UrkizuTola jauregia Elorrion dago Durangaldean Bizkaia Agustin Urkizu kapitainak eraikiarazi zuen 1677an aurrez bere familiak zeuzkan basetxe batzuen orubeetan Jauregia Juan Bautista Aldariaga maisu arkitektu harginak diseinatu zuen eta harribitxitzat jotzen da Bizkaiko egoitzaarkitektura landu barrokoaren artean 1918an jauregia Tola de Gaytan markesgoaren eskuetara igaro zen eta harrezkero Tola jauregia izenarekin ezagutzen da 1979an Espainiako gobernuak Monumentu HistorikoArtistiko izendatu zuen UrkizuTola jauregia Azken urteotan UrkizuTola jauregiko ateak herritarrei irekitzen zaizkie udan Musikaire musika jaialdiaren aitzakian urtero bi edo hiru saio jauregiaren lorategietan egiten baitira Halaber aldian behin jauregiko lorategia alokatu egiten da eztei edo ekitaldi pribaturen bat egiteko  Historia  XVI XVII eta XVIII mendeetan Elorrioko zenbait familia burubelarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan eta horrek dirua barrabarra ekarri zuen familia horien eskuetara Eta familia horiek diru horren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko Horra nondik datozen Elorrioko hainbeste etxandi eta jauregi 20 jauregi baino gehiago eta 69 armarri inguru Testuinguru hartan herriko eliza eraiki zen 1459 eta 1506 artean Bizkaiko handiena iturri publikoak egin ziren eta mugak markatzeko gurutzeak oparo landuak Horrek guztiak erakusten du zelako aberastasuna sartzen zen herrian Urkizu jauregia herriaren kanpoaldean eraiki zen bidegurutze batean eta berau egiteko eraitsi behar izan zen bertan zegoen dorretxe bat Urkizutarren leinukoa Haren urrutiko ondorengoa izango da Tola Gaytan markesgoaren titularra Antonio Gaytan de Aiala eta Artakoz zeinak 1918an jauregia jasoko baitu oinordetzan  Ezaugarriak  Urkizu jauregia estilo barrokoan eraiki zen garai hartan Bizkaian nagusi zen estiloan Hau ere maila jasoko etxandi erresidentziala da erdi urbanoa hiribildu batean kokatuta egon arren ingurune natural batean baitago landako izaera ere ematen diona UrkizuTola jauregia eraikin kubikoa da hiru mailatan egina gotorleku zilindriko bana teilatuaren izkina bakoitzean Horrek ematen dio eraikinari Erdi Aroko aire militarra Fatxadak harearriz eginda daude kalitate oso onekoak eta estilo barrokoan Hego aldeko fatxada da nagusia eta bertan armarria dago balkoi nagusiaren eta ate printzipalaren gainean Ekialdeko fatxadan hiru arkuko loggia bat dago toskanar zutabe batzuen gaineanArkuen gainean inskripzio bat dago latinez dioena Sola virtus parit honorem solus labor parit virtutem Alegia Soilik bertuteak ematen du ohorea Soilik lanak ematen du bertutea Lorategira ematen duen galeria oso tipikoa da Elorrion Barroko garaiko etxandietan Argi zulo batek argitzen ditu eskailerak berauek XVIII mendekoak  Iruditegia   Ikus gainera  Ondare zibila ikusgarria da Elorrion batez ere arkitekturari dagokionez Behin XV mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita Elorrio aldatu egin zen apurtu egin zen hiribilduaren harresia eta herria errebaletara zabaldu zen jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta ondorioz aberats berriak agertu XVI XVII eta XVIII mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta burubelarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan burdin fabrikatuen salerosketan bereziki eta horrek dirua barrabarra ekarri zuen herrira batez ere familia horien eskuetara Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko Horrek markatzen du dudarik gabe Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa zeinak hartzen baititu XVI XVII eta XVIII mendeak batez ere Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat mendeen arabera banatuta  XV mendea  Kanpokaleko Atea Elorrioren harresiak zituen sei ateetatik hauxe da geratzen diren bietarik bat  XVI mendea  Aldapebeitiatxikia jauregia Errenazentista Arabio jauregia Errenazentista Fatxadan armarri ikusgarria du marmol zuriz egina Hegoaldeko fatxadan loggia bikoitza dauka IbarguenUrkizu jauregia Errenzentista Iturbe jauregia Errenazentista Larreategi jauregia Errenazentista Karaktere gotikoz idatziriko harria du horma ertzean 1542koa San Fausto errebaleko etxea San Fausto errebaleko zaharrena seguruenik San Fausto errebaleko jauregia Errenazentista Suso errebaleko jauregitxoa Errenazentista  XVII mendea  Aldapebeitia jauregia Barrokoa AltzerrekaMendiola jauregia Barrokoa ArespakotxagaAndueza jauregia Barrokoa Txintxirri izenaz ere ezagutzen da ArespakotxagaAzkarraga jauregia Barrokoa ArespakotxagaMendibil jauregia Barrokoa Eredutzat hartu zen herriko beste jauregi batzuk egiteko Arriola jauregia Barrokoa Elorrioko udaletxea Barrokoa Iturri jauregia Barrokoa Lariz jauregia Barrokoa LekerikaOtsa jauregia Barrokoa Urkizu etxea Barrokoa UrkizuIturbe jauregia Barrokoa Zearsolo jauregia Barrokoa Casajara izenaz ere ezagutzen da Loggia ederra dauka eta balkoietako burdinaren eta teilatuhegaleko zuraren lanketak arreta berezia eskatzen du  XVIII mendea  EsteibarArauna jauregia Barrokoa Otsa jauregia Barrokoa Urkizu jauregia Barrokoa  XIX mendea  Olazabal jauregia Neoklasikoa Modet izenarekin ere ezaguna Berriozabaletako iturria Neoklasikoa Manuel Plazido Berriozabalbeitia epaile elorriarrak agindu zuen iturria egitea bere auzokideen biziegoera hobetzeko  XX mendea  Urkizu Aldatsekua jauregia  Bibliografia  Agirre Kerexeta I Bizkaiko herrien monografiak Elorrio Bizkaiko Foru Aldundia Bilbo 1992 Barrio Loza J A Dir Bizkaia Arqueología Urbanismo y Arquitectura histórica 3 volúmenes Bilbao 19891991 Barrio Loza J A Dir Monumentos nacionales de Euskadi Tomo III Vizcaya Departamento de Cultura del Gobierno Vasco Zamudio Elexpuru 1985 Basterretxea Kerexeta I Hierro y palacios ElorrioSevilla Mercaderes elorrianos en Sevilla durante los siglos XVI y XVII 2004 Fernández Altuna José Javier Euskal Herriko Arkitektura Bilbao Ibaizabal 2004 Kerexeta J Linajes y casas solariegas de Elorrio Elorrioko Udala Bilbo 1990 Leis Álava A I Arquitectura residencial culta en la villa de Elorrio Cuadernos de Artes Plásticas y Monumentales Ondare 24 Donostia Eusko Ikaskuntza 2005 VV AA Guía del patrimonio histórico artístico y paisajístico Editorial Etor  Erreferentziak   Kanpo estekak  T ola jauregia Tola jauregia AuñamendiEusko Ikaskuntzaren bideoa Azaleratu zure alde erromantikoa Elorrioko Udala