Pirinioetako desmana Galemys pyrenaicus muturluze piriniotarra desman piriniotarra eta Pirinioetako muturluzea ere deitua Talpidae familiako ugaztun erdiurtar txikia da Iberiar penintsulan eta hegoaldeko Frantzian bizi dena Muturluzea iraute egoera ahulean dago habitataren kalitatearen galera dela eta Euskal Herrian ere ibai gutxik dauzkate haren biziraupenerako baldintza egokiak eta ibai hauetan tarte txikitan  Taxonomia  Pirinioetako desmana Galemys generoko espezie bakarra da Errusiar muturluzearekin batera Desmanini leinua osatzen du Bi azpiespezie deskribatu dira baina autore batzuek erabilitako irizpideak zalantzan jartzen dituzte Galemys pyrenaicus pyrenaicus E Geoffroy 1811 Kantauriar mendikatean eta Pirinioetako alde bietan bizi dena Galemys pyrenaicus rufulus Graells 1897 Erdialdeko Sisteman bizi denaGaur egungo atzerakadaren ondorioz baliteke lau taxoi gisa ulertu behar izatea  Deskribapena  Gorputz biribila du baina nabarmen luzatzen da igerian ari denean Tronpa luze eta zapaldua du eta honen puntaren goiko aldera irekitzen zaizkio sudur zuloak tronpa biluzia da baina bi aldeetara bizartxo lerro bana du Begi txikiak ditu ilajearen azpian ia ikusezinak Aurreko hanka txikiak mintz interdigital laburrekoak atzekoak aldiz luzeak barnealdera zuzenduak mintz interdigital handikoak larru ezkatatsu batez estaliak eta ile luze eta sendodun lerro bat dutenak Oso buztan luzea du zilindrikoa eta punta lateralki zapaldua ile gogorrarekin nahikoa urria larru ezkatatsua ikusi ahal izateko Kolore marroi iluna urpean dagoenean nabarmentzen diren erreflexu distiratsuekin Tronpa eta soinadarrek kolore beltzaxka dute eta bertako ileek zilar kolorea Alde bentrala dortsala baino askoz argiagoa da kolore gris distiratsukoa aldakorra banakoaren arabera Haragi koloreko buztana ile zurixkekin Ez du dimorfismo sexualik 5076g bitarteko pisua du eta gorputza 115135 mm luze da itsatsa gabe Hau burua eta gorputza batera baino luzeagoa da  Banaketa  Iberiar endemismoa da Frantziako Pirinioetatik Portugalgo iparralderaino hedaturik dagoena Serra da Estrela Portugal eta Erdialdeko Mendigunetik hasi eta Iberiar sistemaren iparraldera  Kantauriar mendikatera Leongo mendietara eta Pirinioetaraino banaturik dago EAEn azken 20 urteetan Endara Oiartzun Urumea Añarbe Leitzaran Amundarain Agauntza Berrozi eta Ihuda ibaietan ikusi da  Habitata  Desmana mendialdeko erreka eta ibai garbi eta ongi oxigenatuetan bizi da Ibaiibilgutik hurbil dauden zulo naturaletan edo beste animalia batek eginikoetan egin ohi dute habia Oso animalia sentibera da habitataren kalitatearekiko Beraz ibaia kutsadurarik gabea ondo oxigenatua eta landaretza ugarikoa izan behar da antzeko ezaugarriak dituzten mendi ingurune zingiratsuetan ere bizi daiteke Ezaugarri hauek izateko etengabe berriztatzen diren urak izan behar dira beraz errazagoa da ibaien goialdeetan aurkitzea korronteak biziagoak baitira Ia itsas mailatik 2500 metroko garaieraraino bizi daiteke  Elikadura  Normalean mota guztietako ornogabe urtarrez Trichoptera Plecoptera eta Ephemeroptera larbak krustazeoak elikatzen da Tarteka arrain txikiak ere harrapa ditzake  Ugalketa eta ontogenia  Urtearen lehenengo erdian ugaltzen da Araldia urtarriletik maiatzera eta erditzeak martxotik uztailera izaten dira Sabelaldi bakoitzean 15 ume izaten dituzte 4 da kopururik ohikoena eta urtean behin baino gehiagotan umatzen ahal dira Abuztuaren amaieran hasten dira sakabanatzen gazteak eta heldutasun sexuala hurrengo urtean lortzen dute Gutxi dira 3 urte baino gehiago bizitzen direnak  Bizimodua  Animalia gautarra da batez ere baina posible da egunez ikustea Helduak oso bakartiak dira urtearen zati handi batean 100 eta 1000 metro bitarteko ibai tartea hartzen dute bizitzeko arren bizieremua 429 m batez beste handiagoa da emeena baino 301 m batez beste Arrek ibaitik irteten diren objektuetan egiten dituzte beren gorozkiak lurraldea markatzeko Urte osoan aktibo mantentzen dira ez baitago atseden hartzeko erabiltzen duten urte sasoirik  Espezieen arteko elkarrekintzak  Muturluzearen harrapari ohikoenak igaraba arrunta eta animalia arrainjale batzuk lertxun hauskara amiamoko zuria amiltxori arrunta lutxo arrunta dira Bere ezaugarri sistematikoengatik ziurrenik hainbat bizkarroi esklusibo aurkitu zaizkio Eadiea desmanae akaroa Aonchotheca galemydis eta Paraucaria hispanica nematodoak  Argazki galeria   Erreferentziak   Kanpo estekak  Iñaki ODRIOZOLA 2012 Muturluzea Euskalnaturanet CCBYSA lizentzia Oihane LAKAR IRAIZOZ 2008 Nahi bai baina ezin Zientzianet Gaztelaniaz Desmania Pirinioetako desmanari buruzko webgunea Lifedesmanes