ANAYASA
MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2006/54 Karar Sayısı : 2006/47 Karar Günü : 6.4.2006 Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 6.10.2006-26311 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : Güroymak Sulh Ceza
Mahkemesi . İTİRAZIN KONUSU : 30.3.2005 günlü, 5326
sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27., 28. ve Geçici 3. maddelerinin, Anayasa'nın
2., 125., 155. ve 157. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir. I- OLAY Menşe Şehadetnamesi ve Veteriner Sağlık Raporu olmayan hayvanları
naklettiği iddiasıyla 3285 sayılı Yasa uyarınca hakkında idari para cezası
verilen kişinin, iş bu cezanın iptali istemiyle yapmış olduğu başvuruyu
inceleyen Mahkeme, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına
vardığından iptalleri için başvurmuştur. III- YASA METİNLERİ A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun; 1) “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesi şöyledir; “ MADDE 27.- (1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî
yaptırım kararı kesinleşir. (2)Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması
halinde bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde
karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini
engellemez; ancak, mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. (3) Başvuru, bizzat kanuni temsilci veya avukat tarafından sulh
ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Başvuru dilekçesi, iki
nüsha olarak verilir. (4) Başvuru dilekçesinde, idari yaptırım kararına ilişkin
bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller açık bir şekilde gösterilir.
Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen mücbir sebep
dayanaklarıyla gösterilir. (5) İdari yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde
bu madde hükmü uygulanmaz.” 2) “Başvurunun incelenmesi” başlıklı 28. maddesi şöyledir; “ MADDE 28 .- (1) Başvuru üzerine mahkemece yapılan ön
inceleme sonucunda; a) Yetkili olmadığının anlaşılması halinde dosyanın yetkili sulh
ceza mahkemesine gönderilmesine, b) Başvurunun süresi içinde yapılmadığının, başvuru konusu idarî
yaptırım kararının sulh ceza mahkemesinde incelenebilecek kararlardan
olmadığının veya başvuranın buna hakkı bulunmadığının anlaşılması halinde, bu
nedenlerle başvurunun reddine, c) (a) ve (b) bentlerinde sayılan nedenlerin bulunmaması halinde
başvurunun usulden kabulüne, Karar verilir. (2) Başvurunun usulden kabulü halinde mahkeme dilekçenin bir
örneğini ilgili kamu kurum ve kuruluşuna tebliğ eder. (3) İlgili kamu kurum ve kuruluşu, başvuru dilekçesinin tebliği
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde mahkemeye cevap verir. Başvuru
konusu idarî yaptırıma ilişkin işlem dosyasının tamamının bir örneği, cevap dilekçesi
ile birlikte mahkemeye verilir. Mahkeme, işlem dosyasının aslını da ilgili kamu
kurum ve kuruluşundan isteyebilir. Cevap dilekçesi, idarî yaptırım kararına
karşı başvuruda bulunan kişi sayısından bir fazla nüsha olarak verilir. (4) Mahkeme, başvuruda bulunan kişilere cevap dilekçesinin bir
örneğini tebliğ eder; talep üzerine veya re'sen tarafları çağırarak belli bir
gün ve saatte dinleyebilir. Dinleme için belirlenen günle tebligatın yapılacağı
gün arasında en az bir haftalık zaman olmasına dikkat edilir. Dinleme sırasında
taraflar veya avukatları hazır bulunur. Mazeretsiz olarak hazır bulunmama,
yokluklarında karar verilmesine engel değildir. Bu husus, tebligat yazısında
açıkça belirtilir. (5) Ceza Muhakemesi Kanununun tanıklığa, bilirkişi incelemesine ve
keşfe ilişkin hükümleri, bu başvuru ile ilgili olarak da uygulanır. (6) Dinlemede sırasıyla; hazır bulunan başvuru sahibi ve avukatı,
ilgili kamu kurum ve kuruluşunun temsilcisi, varsa tanıklar dinlenir, bilirkişi
raporu okunur, diğer deliller ortaya konulur. (7) Mahkeme, ilgilileri dinledikten ve bütün delilleri ortaya koyduktan
sonra aleyhinde idarî yaptırım kararı verilen ve hazır bulunan tarafa son
sözünü sorar. Son söz hakkı, aleyhinde idarî yaptırım kararı verilen tarafın
kanunî temsilcisi veya avukatı tarafından da kullanılabilir. Mahkeme son
kararını hazır bulunan tarafların huzurunda açıklar. (8) Mahkeme, son karar olarak idarî yaptırım kararının; a) Hukuka uygun olması nedeniyle, “başvurunun reddine”, b) Hukuka aykırı olması nedeniyle, “idarî yaptırım kararının
kaldırılmasına”, Karar verir. (9) İkibin Türk Lirası dahil idarî para cezalarına karşı başvuru
üzerine verilen kararlar kesindir.” 3) Geçici Madde 3 şöyledir; “ GEÇİCİ MADDE 3 .- (1) Daha önce verilmiş olan idarî para
cezasına ilişkin kararlara karşı henüz iptal davası açılmamış olmakla birlikte
dava açma süresinin geçmemiş olması halinde, bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren onbeş gün içinde 27 nci madde hükümlerine göre sulh ceza
mahkemesine başvuruda bulunulabilir.” B- Dayanılan Anayasa Kuralları Başvuru gerekçesinde Anayasa'nın 2., 125., 155. ve 157.
maddelerine dayanılmıştır. IV- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince 6.4.2006
tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural konusu
incelenmiştir. Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler bakmakta
oldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararname
kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü
aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir
mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış
ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik
evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada
olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır. 5326 sayılı Yasa'nın 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası dışındaki
kuralları Mahkeme'ye başvuru ile ilgili kimi durumları düzenlemekte olup, bu
kuralların Mahkeme'nin elindeki davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Yasa'nın Geçici 3. maddesinde, daha önce verilmiş olup 5326 sayılı
Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihte henüz iptal davası açılmamış ve dava açma
süresi de dolmamış olan idari para cezasına ilişkin kararlara karşı başvuru
yolunun sulh ceza mahkemesi olduğu belirtilmektedir.. Ancak başvuran
Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, 19.10.2005 tarihinde işlendiği iddia olunan
kabahat nedeniyle verilmiş idari para cezasına ilişkin bulunmaktadır. Bu nedenlerle, 30.3.2005 günlü, 5326 sayılı “Kabahatler
Kanunu”nun 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası dışında kalan bölümü ile Geçici
3. maddesinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada
uygulanma olanağı bulunmadığından, bu kurallara ilişkin başvurun Mahkeme'nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, Dosyada eksiklik bulunmadığından 30.3.2005 günlü, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası ve 28. maddesinin
esasının incelenmesine, Mehmet ERTEN ve Fettah OTO'nun “Başvurunun, Başvuran
Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği” yolundaki
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, karar verilmiştir. V- ESASIN İNCELENMESİ Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz
konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Başvuru kararında idarenin kamu gücünü kullanarak verdiği idari
yaptırım kararlarına karşı yapılan başvurularda, uyuşmazlığın çözümünün, idari
yargı yerine itiraz konusu kurallarla adli yargıya bırakılmasının Anayasa'nın
2., 125., 155. ve 157. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 5326 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 27. maddesinin (1) numaralı
fıkrasında, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararlarına karşı başvuru yeri ve süresi, 28. maddesinde ise
başvurunun incelenme yöntemi belirtilmektedir. Anılan Yasa'nın İkinci Kısmında “Çeşitli kabahatler” başlığı
altında düzenlenen fiilleri, ağırlıklı olarak 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun
526. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan kabahatler oluşturmaktadır.
Ayrıca, çeşitli yasalarda yer alan ve yaptırımı hafif hapis yada hafif para
cezası veya her ikisi olan fiiller, 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve
Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 7. maddesiyle idari para cezasına
dönüştürülmüşlerdir. Uygulanacak yaptırımın yasa ile “idari” para cezasına
dönüştürülmesinin bu tür yaptırım uygulanacak eylemlerin gerçekte ceza hukuku
alanına giren suç olma özelliklerini etkilemeyeceği açıktır. 5326 sayılı Yasa'nın 3. maddesi 1.3.2006 günlü, E. 2005/108,
K.2006/35 sayılı kararla iptal edilmiş, iptal hükmünün kararın Resmi Gazete'de
yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun bulunmuştur.
Anılan karardaki bu maddeye ilişkin iptal gerekçesi doğrultusunda, cezaî
karakteri ağır basan eylemler açısından verilen idari para cezası ve/veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımlarına karşı başvurunun sulh ceza mahkemesince
Yasa'da belirtilen usule göre incelenmesinde Anayasanın 2., 125. ve 155.
maddelerine aykırılık bulunmamaktadır. İtirazın reddi gerekir. Kuralların Anayasa'nın 157. maddesiyle ilgisi görülmemiştir. Mehmet ERTEN bu karara farklı gerekçe ile katılmış; Osman
Alifeyyaz PAKSÜT ise, “5326 sayılı Yasa'nın (1) numaralı fıkrasının iptali
gerektiği” düşüncesiyle bu kural yönünden katılmamıştır. VI- SONUÇ 30.3.2005 günlü, 5326 sayılı “Kabahatler Kanunu”nun; A- 27. maddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı
olmadığına ve itirazın REDDİNE, Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyu ve
OYÇOKLUĞUYLA, B- 28. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 6.4.2006 gününde karar verildi. Başkanvekili Haşim
  KILIÇ Üye Sacit
  ADALI Üye Mehmet
  ERTEN Üye Mustafa
  YILDIRIM Üye Cafer
  ŞAT Üye A.
  Necmi ÖZLER Üye Ali
  GÜZEL Üye Fettah
  OTO Üye Serdar
  ÖZGÜLDÜR Üye Serruh
  KALELİ Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY
YAZISI Güroymak İlçesi Sulh Ceza Mahkemesi'nde dava konusu edilen olayda;
menşe şahadetnamesiz ve veteriner sağlık raporsuz olup menşeinde salgın
hastalık olmadığı tespit edilen hayvanların nakledilmesi nedeniyle, 3285 sayılı
Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu'nun 47/1(b) maddesine göre Kaymakamlık
tarafından davacıya idari para cezası ile aynı Kanunun 47(f) maddesi uyarınca
taşımada kullanılan aracın üç ay süreyle trafikten men edilmesi cezası
verilmiştir. Dosyada bulunan ceza kararında, yukarıda anılan Kanunun ilgili
hükümlerine göre bu cezaya karşı hangi idare mahkemesine itiraz edilebileceği
ve itiraz süresi gösterilmiştir. 27.10.2005 tarihinde davacıya tebliğ edilen bu
cezaya karşı davacı vekili tarafından 1.11.2005 tarihinde ceza kararında
gösterilen yetkili idare mahkemesi yerine, hayvan nakli olayının gerçekleştiği
Güroymak İlçesi Sulh Ceza Hakimliği'ne dava açılmıştır. 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu hükümlerine göre açılan bu davada, Mahkeme, Kanun'un 27. ve 28. maddeler
ile geçici 3. maddesinin davada uygulanacak kural olduğuna, ancak bu yasa
hükümlerinin Anayasa'nın 2., 125., 155. ve 157. maddelerine aykırı bulunması
nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yolu ile başvurulmasına; aracın trafikten
men edilmesi ile ilgili olarak da, bu ceza, ilgili kanunlarda yer alan diğer
idari tedbir niteliğinde olduğundan başvurunun bu kısmının incelenmesinin idari
yargının görev alanı içinde olduğuna karar vermiştir. Kanun'un, kabahatler karşılığında uygulanacak idari yaptırımlara
başvuru yolunu düzenleyen 27. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, idari para
cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına
karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün
içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği öngörülmüştür. Kanunun bu hükmü
ile 3. maddesinde düzenlenen, bu kanunun genel hükümleri diğer kanunlardaki
kabahatler hakkında da uygulanır biçimindeki hükmünden, diğer kanunlarda yer
alan ve karşılığında idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin idari yaptırım bulunan kabahatler hakkında, Kabahatler Kanunu'nun genel
hükümlerinin uygulanabileceği anlaşılmaktadır. Nitekim, Kabahatler Kanunu'nun
19. maddesinde karşılığında bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
işyerinin kapatılması, ruhsat veya ehliyetin geri alınması, kara, deniz veya
hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması gibi yaptırımlara
ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda Kabahatler Kanunu hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulacağının ifade edilmesi de bu durumu
doğrulamaktadır. Dava konusu olayda ise idari para cezası ile birlikte hayvan
naklinde kullanılan aracın üç ay süreyle trafikten men edilmesine karar
alındığı görülmektedir. Kararda yer alan idari yaptırımlardan birisi de aracın
trafikten alıkonulmasına ilişkindir. Bu tür idari yaptırım içeren diğer
kanunlardaki kabahatlerle ilgili hükümlerde, Kabahatler Kanunu hükümlerine
uygun değişiklik yapılıncaya kadar yürürlükleri devam edeceği gibi, sulh ceza
mahkemesini yetkili kılan 27. maddede trafikten alıkonulmayı kapsayan idari bir
yaptırıma da yer verilmemiştir. Buna göre, trafikten alıkonulmaya ilişkin idari
tedbiri de içeren olaya Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu'nun ilgili
hükümlerinin uygulanmasına devam edileceğinden, Kabahatler Kanunu'nun
uygulanmasına olanak bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27.
maddesinin (1) numaralı fıkrasıyla 28. maddesinin olayda uygulanacak kurallar
olmadığından, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle itirazın reddine, karar
verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına karşıyız. Üye Mehmet
  ERTEN Üye Fettah
  OTO KARŞIOY
YAZISI 5326 sayılı Yasa'nın 27. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
Anayasa'ya aykırı olduğu yolundaki itirazın reddine ilişkin çoğunluk görüşüne,
aşağıdaki nedenlerle katılmıyorum. Ceza hukukunda, kişinin kendisi hakkındaki suçlamadan haberdar
olması, savunmasını yapması ve cezanın, ondan sonra verilmesi, temel ilkedir.
İdare tarafından, kamu düzeninin korunması, kişilerin mevzuata uymalarının
sağlanması amacıyla uygulanan yaptırımlarda ise ceza hukukunun bu temel kuralı,
devlet ve toplum hayatının mahiyeti icabı geçerli olmamakta; kişi, çoğu kez
haberi olmadan yaptırıma uğramakta, ancak buna itiraz edebilmektedir. Bu itiraz
imkanının güvencesi, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı
yolunun açık olduğunu belirten, Anayasa'nın 125. maddesi ve yargı yeri de idari
yargıdır. 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 526. ve devamı maddelerinde
düzenlenmiş olan fiillerin, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun İkinci Kısmı'nda
“Çeşitli kabahatler” başlığı altında yeniden düzenlenmesi ve bunlara idari para
cezası verilmesinin öngörülmesi ile, bu eylemler artık ceza hukukunun kapsamı
dışına çıkartılmış olmaktadır. Zira yaptırımın uygulanmasındaki yöntem, ceza
hukuku ilkelerine değil idare hukuku ilkelerine göre düzenlenmektedir. Kabahat
sayılan eylemlerde bulunan kişilere yaptırım uygulanmadan, yani idari para
cezası verilmeden önce hakim huzurunda savunma olanağı tanınmaması ve idari
işlem niteliğinde para cezası kesilmesi, çoğunluk kararında belirtildiğinin
aksine, eylemlerin cezai niteliğinin tamamen ortadan kalktığını göstermektedir. Ceza değil idari işlem niteliğinde olan idari yaptırımların, Türk
hukuk sisteminin kökleşmiş kurumları ve Anayasa kuralları gereğince, idari
yargı denetimine tabi olması gerekir. Adli yargının görev alanını, idari yargı
aleyhine genişleten, idari para cezalarına karşı itirazların ceza mahkemesince
incelenmesini öngören yasa kuralı, Anayasa'nın 2., 125. ve 155. maddelerine
aykırıdır. Bu nedenle iptali gerekir. Üye Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT