Gala Dalí jaiotzaz Elena Ivanovna Diakonova Kazan Errusia 1894ko irailaren 6a  Port Lligat Girona 1982ko ekainaren 10a artista surrealista izan zen eta Paul Éluard eta Salvador Dalí bere bi senarren musa  Biografia  Kazango intelektualen familia batean jaio zen eta haren aita Ivan Diakonov Errusiako Inperioko Nekazaritza Ministerioko funtzionarioa izan zen Ondorioz Siberian zehar bidaiatu zuten bere karguagatik Senaremazteek beste hiru semealaba izan zituzten eta Pokróvskoyen bizi izan ziren denboraldi labur batez amonaren etxeanHamaika urteko neskatoa zela aita hil ostean amak bizitza berregin zuen Moskuko abokatu judutar batekin benetako aitatzat hartuko zuena Hori delaeta hiriburuko Arbat kale famatura lekualdatu ziren eta han sortu zen Marina Tsvetaeiva poetaren adiskidetasuna eta Dostoievski bezalako klasikoekiko mirespena  Paul Éluard  Bere kalifikazio nabarmenengatik irakasle partikular izateko gaitu zuten nahiz eta 1912an tuberkulosiaz gaixotu ostean Clavadeleko erietxe batean sartu zuten Suitzan Davosetik gertu 19 urte zituen eta garai hartan bere lehen senarra izango zena ezagutu zuen Eugène Grindel Eluard Paul Éluard izengoitiz ezagunagoa Adin beretsukoak eta irakurzale handiak izateak gazteak gerturatu zituen bien arteko maitasuna piztuz bi urte beranduago sendatuta erietxea utzi eta beren herrialdeetara itzuli ziren elkarrekin ezkontzeko promesarekin Gala Éluardekin karteatzen jarraitu zuen eta Europa zeharkatu zuen 1916 urte hasieran Lehen Mundu Gerraren erdian Parisen Éluarden gurasoen egoitzara joateko 1917ko otsailaren 21ean ezkondu ziren eta urtebetera Cécile jaio zen Galak izandako alaba bakarra eta harengan amasen gutxi esnatu zuenaSenarrak surrealismoarekin izandako lehen harremanei esker bera ere interesatzen hasi zen Senaremazteok sexuportaera liberala zuten eta harreman sentimentala izan zuten Max Ernst alemanarekin Galaren hainbat erretratu egingo zituena eta beste artista batzuekin hala nola Louis Aragonekin beraren musa ere bihurtuko zuena Dena den Gala ez zen gainerako surrealisten inspirazio hutsa izan mugimenduaren ia emakume bakartzat hartu zuten Hala ere honen izaera gogorragatik bere kontrako jarrera erakutsi zuten batzuk hala nola André Breton edo Luis Buñuelek  Salvador Dalí  Senaremazteak Cadaquesera Gironako kostaldera joan ziren 1929ko abuztuan René Magritte Luis Buñuel eta beste lagun batzuekin Salvador Dalí ezagutze asmoz Berau Gala baino hamar urte gazteagoa izan arren elkar maitemindu ziren eta harreman polemiko bati ekin zioten urte horretan gauzatutako Gala eta Éluarden dibortzioarekin amaitu zena Dalí eta Gala 1932an ezkontza zibilaren bitartez lotu ziren Parisen Dalíren inspiraziorik handiena izan zen haren berbetan eromenetik eta heriotza goiztiarretik salbatu zuen bakarra Bere jenialtasunaz haratago Dalí gizon arazotsua eta ziurtasun gabekoa zen bere burua antolatzea kostatzen zitzaiona Galak jardun zuen bere agente gisa bitartekari lanak eginez jenioaren eta mundu errealaren artean batez ere 1940an Estatu Batuetara ihes egin zutenean nazismoaPariserantz zihoalaeta Han zortzi urte eman zuten Galak kudeaketa zeregin aritzeak zeresan asko sortu zuen eta materialista izatea egotzi zioten Ezkontzaz kanpoko harreman asko ere izan zituen eta Dali ez zen inoiz haien aurka agertu Agian kandaulismoaren morboaz liluratuta zegoelako voyeurismoaren antzeko parafilia bat Gala artista gazteentzako mezenasa izan zen eta esaterako opari garestiak egiten zizkion Jeff Fenholt rockabeslariari Daliren pinturak oparitu zizkion ustez eta milioi bat dolarreko etxea Long Islanden Cadaquéseko erdigunetik gertu Portlligaten arrantzale etxe bat erosi zuen bikoteak urteen poderioz eta beharren arabera ondoko beste etxe batzuen erosketarekin zabaldu zutena bera izan zen babesleku lagunen bilgune eta artistaren tailerra Eraikin guztien baturarekin museoa bihurtu dute etxea Salvador eta Gala 1958ko abuztuaren 8an zeremonia intimo batean ezkondu ziren berriro Aingeruen Santutegian San Martivell Girona oraingoan erritu katolikoagatik ze Gala kristaua bai baina ortodoxoa zen1968an pintoreak Galari Puboleko gaztelua erosi zion Gironako Ampurdán Beherako herrixka txiki batean Galaren gozamenerako Beti desio izan zuen bat izatea Baldintza bakarra jarri zuen emazteak senarra espreski idatziz gonbidatua zenean soilik sar zitekela Parte hartu zuen apainketan zer eta zelan jarri eskatuz Salvadorri Gala 1971 eta 1980 bitartean biziko zen gazteluan beti ere uda aldean Maite zuen bakarrik gidatzea bertarainok bihurgunez betetako errepideetan euren Cadillac urdinaren gidari izateak aske sentiarazten zuenGala Dalí 1982ko ekainaren 10ean Port Lligateko senaremazteen etxean hil zen eta euron Cadillac automobilean Púboleko gaztelura eraman zuten bikotearentzako Dalik diseinatutako kriptetako baten lurperatzerako Gaztelua berriztatu zenean nahita bi kripta eraiki ziren bata bestearen ondoan eskuak lur azpian elkartzeko aukera ematen zutena Hara lekualdatu zen margolaria bere bizitzako azken urteak igaro eta bere maiteminetik ez aldentzeko Dena den Galaren ondoko kriptan ez zuten ehortzi logelan sortutako sutearen ondorioz 1984an Figueresera joan behar izan zelako Puboleko gazteluko sakoneko hilobi bikoitzean emaztearen gorpuzkinak daude bakarrik  Eragina  Galak jakin zuen jenio artistiko eta sortzaileak sumatzen Emakume libre eta kultua zen bere garaiko estereotipoetatik deserrotu zen emakumea Nortasun konplexu eta poliedrikokoq Dalí bera bezain surrealista bere figura arakatu eta bere eskuizkribuak irakurri dituzten guztiek bat egiten dute Éluarden eta Dalíren sormenjeinua martxan jarri zuen motorra izan zela eta ez zela musa bakarrik izan bien lanean aktiboki parte hartu zuen nahiz eta gero haiek sinatzen zuten Dalíren kasoan bien sinadura jartzearen erabakia hartuko du ere une batetik aurrera Funtsean ez dakizu non amaitzen den Gala eta noiz hasten den Dalí dio Montserrat Aguerrek GalaSalvador Dalí Fundazioaren zuzendariak Gala musa eta modeloa baino askoz gehiago izan zen Daliren administratzailea zen eta haren artelanetan zuzenketak eta iradokizunak egiten zituen Bere sormena ez ezik lanerako kontzentrazioa ere sustatzen zuen Dali alfer samarra zen eta emaztearengatik eta harentzat margotu zuen Dalíren lan piktorikoaren helburua izan zen maiz bere lanean Galak hainbat rol hartu zituen hala nola Port Lligateko Ama Birjina izeneko pinturan kristauarena 1950 edo Leda atomikoan irudi mitologikoa 1949 Dalík egindako pintura ugariek erakusten dute zion maitasun eta miresmena  Liburuak  Galak Salvador Dalík bezala idatzi zituen bere memoriak baina eskuizkribu hori ez litzateke inoiz bizitzan argitaratuko 2011 urtera arte Púboleko gazteluan egunkari idatzi bat aurkitu zuten frantsesez idatzia eta Fundazio SozialaSalvador Dalí k Galaxia Gutenberg argitaletxearen azpian argitaratu zuen La vida secreta Diario inédito izenburupean Gala  Dalí Espasa 2016 eleberrian Carmen Domingo idazleak Galaren bizitza kontatzen du Arrotza Gala Dalíren erretratu intimoa La intrusa Retrato íntimo de Gala Dalí 2018Monika Zgustovaren lana  Erreferentziak   Kanpo estekak  Informe Semanal saioko erreportajea bere heriotzaren harira emititua TVE GalaSalvador Dalí Museoa