Kencorpus/KenTrans huggingface dataset:
llg: Lidiku lirala Anakanani yaaduuka aha Anakamuna vaali Yaalola
swa: Siku moja Anakanani alifika alipokuwa Anakamuna na akaona
llg: Anakamuna naaveeye nuvuyanzi.
swa: Anakamuna akiwa na furaha.
llg: "Yive uveeye nuvusangali muno, ukaliiyeki?"
swa: “Wewe una furaha mno, umekula nini?”
llg: Navutswa yaamanya vulahi nnya Anakamuna akiri mwoyo.
swa: Lakini alijua kwamba mamake Anakamuna angali hai.
llg: Anakanani yaamulondehitsa naamanya Iwimbu Iwokwigulihitsa.
swa: Anakanani alimfuatilia na akajua wimbo wa kufunguliwa mlango.
llg: Yaatsia lidiku lindi niyiimba kuli Anakamuna yimbanga.
swa: Alienda siku nyingine na kuimba kama Anakamuna alikuwa akiimba.
llg: Nnya Anakamuna yamwigulira manonoho yaamugumira naamwita naamlia.
swa: Mamake sungura alimfungulia na papo hapo akamshika akamuua akamula.
llg: Lidiku lindi Anakanani yaateenya amavivi naafwana muliru kuluhia nivoota nomulina weeve.
swa: Siku moja sungura aliota magugu byaliyokauka na akawasha moto sokoni na wakaanz a kujishasha pamoja na rafikiye ili wasihisi baridi .
llg: Anakamuna yaganagannya kuli Anakanani yiita nnya.
swa: Sungura akaanza kufikiria jinsi jinni (anakanani) alivyo muua mamake.
llg: Aheene yaho yaalira maliga nigiidooloka.
swa: Hapo akalira machozi ikamdondoka
llg: Anakanani yaamuteeva, "Uliriraaki gu?"
swa: uSungura akamuuliza, *unalilia nini?”
llg: Naye yaativula "Mwoki gunzitsaa mmoni."
swa: Naye akamjibu “ Moshi unaniwasha machoni,”
llg: Anakamuna yeenya vugeri vwokwita Anakanani.
swa: Subgura akawa anatafuta marifa ya kumuua Jini (Anakanani).
llg: Yaamuvoolera vatsie kulia vwuki kumsala.
swa: Aka murai waende kuchovia na kula asali mtini.
llg: Anakamuna yaalomba ikiyayi manaavoolera Anakanani kuniina kumusaala.
swa: Sungura akawasha kitita cha moto
llg: Lwayaali naaninanga Anakamuna yaahambitsa umusembe gwa Anakanani.
swa: Jini (Anakanani) alipokuwa anapanda mti, Sungura (Anakamuna) akawasha mkia wa jinni (Anakanani)
llg: Lwayaahulira naahitsanga yiika hasi vwangu naanyagula mukivanda.
swa: Alipohisi anaungua, aliteremka chini haaraka na kukimbia mtoni.
llg: Yiyina mmatsi nago nigakama kamu.
swa: Akajitumbukiza majini ila maji nayo ikakamuka gafla.
llg: Yaamanya naahia nagodooloka.
swa: Akachomeka ngozi ikamtoka.
llg: Tivula mateeva yaga:-
swa: Jibu maswli yafuatayo:-
llg: (Livoolerana)
swa: (Kusemezana)
llg: Ni vaaha avaali nuvulina?
swa: Ni kina name waliokuwa marafiki?
llg: Mulala yagaada ndi wundi?
swa: Mmoja alimdang’anyaje mwenzake?
llg: Waaleka nnya yaali vwaha?
swa: Ni nani hakumula mamake?
llg: Yaahongera kwimba Iwimbuki?
swa: Ni wimbo upi alizoea kuimba?
llg: Lugano yiru lukwigitsaaki?
swa: Hadithi hii inatufundisha nini?
llg: KUGUMIRA AVIIVI
swa: KUNASA WEZI.
llg: Lero giviti mihiga giduuka makomi gatano nagiviri Yaaliho musaakulu mulala waali mutugi muno.
swa: Zaidi ya miaka 12 iliyopita, paliishi mzee mmoja aliyekuwa na mali nyingi sana.
llg: Lidiku lirala yeenya kutsia ihale mumadaala kulola avalina veeve kuvavoolera vatuge mitugu.
swa: Siku moja akaamua kwenda vijiji vya mbali kuwatembelea rafikize ili kuwahimiz wafuge mifugo.
llg: Yaganagana nuvulahi aviiko veeve vaatse kumulola halala navayayi veridaala vamusiivule.
swa: Akawaza na kuamua kuwaita watu wa ukoo wake pamoja na majirani ili wamuage.
llg: Vaaduukaho vosi nivamusiivula kutsia lugendo lwamadiku gavaga.
swa: Wakaja wote wakamuaga kwa safari yake ya siku tatu.
llg: Naamali kutulaho, mundu undi kuvayayi vaamusiivulaa yatsa vudiku nyiiva tsisiringi mumusiigo, musakulu uyo naakikiri kwirana.
swa: Akishatoweka, mmoja wa wale waliomuaga akaja usiku akamuibia  pesa kwa mfuko kabla mzee huyo hajarudi
llg: Lwayilarana mkeere weeve naamuvoolera kuli aviivi viiva tsisiringi.
swa: Aliporejea, bibi yake akamusimulia jinsi wezi walivyoiba pesa zake.
llg: Naye yaalira muno, navutswa yaali nerisuuvira uwiiva yaali mulala kuvayayi vaaliho mulisiivula.
swa: Naye alilia sana ,lakini alikuwa na imani aliyeiba alikuwa mmoja wa wale vijana ambao walikuwepo wakati wa  kupalilia
llg: Yaalola nuvulahi avalange vaduukiho avateeve
swa: Aliona ni vyema awaite waje ili awaulize
llg: Mavosi vaaduuka, nayavavoolera kuli yaali naaveye ihale mamulala kuvo naavugula tsisiringi vudiku.
swa: kasha wote wakaja akawaeleza jinsi alivyokuwa mbalimmoja wao alichukua pesa usiku
llg: Yaali musakulu mugeri muno.
swa: Alikuwa mzee mwenye busara mno
llg: Yaavugula litimu navavoolera,
swa: Alichukua panga kasha akawambia
llg: "Lero waavugula tsisiringi alalola."
swa: ”Aliyeiba pesa leo ataona”
llg: Lwayaginga litimu yigulu, muyayi mulala mukiduma yaabivuka niyiiruka
swa: Alipoinua panga juu, kijana mmoja kutoka kwenye umati alikimbia
llg: Muyayi wiiruka niye waali niyiiva, nayasuuviraa musakulu tsana yetegekaa kumulasa
swa: Kijana aliyetoroka ndiye aliyekuwa ameiba, alithania kuwa Yule alitaka kumrusha
llg: Avalio mukiduma  vatigala muuseko nivaseka ligali.
swa: Waliokuwepo kwenye umati walibaki wakicheka sana
llg: Inyima hake vaalola naatuliye netsisiringi!
swa: Badae walimuona akirudi na pesa
llg: Musakulu uyo yaavugula tsisiringi nuvusaangali.
swa: Yule mzee alizichukua zile pesa akiwa na furaha mno
llg: Mateva na Mativuli:
swa: Maswali na majibu
llg: 1Usoomi mang'anaki?
swa: Umesoma maneno yapi ?
llg: 2. Nivaaha avo musakulu yalanga?
swa: Ni kina nani Yule mzee aliita ?
llg: 3. Kigiraki yavalanga?
swa: Kwa nini aliwaita ?
llg: 4. Yaamala wayatsia madiku ganga?
swa: Alijua akaenda siku ngapi ?
llg: 5. Nimang'anaki gaali inyima wayaatula?
swa: Ni maneno yapi yalikuwa nyuma alikotoka?
llg: 6. Musakulu uyo yaamanya ndi muyayi wiiva?
swa: Mzee Yule alimjuaje kijana aliyeiba ?
llg: ANIIGOKE NA MAMA WEEVE
swa: ANIOGOKE NA MAMA YAKE
llg: Kale yaaliho mukeere mulala waali nakaana kakaana.
swa: Hapo zamani za kale palikuwepo na mama mmoja  na mtoto wake msichana
llg: Mukeere uyo yakagulika Aniigoke.
swa: Mama huyu alimpa msichana wake jina Aniiogoke
llg: Aniigoke yaali mukaana mulavu numunifu muno.
swa: Aniiogoke alikuwa msichana mweupe na msafi mno
llg: Avayayi yanyingi veenya kumukwa.
swa: Wavulana wengi walitaka kumpa posa na mahari
llg: Namukaana uyo wayalolaa ava kuye mulahi, wayalolaa ava kuye mulahi.
swa: Msichana Yule aliona mmoja wao kuwa mzuri, alipomuona aliyekuwa mzuri.
llg: Yavugiirira vosi nivava avalina veeve.
swa: Aliwakubali wote wakawa marafiki zake
llg: Mukeere Uyo yaali novoveereri ligali kigira siyaalolaa muyayi mulahi ulimuhira mba.
swa: Mama huyo alikuwa na huzuni kwa kuwa hakuona mvulana mzuriwa kumuoa mwanawe
llg: Yaalira niyikuula navoola
swa: Alilia kwa uchungu na kusema
llg: "Avaveeye Evologovo Aniigoke
swa: ”Hawana msimamo Aniiogoke
llg: Avaveeye Ivumavi Anilgoke, Avaveeye vigulu Anligoke na vaveeye 'lvukitsungu ivusuva Antu ivusuva Aniigoke.
swa: Walioko mashariki Aniiogoke,waliojuu Aniigoke walio kaskazini mashariki Aniigoke
llg: Yee, kukiri, yee, kukiri, kukiri kulola kuyaga,
swa: Ndio,bado,hatujawai kuona mambo kama haya.
llg: Kukiri,kukiri,vayayi
swa: Bado tungali vijana
llg: Jese yaali niyenyi amanye kuli vaali nivaaveye
swa: Jese alitaka kujua jinsi walivyokuwa.
llg: Daudi yavanyoola nivasetaa avasigu vaavo
swa: Daudi aliwapata wakijipanga kukabiliana na adui wao.
llg: Liihe liali niriveeye lirulu ligali nivakubanga isaango enene
swa: Vita vilikuwa vimechacha kati yao hadi wakaunda
llg: Goliathi yaali mundu munene wa vafiristi
swa: Goliathi alikuwa kiongozi wa wafilisti
llg: Yaaduka mumuse hagati natanga kwiyaya naatumba.
swa: Alipofika kati kati mwa bonde alianza kujigamba
llg: Yaalanga avaisiraeri vatume mundu valwane naye
swa: Aliwaambia Waisraeli walete mtu apigane naye.
llg: Goliathi yaali netsingulu ligali siyaali numundu yena kutsia kulwaana naye.
swa: Hakuna mtu aliyetaka kupigana na Goliathi kwa sababu yaukubwa wake.
llg: Yaali nerikooti netsinguvu tsingerenganu tsiomugasa halala nevirato
swa: Mavazi yake yalingaa pamoja naviatu vyake.
llg: Yaaginga kivaavi kenene niritimu linene ligaali
swa: Alibeba mkuki mkubwa na mti mkubwa wa fumo
llg: Nyasaye yaali niyaatuma kale musarisi samweri kuhenza kuvayayi va jese nokutovola uliha uliva mwami
swa: Mungu alimtuma samweli kwa Jese kumwuliza kuwa ni mvulana yupi ambaye angekuwa kiongozi
llg: Samweli yali niyavaka daudi maguta
swa: Samweli alikuwa amemchagua danieli
llg: Yali niyayanza navivuuli veeve halala na Nyasaye.
swa: Alipenda wazazi wake pamoja na Mungu.
llg: Uvutumwa vugiranga uyanzwa kandiohevwa ikivisiywi.
swa: Utumwa husababisha upendo na kupewa kile kilichofichwa.
llg: Daudi maguta.
swa: Daudi na mafuta.
llg: Daudi niyie waavakwa maguta.
swa: Daudi ndiye aliyepakwa mafuta.
llg: Yaavakwa kigira yaall mutumwa, mugoosi numuhooma kuvandu noku Nyasaye.
swa: Alipakwa mafuta kwa vile alikuwa mtumishi, mpendwa na mpole kwa watu na kwa Mungu.
llg: Miima jilje jaagira naavakwa maguta alavikwi mwami.
swa: Mienendo yake ilifanya apakwe mafuta na kutawazwa kuwa kiongozi.
llg: Lwayaaduka aheriihe liali, avandu vamuteeva, "Uloli mundu munene ula?
swa: Alipofika palipokuwa na vita, watu walimwuliza, “Umeona yule mtu mnene?”
llg: Umundu naanyooleka umwita, Mwami alamuha vutugi vunyingi kandi alamuha mukaana weeve.
swa: Akipatikana mtu atakayemuua, Kiongozi atampa mali nyingi na bintiye.
llg: Naye yaavativulira naavoola, "Mundu munene kuli uyu siaveeye kindu, kigira atihitsanga nokutindira amahe gavandu va Nyasaye werivamwoyo.
swa: Naye alitamka na kuwaambia, “Mtu mkubwa kama huyu si kitu, maanake anatisha na kuchokoza watu wa Mungu wa uzima wa milele.
llg: Inze ndalwana naye."
swa: Mimi nilipigana naye.
llg: Munene weriihe lia Vaisiraeri yaamuvugula naamuhira imbiri wo Mwami ahulire kumang'ana gayaavolanga.
swa: Mkubwa wa majeshi wa Waisrairi alimchukua na kumpeleka mbele ya kiongozi ili akasikie aliyokuwa akisema.
llg: Yaamanya naavoolera Mwami.
swa: Akamwambia kiongozi.
llg: "Inze ndalwana naye."
swa: “Mimi nitapigana naye.”
llg: Saulo yaahenza Daudi naavoola, "Yive ukikiri mwana mung'erere siunyala kulwana numundu munene kuli uyu mba."
swa: Saulo alimtazama Daudi na kusema, “Wewe ungali mtoto mdogo na hauwezi kupigana na mtu mkubwa kama huyu.”
llg: Daudi yaamuhenza namwivaalira kuli yaali naaveeye nemitugu niyayaa maniylita king'ang'a.
swa: Daudi alimwangalia na akamwelezea jinsi alivyokuwa akichunga kondoo kisha akatokea Simba.
llg: Kandi yindi nyama yommbulimu yatsa na Nyasaye yamuha tsingulu naaguuta.
swa: Na mnyama mwingine wa mwituni pia alikuja na Mungu akampa nguvu akamshinda mnyama huyo.
llg: Yaavoola, "Nyasaye alamba tsingulu kwita Mufirisitia uyu."
swa: Alisema, “Mungu atanipa nguvu kuua Mfilisti huyu.”
llg: Ku Mwami yammbolera, "Katsie na Nyasaye Woovo avehalala niive."
swa: Kiongozi akwamwambia, “Basi enda na Mungu wako awe pamoja nawe.”
llg: Daudi yasaala Nyasaye naavoola, "Nzitsominyaa Yive Kigira waamba tsingulu kwita tsinyama.
swa: Daudi alimwomba Mungu akasema, “Nakusifu Wewe maanake ulinipa nguvu kuwaua wanyama mwitu.
llg: Nuvulahi umbe tsingulu tsiokwita musigu wiitu."
swa: Ni vizuri unipe nguvu za kuua huyu adui wetu.”
llg: Avamwavo veeve vanene avaali muliihe vaasinyika ing'inga vaahulira naavoolanga ndio, navanuleemba.
swa: Ndugu zake wakubwa waliokuwa katika vita hivi walikasirika wakati waliposikia na kuona haya, wakamgombeza.
llg: Vaatuma vandu kumukunga ylirane yengo.
swa: Walituma watu wamfukuze arudi nyumbani.
llg: Vaaganaganaa aveeye mwigiingiri Vaaniga kuvoola akungwe vwangu ylirane kwaya mitugu jaise.
swa: Walidhani alikuwa akijigamba na wakawa na haraka ya kumfukuza arejee kuchunga kondoo wa baba yao.
llg: Naye yaasuula.
swa: Naye alikataa.
llg: Ku Daudi tsana yaagumira imbiimbu yeeye yokwaya magondi, halala namagina gatano materere nolukova, Yasaala naatsia wa Goliati yaali.
swa: Sasa Daudi mwenyewe alichukua fimbo yake ya kuchungia kondoo, pamoja na mawe tano yanayoteleza na kombeo, Aliomba kisha akaenda alipokuwa Goliathi.
llg: Nuuhenza yigulu mulisooma yiri ulalola ibicha yekinywere.
swa: Unapoangalia hapo juu katika sura hii unaona nini?
llg: Niiva mundu akuteeva, 'Kinywere nikinduki?"
swa: Iwapo mtu atakuuliza “Kinywere ni nini?”
llg: Ulamutivulirandi?
swa: Utamjibu aje?
llg: Yiyi niinyama emenyi mmbulimu ifananga kibaga nairiitsanga tsingoko.
swa: Huyu ni mnyama aishiye msituni anyehufanana paka naye hula kuku
llg: Kinywere kemenyanga mmbulimu mutsimbangaywa.
swa: Kinywere huishi msitumni na katika mapango.
llg: Kihiimanga tsingoko kigira nitsiotsiakinyaanyanga.
swa: Huwinda kuku kwa sababu hicho ndicho chakula chake.
llg: Avandu niveenyi valole naho viite kinywere vakolangaki?
swa: Watu hufanya nini wakitaka kuona au kuua kinywere?
llg: Nuvulahi kutange komoloma kumang'ana geene yaga.
swa: Ni vizuri taanze kujadili jambo hili.
llg: Muhiitsi natali netsiimbwa tsinyala kufunyliritsa malusu nukunyagula vwangu, sianyala kwita kinywere mba.
swa: Japo mwindaji hana umbwa shupavu wa kunusa na kukimbia sana, basi hataweza kuua knywere.
llg: Kandi mundu unyala kwinywereritsa mmbulimu nokuhenzeritsa mwakivitira yie unyala kukiita.
swa: Tena ni yule mwindaji makini anayeweza kupenya msituni na kuchunguza mapito yake ndiye awezaye mumuua kinywere.
llg: Kalunu kulamoloma kuli avandu vandi vaali maliihe vinywereritsanga nivaguutiywe.
swa: Leo hii tutazungumzigiye watu Fulani ambao walishiriki vita na baada ya kushindwa, walirejea kisirisiri wasitambulike.
llg: Ihiiri yaakubitsanga Avaisiraerl kivi yaali ya Vafi lisitia:
swa: Jamii iliyo waangaisha Waisraeli ilikuwa jamii ya Wafilisti:
llg: Mulisooma liviti kuhuliye kuli muyayi wa Jese yeenya kugwa muguuti mulahi.
swa: Katika somo lililotangulia, tumesikia jinsi Jese alitamani kuwa mshindi mwema.
llg: Ing'inga Daudi yaatsa, avasikaali veriihe vaamuteeva, "Uloliku mundu munene ula?"
swa: Wakati Daudi aliwasili, askari wa vita walimuuliza, “ Je, umeona yule mtu munene?”
llg: Vaaganagana fana Daudi aliinywereritsa.
swa: Wakafikiria labda Daudi ataogopa na kuhepa polepole.
llg: Avandu vanyingi vakiri kuva avalina vamanyonyi.
swa: Watu wengi kabla ya kuwa marafiki na ndege.
llg: Nivanga avamanyi linyonyi yiri?
swa: Ni wangapi wanamjua huyu ndege?
llg: Linyonyi yiri lirangwa isimindwa.
swa: Huyu ndege anaitwa  teleka
llg: Isimindwa yaalulanga ndi avaana vayo?
swa: Teleka aliangua vipi vinda vyake ?
llg: Mumadiku gavandu vaatanga kugwa vakristayo, wali vudinyu ligali muvivala vinyingi.
swa: Wakati watu wengi walianza kuwa wakristo ,nchi nyingi zilikuwa na shida
llg: Isimindwa yayanza kumenya mulirina.
swa: Teleka alipenda kuishi kwenye shimo
llg: Iritsanga tsinzalo halala namalova.
swa: Anakula changarao  na udongo
llg: Iyavanga kidivu chayo numunwa mu tsimbangaywa tslevigulu nokuluginga Iwo mugera munene, inyanza naho kuumbalabala.
swa: Huchimba shimo lake kwa kutumia kidona na kwato za juu kando ya mto mkubwa, ziwa ama kwenye barabara
llg: Tsisimindwa tsiteraa mavuyu gaviri Yaalulanga ahimbi mumasitsa gavaga.
swa: Teleka hutaga mayai mawili  kisha anaangua baada ya majuma matatu
llg: Avaana vayo valindwa vulahi muno.
swa: Vinda vyake huchungwa vizuri
llg: Eheetsanga avaana vayo amadede neviguuguli vinyingi.
swa: Huwalisha vinda vyake nzige na wadudu wengi
llg: Tivula mateeva yaga:
swa: Jibu maswali haya
llg: Umanyi tsing'ano tsianga tsietsislimindwa?
swa: Unafahamu ngano ngapi za  teleka?
llg: Nihaliki hetsisimindwa tsigunzanga?
swa: Teleka hushinda wapi?
llg: Voola viokulia vietsisimindwa tsiritsanga?
swa: Taja vyakula ambavy teleka shukula?
llg: Tsiteeraa haliki mavuyu gatsio?
swa: Hutagia wapi mayai yake?
llg: Voola vudamanu novukoonyi vwetsisimindwa kuvandu.
swa: Waeleze watu ubaya na uzuri wa teleka
llg: Liviruka lyo mundu
swa: Kukuwa kwa mtu
llg: Inyinga yo mukali yalange naveye ni inda avandu valindanga kolola ni lina alivula mwana zana waherizwa uyu.
swa: Wakati mwanamke alikuwa mjamzito walikuwa wakisubiri ni lini atajifungua huyo mtoto aliyekuwa amebeba
llg: Mukali lwa yatanganga kusaalira yavoleranga avandu alumangwa.
swa: Mwanamke alipoanza kuumwa aliwambia watu kuwa anaumwa
llg: Si gaali alumangwa na mino dave navutswa umwana yenyanga inzira yatulira munda mwayamenyanga imyeri josi tisa.
swa: Sikwamba anaumwa na meno bali  ni mtoto anataka njia ya kutokea kutoka tumboni alimokuwa akiishi miezi zote tisa
llg: Halikanyingi avakali valange no vulamu vulahi vavoleranga
swa: Mara nyingi wanawake waliokuwa sawa walikuwa wakisema
llg: ku mundu wosi valumangwa dave.
swa: Si wote watu walikuwa wakiumwa
llg: Vakolanga miyinzi javo josi avalala kali vatulanga vatsia logendo lwavo wa venyanga kutsia.
swa: Walifanya kazi zao zote wangeni walikuwa wanatoka wanaenda safari yao wanapotaka kwenda
llg: Inyinga yindi mwana ya munyolereranga kuinzira mayivula ma aginga akana zana atsia yengo avaleki hango valola vutswa alingira na kana.
swa: Wakati mwingine mtoto angempata njiani  kisha anajifungua kisha anakabeba katoto kenyewe anaenda naye nyumbani aliowaacha nyumbani wanamuona akiingia na mtoto
llg: Vali vayegitswa navakeere kuli vanyala kukala lulera no kolovoha mwana avule kutaatsa dave.
swa: Walikuwa wamefunzwa na kina mama jinsi wanavyoweza kukata mshipa wa kitovu mtoto asimwage damu nyingi
llg: Mwana ni yivulangwa mu nyumba naveye muyai vavugulanga kesero cheng'ombe vasunga mu muliango mundu wosi uvita ho amanye mwana wivuliywi munyumba yimu numuyai, na naveye mukana vavugulanga ingata vasunga mu muliango avavita vamanye mwana mukana wivuliywi munyumba yimu vavugulanga ingata vafunga kumuriango vavitanga vamanye ni mwana mkana yivuliywe mu nyuma yimu
swa: Mtoto mvulana  akizaliwa kwa nyumba ngozi  ya ngombe ingechukuliwa na kuanikwa juu ya mlango ili yoyote anayepita ajue kwamba mtoto aliyezaliwa ni mvulana, na kama ni mtoto msichana amezaliwa kwa ile nyumba walichukua kata na kufunga kwa mlango ili yeyote anayepita ajue mtoto msichana amezaliwa kwa nyumba ile
llg: Mama mwene siyali anyala kutula mu nyumba kuli ayanzi dave.
swa: Mama hakuruhusiwa kutoka kwa nyumba ovyovyo
llg: Kuduka alonde mu gwandangu atsie mu magomia naho atsie mmbulimu.
swa: Ilibidi apitie mlango wa nyuma aende kwa shamba la ndizi au kichakani
llg: Yakolanga ndyo kuduka madiku gaduka lisitsa Avandu vanga mukali ni vamalanga vahulire mukana wavo yamala konyola mwana valombanga logendo kuutsa kuluta.
swa: Alifanya hivyo kwa muda wa wiki moja watu wa ukoo wa huyo mwanamke wanaposkia kuwa msichana wao wamejifungua mtoto walipanga safari ya kuenda kumtembelea
llg: Kuluta yiku kwalangangwa ukutulitsa.
swa: Ugeni huu ulijulikana kama shughuli ya kumtoa mama aliyejifungua kwa nyumba
llg: Litulitsa lyali ligali kuhaana munwa uwivula atule mu nyumba agende ichova kuli avandu vandi.
swa: Kutolewa huku ilikuwa kama ishara ya kumruhusu aliyejifungua kutoka kwa nyumba na kutembea nje kama watu wengine
llg: Hali kanyingi avaluti valetanga vyokulia kuli vihaanwa ku nyumba yo mwana yivuliywi mu.
swa: Mara nyingi waliomtembelea walitenga vyakula kama zawadi   kwa nyumba ya Yule aliyejifungua
llg: Mundu na fwananyia miima yigi ne miima gya kololanga mu vangeli mu lilaga lya kale gifwanananga ligali ne miima gya vaisraeli.
swa: Mtu anayelinganisha desturi hizi na desturi zinazoelezewa katika bibilia agano la kale zinafanana na zile desturi za wana wa Israeli.
llg: Kutula mu tsimoni tsya vandu ku lwa madiku himbi lisitsa gavolanga atange kutula mu vuchafu vwe livula.
swa: Kutoonekana hadharani kwa karibu juma moja ilikuwa na maana kuwa amalize   uchafu wa uzazi kwanza.
llg: Avaluuti kutula wanga mukaana na vandu valetaanga vihanwa ku mwana.
swa: Wageni kutoka kwa kina msichana ni watu walioleta zawadi kwa mtoto
llg: Kulanga mwana lyeta
swa: Kuita mtoto jina
llg: Avaluhya vevugwi halikanyingi valanganga mwana lyeta lyo mundu wavo wamala kukutsa na nivali ni va muyanza.
swa: Waluya wa mashariki mara mingi walimuita mtoto jina la mtu  wao aliyekufa na walikuwa wakimpenda
llg: Avalala valanganga lyeta lya Ise naho Nyia yava ni yali ni yamala kukutsa.
swa: Wengine walikuwa wanamwita jina la baba ama la mama ambaye alikuwa amekufa
llg: Musango gwo kulanga avana vayai lyeta gwalange musango munene.
swa: Mwiko wa kuwaita watoto wavulana ulikuwa ukiitwa mwiko mkubwa
llg: Vahenzelitsanga mwana wivuliywi mmbiri gwosi.
swa: Walikuwa wakimwangalia mtoto aliyezaliwa mwili mzima
llg: Ni vanyolanga ku imbala yosi ku muviri gwo mwana kuduka vahenze mu vandu vavo vamala kukutsa vanyole ni vwaha wali ku nembala kuli eloleki ku mwana yila.
swa: Wangempata na alama yoyote  kwa mwili wa mtoto ilibidi watafute kwa watu wao waliokufa wapate ni nani aliyekuwa na alama kama ile iliyokuwa kwa Yule mtoto
llg: Naho ni vwaha witwa mu vulwani na yatotswa ha vundu himbi ahembala eroleki ku mwana eveye.
swa: Ama ni nani aliyeuwawa kwa vita na alidungwa mahali karibu na alama iliyoonekana kwa Yule mtoto
llg: Mundu kuli mwene uyu namanyikani lyeta lilye lyamanya lihebwa mwana mwene uyu.
swa: Mtu kama Yule angejulikana jina lake lilipewa Yule mtoto
llg: Niganyolekanga avandu vaviri avasangi kimanyiru chene yiki mwana yamanya ahebwa ameta gombi.
swa: kama watu wawili walikuwa na alama hiyo  mtoto alikuwa akipewa majina yote mawili
llg: Ulundi nivalolonga afwananga leve vamanya valanga lyeta zana.
swa: Wangeona anafanana mtu Fulani
llg: Mwana niyaliranga vutswa vugira kivuni vuli inyinga kuduka vageritsa lyeta lindi kuduka lwakiring’ana.
swa: Mtoto angelia mara kwa mara bila kunyamaza bila sababu ilibidi wampe jina lingine hadi atakavyo nyamaza
llg: Inyinga yindi ni valange na meta kuvita gaviri agavenyanga mwana alangwe ku musakulu mu salisi yalangangwa yaatsa ne kituva na matsi ne kivango chavatswa vulahi.
swa: Wakati mwingine
llg: Mavatengeka kituva cha matsi ku muvango yigu.
swa: Kisha wanaekelea kigoda cha maji kwenye mwiko huo
llg: Na nivalanga ku meta gavali nago.
swa: Na wanapoita baadhi ya majina walio nayo.
llg: Lwe kituva na chedungerere ma vamanya lyeta livoleywe nilyo lyenyekanga.
swa: Wakati kigoda kinaponinginia huwa wanajua jina walilopeana ni lile lililohitajika
llg: Mwana naduka mu luyai naho mu lukaana yamanya anyola lyeta lyo luyai naho lyo lukaana komeda ku lyeta lya yagulikwa.
swa: Mtoto akifika katika ujana wake ilibidi apewe jina la ujana kuogeza kwa jina alilopewa
llg: Amita gavikula nohenzelitsa galange ga guga.
swa: Majina ya wanaume ukichunguza yalikuwa ya babu
llg: Mwana halikanyingi yavugulanga lyeta lya ise wa baba weve naye aligulika mwana wewe lyeta lya Ise wewe.
swa: Mtoto mara nyingi alichukua jina la baba yake na kumpa mtoto wake jina la baba yake
llg: Kwegitsa mwana kogenda
swa: Kufunza mtoto kutembea
llg: Kudinyia vigumba vyo mwana muleri yatulitsanga mwana ku magulu ma ahagata.
swa: Ili kuvipa viungo vya mtoto nguvu, mlezi aliweza kumpakata.O: Ni yakahagata mayikalitsa hasi nadiririra magulu ma ahagata Alimpakata kisha kumkalisha na kumpakata tena. O:Ni yakahagata mayikalitsa hasi nadiririra kuduka lwo mwana anyala kwikala vugira kudirwa. Mtoto angeketishwa kwa kushikiliwa hadi wakati ule ataketi mwenyewe.O: Mwana yamanyanga atanga limoola naho kuswegenya Mtoto alianza kuongea au kujifunza kuongea..
llg: Kutula ku limoola yili mwana ya manyanga mwene atanga lisingirira ku visaala maatanga litambagira.
swa: Mtoto alianza kusimama kwa vitu au kutambaa baada ya kuongea.O: Mu litambagira mwana yamanya atanga lyega komoloma. Kunalitsa mwana Baada ya kutambaa mtoto alizoea kuongea sasa.
llg: Amadiku gene gakale gala muhalikwa yalange nomunwa kunyunyia mwana wa muhalikwa wewe koloveere lwire.
swa: Hapo zamani mkemwenza alinyonyesha mtoto wa mke mwenzake
llg: ligenda muleri yamugumiranga mu maha atanga ku mugеnditsa kumunalitsa okogenda.
swa: Ili mtoto aweze kutembea mlezi wake alimshika makwapani na kumzoesha kutembea.
llg: Kolomba mwana anale ligenda vwangu vavugulanga amasambu ge viroka vahyuhitsa ku luuya na vaminira mu vyungu vye virenge.
swa: Kumwezesha mtoto atembee haraka,walichukua matawi na kuyachemsha kisha kufinyilia kwernye viungo vya miguu.O: Mugamba zuri ligali vatulanga no mwana vagenda naye ni vamugеnditsa mu liime ndi vu aluhe anale. Walimtembeza mtoto kwa umande ili aweze kuzoea.
llg: Miyinzi jo mwana mukana
swa: Majukumu ya mtoto msichana
llg: Mwana mukana muliviruka lilye yalange ahimbi na mama wewe
swa: Katika kukuwa kwa mtoto msichana alikaa karibu na mamake. O;Yatumangwa koleta naho kwanzala muliru mu vatende. Alitumwa kupalia moto kwa jirani.
llg: Natsia kutsia himbi mihiga jine ndi yenyekanga kalunu ave muleri wo mwana
swa: Akifikisha miaka mine hivi alifaa kuwa mlezi. O: Hali Kanyingi mwana mukana yaleranga mwana olonda omulonda. Mara nyingi mtoto msichana aliwalea ndugu wanaomfuata kwa uzao wao.O: Hali Kanyingi umwiko yaatsanga kusava muleri vamanya vahaana mwana mukana we muhiga sita naho saba atsia Kolerera mwiko. Mtu wa jamii yake alipokuja kuomba mlezi alipewa msichana wa miaka sita au saba.O: Muyinzi gwo muleri gwalange Hiyo ndiyo ilikuwa kazi ya mlezi.
llg: Muyai si yali anyala koleta mukali nakikiri kokevwa dave
swa: Mvulana ambaye hajatahiriwa hakuruhusiwa kuoa.O:Mundu si yavalitsangwa nu mundu uduki nakikiri kokevwa dave. Mtu hakuhesabiwa kama mtu mzima kama hajapashwa tohara.
llg: Nakikiri ndyo yalangangwa umusinde
swa: Kabla ya kupashwa tohara aliitwa umusinde.
llg: Avandu vavalikiranga mu makula ge vikevo.
swa: Walihesabiwa marika kulingana na jinsi walivyotahiriwa.
llg: Vakevanga inyima we mihiga saba naho ni vavitizi kigira inzala jiva mihiga likomi.
swa: Upashaji tohara ulifanyika baada ya miaka saba au miaka kumi ikiwa kulikuwa na njaa.
llg: Mu mihiga jene yigi avayai valange kutula ku mihiga 16 kuduka mihiga 25.
swa: Wavulana walikuwa na umri wa miaka 16 hadi 25 walipokuwa wakipashwa tohara.
llg: Wachelevanga mu kekevo chiche yamanya akevwa kali naduki mihiga makomi gavaga.
swa: Waliochelewa kupashwa tohara walitahiriwa wakiwa na miaka 33.
llg: Avaluhya vakevanga ne miima lugano lugano.
swa: Waluhya walitahiri wakifuata mila tofauti tofauti.
llg: Nuvugula vadirigi vahiranga avatsitsanga kokevwa mu kivanda vakeverwa yo avakali vavule kolola ku kuli vakevwa.
swa: Mfano Wadiriji waliwapasha vijana tohara mtoni ili wasionwe na wanawake.
llg: Valógooli vavikanga avatsitsa kokevwa ku luhya ha vulavu. Avakali vali nuvwiyangu kolola ku.
swa: Vijana wamaragoli waliokuwa wakipashwa tohara waliwekwa hadharani na wanawake waliruhusiwa kuona.
llg: Tsyali tsisoni tsinene mundu okevwa kulira
swa: Aliyepashwa tohara akilia alipata aibu.
llg: Mwene yasingiranga vudinyu imbiri wo mukevi.
swa: Anayetahiriwa alifaa kuwa jasiri mbele ya ngariba
llg: Avakevi venyanga kumanya vuluviriri vwo mundu vakalanga ku ligodo lye igulu nani vavita ma virana ku malirira.
swa: Ngariba alitaka kujua ujasiri wa mtu kwa kukata ngozi ya mbele.
llg: Ageligali vali avandu valuviriri avali vanyala kwikutsira ku muvano kuli ndi.
swa: Watu jasiri waliweza kuvumilia tohara hii.
llg: Nivakakevwa vatsitsanga komenya halala kuli mudomitori na vanyola musingiriri mundu wakevwa kale.
swa: Walipopashwa tohara walienda kuishi pamoja na kupewa mlinzi aliyepashwa tohara kitambo.
llg: Vamulanganga MUDIRI. MUDIRI yali niye unyala kuvigitsa kuli vanyala kulinda amakalaga gavo zana yago.
swa: Aliitwa Mudiri na aliwafunza jinsi ya kujitunza
llg: Avakana vagoosi avatali avahenzahenzi vatovolangwa vava yivo avanyala kuhila chokulia.
swa: Wasichana wenye tabia nzuri waliteuliwa kuwapa waliotahiriwa chakula.
llg: Avakevwa vamenyanga halala, valitsanga halala vagendanga halala.
swa: Waliotahiriwa waliishi pamoja, kula na kutembea pamoja.
llg: Yiyi niyo inyinga yavegitsangwa imiima.
swa: Huu ndio wakati walikuwa wakipewa mafunzo.
llg: Ni gaveye nukulinda inyumba yeye lwa aleti mukali naho kuli anyala kulwana avasigu naho kokola miyinzi gya makono.
swa: Walifunzwa jinsi ya kutunza nyumba,kupigana na adui na pia kufanya kazi ya mikono.
llg: Ni vahonanga vatumikira vwiyangu vunyingi kuhima no kwita tsimbeva kigira valitsanga tsimbeva. Majungu dave, kigira majungu galange kunu dave. Agene yaga gaatsira mutsimeeri.
swa: Waliopashwa tohara walitumia muda wao mwingi kuwinda fuko wala si panya.
llg: Mundu wambooye wakevangwa naviti mihiga makomi gaviri na jitano haundi yali yamala koleta mukali na yayivula ku mwana.
swa: Mtu anaweza kutahiriwa akiwa na miaka ishirini na tano na pia akishaoa na kupata mtoto.
llg: kwikala no mwana ku magulu naho kuhagata nu kumulihitsa ligomia.
swa: Kuketi ukiwa umebeba mtoto au kumpakata huku ukimlisha ndizi.
llg: Ligagula lyali vutswa linyala kokolwa no mundu uduki kigira muleri yali anyala kumiga mwana niva yakagerizi kokola ku.
swa: Kulisha mtoto kulifanywa tu na mtu mzima kwa sababu yaya angeweza kumnyonga mtoto na chakula iwapo angejaribu.
llg: Nyina mwana ni yakamiranga waatsiye muleri yatsitsanga kulangira musiongo ma yaatsa.
swa: Mama mtoto iwapo angechukua muda kurejea baada ya kuondoka yaya angeenda kuitia jina katika chungu kisha mama angerejea.
llg: Valeri vassuviranga kuduka yaatse.
swa: Walezi waliamini kuwa atarejea.
llg: Mukana natsia kutsia mu mihiga likomi ndi yigitsangwa kutsia mukidaho no kotenya itsingu.
swa: Msichana akielekea miaka kumi hivi alikuwa akifundishwa kwenda mtoni na kutafta kuni.
llg: Avana vakana vali vanyala kwiyunga halala vatsia kukalaga umunyu.
swa: Wasichana wangeweza kujiunga pamoja ili kutafuta kilichotumika kama chumvi ya zamani.
llg: Amadiku gene yago ijumbi yalange ho dave.
swa: Enzi hizo chumvi haikuwepo.
llg: Vakalaganga ilise lyo mukivanda ma vasamba umunyu.
swa: Walikuwa wakikata nyasi zinazopatikana mtoni na kuchoma ili kupata chumvi hiyo ya zamani.
llg: Vavugulanga lisiza lyosi kolomba umunyu zana yigu na vayoya valeta yengo.
swa: Walikuwa wakichukua jivu yote baada ya kuchoma na kupeleka nyumbani.
llg: Mukana naduka okola miyinzi jo mulimi valombanga vufwuva na vandi vatsia kahonga mu mulimi.
swa: Msichana akifika wa kufanya kazi za shambani walikuwa wakishirikiana na wengine na kwenda shambani mchana kutwa.
llg: Mukana naduka mu mihiga komi na mbili yamanya atula mu nyumba ya mama wewe atsia kogona na vandi mu chavogono.
swa: Msichana akifika miaka kumi na mbili alikuwa akihama kutoka kwa nyumba ya mamake na kwenda kulala na wengine palipotengewa wasichana kulala.
llg: Avakana vatsitsanga kogona mu nyumba yo mukeere waleka liivula naho wo musakulu wewe yakutsa ma yavula kwiranywa kigira sia nyala kandi kwivula dave.
swa: Walikuwa wakienda kuishi kwa nyumba ya mwanamke aliyefikia kikomo kwa uwezo wa kupata watoto au kwa mwanamke mjane ambaye hakuolewa tena kwa sababu ya kufikia kikomo kwa uzazi.
llg: Miyinzi jo mwana muyai
swa: Shughuli za mtoto mvulana
llg: Mwana muyai mu liviruka lilye yatanganga kolonda ise mu chayo.
swa: Mtoto wa kiume katika kukua kwake alianza kumfuata babake malishoni.
llg: Hango muyinzi gwa yali anyala kokola nu kutumwa mu vatende kwanzala muliru, kwinula tsingutsa.
swa: Nyumbani kazi ambayo angeweza kuifanya ni kutumwa kwa majirani kupalia moto, na kupakua mboga.
llg: Kwinula yiku si koveye kwinula mu luvindi dave navutswa nu kutumwa wo mutende nivaveye ne tsingutsa tsya vadeki vavahe ku vaatse kuliira mu nyumba mwavo.
swa: Kupakua huku hakukuwa kupakua kutoka kwenye chungu bali kutumwa kwa jirani iwapo wana mboga walizopika wawasaidie wale kwao.
llg: Natsitsagilira kuviruka yamanya atanga kolekerwa lyaya tsimbuli.
swa: Akiendelea kukua alikuwa akiachiwa jukumu la kuchunga mbuzi.
llg: Tsing'ombe tsyatsitsagirira kwaywa na vandu vakulundu ho.
swa: Kuchunga Ng’ombe kuliachiwa watu wazima.
llg: Mu chayo yimwo mwa vana vigiranga komoloma ku vandivavugananga na vana vandi avatende na vetsisoma tsindi tsiveye ahimbi.
swa: Katika kuchunga huku walijifunza kuongea na wengine walikutana na majirani na wa ukoo tofauti.
llg: Yiyi niyo inyinga yaviganga ameta ga vandu vaveye
swa: Huu ndio wakati waliokuwa wakijifunza majina ya watu walio
llg: avalulu na vahooma.
swa: Wakali na wapole.
llg: Tsimbuli nitsyatsitsanga mu mulimi gwo mundu vamanyanga ni vwaha wavanyala kwiruka ligali kali nigaveye mwene naalete tsimbuli yengo ma navamanye cha ise mwene anyala kokola. Lusala lwa dada si loveye lwaka fwanana no lusala lwo mundu mululu dave.
swa: Iwapo mbuzi wangekata kamba na kuingia katika shamba la mtu mwingine, wangetambua nani alikuwa na uwezo wa kutoroka Zaidi, mwenyewe angewarejesha mbuzi hao na wangejua ni kipi babake angefanya.
llg: Chavogono cha vana vayai chalange mu nyumba yo mukeere naho musakulu.
swa: Chumba cha malazi cha wavulana kilikuwa katika nyumba ya baba au mama.
llg: Havundu halala avana vayai vakiri kuduka mu luyai vagonanga mu nyumba ndala na vakana nitali si vasanganga vogono dave.
swa: Mahali pengine wavulana kabla ya kubaleghe walikuwa wakiishi katika chumb kimoja na wasichana lakini hawakutumia kitanda kimoja.
llg: Hali kanyingi avakana vaduki vavugula avana vavo vayai vatula navo mu nyumba vatsia navo mu chavogono chavo.
swa: Wakati mwingine wasichana wakikua wangechukua wavulana wao  na kwenda nao katika chumba chao cha malazi.
llg: Gakolekanga ndi kigira ise na nyia valange vutswa ne nyumba ndala, vwiyangu si vwalange munyumba ku vana vaviti mihiga likomi dave.
swa: Ilifanyika hivyo kwa sababu baba na mama walikuwa na nyumba moja tu, na hapakuwa na nafasi kwa watoto waliopita miaka kumi na mbili.
llg: Litula lya vana kutula mu nyumba mwavo kutsia kogona ahandi kwalangangwa ukutsia isimba.
swa: Watoto kutoka kwa nyumba zao kwenda kulala kwingine kuliitwa kwenda isimba.
llg: Lwo vukristayo vwatanga mukivala avandu vatanga limenya mu madala na mumadala yimu vombakira avang'elele tuyumba two kogona mu.
swa: Wakati ukristo ulianza duniani watu walianza kuishi katika boma na waliwajengea watoto vyumba vya malazi.
llg: Tuyumba yitu twalangangwa idisi.
swa: Vijumba hivi viliitwa idisi(jina lililotumiwa kizirejelea).
llg: Vayai vamnya ni vatangalyombaka avene tsidisi.
swa: Wavulana walianza kujenga wenyewe vijumba hivi.
llg: Mundu kuli mwene uyu yatungizangwa nu mukevi ndi yavita lilago.
swa: Mtu kama huyu alitozwa faini na ngariba kwa kutofuata sharia.
llg: Si genyekanga mundu yingiri ku lusatsa nakiri kokevwa dave.
swa: Haikufaa mtu aingie katika utu uzima kabla ya kupashwa tohara.
llg: Kusaata.
swa: Kuwekwa alama mwilini.
llg: Tsisaate gwali umwima gwa vakaana vavitiranga mu.
swa: Kuweka alama mwilini ilikuwa tambiko walilopitia wasichana.
llg: Avayai vakevangwa kumanyia vuluviriri vwayo Iwa vatanganga kuva avandu vanyala kwelinda.
swa: Wavulana walipashwa tohara kuonyesha ujasiri wao wanapoanza kuwa watu wanaoweza kujilinda.
llg: Na vakana navo vanyola kindu cha vavitira mu kumanyia na valuviriri.
swa: Na wasichana nao walikuwa na kitu walichokuwa wakipitia ndani kuonyesha ni wajasiri.
llg: Yaga galange a maridadi gokumuviri, Mundu mukali mulala yalange yamanya vusitsa vwo kusaata na yalangwa "musaati".
swa: Haya yalikuwa maridadi ya mwilini, mwanamke mwingine alikuwa anajua kuweka alama hizi mwilini na aliitwa “musaati”
llg: Mukana lwa yadukanga ma alola gadukana asaatwe tsisaate yavugulanga otolo mu kakunge ahirira musaati kuli ifisi.
swa: Msichana alipoona kuwa wakati wa kuwekwa alama mwilini umewadia alikuwa akichukua wimbi kwenye kijikapu na kumpelekea anayefanya kazi hiyo.
llg: Umukumu yalange umundu wavandu vatsitsanga ku vulwaye ni voveye munyumba.
swa: Mganga wa kienyeji alikuwa mtu ambaye watu walimwendea ugonjwa ukiwaandama nyumbani kwao.
llg: Vasuuviranga vulwaye vwaletangwa ne vigingi naho avalogi.
swa: Mukivala che vologooli mukumu ivangwa ihale dave. Katika eneo la maragoli mganga wa kienyeji hakutolewa mbali.
llg: Yalange mundu omenyi mu losoma zana hali kanyingi yali niyamanya avandu avanyingi avali vanyala live avalagule.
swa: Alikuwa mtu aliyeishi katika jamii pana hiyo na mara nyingi aliwajua watu wengi waliotaka kusaidiwa.
llg: Yali yavika amagina amekuyungu ne kesero kilahi  cha yakubiranga ku amagina zana yaga
swa: Alikuwa ameweka mawe yaliyoviringwa na ngozi nzuri aliyotumia kugongea hap ohayo mawe.
llg: Mundu wali no vulwaye munyumba niva vulwaye vwakakira.
swa: Iwapo ugonjwa ungemzidia mtu nyumbani.
llg: mundu mukali yamanyanga aniga mundu musatsa, “umanye vulwaye vutsitsanga ni vokoyemberera muno, utsie ku magina.
swa: Mwanamke alikuwa akimsihi mumewe, “Ujue ugonjwa unakulemea sana, uende kwa mawe.
llg: Musatsa maatsia wo mukumu.
swa: Kisha mumewe anaenda kwa mganga wa kienyeji.
llg: Mukumu yamanya amwikalitsa hasi maavika keseero chiche hasi maaleta magina gege atanga kukina nago kokeseero na muteva amateva kuli ndi, oveye ku ne ngoko isasage?
swa: Mganga wa kienyeji alikuwa akimketisha chini na kuweka ngozi ya mnyama chini na kuleta mawe yake na kuanza kuyachezesha kwenye ngozi hiyo na kuuliza maswali hivi, je, una kuku aliyechinjwa na kukatwa vipande?
llg: Vuyu wakutsa ula mwamukolera ku misambwa?
swa: Yule aliyeaga mliwahi kumfanyia matambiko?
llg: Wamanya ku umundu umanya agendaa hango vudiku?
swa: Unajua mtu yeyote ambaye hutembea nyumbani kwako usiku?
llg: Mwana ulwalanga uyu atsitsanga ku we Kegoli?
swa: Mtoto huyu anayeitwa huwa anaenda kwa Kegoli?
llg: Hi, ma vagenda nu mwana weve.
swa: Ndio, huwa wanatembea na mtoto wake.
llg: Mukumu yirana kukuba mu magina gege ma atovola ku kindu kilala naho viviriku vyatevangi kuli ayanzi ma avolera mwene mulwaye amagina gange gasingiye ku kindu yiki.
swa: Mganga wa kienyeji alikuwa akirejelea kupiga mawe na kuuliza kwa kitu kimoja au viwili alivyoulizia hapo awali na kuuliza aliye na mgonjwa mawe yangu yamesimama kwa kitu hiki.
llg: Engoko isasage yagwa luswa itsie kwitwa.
swa: Kuku aliyechinjwa na kukatwa vipande aletwe.
llg: Haundi yalola engoko yene yila niyo yalulanga hango.
swa: Pengine alidhani pengine kuku huyo ndiye aliyekuwa akimwona nyumbani.
llg: Naho ‘vuyu' wakutsa ula vatsie kuyavulula vigumba vivye visambwe kigira niye usyukanga.
swa: Au,yule aliyeaga waende kufukua mifupa yake ichomwe kwa sababu ndiye anayerejea kama jinamizi.
llg: Naho “Kegoli” yavika mwana nu mukumu alatsia kutulitsa vindu vya yavika zana vila.
swa: Au “Kegoli” aliweka mtoto na daktari wa kienyeji ataenda kutoa vitu alivyoviweka.
llg: Ndi ku alagenda ne miri nayaatse kuvisa ha vundu ma nayatse kutulitsa ho.
swa: Sasa atatembea na mizizi na aende kuficha mahali na kisha aje kuzitoa.
llg: Ni yakolanga ndyo mo mwana ahona kigira avandu va madiku gene yago valwalanga ma vahona kigira tsingulu tsya masahi tsyalwananga vulwaye ma vasuuvira mukumu okonyi.
swa: Akifanya hivo ndipo mtoto apone kwa sababu watu wa enzi hizo waliokuwa wagonjwa  walipona kwa sababu nguvu za damu zilipigana na ugonjwa kisha wangedhani mgonjwa wa kienyeji ameponya.
llg: Na niyakutsanga ma vavola agandi galondeye mu go mukumu yali nakiri kolóla.
swa: Na iwapo angekufa walikuwa wakisema mambo mengingine yalikuwepo ambayo hayakutatuliwa na mganga wa kienyeji.
llg: Endembe
swa: Tambiko (Entembe)inayofanyikakwenye Mti wenye miiba aina ya muchongoma.
llg: Avandu  vatemanga endeme kindu kidamanu ni keloleki.
swa: Watu walikusanyika kwa tambiko la endembe iwapo jambo bovu lilitendeka
llg: Avandu vasuuviranga avandu valala na vadamanu na sivenyanga kumanyikana mu tsimoni tsya Vandu dave.
swa: Watu waliamini kulikuwa na watu wabaya wasiotaka kutambulika kua maovu yao machoni mwa jamii.
llg: vaya ..za maduma lugano lwene yiru ligali.
swa: wangekula mahindi sambuli hiyo kabisa.
llg: Liria lyavo lya maduma lugano yiru nirwo lwa vayanza.
swa: Kula kwao kwa mahindi sambuli hiyo ndiyo iliyowapendeza.
llg: Inyinga yaduka lwa serikali yenya avandu vatage amaduma lugano lulala ulutali lwa mazugane dave.
swa: Wakati ulifika wakati serikali ilitoa amri watu wapande mahindi sambli moja isiyo ya mchanganyiko.
llg: Valeta imwu yamaduma malavu kuli kugalolanga amadiku gano.
swa: Wakalete mbegu ya mahindi meupe tunayoyaona siku hizi.
llg: Vatumikiranga ling’ana lyo luswahili MBEGU lwa vagavulanga imwu yokutaga.
swa: Walitumia msamiati wa Kiswahili “ MBEGU” wakati walichukua mbegu ya kupanda.
llg: Serikali yatuliza lirago amaduma gosi agali nigasimikywi mu mirimi gifwe na vatage imwu imbya ya serikali yali ne leti. . .
swa: Serikali ilitoa amri kwamba mahindi yote ilokuwa imepandwa katika mashamba ing’olewe ili wapende mbegu mpya iliyoletwa na serikali.
llg: Lwa maduma yaga gamera, ni gaduka ku lilia gamanya ni ganyola lyeta lihya “Embego".
swa: Mahindi ilipomea, ikafika wakati ya kula ilipewa jina mpya “Embego”.
llg: Amaduma gandi yaga kali ndyo si gagotera ligali dave.
swa: Hata hivyo mbegu ya mahindi ya kiasili haikupotea yote.
llg: Givisa ku mu tsisoma nigalolekanga ku navutswa amalavu ni gahevwa lyeta EMBEGO.
swa: Mbegu hii ilifichika katika baadhi ya maeneo ikawa inaonekana ila mahindi meupe ikapewa jina EMBEGU.
llg: Inyinga yene yiyi si vwali vodoto kolomba uvukima kutula ku maduma dave.
swa: Wakati huu, haikuwa rahisi kusonga ugali kutoka kwa mahindi.
llg: Kivune si vali vanyala kusia amaduma kuli vasietsanga ovolo na mavere dave.
swa: Sababu maalumu ikiwa hawakuwa na njia ya kusaga mahindi jinsi walivyokuwa wakisiaga wimbi na mtama.
llg: Inyinga yokutanga kolomba uvusie ku maduma vaduyiranga mu kinu.
swa: Wakati wa kuanza kusiaga unga wa mahindi, watu waliyagogagonga katika kinu.
llg: Yigu gwali muyinzi mudinyu kuduya amaduma na kandi vasese.
swa: Kugonga mahidi kwa kinu ilikuwa ni kazi ngumu na pia walipepeta mahindi ili kutoa uchafu.
llg: Numanyi si vali ne kichungiru da.
swa: Kumbuka hawakuwa na kichungi.
llg: Kutsitsagilira vamanya ni vatanga kolomba tsitundu no musumali mu kekobo che libati ma vakirihitsa ku liduma kolomba uvusie.
swa: Kwendelea mbele, walianza kuwa wabunifu kwa kutengeneza kifaa cha kusaga mahindi kisiagi kwa mkebe uliotobolewa kwa misumari.
llg: Galaha, galaha, tsing’ina tsya makono tsyamanya ni tsiretwa na vasungu ma lero tsing'ina tsya matsi ni tsyombakwa.
swa: Polepole, visiagi vya mkono vililetwe na wazungu, kisha visiagi vya kutumia maji vikajengwa.
llg: Musungu mumissioni walangwa REES evologoli niye wegitsa avandu kwombaka tsing'ina tsya matsi ma lero avandu nivatanga kulagira uvukima vwe liboso mu vunyingi
swa: Mzungu mmisionari kwa jina REES ndiye aliyefundisha watu kujenga visiagi vilivyotumia maji katika maeneo ya Maragoli na kuwafanya watu kuanza kula ugali mahindi kwa wingi.
llg: vaganaganangwa na valogi na vandi na vandu vavoolanga vindu vitadukana.
swa: waliofikiriwa kuwa walogi	 na wengine  na watu waliozoea kusema vitu visivyofaa.
llg: Kali vanyala kwiva na vavula kumanyekana.
swa: Hata kuna wale wangeiba bila kujulikana.
llg: Na vandi valange avasoohi avanyala kohenza ku kindu cho mundu ma choneka.
swa: Baadhi ya watu walikuwa wachawi ambao wangeweza kuharibu kitu cha mtu kwa kukiangalia macho mabaya.
llg: Avasakulu voluhya vikalanga halala ma vavola venyanga kolomba kivala keve kilahi avandu vadamanu vamanyekane.
swa: Wazee wa jamii walikuwa wakikaa kwa nia ya kutakasa nchi yao kwa kuwatambua watu wabaya.
llg: Vamanyanga vatovola inzira yavo enene itsitsanga mu luhya mavatovola havundu halala vavika lugaga lwa hasi lwa vandu vanyala kusiira kovodoto ma vavika mu mutembe.
swa: Wangechagua njia moja ya kwenda barazani mwa wazee na kutenga mahala pamoja ambako walijenga zizi ya kurukwa na watu wote kwa urahisi na kasha kutega mti wa mtembe (aina ya mchongoma)
llg: Musalisi yamanya asingira ho avola mundu wosi mudamano navita yaha aladiva.
swa: Mtakasaji angesimama hapo na kutangaza kwamba mtu yeyote muovu akipita hapo atakufa.
llg: Avandu vadamanu vevenderanga havundu yaha.
swa: watu wote waovu wangehepa kuvuka hio zizi.
llg: Avavamanya valolanga vwangu avadamanu yava na vamanya kuli vanyala komenya navo.
swa: Waliowajua waliwatambua kwa haraka wale waovu na kujua jisi ya kuishi nao.
llg: Gali amalago amanene go mundu yali avule kusiira ku dave.
swa: Hii ilikuwa ni amri kuu ambayo mtu hangeepuka.
llg: Galolekanga kali gali ni gavita amalago ge. dini ya madiku gano.
swa: Huenda masharti haya yalikuwa makali zaidi kuliko masharti ya dini za kisasa.
llg: Mihiga amakoni saba giviti avandu vaduki velikula lya vise vana vavugananga mu luhya.
swa: Miaka sabini imepita na watu wamefika umri ambao babazao walikuwa wakikutana pembeni.
llg: Yaha na havundu halange halavu himbi hagati he tsinyumba tsyo komenya.
swa: Hapa palikuwa peupe katikati ya nyumba za kuishi.
llg: Vasatsa vosi vikalanga ho kuhuliritsa niva ling’ana lilatula.
swa: Wanaume wote walikuwa wakiketi hapo ili wasikilize kama kuna jambo.
llg: Niva nukutsia kulwana musigu naho nokutsia kokola muyinzi gwe lisanga kuli kwombaka inyumba yo mulala kuvo.
swa: Kama kwenda kupigana na adui au kufanya shughuli za ushirikiano kama vile kujenga nyumba ya mmoja wao.
llg: Nu muluhya yimu mwavihaniranga tsinderu.
swa: Hapo pia ndipo walipokuwa waking’oana ndevu.
llg: Tsisaa tsya mugamba zuri vafwananga muliru kwota.
swa: Asubuhi na mapema walikuwa wakiwasha moto ili waote.
llg: Havundu yaha niho havali vanyala koleta mwana osoleye vasakulu vamukumbiriza vamuha mageri.
swa: Hapa ndipo wangeweza kumleta mtoto asiyeheshimu wazee na kumzunguka huku wakimpa ushauri.
llg: Vasakulu ve tsingulu vagimiranga musoleri umanyikani si a huliranga malago vamunyweka tsisaala tsinditu atula ho na manya si gadukana akole ivindu vyagayangwa na vandu va muviti.
swa: Wazee wenye nguvu wangemshika kijana ajulikanaye kutotii sharia na kumpiga viboko vikali na angetoka hapo akijua kuwa hapaswi kufanya vitu anavyokatazwa.
llg: Inyinga ya mugolova avakali valuganga uvukima valetera vasakulu valira halala.
swa: Nyakati za jioni wanawake wangepika ugali na kuletea wazee kula kwa pamoja.
llg: Yiyi ni inzira indala yamanyianga liyanzana lya vandu vakale vali ni vayanzana na kandi kuli valiranga halála.
swa: Hii ni njia iliyoonyesha kupendana kwa watu wa kale waliopendana na pia jinsi walikula pamoja.
llg: Yiyi kandi yali niyo inzira yo kumanya ni muka vwaha wamanya kodeka na ni muka vwaha mwimani.
swa: Hii ilikuwa pia njia ya kujua mke wa nani anajua kupika na mke wa nani ni mchoyo.
llg: Lyeta lyetu “AVALUHYA” nohenzeritsa ulanyola lyatula ku ling'ana ‘LUHYA' avikalaanga ku ‘Luhya' vali avandu vo loleera lulala.
swa: Jina letu “WALUHYA” ukichunguza utapata lilitokana na neno ‘LUHYA’ waliokuwa wakikaa hapo walikuwa watu wa jamii moja.
llg: Avandu vali mu district' yalangangwa “NORTH KAVIRONDO” vanyoleka na vandu vamolomanga lulimi lulala kali niva vavukananga ku mu mativuli lugano lugano.
swa: Watu waliokuwa katika wilaya iliyoitwa “KAVIRONDO KASKAZINI” ilibainika kuwa ni watu waliozungumza lugha moja hata kama walikuwa na matamshi tofauti tofauti.
llg: Ku yaga vikala halala ni vakalaga nuvulahi kwenyolere lyeta likuhambanyia.
swa: Kwa hivyo waliketi pamoja na kuamua ni vizuri kujipatia jina la kuwaunganisha.
llg: Vakalaga valangwe “AVALUHYA”
swa: Wakaamua waitwe “WALUHYA”
llg: Amalwa ga valogooli gatulanga ku vuswage vwo volo naho amavere.
swa: Pombe ya wamaragoli ilikuwa ikitoka kwa unga wa wimbi au mawele.
llg: Volo-vasietsanga ovolo mavalomba kenoko vinika mirova himbi lisitsa ma vatulitsa mu vakalanga tsimbaale ma vavagala.
swa: Wimbi-walikuwa wakisiaga na kutengeneza mcahanganyiko wa maji na unga huo walikuwa wakiiwacha igande kwa wiki moja na kisha kuzitoa na kupika  na kuzianika.
llg: Kutsilomba tsive amalwa vinikanga kandi ma vavika mu amamera.
swa: Ili kutengeneza pombe kutoka kwa mchanganyiko huo walikua wakiiwacha igande tena.
llg: Ni gakalula ma vaha avandu kunwa kuli amalwa.
swa: Ikishakuwa chachu walikuwa wakiwapa watu kama pombe.
llg: AMAVERE- Vinikanga amavere gatanga limera ma vatulitsa vavagala guma.
swa: Mawele-Walikuwa wakiyaweka kwenye maji yakishamea wangeanika yakauke.
llg: Vagalanganga amadia.
swa: Walikuwa wakiyaita ‘amadia’
llg: Vamanyanga vasia amadia ma vinika ekenoko kuduka lwa kirula mavatulitsa ni waminaga kuli ovosera vulitu ligali.
swa: Walikuwa wakisiaga ‘amadia’ kisha wanachanganya unga huo kwa maji na kuiwacha igande kisha ikishakuwa chachu walikuwa wakitoa na kupika kam uji.
llg: Vamanya vavika mu amamera
swa: Walikuwa wakitia ndani viungo vingine.
llg: Mu livola lyetu ling'ana mugoye ne kamba yasitwa kutula ku makambi kovoha vindu.
swa: Kwa fahamu zetu neno “mugoye”linamaanisha kamba inayotengenezwa kutoka kwa makambi na hutumiwa kufunga vitu.
llg: Naho kindu chosi kitumika kovoha kukiranganga mugoye
swa: Chochote ambacho hutumiwa kufunga vitu huitwa kamba(mugoye)
llg: Navutswa inyinga ndala mu muhiga myeli gyo kumala muhiga gwe livuna lya maganda ni litanga lyo kulima ovolo,
swa: Kwa mwaka kuna mwezi wa kumaliza  kuvuna maharagwe na kuanza kupanda wimbi.
llg: Inyinga yiyi imbula yalange niyagoti na vandu valange no vusangali kokola mikinu josi jo kuyanzitsa.
swa: Wakati huo mvua haikuwa na watu walikuwa watu walifurahia michezo iliyowapa furaha.
llg: Mulala ku mikinu yiji gwali kusindana kulwana kwa vayai.
swa: Miereka ya wavulana Ulikuwa mmoja wa mchezo uliochezwa.
llg: Kutula ku mihiga likomi kuduka ku mihiga makomi gane mu vandu vali no vulamu vulahi.
swa: Mchezo huu ulichezwa kwa watoto walio na umri wa kuanzia miaka kumi hadi kumi na nne
llg: Mu livola lyetu ling'ana mugoye ne kamba yasitwa kutula ku makambi kovoha vindu.
swa: Kulingana nasi neon kamba hutoka kwa makambi ili kufungia vitu.
llg: Naho kindu chosi kitumika kovoha kukiranganga mugoye.
swa: Au chochote kile kitumikacho kufunga tunakiita kamba.