Kencorpus/KenTrans huggingface dataset:
llg: Lugano lwo kuhana (a story encouraging benovelence in society)
swa: Hadithi ya ukarimu
llg: Wu wazia warira ki?
swa: Ulikoenda ulikulia nini?
llg: Msembe gwi rigondi
swa: Mkia wa kondoo
llg: Aki niwandetera ku?
swa: Mbona hukuniletea?
llg: Kindiki chakunyaga?
swa: Ni nini kilikunyang'anya?
llg: Kindu cha vurimu chanyagira handangu Yaha
swa: Mnyama wa mwitu alininyang'anya hapo chini
llg: Aki niwakuba urukwiri
swa: Mbona hukupiga nduru
llg: Wakuba ndi?
swa: Ulilipiga nduru aje?
llg: Mama ngwegwe kayambiva
swa: Mama ngwegwe nyungu ndogo ya kupikia kuku.
llg: Kayambiva umwanavu?
swa: Nyungu ndogo ya kupikia kuku ni mtoto wa nani
llg: Tonde mang'ure
swa: Tonde mtoto wa Mang'ure
llg: A mang'ure
swa: Wa Mang'ure
llg: Mang'ure ngwegwe
swa: Mang'ure mtoto wa Ngwegwe
llg: Ngwegwe vayanza
swa: Ngwengwe mtoto wa Vayanza A vayanza
llg: Vayanza vagavo
swa: Vayanza watoto wa Vagavo
llg: Vagavo ninga
swa: Vagavo watoto wa Ninga
llg: Ninga zaza
swa: Ninga mtoto wa Zaza
llg: Zaza mmbo
swa: Zaza mtoto wa Mmbo
llg: Kaviri nyambura
swa: Kaviri mtoto wa Nyambura
llg: Nyambura jibi to
swa: Nyambura JIbi to
llg: Nadya kuvuyaro wi chogo
swa: Alikwenda kushtaki kwa Chogo
llg: Avana vange vasyezanga ambere ga ndeda
swa: Watoto wangu walikuwa wakisiaga mawele kwa Ndeda
llg: Ndazya mwiguru ndasinga simbi dione
swa: Nilienda juu nikamwoosha Simbi Dione
llg: Nomberi uvukamba vwange nzevohe
swa: Nitengenezee ukamba wangu nijifunge
llg: Ijinde ku jinyangananga vuza
swa: Wengine wanasumbuka bure
llg: Ndavugura uvuyaro wa ndeda
swa: Nitawashtaki kwa Ndeda
llg: Amakula anaho lwivulu lwo mundu mu lilova linu
swa: Maarika au uzao wa mtu hapa duniani
llg: Wivula Mwana Muyai
swa: Ulizaa mtoto mvulana
llg: Muyai wovo yivula Mwisukulu.
swa: Mvulana wako akazaa mjukuu.
llg: Mwisukulu wovo Yivula Kisukulu.
swa: Mjukuu wako akazaa kitukuu
llg: Kisukulu chicho chivula kisukululwi.
swa: kitukuu chako kikazaa kilembwe
llg: Kisikulwi Chicho chivula kesoni.
swa: Kilembwe chako kikazaa kilembekeza
llg: Kesoni Chicho chivula kizienzie.
swa: kilembekeza chako kikazaa_kilembwe kilembekezwa
llg: Na kizienzzie chicho chivula kifudula moni.
swa: Na kilembwe kilembekezwa  chako kikazaa kilembwe kilembwe kilembekezwa
llg: Lilaang'ana Lia Vandu Mu Vwiiko
swa: Kuuitana kwa watu wa ukoo
llg: Baba ni Baba wovo uwakwivula ligali naho (Dada) Mama (m'maa) Uyu ni mama wovo  uwageligali uwakwivula Senge Uyu ni Mbotso Baba wovo.
swa: Baba ni baba yako aliyekuzaa kabisaa ama ( Baba)Mama(m'maa) huyu ni mama yako Wa kweli aliyekuzaa naye  shangazi  ni dada ya baba yako.
llg: Amwavo Nu mwana muyai wa mwivulwa naye, naho mkana kumkana.
swa: Ndugu ni mtoto mvulana mliyezaliwa naye, ama dada kwa dada
llg: Mbotswa uyu no mwana mkana wa mwivulwa naye.
swa: Ndugu huyu ni mtoto msichana mliye zaliwa naye
llg: Guuga uyu ni Baba wa baba wovo (isee Baba wovo) Guuku uyu ni mama wa mama wovo (Nyia mama wovo)
swa: Baba huyu ni baba wa baba yako ( baba mzaa baba)Nyanya huyu ni mama wa mama yako
llg: Musiara uyu ni mwana wa senge wovo Mwifa uyu ni mwana wo mkana winyu. ( Mama mamako)
swa: Binamu  ni mtoto wa shangazi yako _huyu ni mtoto wa dada wenye.(
llg: Kooza uyu ni mbotso mama wovo.
swa: Mjomba huyu ni Ndugu ya mama yako.
llg: Mukwasi uyu ni uwaahila mbotso woovo naho musaatsa wo mukana winyu, Umukoo uyu ni isee umkali wovo (wawakwela Tsing'ombe) naho guga.
swa: Shemeji ni aliyeoa dada yako ama mume wa dada yenu, my wa ukoo  baba wa mke wako mke(aliyelipa mahari) ama babu.
llg: Umukwe uyu ni umundu wamuheetsanga uvukwi kigila ni yaaleta mukaana winyu.
swa: Mlipa  mahari ni mtu aliyewapa mahari kwa sababu ameoa msichana wenu
llg: Navitsara uyu ni mkali wo muyai wowo naho muyai wahila mkana ni guku.
swa: Mkazamwana   ni mke wa mvulana wako ama  mvulana aliyeoa msichana ni bibi
llg: Vaasangi uyu wivula navitsara wowo naho muyai, avivuli vene yava valang'ana vasangi.
swa: Mkwe ni aliyezaa mkwerima  wako ama mvulana, aliyezaa  hao wanaitana kivyere
llg: Mama Amwavo mama wowo umulanganga kandi mama.
swa: Dada ya mama  yako unamuita pia mama
llg: Guga Amwavo guga wovo umulanganga kandi guga.
swa: Ndugu ya babu yako unamuita pia babu.
llg: Guku Amwavo guku wovo umulanganga   kandi guku.
swa: Dada ya Nyanya yako unamuita pia nyanya
llg: Mama, uwahila amwavo mama wowo umulanganga mama.
swa: Mama , alieoa dada ya mama yako unamuita mama
llg: Mama umkeere wa Amwavo baba wowo umulanganga mama, Mwisukulu Amwavo guga wovo ive umulanganga kandi guga naye akulanga mwisukulu.
swa: Mama wa Ndugu ya baba yako anaitwa mama, Mjukuu Ndugu ya babu yako  unamuita pia babu naye anakuita mjukuu
llg: Guku umkeere wivula umukali wowo ni guku wowo kandi Guku umkeere wivula baba wovo umulaganga kandi guku.
swa: Nyanya aliyezaa mke wako ni nyanya yako pia nyanya  aliyezaa baba yako unamuita pia nyanya
llg: Guga uyu waleta umukana wewe  Mtugwa uyu umbisandu (uvula avivuli dangwa kuli mwana wovo na som vakana vovo anaho muletane mba.
swa: Babu huyu aliyemchukua msichana yatima alikuwa kama mfungwa (alimchukulia yatima huyu kama wakena hawangeoana)
llg: Nital siatevwa hamugitsi hoho mba.
swa: lakini  hakuwa anazikwa nyumbani kwako
llg: Kandi naveye umuyai siyombakilwa hamugitsi vulungi mba
swa: Mvulana huyu hakujengewa kwa boma
llg: .Niwivulwa mu mwandu naïve utatsia kandi mwandu mba .
swa: Ukizaliwa na mjane aliyerithiwa nawe pia usirithi mjane.
llg: Mukali uyu umuyinzi niguveyeho ugwovulindi siahevwa uvulindi mba
swa: Uongozi ulipokuwepo mjane huyo hangepewa nafasi ya kuongoza
llg: MunduMlumidi uyu no mundu wa makano gege
swa: Mtu katili ni Yule aliye na ubishi
llg: Agita umundu kandisiahevwa uvwami naho uvusalisi anaho uvulindi vwavandu mba
swa: Anayeshambulia hapewi uongozi wala kubariki au kulinda watu
llg: Mwana we indasimba uyu no mwana womuyai yivula ichova na nyia siyaletwa hango mba
swa: Mtoto aliyezaliwa nyumbani ni Yule ambaye kijana alizaa nje kabla hajaoa
llg: Kandi uyu naveye mwana muyai yombakilwa haluvega, nasiyamihitsangwa mba
swa: Tena huyu akiwa mtoto mvulana alijengewa nyumba kando na hangepewa uongozi
llg: Mgenda na nyia uyu no mwana wo mkali oleti na yivulwa munyumba mwana uyu kandi
swa: Mtoto anayekuja na bibi uliyemuoa ni yule aliyezaliwa nje ya ndoa na pia alizaliwa kwa nyumba
llg: Siyahimitswanga mba kandi yumbakilwa haluvega anaho hakivanda
swa: Hakupewa uongozi na pia kujengewa kando au karibu na mto
llg: Na nakutsi siatevwangwa hamugitsi vulungi mba nitali hambete naho indangu
swa: Na akifa hakuzikwa kwa boma bali kando au nyuma
llg: Mwana wa ichiko uyu no mwana wivulwa kuvudamanu vwe miima jasula
swa: Mtoto wa ukoo ni mtoto ambaye alizaliwa kutokana na uozo wa tabia
llg: Mwana uyu siavugilwa ku miima avilukii muhili mba
swa: Mtoto huyu hakubaliwa kukua katika ukoo huo
llg: Kandi nnyia umwivuyi siatsia naye mulukali havundu mba
swa: Mamake aliyemzaa hakuruhusiwa kuenda naye alipooleka
llg: Umwana uyu amalanga uluhya lwaveye mu kandi agemela avana vandi vakutsa bei manaye atigala yengine
swa: Mtoto huyu humaliza ukoo na pia husababisha vifo vya watoto wengine hadi abaki pekee yake
llg: Luswa umundu musatsa ogoni no mkali umwiko kuli nnyia,mbotso, senge,guku mushara navandi lugano lugano vavola ugwiyi uluswa nagadukana mundumwene uyu atuli muhili yeye na umwana uyu wivuliywi avuli kununa kutsembere tsia nnyia na mwana mwenye uyu atevwe   ihale nakutsi
swa: Mwanaume anayeshiriki ngono na mamake,dadake,shangazi,nyanya,binamu na wengineo hakubaliki katika jamii na mtoto huyo akizaliwa asinyonyeshwe na mamake na pia akifa azikwe mbali
llg: Uluswa umundu musatsa ugoni no mutugu anaho no musatsa undi, gavola ndi ugwi uluswa,naatuli muhili yeye atsie ihale
swa: Mwanaume anayezini au kulala na mwanaume mwingine anakuwa mtu ambaye hakubaliki katika jamii
llg: Uluswa umukali unini ku nyumba ukuvimba,akungangwa mulukali hayatsia
swa: Mwanamke anayeezeka nyumba alikooleka mara nyingi  hufukuzwa
llg: Uluswa umukali ugimiyi umusatsa wewe kuvusatsa nivasolananga kandi gadukana akungwi ahayatsia mulukali
swa: Mwanamke anayeguza mumewe sehemu ya siri wanapozozana anafaa kufukuzwa alikooleka
llg: Uluswa Umusatsa umwononyia mwana mkana mdoto kandi adukana akungwi muhili yeye yenye ovomenyo uvuhya
swa: Mwanaume anayemnajisi mtoto msichana anafaa kufukzwa katika jamii yake na atafute maisha mapya
llg: Mmbisandu uyu no mwana wa avivuli veeve vaahela(vaakudza)anaho mulala kuvo yakudza
swa: Mwanamkiwa ni mtoto ambaye wazazi wake wameaga au mmoja wao ameaga
llg: Mukunzakali kuvandu vavili yava musatsa anaho mukali mulala kuvo na kuzi utigaala uyu niye mukunzakali
swa: Kati ya watu wawili awe mwanaume au mwanamke,akiaga anayesalia ni mjane
llg: Niliyeta ilidinyu kandi ilivi ligali kigila utigaye uyu avandu vamutitsa kali ukugunza naye, ukusanga naye iliita ku kedelu kilala
swa: Ni jina gumu na pia baya kwa sababu mjane aliyebaki watu walimwogopa,hata kukaa naye na pia kujumuika naye wakati wa mlo
llg: Avandu vatitsanga kwaagana naye kuvita mukyilivwa.
swa: Watu walienda kukutana naye langoni
llg: Kyiche hagati,oyo ukwingila mumyumba yo undi oyo ukuvita kutsingutsa tsiaatagwa, iliungu,oyo okoleetana no undi kuli mukali no musatsa,oyo ukuliila amaveele gi kimuga ago mutende,oyo ukwaanzala mullu munyumba yo mutende, no kusava undi inguvu yokogeendela ku
swa: Hakuweza: kuingia kwa nyumba ya mtu mwingine,kupita kando ya mboga zilizopandwa na malenge,kuoleka wala kuoa tena,kutumia maziwa mala,kupalia moto kwa jirani na hata kuomba nguo
llg: Inyumba kwuumbaka wuumbake inyuumba yoyo umuliaango gu henze ivugwi
swa: Ukijenga nyumba,mlango uwekwe mashariki
llg: Haango mukiliibwa usimiki iliyilinzu mukilibwa halala na kinagozi anoho ilikuvu na titovo,yivi vilakukuungila tsimoni tsi ndaamanu.
swa: Kando ya boma upande miti ambayo itakiinga maovu
llg: Mmugitsi usimiki no musuunzu,tusioola(lwuuvu)mutiva na mugumu
swa: Kwa boma panda miti yenye umuhimu.
llg: Na utasimika hamugitsi misaala jotamanyi amangana gajo mba
swa: Katika boma usipande miti ambayo hujui mambo yake
llg: Mmugitsi usimiki haambeta musaalagwa kulaanganga kiduundu gulakukingila
swa: Kando ya boma panda mianzi izuie maovu
llg: Makandi iligaka likoonya mukilibwa haango.
swa: Tena mshubiri unasaidia sana nyumbani.
llg: Mmugitsi Niganyalika wanyoola ilikindu nililahi ligali, ukusimika ha mugitsi, ma kandi ikinavodotwi nikilahi ligali hango.
swa: Katika boma wakati mwingine ungepata mti bora wa makindu, uliopandwa mbele ya nyumba, na mti wa kivuli pia ulikuwa mzuri.
llg: Litovo nilahi muliboma lie tsing’oombe kali hango mu kilibwa.
swa: Mtu wa miba ulikuwa mzuri katika zizi la ng’ombe na boma kwa ujumla.
llg: Amagomia gasimikwi na chaandangu, ha mugitsi mba.
swa: Ndizi zilipandwa nyuma ya nyumba wala si mbele.
llg: MUNDU MUSATSA AVEYE ILIUVA NAHO UVULAVU VWE LILOVA GADUKANA OVEE KULI NDI
swa: MWANAUME NI JUAAMA MWANGA WA ULIMWENGU NA INABIDII KUKAA HIVYO
llg: Uvulavu vwe lilova ukuyanzitsa Avivuli, ihili, ilidala, uvwamihi, na Nyasaye.
swa: Mwanga wa ulimwengu wakufurahisha wazazi, jamii, kijiji, utawala na Mungu.
llg: Yamihi ilyamiha liyatsitsa ikivala na Nyasaye.
swa: Atawale utawala unaofurahisha nchi na Mungu
llg: Adukana ave ne imbago indahi yokulima (utali ikitsili)
swa: Yafaa awe na jembe nzuri ya kulima (asiwe
llg: Ave ne imuu (Embego) indahi iyanzitsa ikivala.
swa: Awe mwenye mbegu nzuri yakufurahisha ulimwengu.
llg: Umundeleva umulahi utali umboku naho umulema.
swa: Dereva mzuri asyekuwa kipofu au mulemavu.
llg: Unyala kusingilila ikivala nokusingilila miluka ja vandu.
swa: Awezaye kutawala ulimwengu na mila na desturi za watu.
llg: Adukana ave inzila inungi ihila avandu ahalahi.
swa: Yafaa awe njia nyembamba iwapelekao watu pazuri.
llg: Adukana ave ekesegese kye inyumba.
swa: Yafaa awe paa la nyumba yake.
llg: Umundu umuguulu ukutumikila ikivala na Nyasaye.
swa: Mtu mwenye bidii wa kumhudumia ulimwengu na pia mungu
llg: Adukana ave itilu ye inyumba yeye.
swa: Yafaa awe tegemeo wa nyumba yake
llg: Adukana ave ekelolelo kilahi ku vivuli ne ihili.
swa: Yafaa awe mfano mwema kwa wazazi wake na jami kwa jumla.
llg: Unyala kwamiha umukali weve vulahi na avana.
swa: Awezae kutawala mkewe vizuri na hata watoto
llg: Ave umusatsa we Tsindolo tsitalega mba kase alagelitswa naagona tsindolo.
swa: Awe mume asiyelemewa na usingizi hata kidogo asije akajaribiwa akiwa usingizini.
llg: Atava musatsa uyanza ivindu vyokuhambikitsa.
swa: Asiwe mume anaye pendelea vitu vya kuulevya.
llg: Ave umusatsa umunifu ligali ulinda umbili gwigwe vulahi.
swa: Awemume nadhifu kabisa anayetunza mwili wake vizuri
llg: Ave umusatsa uguuta inzala ivuli kuduka kuye navandu veve.
swa: Awe mume ashindae njaa isije kumdhuru yeye pamoja na familia yake.
llg: Atava umundu uyanza ivyavutswa.
swa: Asiwe mtu apendae vitu vya bure.
llg: Ave emoni ne kelolelo kya avandu valungi.
swa: Awe jicho na kioo cha wote walio wakamilifu.
llg: Gadukana umudu uyu ave mu ligenda mutsinzila tsindahi ne tsia ageligali ne tsinungi.
swa: Yafaa ntu huyu awe wa kutembea katika njia nzuri na za ukweli na pia zile zilizonyoka.
llg: Gadukana umusatsa uyu avuli kuva kuli umukutsi gwe imbutsa ihila anaho Evembe nivina  avuli kuvina ku.
swa: haifai mume huyu awe kama chafu inayo pepetwa na upepo ku pelekwa mbali wala nyazi ikicheza  naye asije akacheza.
llg: Ave umundu wa malago nelisingila ilidinyu (Umusingi mudinyu).
swa: Awe mtiifu kwa sheria na mwenye kusimama imara.
llg: Yijii nigyo miyinzi gyo mundu musatsa adukana ave nagyo muliviluka lilye.
swa: Haya ndiyo majukumu ya mwanaume anayestahili awe nayo tangu utotoni hadi uto uzima.
llg: Soma zaburi 15:2 kandi soma Yohana 15: 1-3
swa: Sama Zaburi 15:2 na usome pia Yohana 15:1-3
llg: Mwana wowosi niyivulwa kutula muinda ya Mama weve yenya alangwi ilieta ku atange kulia nokumenya na vandu vanyoye mkivala.
swa: Mtoto yeyote anapozaliwa kutoka tumboni mwa mama yake alihitajika kuitwa jina ndiposa aanze kula na kuishu na watu aliowapata dunuani.
llg: Kandi umwana uyu yenya afanane na vandu vene yava ku anuni tsimbele tsia mama weve, yinyale aminyali, anie amavi, na ahenze kuli avandu vandi vahenza makali agone tsindolo kuli avandu vanyoye mkivala kuli vagonanga.
swa: Pia huyo mtoto alihitajika kufanana na watu wao ndiposa anyonye matiti ya mama yake, akojoe mkoje, akunie mavi, na atazame jinsi watu wengine wanavyotazama na pia alale usingizi jInsi watu aliopata duniani walikuwa wakilala
llg: Kandi mwana mwene uyu yenya avuguli kuligondo, ne miima, ne vindu vyo mundu wamulanga ilieta yili.
swa: Yule mtoto vilevile afuanane sura , tabia na mienendo kama ya yule mtu aliyempa jina hilo
llg: Nulanga umwana uyu ilieta lio mundu wamwali nimwalegana naye siyenya mba.
swa: Ukimuuita mtoto huyu jina la mtu ambaye hamkuelewana naye alikataa
llg: Umwana mwene wivuliywi uyu akuhetsa uvwiyangu vokekeke wenyelitsi ilieta lidukana naye.
swa: Mtoto huyu ambaye  amezaliwa angekupa muda  mchache utafute jina linalomfaa
llg: Nigatali ndio dave, amanya ahana tsimoni maavula kunia mavi.
swa: kama si hivo, angetoa macho na kuangali alafu anakosa kunai mavi
llg: Nutanyoye ilieta vulahi ilidukana naye dave amanya yilana uwayatula (akutsa) maatsia kuvola uwatuli ndi uwamwanduma nindahi mba.
swa: Asipopata jina nzuri kulingana na yeye mwenyewe yeye hurudi alikotoka( hufariki) alafu anaenda kusema kuwa  walikomtuma si kuzuri
llg: Ku nzilani yinu mulole uwamunduma kandi.
swa: kwa hiyo nimerudi huku  muangalia  mtakapo nituma tena
llg: Umwana mulala yivulangwa ne tsimbala ne ligondo lio umundu wa matuma yatse mu kivala.
swa: Mtoto mmoja angezaliwa na alama na sura ya mtu aliyemtuma aende duniani
llg: Kunimuloli itsimbala yitsi mulilanga lilahi ni (INGULIKWA) nitsifanani no mundu wa mumulangalanga uyu amanya aseka, ania ahenza ma kandi akiling'ana ukulila.
swa: kwa hivyo mkiona alama hizo kwa kuitwa vizuri  ( kupewa jina) zikifanana na mtu ambaye munaitaita huyo huwa ancheka, anakunia anaangalia na pia anaacha kulia
llg: Umwana uyu yalangwa amita yaga nava mwoyo umundu wayalangwa ilieta lille avetsa novuyanzi ligali.
swa: Mtoto huyu aliitwa majina haya akiwa hai mtu ambaye jina lalake lilitwa  huwa na furaha sana
llg: Inyinga yiindi mwalanga umwana ilieta litali iliye ma agasa.
swa: Wakati Mwingine mtoto aliitwa jina lisilo lake na anakuwa vizuri .
llg: Umwana naveye muinda ya mama weve, vanyanganitsanga muinda ya mama wewe ligali.
swa: Mtoto akiwa tumboni mwa mama yake ,alikuwa akisumbua mle tumboni mwa mama yake sana
llg: Niiva umwana uyu vahulitsana na mama wewe muinda amanya avamu kudu mieli tisa jiduka mana nyia.
swa: Ikiwa mtoto huyu anaelewana na mama yake tumboni huwa anaishi hapo Hadi miezi tisa Kisha anazaliwa
llg: Mlimenya muinda amanya atula mu na kutsi.
swa: Kuishu tumboni huwa anatako kama amefariki
llg: Miima milala jo mwana navaye muinda ya mama wew Nokumulomba asuli ivyokulia vilala, nokulomba mama wewe okuva omugata, ma wewe okuva neliyoga linyingi, okututsa amate isaa yosi, okusula umundu Musa wewe, noho ayanze vyokulia vilala ne vindi asula.
swa: Tabia zingine za mtoto akiwa tumboni mwa mama yake ni kama vile kumfanya asusie vyakuka vingine,kumfanya mama yake kuwa mvivu, kuwa na kelele nyingi,kutema mate kila wakati,  kuwakataa watu wengine  ama apende vyakula vingine  na vingine akatae
llg: Liva lio mwana na nyia w uvulahi novudamanu vutanganila munda.
swa: Kuishi vizuri au vibaya kati ya mama na mtoto huanzia tumboni
llg: Mama wo mwana adukana atange innan iliva lio mwana walivula nakili munda mwimwe.
swa: Mama ya mtoto anafaa kuanzia kuzoe mienendo ya mtoto atakayemzaa wakati angali tumboni mwake.
llg: Miima jo mwana yali naj mwa mama wewe nijo ijaliva najo niyivuliywi.
swa: Tabia alizokuwa nazo mtoto alipokuwa tumboni mwa mama yake ndizo atakazo kuwa nazo akizaliwa
llg: Niiva mwana yanyagula liga ya mama wewe nijo ijaliva najo niyivuliywi.
swa: kama mtoto alikuwa akikimbia akiwa tumboni mwa mama yake hivyo ndivyo atakavyo kuwa atakapozaliwa
llg: Niiva mwana yanyagula ligan mama umanye umwana uyu alakave umwana wo vutima, umutingu, um ugata kandi ulivula kuhulitsana na vandu vandi, omundu wo kwikala umulumindi.
swa: kama mtoto alikimbia mama ujue mtoto huyo atakuwa mtoto wa hasira ,mzembe tena hatawai elewana na watu  wengine, mtu  anayeonekana kuwa muovu
llg: Na mwana muyai uliva umwivuli naho omuheyi - yivulangwa vutswa niyinyara na manyia uvusatsa  vwivwevusingira ma kandi manege naho tsingovole nitsiveye mu tsiosi  tsivili.
swa: Na mtoto wa kiume atakaye kuwa mzazi ama mzinzi-alizaliwa akikojoa  akionyesha  uume wake ukiwa  umesimama na makende yote mawili yakiwa ndani
llg: Umwana naveye muinda ya mama wewe ahulila kandi alola vyosi vya ve a vivuli veve.
swa: Mtoto akiwa tumboni mwa mama yake anaskia na kuona vyote ambavyo wazazi wake wanafanya
llg: Nimulembana, nimukubana munyumba, ni mwivanga, yuyanzi, ni muveye avetsimbavasi, ni mwita umundu, nagosi veyeno vuyanzi, ni muveye madamanu umwana uyu alola na ahunu umwana uyu alola na ahulaa na alola.
swa: Wakigombana, wakipigana kwa nyumba, kama wanaiba,mkiwa na furaha, mkiwa wenye udaku, na yote wakiwa na furaha, mkiwa kwa mabaya mtoto huyu anaskia na kuona.
llg: Nyima umwana uyu niyivulangwa  ma naviruka aviluka ne miima jamwakola naveye mundu na  mama wewe.
swa: wakati mtoto huyu alizaliwa alikua akifuata tabia ambazo wazazi wake walikuwa wakifanya alipokuwa tumboni
llg: Mulivola lyo luswahili luvola ndi :
swa: Kwa msemo wa Kiswahili unasema hivi: "MTOTO UMLEAVYO NDIVYO AKUAVYO”
llg: Nambola ndi inzi
swa: Mimi nasema hivi
llg: MWANA NAVE MUNDA AMAYIGA IMIIMA JA VIVURI
swa: "MTOTO AKIWA TUMBONI HUIGA TABIA YA WAZAZI”
llg: kuli umwana avelekangwa imiima jamukola na veye,da niindio yivulangwa najo.
swa: Jinsi mtoto anavyoelekezwa tabia mnazofanya na yeye , ndivyo hivyo alivyokuwa akizaliwa
llg: Umukali naveye ninda yilindi vulahi mu likora nlete uvuyanzi muinyumba, mu menye mu mirembe, mumenye mu liva lilahi
swa: Msichana akiwa na ujauzito, alikuwa akijitunza vizuri kwa vitendo analeta furaha kwa nyumba, wanaishi kwa amani na umoja
llg: Naye yalota liloto lindi naa volera avamwavo veve na avola,henza ndoti liloto lindi
swa: Akaota ndoto nyingine tena na akawaambia ndugu zake, angalieni nimeota ndoto nyingine.
llg: Na henza liuva no mweli na tsingerengani likumi ne indala vya sigamira inze.
swa: Tazama jua,mwezi na nyota kumi na moja zikaniinamia.
llg: Nosoma amakuva yaga galakuha uvugeeri nelimanya
swa: Ukisoma matukio haya yatakupa hekima na maarifa.
llg: Aveye haliki wivuliywi mwami wa vayuda?
swa: Yuko wapi yeye aliyezaliwa mfalme wa Wayahudi?
llg: Kigira kwa lola ingerengani yeye ivugwe,kuzi kumsigamira
swa: Kwa maana tuliiona nyota yake mashariki, nasi tumekuja kumsujudia
llg: Engerengani yaali Yesu Kristo.
swa: Nyota ilikuwa Yesu Kristo.
llg: Usome ivitabu yivi na ulalola ndi;
swa: Ukisoma vitabu hivi na utaona haya;
llg: Baba ni liuvaa na mama nu mweli na avana ni tsing’ereng’ani.
swa: Baba ni jua na mama ni mwezi na watoto ni nyota.
llg: Amaloto ga Yosefa gamanyia ndi baba weve Yakobo ni liuva na mama nu mweli na avamwavo Yosefu ne tsingerengani
swa: Ndoto ya Yusufu ilionyesha ya kuwa babake Yakobo ni jua na mamake ni mwezi na nduguze Yusufu ni nyota.
llg: Yanza utevelitsi mulivulana lilio avandu vakwivula ni vaaha ukuduka kumakura gaduka saba naho likumi halala ni ibili yoyo kuli yivulana
swa: Nakusihi uulizie kwa kuzaliwa kwako watu wangapi wamezaliwa na kufikisha rika saba au kumi kama walivyozaana hapo awali
llg: Kandi teva umukana wa wenya kuleta ihiiri yeye na vivuli veve kuli wa vivulana
swa: Uliza msichana unayetaka kumuoa ukoo wak,  pamoja na wa wazazi wake
llg: Ulwausoma kitabu yiki ulalora kuli wa vivulana
swa: Unaposoma kitabu hiki utaona jinsi walivyozaana
llg: Ulwausoma kitabu yiki ulalora kuli musatsa mmoloomi,Herman Asava kuli yeteveelidza mulivulwa lilie,ihiili yeye, avivuliveve,mima jije,miyinzi jije,mukali weve,avana veve,amasomo gege na vindu vindi vinyingi.
swa: Unaposoma kitabu hiki utaona jinsi Herman Asava  alivyoulizia kuzaliwa kwake,ukoo wake,wazazi wake,tabia zake,majukumu yake mke wake, watoto wake,masomo yake na vitu vingine vingi
llg: Mulivulwa liange nikuveye avana vakekeke kwanyola avivuli vitu ni vaveye namangana yaga
swa: Tukiwa wachanga tulipata wazazi wetu wakiwa na maneno haya
llg: Kuli umundu vagana no undi mundu ni venya ku manyana,ku vahambane uvurina vwavo
swa: . Kama mtu anapokutana na mwingine hujuana na kuleta pamoja uhusiano wao
llg: Na amangana yaga ganzimila vudinyu vwene
swa: Na maneno haya yaliniongoza katika ugumu wenyewe
llg: Gagila ndamanya amangana ne miima ne tsihili tsia valoogoli
swa: Yamesababisha nijue maneno, desturi na koo za wamaragoli
llg: Amangana gene ni yaga ndi
swa: Maneno yenyewe ni haya
llg: Dada wovo ni vwaha? Atondee
swa: Dadako ni nani? Atondee
llg: A –Tondee?Tondee Mangure
swa: Tondee mtoto wa Mangure
llg: Mangure? Manguure Ngwegwe
swa: Mamgure?Mangure mtoto wa Ngwegwe
llg: Ngegwe? Ngegwe  Avayanza
swa: Ngwegwe mtoto wa Avayanza
llg: A- Vayanza – Vagavo
swa: Avayanza mtoto wa Vagavo
llg: A - Vagavo? -Vagavo Ninga
swa: Vagavo mtoto wa Ninga
llg: A - Ninga? -Ninga Zatsa
swa: Ninga mtoto wa Zatsa
llg: A - Zatsa? - Zatsa Mmbo
swa: Zatsa mtoto wa mmbo
llg: A-Mmbo? -Mmbo Kavil
swa: Mmbo mtoto wa Kavili
llg: A - Kavili? -Kavili Nyambura
swa: Kavili mtoto wa nyambura
llg: A - Nyambura? - Jiibi masha kuvulalu wa masha
swa: Nyambura jibi masha kuvulalu wa masha
llg: Avana vange vashetsanga ambele ga ndeda masha
swa: Watoto wangu walikuwa wakisiaga mawele kwa Ndeda
llg: vamanye imiima janga umukana, kase miima nijiveeye yo imivi kandi avana i vulwa mu valala vavi ma ilieta lyoneka.
swa: Wajue mila za kina msichana, maanake mila zikiwepo mbaya pia watoto wakizaliwa miongoni mwao wabaya huleta uharibifu.
llg: UKUVIDA/ KUSWAKILA/KUSALISA
swa: KUTIBU/KUTOA KAFARA/KUBARIKI
llg: Avalogooli valange namang'ana ne kindu KUVIDA/KUSALISA/NO KUSWAKILA mumiima javo.
swa: Wamaragoli walikuwa na maneno ya KUTIBU/KUBARIKI NA KUTOA KAFARA katika mila zao.
llg: Amang’ana malala gafanana nagandi gavukana na gandi mulikola mu miima.
swa: Mambo mengine yalifanana na mengine kutofautiana katika kutekeleza mila.
llg: Umundu wokuvida ni kuli kulangangandi Pastor.
swa: Mtu wa kutibu ni kama vile aitwavyo mhubiri.
llg: Umundu uyu nowokuvika ku mwana amakono yani ukumbida uvwanga nokumbaka maguta agekivuni agali nigavugililwa mu miluka javo javalogooli.
swa: Mtu huyo ni wa kumwekea mtoto mikono yaani kumbariki na kumpaka mafuta ya maana yaliyokubaliwa katika matambiko yao ya wamaragoli.
llg: Umbidi uyu siyalange IKIIZIRI, UMUGASA, UMULOGI, UMULUMINDI, MKALI, WENDASIMBA, WO MWANDU, WEKEVEERE, UMULEMA, WE LINEGE LILALA, WE KIGUKU, WIVULWA VINANENGE, MBOKU, UMUMENYA dave.
swa: Tabibu hakuwa gumba,mkora,mchawi,muuaji,mke,aliyezaliwa kabla ndoa, aliyezaliwa kwa ujane, kilema,aliye na ulemavu wa uzazi,asiye na uwezo wa kuona.
llg: Kandi siyalange umundu ukitsia nyumba yaani umundu musatsa ukili mu ni kizaro ilivoola ndi uchegomba naho ukitonyatonya amate valoli kyahonyo kyomundu mkali mba.
swa: Tena hakuwa mwamamume ambaye bado ana tamaa ya akiona uchi wa mwanamke.
llg: Kandi vahenzelidza munyumba yalange ku ne miluka jene jovuvidi yigi, sivagwilananga ku mundu ndi vuyu avidi mba.
swa: Tena walitafuta katika nyumba iliyokuwa na matambiko hayo ya kupaka dawa, hawakukumbilia mtu yeyote tu.
llg: Kandi umundu mwene uyu yahilangwa haluvega ukumugeridza valole niiva udukani avidi.
swa: Tena mtu huyu alikuwa akipelekwa kando ili kumjaribu waone iwapo anafaa kutibu.
llg: Naviti vulahi mavamuha ikisanda kyukuvida makandi valanditsa ndi UYU NIYE KALUNU ADUKANA AVIDI.
swa: Akipita vizuri walikuwa wakimpa kopo la kutekelezea kazi ya kupaka dawa na pia kutangaza kuwa LEO HUYU NDIYE ANAYEFAA KUTIBU.
llg: Umundu uyu yamanyikana kigira yagenda ne ENDEDE yeye yanavidilange mu UVWANGA naniyaka.
swa: Mtu huyu alijulikana kwa sababu alikuwa akitembea na ZANA yake aliyokuwa akitumia katika shughuli zake za utabibu.
llg: mala avika mu Engoko anoho ikindu kya manuliywimu atsie kulira yengo.
swa: Alikuwa akiweka ndani kuku au kitu atakachopewa ili ale akifika nyumbani.
llg: Umbidi uyu siyalange hasi he mihiga 55 dave.
swa: Mtu huyu wa kutibu hakuwa chini ya umri wa miaka 55.
llg: Kandi illievika lilye lialange lugano na avand vandu.
swa: Tena kuvaa kwake kulikuwa tofauti na watu wengine.
llg: Umbidi uyu siyalange umundu wo VUTIMA VWA VWANGU MBA.
swa: Tabibu huyu  hakuwa mtu wa KUKASIRIKA HARAKA.
llg: O niye uwalange UMBIDI.
swa: Ndiye aliyekuwa tabibu.
llg: Kandi umbidi uyu yalange umundu wo mkali mulala ovo no mugitsi gwigwe no mkeere wewe na vana, navisukulu.
swa: Tena tabibu huyu alikuwa na mke mmoja aliye na boma lake na mkewe na watoto na wajukuu.
llg: Musaalisi muyinzi gwigwe no MUVIDI NI MULALA MWELE.
swa: MTU WA KUBARIKI kazi yake na TABIBU NI MOJA.
llg: Musaalisi vali niyahevwa agokuvida nigukili kale mugamba zuri.
swa: Anayebariki alikuwa akipewa shughuli asubuhi na mapema.
llg: Iliuva liturange navo nivaveye ku inzi.
swa: Jua likichomoza awe amemaliza shughuli hiyo.
llg: Na niviti saa sita ya mmbasu sivavida naho sivasalisa mba.
swa: Na saa sita mchana hawakuwa wakitibu wala kubariki.
llg: Avandu ve sivenya kuchelitsana na vandu ulwavatsitsa ku miyinzi jo vuvidi naho kusaalisa
swa: Watu hawakuwa wakitaka kusalimiana na wengine walipokuwa wakienda kwa shughuli za utabibu au kubariki.
llg: Avavidi yava navasaali nivamanyanga vatsitsa kukola mivinzi javo jovuvidi hay kusaalisa vali nivagaywa vavuli kutsia IVULILI.
swa: Matabibu na wa kubariki walipokuwa wakienda kufanya shughuli zao hawakuruhusiwa kuingia katika chumba cha malazi.
llg: Ivulili livola ndi avuli kutsia na kugona no mkeere wewe ulwasamula kumiyinzi yigi mba.
swa: Katika chumba cha malazi kumaanisha asihusiane na mkewe kimapenzi anapoenda kutekeleza shughuli hizi.
llg: Avandu yava nivo ko avavika amakono ku mwami uvikiywi.
swa: Hawa ndio watu ndio pia waliokuwa wakimtawaza kiongozi alyeteuliwa.
llg: Musaalisi no mbidi vali.nivahevwa oluya kali ukuvita AVAMI kigira nivo avavika amakono kuvana nokuvami kali avasinghe miluka josi.
swa: Tabibu au anayebariki ndiye aliyeruhusiwa kutawaza viongozi maanake ndio walioweka mikono kwa watoto na kwa viongozi na pia walisimamia matambiko yote.
llg: Uyu no mundu uwali niyahevwa uluyali kuli musaalisi, navutswa miyinzi jije javukani ku no musaalisi no mbidi.
swa: Huyu ni mtu aliyepewa heshima kama mtu wa kubariki, lakini shughuli zake zilikuwa tofauti na wa kubariki na kupaka dawa.
llg: Uyo nu mundu walangangwa naho umwulia gwoneka.
swa: Huyu ndiye aliyeitwa au mambo yaharibike.
llg: Kuli umwana niyang'aha naho umusatsa utivula naho ikindu kvavoneka ku mundu uyu.
swa: Kama mtoto akiwa amekonda au mume asiye na uwezo wa kuzalisha au kama kunakitu kitu kilichoharibika kwa mtu huyu.
llg: Niyoneka mavakola imiima nokutahitsa umutugu nivakamala ma vayika umundu uyu ULUKAYA valanganga MUSWAKILI yatse kukunga MISAMBWA midamano ijagila umundu uyu ULUKAYA ne vivya kumakono, nomwigoti, noku-
swa: Akiharibika walikuwa wakifanya matambiko na kumchinja mfugo na wakishamaliza walikuwa wakimuweka  mtu huyu HIRIZI walikuwa wakiita ANAYETOA KAFARA Aje kufukuza MIUNGU miovu iliyosababisha mtu huyo kuhisi maumivu mikononi na shingoni.
llg: virenge ukumanyia ndi no mundu wakolwa ku IMIIMA.
swa: miguu kuonyesha kwamba ni mtu aliyefanyiwa TAMBIKO
llg: Niva yali ni yang’aha amanya akomela, niva nivigingi vya mumigaa vimanya vileka, niiva nomundu uwali utivula dave, amanya atanga ilienya nokuva nolusaa lwo mkali.
swa: Iwapo alikuwa amekonda, huwa anaanze kunenepa, iwapo ni mashetani yalikuwa yanamnyonganyonga huwa yanaacha, iwapo ni mtu aliyekuwa hazai, huwa anaanza kuhisi hamu ya kuwa na mwanamke.
llg: Navutswa ILISWAKILA lialange ililago umundu aswakilwi ivindu vyatsia vivuli kwononyia umundu uyu, aviluki vulahi vugila kuminika ne miima javandu vakutsa kale.
swa: Ila kufanya matambiko, ilikuwa ni lazima mtu afanyiwe tambiko na vitu ambavyo havingemzuru, ili akue bila kufinyika na itikadi za wafu.
llg: LIUVA, MWELI, TSING’ERENG’ANI
swa: JUA, MWEZI, NYOTA
llg: Nyasaye uwalomba ILIUVA, yalomba iliuva liamihi umweli ne Tsing’ereng’ani.
swa: Mungu mwumba wa jua, aliyeumba jua itawale mwezi na nyota.
llg: Lifananyia lie LIUVA liveye kuli Nyasaye yalomba kutanga umundu Musatsa Adamu, yaga agamanyia ILIUVA niye musatsa wo Mweli guvalanga vudiku yigu.
swa: Kufananisha kwa jua ni kama vile Mungu aliumba kwanza mwanaume Adamu, hii ikionyesha kwamba jua ndiye bwana wa huu mwezi unaoangaza usiku.
llg: Ivindu vilombe ivya Nyasaye yalomba vyasuvila ku liuva nilio liene vunyali.
swa: Viumbe vyote alivyoviumba Mungu huamini jua ndilo lenye mamlaka.
llg: Liuva liakanga miyinzi jalio ni mbasu niliakamala malilekela umweli ne tsing’ereng’ani tsitwekitsi miyinzi jitagaye.
swa: Jua huangaza na kutekeleza majukumu yake mchana, na likishamaliza linaachia mwezina nyota kukamilisha majukumu yaliyosalia.
llg: Umweli guveye nemiyinzi mikekeke kuvudiku kigira gokola vutswa kutsisaa tsingekeke magutsia kusosa, ma umweli gulekela avana va gwo.
swa: Mwezi una majukumu machache ya usiku kwa sababu huangaza kwa masaa machache na kisha kwenda kupumzika, Kisha mwezi unawawachia watoto wake.
llg: Tsing’ereng’ani nitsiotsitwekitsa imiyinzi jitigaye.
swa: Nyota ndizo hukamilisha majukumu yaliyosalia.
llg: Ivindu vinyingi vikolekanga hasi he Liuva na Liuva nilyo Emoni ya Nyasaye kuvilombe vivye.
swa: Vitu vingi hufanyikavyo chini ya Juan a Jua ndilo Jicho la Mungu kwa viumbe wake
llg: Naïve umundu musatsa wamihi umukali wovo na vana vovo, anaho walindila vutswa umukali wovo akuyinzilili nakuletela na nulia.
swa: Nawe mwanaume umtawale mkeo pamoja na watoto wako, ama ulikuwa unangojea tu mukeo akufanyie kazi akikuletea nawe ukila.
llg: Singila kuli Liuva kigira liuva litula vutswa vulidiku kutula saa kumi na mbili tsio mugamba maliduka saa kumi na mbili ha mugolova.
swa: Simama kama Jua kwa sababu jua hutoka kila siku kuanzia saa kumi na mbili asubuhi hadi saa kumi na mbili jioni.
llg: Lievisa ku mumalesi mba.
swa: Huwa halijifichi mawinguni.
llg: Umweli yigu nigwo mulina wo mundu mkali, vugila kuva soni dave, avana vo mundu vavola ndi; UMUKALI UTSIYI MUMWELI anaho UTULI MUMWELI.
swa: Huu mwezi ni rafiki ya mwanamke, bila kuona haya, watoto wa mtu husema hivi; Mwanamke anayeona hedhi au ana aliye ona hedhi.
llg: Umundu mukali uyu vaganila hayi no mweli?
swa: Je, huyu mwanake ana uhusiano gani na mwezi?
llg: Amativuli gavola ndi, Nyasaye walomba umundu mukali yamulomba vudiku ulwa Adamu yali navaye mutsindolo na umweli gwali nigutuli ma Nyasaye na alomba Hawa mukali wa Adam.
swa: Jibu ndilo hili; Mugu alipomuumba mwanamke, alimuumba usiku wakati Adamu alikuwa amelala nao mwezi ukawa umeandama naye mungu akamuumba Hawa, bibiye Adam.
llg: Sihali ho no mukali unyala kuhelitsa umwana nivatagani no mweli ku umweli gumusalisi mulihelitsa lilie mba.
swa: Hamna mwanamke yeyote awezae kupata ujauzito bila kuona hedhi kila mwezi ili mwezi umutakase katika kupata ujauzito.
llg: Umukali na maliyi kutula mu mweli avetsa usaalisiywi no mukali munene.
swa: Mwanamke akisha maliza kipindi cha hedhu huwa ametakasika kwa kwa hisani ya mmwanamke mkuu
llg: “MWELI” ku atsie kuhelitsa.
swa: “ Mwezi” ndio aende kushika mimba.
llg: Naye umundu mukali sia nyala kuhelitsa umwana natagani no mundu musatsa mba.
swa: Naye mwanamke hawezi kushika mimba bila kujamiana na mwanamume.
llg: Na umweli sigunyala kuvala nigutagani ne LIUVA mba.
swa: Vivyo hivyo mwezi  hauwezi angaza pasipo kukutana na JUA.
llg: Ulwe liuva limala miyinzi jagwo vudiku guyekanga imadioli munyanza.
swa: Punde Jua limalizapo majukumu yake usiku, huwa inatua baharini upande wa magharibi.
llg: Na vyosindio vitula ivuugwe ma vitsia imadioli wa vigona nivihulitsana ku miyinzi jiavo.
swa: Nazo zote huchomoza mashariki na kutua magharibi amboko hulala zikiafikiana ju ya majukumu yao
llg: Sikili ho kali kindu kilala ekekoleka vugila kilala nikitamanyi mba, miima jo mieli nijo jiveye mumundu mkali, navo naviko avanene ligali
swa: Hamna chochote hata kimoja kinachoweza fannyika bila kingingine kujua, tabia ya mwezi ni sawa na ile ya mwanamke, nao mwezi na mwanamke ni wa ukoo wa karibu sana.
llg: TSING’ERENG’ANI:
swa: NYOTA
llg: Tsing' ereng'ani navana vo mweli gwivula.
swa: Nyota ni watoto waliozaliwa na mwezi
llg: Tsing'ereng'ani tsitulamu mweli.
swa: Nyota hutoka kwa mwezi
llg: Umweli mulala govele ho gwivula Tsing’ereng’ani tsinyingi ligali nu gundi gwivula tsingekeke vutswa.
swa: Baadhi ya mieza huzaa nyota wengi ilihali miezi nyingine huzaa nyota chache.
llg: Tsing’ereng’ani tsiene tsio kwigulu yitsi tsikutsa ku kuli avana vo mundu mukali vakutsa.
swa: Hawa nyota wa angani hufa kama vile watoto waliozaliwa na mwanamke hufa.
llg: Kandi Tsing'erengani tsio kwigulu tsiveye na VISUKULU ne VISUKULWI.
swa: Tena nyota wa angani wako na WAJUKUU  VITUKUU.
llg: Visukulu ne visukululwi nivyo ivyamulola hasi vudiku mu ing'inga ye kisundi.
swa: Wajukuu na vitukuu ndio muwaonao angaza chini usiku wakati kuna giza.
llg: Kwigulu koveye yo na vami vandi ave Tsing'ereng'ani naye ni kuli iyakulanganga IYASULI.
swa: Kule mbinguni kuna baadhi ya nyota ambao huwatawali wengine majawapo akiwa anaitwa IYASULI
llg: Iyasuli niyo iyamiha Tsing'ereng'ani tsindi kuli PRESINDENT yamiha kivala cha hasi hano.
swa: Iyasuli huwatawala nyota nwengine kama vile RAIS wa nchi hutawala hapa ulimwenguni.
llg: Tsing'erengani tsio kwigulu tsilwala ma tsikutsa kuli avana va vandu valwalanga ma vakutsa. Noveye vudiku.
swa: Nyata wa angani huugua hadi kufa sawia ilivyo na watoto wa watu ambao huugua na hata kufa
llg: vetsa niichova unvala kolola Eng’ereng'ani niyaguluka hasi, umanye iyene yiyi evetsa kutsi maigwa hasi.
swa: Walikuja nje na kuona nyota ikitoka angani, ujue nayo i karibu kuzima na kuanguka chini.
llg: Nyenya usuvili nasoma mukitabu cha Matayo 2:2-7.
swa: Nataka uamini nisomapo kutoka kwenye kitabu cha Matayo 2:2-7.
llg: Ulalola amang'ana ge tsing'ereng'ani.
swa: Utaona mambo ya nyota.
llg: Kandi umwana naveye munda yo mundu mkali utavola aligunza mu vutswa dave.
swa: Tena mtoto akiwa tumboni mwa mwanamke usiseme atakuwa tu humo.
llg: Yeyo neng'ereng'ani ya Nyasaye eveye munda yo mundu mukali.
swa: Hiyo ni nyota ya Mungu iliyo tumboni mwa mwanamke.
llg: Umwana uyu naloli ilimenya siliveye muinda yila ililahi dave amanya atula mu.
swa: Mtoto huyu anapotambua uhai haupo tumboni humo basi angetungua ule uja uzito.
llg: Umwana oveye muinda yo mukali nivatamani navivuli vosi vavili yava atula mu.
swa: Mtoto aliye tumboni hutunguliwa iwapo mwanamke anapokosana na wazazi wote wawili.
llg: Umwana yisunga kuli umundu muhindila yisunganga natamiki ne kivala chamenyi mu.
swa: Mtoto aliyejinyonga kama mtu mzima alifanya hivo akishindwa nan chi aishipo.
llg: Kandi Eng’erengani yo kwigulu inyala kwiyita iyene igwa hasi kuli umwana utuli mu umundu wiyiti.
swa: Tena nyota juu angani inaweza kujiua yenyewe na ianguke chini jinsi ilivyo kwa mtoto aliyetoka tumboni mwa aliyejiua.
llg: Umundu mkali yamanya umulina weve wahimbi na Umwami wewe no mweli gwaka vudiku yigu.
swa: Mwanamke alijua rafiki yake wa karibu na Mwokozi wake na mwezi uwakao usiku huo.
llg: Umukana anaho mukali ukili ukutsia mu mweli hamugoloova vudiku na aloli mweli nigulavi amanya vutswa ing'inga yeye iduki naye iyatsila mu mweli.
swa: Msichana au mke ambaye bado hajaona hedhi jioni usiku akiona mwezi ukiangaza hujua tu kuwa wakati wake umefika.
llg: Namali kuva mu mweli ku madiku kutula 3-6 avetsa mu tsinganangani tsinyingi kali mutsing’endo tsitsie ihale anaho ukutsia muvandu havaveye vanyingi siyenya mba.
swa: Akishamaliza hedhi kwa siku 3-6 huwa na fikira nyingi hata katika safari zake za mbali au kwenda kwa watu wengi hakutaka.
llg: Tsinganagani tsitsie tsivetsa ihale, kali siyenya umundu musatsa yidili kuye ahimbi mba.
swa: Fikira zake huwa mbali, hata huwa hataki mwanaume asonge karibu naye.
llg: Soma kitabu kyavalevi 15:19.
swa: Mambo ya Walawi 15: 19.
llg: Ikigaya mundu mukali ukwigaya kuu madiku 7 navaye haluvega.
swa: Kinachomzuia mke kutojihusisha na mume kwa siku saba baada ya hedhi.
llg: Imiima jiveye ku mweli guvalanga vudiku nijo ijiveye ku mundu mkali.
swa: Mila zihusishwazo kwa mwezi uwakao usiku ndizo zilizoko kwa mwanamke.
llg: Umweli gutsitsa ku makandi gwilana.
swa: Mwezi hupotea na kasha kurejea.
llg: Umweri gwivisa ku mumalesi guvula kuloleka makandi gololeka.
swa: Mwezi uliojificha mawinguni huwa hauonekani na baadaye pia huonekana.
llg: Liveye ku nelidiku na lwe liuva ligota ku mba.
swa: Hakuna siku ambayo jua huweza kupotea.
llg: Ulwo mkali atsitsanga mu leave mu Nyanza.
swa: Ndipo mke huenda kuoga ziwani.
llg: Kale Eng. eng’ani yingila ku munyumba hamugolova vudiku nivaluga vukima ma avola
swa: Zamani nyota angeingia nyumbani jioni wakipika ugali na kusema.
llg: ENG’ERENG’ANI YITSI KUGEESA.
swa: Nyota amefika kupewa ugali.
llg: Eng’ereng'ani yene yiyi umukali yavuzu uvukima avike ku Eng’ereng’ani ma asuva ichova.
swa: Mke angechukua nyota huyo kumwekea ugali na kisha kumrusha nje.
llg: Mu ing'inga umukali uyu yamanya aveleka ahelitsa umwana.
swa: Wakati mke huyu angepata uja uzito.
llg: UMWELI UMUKALI NO MWANA ni vindu vihambani nitali umanyi agene yaga Nyasaye navutswa umundu mukali siamanya agambandika yaga mba.
swa: MWEZI, MKE NA MTOTO ni vitu sawakwa pamoja lakini ujue haya Mungu lakini mke hajui haya ninayoandika.
llg: Ninze mundu wo kutanga ukuvola agaviswa yaga.
swa: Mimi ndiye wa kwanza kusema haya yaliyofichwa.
llg: VIGULU, MILITU, MIGERA, INYANZA NE IMBULA
swa: MILIMA, MISITU, MITO, ZIWA NA MVUA
llg: Ikivala kyenyu nekeveye mu ne vigulu, militu ne migera genyeka musange na kandi avandu vamanyi amangana gevigulu vadukana vegitse avandu vakili vang’elele.
swa: Nchi yenu ina milima, misitu na mito inayohitajika mtumie kwa pamoja na pia watu wanaojua maneno ya milima, wanapaswa wawafunze watu wadogo wajue.
llg: Ivigulu viveye ne kivuni ekenene ligali kuvandu vekivala yikyo.
swa: Milima ina sababu kuu kabisa kwa watu wa dunia hiyo.
llg: Avaveye ne vigulu mukivala kyavo vadukana vasanditsi Nyasaye na vamanye ikivu vigulu.
swa: Walio na  milima nchini mwao wanapaswa kushukuru Mungu na wajue
llg: Musa wa kale yatsitsa ku kigulu kva ovogeri na lisaala lilye lihuliki kandi Yesu yanigila mukigulu ne viduma vinene wigulu kya Sinai ukutsia kuteva Nyasaye amuhe  amulonda.
swa: Musa wa zamani alikuwa akienda juu ya mlima wa hekima na maombi yake yanasikika na pia Yesu alikuwa akipanda juu mlimani na makundi makubwa katika mlima wa Sinai na kuomba Mungu ampe msaidizi.
llg: Avalogoli vatsitsa ku kigulu kyavo ekeveye ivihiga ukutsia ukusala makandi vatsitsa ivinditsi ukuteva Nyasaye avahe ovogeeri makandi ulwa vatsa kola umuluka gwavo gugasitswi.
swa: Wamaragoli walikuwa wakienda katika mlima wao ulioko Vihiga kuomba na tena walienda kuomba Mungu awape hekima na pia watakapofanya tambiko lao tambiko hilo libarikiwe.
llg: Kuvigulu misango javo ku jihulika.
swa: Milimani ili kujumuika kwao kusikike.
llg: Ndeva ndi Maragoli Hills na Maragoli Forest yatsia hayi?
swa: Maragoli forest na Maragoli Hills ilienda wapi?
llg: Nanivwaha wononyia?
swa: Ni nani aliyeharibu?
llg: Vigulu yivi? Nayenya ndi?
swa: Milima hii? Na walitaka nini?
llg: Henza mu tsipicha yitsi ulole kuli Mt. Kilimanjaro ninzikaye ku kigulu kyene yiki ikya Kilimanjaro umanye sie ifana mainze kandi ulalola ulangwa Professor Wangari Maathai ku igasi yakolanga Tanzania.
swa: Angalia kwenye picha uone vile mlima Kilimanjaro nikiwa nimeketi juu yake ujue unavyofanana na vile aitwaye Professor Wangari Maathai kazi anayofanya Tanzania.
llg: Sanditsa umukali Kenya.
swa: Namshukuru Bi. Kenya.
llg: Umundu mukali Wangari Maathai yamanyandi ukulinda ivigulu ne militu ja avasatsa valogooli kwagotwa ikivuni kye Vigulu ne militu?
swa: Bi. Wangari Mathai alijua vipi kuhifadhi milima na misitu ambayo wanaume wamaragoli hawakujua umuhimu wa milima na misitu?
llg: Imigera naho ivivanda
swa: Mito na mabonde.
llg: IHILI YO MUSATSA NO MUKALI
swa: UKOO WA MUME NA MKE
llg: Mundu Musatsa ihili emenyanga mihiga kuli ILIUVA.
swa: Ukoo wa mwanaume unaishi miaka mingi kama jua
llg: Navutswa ihili yo mwana mkana naho mundu mukali yanguha kufa vwangu kuli umweli gutsitsa anaho gutula nivwenya kucha naho gutula hamugolova ma gwanguha kugwa imadioli naho Munyanza
swa: Ilhali ukoo wa msichana au mwanamke hufifia haraka kama mwezi unaoenda au unaotokea  kunapopambazuka ama unaotokezea jioni kwa muda mchache tu kisha unapotelea magharibi ama kwa ziwa
llg: Umundu mukali natsiyi ilukali naho ku musatsa wewe numulinda vulahi mayivulayo umwana, yivila yengo wayivulwa vwangu ma ihiili yatsiyi mu yilana ukuva ihiili yeye, naniyakivula avana kuduka kuvisukulu kalunu avana veve vivilila wanga mama weve muvifwa nitali avana vatsangayo kuli avageni
swa: Binadamu wa kike anapooleka ama kwa mwanaume wake na anamtunza vizuri kasha anajifungua mtoto, yeye husahau alikozaliwa haraka alafu ukoo alimo oleka hugeuka kuwa wake,na anapozaa watoto hadi kuwa na wajukuu watoto hao husahau kwa kina mama yao lakini watoto huenda huko kama wageni
llg: Navutswa ihiili yo mundu musatsa emenya vutswa mihiga ne mihiga.
swa: Lakini ukoo wa mwanaume huishi miaka na miaka
llg: Imigera ne tsinyanza kandi tsikamanga, mainyima tsiloleka kuli mundu mukali aloleka ku yengoo wayivulwa muing'inga indambi.
swa: Mito na maziwa hukauka ,nyuma zinaonekana kama mwanamke anayerudi alikozaliwa baada ya muda mrefu
llg: Navutswa LIUVA yilio limenya nililoka kuli mundu musatsa yamenya nalokela hango mu HIILI yeye
swa: Ilhali jua huishi kufoka kama jinsi mwanaume hufoka katika  nyumba ya  ukoo wake
llg: Mundu musatsa nakutsa atevangwa ahayivulwa
swa: Mwanaume anapofariki huzikwa alipozaliwa
llg: Mundu Musatsa wo mugitsi gwigwe vulungi atevangwa ha mugitsi ku mkono mulungi ihiili kandi nakutsa avikangwa kulusimbu inahiru na mundu mukali avikangwa kulusimbu ivulili ina mukono mukali.
swa: Mwanaume mwenye boma lake kamili huzikwa mbele ya nyumba yake upande wa mkono wa kuliakatika  ukoo vilevile mwanaume anapofariki huwekwa  upenuni sebuleni ilhali mwanamke huekwa upenuni mwa chumba cha malazi kwenye mkono wa kushoto
llg: Mundu mukali namaliyi mihiga avikangwa kulusimbu ivulili inamkono mukali
swa: Mwanamke akiishi miaka huekwa upenuni katika chumba cha kulala mkono wa kushoto
llg: Mundu mukali namaliyi mihiga kuvita 50 alekela ulwivulu mahakekeke ni yakaduka mihiga 60 uvwiko vwivwe no mweli gwo kwigulu vovetsa nivufweye kigira uvwiko vwavo no mweli lwalange ulwo mukan yatsitsa mu mweli navutswa niyakamala kulekela ulwivulu ma nyima amasahi gatsia ma uvulina no mwiko vufwa
swa: Mwanamke akiishi miaka zaidi ya 50 haezi zaa na akizidisha ni kidogo tu miaka 60 ukoo wake na uwezo wake wa kuzaa unakuwa umeisha kwa sababu ukoo na mwezi ulikuwa wakai ambao msichana  alikuwa akienda hedhi lakini akifunga kuzaa hangepata hedhi kasha urafiki na ukoo unaisha
llg: Na mundu musatsa siamala vwangu kulilova mba kuduka mihiga ne mihiga, niiva alitsa vyokulia vilahi ivi mu meda tsinguiu na masahi.
swa: Ilhali uwezo wa mwanaume  wa kuzalisha huwa wa muda mrefu hapa duniani wa miaka na mikaka,kama anapata vyakula vizuri vya kuongeza nguvu na damu
llg: vyitu amatsi gagota muvyo kigira ki?
swa: Kwa nini maji yalipotea kwa mito yetu?
llg: Namwasula imigera kigira ki?
swa: Mbona mlikataa mito?
llg: Munyi mwalima muvivanda mwasimika mu imisala gimala imigera, makandi mwalwanila muvivanda nimuyalanila mu, ma amatsi gagota muvyosi mavyayuma.
swa: Mlilima mabonde  na kupanda miti iliyosababisha mito kukauka na pia mlipigania na kushtakiana humo hadi maji yakapotea na mito kukauka
llg: Lidudu nilio kandi liamanya ulwe imbula nikubi.
swa: Lidudu(ndege) ndiye anayejua wakati mvua itanyesha.
llg: Lidudu siliveha mba
swa: Lidudu huwa halidanganyi.
llg: Kindu chakavili ni LIKERE liomukivanda naho ilio mumulimi nililila, kandi umundu mulala amanya kuhulila uvuluhu nuunwa amatsi naho nugamulila kuvunyingi umanye imbula ilakuba.
swa: Jambo la pili ni kuwa chura wa mtoni au wa shambani akilia haiafu mtu ahisi kiu na kunywa maji mengi basi mvua itanyesha.
llg: Amalesi go kwigulu gosi gilana Munyanza no kuvigulu no mumilitu umanye imbula ilakuba.
swa: Hali ya anga ikibadilika kutoka upande wa ziwa hadi milimani basi mvua itanyesha.
llg: Ivindu vikoleka ndio ku mundu mukali niyenya kulola umweli naho niyenya kuhelitsa umwana Umukali alwala kuvindu yivi vyoosi kandi imbula niyenya kukuba, inyanza ilwala umweli gulwala,vigulu vilwala, imbutsa ilwala.
swa: Mambo yanayomtokea mwanamke akitaka kupata hedhi au kupata ujauzito hugonjeka sana na pia mvua ikitaka kunyesha ziwa na mwezi huugua
llg: Lidudu ne likeere vilwala kandi imigera giosi.
swa: Lidudu(ndege) na chura na mito huugua pia
llg: . Vyosi ndio vilwala ku imbula ikuba anaho kandi amanyonyi gavalanga ITSIMILI niduka mutsisaa tsivaga tsio mugamba, gavungananga halala mukekonya nigimba, imbula niyavita, imbula imanya ikuba.Kandi imigera jitange kusinuka amatsi, iliime liva ilinyingi kuvulimu
swa: Vyote hivi hugonjeka wakati mvua inapotaka kunyesha lakini kuna ndege iitwayo ITSIMILI ambalo ikifika saa tatu asubuhi huja pamoja na kuimba kwa hivyo maji hurudi na umande hurudi kwa wingi
llg: MUSAKULU HERMAN ASAVA NIYIKAYE KUKIGULU CHA KILIMANJARO MOSHI TANZANIA NAVEYE MU LISAALA
swa: Mzee Herman Asava akiwa ameketi kwenye Mlima Kilimanjaro Moshi Tanzania akiwa katika maombi
llg: KUTEMA KELOVA
swa: KUCHIMBA KABURI
llg: Avana vayai na vakana avaletana vadukana vamanye ilinga'ana livoola “KUTEMA KELOVA”.
swa: Wavulana na wasichana waliokuwa wakioana walipaswa kujua mambo ya “KUCHIMBA KABURI.”
llg: Kandi ava pastor na vakolitsanga iviselelo gadukana vamanye amang'ana ga vegitsa avaletananga na avana avadoto vakutsanga kuli vayavila avana yava.
swa: Tena mhubiri na waliosimamia harusi walipaswa kujua maneno mambo waliyofundisha waliooana na watoto wadogo walioliofariki jinsi walipaswa kuzikwa.
llg: Umwana mudoto kutula ku lidiku lilala kuduka mieli sita nakili kulonditswa ku uundi vadukana vamanye umwana uyu nakutsi atagona kavili kulusimbu mba.
swa: Mtoto mchanga kuanzia siku moja hadi miezi sita kabla mwingine kuzaliwa walipaswa wajue mtoto huyo akiaga mwili wake uzikwe kabla ya siku mbili kuisha.
llg: Kandi natevwa, atevwe saa sita nitavita.
swa: Tena akizikwa, huzikwa kabla saa sita kuisha.
llg: Lilonda ku mama wewe yegitswe ILISIOMA umwana uyu nakutsi.
swa: Kilichofuata mama mtoto huyo alifundishwa jinsi ya kuomboleza mwanawe aliyeaga.
llg: Mama wo mwana uyu atakuba tsikwili anaho nasioma ulwavahila mukuzu mukilindwa mba.
swa: Mama mtoto huyo asipige nduru au asilie baada ya mtoto huyo kupelekwa kaburini.
llg: Kigira sigenyekana ulwavatsitsa kutema kilova ave nasioma anaho nalila amaliga dave.
swa: Maanake wakati wa kuchimba kaburi hakupaswa kulia.
llg: Kivuni Nyasaye yenya avahe umwana undi umulahi kuvita ukutsi uyu.
swa: Sababu yake ni kuwa Mungu anataka kuwapa mtoto mwingine mzuri kuliko huyo aliyeaga.
llg: Na umwana kuli uyu siagonelangwa ku amagenga mba.
swa: Na mtoto kama huyu baada ya mazishi watu hawakeshi nje tena.