler, kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak tanı
koyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetleridir. Aile hekimi olabilmek
için de aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığı'nın öngördüğü eğitimleri
alan uzman tabip veya tabip olmak gerekmektedir. 5258 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin birinci fıkrasındaki 'Sağlık
Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman
tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini,
kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel
çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak
çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği
uygulamaları için görevlendirmeye yetkilidir.' hükmü gereğince sözleşmeli
olarak çalışmak için personelin talebi ile kurum veya Bakanlığın muvafakatı
gerekli olduğundan, uzmanlık alanı aile hekimliği olmayan hekimlerden, aile
hekimliği konusunda hizmet almak zorunda kalınması söz konusu olmayacaktır. Herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip
olması karşısında, Ülkenin her yöresinde aile hekimliği hizmetlerinden
yararlanılabilmesini sağlamak amacıyla tabiplerin devlet hizmeti yükümlülüğünü
yaparken, sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesinde ortaya çıkacak eksiklik ve
gecikmelerin telafisi olanaksız sonuçlara yol açacağı da dikkate alındığında
kapsamdaki personelin, bulundukları ilde sözleşmeli aile hekimi olarak çalışabilmesi,
aile hekimliği uygulamaları için görevlendirilebilmesi veya aile hekimliği
uygulamasına geçilen yerlerde birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan
devlet hizmeti yükümlüsü personelin il içerisinde görev yerinin
değiştirilebilmesi bu hizmete duyulan ihtiyaçtan kaynaklanmaktadır. Bu
personelin aile hekimliğinde geçen süreleri de devlet hizmeti yükümlülüğünden
sayılmaktadır. Kural'ın, Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen sosyal devlet
niteliğine uygun olarak, Anayasa'nın 5. maddesindeki insanın maddî ve manevî
varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlama ve Anayasa'nın 56.
maddesinde yer alan düzenleme kapsamında, sağlık hizmetleri alanında aile
hekimine duyulan ihtiyacın karşılanması amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 5. ve 56. maddelerine
aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır. Kuralın, Anayasa'nın 11., 17. ve 48. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. B-Yasa'nın 2. Maddesiyle Değiştirilen,2368 Sayılı Yasa'nın 2.
Maddesinin Son Tümcesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, iptali istenilen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 7.,
8., 11., 17., 56., 90. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5614 sayılı Yasa'nın 2. maddesiyle değiştirilen 2368 sayılı
Yasa'nın 2. maddesinin iptali istenilen son tümcesinin de yer aldığı 2368
sayılı Yasa, 30.1.2010 günlü, 27478 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 21.1.2010
günlü, 5947 sayılıÜniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesinin (a) bendiyle
yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, konusu kalmayan istem hakkında karar
verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. C-Yasa'nın 4. Maddesiyle Değiştirilen, 1219 Sayılı Yasa'nın 9.
Maddesinin Birinci Fıkrasındaki İbarenin, İkinci Fıkrasının ve Son Fıkrasının
İlk Tümcesinin İncelenmesi 1- Birinci Fıkradaki 'Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu
niteliğinde' ibaresinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, Kural'la, sağlık hizmetlerinde aslî işlevinin
tıp eğitimi olmayan Sağlık Bakanlığı'nın yükseköğretim ile ilgili bir alanda
asıl yetkili kurum olarak belirlendiği, Sağlık Bakanlığı'nın görevinin
Anayasa'da tanımlanan sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet
verilmesini sağlamak ve onları bu kapsamda denetlemek olduğu, tıp eğitiminde
YÖK ve üniversitelerin, eğitim boyutu ile tıpta uzmanlık eğitiminde aslî
yetkili kamu kurumları oldukları, Sağlık Bakanlığı'nın ise hizmet sunumu ve
bazı birimlerde eğitimin verilmesi bakımından bu alanla ilgili idarî kolluk
niteliğine sahip olduğu, tıpta uzmanlık eğitiminin yüksek öğretim olma
niteliğinin göz ardı edildiği, bilimsel ve idarî özerkliğinin ortadan
kaldırıldığı, bu nedenlerle birinci fıkradaki 'Sağlık Bakanlığının sürekli
kurulu niteliğinde' ibaresinin Anayasa'nın 2., 11., 56., 130., 131. ve 177.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Yasa'nın 9. maddesinin birinci fıkrasında, eğitim kurumlarına
eğitim yetkisi verilmesi ve eğitim yetkisinin kaldırılmasına ilişkin teklifleri
karara bağlamak, uzmanlık ana dallarının rotasyonlarını belirlemek, uzmanlık
sınavı jürilerini tespit etmek, yabancı ülkelerde asistanlık yapanların
bilimsel değerlendirmesini yapacak fakülteleri ve eğitim hastanelerini
belirlemek, tıpta uzmanlık eğitimi ve uzman insan gücü ile ilgili görüşler
vermek, uzmanların tıbbî gelişmeleri izlemesini sağlayıcı inceleme ve araştırmalar
yapmakla görevli olmak üzere, 'Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu
niteliğinde' Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK) teşkil olunduğu belirtilmiştir . Anayasa'nın 131. maddesinin birinci fıkrasında 'Yükseköğretim
kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek,
yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma
faaliyetlerini yönlendirmek, bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler
doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen
kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının
yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur.' denilmiştir. TUK,ilk olarak 18.4.1973 günlü, 14511 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren 'Tababet Uzmanlık Tüzüğü' ile
oluşturulmuştur. 18.4.1973 günlü Tababet Uzmanlık Tüzüğü ve Tababet Uzmanlık
Kurulu, 19.06.2002 günlü, 24790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 'Tıpta Uzmanlık Tüzüğü' ile yürürlükten kaldırılmış, Tüzüğün 5. maddesiyle
yeniden TUK teşkil edilmiştir. Anılan Tüzüklerle ilgili idarî yargı
kararlarında, sürekli kurul niteliği bulunan TUK'nun, 3046 sayılı Yasa'nın 39.
maddesi gereğince yasayla Sağlık Bakanlığı'nın sürekli kurulu şeklinde
düzenlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. 13.12.1983 günlü, 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde de, herkesin
hayatını bedenen, ruhen ve sosyal bakımdan tam iyilik hali içinde sürdürmesini
sağlamak için fert ve toplum sağlığını koruma ve bu amaçla ülkeyi kapsayan plan
ve programlar yapma, uygulama ve uygulatma, her türlü tedbiri alma, gerekli
teşkilatı kurma ve kurdurma, bu görevlerin yerine getirilmesi için gerekli
tesisleri kurma ve işletme, meslek personelini yetiştirme görevleri Sağlık
Bakanlığına verilmiştir. 27.9.1984 günlü, 3046 sayılı Yasa'nın 'Sürekli kurullar' başlıklı
39. maddesinde, 'Bakanlıklarda ve bağlı kuruluşlarda hizmetin kurul biçiminde
yürütülmesi gerektiğinde, görevleri ve teşekkül tarzı kuruluş kanunlarında veya
diğer kanunlarda gösterilmek kaydıyla sürekli kurullar kurulabilir.' denilmiştir.
Bu hükümle, bakanlıklarda ve bağlı kuruluşlarda sürekli kurulların, kuruluş
yasalarında veya diğer yasalarda gösterilmek koşuluyla kurulabileceği
belirtilmiştir. Bu açıdan, TUK'nun 1219 sayılı Yasa'da öngörülmüş olmasının,
bakanlıkların kurulmasına, teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin esas ve
usulleri düzenlemeyi amaçlayan 3046 sayılı Yasa'nın bir gereği olduğu açıktır. 4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3.
maddesinin (t) bendinde 'Lisans Üstü: Yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık
ve sanatta yeterlik eğitimini kapsar ve aşağıdaki kademelere ayrılır.' denildikten
sonra (t) bendinin (3) numaralı alt bendinde tıpta uzmanlık, 'Sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülen ve tıp
doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve yetki sağlamayı amaçlayan bir
yükseköğretimdir.' şeklinde tanımlanmıştır. 2547 sayılı Yasa'nın 3.
maddesinde, 'Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülme' tıpta
uzmanlığın temel bir özelliği olarak vurgulanmıştır. Anayasa'nın 56. maddesinin üçüncü fıkrasında 'Devlet, herkesin
hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde
gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla
sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.' denilerek,
Devletin sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini
düzenleyeceği açıkça belirtilmiştir. Sağlık hizmetlerinde aslîbir unsur olan
hekimlerin tıpta uzmanlıklarının sağlanması Anayasa'nın 56. maddesiyle Devlete
sağlık hizmetlerine dair verilen görevler kapsamındadır. YÖK'ün görevlerini belirleyen Anayasa'nın 131. maddesinde TUK'nun,
YÖK'e bağlı olarak kurulacağına dair bir zorunluluk bulunmadığı gibi bu Kurul,
1219 sayılı Yasa'nın 9. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen görevleri
çerçevesinde tıpta uzmanlığın koordinasyonunu sağlamakta, tıpta uzmanlık
sınavını yapmamakta, uzmanlık eğitimi de vermemektedir. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 56., ve 131.
maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 11., 130. ve 177. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir. 2- İkinci Fıkranın İncelenmesi Dava dilekçesinde kuralla, tıpta uzmanlık kurulunun oluşum
şeklinin, tıpta uzmanlık eğitiminin gerektirdiği bilimsel ve idari özerkliği
ortadan kaldırdığı, tıp fakültelerine ya da Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve
araştırma hastanelerinde eğitim verilmesinin tıpta uzmanlık eğitiminin yükseköğretim
konusu olma özelliğini değiştirmediği, orta eğitime dayalı çeşitli düzeylerde
eğitim ve öğretimin üniversiteler tarafından verileceği, yükseköğretim
kurumlarının öğretimini planlama, düzenleme, yönetme, denetleme, yükseköğretim
eğitim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirme ve öğretim
elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmanın YÖK'ün görevleri olduğu,
Sağlık Bakanlığı'nın sağlık hizmetlerindeki aslîişlevinin tıp eğitimi olmayıp,
Anayasa'da tanımlanan sağlık kuruluşlarının tek elden planlanıp hizmet
verilmesini sağlamak ve onları bu kapsamda denetlemek olduğu, tıp eğitiminde
YÖK ve üniversitelerin, eğitim boyutu ile tıpta uzmanlık eğitiminde aslîyetkili
kamu kurumları oldukları, bu nedenlerle kuralın Anayasa'nın 2., 11., 56., 130.,
131. ve 177. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Yasa'nın 9. maddesinin ikinci fıkrasında 'Tıpta Uzmanlık Kurulu; a) Bakanlık Müsteşarı, ilgili genel müdür ve 1. Hukuk Müşaviri, b) Biri diş tabibi olmak üzere eğitim hastanelerinden Bakanlığın
seçeceği beş, c) Dört tıp fakültesinden ve bir diş hekimliği fakültesinden
YÖK'ün seçeceği birer, ç) Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Fakültesinin seçeceği bir, d) Türk Tabipleri Birliğinin seçeceği bir, e) Türk Diş Hekimleri Birliğinin seçeceği bir, üyeden oluşur.' denilmiştir. Yasa'nın 9. maddesinin dördüncü fıkrasıyla, Kurula seçilecek asıl
ve yedek üyelerin uzman olmaları, ayrıca en az üç yıllık klinik veya
laboratuvar şefi ya da profesör unvanına sahip bulunmaları şartı getirilmiştir. İptali istenilen kuralla, TUK'nun toplam 16 asıl üyesinden üçünün
Sağlık Bakanlığı'nın merkez teşkilatından katıldığı, diğer 13 üyenin, biri diş
tabibi olmak üzere eğitim hastanelerinden beşinin Bakanlık, dördü tıp fakültelerinden
ve biri diş hekimliği fakültesinden olmak üzere beşinin YÖK, birinin Gülhane
Askeri Tıp Akademisi ve Fakültesi, birinin Türk Tabipleri Birliği ve birinin de
Türk Diş Hekimleri Birliği tarafından seçilmesinin öngörüldüğü, bu karma
yapının ağırlıklı olarak belli nitelikleri taşıyan tabiplerden oluşturulduğu,
Bakanlık merkez teşkilatından üye katılmasının da Sağlık Bakanlığı'nın sağlık
politikaları ve sağlık planlamalarını Kurulda dile getirme amacına yönelik
olduğu, tıpta uzmanlık sınavı yapmadığı ve uzmanlık eğitimi vermediği
anlaşıldığından kural, Anayasa'nın 2., 56., 130. ve 131. maddelerine aykırı
değildir. İptal isteminin reddi gerekir. Kuralın Anayasa'nın 11. ve 177. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir. 3- Son Fıkranın İlk Cümlesinin İncelenmesi Dava dilekçesinde, tıpta uzmanlık eğitimi ile ilgili bütün
süreçlerin belirleneceği, yönetmeliğin çıkarılmasında sadece Sağlık Bakanlığı
ve Bakanlar Kurulu'nun yetkili kılındığı, YÖK ve Türk Tabipleri Birliği ile
Türk Diş Hekimleri Birliğinin sürecin dışında bırakıldığı bu nedenle kuralın
Anayasa'nın 2., 11., 56., 130., 131. ve 177. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür. Yasa'nın 9. maddesinin son fıkrasının ilk cümlesinde 'Kurulun
çalışma usûl ve esasları ile ilgili diğer hususlarla ihtisas belgelerinin
alınması ve uzmanlık eğitimi ile ilgili diğer usûl ve esaslar Sağlık
Bakanlığınca hazırlanıp Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacak yönetmelikle
düzenlenir.' denilmiştir. İdarenin görev alanıyla ilgili konularda kanunların uygulanmasını
sağlamak amacıyla sahip olduğu yönetmelik çıkarma yetkisinin, hangi
kuruluşların katkısıyla kullanılacağı yasakoyucunun takdir yetkisi içinde
bulunduğundan, Kural'ın Anayasa'nın 2., 11., 56., 130., ve 131. maddelerine aykırı
olmadığı sonucuna varılmıştır. Kuralın Anayasa'nın 177. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ 28.3.2007 günlü, 5614 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un; 1- a- 1. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'nun Ek Madde 5'ine eklenen fıkraya, b- 4. maddesiyle değiştirilen, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı
Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 9. maddesinin, birinci
fıkrasındaki 'Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu niteliğinde'' ibaresinin,
ikinci fıkrasının ve son fıkrasının ilk tümcesine, yönelik iptal istemleri, 30.12.2010 günlü, E. 2007/60, K. 2010/119
sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkra, tümce ve ibarelere ilişkin
YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 2- 2. maddesiyle değiştirilen, 31.12.1980 günlü, 2368 sayılı
Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun'un 2. maddesinin
son tümcesinin iptali istemi hakkında, 30.12.2010 günlü, E. 2007/60, K.
2010/119 sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden,
bu tümceye ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE
YER OLMADIĞINA, 30.12.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. VI- SONUÇ A- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili
gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin
ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel
bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ
ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, B- 28.3.2007 günlü, 5614 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un: 1- 1. maddesiyle, 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanunu'nun Ek Madde 5'ine eklenen fıkranın Anayasa'ya aykırı olmadığına
ve iptal isteminin REDDİNE, Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 2- 2. maddesiyle değiştirilen, 31.12.1980 günlü, 2368 sayılı
Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun'un 2. maddesinin
son tümcesinin, 2368 sayılı Kanun'un, 21.1.2010 günlü, 5947 sayılı Üniversite
ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesinin (a) bendi ile yürürlükten kaldırılması
nedeniyle, bu tümceye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE
YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE, 3- 4. maddesiyle değiştirilen, 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı
Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 9. maddesinin,
birinci fıkrasındaki 'Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu niteliğinde''
ibaresinin, ikinci fıkrasının ve son fıkrasının ilk tümcesinin Anayasa'ya
aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 30.12.2010 gününde karar verildi. Başkan Haşim
  KILIÇ Başkanvekili Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya
  KANTARCIOĞLU Üye Ahmet
  AKYALÇIN Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ Üye Recep
  KÖMÜRCÜ Üye Alparslan
  ALTAN Üye Burhan
  ÜSTÜN Üye Engin
  YILDIRIM Üye Nuri
  NECİPOĞLU Üye Hicabi
  DURSUN Üye Celal
  Mümtaz AKINCI KARŞIOY GEREKÇESİ 28.03.2007 günlü 5614 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle 07.05.1987
günlü 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 5. maddesine eklenen
fıkrada 'Devlet hizmeti yükümlülüğünü yapmakta olan personel, bulundukları ilde
sözleşmeli aile hekimi olarak çalışabilirler veya ihtiyaç halinde aile
hekimliği uygulamaları için görevlendirilebilirler. Bu personelin aile
hekimliğinde geçen süreleri Devlet hizmeti yükümlülüğünden sayılır. Aile hekimliği
uygulamasına geçilen yerlerde bu uygulamadan kaynaklanan nedenlerle birinci
basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan Devlet hizmeti yükümlüsü personelin
il içinde görev yeri değiştirilebilir.' denilmektedir. İptali istenen fıkrada; 'devlet hizmeti yükümlülüğü' yapmakta olan
personelin bulundukları ilde aile hekimi uygulamaları için
görevlendirilebilecekleri hükme bağlanmaktadır. Sağlık hizmetleri devlet hizmeti yükümlülüğü Sağlık Hizmetleri
Temel Kanununa 21. 6. 2005 günlü 5371 sayılı Kanunla eklenen ek madde 4'ün son
fıkrasında ; 'Devlet hizmeti yükümlülüğü kapsamındaki personel, bu görevlerini
tamamlamadan mesleklerini icra edemezler.' şeklinde düzenlenmiş olup, aynı
yasanın geçici 6. maddesinde ise 'Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tıp fakültelerinde
öğrenim görenler ile tıpta uzmanlık ve yandal uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar
bu Kanunun ek 3.maddesine göre devlet hizmeti yapmakla yükümlüdürler'
denilmektedir. Bu düzenlemelerin iptali istemiyle açılan dava sonucunda
Mahkememizce verilen E:2007-24 K:2010-113 sayılı kararda karşıoy gerekçesinde
teferruatlı bir şekilde açıklandığı gibi 'itiraz konusu kuralla getirilen
devlet hizmeti yapma yükümlülüğü olağanüstü koşullardan kaynaklanan ve bunlarla
sınırlı geçici bir yükümlülük olmadığından Anayasa'nın 18. maddesi ile
yasaklanan zorla çalıştırma niteliğindedir. Anayasa'nın 48. maddesi uyarınca,
herkese dilediği alanda çalışma ve sözleşme özgürlüğü tanınırken 49. madde ile
çalışma herkesin hakkı ve ödevi olarak güvenceye kavuşturulduğu, buna göre insan
haklarına dayanan demokratik hukuk devletinde kişilerin kamu ve özel sektörde
çalışmak istedikleri alanları özgür iradeleriyle belirleyebilecekleri kuşkusuz
olduğu bu nedenle devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirmeden mesleğini icra
etmesine izin verilmemesi, devlet hizmeti yükümlülüğünü kesintisiz devamı için
getirilen, itiraza konu kuralların Anayasa'nın 2, 18 ve 48. maddelerine aykırı
olduğu' gerekçesiyle iptali gerektiği belirtilmişti. Dava konusu kuralda ise devlet hizmeti yükümlülüğü yapmakta olan
personelin bu kapsamda aile hekimliği uygulamalarında görevlendirilebilecekleri
düzenlenmekte olup, devlet hizmeti yükümlülüğü konusundaki Anayasa'nın 2,18,.
ve 48. maddelerine aykırılık gerekçesinin bu kural yönünden de geçerli olduğu
açıktır. Açıklanan nedenle 28.03.2007 günlü 5614 sayılı yasa ile 07.05.1987
günlü 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 5. maddesine eklenen
fıkranın Anayasa'nın 2,18 ve 48. maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği
oyu ile verilen karara bu fıkra yönünden katılmıyorum. Üye Zehra
  Ayla PERKTAŞ