LG3370/GyaneshvariOvis huggingface dataset:
आणि बापु पुढां जाये, ते घेत पाउलाची सोये,
बाळ ये तरी न लाहे, पावों कायी ? ॥ १७२२ ॥
तैसा व्यासाचा मागोवा घेतु, भाष्यकारातें वाट पुसतु,
अयोग्यही मी न पवतु, कें जाईन ? ॥ १७२३ ॥
आणि पृथ्वी जयाचिया क्षमा, नुबगे स्थावर जंगमा,
जयाचेनि अमृतें चंद्रमा, निववी जग ॥ १७२४ ॥
जयाचें आंगिक असिकें, तेज लाहोनि अर्कें,
आंधाराचें सावाइकें, लोटिजत आहे ॥ १७२५ ॥
समुद्रा जयाचें तोय, तोया जयाचें माधुर्य,
माधुर्या सौंदर्य, जयाचेनि ॥ १७२६ ॥
पवना जयाचें बळ, आकाश जेणें पघळ,
ज्ञान जेणें उज्वळ, चक्रवर्ती ॥ १७२७ ॥
वेद जेणें सुभाष, सुख जेणें सोल्लास,
हें असो रूपस, विश्व जेणें ॥ १७२८ ॥
तो सर्वोपकारी समर्थु, सद्गुरु श्रीनिवृत्तिनाथु,
राहाटत असे मजही आंतु, रिघोनियां ॥ १७२९ ॥
आतां आयती गीता जगीं, मी सांगें मऱ्हाठिया भंगीं,
येथ कें विस्मयालागीं, ठावो आहे ॥ १७३० ॥
श्रीगुरुचेनि नांवें माती, डोंगरीं जयापासीं होती,
तेणें कोळियें त्रिजगतीं, येकवद केली ॥ १७३१ ॥
चंदनें वेधलीं झाडें, जालीं चंदनाचेनि पाडें,
वसिष्ठें मांनिली कीं भांडे, भानूसीं शाटी ॥ १७३२ ॥
मा मी तव चित्ताथिला, आणि श्रीगुरु ऐसा दादुला,
जो दिठीवेनि आपुला, बैसवी पदीं ॥ १७३३ ॥
आधींचि देखणी दिठी, वरी सूर्य पुरवी पाठी,
तैं न दिसे ऐसी गोठी, केंही आहे ? ॥ १७३४ ॥
म्हणौनि माझें नित्य नवे, श्वासोश्वासही प्रबंध होआवे,
श्रीगुरुकृपा काय नोहे, ज्ञानदेवो म्हणे ॥ १७३५ ॥
याकारणें मियां, श्रीगीतार्थु मऱ्हाठिया,
केला लोकां यया, दिठीचा विषो ॥ १७३६ ॥
परी मऱ्हाठे बोलरंगें, कवळितां पैं गीतांगें,
तैं गातयाचेनि पांगें, येकाढतां नोहे ॥ १७३७ ॥
म्हणौनि गीता गावों म्हणे, तें गाणिवें होती लेणें,
ना मोकळे तरी उणें, गीताही आणित ॥ १७३८ ॥
सुंदर आंगीं लेणें न सूये, तैं तो मोकळा शृंगारु होये,
ना लेइलें तरी आहे, तैसें कें उचित ? ॥ १७३९ ॥
कां मोतियांची जैसी जाती, सोनयाही मान देती,
नातरी मानविती, अंगेंचि सडीं ॥ १७४० ॥
नाना गुंफिलीं कां मोकळीं, उणीं न होती परीमळीं,
वसंतागमींचीं वाटोळीं, मोगरीं जैसीं ॥ १७४१ ॥
तैसा गाणिवेतें मिरवी, गीतेवीणही रंगु दावीं,
तो लाभाचा प्रबंधु ओंवी, केला मियां ॥ १७४२ ॥
तेणें आबालसुबोधें, ओवीयेचेनि प्रबंधें,
ब्रह्मरससुस्वादें, अक्षरें गुंथिलीं ॥ १७४३ ॥
आतां चंदनाच्या तरुवरीं, परीमळालागीं फुलवरीं,
पारुखणें जियापरी, लागेना कीं ॥ १७४४ ॥
तैसा प्रबंधु हा श्रवणीं, लागतखेंवो समाधि आणी,
ऐकिलियाही वाखाणी, काय व्यसन न लवी ? ॥ १७४५ ॥
पाठ करितां व्याजें, पांडित्यें येती वेषजे,
तैं अमृतातें नेणिजे, फावलिया ॥ १७४६ ॥
तैसेंनि आइतेपणें, कवित्व जालें हें उपेणें,
मनन निदिध्यास श्रवणें, जिंतिलें आतां ॥ १७४७ ॥
हे स्वानंदभोगाची सेल, भलतयसीचि देईल,
सर्वेंद्रियां पोषवील, श्रवणाकरवीं ॥ १७४८ ॥
चंद्रातें आंगवणें, भोगूनि चकोर शाहाणे,
परी फावे जैसें चांदिणें, भलतयाही ॥ १७४९ ॥
तैसें अध्यात्मशास्त्रीं यिये, अंतरंगचि अधिकारिये,
परी लोकु वाक्चातुर्यें, होईल सुखिया ॥ १७५० ॥
ऐसें श्रीनिवृत्तिनाथाचें, गौरव आहे जी साचें,
ग्रंथु नोहे हें कृपेचें, वैभव तिये ॥ १७५१ ॥
क्षीरसिंधु परिसरीं, शक्तीच्या कर्णकुहरीं,
नेणों कैं श्रीत्रिपुरारीं, सांगितलें जें ॥ १७५२ ॥
तें क्षीरकल्लोळाआंतु, मकरोदरीं गुप्तु,
होता तयाचा हातु, पैठें जालें ॥ १७५३ ॥
तो मत्स्येंद्र सप्तशृंगीं, भग्नावयवा चौरंगी,
भेटला कीं तो सर्वांगीं, संपूर्ण जाला ॥ १७५४ ॥
मग समाधि अव्युत्थया, भोगावी वासना यया,
ते मुद्रा श्रीगोरक्षराया, दिधली मीनीं ॥ १७५५ ॥
तेणें योगाब्जिनीसरोवरु, विषयविध्वंसैकवीरु,
तिये पदीं कां सर्वेश्वरु, अभिषेकिला ॥ १७५६ ॥
मग तिहीं तें शांभव, अद्वयानंदवैभव,
संपादिलें सप्रभव, श्रीगहिनीनाथा ॥ १७५७ ॥
तेणें कळिकळितु भूतां, आला देखोनि निरुता,
ते आज्ञा श्रीनिवृत्तिनाथा, दिधली ऐसी ॥ १७५८ ॥
ना आदिगुरु शंकरा\-, लागोनि शिष्यपरंपरा,
बोधाचा हा संसरा, जाला जो आमुतें ॥ १७५९ ॥
तो हा तूं घेऊनि आघवा, कळीं गिळितयां जीवां,
सर्व प्रकारीं धांवा, करीं पां वेगीं ॥ १७६० ॥
आधींच तंव तो कृपाळु, वरी गुरुआज्ञेचा बोलू,
जाला जैसा वर्षाकाळू, खवळणें मेघां ॥ १७६१ ॥
मग आर्ताचेनि वोरसें, गीतार्थग्रंथनमिसें,
वर्षला शांतरसें, तो हा ग्रंथु ॥ १७६२ ॥
तेथ पुढां मी बापिया, मांडला आर्ती आपुलिया,
कीं यासाठीं येवढिया, आणिलों यशा ॥ १७६३ ॥
एवं गुरुक्रमें लाधलें, समाधिधन जें आपुलें,
तें ग्रंथें बोधौनि दिधलें, गोसावी मज ॥ १७६४ ॥
वांचूनि पढे ना वाची, ना सेवाही जाणें स्वामीची,
ऐशिया मज ग्रंथाची, योग्यता कें असे ? ॥ १७६५ ॥
परी साचचि गुरुनाथें, निमित्त करूनि मातें,
प्रबंधव्याजें जगातें, रक्षिलें जाणा ॥ १७६६ ॥
तऱ्ही पुरोहितगुणें, मी बोलिलों पुरें उणें,
तें तुम्हीं माउलीपणें, उपसाहिजो जी ॥ १७६७ ॥
शब्द कैसा घडिजे, प्रमेयीं कैसें पां चढिजें,
अळंकारु म्हणिजे, काय तें नेणें ॥ १७६८ ॥
सायिखडेयाचें बाहुलें, चालवित्या सूत्राचेनि चाले,
तैसा मातें दावीत बोले, स्वामी तो माझा ॥ १७६९ ॥
यालागीं मी गुणदोष\-, विषीं क्षमाविना विशेष,
जे मी संजात ग्रंथलों देख, आचार्यें कीं ॥ १७७० ॥
आणि तुम्हां संतांचिये सभे, जें उणीवेंसी ठाके उभें,
तें पूर्ण नोहे तरी तैं लोभें, तुम्हांसीचि कोपें ॥ १७७१ ॥
सिवतलियाही परीसें, लोहत्वाचिये अवदसे,
न मुकिजे आयसें, तैं कवणा बोलु, ॥ १७७२ ॥
वोहळें हेंचि करावें, जे गंगेचें आंग ठाकावें,
मगही गंगा जरी नोहावें, तैं तो काय करी ? ॥ १७७३ ॥
म्हणौनि भाग्ययोगें बहुवें, तुम्हां संतांचें मी पाये,
पातलों आतां कें लाहे, उणें जगीं, ॥ १७७४ ॥
अहो जी माझेनि स्वामी, मज संत जोडुनि तुम्हीं,
दिधलेति तेणें सर्वकामीं, परीपूर्ण जालों ॥ १७७५ ॥
पाहा पां मातें तुम्हां सांगडें, माहेर तेणें सुरवाडें,
ग्रंथाचें आळियाडें, सिद्धी गेलें ॥ १७७६ ॥
जी कनकाचें निखळ, वोतूं येईल भूमंडळ,
चिंतारत्‌नीं कुळाचळ, निर्मूं येती ॥ १७७७ ॥
सातांही हो सागरांतें, सोपें भरितां अमृतें,
दुवाड नोहे तारांतें, चंद्र करितां ॥ १७७८ ॥
कल्पतरूचे आराम, लावितां नाहीं विषम,
परी गीतार्थाचें वर्म, निवडूं न ये ॥ १७७९ ॥
तो मी येकु सर्व मुका, बोलोनि मऱ्हाठिया भाखा,
करी डोळेवरी लोकां, घेवों ये ऐसें जें ॥ १७८० ॥
हा ग्रंथसागरु येव्हढा, उतरोनि पैलीकडा,
कीर्तिविजयाचा धेंडा, नाचे जो कां ॥ १७८१ ॥
गीतार्थाचा आवारु, कलशेंसीं महामेरु,
रचूनि माजीं श्रीगुरु\-, लिंग जें पूजीं ॥ १७८२ ॥
गीता निष्कपट माय, चुकोनि तान्हें हिंडे जें वाय,
तें मायपूता भेटी होय, हा धर्म तुमचा ॥ १७८३ ॥
तुम्हां सज्जनांचें केलें, आकळुनी जी मी बोलें,
ज्ञानदेव म्हणे थेंकुलें, तैसें नोहें ॥ १७८४ ॥
काय बहु बोलों सकळां, मेळविलों जन्मफळा,
ग्रंथसिद्धीचा सोहळा, दाविला जो हा ॥ १७८५ ॥
मियां जैसजैसिया आशा, केला तुमचा भरंवसा,
ते पुरवूनि जी बहुवसा, आणिलों सुखा ॥ १७८६ ॥
मजलागीं ग्रंथाची स्वामी, दुजीं सृष्टी जे हे केली तुम्ही,
तें पाहोनि हांसों आम्हीं, विश्वामित्रातेंही ॥ १७८७ ॥
जे असोनि त्रिशंकुदोषें, धातयाही आणावें वोसें,
तें नासतें कीजे कीं ऐसें, निर्मावें नाहीं ॥ १७८८ ॥
शंभू उपमन्युचेनि मोहें, क्षीरसागरूही केला आहे,
येथ तोही उपमे सरी नोहे, जे विषगर्भ कीं ॥ १७८९ ॥
अंधकारु निशाचरां, गिळितां सूर्यें चराचरां,
धांवा केला तरी खरा, ताउनी कीं तो ॥ १७९० ॥
तातलियाही जगाकारणें, चंद्रें वेंचिलें चांदणें,
तया सदोषा केवीं म्हणे, सारिखें हें ॥ १७९१ ॥
म्हणौनि तुम्हीं मज संतीं, ग्रंथरूप जो हा त्रिजगतीं,
उपयोग केला तो पुढती, निरुपम जी ॥ १७९२ ॥
किंबहुना तुमचें केलें, धर्मकीर्तन हें सिद्धी नेलें,
येथ माझें जी उरलें, पाईकपण ॥ १७९३ ॥
आतां विश्वात्मकें देवें, येणें वाग्यज्ञें तोषावें,
तोषोनि मज द्यावें, पसायदान हें ॥ १७९४ ॥
जे खळांची व्यंकटी सांडो, तयां सत्कर्मीं रती वाढो,
भूतां परस्परें पडो, मैत्र जीवाचें ॥ १७९५ ॥
दुरिताचें तिमिर जावो, विश्व स्वधर्मसूर्यें पाहो,
जो जें वांछील तो तें लाहो, प्राणिजात ॥ १७९६ ॥
वर्षत सकळमंगळीं, ईश्वरनिष्ठांची मांदियाळी,
अनवरत भूमंडळीं, भेटतु भूतां ॥ १७९७ ॥
चलां कल्पतरूंचे अरव, चेतना चिंतामणीचें गांव,
बोलते जे अर्णव, पीयूषाचे ॥ १७९८ ॥
चंद्रमे जे अलांछन, मार्तंड जे तापहीन,
ते सर्वांही सदा सज्जन, सोयरे होतु ॥ १७९९ ॥
किंबहुना सर्वसुखीं, पूर्ण होऊनि तिहीं लोकीं,
भजिजो आदिपुरुखीं, अखंडित ॥ १८०० ॥
आणि ग्रंथोपजीविये, विशेषीं लोकींयें,
दृष्टादृष्ट विजयें, होआवें जी ॥ १८०१ ॥
तेथ म्हणे श्रीविश्वेशरावो, हा होईल दानपसावो,
येणें वरें ज्ञानदेवो, सुखिया झाला ॥ १८०२ ॥
ऐसें युगीं परी कळीं, आणि महाराष्ट्रमंडळीं,
श्रीगोदावरीच्या कूलीं, दक्षिणलिंगीं ॥ १८०३ ॥
त्रिभुवनैकपवित्र, अनादि पंचक्रोश क्षेत्र,
जेथ जगाचें जीवनसूत्र, श्रीमहालया असे ॥ १८०४ ॥
तेथ यदुवंशविलासु, जो सकळकळानिवासु,
न्यायातें पोषी क्षितीशु, श्रीरामचंद्रु ॥ १८०५ ॥
तेथ महेशान्वयसंभूतें, श्रीनिवृत्तिनाथसुतें,
केलें ज्ञानदेवें गीते, देशीकार लेणें ॥ १८०६ ॥
एवं भारताच्या गांवीं, भीष्मनाम प्रसिद्ध पर्वीं,
श्रीकृष्णार्जुनीं बरवी, गोठी जे केली ॥ १८०७ ॥
जें उपनिषदांचें सार, सर्व शास्त्रांचें माहेर,
परमहंसीं सरोवर, सेविजे जें ॥ १८०८ ॥
तियें गीतेचा कलशु, संपूर्ण हा अष्टादशु,
म्हणे निवृत्तिदासु, ज्ञानदेवो ॥ १८०९ ॥
पुढती पुढती पुढती, इया ग्रंथपुण्यसंपत्ती,
सर्वसुखीं सर्वभूतीं, संपूर्ण होईजे ॥ १८१० ॥
शके बाराशतें बारोत्तरें, तैं टीका केली ज्ञानेश्वरें,
सच्चिदानंदबाबा आदरें, लेखकु जाहला ॥ १८११ ॥
इति श्री ज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां अष्टादशोध्यायः ॥
श्रीशके पंधराशें साहोत्तरीं, तारणनामसंवत्सरीं,
एकाजनार्दनें अत्यादरीं, गीता\-ज्ञानेश्वरी प्रतिशुद्ध केली ॥ १ ॥
ग्रंथ पूर्वींच अतिशुद्ध, परी पाठांतरीं शुद्ध अबद्ध,
तो शोधूनियां एवंविध, प्रतिशुद्ध सिद्धज्ञानेश्वरी ॥ २ ॥
नमो ज्ञानेश्वरा निष्कलंका, जयाची गीतेची वाचितां टीका,
ज्ञान होय लोकां, अतिभाविकां ग्रंथार्थियां ॥ ३ ॥
बहुकाळपर्वणी गोमटी, भाद्रपदमास कपिलाषष्ठी,
प्रतिष्ठानीं गोदातटीं, लेखनकामाठी संपूर्ण जाली ॥ ४ ॥
ज्ञानेश्वरीपाठीं, जो ओंवी करील मऱ्हाटी,
तेणें अमृताचे ताटीं, जाण नरोटी ठेविली ॥ ५ ॥
तेणें अमृताचे ताटीं, जाण नरोटी ठेविली ॥ ५ ॥
॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥
॥ शुभं भवतु ॥
॥ श्री परमात्मने नमः ॥