LG3370/GyaneshvariOvis huggingface dataset:
लोकांचिया विविधा पूजा, आश्रयो न धरावया दुजा,
भोग भोगावे वोजा, महत्त्वाचिया ॥ २४५ ॥
अंग बोल माखूनि तपें, विकावया आपणपें,
अंगहीन पडपे, जियापरी ॥ २४६ ॥
हें असो धनमानीं आस, वाढौनी तप कीजे सायास,
तैं तेंचि तप राजस, बोलिजे गा ॥ २४७ ॥
परी पहुरणी जें दुहिलें, तैं तें गुरूं न दुभेचि व्यालें,
का उभें शेत चारिलें, पिकावया नुरे ॥ २४८ ॥
तैसें फोकारितां तप, कीजे जें साक्षेप,
तें फळीं तंव सोप, निःशेष जाय ॥ २४९ ॥
ऐसें निर्फळ देखोनि करितां, माझारीं सांडी पंडुसुता,
म्हणौनि नाहीं स्थिरता, तपा तया ॥ २५० ॥
एऱ्हवीं तरी आकाश मांडी, जो गर्जोनि ब्रह्मांड फोडी,
तो अवकाळु मेघु काय घडी, राहात आहे ? ॥ २५१ ॥
तैसें राजस तप जें होये, तें फळीं कीर वांझ जाये,
परी आचरणींही नोहे, निर्वाहतें गा ॥ २५२ ॥
आतां तेंचि तप पुढती, तामसाचिये रीती,
पैं परत्रा आणि कीर्ती, मुकोनि कीजे ॥ २५३ ॥
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १९॥
केवळ मूर्खपणाचा वारा, जीवीं घेऊनि धनुर्धरा,
नाम ठेविजे शरीरा, वैरियाचें ॥ २५४ ॥
पंचाग्नीची दडगी, खोलवीजती शरीरालागीं,
का इंधन कीजे हें आगी, आंतु लावी ॥ २५५ ॥
माथां जाळिजती गुगुळु, पाठीं घालिजती गळु,
आंग जाळिती इंगळु, जळतभीतां ॥ २५६ ॥
दवडोनि श्वासोच्छ्वास, कीजती वायांचि उपवास,
कां घेपती धूमाचें घांस, अधोमुखें ॥ २५७ ॥
हिमोदकें आकंठें, खडकें सेविजती तटें,
जितया मांसाचे चिमुटे, तोडिती जेथ ॥ २५८ ॥
ऐसी नानापरी हे काया, घाय सूतां पैं धनंजया,
तप कीजे नाशावया, पुढिलातें ॥ २५९ ॥
आंगभारें सुटला धोंडा, आपण फुटोनि होय खंडखंडा,
कां आड जालियातें रगडा, करी जैसा ॥ २६० ॥
तेवीं आपलिया आटणिया, सुखें असतया प्राणिया,
जिणावया शिराणिया, कीजती गा ॥ २६१ ॥
किंबहुना हे वोखटी, घेऊनि क्लेशाची हातवटी,
तप निफजे तें किरीटी, तामस होय ॥ २६२ ॥
एवं सत्त्वादिकांच्या आंगीं, पाडिलें तप तिहीं भागीं,
जालें तेंही तुज चांगी, दाविलें व्यक्ती ॥ २६३ ॥
आतां बोलतां प्रसंगा, आलें म्हणौनि पैं गा,
करूं रूप दानलिंगा, त्रिविधा तया ॥ २६४ ॥
येथ गुणाचेनि बोलें, दानही त्रिविध असे जालें,
तेंचि आइक पहिलें, सात्त्विक ऐसें ॥ २६५ ॥
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ॥
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥ २०॥
तरी स्वधर्मा आंतौतें, जें जें मिळे आपणयातें,
तें तें दीजे बहुतें, सन्मानयोगें ॥ २६६ ॥
जालया सुबीजप्रसंगु, पडे क्षेत्रवाफेचा पांगु,
तैसाचि दानाचा हा लागु, देखतसें ॥ २६७ ॥
अनर्घ्य रत्न हातां चढे, तैं भांगाराची वोढी पडे,
दोनी जालीं तरी न जोडे, लेतें आंग ॥ २६८ ॥
परी सण सुहृद संपत्ती, हे तिन्ही येकीं मिळती,
जे भाग्य धरी उन्नती, आपुल्याविषयीं ॥ २६९ ॥
तैसें निफजावया दान, जैं सत्त्वासि ये संवाहन,
तैं देश काळ भाजन, द्रव्यही मिळे ॥ २७० ॥
तरी आधीं तंव प्रयत्नेंसीं, होआवें कुरुक्षेत्र का काशी,
नातरी तुके जो इहींसीं, तो देशुही हो ॥ २७१ ॥
तेथ रविचंद्रराहुमेळु, होतां पाहे पुण्यकाळु,
का तयासारिखा निर्मळु, आनुही जाला ॥ २७२ ॥
तैशा काळीं तिये देशीं, होआवी पात्र संपत्ती ऐसी,
मूर्ति आहे धरिली जैसी, शुचित्वेंचि कां ॥ २७३ ॥
आचाराचें मूळपीळ, वेदांची उतारपेठ,
तैसें द्विजरत्न चोखट, पावोनियां ॥ २७४ ॥
मग तयाच्या ठाईं वित्ता, निवर्तवावी स्वसत्ता,
परी प्रियापुढें कांता, रिगे जैसी ॥ २७५ ॥
का जयाचें ठेविलें तया, देऊनि होईजे उतराइया,
नाना हडपें विडा राया, दिधला जैसा ॥ २७६ ॥
तैसेनि निष्कामें जीवें, भूम्यादिक अर्पावें,
किंबहुना हांवे, नेदावें उठों ॥ २७७ ॥
आणि दान जया द्यावें, तयातें ऐसेया पाहावें,
जया घेतलें नुमचवे, कायसेंनही ॥ २७८ ॥
साद घातलिया आकाशा, नेदी प्रतिशब्दु जैसा,
का पाहिला आरसा, येरीकडे ॥ २७९ ॥
नातरी उदकाचिये भूमिके, आफळिलेनि कंदुकें,
उधळौनि कवतिकें, न येईजे हाता ॥ २८० ॥
नाना वसो घातला चारू, माथां तुरंबिला बुरू,
न करी प्रत्युपकारू, जियापरी ॥ २८१ ॥
तैसें दिधलें दातयाचें, जो कोणेही आंगें नुमचे,
अर्पिलया साम्य तयाचें, कीजे पैं गा ॥ २८२ ॥
ऐसिया जें सामग्रिया, दान निफजे वीरराया,
तें सात्त्विक दानवर्या, सर्वांही जाण ॥ २८३ ॥
आणि तोचि देशु काळु, घडे तैसाचि पात्रमेळु,
दानभागुही निर्मळु, न्यायगतु ॥ २८४ ॥
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ २१॥
परी मनीं धरूनि दुभतें, चारिजे जेवीं गाईतें,
का पेंव करूनि आइतें, पेरूं जाइजे ॥ २८५ ॥
नाना दिठी घालुनि आहेरा, अवंतुं जाइजे सोयिरा,
का वाण धाडिजे घरा, वोवसीयाचे ॥ २८६ ॥
पैं कळांतर गांठीं बांधिजे, मग पुढिलांचें काज कीजे,
पूजा घेऊनि रसु दीजे, पीडितांसी ॥ २८७ ॥
तैसें जया जें दान देणें, तो तेणेंचि गा जीवनें,
पुढती भुंजावा भावें येणें, दीजे जें का ॥ २८८ ॥
अथवा कोणी वाटे जातां, घेतलें उमचों न शकता,
मिळे जैं पंडुसुता, द्विजोत्तमु ॥ २८९ ॥
तरी कवड्या एकासाठीं, अशेषां गोत्रांचींच किरीटी,
सर्व प्रायश्चित्तें सुयें मुठीं, तयाचिये ॥ २९० ॥
तेवींचि पारलौकिकें, फळें वांछिजती अनेकें,
आणि दीजे तरी भुके, येकाही नोहे ॥ २९१ ॥
तेंही ब्राह्मणु नेवो सरे, कीं हाणिचेनि शिणें झांसुरें,
सर्वस्व जैसें चोरें, नागऊनि नेलें ॥ २९२ ॥
बहु काय सांगों सुमती, जें दीजे या मनोवृत्ती,
तें दान गा त्रिजगतीं, राजस पैं ॥ २९३ ॥
अदेशकाले यद्दनमपात्रेभ्यश्च दीयते।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ २२॥
मग म्लेंच्छांचे वसौटें, दांगाणे हन कैकटे,
का शिबिरें चोहटे, नगरींचे ते ॥ २९४ ॥
तेही ठाईं मिळणी, समयो सांजवेळु कां रजनी,
तेव्हां उदार होणें धनीं, चोरियेच्या ॥ २९५ ॥
पात्रें भाट नागारी, सामान्य स्त्रिया का जुवारी,
जिये मूर्तिमंते भुररीं, भुले तया ॥ २९६ ॥
रूपानृत्याची पुरवणी, ते पुढां डोळेभारणी,
गीत भाटीव तो श्रवणीं, कर्णजपु ॥ २९७ ॥
तयाहीवरी अळुमाळु, जैं घे फुलागंधाचा गुगुळु,
तंव भ्रमाचा तो वेताळु, अवतरे तैसा ॥ २९८ ॥
तेथ विभांडूनियां जग, आणिले पदार्थ अनेग,
तेणें घालूं लागे मातंग, गवादी जैसी ॥ २९९ ॥
एवं ऐसेनि जें देणें, तें तामस दान मी म्हणें,
आणि घडे दैवगुणें, आणिकही ऐक ॥ ३०० ॥
विपायें घुणाक्षर पडे, टाळिये काउळा सांपडे,
तैसे तामसां पर्व जोडे, पुण्यदेशीं ॥ ३०१ ॥
तेथ देखोनि तो आथिला, योग्यु मागोंही आला,
तोही दर्पा चढला, भांबावें जरी ॥ ३०२ ॥
तरी श्रद्धा न धरी जिवीं, तया माथाही न खालवी,
स्वयें न करी ना करवी, अर्घ्यादिक ॥ ३०३ ॥
आलिया न घली बैसों, तेथ गंधाक्षतांचा काय अतिसो,
हा अप्रसंगु कीर असो, तामसीं नरीं ॥ ३०४ ॥
पैं बोळविजे रिणाइतु, तैसा झकवी तयाचा हातु,
तूं करणें याचा बहुतु, प्रयोगु तेथ ॥ ३०५ ॥
आणि जया जें दे किरीटी, तयातें उमाणी तयासाठीं,
मग कुबोलें कां लोटी, अवज्ञेच्या ॥ ३०६ ॥
हें बहु असो यापरी, मोल वेंचणें जें अवधारीं,
तया नांव चराचरीं, तामस दान ॥ ३०७ ॥
ऐशीं आपुलाला चिन्हीं, अळंकृतें तिन्हीं,
दानें दाविलीं अभिधानीं, रजतमाचिया ॥ ३०८ ॥
तेथ मी जाणत असें, विपायें तूं गा ऐसें,
कल्पिसील मानसें, विचक्षणा ॥ ३०९ ॥
जें भवबंधमोचक, येकलें कर्म सात्त्विक,
तरी कां वेखासी सदोख, येर बोलावीं ? ॥ ३१० ॥
परी नोसंतितां विवसी, भेटी नाहीं निधीसी,
का धूं न साहतां जैसी, वाती न लगे ॥ ३११ ॥
तैसें शुद्धसत्त्वाआड, आहे रजतमाचें कवाड,
तें भेदणे यातें कीड, म्हणावें कां ? ॥ ३१२ ॥
आम्ही श्रद्धादि दानांत, जें समस्तही क्रियाजात,
सांगितलें कां व्याप्त, तिहीं गुणीं ॥ ३१३ ॥
तेथ भरंवसेनि तिन्ही, न सांगोंचि ऐसें मानीं,
परी सत्त्व दावावया दोन्ही, बोलिलों येरें ॥ ३१४ ॥
जें दोहींमाजीं तिजें असे, तें दोन्ही सांडितांचि दिसे,
अहोरात्रत्यागें जैसें, संध्यारूप ॥ ३१५ ॥
तैसें रजतमविनाशें, तिजें जें उत्तम दिसे,
तें सत्त्व हें आपैसें, फावासि ये ॥ ३१६ ॥
एवं दाखवावया सत्त्व तुज, निरूपिलें तम रज,
तें सांडूनि सत्त्वें काज, साधीं आपुलें ॥ ३१७ ॥
सत्त्वेंचि येणें चोखाळें, करीं यज्ञादिकें सकळें,
पावसी तैं करतळें, आपुलें निज ॥ ३१८ ॥
सूर्यें दाविलें सांतें, काय एक न दिसे तेथें,
तेवीं सत्त्वें केलें फळातें, काय नेदी ? ॥ ३१९ ॥
हे कीर आवडतांविखीं, शक्ति सत्त्वीं आथी निकी,
परी मोक्षेंसी एकीं, मिसळणें जें ॥ ३२० ॥
तें एक आनचि आहे, तयाचा सावावो जैं लाहे,
तैं मोक्षाचाही होये, गांवीं सरतें ॥ ३२१ ॥
पैं भांगार जऱ्हीं पंधरें, तऱ्ही राजावळींचीं अक्षरें,
लाहें तैंचि सरे, जियापरी ॥ ३२२ ॥
स्वच्छें शीतळें सुगंधें, जळें होती सुखप्रदें,
परी पवित्रत्व संबंधें, तीर्थाचेनि ॥ ३२३ ॥
नयी हो कां भलतैसी थोरी, परी गंगा जैं अंगीकारी,
तैंचि तिये सागरीं, प्रवेशु गा ॥ ३२४ ॥
तैसें सात्त्विका कर्मां किरीटी, येतां मोक्षाचिये भेटी,
न पडे आडकाठी, तें वेगळें आहे ॥ ३२५ ॥
हा बोलु आइकतखेवीं, अर्जुना आधि न माये जीवीं,
म्हणे देवें कृपा करावी, सांगावें तें ॥ ३२६ ॥
तेथ कृपाळुचक्रवर्ती, म्हणे आईक तयाची व्यक्ती,
जेणें सात्त्विक तें मुक्ती-, रत्न देखे ॥ ३२७ ॥
ॐतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥ २३॥
तरी अनादि परब्रह्म, जें जगदादि विश्रामधाम,
तयाचें एक नाम, त्रिधा पैं असे ॥ ३२८ ॥
तें कीर अनाम अजाती, परी अविद्यावर्गाचिये राती-/,
माजी वोळखावया श्रुती, खूण केली ॥ ३२९ ॥
उपजलिया बाळकासी, नांव नाहीं तयापासीं,
ठेविलेनि नांवेंसी, ओ देत उठी ॥ ३३० ॥
कष्टले संसारशीणें, जे देवों येती गाऱ्हाणें,
तयां ओ दे नांवें जेणें, तो संकेतु हा ॥ ३३१ ॥
ब्रह्माचा अबोला फिटावा, अद्वैततत्त्वें तो भेटावा,
ऐसा मंत्रु देखिला कणवा, वेदें बापें ॥ ३३२ ॥
मग दाविलेनि जेणें एकें, ब्रह्म आळविलें कवतिकें,
मागां असत ठाके, पुढां उभें ॥ ३३३ ॥
परी निगमाचळशिखरीं, उपनिषदार्थनगरीं,
आहाति जे ब्रह्माच्या येकाहारीं, तयांसीच कळे ॥ ३३४ ॥
हेंही असो प्रजापती, शक्ति जे सृष्टि करिती,
ते जया एका आवृत्ती, नामाचिये ॥ ३३५ ॥
पैं सृष्टीचिया उपक्रमा-/ पूर्वीं गा वीरोत्तमा,
वेडा ऐसा ब्रह्मा, एकला होता ॥ ३३६ ॥
मज ईश्वरातें नोळखे, ना सृष्टिही करूं न शके,
तो थोरु केला एकें, नामें जेणें ॥ ३३७ ॥
जयाचा अर्थु जीवीं ध्यातां, जें वर्णत्रयचि जपतां,
विश्वसृजनयोग्यता, आली तया ॥ ३३८ ॥
तेधवां रचिलें ब्रह्मजन, तयां वेद दिधलें शासन,
यज्ञा ऐसें वर्तन, जीविकें केलें ॥ ३३९ ॥
पाठीं नेणों किती येर, स्रजिले लोक अपार,
जाले ब्रह्मदत्त अग्रहार, तिन्हीं भुवनें ॥ ३४० ॥
ऐसें नाममंत्रें जेणें, धातया अढंच करणें,
तयाचें स्वरूप आइक म्हणे, श्रीकांतु तो ॥ ३४१ ॥
तरी सर्व मंत्रांचा राजा, तो प्रणवो आदिवर्णु बुझा,
आणि तत्कारु जो दुजा, तिजा सत्कारु ॥ ३४२ ॥
एवं ॐतत्सदाकारु, ब्रह्मनाम हें त्रिप्रकारु,
हें फूल तुरंबी सुंदरु, उपनिषदाचें ॥ ३४३ ॥
येणेंसीं गा होऊनि एक, जैं कर्म चाले सात्त्विक,
तैं कैवल्यातें पाइक, घरींचें करी ॥ ३४४ ॥
परी कापुराचें थळींव, आणून देईल दैव,
लेवों जाणणेंचि आडव, तेथ असे बापा ॥ ३४५ ॥
तैसें आदरिजेल सत्कर्म, उच्चरिजेल ब्रह्मनाम,
परी नेणिजेल जरी वर्म, विनियोगाचें ॥ ३४६ ॥
तरी महंताचिया कोडी, घरा आलियाही वोढी,
मानूं नेणतां परवडी, मुद्दल तुटे ॥ ३४७ ॥
कां ल्यावया चोखट, टीक भांगार एकवट,
घालूनि बांधिली मोट, गळा जेवीं ॥ ३४८ ॥
तैसें तोंडीं ब्रह्मनाम, हातीं तें सात्त्विक कर्म,
विनियोगेंवीण काम, विफळ होय ॥ ३४९ ॥
अगा अन्न आणि भूक, पासीं असे परी देख,
जेऊं नेणतां बालक, लंघनचि कीं ॥ ३५० ॥
का स्नेहसूत्र वैश्वानरा, जालियाही संसारा,
हातवटी नेणतां वीरा, प्रकाशु नोहे ॥ ३५१ ॥
तैसे वेळे कृत्य पावे, तेथिंचा मंत्रुही आठवे,
परी व्यर्थ तें आघवें, विनियोगेंवीण ॥ ३५२ ॥
म्हणौनि वर्णत्रयात्मक, जे हें परब्रह्मनाम एक,
विनियोगु तूं आइक, आतां याचा ॥ ३५३ ॥
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपः क्रियाः।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥ २४॥
तरी या नामींचीं अक्षरें तिन्हीं, कर्मा आदिमध्यनिदानीं,
प्रयोजावीं पैं स्थानीं, इहीं तिन्हीं ॥ ३५४ ॥
हेंचि एकी हातवटी, घेउनि हन किरीटी,
आले ब्रह्मविद भेटी, ब्रह्माचिये ॥ ३५५ ॥
ब्रह्मेंसीं होआवया एकी, ते न वंचती यज्ञादिकीं,
जे चावळलें वोळखीं, शास्त्रांचिया ॥ ३५६ ॥
तो आदि तंव ओंकारु, ध्यानें करिती गोचरु,
पाठीं आणिती उच्चारु, वाचेही तो ॥ ३५७ ॥
तेणें ध्यानें प्रकटें, प्रणवोच्चारें स्पष्टें,
लागती मग वाटे, क्रियांचिये ॥ ३५८ ॥
आंधारीं अभंगु दिवा, आडवीं समर्थु बोळावा,
तैसा प्रणवो जाणावा, कर्मारंभीं ॥ ३५९ ॥
उचितदेवोद्देशे, द्रव्यें धर्म्यें आणि बहुवसें,
द्विजद्वारां हन हुताशें, यजिती पैं ते ॥ ३६० ॥
आहवनीयादि वन्ही, निक्षेपरूपीं हवनीं,
यजिती पैं विधानीं, फुडे हौनी ॥ ३६१ ॥
किंबहुना नाना याग, निष्पत्तीचे घेउनि अंग,
करिती नावडतेया त्याग, उपाधीचा ॥ ३६२ ॥
कां न्यायें जोडला पवित्रीं, भूम्यादिकीं स्वतंत्रीं,
देशकाळशुद्ध पात्रीं, देती दानें ॥ ३६३ ॥
अथवा एकांतरां कृच्छ्रीं, चांद्रायणें मासोपवासीं,
शोषोनि गा धातुराशी, करिती तपें ॥ ३६४ ॥
एवं यज्ञदानतपें, जियें गाजती बंधरूपें,
तिहींच होय सोपें, मोक्षाचें तयां ॥ ३६५ ॥
स्थळीं नावा जिया दाटिजे, जळीं तियांचि जेवीं तरीजे,
तेवीं बंधकीं कर्मीं सुटिजे, नामें येणें ॥ ३६६ ॥
परी हें असो ऐसिया, या यज्ञदानादि क्रिया,
ओंकारें सावायिलिया, प्रवर्तती ॥ ३६७ ॥
तिया मोटकिया जेथ फळीं, रिगों पाहाती निहाळीं,
प्रयोजिती तिये काळीं, तच्छब्दु तो ॥ ३६८ ॥
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपः क्रियाः।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥ २५॥
जें सर्वांही जगापरौतें, जें एक सर्वही देखतें,
तें तच्छब्दें बोलिजे तें, पैल वस्तु ॥ ३६९ ॥
तें सर्वादिकत्वें चित्तीं, तद्रूप ध्यावूनियां सुमती,
उच्चारेंही व्यक्ती, आणिती पुढती ॥ ३७० ॥
म्हणती तद्रूपा ब्रह्मा तया, फळेंसीं क्रिया इयां,
तेंचि होतु आम्हां भोगावया, कांहींचि नुरो ॥ ३७१ ॥
ऐसेनि तदात्मकें ब्रह्में, तेथ उगाणूनि कर्में,
आंग झाडिती न ममें, येणें बोलें ॥ ३७२ ॥
आतां ओंकारें आदरिलें, तत्कारें समर्पिलें,
इया रिती जया आलें, ब्रह्मत्व कर्मा ॥ ३७३ ॥
तें कर्म कीर ब्रह्माकारें, जालें तेणेंही न सरे,
जे करी तेणेंसी दुसरें, आहे म्हणौनि ॥ ३७४ ॥
मीठ आंगें जळीं विरे, परी क्षारता वेगळी उरे,
तैसें कर्म ब्रह्माकारें, गमे तें द्वैत ॥ ३७५ ॥
आणि दुजे जंव जंव घडे, तंव तंव संसारभय जोडे,
हें देवो आपुलेनि तोंडें, बोलती वेद ॥ ३७६ ॥
म्हणौनि परत्वें ब्रह्म असे, तें आत्मत्वें परीयवसे,
सच्छब्द या रिणादोषें, ठेविला देवें ॥ ३७७ ॥
तरी ओंकार तत्कारीं, कर्म केलें जें ब्रह्मशरीरीं,
जें प्रशस्तादि बोलवरी, वाखाणिलें ॥ ३७८ ॥
प्रशस्तकर्मीं तिये, सच्छब्दा विनियोगु आहे,
तोचि आइका होये, तैसा सांगों ॥ ३७९ ॥
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ २६॥
तरी सच्छब्दें येणें, आटूनि असताचें नाणें,
दाविजे अव्यंगवाणें, सत्तेचें रूप ॥ ३८० ॥
जें सत् तेंचि काळें देशें, होऊं नेणेचि अनारिसे,
आपणपां आपण असे, अखंडित ॥ ३८१ ॥
हें दिसतें जेतुलें आहे, तें असतपणें जें नोहे,
देखतां रूपीं सोये, लाभे जयाची ॥ ३८२ ॥
तेणेंसीं प्रशस्त तें कर्म, जें जालें सर्वात्मक ब्रह्म,
देखिजे करूनि सम, ऐक्यबोधें ॥ ३८३ ॥
तरी ओंकार तत्कारें, जें कर्म दाविलें ब्रह्माकारें,
तें गिळूनि होईजे एकसरें, सन्मात्रचि ॥ ३८४ ॥
ऐसा हा अंतरंगु, सच्छब्दाचा विनियोगु,
जाणा म्हणे श्रीरंगु, मी ना म्हणें हो ॥ ३८५ ॥
ना मीचि जरी हो म्हणें, तरी श्रीरंगीं दुजें हेंचि उणें,
म्हणौनि हें बोलणें, देवाचेंचि ॥ ३८६ ॥
आतां आणिकीही परी, सच्छब्दु हा अवधारीं,
सात्त्विक कर्मा करी, उपकारु जो ॥ ३८७ ॥
तरी सत्कर्में चांगें, चालिलीं अधिकारबगें,
परी एकाधें कां आंगें, हिणावती जैं ॥ ३८८ ॥
तैं उणें एकें अवयवें, शरीर ठाके आघवें,
कां अंगहीन भांडावें, रथाची गती ॥ ३८९ ॥
तैसें एकेंचि गुणेंवीण, सतचि परी असतपण,
कर्म धरी गा जाण, जिये वेळे ॥ ३९० ॥
तेव्हां ओंकार तत्कारीं, सावायिला हा चांगी परी,
सच्छब्दु कर्मा करी, जीर्णोद्धारु ॥ ३९१ ॥
तें असतपण फेडी, आणी सद्भावाचिये रूढी,
निजसत्त्वाचिये प्रौढी, सच्छब्दु हा ॥ ३९२ ॥
दिव्यौषध जैसें रोगिया, कां सावावो ये भंगलिया,
सच्छब्दु कर्मा व्यंगलिया, तैसा जाण ॥ ३९३ ॥
अथवा कांहीं प्रमादें, कर्म आपुलिये मर्यादे,
चुकोनि पडे निषिद्धे, वाटे हन ॥ ३९४ ॥
चालतयाही मार्गु सांडे, पारखियाचि अखरें पडे,
राहाटीमाजीं न घडे, काइ काइ ? ॥ ३९५ ॥
म्हणौनि तैसी कर्मा, राभस्यें सांडे सीमा,
असाधुत्वाचिया दुर्नामा, येवों पाहे जें ॥ ३९६ ॥
तेथ गा हा सच्छब्दु, येरां दोहींपरीस प्रबुद्धु,
प्रयोजिला करी साधु, कर्मातें यया ॥ ३९७ ॥
लोहा परीसाची घृष्टी, वोहळा गंगेची भेटी,
कां मृता जैसी वृष्टी, पीयूषाची ॥ ३९८ ॥
पैं असाधुकर्मा तैसा, सच्छब्दुप्रयोगु वीरेशा,
हें असो गौरवुचि ऐसा, नामाचा यया ॥ ३९९ ॥
घेऊनि येथिंचें वर्म, जैं विचारिसी हें नाम,
तैं केवळ हेंचि ब्रह्म, जाणसी तूं ॥ ४०० ॥
पाहें पां ॐतत्सत् ऐसें, हें बोलणें तेथ नेतसे,
जेथूनि कां हें प्रकाशे, दृश्यजात ॥ ४०१ ॥
तें तंव निर्विशिष्ट, परब्रह्म चोखट,
तयाचें हें आंतुवट, व्यंजक नाम ॥ ४०२ ॥
परी आश्रयो आकाशा, आकाशचि का जैसा,
या नामानामी आश्रयो तैसा, अभेदु असे ॥ ४०३ ॥
उदयिला आकाशीं, रवीचि रवीतें प्रकाशी,
हे नामव्यक्ती तैसी, ब्रह्मचि करी ॥ ४०४ ॥
म्हणौनि त्र्यक्षर हें नाम, नव्हे जाण केवळ ब्रह्म,
ययालागीं कर्म, जें जें कीजे ॥ ४०५ ॥
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते।
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥ २७॥
तें याग अथवा दानें, तपादिकेंही गहनें,
तियें निफजतु कां न्यूनें, होऊनि ठातु ॥ ४०६ ॥
परी परीसाचा वरकली, नाहीं चोखाकिडाची बोली,
तैसी ब्रह्मीं अर्पितां केलीं, ब्रह्मचि होती ॥ ४०७ ॥
उणिया पुरियाची परी, नुरेचि तेथ अवधारीं,
निवडूं न येती सागरीं, जैसिया नदी ॥ ४०८ ॥
एवं पार्था तुजप्रती, ब्रह्मनामाची हे शक्ती,
सांगितली उपपत्ती, डोळसा गा ॥ ४०९ ॥
आणि येकेकाही अक्षरा, वेगळवेगळा वीरा,
विनियोगु नागरा, बोलिलों रीती ॥ ४१० ॥
एवं ऐसें सुमहिम, म्हणौनि हें ब्रह्मनाम,
आतां जाणितलें कीं सुवर्म, राया तुवां ? ॥ ४११ ॥
तरी येथूनि याचि श्रद्धा, उपलविली हो सर्वदा,
जयाचें जालें बंधा, उरों नेदी ॥ ४१२ ॥
जिये कर्मीं हा प्रयोगु, अनुष्ठिजे सद्विनियोगु,
तेथ अनुष्ठिला सांगु, वेदुचि तो ॥ ४१३ ॥
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत्।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥ २८॥
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे श्रद्धात्रयविभागयोगो नाम सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥
ना सांडूनि हे सोये, मोडूनि श्रद्धेची बाहे,
दुराग्रहाची त्राये, वाढऊनियां ॥ ४१४ ॥
मग अश्वमेध कोडी कीजे, रत्नें भरोनि पृथ्वी दीजे,
एकांगुष्ठींही तपिजे, तपसाहस्रीं ॥ ४१५ ॥
जळाशयाचेनि नांवें, समुद्रही कीजती नवे,
परी किंबहुना आघवें, वृथाचि तें ॥ ४१६ ॥
खडकावरी वर्षले, जैसें भस्मीं हवन केलें,
कां खेंव दिधलें, साउलिये ॥ ४१७ ॥
नातरी जैसें चडकणा, गगना हाणितलें अर्जुना,
तैसा समारंभु सुना, गेलाचि तो ॥ ४१८ ॥
घाणां गाळिले गुंडे, तेथ तेल ना पेंडी जोडे,
तैसें दरिद्र तेवढें, ठेलेंचि आंगीं ॥ ४१९ ॥
गांठीं बांधली खापरी, येथ अथवा पैलतीरीं,
न सरोनि जैसी मारी, उपवासीं गा ॥ ४२० ॥
तैसें कर्मजातें तेणें, नाहीं ऐहिकीचें भोगणें,
तेथ परत्र तें कवणें, अपेक्षावें ॥ ४२१ ॥
म्हणौनि ब्रह्मनामश्रद्धा, सांडूनि कीजे जो धांदा,
हें असो सिणु नुसधा, दृष्टादृष्टीं तो ॥ ४२२ ॥
ऐसें कलुषकरिकेसरी, त्रितापतिमिरतमारी,
श्रीवर वीर नरहरी, बोलिलें तेणें ॥ ४२३ ॥
तेथ निजानंदा बहुवसा-/। माजीं अर्जुन तो सहसा,
हरपला चंद्रु जैसा, चांदिणेनि ॥ ४२४ ॥
अहो संग्रामु हा वाणिया, मापें नाराचांचिया आणिया,
सूनि माप घे मवणिया, जीवितेंसी ॥ ४२५ ॥
ऐसिया समयीं कर्कशें, भोगीजत स्वानंदराज्य कैसें,
आजि भाग्योदयो हा नसे, आनी ठाईं ॥ ४२६ ॥
संजयो म्हणे कौरवराया, गुणा रिझों ये रिपूचिया,
आणि गुरुही हा आमुचिया, सुखाचा येथ ॥ ४२७ ॥
हा न पुसता हे गोठी, तरी देवो कां सोडिते गांठी,
तरी कैसेंनि आम्हां भेटी, परमार्थेंसीं ॥ ४२८ ॥
होतों अज्ञानाच्या आंधारां, वोसंतीत जन्मवाहरा,
तों आत्मप्रकाशमंदिरा-/। आंतु आणिलें ॥ ४२९ ॥
एवढा आम्हां तुम्हां थोरु, केला येणें उपकारु,
म्हणौनि हा व्याससहोदरु, गुरुत्वें होय ॥ ४३० ॥
तेवींचि संजयो म्हणे चित्तीं, हा अतिशयो या नृपती,
खुपेल म्हणौनि किती, बोलत असों ॥ ४३१ ॥
ऐसी हे बोली सांडिली, मग येरीचि गोठी आदरिली,
जे पार्थें कां पुसिली, श्रीकृष्णातें ॥ ४३२ ॥
याचें जैसें कां करणें, तैसें मीही करीन बोलणें,
ऐकिजो ज्ञानदेवो म्हणे, निवृत्तीचा ॥ ४३३ ॥
ऐकिजो ज्ञानदेवो म्हणे, निवृत्तीचा ॥ ४३३ ॥
इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां सप्तदशोऽध्यायः ॥
जयजय देव निर्मळ, निजजनाखिलमंगळ,
जन्मजराजलदजाळ, प्रभंजन ॥ १ ॥
जयजय देव प्रबळ, विदळितामंगळकुळ,
निगमागमद्रुमफळ, फलप्रद ॥ २ ॥
जयजय देव सकल, विगतविषयवत्सल,
कलितकाळकौतूहल, कलातीत ॥ ३ ॥
जयजय देव निश्चळ, चलितचित्तपानतुंदिल,
जगदुन्मीलनाविरल, केलिप्रिय ॥ ४ ॥
जयजय देव निष्कळ, स्फुरदमंदानंदबहळ,
नित्यनिरस्ताखिलमळ, मूळभूत ॥ ५ ॥
जयजय देव स्वप्रभ, जगदंबुदगर्भनभ,
भुवनोद्भवारंभस्तंभ, भवध्वंस ॥ ६ ॥
जयजय देव विशुद्ध, विदुदयोद्यानद्विरद,
शमदम\-मदनमदभेद, दयार्णव ॥ ७ ॥
जयजय देवैकरूप, अतिकृतकंदर्पसर्पदर्प,
भक्तभावभुवनदीप, तापापह ॥ ८ ॥
जयजय देव अद्वितीय, परीणतोपरमैकप्रिय,
निजजनजित भजनीय, मायागम्य ॥ ९ ॥
जयजय देव श्रीगुरो, अकल्पनाख्यकल्पतरो,
स्वसंविद्रुमबीजप्ररो, हणावनी ॥ १० ॥
हे काय एकैक ऐसैसें, नानापरीभाषावशें,
स्तोत्र करूं तुजोद्देशें, निर्विशेषा ॥ ११ ॥
जिहींं विशेषणीं विशेषिजे, तें दृश्य नव्हे रूप तुझें,
हें जाणें मी म्हणौनि लाजें, वानणा इहीं ॥ १२ ॥
परी मर्यादेचा सागरु, हा तंवचि तया डगरु,
जंव न देखे सुधाकरु, उदया आला ॥ १३ ॥
सोमकांतु निजनिर्झरींं, चंद्रा अर्घ्यादिक न करी,
तें तोचि अवधारीं, करवी कीं जी ॥ १४ ॥
नेणों कैसी वसंतसंगें, अवचितिया वृक्षाचीं अंगें,
फुटती तैं हे तयांहि जोगें, धरणें नोहे ? ॥ १५ ॥
पद्मिनी रविकिरण, लाहे मग लाजें कवण ?,
कां जळें शिवतलें लवण, आंग भुले ॥ १६ ॥
तैसा तूतें जेथ मी स्मरें, तेथ मीपण मी विसरें,
मग जाकळिला ढेंकरें, तृप्तु जैसा ॥ १७ ॥
मज तुवां जी केलें तैसें, माझें मीपण दवडूनि देशें,
स्तुतिमिषेंच पां पिसें, बांधलें वाचे ॥ १८ ॥
ना येऱ्हवींं तरी आठवीं, राहोनि स्तुति जैं करावी,
तैं गुणागुणिया धरावी, सरोभरी कींंं ॥ १९ ॥
तरी तूं जी एकरसाचें लिंग, केवीं करूं गुणागुणीं विभाग,
मोतीं फोडोनि सांधितां चांग, कीं तैसेंचि भलें ॥ २० ॥
आणि बाप तूं माय, इहीं बोलीं ना स्तुति होय,
डिंभोपाधिक आहे, विटाळु तेथें ॥ २१ ॥
जी जालेनि पाइकें आलें, तें गोसावीपण केवीं बोलें ?,
ऐसें उपाधी उशिटलें, काय वर्णूं ॥ २२ ॥
जरी आत्मा तूं एकसरा, हेंही म्हणतां दातारा,
तरी आंतुल तूं बाहेरा, घापतासी ॥ २३ ॥
म्हणौनि सत्यचि तुजलागींं, स्तुति न देखों जी जगीं,
मौनावांचूनि लेणें आंगीं, सुसीना मा ॥ २४ ॥
स्तुति कांहीं न बोलणें, पूजा कांहींं न करणें,
सन्निधी कांहींंं न होणें, तुझ्या ठायीं॥ २५ ॥
तरी जिंतलें जैसें भुली, पिसें आलापु घाली,
तैसें वानूं तें माऊली, उपसाहावें तुवां ॥ २६ ॥
आतां गीतार्थाची मुक्तमुदी, लावीं माझिये वाग्वृद्धी,
जे माने हे सभासदीं, सज्जनांच्या ॥ २७ ॥
तेथ म्हणितलें श्रीनिवृत्ती, नको हें पुढतपुढती,
परीसीं लोहा घृष्टी किती, वेळवेळां कीजे गा, ॥ २८ ॥
तंव विनवी ज्ञानदेवो, म्हणे हो कां जी पसावो,
तरी अवधान देतु देवो, ग्रंथा आतां ॥ २९ ॥
जी गीतारत्नप्रासादाचा, कळसु अर्थचिंतामणीचा,
सर्व गीतादर्शनाचा, पाढाऊं जो ॥ ३० ॥
लोकीं तरी आथी ऐसें, जे दुरूनि कळसु दिसे,
आणी भेटीचि हातवसे, देवतेची तिये ॥ ३१ ॥
तैसेंचि एथही आहे, जे एकेचि येणें अध्यायें,
आघवाचि दृष्ट होये, गीतागमु हा ॥ ३२ ॥
मी कळसु याचि कारणें, अठरावा अध्यायो म्हणें,
उवाइला बादरायणें, गीताप्रासादा ॥ ३३ ॥
नोहे कळसापरतें कांहीं, प्रासादीं काम नाहीं,
तें सांगतसे गीता ही, संपलेपणें ॥ ३४ ॥
व्यासु सहजें सूत्री बळी, तेणें निगमरत्नाचळीं,
उपनिषदार्थाची माळी\-, माजीं खांडिली ॥ ३५ ॥
तेथ त्रिवर्गाचा अणुआरु, आडऊ निघाला जो अपारु,
तो महाभारतप्राकारु, भोंवता केला ॥ ३६ ॥
माजीं आत्मज्ञानाचें एकवट, दळवाडें झाडूनि चोखट,
घडिलें पार्थवैकुंठ\-, संवाद कुसरी ॥ ३७ ॥
निवृत्तिसूत्र सोडवणिया, सर्व शास्त्रार्थ पुरवणिया,
आवो साधिला मांडणिया, मोक्षरेखेचा ॥ ३८ ॥
ऐसेनि करितां उभारा, पंधरा अध्यायांत पंधरा,
भूमि निर्वाळलिया पुरा, प्रासादु जाहला ॥ ३९ ॥
उपरी सोळावा अध्यायो, तो ग्रीवघंटेचा आवो,
सप्तदशु तोचि ठावो, पडघाणिये ॥ ४० ॥
तयाहीवरी अष्टादशु, तो अपैसा मांडला कळसु,
उपरि गीतादिकीं व्यासु, ध्वजें लागला ॥ ४१ ॥
म्हणौनि मागील जे अध्याये, ते चढते भूमीचे आये,
तयांचें पुरें दाविताहे, आपुल्या आंगीं ॥ ४२ ॥
जालया कामा नाहीं चोरी, ते कळसें होय उजरी,
तेवींं अष्टादशु विवरी, साद्यंत गीता ॥ ४३ ॥
ऐसा व्यासें विंदाणियें, गीताप्रासादु सोडवणिये,
आणूनि राखिले प्राणिये, नानापरी ॥ ४४ ॥
एक प्रदक्षिणा जपाचिया, बाहेरोनि करिती यया,
एक ते श्रवणमिषें छाया, सेविती ययाची ॥ ४५ ॥
एक ते अवधानाचा पुरा, विडापाऊड भीतरां,
घेऊनि रिघती गाभारां, अर्थज्ञानाच्या ॥ ४६ ॥
ते निजबोधें उराउरी, भेटती आत्मया श्रीहरी,
परी मोक्षप्रासादीं सरी, सर्वांही आथी ॥ ४७ ॥
समर्थाचिये पंक्तिभोजनें, तळिल्या वरील्या एकचि पक्वान्नें,
तेवीं श्रवणें अर्थें पठणें, मोक्षुचि लाभे ॥ ४८ ॥
ऐसा गीता वैष्णवप्रासादु, अठरावा अध्याय कळसु विशदु,
म्यां म्हणितला हा भेदु, जाणोनियां ॥ ४९ ॥
आतां सप्तदशापाठीं, अध्याय कैसेनि उठी,
तो संबंधु सांगो दिठी, दिसे तैसा ॥ ५० ॥
का गंगायमुना उदक, वोघबगें वेगळिक,
दावी होऊनि एक, पाणीपणें ॥ ५१ ॥
न मोडितां दोन्ही आकार, घडिलें एक शरीर,
हें अर्धनारी नटेश्वर\-, रूपीं दिसें ॥ ५२ ॥
नाना वाढिली दिवसें, कळा बिंबीं पैसे,
परी सिनानें लेवे जैसें, चंद्रीं नाहीं ॥ ५३ ॥
तैसींं सिनानीं चारीं पदें, श्लोक तो श्लोकावच्छेदें,
अध्यावो अध्यायभेदें, गमे कीर ॥ ५४ ॥
परी प्रमेयाची उजरी, आनान रूप न धरी,
नाना रत्नमणीं दोरी, एकचि जैसी ॥ ५५ ॥
मोतियें मिळोनि बहुवें, एकावळीचा पाडु आहे,
परी शोभे रूप होये, एकचि तेथ ॥ ५६ ॥
फुलांफुलसरां लेख चढे, द्रुतीं दुजी अंगुळी न पडे,
श्लोक अध्याय तेणें पाडें, जाणावे हे ॥ ५७ ॥
सात शतें श्लोक, अध्यायां अठरांचे लेख,
परी देवो बोलिले एक, जें दुजें नाहीं ॥ ५८ ॥
आणि म्यांही न सांडूनि ते सोये, ग्रंथ व्यक्ति केली आहे,
प्रस्तुत तेणें निर्वाहे, निरूपण आइका ॥ ५९ ॥
तरी सतरावा अध्यावो, पावतां पुरता ठावो,
जें संपतां श्लोकीं देवो, बोलिले ऐसें ॥ ६० ॥
अर्जुना ब्रह्मनामाच्याविखीं। बुद्धि सांडूनि आस्तिकीं,
कर्मे कीजती तितुकींंंं, असंतें होतीं ॥ ६१ ॥
हा ऐकोनि देवाचा बोलु, अर्जुना आला डोलु,
म्हणे कर्मनिष्ठां मळु, ठेविला देखों ॥ ६२ ॥
तो अज्ञानांधु तंव बापुडा, ईश्वरुचि न देखे एवढा,
तेथ नामचि एक पुढां, कां सुझे तया ॥ ६३ ॥
आणि रजतमें दोन्हीं, गेलियावीण श्रद्धा सानी,
ते कां लागे अभिधानीं, ब्रह्माचिये ?, ॥ ६४ ॥
मग कोता खेंव देणें, वार्तेवरील धावणें,
सांडी पडे खेळणें, नागिणीचें तें ॥ ६५ ॥
तैसीं कर्में दुवाडें, तयां जन्मांतराची कडे,
दुर्मेळावे येवढे, कर्मामाजीं ॥ ६६ ॥
ना विपायें हें उजू होये, तरी ज्ञानाची योग्यता लाहे,
येऱ्हवीं येणेंचि जाये, निरयालया ॥ ६७ ॥
कर्मीं हा ठायवरी, आहाती बहुवा अवसरी,
आतां कर्मठां कैं वारी, मोक्षाची हे ॥ ६८ ॥
तरी फिटो कर्माचा पांगु, कीजो अवघाचि त्यागु,
आदरिजो अव्यंगु, संन्यासु हा ॥ ६९ ॥
कर्मबाधेची कहीं, जेथ भयाची गोठी नाहीं,
तें आत्मज्ञान जिहीं, स्वाधीन होय ॥ ७० ॥
ज्ञानाचें आवाहनमंत्र, जें ज्ञान पिकतें सुक्षेत्र,
ज्ञान आकर्षितें सूत्र, तंतु जे का ॥ ७१ ॥
ते दोनी संन्यास त्याग, अनुष्ठूनि सुटे जग,
तरी हेंचि आतां चांग, व्यक्त पुसों ॥ ७२ ॥
ऐसें म्हणौनि पार्थें, त्यागसंन्यासव्यवस्थे,
रूप होआवया जेथें, प्रश्नु केला ॥ ७३ ॥
तेथ प्रत्युत्तरें बोली, श्रीकृष्णें जे चावळिली,
तया व्यक्ति जाली, अष्टादशा ॥ ७४ ॥
एवं जन्यजनकभावें, अध्यावो अध्यायातें प्रसवे,
आतां ऐका बरवें, पुसिलें जें ॥ ७५ ॥
तरी पंडुकुमरें तेणें, देवाचें सरतें बोलणें,
जाणोनि अंतःकरणें, काणी घेतली ॥ ७६ ॥
येऱ्हवीं तत्वविषयीं भला, तो निश्चितु असे कीर जाहला,
परी देवो राहे उगला, तें साहावेना ॥ ७७ ॥
वत्स धालयाही वरी, धेनू न वचावी दुरी,
अनन्य प्रीतीची परी, ऐसी आहे ॥ ७८ ॥
तेणें काजेवीणही बोलावें, तें देखीलें तरी पाहावें,
भोगितां चाड दुणावे, पढियंतयाठायीं ॥ ७९ ॥
ऐसी प्रेमाची हे जाती, आणि पार्थ तंव तेचि मूर्ती,
म्हणौनि करूं लाहे खंती, उगेपणाची ॥ ८० ॥
आणि संवादाचेनि मिषें, जे अव्यवहारी वस्तु असे,
ते भोगिजे कीं जैसें, आरिसां रूप ॥ ८१ ॥
मग संवादु तोही पारुखे, तरी भोगितां भोगणें थोके,
हें कां साहवेल सुखें, लांचावलेया ? ॥ ८२ ॥
यालागीं त्याग संन्यास, पुसावयाचें घेऊनि मिस,
मग उपलविलें दुस, गीतेंचें तें ॥ ८३ ॥
अठरावा अध्यावो नोहे, हे एकाध्यायी गीताचि आहे,
जैं वांसरुचि गाय दुहे, तैं वेळु कायसा ॥ ८४ ॥
तैसी संपतां अवसरीं, गीता आदरविली माघारीं,
स्वामी भृत्याचा न करी, संवादु काई ? ॥ ८५ ॥
परी हें असो ऐसें, अर्जुनें पुसिजत असे,
म्हणे विनंती विश्वेशें, अवधारिजो ॥ ८६ ॥
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥ १॥
हां जी संन्यासु आणि त्यागु, इयां दोहीं एक अर्थीं लागु,
जैसा सांघातु आणि संघु, संघातेंचि बोलिजे ॥ ८७ ॥