Nitaumbwa tena

NITAUMBWA TENA 

 Kabla ya kuumbuliwa walikuwa wameumbwa. Naam, walikuwa wamepewa  turuhani. Sina uhakika kama mizimu ingeamka hii leo ingeshangilia haya au  la. Mwanzo ingewakashifu kwa kukubali kile ambacho mababu zao wa zamani  waliamini ni mwiko. Waama ingewalaani. Japo mimi ninapotazama mambo  nayaona tofauti kiasi na jinsi ulimwengu unavyotazama. Ninaona ni suala ya  mwiba wa kujitakia ambao hauna pole. Hata hivyo ninalaumu wakati sana. Na  si mimi tu hata hao wanafanya hivyo. Wana sababu nyingi za kulaumu wakati.  Wakati umewasaliti. 
 Usaliti ambao umewafanya siku hizi waonekane vidubwasha vya maisha.  Wakati umewapa jakamoyo na kuwaacha kila siku watazame mpororo wa  mabadiliko. Mabadiliko haya ndiyo yaliyombughdhi Haji. Kila siku aliketi  
 kwenye kigoda chake akitazama mabadiliko. Mabadiliko ambayo alipokuwa  mchanga babake alipigana nayo, naye alipokuwa kijana alisuhubiana na  mabadiliko hayohayo. Na sasa mabadiliko haya wamembadilisha. Kwanza  yamemdhalilisha. Anaulaumu wakati kwa kuleta mabadiliko ambayo  yamegeuza ulimwengu. Anawaona wengi kuwa na usongombwingo hasa wale  ambao wanashiriki katika mabadiliko haya. 
Aliketi pale chini akilaumu mabadiliko na kuulaani muda. Muda kwa kweli  ulikuwa umemsaliti yeye na watu wote walio kama yeye. Sasa hivi wakati 
 umemuweka katika jela yeye na kila mtu aliye kama yeye. Wakati  umewafanyisha mengi sana. Huzuni katika nyuso zao ni ikrari kuwa  wametambarika na maisha. Wanatamani kurudisha wakati nyuma ili  ubadilishe haya lakini wamechelea. Chelewa chelewa utapata mwana si wako  eti. Wote wamebaki kusema kuamini kuwa wataumbwa tena katika ulimwengu  mwingine. Ulimwengu tofauti na huu ambao wamekosa maana na ladha.  Majangina wa jana wamekuwa limbukeni katika vita.  
 Inatisha, iweje eti wanaambiwa hawajui kushika upanga ambao wameishi  kuushika miaka yote. Lakini kosa walifanya wao wenyewe. Naam, walikubali  kuwaruhusu wainue sauti zao. Nao wakaiyari kuwasikiza. Lakini wewe  wadhani hilo ni kosa? Kuna kosa gani kusikiza malalamishi ya mtu? Kuna  kosa gani kumpa mtu nafasi? Silioni kosa ila dosari moja tu. Dosari iliyopo ni  kuwa aliyepewa nafasi aliamua kuwaona waliompa nafasi kama watu wasio na  maana.  
 ***** 
 Haji alisimama pale moyo unampapa asijue cha kufanya. Subira ilikuwa  inamuhama kwa sasa. Aliketi akawaza na kuwazua. Alisubiri mwamuzi  atangaze matokeo. Alijua kuwa ni mtu mmoja tu ambaye ana uwezo wa  kumshinda katika tamasha hizi. Alifahamu kuwa kutokana na uwasilishaji  wake wa shairi lake kuwa akikosa namba moja basi ni mbili. Hiyo moja  hakuwa na matumaini nayo wala hakuitarajia manake Rashid alikuwa  amewasilisha vyema kumliko. Kile alikuwa na uhakika nacho ni kwamba  namba mbili itakuwa ni yeye. 
 Ningependa kuwashukuru wote ambao wameshiriki tamasha hizi kwanzia  mwanzo hadi mwisho. Si rahisi kufika ngazi ya kitaifa, ina maana kuwa kila  mtu aliye hapa ni mshindi. Katika daraja hili tulikuwa tukikagua yafuatayo;  kwanza tuliangalia utunzi wa mashairi yenu. Je mumefika viwango ambavyo  tulitaka? Nafurahia kuona kila mtu alifika. Tuliangalia pia hisia za uso na 
kiimbo cha uwasilishaji. Wengi hilo walifaulu. Mwisho tuliangalia ishara za  mwili. Haya ndiyo matokeo alianza kutangaza mwamuzi. 
 Moyo ulimpapa Haji. Alikuwa ameshindwa tamasha hizi kwa miaka mitatu  sasa. Tangu alipokuwa kidato cha kwanza alikuwa ameshiriki katika daraja  hili hili. Mara zote hizo aliambulia nambari ya tatu au nne. Alipotathmini  aligundua kuwa namba moja na mbili lazima wawe wa jinsia tofauti. Hata pale  ambapo mvulana angemshinda msichana basi ililazimika mvulana huyo  kupewa nambari tatu ndipo kuwe na usawa wa jinsia. Ndio sheria eti,  inayompa msichana ushindi kwa sababu tu yeye ni msichana bali si kwa  sababu ya ubora wake. Wanasema inua dada. 
 Namba tatu Haji Mwababi, namba mbili Alfani Fazaya na namba moja Rashid  Abu hatimaye matokeo yalitangazwa. 
 Kulikuwa na ushindani mkali sana kati ya hawa wawili Haji na Rashid ila  lazima pangekuwa na msichana katika washindi. Ni sheria ambayo wizara  andalizi inafuata. Hivyo basi nambari moja na mbili waje mbele wapokee vyeti  alisema huku Rashid na Fazaya wakisonga mbele. 
 Haji alimtazama Fazaya kwa jicho la chuki, aliwaza mengi. Mara zote nne  ambazo Haji alikuwa ameshiriki katika tamasha hizi alikuwa ameambulia  nambari tatu au nne. Sababu ya kushindwa kwake ilikuwa ile ile. Eti ndo  kufuata sheria za wizara andalizi. Sheria ambazo zilitazama jinsia zikasahau  
ubora wa kitu au mtu. Sheria ambazo zilizua ajenda ya theluji mbili ambayo  ilisema wanawake katika shirika lolote lile lazima wawe theluji mbili. Sheria  ambazo daima zilimpa Haji nambari tatu au nne kwa sababu lazima zifuatwe.  Kusema ukweli kwa kuimba maishairi hakuna yeyote aliyempiku Haji  isipokuwa Rashid tu. Lakini hata leo hii anashangaa alishindwa aje. 
Tamasha zilikwisha na kila mtu akarudi kwake au kwao. Washindi  wakapelekwa ikulu kumtumbuiza rais. Haji alipofika nyumbani kwao  alipokolewa na wazazi wake kwa furaha. Walijua mwanawao ameshindwa.
Niambie bingwa wangu, mahadhi niliyokufunza yamekupa ushindi?  alimuuliza babake Kiram 
 Natamani yangenipa ila yasemekana lazima katika orodha ya washindi pawe  na msichana. Jinsia ya kiume imesahaulika. Yanadhani hatuna nyoyo sisi.  Sheria waliyofwata ilinipa nambari tatu tena alijibu huku akisinasina kwa  kilio. 
 Mwanangu wachana nao sasa wewe jitume katika masomo. Kumbuka mtihani  wako wa kidato cha nne unakaribia. Sina shaka na hilo najua wewe ni bingwa  bila shaka utaushinda mtihani alimweleza mamake Deborah. 
 Muda kwa kweli ulikimbia na kufumba na kufumbua macho likizo ya muhula  wa pili ikakwisha. Wanafunzi wakarudi shuleni na vyuoni ikiwemo Haji  ambaye alikuwa kidato cha nne sasa. Katika muhula huu alisoma kwa bidii.  Alitazamiwa na wengi kuwa atapasi. Aliaminika. Tangu kuzaliwa alikuwa  hajawahi kuja namba nyingine isipokuwa moja katika masomo. Si tamasha za  muziki. Shule nzima iliamini kuwa Haji ataongoza hata taifa. Idadi ya A  alizowahi kupata tangu kuingia kidato cha kwanza zilikuwa kama milioni moja  hivi.  
 Ni katika muhula huu ambapo gazeti la Mwangaza lilitoa wito wa wanafunzi  wa shule za upili kutuma hadithi fupi ambazo zingechapishwa ili kutoa kitabu  cha fasihi ya watoto. Wanafunzi wenye vipaji wakashika kalamu na  kujikunakuna kichwa hili kuandika. Kati ya waandishi waliotambulika  alikuwemo Haji. Mara hii aliamua kutunga kisa kitikise ulimwengu. Alitumia  jazanda kupitia wahusika wanyama kukashifu kile jamii ilifumbia macho.  Gazeti la Mwangaza lilitangaza kuwa lingechapisha hadithi kumi na tano  ambazo zingekuwa bora. Iwapo bora ilikuwa na maana kwao basi sijui.  
 Wanafunzi wengi wa mjini walituma haraka kwa sababu walikuwa na  vipatakilishi kwao manyumbani. Haji ilimpasa auponde wa fisi hadi sokoni  ambako kulikuwa na mkahawa bwaka. Alitumia tarakilishi ya Juma katika 
 kuandika hadithi yake na kuituma. Gazeti lilikuwa limetoa makataa ya mwezi  mmoja lakini Haji alichelewa kutuma kwa siku moja. Orodha ya wanafunzi  waliotuma hadithi ilisema kuwa walikuwa wanafunzi kumi na sita taifa nzima.  Si wengi wenye vipaji vya kuandika weye. Wavulana walikuwa kumi na tano na  msichana mmoja. Ikasemekana kuwa baada ya mwezi mmoja orodha ya  hadithi zilizochaguliwa itachapishwa. Subira huvuta heri. Walingoja. 
 Usahishaji wa hadithi ulifanyika kwa mwezi mmoja ukakamilika. Ikafika  awamu ya kuchagua hadithi kumi na tano bora. Walizipanga kulingana na  alama ambazo zilikuwa juu ya alama hamsini. Haji alikuwa na alama  thelethini na tisa akiwa mvulana wa mwisho kwenye orodha. Wengine  walimtangulia. Alifwata na msichana ambaye alipata alama kumi na nne.  msichana huyo alikuwa wa mwisho. Kati yake na Haji palikuwa na pengo  kubwa.  
 Wasahishaji waliamua kufanya mchujo wa hadithi moja manake zilitakikana  hadithi kumi na tano. Walipofanya mchujo hawakufwata alama walifwata ile  sheria. Sheria ambayo ilisema kuwa lazima mtoto wa kike apewe nafasi ya  kungaa. Na kwa sasa anangaa eti. Kwani kungaa na alama kumi na nne juu  ya hamsini si kungaa? Huku kwetu tunasema ni kungaa sijui huko kwenu 
 Matokea yalichapishwa gazetini na orodha iliyochaguliwa. Gazeti lilieleza wazi  kuwa lilitumia sheria ya jinsia katika kuchapisha. Ulimwengu mzima uliona  kuwa dada yule alipata alama kumi na nne na Haji thelathini na tisa ila  hadithi yake kutupiliwa mbali. Naam, ilihitajika kuipisha hadithi ya mtoto wa  kike hadithi ambayo haikuwa bora ila kwa sababu ni ya mtoto wa kike ni  lazima ipewe nafasi. Kwani si ni lazima katika kila mkusanyiko pawe na  mwanamke? Ni sharti si ombi. Hata kama hamna ubora katika kazi zao basi  ubora utapatikana kutokana na jinsia. Jinsia bora ipewayo kipaumbele. 
 Haji alijipata katika hali ile ile. Alikumbuka kuwa haya yalizuka tena katika  tamasha za muziki. Hakuwa na kinyongo na sheria hiyo yeye. Angewaelezaje 
wakuu wa wizara wafahamu kuwa mtoto wa jinsia ya kiume anaumia?  Wangesikia kilio chake kuwa watoto wa jinsia hii siku hizi wanateseka?  Haidhuru, aliruhusu yaishe na kuruhusu wakati kuyapitisha hayo. Alisubiri  mtihani kwa sasa. Alichotaka ni kuonyesha ulimwengu kuwa bado hajafa  moyo. Ulimwengu nao ungempa nafasi ya kufanya hivyo? Sheria  ingemuruhusu? 
 ***** 
 Hayawi hayawi huwa, siku muhimu ilifika. Kijiji kizima cha Kondeni kilikuwa  ange. Waliokuwa na redio walizinunulia betri mpya. Hawakutaka lolote  liwapite. Waliokuwa na runinga pia hivyo hivyo hawakutaka kupitwa na kitu  ama chitu wasemavyo watu wa hapa Kondeni. Walijua lazima wanahabari leo  watafika kijijini kumuhoji Haji. Ni siku kuu. Wasalihina walikongowea kwa  mwenyezi Mungu. Majirani walitunduwaa wakiwatazama wazazi wa Haji  walivyokuwa wamengara leo.  
Wadhani kuonekana kwa runinga ni mchezo mkewangu? Alimuuliza mkewe  Deborah. 
 Si mtezo mume wangu. Leo nyuso zetu zitangaa katika kiwambo cha kila  runinga. Wenye wivu wafite wapi nyuso zao? alisema mamake Haji kwa athari  za lahaja ya pale Kondeni. 
 Kama ilivyobashiriwa Haji alikuwemo kati ya wanafunzi waliopata A taifa  nzima. Iwapo ingepangwa kwanzia moja hadi mwisho basi angekuwa wa pili.  Orodha iliposomwa alikuwa namba mbili taifa nzima. Alikuwa katikati ya  wasichana wawili. Yaani nambari moja msichana na nambari tatu msichana.  Matokeo haya waliridhisha wazazi wake na kila mtu kijijini lakini Haji  hakuyapenda yeye mwenyewe. Alifahamu kuwa alipaswa kuwa nambari moja.  Yasemekana yeye na namba moja walikuwa wameshikania alama. Yaani alama  sawia. Kile ambacho hakukielewa ilikuwaje yeye akawa namba mbili.  
Wote walipaswa kuwa namba moja kisha kusiwe na namba mbili. Au sivyo  ifanyikavyo huko kwenu?
Hapa kuna kitu Haji. Sheria imetumika Haji. Fungua mato uone haya, lakini  hata hivyo hauna uwezo wa kubadilisha kitu. Sahau hayo nenda nje ufurahi na  wanakijiji. Kangoje wanahabari sasa ilimwambia nadhari yake. 
 Kila mtu Kondeni alioga akangara. Wengine wakajikwatua uturi na kuvaa  nguo za thamani. Kijiji kizima kikatutanika katika uwanja. Pakaandaliwa  sherehe ambazo hazikuwa zimepangwa. Sufuria kubwa kubwa zikaazimwa na  mchele kununuliwa. Ikapikwa pilau kimchezo. Samaki zikaendewa baharini  haraka haraka na kuandaliwa. Unga ukakandwa na tui. Vyapati vya nazi  vitapikwa leo. Wengine wakajituma kama si kutumwa sokoni. Vikanunuliwa  viungo kama vile vitunguu saumu, hiliki, tangawizi na vinginevyo. Watu  wakanunua na soda kusherekea ushindi wa kijana wao. Ni wao sasa wote.  Ushindi una fahari ndugu. Wewe hauupendi?  
 Baada ya kupika hivyo vyote kila mtu alikimbia kwake akaleta sahani. Vyakula  vikapakuliwa haraka haraka ili wanahabari wasiwapate wanakula. Wakaketi  sasa kusubiri wanahabari waje kumuhoji mwanafunzi wa kiume bora nchini.  Wakawa wanateremsha shibe na soda polepole.  
 Muda ukasonga mpaka wakaingiwa na wahaka. Wakaandamana wote  wamembeba Haji hadi barabara kuu ili kuwasubiri wanahabari. Wakasubiri  wakasubiri wakasubiri hadi machweo yakaingia. Wapo waliokata tamaa na  kuanza safari ya kurudi manyumbani ila wengine walingoja hadi usiku saa  sita. Kuona wanahabari hawafiki wakaamua kurudi makwao.  
 Kila mtu hata wendazimu wa Kondeni walikasirika. Kwanini wanahabari  hawakuja kumuhoji Haji wangu? Kwani mwanangu si mwana? Ama  hawaamini ushindi wake? alisaili mamake Haji. 
 Jinsia bibiye jinsia, Haji anaweza kukaa lakini wale wasichana wawili ni  kipaumbele bibiye alimwambia mumewe Kiram. 
Walifungua televisheni na kutazama yaliyokuwa yakiendelea. Siku nzima  runinga zote ziliwahoji wasichana wale wawili ambao walikuwa kati ya tatu 
bora nchini. Wanahabari wa runinga zote walizuru hadi kwao vijijini. Wakahoji  kila mtu katika familia zao hata majirani.  
 Wasichana wale walieleza jinsi walivyopitia changamoto nyingi katika masomo  yao kama kusoma kwa kibatari na mengineyo. Hawakujua wanaposema haya  kuna mvulana ambaye alitembea kilomita ishirini hadi shuleni. Wao walikuwa  wa shule za bweni walitembea hizo kilomita? Hawakujua kuna mvulana  mahali ambaye alitegemea mwangaza wa mwezi usiku kusoma. Pesa za mafuta  taa zitoke wapi? Hawakujua kuna mvulana ambaye alikuwa na sare moja tu ya  shule ambayo ilimopasa aifue kila siku. 
 Kilio chao kilibaki kile kile cha miaka na mikaka. Uchungu wa hedhi. Si  ukosefu wa sodo ndugu. La ni uchungu tu. Uchungu ambao walisema kuwa  uliwafanya wasisome kwa siku tatu kwa mwezi. Iwapo utapiga hesabu ya siku  hizo kwa mwaka mzima utapata ni siku ishirini na saba. Huo ni mwezi mzima.  Mwezi kama huo huo waliuharibu katika likizo zao. Likizo ambazo ndizo  walipata nafasi ya kutembelea wachumba wao. Likizo ambazo hawakupatikana  nyumbani. Iliwapasa ndugu zao wa kiume kufanya kazi kama vile kupika na  kufua nguo. Lakini mbona wafue na dada zao wapo? Dada zao hawapatikani.  Wameenda kuwatembelea wapenzi wao. Hii ni baada ya kupewa muda waende  maktabani kutokana na malalamishi eti kuwa wanapewa kazi nyingi.  
 Na ruhusa yenyewe ndiyo hiyo wamepewa. Ruhusa ya kuonja maisha. Mimba  za mapema zitakwisha kivipi? Na mimba hizi nyingi wanazipata kutoka kwa  wanaume waliooa. Pindi idadi ikiongezeka unasikia watetezi wakisema kuwa  wasichana wa shule wanaringwa mimba. Kinachomshangaza Haji ni kuwa  wanaume hawa uishia kufungwa jela kwa miaka nyingi na si kupenda kwao.  Wahusika walijileta wenyewe nao wakatumia falsafa ya hakuna kuwekewa  waridi kwenye pua kisha ukageuza pua. Mwishowe watetezi husema kuwa  alama za kuingia chuoni za wahusika hawa ziteremshwe kwa sababu  wanapitia changamoto nyingi.
 Haji baada ya kuenda chuoni alishangaa kuona wahusika hawa bado  huendelea na tabia ile ile. Tabia ya kudanganywa na wanaume wenye wake.  Alishangaa sana kuona kuwa mambo chuoni yalikuwa tofauti. Kupasi kwa  wahusika kama hawa kulihitaji tu kwenda nje na wahadhiri kadhaa kisha  wakatuzwa alama. Sijui huko kwenu maana ya kwenda nje ni ipi. Huku kwetu  ni tofauti. Tunatumia tafsida eti. Tafsida ambayo Haji alikosa kusikia siku ya  kuhafili chuoni. Alimsikia binti mmoja akimwambia mwenzake maneno  ambayo Haji anayakumbuka hadi leo.  
 Alinipee first class kwa sababu nilimpee. Alipeana kipi hicho? Haji hakujua ni  nini lakini angekijua pia yeye angekipeana. Hata hivyo cha muhimu ni kuwa  wote wawili walikuwa wamepata daraja ya kwanza. Haji kwa bidii zake  masomoni na binti yule kwa kupeana kile ambacho Haji hakijui hadi leo. 
 ***** 
 Alisema mtu kuzaa mwana si kazi kazi ni kulea naye Haji akasema kusoma si  kazi kazi ni kupataka kazi ya kufanya na masomo yako. Ilikuwa imepita miaka  miwili tangu Haji alipohafili kutoka chuoni na daraja ya kwanza. Alitafuta kazi  ya urubani katika kampuni ya kwanza ya ndege ila akaambiwa kuwa walitaka  
 rubani mwanamke. Anakumbuka vyema siku hiyo alipokuwa anangoja kuingia  katika ofisi ya usaili hali ilivyokuwa. 
 Walikuwa wameketi wanaume watano na mwanamke mmoja wakingoja  kuhojiwa. Walitangulia wanaume wawili kisha Haji. Baada ya Haji alifwata  mwanamke yule kisha mwanaume alafu usaili ukakamilika. Waliambiwa kuwa  watapewa matokeo baada ya wiki.  
 Walipofika baada ya siku saba waliambiwa kuwa mwanamke yule ndiye  aliyechukuliwa kuwa rubani. Ilibainika kuwa Haji ndiye angefaa kuchukuliwa  kwa sababu alikuwa na matokeo mazuri kwanzia shule ya msingi hadi chuo  kikuu. Walifwata nini katika kuchagua? Sheria. Ile ile sheria iliyomnyima Haji  mengi. Na bado ilimnyima kazi tena. Haji aliporudi nyumbani aliamua kuwa  mkulima, akajibandika lakabu Rubani Mkulima. Akapanda mboga na kila aina  ya miti izaayo matunda. Siku moja alipokuwa anavuna mboga ambazo 
zilikujiwa na lori alishangaa sana kukutana na Rashid. Rashid ndiye  aliyekuwa mnunuzi wake siku hiyo. 
Ndugu shahada ya urubani uliamua kuileta shambani? ndivyo alivyoanza  Rashid. 
 Dah! Rashid nawe shahada yako ya udakitari uliamua kuileta kwangu  kununua mboga? Unafaa kuwa hospitalini ukitibu watu wenye ndwele kama  yangu alimtania Haji. 
Yaani janjuzi uliyeongoza taifa nzima tangu shule ya msingi hadi chuoni  mbona ukazuumu kuwa mkulima? alimsaili Rashid. 
 Ukulima una pesa ndugu. Wewe huoni nimejenga kibanda kile? Ni moja wapo  ya kazi nzuri ambazo hazina sheria. Sijapata kusikia wale watu wakichagua  wale waliozoea kuwachagua katika kutekeleza kazi fulani. Kazi kama za  utopasi, kufyeka nyasi, kulengeta maua na kusukuma rukwama jua mtikati  bila shati. Hawawezi walai hawawezi alisema Haji kwa hamaki. 
 Unasema unaugua ndwele gani Haji hiyo ambayo unataka kutibiwa. Naweza  kuambia dawa ukanunue. Elimu ninayo bado. 
 Naugua kuwa mwanaume maulama wa tiba. Nataka niwe mwanamke ndipo  wanimegee faida za kuwa mwanamke alisema Haji kwa uso mkavu. Hahahah! Hiyo ndwele yako haina tiba pengine uumbwe tena ndugu ukiwa  mwanamke sasa alisema akicheka Rashid. 
Nitaumbwa tena Rashid ndugu yangu. Walai amini nitaumbwa tena. Na mara  hii nitaumbwa nikiwa mwanamke. Nimechoka kuwa mwanaume 
 Baada ya kusema hayo Haji alimuuzia mboga Rashid, walipiga soga nyingi  huku wakielezana jinsi maisha yalivyowapiga dafrao licha ya ufanisi wao  masomoni. Jioni ilipofika Rashid aliondoka lakini aliondoka akicheka. 
 Kila alipokumbuka maneno ya Haji alicheka. Hata waleo Rashid akumbukapo  kauli ya Haji ujichekea mpaka mbavu zikamuuma. Nitaumbwa tena ndiyo  kauli ambayo humpa raha Rashid. 
 Siku hizi naye ameshakuwa mraibu wa kauli hiyo. Si mara moja wala mbili  amejipata akijiambia hivyo. 
 Miaka imepita nyingi tangu Haji aliposema ataumbwa tena. Hayo ndiyo  aliyokuwa akiyawaza leo alipoketi pale kwenye kigoda chake. Ashazeeka. Kazi  za shamba zimemzeesha. Alianguka ghafla na kuanza kufafaruka, mkewe  Amina akaja akikimbia. 
Mume wangu shida ni gani jamani. Si ulikuwa sawa sasa hivi tu? Acha  nikimbie nimwite dakitari. Haji alimshika mkono kuashiria hakutaka aende. Usijali mke wangu. Muda wangu duniani umeisha. Ila usijali. nitaumbwa  tena 
Utaumbwa tena? Una maana gani mume wangu? alimuuliza Amina huku  akilia. 
Nitaaa. umbwa tena alikata roho Haji.  
Msamiati  
Kubughdhi  kuchukiza  
Kigoda  kiti cha miguu mitatu  
Ikrari  ushahidi  
Wametambarika  wamechoka  
Auponde wa fisi  atembee kwa miguu  
Walikongowea  walinyenyekea  
Kiwambo  sikrini  
Maulama  hodari wa fani fulani