LG3370/GyaneshvariOvis huggingface dataset:
म्हणौनि जन्मे ना आहे, ऐसिया सांगों कवण माये,
यालागीं नाहींपणेंचि होये, अनादि हा ॥ २३३ ॥
वांझेचिया लेंका, कैंची जन्मपत्रिका,
नभीं निळी भूमिका, कें कल्पूं पां ॥ २३४ ॥
व्योमकुसुमांचा पांडवा, कवणें देंठु तोडावा,
म्हणौनि नाहीं ऐसिया भवा, आदि कैंची ? ॥ २३५ ॥
जैसें घटाचें नाहींपण, असतचि असे केलेनिवीण,
तैसा समूळ वृक्षु जाण, अनादि हा ॥ २३६ ॥
अर्जुना ऐसेनि पाहीं, आद्यंतु ययासि नाहीं,
माजीं स्थिती आभासे कांहीं, परी टवाळ ते ॥ २३७ ॥
ब्रह्मगिरीहूनि न निगे, आणि समुद्रींही कीर न रिगे,
माजीं दिसे वाउगें, मृगांबु जैसें ॥ २३८ ॥
तेसा आद्यंती कीर नाहीं, आणि साचही नोहे कहीं,
परी लटिकेपणाची नवाई, पडिभासे गा ॥ २३९ ॥
नाना रंगीं गजबजे, जैसें इंद्रधनुष्य देखिजे,
तैसा नेणतया आपजे, आहे ऐसा ॥ २४० ॥
ऐसेनि स्थितीचिये वेळे, भुलवी अज्ञानाचे डोळे,
लाघवी हरी मेखळे, लोकु जैसा ॥ २४१ ॥
आणि नसतीचि श्यामिका, व्योमीं दिसे तैसी दिसो कां,
तरी दिसणेंही क्षणा एका, होय जाय ॥ २४२ ॥
स्वप्नींही मानिलें लटिकें, तरी निर्वाहो कां एकसारिखें,
तेवीं आभासु हा क्षणिकें, रिताचि गा ॥ २४३ ॥
देखतां आहे आवडें, घेऊं जाइजे तरी नातुडे,
जैसा टिकु कीजे माकडें, जळामाजीं ॥ २४४ ॥
तरंगभंगु सांडीं पडे, विजूही न पुरे होडे,
आभासासि तेणें पाडें, होणें जाणें गा ॥ २४५ ॥
जैसा ग्रीष्मशेषींचा वारा, नेणिजे समोर कीं पाठीमोरा,
तैसी स्थिती नाहीं तरुवरा, भवरूपा यया ॥ २४६ ॥
एवं आदि ना अंतु स्थिती, ना रूप ययासि आथी,
आतां कायसी कुंथाकुंथी, उन्मूळणी गा ॥ २४७ ॥
आपुलिया अज्ञानासाठीं, नव्हता थांवला किरीटी,
तरी आतां आत्माज्ञानाच्या लोटीं, खांडेनि गा ॥ २४८ ॥
वांचूणि ज्ञानेवीण ऐकें, उपाय करिसी जितुके,
तिहीं गुंफसि अधिकें, रुखीं इये ॥ २४९ ॥
मग किती खांदोखांदीं, यया हिंडावें ऊर्ध्वीं अधीं,
म्हणौनि मूळचि अज्ञान छेदीं, सम्यक् ज्ञानें ॥ २५० ॥
एऱ्हवीं दोरीचिया उरगा, डांगा मेळवितां पैं गा,
तो शिणुचि वाउगा, केला होय ॥ २५१ ॥
तरावया मृगजळाची गंगा, डोणीलागीं धांवतां दांगा-,
माजीं वोहळें बुडिजे पैं गा, साच जेवीं ॥ २५२ ॥
तेवीं नाथिलिया संसारा, उपाईं जाचतया वीरा,
आपणपें लोपे वारा, विकोपीं जाय ॥ २५३ ॥
म्हणौनि स्वप्नींचिया घाया, ओखद चेवोचि धनंजया,
तेवीं अज्ञानमूळा यया, ज्ञानचि खड्ग ॥ २५४ ॥
परी तेचि लीला परजवे, तैसें वैराग्याचें नवें,
अभंगबळ होआवें, बुद्धीसी गा ॥ २५५ ॥
उठलेनि वैराग्यें जेणें, हा त्रिवर्गु ऐसा सांडणें,
जैसें वमुनियां सुणें, आतांचि गेलें ॥ २५६ ॥
हा ठायवरी पांडवा, पदार्थजातीं आघवा,
विटवी तो होआवा, वैराग्य लाठु ॥ २५७ ॥
मग देहाहंतेचें दळें, सांडूनि एकेचि वेळे,
प्रत्यक्बुद्धी करतळें, हातवसावें ॥ २५८ ॥
निसळें विवेकसाहणें, जें ब्रह्माहमस्मिबोधें सणाणें,
मग पुरतेनि बोधें उटणें, एकलेचि ॥ २५९ ॥
परी निश्चयाचें मुष्टिबळ, पाहावें एकदोनी वेळ,
मग तुळावें अति चोखाळ, मननवरी ॥ २६० ॥
पाठीं हतियेरां आपणयां, निदिध्यासें एक जालिया,
पुढें दुजें नुरेल घाया-, पुरतें गा ॥ २६१ ॥
तें आत्मज्ञानाचें खांडें, अद्वैतप्रभेचेनि वाडें,
नेदील उरों कवणेकडे, भववृक्षासी ॥ २६२ ॥
शरदागमींचा वारा, जैसा केरु फेडी अंबरा,
का उदयला रवी आंधारा, घोंटु भरी ॥ २६३ ॥
नाना उपवढ होतां खेंवो, नुरे स्वप्नसंभ्रमाचा ठावो,
स्वप्नप्रतीतिधारेचा वाहो, करील तैसें ॥ २६४ ॥
तेव्हां ऊर्ध्वींचें मूळ, कां अधींचें हन शाखाजाळ,
तें कांहींचि न दिसे मृगजळ, चादिणां जेवीं ॥ २६५ ॥
ऐसेनि गा वीरनाथा, आत्मज्ञानाचिया खड्गलता,
छेदुनिया भवाश्वत्था, ऊर्ध्वमूळातें ॥ २६६ ॥
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन् गता न निवर्तन्ति भूयः।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ ४॥
मग इदंतेसि वाळलें, जें मीपणेंवीण डाहारलें,
तें रूप पाहिजे आपलें, आपणचि ॥ २६७ ॥
परी दर्पणाचेनि आधारें, एकचि करून दुसरें,
मुख पाहाती गव्हारें, तैसें नको हो ॥ २६८ ॥
हें पाहाणें ऐसें असे वीरा, जैसा न बोडलिया विहिरा,
मग आपलिया उगमीं झरा, भरोनि ठाके ॥ २६९ ॥
नातरी आटलिया अंभ, निजबिंबीं प्रतिबिंब,
निहटे कां नभीं नभ, घटाभावीं ॥ २७० ॥
नाना इंधनांशु सरलेया, वन्हि परते जेवीं आपणपयां,
तैसें आपेंआप धनंजया, न्याहाळणें जें गा ॥ २७१ ॥
जिव्हे आपली चवी चाखणें, चक्षू निज बुबुळ देखणें,
आहे तया ऐसें निरीक्षणें, आपुलें पैं ॥ २७२ ॥
कां प्रभेसि प्रभा मिळे, गगन गगनावरी लोळे,
नाना पाणी भरलें खोळे, पाणियाचिये ॥ २७३ ॥
आपणचि आपणयातें, पाहिजे जें अद्वैतें,
तें ऐसें होय निरुतें, बोलिजतु असे ॥ २७४ ॥
जें पाहिजतेनवीण पाहिजे, कांहीं नेणणाचि जाणिजे,
आद्यपुरुष कां म्हणिजे, जया ठायातें ॥ २७५ ॥
तेथही उपाधीचा वोथंबा, घेऊनि श्रुति उभविती जिभा,
मग नामरूपाचा वडंबा, करिती वायां ॥ २७६ ॥
पैं भवस्वर्गा उबगले, मुमुक्षु योगज्ञाना वळघले,
पुढती न यों इया निगाले, पैजा जेथ ॥ २७७ ॥
संसाराचिया पायां पुढां, पळती वीतराग होडा,
ओलांडोनि ब्रह्मपदाचा कर्मकडा, घालिती मागां ॥ २७८ ॥
अहंतादिभावां आपुलियां, झाडा देऊनि आघवेया,
पत्र घेती ज्ञानिये जया, मूळघरासी ॥ २७९ ॥
पैं जेथुनी हे एवढी, विश्वपरंपरेची वेलांडी,
वाढती आशा जैशी कोरडी, निदैवाची ॥ २८० ॥
जिये कां वस्तूचें नेणणें, आणिलें थोर जगा जाणणें,
नाहीं तें नांदविलें जेणें, मी तूं जगीं ॥ २८१ ॥
पार्था तें वस्तु पहिलें, आपणपें आपुलें,
पाहिजे जैसें हिंवलें, हिंव हिंवें ॥ २८२ ॥
आणीकही एक तया, वोळखण असे धनंजया,
तरी जया कां भेटलिया, येणेंचि नाहीं ॥ २८३ ॥
परी तया भेटती ऐसें, जे ज्ञानें सर्वत्र सरिसे,
महाप्रळयांबूचे जैसें, भरलेपण ॥ २८४ ॥
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ ५॥
जया पुरुषांचें कां मन, सांडोनि गेलें मोह मान,
वर्षांतीं जैसें घन, आकाशातें ॥ २८५ ॥
निकवड्या निष्ठुरा, उबगिजे जेवीं सोयरा,
तैसें नागवती विकारां, वेटाळूं जे ॥ २८६ ॥
फळली केळी उन्मूळे, तैसी आत्मलाभें प्रबळे,
तयाची क्रिया ढाळेंढाळें, गळती आहे ॥ २८७ ॥
आगी लगलिया रुखीं, देखोनि सैरा पळती पक्षी,
तैसें सांडिलें अशेखीं, विकल्पीं जे ॥ २८८ ॥
आइकें सकळ दोषतृणीं, अंकुरिजती जिये मेदिनी,
तिये भेदबुद्धीची काहाणी, नाहीं जयातें ॥ २८९ ॥
सूर्योदयासरिसी, रात्री पळोनि जाय अपैसी,
गेली देहाहंता तैसी, अविद्येसवें ॥ २९० ॥
पैं आयुष्यहीना जीवातें, शरीर सांडी जेवीं अवचितें,
तेवीं निदसुरें द्वैतें, सांडिले जे ॥ २९१ ॥
लोहाचें साम्कडें परिसा, न जोडे अंधारु रवि जैसा,
द्वैतबुद्धीचा तैसा, सदा दुकाळ जया ॥ २९२ ॥
अगा सुखदुःखाकारें, द्वंद्वें देहीं जियें गोचरें,
तियें जयां कां समोरें, होतीचिना ॥ २९३ ॥
स्वप्नींचें राज्य कां मरण, नोहे हर्षशोकांसि कारण,
उपवढलिया जाण, जियापरी ॥ २९४ ॥
तैसेम् सुखदुःखरूपीं, द्वंद्वीं जे पुण्यपापीं,
न घेपिजती सर्पीं, गरुड जैसें ॥ २९५ ॥
आणि अनात्मवर्गनीर, सांडूनि आत्मरसाचें क्षीर,
चरताति जे सविचार, राजहंसु ॥ २९६ ॥
जैसा वर्षोनि भूतळीं, आपला रसु अंशुमाळी,
मागौता आणी रश्मिजाळीं, बिंबासीचि ॥ २९७ ॥
तैसें आत्मभ्रांतीसाठीं, वस्तु विखुरली बारावाटीं,
ते एकवटिती ज्ञानदृष्टी, अखंड जे ॥ २९८ ॥
किंबहुना आत्मयाचा, निर्धारीं विवेकु जयांचा,
बुडाला वोघु गंगेचा, सिंधूमाजीं जैसा ॥ २९९ ॥
पैं आघवेंचि आपुलेंपणें, नुरेचि जया अभिलाषणें,
जैसें येथूनि पऱ्हां जाणें, आकाशा नाहीं ॥ ३०० ॥
जैसा अग्नीचा डोंगरु, नेघे कोणी बीज अंकुरु,
तैसा मनीं जयां विकारु, उदैजेना ॥ ३०१ ॥
जैसा काढिलिया मंदराचळु, राहे क्षीराब्धि निश्चळु,
तैसा नुठी जयां सळु, कामोर्मीचा ॥ ३०२ ॥
चंद्रमा कळीं धाला, न दिसे कोणें आंगी वोसावला,
तेवीं अपेक्षेचा अवखळा, न पडे जयां ॥ ३०३ ॥
हें किती बोलूं असांगडें, जेवीं परमाणु नुरे वायूपुढें,
तैसें विषयांचें नावडे, नांवचि जयां ॥ ३०४ ॥
एवं जे जे कोणी ऐसे, केले ज्ञानाग्नि हुताशें,
ते तेथ मिळती जैसें, हेमीं हेम ॥ ३०५ ॥
तेथ म्हणिजे कवणें ठाईं, ऐसेंही पुससी कांहीं,
तरी तें पद गा नाहीं, वेंचु जया ॥ ३०६ ॥
दृश्यपणें देखिजे, कां ज्ञेयत्वें जाणिजे,
अमुकें ऐसें म्हणिजे, तें जें नव्हे ॥ ३०७ ॥
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पवकः।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ६॥
पैं दीपाचिया बंबाळीं, कां चंद्र हन जें उजळी,
हें काय बोलों अंशुमाळी, प्रकाशी जें ॥ ३०८ ॥
तें आघवेंचि दिसणें, जयाचें कां न देखणें,
विश्व भासतसे जेणें, लपालेनी ॥ ३०९ ॥
जैसें शिंपीपण हारपे, तंव तंव खरें होय रुपें,
कां दोरी लोपतां सापें, फार होइजे ॥ ३१० ॥
तैसीं चंद्रसूर्यादि थोरें, इयें तेजें जियें फारें,
तियें जयाचेनि आधारें, प्रकाशती ॥ ३११ ॥
ते वस्तु कीं तेजोराशी, सर्वभूतात्मक सरिसी,
चंद्रसूर्याच्या मानसीं, प्रकाशे जे ॥ ३१२ ॥
म्हणौनि चंद्रसूर्य कडवसां, पडती वस्तूच्या प्रकाशा,
यालागीं तेज जें तेजसा, तें वस्तूचें आंग ॥ ३१३ ॥
आणि जयाच्या प्रकाशीं, जग हारपे चंद्रार्केंसीं,
सचंद्र नक्षत्रें जैसीं, दिनोदयीं ॥ ३१४ ॥
नातरी प्रबोधलिये वेळे, ते स्वप्नींची डिंडीमा मावळे,
कां नुरेचि सांजवेळे, मृगतृष्णिका ॥ ३१५ ॥
तैसा जिये वस्तूच्या ठायीं, कोण्हीच कां आभासु नाहीं,
तें माझें निजधाम पाहीं, पाटाचें गा ॥ ३१६ ॥
पुढती जे तेथ गेले, ते न घेती माघौतीं पाउलें,
महोदधीं कां मिनले, स्रोत जैसे ॥ ३१७ ॥
कां लवणाची कुंजरी, सूदलिया लवणसागरीं,
होयचि ना माघारी, परती जैसी ॥ ३१८ ॥
नाना गेलिया अंतराळा, न येतीचि वन्हिज्वाळा,
नाहीं तप्तलोहौनि जळा, निघणें जेवीं ॥ ३१९ ॥
तेवीं मजसीं एकवट, जे जाले ज्ञानें चोखट,
तयां पुनरावृत्तीची वाट, मोडली गा ॥ ३२० ॥
तेथ प्रज्ञापृथ्वीचा रावो, पार्थु म्हणे जी जी पसावो,
परी विनंती एकी देवो, चित्त देतु ॥ ३२१ ॥
तरी देवेंसि स्वयें एक होती, मग माघौते जे न येती,
ते देवेंसि भिन्न आथी, कीं अभिन्न जी ॥ ३२२ ॥
जरी भिन्नचि अनादिसिद्ध, तरी न येती हें असंबद्ध,
जे फुलां गेलें षट्पद, ते फुलेंचि होती पां ॥ ३२३ ॥
पैं लक्ष्याहूनि अनारिसे, बाण लक्ष्यीं शिवोनि जैसें,
मागुते पडती तैसे, येतीचि ते ॥ ३२४ ॥
नातरी तूंचि ते स्वभावें, तरी कोणें कोणासि मिळावें,
आपणयासी आपण रुपावें, शस्त्रें केवीं ? ॥ ३२५ ॥
म्हणौनि तुजसी अभिन्नां जीवां, तुझा संयोगवियोगु देवा,
नये बोलों अवयवां, शरीरेंसीं ॥ ३२६ ॥
आणि जे सदां वेगळें तुजसीं, तयां मिळणीं नाहीं कोणे दिवशीं,
मा येती न येती हे कायसी, वायबुद्धि ? ॥ ३२७ ॥
तरी कोण गा ते तूंतें, पावोनि न येती माघौते,
हें विश्वतोमुखा मातें, बुझावीं जी ॥ ३२८ ॥
इये आक्षेपीं अर्जुनाच्या, तो शिरोमणि सर्वज्ञांचा,
तोषला बोध शिष्याचा, देखोनियां ॥ ३२९ ॥
मग म्हणे गा महामती, मातें पावोनि न येती पुढती,
ते भिन्नाभिन्न रिती, आहाती दोनी ॥ ३३० ॥
जैं विवेकें खोलें पाहिजे, तरी मी तेचि ते सहजें,
ना आहाचवाहाच तरी दुजे, ऐसेही गमती ॥ ३३१ ॥
जैसे पाणियावरी वेगळ, तळपतां दिसती कल्लोळ,
एऱ्हवीं तरी निखिळ, पाणीचि तें ॥ ३३२ ॥
कां सुवर्णाहुनि आनें, लेणीं गमती भिन्नें,
मग पाहिजे तंव सोनें, आघवेंचि तें ॥ ३३३ ॥
तैसें ज्ञानाचिये दिठी, मजसीं अभिन्नचि ते किरीटी,
येर भिन्नपण तें उठी, अज्ञानास्तव ॥ ३३४ ॥
आणि साचोकारेनि वस्तुविचारें, कैचें मज एकासि दुसरें,
भिन्नाभिन्नव्यवहारें, उमसिजेल ॥ ३३५ ॥
आघवेंचि आकाश सूनि पोटीं, बिंबचि जैं आते खोटी,
तैं प्रतिबिंब कें उठी, कें रश्मि शिरे ? ॥ ३३६ ॥
कां कल्पांतींचिया पाणिया, काय वोत भरिती धनंजया ?,
म्हणौनि कैंचें अंश अविक्रिया, एका मज ॥ ३३७ ॥
परी ओघाचेनि मेळें, पाणी उजू परी वांकुडें जालें,
रवी दुजेपण आलें, तोयबगें ॥ ३३८ ॥
.व्योम चौफळें कीं वाटोळें, हें ऐसें कायिसयाही मिळे,
परी घटमठीं वेंटाळें, तैसेंही आथी ॥ ३३९ ॥
हां गा निद्रेचेनि आधारें, काय एकलेनि जग न भरे ?,
स्वप्नींचेनि जैं अवतरे, रायपणें ॥ ३४० ॥
कां मिनलेनि किडाळें, वानिभेदासि ये सोळें,
तैसा स्वमाये वेंटाळें, शुद्ध जैं मी ॥ ३४१ ॥
तैं अज्ञान एक रूढे, तेणें कोऽहंविकल्पाचें मांडे,
मग विवरूनि कीजे फुडें, देहो मी ऐसें ॥ ३४२ ॥
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ ७॥
ऐसें शरीराचि येवढें, जै आत्मज्ञान वेगळें पडे,
तैं माझा अंशु आवडे, थोडेपणें ॥ ३४३ ॥
समुद्र कां वायुवशें, तरंगाकार उल्लसें,
तो समुद्रांशु ऐसा दिसे, सानिवा जेवीं ॥ ३४४ ॥
तेवीं जडातें जीवविता, देहाहंता उपजविता,
मी जीव गमें पंडुसुता, जीवलोकीं ॥ ३४५ ॥
पैं जीवाचिया बोधा, गोचरु जो हा धांदा,
तो जीवलोकशब्दा, अभिप्रावो ॥ ३४६ ॥
अगा उपजणें निमणें, हें साचचि जे कां मानणें,
तो जीवलोकु मी म्हणे, संसारु हन ॥ ३४७ ॥
एवंविध जीवलोकीं, तूं मातें ऐसा अवलोकीं,
जैसा चंद्रु कां उदकीं, उदकातीत ॥ ३४८ ॥
पैं काश्मीराचा रवा, कुंकुमावरी पांडवा,
आणिका गमे लोहिवा, तो तरी नव्हे ॥ ३४९ ॥
तैसें अनादिपण न मोडे, माझें अक्रियत्व न खंडे,
परी कर्ता भोक्ता ऐसें आवडे, ते जाण गा भ्रांती ॥ ३५० ॥
किंबहुना आत्मा चोखटु, होऊनि प्रकृतीसी एकवटु,
बांधे प्रकृतिधर्माचा पाटु, आपणपयां ॥ ३५१ ॥
पैं मनादि साही इंद्रियें, श्रोत्रादि प्रकृतिकार्यें,
तियें माझीं म्हणौनि होये, व्यापारारूढ ॥ ३५२ ॥
जैसें स्वप्नीं परिव्राजें, आपणपयां आपण कुटुंब होईजे,
मग तयाचेनि धांविजे, मोहें सैरा ॥ ३५३ ॥
तैसा आपलिया विस्मृती, आत्मा आपणचि प्रकृती-,
सारिखा गमोनि पुढती, तियेसीचि भजे ॥ ३५४ ॥
मनाच्या रथीं वळघे, श्रवणाचिया द्वारें निघे,
मग शब्दाचिया रिघे, रानामाजीं ॥ ३५५ ॥
तोचि प्रकृतीचा वागोरा, त्वचेचिया मोहरा,
आणि स्पर्शाचिया घोरा, वना जाय ॥ ३५६ ॥
कोणे एके अवसरीं, रिघोनि नेत्राच्या द्वारीं,
मग रूपाच्या डोंगरीं, सैरा हिंडे ॥ ३५७ ॥
कां रसनेचिया वाटा, निघोनि गा सुभटा,
रसाचा दरकुटा, भरोंचि लागे ॥ ३५८ ॥
नातरी येणेंचि घ्राणें, जैं देहांशु करी निघणें,
मग गंधाची दारुणें, आडवें लंघी ॥ ३५९ ॥
ऐसेनि देहेंद्रियनायकें, धरूनि मन जवळिकें,
भोगिजती शब्दादिकें, विषयभरणें ॥ ३६० ॥
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ ८॥
परी कर्ता भोक्ता ऐसें, हें जीवाचे तैंचि दिसे,
जैं शरीरीं कां पैसे, एकाधिये ॥ ३६१ ॥
जैसा आथिला आणि विलासिया, तैंचि वोळखों ये धनंजया,
जैं राजसेव्या ठाया, वस्तीसि ये ॥ ३६२ ॥
तैसा अहंकर्तृत्वाचा वाढु, कां विषयेंद्रियांचा धुमाडु,
हा जाणिजे तैं निवाडु, जैं देह पाविजे ॥ ३६३ ॥
अथवा शरीरातें सांडी, तऱ्ही इंद्रियांची तांडी,
हे आपणयांसवें काढी, घेऊनि जाय ॥ ३६४ ॥
जैसा अपमानिला अतिथी, ने सुकृताची संपत्ति,
कां साइखडेयाची गती, सूत्रतंतू ॥ ३६५ ॥
नाना मावळतेनि तपनें, नेइजेती लोकांचीं दर्शनें,
हें असो द्रुती पवनें, नेईजे जैसी ॥ ३६६ ॥
तेवीं मनःषष्ठां ययां, इंद्रियांतें धनंजया,
देहराजु ने देहा-, पासूनि गेला ॥ ३६७ ॥
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥ ९॥
मग येथ अथवा स्वर्गीं, जेथ जें देह आपंगी,
तेथ तैसेंचि पुढती पांगी, मनादिक ॥ ३६८ ॥
जैसा मालवलिया दिवा, प्रभेसी जाय पांडवा,
मग उजळिजे तेथ तेधवां, तैसाचि फांके ॥ ३६९ ॥
तरी ऐसैसिया राहाटी, अविवेकियांचे दिठी,
येतुलें हें किरीटी, गमेचि गा ॥ ३७० ॥
जे आत्मा देहासि आला, आणि विषयो येणेंचि भोगिला,
अथवा देहोनि गेला, हें साचचि मानिती ॥ ३७१ ॥
एऱ्हवीं येणें आणि जाणें, कां करणें हा भोगणें,
हें प्रकृतीचें तेणें, मानियेलें ॥ ३७२ ॥
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितं।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ १०॥
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितं।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ ११॥
परी देहाचे मोटकें उभें, आणि चेतना तेथ उपलभे,
तिये चळवळेचेनि लोभें, आला म्हणती ॥ ३७३ ॥
तैसेंचि तयां संगती, इंद्रियें आपुलाल्या अर्थीं वर्तती,
तया नांव सुभद्रापती, भोगणें जया ॥ ३७४ ॥
पाठीं भोगक्षीण आपैसे, देह गेलिया ते न दिसे,
तेथें गेला गेला ऐसें, बोभाती गा ॥ ३७५ ॥
पैं रुखु डोलतु देखावा, तरी वारा वाजतु मानावा,
रुखु नसे तेथें पांडवा, नाहीं तो गा ? ॥ ३७६ ॥
कां आरिसा समोर ठेविजे, आणि आपणपें तेथ देखिजे,
तरी तेधवांचि जालें मानिजे, काय आधीं नाहीं ? ॥ ३७७ ॥
कां परता केलिया आरिसा, लोपु जाला तया आभासा,
तरी आपणपें नाहीं ऐसा, निश्चयो करावा ? ॥ ३७८ ॥
शब्द तरी आकाशाचा, परी कपाळीं पिटे मेघाचा,
कां चंद्रीं वेगु अभ्राचा, अरोपिजे ॥ ३७९ ॥
तैसें होइजे जाइजे देहें, तें आत्मसत्ते अविक्रिये,
निष्टंकिती गा मोहें, आंधळे ते ॥ ३८० ॥
येथ आत्मा आत्मयाच्या ठायीं, देखिजे देहींचा धर्मु देहीं,
ऐसें देखणें तें पाहीं, आन आहाती ॥ ३८१ ॥
ज्ञानें कां जयाचे डोळे, देखोनि न राहती देहींचे खोळे,
सूर्यरश्मी आणियाळे, ग्रीष्मीं जैसें ॥ ३८२ ॥
तैसे विवेकाचेनि पैसें, जयांची स्फूर्ती स्वरूपीं बैसे,
ते ज्ञानिये देखती ऐसें, आत्मयातें ॥ ३८३ ॥
जैसें तारांगणीं भरलें, गगन समुद्रीं बिंबलें,
परी तें तुटोनि नाहीं पडिलें, ऐसें निवडे ॥ ३८४ ॥
गगन गगनींचि आहे, हें आभासे तें वाये,
तैसा आत्मा देखती देहें, गंवसिलाही ॥ ३८५ ॥
खळाळाच्या लगबगीं, फेडूनि खळाळाच्या भागीं,
देखिजे चंद्रिका कां उगी, चंद्रीं जेवीं ॥ ३८६ ॥
कां नाडरचि भरे शोषें, सूर्यु तो जैसा तैसाचि असे,
देह होतां जातां तैसें, देखती मातें ॥ ३८७ ॥
घटु मठु घडले, तेचि पाठीं मोडले,
परी आकाश तें संचलें, असतचि असे ॥ ३८८ ॥
तैसें अखंडे आत्मसत्ते, अज्ञानदृष्टि कल्पितें,
हें देहचि होतें जातें, जाणती फुडें ॥ ३८९ ॥
चैतन्य चढे ना वोहटे, चेष्टवी ना चेष्टे,
ऐसें आत्मज्ञानें चोखटें, जाणती ते ॥ ३९० ॥
आणि ज्ञानही आपैतें होईल, प्रज्ञा परमाणुही उगाणा घेईल,
सकळ शास्त्रांचें येईल, सर्वस्व हातां ॥ ३९१ ॥
परी ते व्युत्पत्ति ऐसी, जरी विरक्ति न रिगे मानसीं,
तरी सर्वात्मका मजसीं, नव्हेचि भेटी ॥ ३९२ ॥
पैं तोंड भरो कां विचारा, आणि अंतःकरणीं विषयांसि थारा,
तरी नातुडें धनुर्धरा, त्रिशुद्धी मी ॥ ३९३ ॥
हां गा वोसणतयाच्या ग्रंथीं, काई तुटती संसारगुंती ?,
कीं परिवसिलिया पोथी, वाचिली होय ? ॥ ३९४ ॥
नाना बांधोनियां डोळे, घ्राणीं लाविजती मुक्ताफळें,
तरी तयांचें काय कळे, मोल मान ? ॥ ३९५ ॥
तैसा चित्तीं अहंते ठावो, आणि जिभे सकळशास्त्रांचा सरावो,
ऐसेनि कोडी एक जन्म जावो, परी न पविजे मातें ॥ ३९६ ॥
जो एक मी कां समस्तीं, व्यापकु असें भूतजातीं,
ऐक तिये व्याप्ती, रूप करूं ॥ ३९७ ॥
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥ १२॥
तरी सूर्यासकट आघवी, हे विश्वरचना जे दावी,
ते दीप्ति माझी जाणावी, आद्यंतीं आहे ॥ ३९८ ॥
जल शोषूनि गेलिया सविता, ओलांश पुरवीतसे जे माघौता,
ते चंद्रीं पंडुसुता, ज्यो{त्}स्ना माझी ॥ ३९९ ॥
आणि दहन-पाचनसिद्धी, करीतसे जें निरवधी,
ते हुताशीं तेजोवृद्धी, माझीचि गा ॥ ४०० ॥
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ १३॥
मी रिगालों असें भूतळीं, म्हणौनि समुद्र महाजळीं,
हे पांसूचि ढेंपुळी, विरेचिना ॥ ४०१ ॥
आणी भूतेंही चराचरें, हे धरितसे जियें अपारें,
तियें मीचि धरी धरे, रिगोनियां ॥ ४०२ ॥
गगनीं मी पंडुसुता, चंद्राचेनि मिसें अमृता,
भरला जालों चालता, सरोवरु ॥ ४०३ ॥
तेथूनि फांकती रश्मिकर, ते पाट पेलूनि अपार,
सर्वौषधींचे आगर, भरित असें मी ॥ ४०४ ॥
ऐसेनि सस्यादिकां सकळां, करी धान्यजाती सुकाळा,
दें अन्नद्वारां जिव्हाळा, भूतजातां ॥ ४०५ ॥
आणि निपजविलें अन्न, तरी तैसें कैचें दीपन,
जेणें जिरूनि समाधान, भोगिती जीव ॥ ४०६ ॥
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ १४॥
म्हणौनि प्राणिजातांच्या घटीं, करूनि कंदावरी आगिठी,
दीप्ति जठरींही किरीटी, मीचि जालों ॥ ४०७ ॥
प्राणापानाच्या जोडभातीं, फुंकफुंकोनियां अहोराती,
आटीतसें नेणों किती, उदरामाजीं ॥ ४०८ ॥
शुष्कें अथवा स्निग्धें, सुपक्वें कां विदग्धें,
परी मीचि गा चतुर्विधें, अन्नें पचीं ॥ ४०९ ॥
एवं मीचि आघवें जन, जना निरवितें मीचि जीवन,
जीवनीं मुख्य साधन, वन्हिही मीचि ॥ ४१० ॥
आतां ऐसियाहीवरी काई, सांगों व्याप्तीची नवाई,
येथ दुजें नाहींचि घेईं, सर्वत्र मी गा ॥ ४११ ॥
तरी कैसेनि पां वेखें, सदा सुखियें एकें,
एकें तियें बहुदुःखें, क्रांत भूतें ॥ ४१२ ॥
जैसी सगळिये पाटणीं, एकेंचि दीपें दिवेलावणी,
जालिया कां न देखणी, उरलीं एकें ॥ ४१३ ॥
ऐसी हन उखिविखी, करित आहासि मानसीं कीं,
तरी परिस तेही निकी, शंका फेडुं ॥ ४१४ ॥
पैं आघवा मीचि असें, येथ नाहीं कीर अनारिसें,
परी प्राणियांचिया उल्लासें, बुद्धि ऐसा ॥ ४१५ ॥
जैसें एकचि आकाशध्वनी, वाद्यविशेषीं आनानीं,
वाजावें पडे भिन्नीं, नादांतरीं ॥ ४१६ ॥
कां लोकचेष्टीं वेगळालां, जो हा एकचि भानु उदैला,
तो आनानी परी गेला, उपयोगासी ॥ ४१७ ॥
नाना बीजधर्मानुरूप, झाडीं उपजविलें आप,
तैसें परिणमलें स्वरूप, माझें जीवां ॥ ४१८ ॥
अगा नेणा आणि चतुरा, पुढां निळयांचा दुसरा,
नेणा सर्पत्वें जाला येरा, सुखालागीं ॥ ४१९ ॥
हें असो स्वातीचें उदक, शुक्तीं मोतीं व्याळीं विख,
तैसा सज्ञानांसी मी सुख, दुःख तों अज्ञानांसी ॥ ४२० ॥
सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेवचाहम् ॥ १५॥
एऱ्हवीं सर्वांच्या हृदयदेशीं, मी अमुका आहें ऐसी,
जे बुद्धि स्फुरे अहर्निशीं, ते वस्तु गा मी ॥ ४२१ ॥
परी संतासवें वसतां, योगज्ञानीं पैसतां,
गुरुचरण उपासितां, वैराग्येंसीं ॥ ४२२ ॥
येणेंचि सत्कर्में, अशेषही अज्ञान विरमे,
जयांचें अहं विश्रामे, आत्मरूपीं ॥ ४२३ ॥
ते आपेआप देखोनि देखीं, मियां आत्मेनि सदा सुखी,
येथें मीवांचून अवलोकीं, आन हेतु असे ? ॥ ४२४ ॥
अगा सूर्योदयो जालिया, सूर्यें सूर्यचि पहावा धनंजया,
तेवीं मातें मियां जाणावया, मीचि हेतु ॥ ४२५ ॥
ना शरीरपरातें सेवितां, संसारगौरवचि ऐकतां,
देहीं जयांची अहंता, बुडोनि ठेली ॥ ४२६ ॥
ते स्वर्गसंसारालागीं, धांवतां कर्ममार्गीं,
दुःखाच्या सेलभागीं, विभागी होती ॥ ४२७ ॥
परी हेंही होणें अर्जुना, मजचिस्तव तया अज्ञाना,
जैसा जागताचि हेतु स्वप्ना, निद्रेतें होय ॥ ४२८ ॥
पैं अभ्रें दिवसु हरपला, तोहि दिवसेंचि जाणों आला,
तेवीं मी नेणोनि विषयो देखिला, मजचिस्तव भूतीं ॥ ४२९ ॥
एवं निद्रा कां जागणिया, प्रबोधुचि हेतु धनंजया,
तेवीं ज्ञाना अज्ञाना जीवां यां, मीचि मूळ ॥ ४३० ॥
जैसें सर्पत्वा कां दोरा, दोरुचि मूळ धनुर्धरा,
तैसा ज्ञाना अज्ञानाचिया संसारा, मियांचि सिद्धु ॥ ४३१ ॥
म्हणौनि जैसा असें तैसया, मातें नेणोनि धनंजया,
वेदु जाणों गेला तंव तया, जालिया शाखा ॥ ४३२ ॥
तरी तिहीं शाखाभेदीं, मीचि जाणिजे त्रिशुद्धी,
जैसा पूर्वापरा नदी, समुद्रचि ठी ॥ ४३३ ॥
आणि महासिद्धांतापासीं, श्रुति हारपतीं शब्देंसीं,
जैसिया सगंधा आकाशीं, वातलहरी ॥ ४३४ ॥
तैसें समस्तही श्रुतिजात, ठाके लाजिले ऐसें निवांत,
तें मीचि करीं यथावत, प्रकटोनियां ॥ ४३५ ॥
पाठीं श्रुतिसकट अशेष, जग हारपे जेथ निःशेष,
तें निजज्ञानही चोख, जाणता मीचि ॥ ४३६ ॥
जैसें निदेलिया जागिजे, तेव्हां स्वप्नींचे कीर नाहीं दुजें,
परी एकत्वही देखों पाविजे, आपलेंचि ॥ ४३७ ॥
तैसें आपलें अद्वयपण, मी जाणतसें दुजेनवीण,
तयाही बोधाकारण, जाणता मीचि ॥ ४३८ ॥
मग आगी लागलिया कापुरा, ना काजळी ना वैश्वानरा,
उरणें नाहीं वीरा, जयापरी ॥ ४३९ ॥
तेवीं समूळ अविद्या खाये, तें ज्ञानही जैं बुडोनि जाये,
तऱ्ही नाहीं कीर नोहे, आणि न साहे असणेंही ॥ ४४० ॥
पैं विश्व घेऊनि गेला मागेंसीं, तया चोरातें कवण कें गिंवसी ?,
जे कोणी एकी दशा ऐसी, शुद्ध ते मी ॥ ४४१ ॥
ऐसी जडाजडव्याप्ती, रूप करितां कैवल्यपती,
ठी केली निरुपहितीं, आपुल्या रूपीं ॥ ४४२ ॥
तो आघवाचि बोधु सहसा, अर्जुनीं उमटला कैसा,
व्योमींचा चंद्रोदयो जैसा, क्षीरार्णवीं ॥ ४४३ ॥
कां प्रतिभिंती चोखटे, समोरील चित्र उमटे,
तैसा अर्जुनें आणि वैकुंठें, नांदतसे बोधु ॥ ४४४ ॥
तरी बाप वस्तुस्वभावो, फावे तंव तंव गोडिये थांवो,
म्हणौनि अनुभवियांचा रावो, अर्जुन म्हणे ॥ ४४५ ॥
जी व्यापकपण बोलतां, निरुपाधिक जें आतां,
स्वरूप प्रसंगता, बोलिले देवो ॥ ४४६ ॥
ते एक वेळ अव्यंगवाणें, कीजो कां मजकारणें,
तेथ द्वारकेचा नाथु म्हणे, भलें केलें ॥ ४४७ ॥
पैं अर्जुना आम्हांहि वाडेंकोडें, अखंडा बोलों आवडे,
परी काय कीजे न जोडे, पुसतें ऐसें ॥ ४४८ ॥
आजि मनोरथांसि फळ, जोडलासि तूं केवळ,
जे तोंड भरूनि निखळ, आलासि पुसों ॥ ४४९ ॥
जें अद्वैताहीवरी भोगिजे, तें अनुभवींच तूं विरजे,
पुसोनि मज माझें, देतासि सुख ॥ ४५० ॥
जैसा आरिसा आलिया जवळां, दिसे आपणपें आपला डोळा,
तैसा संवादिया तूं निर्मळा, शिरोमणी ॥ ४५१ ॥
तुवां नेणोनि पुसावें, मग आम्ही परिसऊं बैसावें,
तो गा हा पाडु नव्हे, सोयरेया ॥ ४५२ ॥
ऐसें म्हणौनि आलिंगिलें, कृपादृष्टी अवलोकिलें,
मग देवो काय बोलिले, अर्जुनेंसीं ॥ ४५३ ॥
पैं दोहीं वोठीं एक बोलणें, दोहीं चरणीं एक चालणें,
तैसें पुसणें सांगणें, तुझें माझें ॥ ४५४ ॥
एवं आम्ही तुम्ही येथें, देखावें एका अर्थातें,
सांगतें पुसतें येथें, दोन्ही एक ॥ ४५५ ॥
ऐसा बोलत देवो भुलला मोहें, अर्जुनातें आलिंगूनि ठाये,
मग बिहाला म्हणे नोहें, आवडी हे ॥ ४५६ ॥
जाले इक्षुरसाचें ढाळ, तरी लवण देणें किडाळ,
जे संवादसुखाचें रसाळ, नासेल थितें ॥ ४५७ ॥
आधींच आम्हां यया कांहीं, नरनारायणासी भिन्न नाहीं,
परी आतां जिरो माझ्या ठाईं, वेगु हा माझा ॥ ४५८ ॥
इया बुद्धी सहसा, श्रीकृष्ण म्हणे वीरेशा,
पैं गा तो तुवां कैसा, प्रश्नु केला ? ॥ ४५९ ॥
जो अर्जुन श्रीकृष्णीं विरत होता, तो परतोनि मागुता,
प्रश्नावळीची कथा, ऐकों आला ॥ ४६० ॥
तेथ सद्गदें बोलें, अर्जुनें जी जी म्हणितलें,
निरुपाधिक आपुलें, रूप सांगा ॥ ४६१ ॥
यया बोला तो शारङ्गी, तेंचि सांगावयालागीं,
उपाधी दोहीं भागीं, निरूपीत असे ॥ ४६२ ॥
पुसिलिया निरुपहित, उपाधि कां सांगे येथ,
हें कोण्हाही प्रस्तुत, गमे जरी ॥ ४६३ ॥
तरी ताकाचें अंश फेडणें, याचि नांव लोणी काढणें,
चोखाचिये शुद्धी तोडणें, कीडचि जेवीं ॥ ४६४ ॥
बाबुळीचि सारावी हातें, परी पाणी तंव असे आइतें,
अभ्रचि जावें गगन तें, सिद्धचि कीं ॥ ४६५ ॥
वरील कोंडियाचा गुंडाळा, झाडूनि केलिया वेगळा,
कणु घेतां विरंगोळा, असे काई ? ॥ ४६६ ॥
तैसा उपाधि उपहितां, शेवटु जेथ विचारितां,
तें कोणातेंही न पुसतां, निरुपाधिक ॥ ४६७ ॥
जैसें न सांगणेंवरी, बाळा पतीसी रूप करी,
बोल निमालेपणें विवरी, अचर्चातें ॥ ४६८ ॥
पैं सांगणेया जोगें नव्हे, तेथींचें सांगणें ऐसें आहे,
म्हणौनि उपाधि लक्ष्मीनाहे, बोलिजे आदीं ॥ ४६९ ॥
पाडिव्याची चंद्ररेखा, निरुती दावावया शाखा,
दाविजे तेवीं औपाधिका, बोली इया ॥ ४७० ॥
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥ १६॥
मग तो म्हणे गा सव्यसाची, पैं इये संसारपाटणींची,
वस्ती साविया टांची, दुपुरुषीं ॥ ४७१ ॥
जैसी आघवांचि गगनीं, नांदत दिवोरात्री दोन्ही,
तैसे संसार राजधानीं, दोन्हीचि हे ॥ ४७२ ॥
आणिकही तिजा पुरुष आहे, परी तो या दोहींचें नांव न साहे,
जो उदेला गांवेंसीं खाये, दोहींतें ययां ॥ ४७३ ॥
परी ते तंव गोठी असो, आधीं दोन्हींची हे परियेसों,
जें संसारग्रामा वसों, आले असती ॥ ४७४ ॥
एक आंधळा वेडा पंगु, येर सर्वांगें पुरता चांगु,
परी ग्रामगुणें संगु, घडला दोघां ॥ ४७५ ॥
तया एका नाम क्षरु, येरातें म्हणती अक्षरु,
इहीं दोहींचि परी संसारु, कोंदला असे ॥ ४७६ ॥
आतां क्षरु तो कवणु, अक्षरु तो किं लक्षणु,
हा अभिप्रायो संपूर्णु, विवंचूं गा ॥ ४७७ ॥
तरी महदहंकारा-, लागुनियां धनुर्धरा,
तृणांतींचा पांगोरा-, वरी पैं गा ॥ ४७८ ॥
जें कांहीं सानें थोर, चालतें अथवा स्थिर,
किंबहुना गोचर, मनबुद्धींसि जें ॥ ४७९ ॥
जेतुलें पांचभौतिक घडतें, जें नामरूपा सांपडतें,
गुणत्रयाच्या पडतें, कामठां जें ॥ ४८० ॥
भूताकृतीचें नाणें, घडत भांगारें जेणें,
काळासि जूं खेळणें, जिहीं कवडां ॥ ४८१ ॥
जाणणेंचि विपरीतें, जें जें कांहीं जाणिजेतें,
जें प्रतिक्षणीं निमतें, होऊनियां ॥ ४८२ ॥
अगा काढूनि भ्रांतीचे दांग, उभवी सृष्टीचें आंग,
हें असो बहु जग, जया नाम ॥ ४८३ ॥
पैं अष्टधा भिन्न ऐसें, जें दाविलें प्रकृतिमिसें,
जें क्षेत्रद्वारां छत्तिसें, भागी केलें ॥ ४८४ ॥
हें मागील सांगों किती, अगा आतांचि जें प्रस्तुतीं,
वृक्षाकार रूपाकृती, निरूपिलें ॥ ४८५ ॥
तें आघवेंचि साकारें, कल्पुनी आपणपयां पुरे,
जालें असें तदनुसारें, चैतन्यचि ॥ ४८६ ॥
जैसा कुहां आपणचि बिंबें, सिंह प्रतिबिंब पाहतां क्षोभे,
मग क्षोभला समारंभें, घाली तेथ ॥ ४८७ ॥
कां सलिलीं असतचि असे, व्योमावरी व्योम बिंबे जैसें,
अद्वैत होऊनि तैसें, द्वैत घेपे ॥ ४८८ ॥
अर्जुना गा यापरी, साकार कल्पूनि पुरीं,
आत्मा विस्मृतीचि करी, निद्रा तेथ ॥ ४८९ ॥
पैं स्वप्नीं सेजार देखिजे, मग पहुडणें जैसें तेथ कीजे,
तैसें पुरीं शयन देखिजे, आत्मयासी ॥ ४९० ॥
पाठीं तिये निद्रेचेनि भरें, मी सुखी दुःखी म्हणत घोरें,
अहंममतेचेनि थोरें, वोसणायें सादें ॥ ४९१ ॥
हा जनकु हे माता, हा मी गौर हीन पुरता,
पुत्र वित्त कांता, माझें हें ना ॥ ४९२ ॥
ऐसिया वेंघोनि स्वप्ना, धांवत भवस्वर्गाचिया राना,
तया चैतन्या नाम अर्जुना, क्षर पुरुषु गा ॥ ४९३ ॥
आतां ऐक क्षेत्रज्ञु येणें, नामें जयातें बोलणें,
जग जीवु कां म्हणे, जिये दशेतें ॥ ४९४ ॥
जो आपुलेनि विसरें, सर्व भूतत्वें अनुकरें,
तो आत्मा बोलिजे क्षरें, पुरुष नामें ॥ ४९५ ॥
जे तो वस्तुस्थिती पुरता, म्हणौनि आली पुरुषता,
वरी देहपुरीं निदैजतां, पुरुषनामें ॥ ४९६ ॥
आणि क्षरपणाचा नाथिला, आळु यया ऐसेनि आला,
जे उपाधींचि आतला, म्हणौनियां ॥ ४९७ ॥
जैसी खळाळीचिया उदका-, सरसीं आंदोळे चंद्रिका,
तैसा विकारां औपाधिका, ऐसाचि गमे ॥ ४९८ ॥
कां खळाळु मोटका शोषे, आणि चंद्रिका तैं सरिसींच भ्रंशे,
तैसा उपाधिनाशीं न दिसे, उपाधिकु ॥ ४९९ ॥