Kencorpus/KenTrans huggingface dataset:
lch: S. Khubola bwa toto khube abandu baa khuhalabanila ing’ombe buli sikha khandi hube nikhutsieresingia amatsi nitsinywa.
swa: Kusema ukweli tuwe watu wa kushugulia ng’ombe kila wakati tena tuwe tunawapea maji wakinywa.
lch: T.
swa: Ukiwa umemfuga ng’ombe wa gredi anafaa ale mabingobingo hadi ashibe ili aweze kutoa maziwa mengi.
lch: T.
swa: Hata yale maziwa mala ukinywa unahisi utamu wake, ni vizuri kulisha  ng’ombe kwa maana unapotaka kumuuza utapata faida.
lch: ng’ombe ni indayi muno ikhonyanga.
swa: I Ng’ombe ni kitu kizuri sana husaidia
lch: Ing’ombe ni siruko sia mudala, abandu baruka ing’ombe, siruko sino sirukhonyanga nende vindu vingi sia mberi ing’ombe ikhueresingia amabere nende inyama.
swa: Ng’ombe ni mfugo wa nyumbani, watu walifuga ng’ombe, mufugo huu hutusaidia na vitu vingi ya kwanza ng’ombe hutupa maziwa na nyama
lch: Kata bikha  bindi ing’ombe irukhonyanga nende lisero. Khurumihiranga  lisero hukaasia bilaro, bilaro ebio bimenyanga muno sibiri rahisi khunyasikha.
swa: Hata wakati mwingine ng’ombe hutusaidia na ngozi. Huwa tunatumia ngozi kuunda viatu, viatu hivyo huishi sana si rahisi viharibike
lch: Khubola bwa dodo ing’ombe ni siruko siamaana muno.
swa: Kusema kweli ng’ombe ni mfugo wa maana sana.
lch: Mabere nende inyama khurusianga khung’ombe nonywa amabere oba msangafu mkilasi
swa: Maziwa na nyama huwa tunatoa kwa ng’ombe ukinywa maziwa unakuwa mchangamfu darasani.
lch: Inyama nayo irukhonyanga huba nende amani.
swa: Nyama nayo inatusaidia kuwa na nguvu.
lch: Ing’ombe nitsia mchoo khurumikhiranga amasingo  kayo ngaa imboleya hukhurakira baikhulia ngaa madimwa.
swa: Ng’ombe anapoenda choo huwa tunatumia kinyesi chake kama mbolea kwa kupandia vyakula kama vile mahindi. Hubukulanga amasingo nikhumala hura khumadimwa ni madimwa kamera bwangu.
lch: Sikhusandanga nende khukula imboleya muduka.
swa: Hatuhangaiki na kununua mbolea dukani
lch: Kata huri nende baria bari nende inyumba yo bunyasi  hasi barumikhiranga huoma.
swa: Hata kuna wale ambao wana nyumba ya nyasi chini hutumia zamadi kuboma.
lch: Siakhulia sia ing’ombe ni lusi, bunyasi nende amatsi.
swa: Chakula cha ng’ombe ni mabingobingo, nyasi na maji.
lch: Ing’ombe siiri nende ikasi isabi nomalakhumuboya oyieresia lusi nomala otsia huthishughuli tsiao.
swa: Ng’ombe hana kazi mingi ukishamfunga unampa mabingobingo kisha unaenda shuguli zako
lch: Olwa okarukha omuringa nende khumuba amatsi, nolinda in’ombe bulayi wosi ilakhurusiria mabele vbilayi.
swa: Unaporudi unamtazama na kumpa maji, unapomlinda ng’ombe vizuri yeye pia atakutolea maziwa vizuri.
lch: Bikha bindi onyala khukusia amabere nende hunyola amang’ondo kaa khurumihira handi onyala khurumihira humeda tsing’ombe tsindi.
swa: Wakati mwingine unaweza kuuza maziwa na kupata pesa ya kutumia na unaweza tumia kuongeza ng’ombe wengine
lch: Khubola bwa dodo ing’ombe iri nende ifaida eya ekulu.
swa: Kusema kweli ng’ombe anafaida ya juu.
lch: Khwajama ing’ombe muno irinende ifaida hushira miruko kindi kino nikhwo khubera abandu bangi baruka. Mumadala.
swa: Tunampenda ng’ombe sana anafaida kuliko mifugo wengine hawa ndio maana watu wengi wamemfuga nyumbani S.LIRA: ALEX OTIENO JINA: ALEX OTIENO
lch: S.SIKULI SIA SIKURA
swa: SHULE YA MSINGI YA SIKURA SUB-COUNTY: BUSIA
lch: S.LUKONGO: TINGOLO
swa: ENEO: TINGOLO SKR 22 ING’OMBE
lch: S.Ing’ombe ni isolo irukungwa mdala wefwe.
swa: Ng’ombe ni mnyama ambaye anafugwa nyumbani kwetu.
lch: S. Ing’ombe ni isolo indayi muno khuli nende thing’ombe thikabukhane. Khuli nende ing’ombe eya grade nende ing’ombe ya kawaida
swa: . Ng’ombe ni mnyama mzuri sana kuna ng’ombe wa aina tofauti tuna ng’ombe wa gredi na ng’ombe wa kienyeji
lch: S.Ing’ombe irwelesianga amabere nende inyama, ing’ombe yosi iruelesianga anang’ondo
swa: . T.Ng’ombe hutupa maziwa na nyama, ng’ombe pia hutupa pesa
lch: S. Olanyora mbu balio abandu bangi bachama inyama ya ing’ombe abandu nibasamba inyama ya ing’ombe abo basambanga khubikha inyama ino inyala humenya thinyanga thisabi.
swa: Utapata kuwa kuna watu wengi wanaopenda nyama ya ng’ombe watu wanapochoma nyama ya ng’ombe wao huchoma na kuhifadhi. Nyama hiyo huweza kuishi kwa muda mrefu.
lch: S.Kata kario ing’ombe ibetsanga nende amabere amalayi mabere ako kanyala hukobwa mdairi nende hukasibwa hunjira thiabukhane, kario amabere karia kakasibungwa nikaba nga obusie nikakusibwa kabetsanga nende inganga muno.
swa: Hata hivyo ng’ombe huwa na maziwa mazuri, maziwa hayo yanaweza kupelekwa viwandani na kutengenezwa kwa kupitia njia tofauti tofauti, kuna yale maziwa ambayo huundwa na kuwa kama unga na yanapouzwa huwa na faida kubwa sana.
lch: S.Huri nende tsing’ombe tsiria tsikhonyanga abandu khulima thing’ombe ethio ni tsisatsa
swa: Kuna wale ng’ombe ambao huwasaidia watu katika kulima ng’ombe hao ni wandume.
lch: S. Tsing’ombe etsio tsilimanga bilayi muno kata kario huri nende tsing’ombe tsiiria tsiirumikhiringwa hukinga emizigo.
swa: Ng’ombe hao hulima vizuri san ahata hivyo kuna wale ng’ombe ambao hutumika katika kubeba mizigo mizito.
lch: S. Mundu uria urinende ing’ombe ethio anyolanga amang’ondo
swa: Mtu ambaye ana ng’ombe wa aina hao huweza kupata pesa.
lch: S. Ing’ombe yosi ebetsanga nende imbole  indayi, mundu nari nende ing’ombe anyala khunyola imbolera yakhurakira siakhuria siaye
swa: Ng’ombe pia huwa na mbolea mzuri, mtu akiwa na ng’ombe anaweza kupata mbolea ya kupandia chakula chake. JINA: VALERIAN OMONDI
lch: S. LUKONGO: TINGOLO
swa: ENEO: TINGOLO
lch: S.Ing’ombe ni isolo indai muno khu mundu.
swa: Ng’ombe ni mnyama muhimu kwa binadamu.
lch: S. Mundu yajama hukhalabanila ing’ombe olwa aria nende olwa akona abundu andafu
swa: Binadamu anapenda kushugulikia ng’ombe jinsi anavyo kula na anavyolala mahali pasafi. Ng’ombe wetu hupenda kunywa maji safi.
lch: S. Ing’ombe yefwe yajama khunywa amathi malafu.
swa: Ng’ombe wetu hupenda kunywa maji safi.
lch: Ing’ombe yajama khulia ebindu nga obunyasi nende emilabi kho anyale okhurusia amabere amanji.
swa: S. Ng’ombe hupenda kula vitu kama vile nyasi na mbegu ya viazi vitamu ili akaweze kutoa maziwa mengi.
lch: Mabere kamrelelanga mundu amang’ondo khandi kakhonyanga omwana omutiti khubera yenyekhana anywe mabere kho abe nende omubili omulayi
swa: S. Maziwa humletea binadamu pesa na pia humsaidia mtoto ambaye ni mdogo kwa maana anhitaji kunywa maziwa ili awe na afya bora.
lch: S. Ing’ombe ikhonyanga mundu bikha bia ishida, ukobwanga khusiro khukusibwa nende khunyola amang’ondo na amanya ngalwa yekhonya
swa: Ng’ombe humsaidia mtu wakati wa shida, hupelekwa sokoni na kuuzwa na kupata pesa na kujua jinsi ya kujisaidia.
lch: S. Abandu bakusingia ing’ombe banyole olwa basomia abana babo.
swa: Watu huuza ng’ombe ili wapate jinsi ya kuwapeleka wanawo shuleni.
lch: Ing’ombe yalongwa nga omundu lakini ing’ombe iri nende bilenge binee.
swa: S. Ng’ombe aliumbwa kama binadamu lakini ni tofauuti kuwa ana miguu mine.
lch: S. Ing’ombe yefu ya gradi yikhalanga msidwoli khuchakira ichuri mpaka siro, olwa khumukhobelanga biakhulia khudedanga sa nihusukuna mkari amathi nako khurethanga sa musidwoli bikha bia khubuliranga nayola khumanyanga mbu yenya amathi.
swa: Ng’ombe wetu wa gredi wa gredi hukaa kwenye zizi kuanzia asubuhi hadi jioni, wakati tunampelekea chakula huwa tunakata tu na kutupa ndani na maji huwa tunaweka tu zizini wakati tunaposikia akikoroma tunajua anataka maji.
lch: Abethanga nende isunga khubela siyenyanga khunywa mathi kari nende isabuni kose karimo nende ichumvi. Mathi niko bulamu nende buli sindu.
swa: S. Huwa na malingo kwa maana huwa hataki kunywa maji ambayo yana sabuni au yaliyowekwa chumvi. Na maji ndio uzima na kila kitu.
lch: S.LUKONGO: TINGOLO
swa: ENEO: TINGOLO
lch: S. KHAMUNA NENDE KUKHU WAYE
swa: KIDIRI NA NYANYA YAKE
lch: S.Khamuna ni khasolo khamenyanga  msichuru.
swa: Kidiri ni mnyama anayeishi mwituni
lch: S. Abandu bangi bamujama muno khubera nisiakhulia.
swa: Watu wengi humpenda sana kwa maana ni kitoweo
lch: S. Khalekhale khaliyo akhamuna nende kukhu
swa: Hapo zamani za kale paliondokea kidiri na nyanya
lch: kukhu yali niyajama khamuna muno.
swa: S. nyanya alikuwa anampenda  kidiri sana
lch: S. Khamuna nakho khari khachesi khushira kukhu
swa: kidiri naye alikuwa mwerevu kumliko nyanyake.
lch: S. Yali inyanga eyokhuraka amadimwa  kukhu yali nende indalo injerekha ni yali niyenya khunzia khuraka amadimwa inzerekha habula mwalo kwali omukhongo.
swa: Ilikuwa siku ya kupanda mahindi nyanya alikuwa na shamba ng’ambo na alikuwa  anataka kwenda kupanda mahindi ng’ambo lakini kulikuwa na mto mkubwa.
lch: S. Kukhu yatsia khubolera khamuna banzie husiro bakule chinjugu.
swa: Nyanya alienda kumwambia kidiri waende sokoni wanunue njugu.
lch: S Olwa baola khusiro kukhu yakula tsinjugu, liani nende bufwa bwa misala
swa: . T Walipofika sokoni nyanya alinunua njugu, mboga na mbegu ya miti.
lch: S. Olwa yola inyanga yokhuraka tsiinjugu. Khamuna khabolela kukhu nyine mbu niyenya tsinjugu tsimerere bulayi abukule tsinjugu etsio asiree niyakhamala khusira tsinjugu abukule amatsi abasie nende khuramo majani  nende isukari.
swa: kidiri alimwambia nyanya akitaka njugu ziote vizuri achukue njugu hizo akaange baada ya kukaanga njugu achukue maji achemshe kisha aweke ndani majani na sukari.
lch: S. Kukhu olwa yamala yabelesia khamuna tsiunjugu atsie arake. Khamuna khabukula thinjugu nende ichai nikhachaka tsimbiro nikhatsira mndalo, nachaka khuria tsinjugu
swa: Nyanya alipomaliza alimpea sungura mjanja njugu aende apande. Sungura mjanja alichukua njugu na chai akaanza mbio alielekea shambani, akaanza kula njugu.
lch: S. Khamuna kharia tsinjugu khamala. Khamuna khola mudala nikhaebashire amatoyi khabatsa kukhu mbu amarire okhuraka.
swa: kidiri alikula njugu hadi akamaliza. Sungura mjanja alirudi nyumbani akiwa amejipaka matope akamdanganya nyanya amemaliza kupanda.
lch: S. IKAUNTI: BUSIA
swa: KAUNTI YA BUSIA
lch: S. IKAUNTI INDIDI: BUTULA
swa: KATA NDOGO: BUTULA
lch: S.Ing’ombe ni isolo indai muno, omanyire ing’ombe nola irisiye obulayi sinyala hukhomera dawe.
swa: T.Ng’ombe ni mnyama mzuri sana, unajua ng’ombe usipomslisha vizuri hawezi akanona
lch: S. Ing’ombe ni isolo indai muno  Ikhoyere khuria biakhuria singa obunyasi nende emilabi nende amasakari ka madimwa khalala nende kusie bwa madimwa busierwe.
swa: Ng’ombe ni mnyama mzuri sana anafaa ale chakula kama vile nyasi na mbegu za viazi vitamu na mtawi ya mahindi pamoja na unga wa mahindi ambao umesagwa.
lch: S. Khandi ing’ombe ikhoyere khueresibwa amatsi malafu karimo ichumbi mkari. Abakofu bakhale babola mbu ing’ombe ni indayi khubulamu bwa mundu niwina wachama ing’ombe singa esie?
swa: . Wazee wa kale walisema kuwa ng’ombe ni muhimu kwa maisha ya binadamu nani aneyependa ng’ombe kama mimi?
lch: S. Ing’ombe ni indayi khubulamu bwa bandu bosi mshialo, niwenya ing’ombe ibee obulayi okhoyele khumukasiria eshitwoli, shitwoli eshio shikhoyere huka silafu muno.
swa: Ng’ombe ni muhimu kwa maisha ya watu wote ulimwenguni, ukitaka ng’ombe awe salama wafaa kumjengea zizi na zizi hiyo inafaa iwe safi sana.
lch: Shitwoli siene sikhoyere khurusibwa amasingo mkari khandi ing’ombe ikhoyere khusingwa buli nyanga.
swa: S.
lch: T.
swa: Zizi lenyewe lafaa kutolewa zamadi na tena ng’ombe anafaa aogeshwe kila siku.
lch: S. Ing;ombe iri nende thifaida thiayo, thifaida ethio ni : ing’ombe irweresingia  inyama yabandu bakusingia mbucha, ing’ombe yosi irweresingia  amabere, imbolera ya kuretsanga  khumadimwa kefu
swa: Ng’ombe anafaida zake, faida hizo ni kama ng’ombe hutupa nyama ambayo watu huuza buchani hadi ng’ombe pia hutupa maziwa, pia hutupa mbolea tunayoweka kwenye mahindi yetu
lch: S.  Obulayi bundi bwe ing’ombe ni masingo akarumihirwanga khuoma thinyumba thia bunyasi.
swa: Faida nyingine ya ngombe ni zamadi ambayo hutumika katika kuboma nyumba ya nyasi.
lch: S. IKAUNTI YA BUSIA
swa: KAUNTI: BUSIA
lch: LUKONGO: TINGOLO
swa: ENEO: TINGOLO SKR 41
lch: S. BULAYI WA INGOKHO
swa: UZURI WA KUKU
lch: S. Mbukulanga bikha bino khubabolera obulayi bwa ingokho
swa: . Nachukua fursa hii kuwaelezea umuhimu wa kuku
lch: T.
swa: .  Kuku ni ndege ambaye anafugwa nyumbani na mtu yule ambaye anauwezo wa kumlinda
lch: S. Ingokho handi imurereranga ifaida.
swa: . Kuku tena humletea faida
lch: S. Ingokho noirisia bulayi sa inyala khukhurerera amabuyu mangi sana khandi inyala khualula biminywi bingi muno.
swa: Kuku unapomlisha vizuri tu anaweza kukuletea mayai mengi sana tena anaweza kuagua vifaranga wengi sana.
lch: S. Biminyi ebo nibikhula onyala khubikusia khu amang’ondo amangi kanyala hukhukhonya ewe mwene.
swa: vifaranga hao wanapokuwa unaweza kuwauza kwa pesa mingi ambayo inaweza kukusaidia wewe mwenyewe
lch: S. Nibwatoto wenyekhana obe nende ingokho khubera onyala khukenderwa nende omucheni uria owajama.
swa: Ni ukweli lazima uwe na kuku kwa sababu unaweza tembelewa na mgeni wako ambaye unampenda.
lch: S. Nori nende ing’ombe sonyala khumusichila omucheni mulala tawe khubera nomusichira ing’ombe mucheni alaria khandi arekhe.
swa: ukiwa na ng’ombe hauwezu ukamchinjia mgeni mmoja kwa sababu unapomchinjia ng’ombe mgeni atala kisha abakishe.
lch: S. Nibwatoto buri mundu yanyekhana abe nende ingokho kata ndala.
swa: Ni ukweli kila mtu anafaa awe na kuku hata mmoja
lch: S. Ingokho yosi inyala khualula biminywi ekulu wa khamsini niinyola sa mundu owumulisia bilayi.
swa: Kuku pia anaweza akagua vifaranga Zaidi ya hamsini akipata tu mtu anayemlisha vizuri
lch: S. Onyala khubasomia abana bao kata kuerisia mwene nola tegemea omundu yesiyesi  khubera orategemea sia omindu wundi mpaka ofwe nori omumanani.
swa: Unaweza kuwasomesha watoto wako hata kujilisha mwenyewe bila kutegemea mtu yeyote kwa sababu utategemea cha mwingine hadi ufe uwe maskini.
lch: S. OMURWE NI ING’OMBE
swa: MADA NI NG’OMBE
lch: Mshialo shino khuri nende sindu silangungwa mbu ing’ombe, Ing’ombe yenyekhana khuria bulayi.
swa: Ulimwenguni huu tuna kitu kinachoitwa ng’ombe, ng’ombe anahitaji kula vizuri.
lch: S. Ing’ombe yenyekhana khuria bulayi, ing’ombe ni indayi muno khu bulamu kwa mundu.
swa: Ng’ombe ni kitu muhimu sana kwa maisha ya binadamu.
lch: S. Ing’ombe  yeresingia abandu ebindu bingi muno, Bindu biene ni mabere, inyama risero nende bindi birio.
swa: Ng’ombe humpa binadamu vitu vingi sana, vitu vyenyewe ni kama vile maziwa nyama ngozi n.k.
lch: S. Khuchake nende amabere: amabere kakholanga mundu huba nende omubili omulayi hubulamu bwa omundu.
swa: Tuanze na maziwa. Maziwa huwezesha mtu kuwa na afya bora Katika maisha ya mwanadamu.
lch: S. Sindu sindi ni inyama yosi ikholanga mundu khuba nende omubili omulayi muno kata kario ing’ombe ni indayi hubera ikhueresichia lisero.
swa: Pia humwezesha mtu kuwa mwili mzuri san ahata hivyo ng’ombe pia ni mzuri kwa maana hutupa ngozi.
lch: Ing’ombe inyala hukhonya abandu khukasia ebindu bingi muno bindu biene ni kama bisala, bitanda nende bindi birio.
swa: S. Ng’ombe huweza kuwasaidia watu kwa kutengeneza vitu vingi sana na vitu vyenyewe ni kama vile viti, vitanda n.k.
lch: S. Kata kario ing’ombe yosi inyala hukhola mirimo minji muno.
swa: Hata hivyo ng’ombe pia huweza pia kufanya kazi nyingi sana.
lch: S.  Chikasi ethio ni khulima, kata kario ing’ombe inyala hukhola omundu abee omuyinda muno
swa: Kazi hizo ni kulima hivyo pia ng’ombe huweza kumfanya mtu awe tajiri sana.
lch: Mbolanga endio khubera ing’ombe ikusibungwa khumapesa amangi muno kata kario ing’ombe inyala khurueresia  imbolera eyo ikhonyanga khumera kha ebindu
swa: Nasema hivyo kwa maana ng’ombe huuzwa kwa pesa nyingi sdana n ahata hivyo ng’ombe huweza kutupea mbolea na mbolea hiyo huweza kusababisha umeaji wa vitu.
lch: Ing’ombe ni isolo iria eya buri mundu yaruka mshialo sino. Tsing’ombe tsibajamisingia abandu.
swa: Ng’ombe ni mnyama ambaye kila mtu amefuga ulimwenguni humu, ng’ombe huwapendeza watu.
lch: Abandu bajama ing’ombe hubera banyoranga amabere nende inyama.
swa: Watu wanapenda ng’ombe kwa maana wao hupata maziwa na nyama.
lch: Khwajama ing’ombe muno khubera ajamisingia.
swa: Tunapenda ng’ombe sana kwa maana huwa anafurahisha.
lch: . Ing’ombe yosi yenyekhana inyole olwa iria nibari ingo kanyasichia muno khubera aumao abundu aambi ari nende obunyasi bwa ing’ombe ikhoyere khuria khuikura.
swa: Ng’ombe pia anafaa apate jinsi anavyokula na wanapokuwa nyumbani wao husumbua sana kwa maana hakuna mahali karibu ambapo pana nyasi ambayo ng’ombe wanafaa kula na washibe.
lch: Ing’ombe khubureka bwayo irwetsanga ifaida.
swa: Ng’ombe kwa upande wetu huwa wanatupea faida.
lch: Ing’ombe ikhwetsanga amasingo kaa khuomera tsinyumba, kata kario ing’ombe yosi ikiranga nikhunyola amang’ondo.
swa: Ng’ombe hutupea zamadi ya kuboma nyumba, hata hivyo ng’ombe pia husababisha kupata pesa.
lch: Itsitsanga khurima tsindalo.
swa: Huenda na kulima shamba.
lch: Ing’ombe yosi inyala khukira obe nende obunyali bwa khusomia mwana msikuli.
swa: Ng’ombe pia anauwezo wa kufanya uwasomeshe watoto shuleni.
lch: Onyola mbu abasungu barulanga bulaya khuitsa khulola ib’ombe bureka bwefu buno ino yekesia mbu in’ombe iri nende obulayi.
swa: Unapatakuwa huwa mzungu hutoka Marekani kuja kutazama ng’ombe upande wetu huu hii inaonyesha kuwa ng’ombe anafaida.
lch: Ipusi ni isolo iria eya menya mudala, khuri nende tsipusi tsikabukhane.
swa: Paka ni mnyama anayeishi nyumbani, tuna aina nyingi za paka
lch: Khuri nende ipusi eyomsichuru iria yakalukhana nende khuba elisimba
swa: Tuna paka wa mwituni wale ambao waligeuka na kuwa simba
lch: Ipusi iri nende bulayi bwayo
swa: Paka pia anafaida zake.
lch: Ipusi ikhonyanga khandi muno.
swa: Paka husaidia vitu vingi tena asana.
lch: Omundu nafuna amadimwa nabikha munyumba tsimbeba tsiitsire niye arukanga ipusi mabimwa ako kadong’a huwa amalayi.
swa: Mtu anapovuna mahindi kisha ahifadhi kwenye nyumba halafu panya waje yeye hufuga paka kisha mahindi hayo yanabaki kuwa salama
lch: Khale nende ako kosi ipusi yosi iri nende obulayi bwayo
swa: Kando na hayo yote paka pia anauzuri wake.
lch: Ipusi ni ibula abana ireranga ifaida bikha bia abandu betsanga khubukula abana, bareranga amang’ondo nende ebindu bindi kata ingokho ni mundu abukula omwana.
swa: Paka anapojifungua kipusi hutulea faida wakati watu wanapokuja kuchukua kipusi, hutuletea pesa na vitu vingine hata pia kuku na mtu huchukua na kinyaunyau.
lch: Ale nende ipusi ya ingo khuri nende tsiria tsipusi tsia musichuru tsilia tsia kalukhana khuba tsisolo timbii muno
swa: Kando na paka wa nyumbani tuna wale paka wa mwituni ambao waligeuka kuwa wanyama hatari sana.
lch: Biekesia mbu ipusi iri nende obulayi bwayo nende obubi bwayo
swa: Huonyesha kuwa paka anauzuri wake na ubaya wake.
lch: Ipusi eyomusichuru ibechanga imbi handi muno ikendanga niidira tsingikho tsia abandu nitsiria.
swa: Paka wa mwituni huwa hatari tena sana huwa wanatembeawakishika kuku wa watu wakila.
lch: Onyala khunyola tsipusi ethio khumwalo msichuru.
swa: Unaweza pata paka hao mtoni kwenye misitu.
lch: Balia balarukanga ipusi olanyola nibabola mbu vindu biabo bibwere munyumba khubera imbeba
swa: Wale ambao hawafugi paka unaweza pata wakilalamika kuwa vitu vyao vimeisha kwenye nyumba kwa sababu ya panya.
lch: Ing’ombe ni isolo indayi muno ari nende ifaida ikhongo muno khubulamu kwa abandu.
swa: Ng’ombe ni mnyama mzuri sana anafaiuda kubwa kwa maisha ya binadamu
lch: Ing’ombe ni isolo iria noiyekesia khukhola emirimo kiosikiosi inyala khukhola bilayi muno handi abwene.
swa: Ng’ombe ni yule mnyama ambaye akifunzwa kufanya kazi yoyote anaweza kufanya vizuri sana tena kwa makini.
lch: Ing’ombe iri nende obulayi ngaa khurimira abandu tsindalo khandi ing’ombe irusianga amabere kaa khunywetsanga.
swa: Ng’ombe anafaida kama kulimia watu shamba tena ng’ombe hutoa maziwa ambayo huwa tunakunywa.
lch: Yale nende ako kosi ng’ombe yosi  ikhueresinjia inyama eyakhurichanga
swa: Kando na hayo yote ng’ombe pia hutupa nyama ambaya huwa tunala.
lch: Yale nende ako kosi ng’ombe yosi  ikhueresinjia inyama eyakhurichanga
swa: Kando na hayo yote ng’ome pia huwa anatupea nyama ambayo huwa tunala.
lch: Inyama yosi sikhwenyekhana khuria muno khubera tsing’ombe tsinyala khusirikwa khurumukhira omusala onyala khuria inyama mana ikhurerere obulwale bwa kanja.
swa: TNyama pia hatufai kula sana kwa sababu ng’ombe wanawezatibiwa kwa kutumia dawa na unaweza kula nyama hiyo kisha ikueletee magonjwa ya saratani
lch: Kata kario ing’ombe si nisindu sia khubaira onyalakhunyola nobair inyala khukhutwoma wafunukha bubi muno.
swa: Hata hivyo ng’ombe si kitu ya kuchezea unaweza pata kuwa unapomchezea anaweza akakugonga ukakuvunja vibaya sana.
lch: Ing’ombe yosi ni inyama eyo okhoyere khuruka mudala khubera onyala khunyolwa nende ishida nokusia ing’ombe inyala khukhukhonya khumala ishida eyo.
swa: Ng’ombe pia ni mnyama ambaye unafaa kufuga nyumbani kwa sababu unaweza patwa na shida na unamuuza ng’ombe anawezakukusaidia kumaliza shida hiyo.
lch: Kata kario ing’ombe yenyekhana khurinwa bolayi khurinda ing’ombe eyo bilayi ni khumubikha khabundu alayi. Kuiyeresia biakhulia, matsi nende khumuringa bilayi muno unyala hunyola ifaida ikhongo
swa: Hata hivyo ng’ombe anafaa kutunzwa vizuri kwa kumlinda ng’ombe huyo mzuri ni kwa kumweka katika mazingira mazuri, kumpa vyakula maji na kumtazama vyema kwa makini unaweza pata faida kubwa.
lch: Ing’ombe ni isolo indayi khu mundu.
swa: Ng’ombe ni mnyama mzuri kwa binadamu.
lch: Ing’ombe nirukwa ebilayi inyala khurela ifaida isabi.
swa: Ng’ombe akifugwa vizuri anaweza kuleta faida nyingi.
lch: Ing’ombe yosi iris a nga omundu buli nyanga yenyekhana irie kho irere ifaida indayi
swa: Ng’ombe pia ako tu kama binadamu kila siku anataka ale vizuri ili alete faida nzuri.
lch: Ing’ombe yenyekhana khuria bindu ngaa obunyasi, olusii, milabi nende masakaria kaa madimwa.
swa: Ng’ombe anafaa kula vitu kama vile nyasi, mabingobingo, majani ya viazi vitamu na muhindi
lch: Ing’ombe ikhoyere khukona abundu andayi. Wenyekhana obe nokasiye esidwoli.
swa: TNg’ombe anafaa kulala mahali pazuri. Inafaa uwe umetengeneza zizi.
lch: Buli nyanga norusia ing’ombe msidwoli urusia amasingo.
swa: Kila wakati unapomtoa ng’ombe kwenye zizi unatoa zamadi.
lch: Ing’ombe yosi yenyekhana iboywe abundu ari nende obunyasi obulayi.
swa: Ng’ombe pia anahitaji afungwe mahali ambapo kuna nyasi nzuri.
lch: Wayidedera olusii notsia khukhola mirimo kiao.
swa: Ng’ombe anafaa anywe maji safi na anapomaliza kunywa maji unaweza rudi naye eyeye nyumbane ukamkatia mabingobingo na ukaenda kufanya shuguli nyingine
lch: Khulukongo khwefwe buri mundu ari nende in’ombe.
swa: Katika kijiji chetu kila mtu ana ng’ombe.
lch: Ing’ombe mundu arukanga namanyire ing’ombe ilamrerera ifaida.
swa: Ng’ombe mtu humufuga ng’ombe akijua yakwamba atamletea faida.
lch: Ing’ombe ikhasi inyala khumurerera mabere alala nende khamosi.
swa: Ng’ombe wa kike anaweza kumletea maziwa pamoja na ndama.
lch: Ing’ombe niyakhamala khuibula ikhoyere kulisibwa bilayi khooinyale khulera amabere mangi handi onyala khukusia  kandi wanyola amang’ondo.
swa: Ng’ombe akishajifungua anafaa kulishwa vizuri ndipo aweze kuleta maziwa mengi na tena unaweza kuuza mengine ukapata pesa
lch: Ing’ombe isatha inyala hukhukhonya hulima, ing’ombe yosi inyala hukhurerera imboleya.
swa: Ng’ombe ndume anaweza akakusaidia kulima, ng’ombe pia anaweza akakuletea mbolea.
lch: Imboleya eyo notsukha mundalo mana orake madimwa kamera bulayi.
swa: Mbolea hio ukimwaga katika shamba kisha upande mahindi yanastawi vizuri
lch: Aumao uria wajama ing’ombe ngaa esie
swa: Hakuna yule anyependa ng’ombe kama mimi.
lch: INYANGA YA BAANGWAKHO
swa: SIKU NILIYOTEKWA NYARA
lch: Ndabukha itsuli nende mapema khutsia msikuli.
swa: Niliamka asubuhi na mapema kuelekea shuleni.
lch: Ndakutana nde bandu bangi sana khumwanda.
swa: Nilikutana na watu wengi kwa barabara.
lch: Ndakumbuka makhuwa ka mama yambolera mbu “mwana wange ulaunanga da msikuli itsuli sana da.”
swa: Niliyakumbuka maneno ya mama yangu mzazi aliyoniambia “mwanangu usiwe unarauka kuenda shule asubuhi sana.”
lch: Lakini esie ndali mbukule marwi kange alafu nderemo ipamba ya rachari.
swa: Lakini mimi nilikuwa nimeyaziba maskio yangu kwa pamba nyeupe
lch: Sindaulira siosi siosi da.
swa: Sikuskia chochote.
lch: Lwandari nithendeleanga nende isafari yange ndalola mbu burisindu siri sawa kabisa lakini hatari yari imberi wange.
swa: Nilipokuwa naendelea na safari yangu niliona kila kitu kiwa shwari kabisa lakini hali ya hatari ilikuwa mbele yangu.
lch: Bandu mbali mbali bambirakho nindema khubakhesia sibalomaloma dawe.
swa: Nilikuwa nikijarabu kusalimia watu waliokuwa wakinipita lakini hawakunijibu.
lch: Sindafwa da mwoyo ndendelea nende isafari yange yakhutsia msikuli.
swa: Sikufa moyo niliendelea na safari ya kuenda shuleni.
lch: Karibu sana khula nasikuli mwange mundu mlale yalulaeria nambolera mbu nimwikhowange.
swa: Nilipokuwa karibu kufika shuleni, mtu mmoja alitokea ghafla na kuniambia ni jamaa wa familia yangu.
lch: Ndauka sana itsuli ino mwikho wange alura yena.
swa: Nilishangaa hii asubuhi jamaa wangu anatoka wapi.
lch: Handi yambolera mbu ni khotha wange aginge mumutoka mkobe mdala alole mama wange.
swa: Tena akaniambia kwamba yeye ni mjomba wangu hivyo basi anibebe kwa gari nimpeleke kwa mama yangu.
lch: Andari nidema khukhaya lakini yambolera mbu yenyera khumlola khubera mbu kukhu wange nimlwae.
swa: Nilikuwa nataka kukataa lakini akaniambia kuwa angependa kuonana na mama yangu kwa sababu nyanya shangu ni mgonjwa.
lch: Lwandari ndakhengira mmutoka yafunikha munwa ndaulira lumbutsi.
swa: Nilipoingia kwa gari alifunika mdomo nikakosa fahamu.
lch: Alafu ndakona thindolo nga mundu ufwire itsuli.
swa: Nililala usingizi kama mtu aliyefariki.
lch: Ndatemanga hubusia ifahamu lakini wapi.
swa: Nilijaribu kupata fahamu lakini ilishindikana.
lch: Bafungira munyumba ya madirisha handi irimo itibi ya maani.
swa: Walinifungia kwa nyumba ya madirisha na tena ikon a televisheni ya maana sana.
lch: Ndabulira mtibi mama wange natema khundeba khubanakhabari baangi.
swa: Niliskiza kwenye runinga mama yangu akiniulizia kwa wanahabari wengi.
lch: Mundu mlala yeetsa munyuba ya bafungiramo khungamira matsi.
swa: Mtu mmoja alikuja kuniletea maji kwa hiyo nyumba walionifungia.
lch: Nafungula mikhono kiange ili ngwe matsi.
swa: Akanifungua mikono zangu ili niweze kunywa maji.
lch: Ngayafungula mkhono mlala ndamukhuya ingumi ya sikada.
swa: Aliponifungua mkono mmoja nilimpiga ngumi moja kwa kutumia mkono wa kushoto.
lch: Nderukha etsimbiro msitekha.
swa: Nilikimbia mbio hadi kwa kichaka.
lch: Bangonya lakini sibanyola da.
swa: Walinitafuta lakini hawakunipata.
lch: Ndari nde buyendi sana.
swa: Nilikuwa na wasiwasi sana.
lch: Msitseha omo ndakutana nde basikari balindanga misala kwe khumbakha tsinyumba msijiji.
swa: Katika hicho kichaka nilikutana na askari wanaolinda miti za kujenga nyumba kijijini.
lch: Ndabolera burisindu mani bakhonya ndakalukha mdala mwefu.
swa: Niliwaeleza kila kit una wakanisaidia kurudi nyumbani kwetu.
lch: INYANGA YANDALAKHEBIRIRE DAA.
swa: SIKU SITAWAHI SAHAU KAMWE.
lch: Iyanga yandalakhebirere yari inyanga lwa huiba.
swa: Siku ambaya sitawahi sahau ni siku ya wizi ulifanyika.
lch: Ndatsia akukhu wange mana ninyola befi nindalabamanyirire.
swa: Nilienda kwa nyanya wake nikawapata wezi bila ya kujua.
lch: Khulano ndapara sio khukhola.
swa: Kwa hivyo nilifikiria cha kufanya.
lch: Khusialo khuno nosirikho olalola makhuwa mangi.
swa: Ukiwa bado hai kwa hii dunia utayaona mambo mengi.
lch: Bengirira kukhu wange mana nibari ndebudinyu mani mundu mkofu mani yadong’asa nikhurengerekhanasa khuula isaino.
swa: Walimvamia nyanya yangu kwa kushtua, akiwa mtu mzee hivyo alisalia kutetemeka hadi wa leo.
lch: Khalano ngayoba lwang’a befi nibetsere khandi bandu besundukha mani mwifi wali oyo betsa mani ni bamudira.
swa: Alipopiga mayowe wezi walipokuwa, watu walishtuka na wakafanya bidi wakamkamata uyo mwizi.
lch: Nibamureba yenyangasina, “khane newe mlala khubalaghai abo.”
swa: Wakamuuliza huyo mwizi anataka nini, “kumbe ni wewe mmoja wa hao walaghai?”
lch: ONGOKHO NENDE LIUNGU.
swa: KUKU NA MWEWE
lch: Khale khale ingokho nende liungu bialitsingi biamenya alala. Biakholanga mirimo kiabio alala. Nyanga ndala ingokho yalinga bana bayo bakhulire maswiri sana, ongokho yalinga siokhubekera abana yakhaywa hunyola.
swa: Hapo awali kuku na mwewe walikuwa wanaishi pamoja. Walikuwa wanafanya kazi zao pamoja. Siku moja kuku aliwaangalia watoto wake akaona nywele zao zimekuwa sana, kuku akaangalia atakacho tumia kwanyolea akakosa kupata.
lch: Ongokho yamua khutsia hu omwitsa wae liungu amukhonyere lumwo.
swa: Kuku aliamua kuenda kwa rafike yake mwewe amsaidie na wembe.
lch: Liungu hulwa khubera bwitsa liakhonya ingoho olumwo itsie ibekere abana bayo.
swa: Kwa sababu ya urafiki mwewe alimsaidia kuku wembe akaende akawanyoe watoto wake.
lch: Lakini liungu ni lisiri khumwa liaberesia ingoho amalako khulondana nende olumwo olo. Ingokho yaulirisania nende amalako ako.
swa: Lakini kabla mwewe ampe kuku wembe, alimpaa amri kulingana na huo wembe. Kuku alikubaliana na hizo amri.
lch: Ingoho yabukula olumwo olo nende hubwao hutska hubeka abana baye. Ingokho yachaaka emirimo kiohubeka avaana.
swa: Kuku aliuchukua wembe na kuenda kuwanyoa watoto wake. Kuku alianza kazi ya kuwanyoa watoto wake.
lch: Lakini nisiri khumala yalola mbuebikha vitsire yamua okhuleha emirimo nende hutsia khukonyera abaana vilibwa vya ingolobe.
swa: Lakini kabla ya kumaliza kuwanyoa, aliona wakati unampa kisogo na hivyo akaamua kuenda kwatafutia watoto chajio.
lch: Abana ba ingokho hulola mbu ng'inamwana arulire baamua okhubukula lumwo nende okhutsirira nende khuvekana . Lakini nivasiamala  vajong'a khuchaka mivayo.
swa: Watoto wa kuku kuona mamayao ametoka waliamua kuuchukua wembe na kuendelea na kunyoa. Lakini kabla wamalize walichoka wakaamza michezo.
lch: Nivevirira mbu vavere nende olumwo. Mana ng'ina yesi nakaluha siyarevaho lumwo da
swa: Walisahau kwamba walikuwa na wembe. Mamayao aliporejea pia hakuulizia wembe.
lch: Liungu lialinda likalusirivwe olumwo lwae liosi linyole nga libeka abaana lakini ingoho siakalusia da.
swa: Mwewe alingoja arejeshewe wembe wake pia apate vile anawanyoa watoto wake lakini kuku hakurudisha.
lch: Liungu liamua okhutsia khwenda olumwo lwae lakini nga liola mana ingoho nilinga wa yali ni irere siyanyola daa. Yamala nireva abana baio. Abana navo nivalinga ababairanga sibanyola da.
swa: Mwewe aliamua kuenda kuuleta wembe wake lakini alipofika kuku aliangalia alipoweka lakini hakupata .Alimaliza akawauliza watoto wake. Watoto wakaangalia walipoweka wakakosa.
lch: Makhua kano kasinyisia liungu mno.
swa: Haya maneno yalisinya mwewe sana
lch: IFISI NENDE SIDUYU.
swa: FISI NA SUNGURA.
lch: Khare khare kwariwo nende ifisi nende siduyu, bamenyanga khalala nende khuhola tsikasi tsiosi halala.
swa: Hapo awali kulikuwepo fisi na sungura, walikuwa wanaishi pamoja na kufanya kazi zao zote pamoja.
lch: Inyanga ndala siduyu siabolera ifisi itsie ikonye biakhuria, ifisi yabolera siduyu mbu ‘Esie ndwala nano thiokonye nyangaino esie ndakonya muthuri.’
swa: Siku mja sungura alimwambia fisi aende akatafute chakula, fisi alimwambia sungura eti, “Mimi ni mgonjwa sasa wewe ukatafute leo halafu mimi nitaenda kutafuta kesho.”
lch: Siduyu siabola sawa ndakhurekhera bana bange na kata mlala salakora dawe.
swa: Sungura alisema ni sawa nitakuwachia watoto wangu na hata mmoja asipotee.
lch: Siduyu siachaka luchendo lwa khutsia musino khukonya biakhulia.
swa: Sungura alianza safari ya kuenda kwa msitu kutafuta vyakula.
lch: Siduyu siakenda khula mu saa thirano bila khunyola siosisiosi.
swa: Sungura alitembea kufikia saa tano bila kupata chochote.
lch: Siamua sikone tsidakika makhumi karano.
swa: Aliamua akalale dakika hamsini.
lch: Siduyu siakona mpaka siabisya.
swa: Sungura alila hadi akapitisha muda.
lch: Siabukha saa ekhumi nende thibili ne inusu nisiamua hutsia mudala alanyola bana baye nibalirwe nende ifisi dawe.
swa: Aliamka saa kumi na mbili unusu akaamua kurudi nyumbani asije akapata wanawe wakiwa wamekulwa na fisi.
lch: Siduyu ngasiola lwangulwangu sialola maremwa mengu nisiamua sitsie sisabe.
swa: Sunguru alipofika haraka aliona ndizi akaamua kuenda kuomba.
lch: Ngasiasava siakheresibya amaremwa makhumi kabiri nende lala.
swa: Alipoomba alipewa ndizi ishirini na moja.
lch: Siduyu siasangala nende khuruka hakulu.
swa: Sungura alifurahia na kuruka juu.
lch: Ngasiola mdala sianyola ifisi nilithanga inyama.
swa: Alipofika nyumbani alimpata fisi akila nyama.
lch: Siakorwa mbu inyama eyo yarula yena.
swa: Alikosa kujua mahali hiyo nyama imetoka.
lch: Siduyu sierukha thimbiro khutsia khuringala bana vaye.
swa: Sungura alikimbia mbio kuenda kuwaangalia watoto wake.
lch: Bana basibolela ifisi ikhaire huruba inyama, ibere sa bayio bongone.
swa: Watoto walimwambia fisi amewanyima nyama, amewapea watoto wake pekee.
lch: Siduyu siabola sawa mthuli ni inyanga yao yokhukonya biakhulia bana bao balabilira mukwakha.
swa: Sungura alisema ni sawa kesho siku yako itawadia ya kuenda kukitafuta chakula na watoto wako watakiona cha mtema kuni.
lch: Siduyu siakaba bana basio maremwa baria.
swa: Sungura aliwapea watoto wake ndizi wakakula.
lch: Bana bali nende busangafu bungi sana.
swa: Watoto walikuwa na furaha sana.
lch: Inyanga ye ifisi ngayola ifisi yakenda isafari indambi mno ne siumao sianyola siosisiosi.
swa: Siku ya fisi kutafuta chakula iliwadia, fisi alitembea safari ndefu na hakuna chochote alichopata.
lch: Yamua ikalukhe mudala na ngayola mudala yanyola bana bae beinamire ne besiduyu bari babayanga ne siduyu.
swa: Aliamua kurudi nyumbani na alipofika nyumbani aliwapata watoto wake wakihurumisha na wa sungura wakiwa wanacheza na sungura.
lch: Ifisi yalanga siduyu khulwasina banabange baurumisha ni khubera ekulo walire inyama nende banabao bong’one.
swa: Fisi alimwita sungura kumuuliza ni kwa nini watoto wake walikuwa wanahurumisha, sungura akamwambia “Ni vile jana ulikula nyama ana wao pekee.”
lch: “Khalano nyaingaino ndakhaamua khulipsya ngekulo wakholere banabanga.”
swa: “Sasa leo nimeamua kulipiza kisasi kutokana na vile uliwafanya watoto wangu.”
lch: Ifisi yamwakhukosana nende siduyu.
swa: Fisi aliamua kukosana ma sungura.
lch: Bulimundu yaamua yadekhere biakhulia biaye biongone.
swa: Kila mtu aliamua kujipikia chakula chake pekee.
lch: Na khuchaka inyanga olo siduyu nende ifisi byakosana.
swa: Na tangu hiyo siku sungura na fisi wakakosa.
lch: Sakira ololanga siduyu nisilola ifisi sirukhunga khuchia khuefisa.
swa: Ndio maana sungura akimuona fisi hukumbia kujificha.
lch: Na elo niluo elukano lwange sya ifisi nende suduyu.
swa: Na hii ndio hadithi yangu ya fisi na sungura.
lch: MHANA WE THISHIDA.
swa: MSICHANA MWENYE SHIDA
lch: Khare khwarithingi nende mhana mlala ulangwa mbu siakhaya. Mhana uno yarithingi mhana wajama husoma. Lakini yarithingi nende ishida ishida ndala khlwohuvera vevusi vaye vafwa mu ajali nano adong'anga sa yenyene.
swa: Zamani kulikuwa na msichana mmoja jina lake Siakhaya. Msichana huyu alikuwa msichana aliyependa kusoma. Lakini alikuwa na shida moja kwa sababu wazazi wake waliaga dunia kwa ajali akabaki pekee yake.
lch: Inyumba yaye yarithingi nende ishida ihongo sana kwani, mbolanga mbu muhana oyo yasandanga. Siakhaya yarithingi mwevusi handi ni viula mu husoma rehana sa ninaye. Ni vafunga sikuli Siakhaya yakholanga ikasi nende thibiashara thindidi ndidi mpaka anyole schoolfees.
swa: Nyumba yake ilikua na shida kubwa sana. Kumaanisha, msichana alikuwa anapitia mateso mengi. Siakhaya alikuwa kama mzazi na tena ikifika wakati wa kusoma alikuwa habaatishi. Shule zikifungwa Siakhaya alikuwa anafanya kazi na biashara ndogo ndogo ili kumuwezesha kupata karo ya shule.
lch: Siakhaya yekasa yola sa mu class eight skulifees ya khaya yachaka husanda nende hukonya mndu unyala humuhonya. Mhana uno muholiday yathia humenyaho nende kuhunyene. Kukhu oyo yavola mbari Siakhaya alasomera eyo mpaka amale sikuli.
swa: Siakhaya alijikaza akafika kwenye darasa la nane karo ikawa nadra kwake kupata akaanza kuhangaika akimtafuta mtu mwenye uwezo wa kumsaidia. Msichana huyu wakati wa likizo alienda kuishi na nyanya yake. Nyanya yake huyo akasema kwamba Siakhaya atasomea huko mpaka amalize shule.
lch: Kukhunyene yaamua huira Siakhaya musikuli yendelee nende masomo kaye. Siakhaya yakholere class eight handi sa yavirire vilayi yalaangwa mu sikuli sikhongo. Kukhunyene Siakhaya mapesa kari nako sikaera Siakhaya khutsia msikuli.
swa: Nyanya yake aliamua kumpeleka Siakhaya shuleni ili aendelee na masomo yake. Siakhaya akafanya mtihani wa darasa la nane akapita vizuri na akaitwa kwa shule kubwa. Nyanya yake Siakhaya pesa aliyonayo haimwezeshi Siakhaya kwenda shuleni.
lch: Vakonyere sa mapesa na yaathia mu skuli siri nende skuli fisi yaa asi. Siakhaya yorere sa mu fomu 2 handi kuhunyene yafwa. Lano avula khumukhonya na ni nyasaye yeng’ene. Siakhaya yaririre lakini avula ounyala khumuhonya da.
swa: Walitafuta pesa akaenda shule ya upili iliyo na karo ya chini. Siakhaya amefika kidato cha pili nyanya yake pia akaaga dunia. Sasa amebaki bila yeyote wa kumsaidia ila mwenyezi mungu pekee. Siakhaya Amelia akitaka usaidizi lakini hakuna aliye tayari kumsaidia.
lch: Siakhaya yaamue hudropa mu sikuli nari muform 2.
swa: Siakhaya akaamua kuacha shule akiwa kwenye kidato cha pili.
lch: MWITSA WA NDAMJAMA.
swa: RAFIKI NINAYE MPENDA.
lch: Mwitsa wa ndamujama alangwa Joan.
swa: Rafiki ninaye mpenda anaitwa Joan.
lch: Mwitsa wange oyo huwathakana nihusiri mu nasari.
swa: Urafiki wetu ulianza tukiwa shule ya chekechea.
lch: Huari khuajamana mpaka bandu babulanga ati khurimakhuana.
swa: Tulikuwa tumependana hadi watu wakasema sisi ni mapacha.
lch: Lakini khuarithingi sa bubatsa buhaya.
swa: Lakini ulikuwa tu uongo.
lch: Mwitsa wange oyendio khuwakhonyananga burisinduna khuwakholanga bindu khulala.
swa: Tulikuwa tunafanyia mambo yetu pamoja na kusaidiana kila kitu.
lch: Mwitsawange oyendio abetsanga mulafu kama riuba, khuarithingi nende bujamani mpaka husiri khubetsanga ninabwo.
swa: Huyo Rafiki yangu mweupe kama mwangaza, tulikuwanga na upendo na tena bado tunao.
lch: Mhana oyendio yarinende mima milai kabisa.
swa: Huyo msichana alikuwa na tabia nzuri sana.
lch: Mima kiae milai ekiendio yantsekesia mpaka yakera balimu musikuli barumanya hubera hubira marebo nende emima milai musikuli silamba. Khubera bima bilai siniburumwa dawe.
swa: Hiyo tabia yake nzuri alinifunza hadi akafanya walimu kwa shule wakatujua kwa sababu ya kupita mtihani na tabia nzuri katika shule yote.
lch: Khubera bima bilai siniburumwa dawe.
swa: Kwa sababu heshima si utumwa.
lch: Nda mjama mwitsa wange oyendio sana.
swa: Nampenda sana huyo rafiki wangu
lch: INYANGA YA NDALAKHEVIRIRE MUVULAMU VWANGE.
swa: SIKU SITAWAHI SAHAU MAISHANI MWANGU
lch: Jumamosi ndarula msikuli ninzia mdala.
swa: Siku ya Jumamosi nilitoka shule nikienda nyumbani.
lch: Nga ndola mdala ndanyola bandu nibetsule mlwanyi lwefwe.
swa: Nilipofika nyumbani niliwapata wtu wamejaa kwa kiwanja chetu.
lch: Ndengira mnyumba ninyola mukhana wefwe nalira, nindereba sina sitsiririranga.
swa: Niliingia kwa nikampata dada yangu akilia, nikajiuliza ni nini kinacho endelea.
lch: Mkhana wefwe nambolera mbu mama nende baba vanyolere ajali nibarula Murumba khukula isukari.
swa: Dadangu aliniambia kwamba mama na baba wamepata ajali wakitoka Murumba kununua sukari.
lch: Nga babere nibakalukha bakwire nende imutoka.
swa: Walipokuwa wakirudi walianguka na gari.
lch: Baba murwe kwadikhe sa akari mama nae lubere luadikhe ludong'ere khu lami.
swa: Baba alipasuka kichwa katikati naye mama titi lilikatika likabaki kwa barabara.
lch: Nga ndavulira endio mani kambwa nindong'a sa ninyemere.
swa: Niliposkia hivyo nguvu ziliniishia nikabaki nikiwa nimesimama.
lch: Masika kedikha nga matsi ka mtaro.
swa: Machozi yalinitiririka kama maji ya mfreji.
lch: Khu ndali siringi ndalola imutoka niitsa mdala nderukha khulinga mbu ni wina ulimo.
swa: Nilivyokuwa nalia niliona gari likija kwa boma nikakimbia kuona ni nani aliyekuwemo.
lch: Ndanyola bebusi bange nibabarerekho tsibandeji buli abundu.
swa: Niliwapata wazazi wangu wakiwa wamefungwa bandeji kila sehemu.
lch: Vavakinga nivavengisia mnyumba, mama lakini yali alomalomakho lakini baba siyalomalomakho kata kidogo.
swa: Walibebwa wakiingizwa kwa nyumba, mama alikuwa anaongea lakini baba hamgeweza kuonge.
lch: Jumatatu ndatsia msikuli nga kawaida nindakalukha mdala ndanyola bandu nibalira.
swa: Siku ya Jumatatu nilienda shuleni kama kawaida nikarudi nyumbani nikapata watu wakilia.
lch: Nderukha khulinga baba lakini sindamnyola da, bandu bambolera mbu baba amalire khufwa.
swa: Nilikimbia kuenda kumwona baba yangu lakini sikumpata, watu waliniambia baba ameaaga dunia.
lch: Ndari nende isauti ikhongo kata yakhasingisie avafu vakende.
swa: Nililia kwa sauti kubwa hata ingeweza kuwaamsha waafu.
lch: Baba bamugama nibamusikha lakini byali sisa muno.
swa: Walimleta baba wakamzika lakini ilikuwa inahuzunisha sana.
lch: Sindakhevirire mpaka nyanga lwa ndakhafwire.
swa: Siwezi sahau hadi siku nitakapoaga dunia.
lch: KHUBERA SINA BANDU BARITSANGA  IMONDO.
swa: KWA NINI WATU HUKULA FIRIGISI.
lch: Imondo neshindu shinyorekhananga mungokho.
swa: Firigisi ni sehemu inayopatikana ndani ya kuku.
lch: Shindu shino sichinga’nga obuchafu buwa ingokho lakini neshindu shingwana sana handi siyenyanga omundu wamanya khushikasiya ebilai khushikholekhane kuba eshindu shilai.
swa: Hii kitu hebeba uchafu wa kuku lakini kina hadhi sana na tena huhitaji mtu anayejua kukianda vyema ndio kiweze kuwa kizuri.
lch: Handi bienyakhananga booesie nende amatsi amalafu mpaka shilabe thwe.
swa: Na tena huhutajika kuoshwa na maji safi hadi king’are.
lch: Imondo shibetsanga shitorotoro sana kwanza nishinyola obusuma wikura mpaka ochake khukona khubwene.
swa: Firigisi huwa nyepesi sana na kikipata mlo wa ugali mtu hushiba sana akaweza kulala.
lch: Khuri nende abandu bakorwa obutamu bwa ingokho bubetsanga yena, lakini benya bamanye obutamu bwa ingokho bubetsanga muimondo.
swa: Kuna wale watu wasiojua utamu wa kuku hukuwa wapi, lakini wanafaa kujua kuwa utamu wa kuku hukuwa kwa firigisi.
lch: Esieo nishikiranga abaluhya bachama okhuria ingokho.
swa: Hicho ndicho kinafanya waluhya wakapende kukula kuku.
lch: Kata shikiranga erisimba niritira ingokho rienyanga khuria imondo eyo handi khubole imondo bila mungokho si ne ingokho taa.
swa: Hata hufanya mwewe ushike kuku ili kukula tu firigisi na tuseme tena kuku bila firigisi si kuku.
lch: Imondo niyamundu mulala handi shibakabananga tawe.
swa: Firigisi ni mtu mmoja pekee na tena huwa haigawanwi.
lch: Bienyekhananga omundu mulala khiria khubera neshindu shitorotoro handi neshititi mno.
swa: Hutakikana kuliwa na mtu mmoja kwa maana ni kitu nyepesi na kadogo sana.
lch: Yesiye ndachama okhuria ingokho hubera ibetsanga nende shindu shingwana shilagwangwa imondo, shindu shitorotoro.
swa: Mimi hupenda kuikula kuku kwa maana hukuwa na kitu cha hadhi kinaichoitwa firigisi, kitu nyepesi.
lch: MALORO KA MAKANA.
swa: NDOTO YA AJABU.
lch: Nyanga ndala ndamenya mudala nende kuka wange, kuka oyo yari yahera mno.
swa: Siku moja niliishi kwa boma na babu yangu, huyo babu yangu alikuwa ananipenda sana.
lch: Siyenyanga da ndule nthie awosiwosi da, siesi ndari ndamuhera mno hubera yari kuka mulayi khandi siyari da wamakhuwa mangi.
swa: Hakuwa anataka nitoke niende popote, nami pia nilikuwa nampenda sana kwa maana alikuwa babu mzuri na tena hakuwa wa maneno mengi.
lch: Kando nende awo, yari mukhongo wa madala kari awo kosi.
swa: Kanda na hayo, alikuwa kiongozi wa maboma yaliyokuwa hapo yote.
lch: Na burimundu yari yamukhera khubira shikero, kuka oyo yari wa luyari khuburimundu, abe mdidi kose mkhongo.
swa: Na kila mtu alikuwa anampenda sana, huyo babu alikuwa na hadhi kwa kila mtu iwe ni mdogo au mkubwa.
lch: Abandu bosi mumadala bari bamuua siribuwa.
swa: Kila mtu kwa boma alikuwa amempa heshima.
lch: Nyanga ndi ndeyarisie mubuyarisio bwange ni maloro kanthitsira amabi sana. Yari mbu likhere rindumire khubweni ndaruma khurula khusitanda nimba na marithake nishirwa sia khukola.
swa: Siku nyingine nilijilaza kwa malazi yangu na nikawa na ndoto na mbaya sana. Ndoto yenyewe ilikuwa kuwa chura amenirukia kwenye uso na hivyo basi nikaliruka kutoka kitandani nikiwa nimeshindwa cha kufanya.
lch: Ndakhuba thimbungu thiamakana bandu bosi mnyumba besundukha sibere ni sina.
swa: Nilipiga mayoe watu wote kwa nyumba wakashtuka ni nini kimefanyika.
lch: Badirwa nende luyabaaba ni bereba mbu ni sina, ningalusia mkhonye sindu sino singwire mubweni.
swa: Walishikwa na wasi wasi wakiwa wanauliza ni nini kimefanyika, nikawaambia wanisaidie kuna kitu kimenirukia kwa uso.
lch: Ngabetsa amani kosi kari kambwerere, batema khukhosia si balola sindu siosi siosi khaba, khane ndari mumaloro batema khundeba sibi ni sina.
swa: Walipokuja nguvu pia zilikuwz zimeniishia, wakajaribu kumulika hawakuweza kuona kitu chochote, waliponiuliza ni nini kimefanyika nikawaeleza nilikuwa naota.
lch: Ningalusia rikhere rimanyirenge ombweni nindema khuhuya ni liruka aundi, khurula awo ndechenjia akhuweyarisia.
swa: Nikasema chura alikuwa ananigwara kwenye uso nikajaribu kujaribu kumpiga akaruka hadi kwingine, kutokea hapo nikabadilisha pahali pa kujilaza.
lch: OBULUAYE BWA KORONA.
swa: UGONJWA WA KORONA.
lch: Iriyo iyanga huachia msikuli ichuli sana nende mapema na nikhusiringi, khualola banabe sikuli ba aina nibabira khubipikipiki nikhushirwa khumanya sina sitsiriranga!!
swa: Kuna siku tulienda shule asubuhi na mapema na kwa ghafla, tuliona wanafuzi wa shule mbali mbali wakipita wakiwa wamebebwa kwenye pikipiki tukashindwa kujua ni nini kinaendelea!!
lch: Lakini baada ya biha fulani omusomesia mhongo wa sikuli yecha nakhubolala “Khupake bindu biefu byosite khukalukhe mmadala kefwe.”
swa: Lakini baada ya muda fulani mwalimu mkuu wa shule alikuja akatuambia, “Mkusanye vitu zenu zote mrejee kwa maboma yenu.”
lch: Khuashirwa khumanya sitsiriranga nesi!! Khuamala nikhupaka vindu byefu vyosi.
swa: Tulishindwa kujua kilicho kuwa kinaendelea, tulikusanya vitu zetu zote.
lch: Nalubolera baluo bulwaye bulire bwa korona na bumala bandu khalano serikali nende mhongo wa masomo balusiye amri bana bakalukhe mmadala.
swa: Akatueleza  kuwa kuna ugonjwa wa korona umewasili na unawaua watu na hivyo basi serikali na mkuu wa elimu wametoa amri kwama wanafunzi warejee nyumbani kwao.
lch: Bwadodo bwa bwene khuakalukha nikhuombolesa hubole kali ni majabu nyanga eyo.
swa: Kwa ukweli tulirudi nyumbani tukiomboleza maajabu ya hiyo siku.
lch: Khuekhala mbikuli biyefwe lakini siandire siandire sa.
swa: Tuliketi katika shule zetu lakini yameshidikana.
lch: Yola iyanga tsikanisa nitsifungwa nikhudonga khushirwa buno ni bulwaye si.
swa: Iliwadia siku kanisa zikafungwa tukabung’aa tukishindwa kujua huu ni ugonjwa upi.
lch: Maisha ketsa nikaba matinyu, burisindu nisinina bukusi kata bali na nibaandikirwe muofisi bafutwa tsikasi. Na bulii bulwaye bwa khurusia sana.
swa: Hali ya maisha ilikuja ikawa ngumu, bei ya kila bidhaa ikawa ghali na hata wale waliokuwa wameajiriwa kwenye ofisi walipigwa kalamu.
lch: Na bulii bulwaye bwa khurisia sana.
swa: Na kila ugonjwa ukatuogopesha sana.
lch: Kata tsisalamu nibakhaya bandu bala khesiana dawe. Abandu balalamika sana humaisha khabalimo.
swa: Hata wakaweka marufuku watu kusamiana kwa mikono. Watu walilalamika sana kwa hali ya maisha walikuwemo.
lch: Khuehala mmadala kefu zaidi ya miosi tisa bila hukhalukha msikuli ama hutangasia sindu siosi siosi.
swa: Tulikaa nyumbani kwa zaidi ya miezi tisa bila ya kurejea shuleni na hata bila kuskia taarifa zozote kuhusiana na kurudi shule.
lch: Obulwaye obwo bwecha nibupunguka lano nibabola bana benyehana bahole marebo ka mwaka bakalukhe mubikuli biabwe.
swa: Huo ugonjwa ulipungua na ikasemekana kwamba wanafunzi wanafaa kuufanya mtihani wa mwisho wa mwaka hivyo basi warejee kwa shule zao.
lch: Bahana baangi baadira mabanga kabalari ni bategemeye.
swa: Wasichana walizipata mimba wasizokuwa wametegemea.
lch: Mwika okwo tsishida tsiari tsiingi mshialo shia Kenya.
swa: Huo mwaka shida zilikuwa mingi nchini Kenya.
lch: Lakini mkosi kwalekhera Were, niye mlongi wa bulisindu msialo sino.
swa: Lakini kwa yote tulimwachia Mungu, yeye ndie muumba wa kila kitu duniani.
lch: Skuli siefwe silangwa mtakatifu Petero Sirikhaya. Ndakhera skuli siefwe, siri nende balimu amakhumi karano nende vasomero elefu ndala nende mia tsirano.
swa: Shule yetu inaitwa mtakatifu Petero Sirikhaya. Naipenda shule yetu, iko na walimu hamsini na wanafunzi elfu moja n amia tano.
lch: Sili nende tsikilasi ehumi nende tsirano.
swa: Iko na madarasa kumi na tano.
lch: Tsikilasi tsiefwe tsili nende abana mahumi karano. Khuvana bosi, esie mbukulanga inamba hadaru ndemanga khuva namba ndala lakini sinyolanga da.
swa: Madarasa yetu yana wanafunzi hamsini. Kwa wanafunzi wote, mimi hukuwa nambari ya tatu kwenye mtihani, huwa najaribu niwe nambari ya kwanza lakini huwa sipati.
lch: Tsinyanga tsitsa nyenyanga mpaka nyole namba ndala.
swa: Siku zizajazo nataka unipate nikiwa katika nafasi ya kwanza.