Bathsua Reginald Makin 1600  1675 protofeminista izan zen klase ertain ingelesekoa eta Ingalaterrako XVII mendeko etxeko eta eremu publikoko emakumearen posizioaren kritikaren aurrerapenei lagundu zien Makin oso hezitako emakumea Ingalaterrako dama kultuena deitu zioten grekoz latinez hebreeraz alemanez gaztelaniaz frantsesez eta italieraz aditua Batez ere emakumeen eta nesken eskubideen berdintasunaren alde borrokatu zen hezkuntza jasotzeko ahultzat eta gizakiaren mendekotzat jotzen zituen ingurunean Bere libururik ezagunena izan zen Un Ensayo Para Revivir la Antigua Educación de las Mujeres en la Religión las costumbres el arte y lenguas con una Respuesta a las Objeciones en contra de esta Forma de Educación 1673 izenekoa antzinako irakaskuntza grekoaren hezkuntzaaskatasunari buruzkoa  Testuinguru historikoa  Makinek XVII mendearen amaieran idatzi zuen Erakunde guztietako familia hezkuntza eta erlijioa gizonak ziren nagusi Hori gertatzen zen Europa kristau osoan eta mende askotan erromatarren menderatzetik aurrera I mendetik C eta kristautasunaren ezarpenetik aurrera inkisizioak debekatu dituen gauza askoren artean hezkuntzarako eta jakintzarako eskubidea eta emakumeek oraindik debeku gehiago zituzten gero eta baztertuagoak ziren etxeetara Goimailako klasearen eta familia aristokratikoen artean berriz emakumearen eta emakume autonomoaren hezkuntza hazi egin zen Tudor garaiaren amaieran Isabel Iak jasotako hezkuntza humanistari esker eta XVII mendean Estuardo garaian Ingalaterrako Jacobo Iaren erregealdiarekin  Biografia  Bathsua 1600 urtean jaio zen eta Betsabe izen biblikoa jarri zioten Henry Reginalden alaba zen Eskolako maisua zen eta latinezko poema orriak eta liburuxkak argitaratzen zituen matematikatresnei buruz 1616an Musa Virginea bertso liburua argitaratu zuen latinez grekoz hebreeraz gaztelaniaz frantsesez eta alemanez Portadak egilea Bathsua R eginald zela iragartzen zuen Henry Reginald Londresko eskola maisu eta filologoaren alaba  1621ean Richard Makin gortesauarekin ezkondu zen Senaremazteak Westminsterrera joan ziren eta zortzi semealaba izan zituzten Bere ahizpa Ithamaria John Pell matematikariarekin ezkondu zen 1632an eta Makinek gutun ugari izan zituen harekin 1640an Ingalaterrako Karlos Ia erregearen semealaben tutore eta Isabel Estuardo alabaren etxeirakasle bihurtu zen Ingalaterrako Parlamentuak printzesa atxilotu zuenean Ingalaterrako Gerra Zibilaren hasieran Makin neskatoarekin geratu zen zerbitzari gisa 1650ean hil zenean Makinek pentsio bat jaso zuen bere zerbitzuengatik baina ezin izan zuen kobratu Senarra Gerra Zibilean etxetik kanpo zegoenez bakarrik hazi zituen semealabak Senarra 1659an hil zen eta bere ahizpa bi urte geroago 1673an Makinek eta Mark Lewisek emakume nobleentzako eskola bat ireki zuten Tottenham High Crossen Londrestik lau miliara Urte horretan bertan argitaratu zuen bere alegatua emakumeen hezkuntzaren alde Ama hizkuntza erabiltzea ere gomendatzen zuen irakaskuntzan latinaren ordez John Amos Corneliusen idatziei jarraituz Gaur egun protofeminista gisa deskribatzen den arren bera baino lehen Christine de Pizan bezala Makin familia intelektual batetik zetorren eta emakumeen berdintasun intelektualaren alde egiten zuen ez berdintasun politikoaren alde An Essayn Makinek hauxe idatzi zuen Ez bitez zure damak iraindu ni batzuek modu burutsuan egin duten bezala ez naizelako emakumezkoaren nagusitasunaren aldekoa Gehiegi eskatzea baita dena ukatzeko modua  Lanak  Musea Virginea 1616an argitaratu zuen 16 urte zituela Bertan datu biografikoak eta bizi zen testuingurua azaltzen zituen Bertsoliburua da grekoz latinez hebreeraz gaztelaniaz alemanez frantsesez eta italieraz idatzia eta Jacobo I erregeari eskainia gizonek zein emakumeek maila intelektual bera zutela frogatuz Bi poema Hastingsen bilduman gordetzen dira 1649ko ekainaren 24an Makinek latindar elegia idatzi zuen Lucy Hastingsi Huntingdoneko Kondesa alargunari Henry hil zenean 1664an hil zen Elizabeth Hastings Langham andrearen omenez ere idatzi zuen Gainera Anna Maria van Schurman erudita holandarraren Leyden 1648 lanen bilduma batean Van Schurman eta Makinen arteko hebrear bidezko epistolario bat dago An Essay to Revive the Ancient Education of Gentlewomen Un Ensayo Para Revivir la Antigua Educación de las Damas 1673an argitaratu zen modu anonimoan Bertan ezagutzaren bilaketa eta adimenaren ariketa sustatuko zituen emakumeen hezkuntzaren onurak proposatu zituen Hainbat adibideren bidez erakutsi nahi izan zuen emakumeak historian zehar trebeak izan zirela hainbat arlotan arteak hizkuntzak oratoria logika filosofia matematika eta poesia Horretarako beharrezkoa zen heziketa eta trebatzeko denbora izatea beraz damek baino ezin zuten egin nahiz eta gizarte osoarentzat onuragarria izan Sorkuntzatik adibideak erabiliz hari gidari bat planteatzen zuen Babilonian Grezian eta Erroman zehar eta bere garaikideetara iristen zen Adibide horiek erabiliz emakumeek enplegu publikoetan jardun ahal izatea eskatu zuen Zerrenda hori Zenobiarekin hasten zen eta Suediako Cristina erreginak eta Elisabet Ia Ingalaterrakoa eta Costanza da Varono poeta biltzen zituen besteak beste Bere garaikideen artean Anne Bradstreet poeta zegoen eta hark Makinen antzera idazteko baimena eskatzen zuen nahiz eta gizonen nagusitasuna miretsi Hizkuntzen irakaskuntzan metodo berritzailea proposatzen zuen ingelesaren gramatikatik hasita Bere programan sukaldea geografia musika kantua idazketa eta kontuak ere sartu zituen  Bibliografia  Brink Jean R Bathsua Makin Educator and Linguist Female Scholars A Tradition of Learned Women Before 1800 Ed JR Brink Montreal Eden P 1980 86100 Brink Jean R Bathsua Reginald Makin Most Learned Matron Huntington Library Quarterly 54 1991 31326 Ferguson Moira First Feminists British Women Writers 15781799 Bloomington Indiana UP 1985 12842 Fraser Antonia The Weaker Vessel Womans Lot in SeventeenthCentury EnglandLondon Weidenfeld and Nicolson 1984 Gim Lisa Faire Elizas Chaine Two Female Writers Literary Links to Queen Elizabeth I Maids and Mistresses Cousin and Queens Womens Alliances In Early Modern England Eds Susan Frye and Karen Robertson New York Oxford UP 1999 18398 Hamilton Patricia L Bathsua Makins Essay and Daniel Defoes An Academy for Women SeventeenthCentury News 59 2001 14653 Helm James L Bathsua Makins An Essay to Revive the Antient Education of Gentlewomen in the Canon of SeventeenthCentury Educational Reform TractsCahiers Elisabethains 44 1993 4551 Hobby Elaine Virtue of Necessity English Womens Writing 16461688 London Virago 1998 126 190203 Mahl Mary R and Helene Koon Eds The Female Spectator English Women Writers Before 1800 Bloomington and London Indiana UP 1977 Makin Bathsua An Essay to Revive the Ancient Education of Gentlewomen From Frances Teague Bathsua Makin Woman of Learning 10950 Myers Mitzi Domesticating Minerva Bathsua Makins Curious Argument for Womens Education Studies in EighteenthCentury Culture 14 1985 17392 Smith Hilda L Reasons Disciples SeventeenthCentury English Feminists Chicago U of Illinois P 1982 Stone Stanton Kamille Women kept ignorant on purpose to make them slaves Bathsua Makins Orthodox Voice in the Literary History of Early British Feminism Interactions 182 2009 141148 Teague Frances Bathsua Makin Woman of Learning Lewisburg Bucknell UP  Associated UP 1998 Teague Frances Bathsua Makin Woman of Learning Women Writers of the Seventeenth Century Katherina M Wilson and Frank J Warnke Eds Athens U of Georgia P 1989 285304 Teague Frances The Identity of Bathsua Makin Biography 161 1993 117 Teague Frances New Light on Bathsua Makin SeventeenthCentury News 16 1986 16 Teague Frances A Voice for Hermaphroditical Education In This Double Voice Gendered Writing in Early Modern England 249269 Eds Elizabeth and Danielle Clarke London Macmillan 2000 Weitz Miller Nancy Ethos Authority and Virtue for SeventeenthCentury Women Writers The Case of Bathsua Makins An Essay to Revive the Antient Education of Gentlewomen 1673 Listening to Their Voices The Rhetorical Activities of Historical Women Ed Molly Meijer Wertheimer Columbia SC University of South Carolina Press 1997 27287 Wilson Katharina and Frank J Warnke Introduction Women Writers of the Seventeenth Century Eds Katherina M Wilson and Frank J Warnke Athens U of Georgia P 1989 xixxiii  Erreferentziak   Kanpo estekak  Makinen liburuak Interneten daude argitaratuta An Essay To Revive the Antient Education of Gentomen in Religion Manners Arts  Tongues With An Answer to the Objections against this Way of Education A Celebration of Women Writers