Uovu wa vita

UOVU WA VITA

Watu wanaowajibika leo wamejifunza kudharau na kutoamini vita kama njia
ya kutatua migogoro ya kimataifa. Hili linatimizwa kupitia uzoefu wenye
uchungu wa vita viwili vya ulimwengu katika karne hii. 'Ligi ya Mataifa'
iliundwa kati ya vita na mataifa makubwa. Jukumu lake la pande mbili
lilikuwa ni kujaribu kubadilisha vita na diplomasia na kuhimiza
upokonyaji wa silaha wa pande nyingi na wa upande mmoja, lakini
ilikabiliwa na dharau za kijinga na mataifa fulani yenye malengo.
Ilikuwa hoi mbele ya kuinuka kwa himaya za Ujerumani, Italia, na Japan.
Tangu 1945, shirika la kweli zaidi, Umoja wa Mataifa, limeibuka, na
vikosi vyake vya kimataifa vya 'polisi'. 'Mioto ya msituni' mingi ambayo
vinginevyo ingegeuka kuwa moto imezimwa kwa mafanikio.

Hata Umoja wa Mataifa unaweza kushindwa kusimamisha serikali kubwa, na
ni ukweli mbaya kwamba baadhi yao ama hupuuza hukumu zake au kukataa
kuhudhuria mabaraza yake. Wengi wa watu wenye akili timamu, lakini sio
serikali zote, wanapinga vita. Vita vitaendelea kuwepo, kama historia
inavyotufundisha. Kwa sababu serikali inaweza kuonyesha na kutenda
kulingana na kiwango cha chini kabisa cha sifa za kibinadamu. Mataifa
yanayopenda amani mara kwa mara huhisi kusukumwa kujizatiti kwa silaha
zenye nguvu zaidi na zinazofaa zaidi za ulinzi mara tu yanapokubali
migogoro kama jambo la kawaida. Hizi ni pamoja na silaha za nyuklia,
ambazo wanakataa kuziacha isipokuwa wapinzani wao wafanye vivyo hivyo,
na kusababisha uasi wa silaha.

Inategemea usawa wa silaha na hali ya kutatanisha ya kuhitaji
kutengeneza silaha zenyewe na kuwafunza majeshi yenyewe ili kuzuia maovu
ya vita. Wanaweza kupatikana tu kupitia juhudi hii. Pacifism ni chaguo.
Wanyang'anyi silaha, wanaojulikana nchini Uingereza kama vuguvugu la
'Ban the Bomb', wanataka Jumuiya ya Madola kukomesha silaha na
wanajeshi, wakidhani kuwa kutopinga uvamizi ndio ulinzi bora. Ndiyo njia
pekee ya uhakika ya amani, hata kama uvamizi unakubaliwa. Je, hiyo ni
kweli, ingawa? Kwa hakika haikuwa hivyo katika Uingereza mwaka wa 1939,
wakati tangazo la vita liliposimamisha maendeleo ya Wajerumani na kuzuia
Uingereza kuvamiwa na watu wake kufanywa watumwa, ikiwa si kuangamizwa,
bila kampeni ya kila upande ya silaha.

Janga halisi la vita, kunyimwa uhuru, liliepukwa katika 1939 kwa kwenda
tu vitani. Ingawa kila mtu mwenye akili timamu lazima apinge vita
"katika vaccuo," mtu huyohuyo lazima atofautishe kati ya uovu mkubwa
zaidi wa kupoteza uhuru wake na uovu mdogo wa mateso na kusababisha uovu
wa vita, huku akiangalia kwa uhalisi jamii tunamoishi. Inaruhusiwa
kuleta vitisho vya vita chini ya hali fulani zilizobainishwa wazi.

Hakuna mtu anayeweza kukataa, hata hivyo, kwamba taabu inayosababishwa
haiwezi kuepukika. Matokeo ya kisaikolojia ni mabaya sana. Watu
wanapokuwa vitani, wanaacha kuwafikiria wapinzani wao kama 'watu' kama
wao wenyewe. Propaganda, ambayo ni ya upande mmoja au uongo wa moja kwa
moja inapokuja kutangaza matukio ya uchochezi, huzaa uadui dhidi ya
adui. 'Upande wa pili' unakuwa wanyama waharibifu wa kuharibiwa na
mrushaji-moto wa napalm au bomu la nyuklia mwishoni mwa bunduki. Hili,
pamoja na vitisho halisi vya mapigano, husababisha kuvunjika kwa akili
mara kwa mara, hisia za kujidharau, na kiwewe cha kisaikolojia ambacho
mara nyingi huwa cha kudumu. Hofu ina madhara makubwa, inapohisiwa na
inapowekwa.

Katika kambi za wafungwa wa vita na mateso, ukatili ni jambo la kawaida.
Uadui wa rangi umechochewa; inakadiriwa kwamba kama vita vingedumu mwaka
mwingine, Wayahudi wote wa Ulaya wangeangamizwa. Uchoyo, bila shaka,
huchukua nafasi ya kwanza. Ukadiriaji wa vyakula na vitu vya anasa ni
sehemu isiyoepukika ya vita. Shughuli za 'Soko Nyeusi' zinaanza, na
wasio waaminifu wanapata faida kubwa kwa gharama ya maskini. Uhuru wa
kibinafsi hauepukiki. Wanaume wote wanaofaa wanatarajiwa kujiunga na
vikosi au watakabiliwa na jina la waoga; raia wote wanakabiliwa na
msururu wa sheria za serikali zinazodhibiti maisha yao kikamilifu. Kwa
bidhaa, kufanya kazi kupita kiasi, uchovu, na kuwashwa ni masuala madogo
sana.

Ukweli kwamba kila kitu kinalenga juhudi za vita, na uvumbuzi na
maboresho ya kitamaduni na kibinadamu yanakoma, ni muhimu zaidi. Madhara
ya kimwili na ya kimwili ya vita ni mabaya sana. Udhibiti wa bahari na
anga unaofanywa na adui unaweza kusababisha njaa kwa nchi zinazotegemea
bidhaa kutoka nje. Masikini na watoto ndio wanaoteseka zaidi. Miji na
mashambani vimeharibiwa kabisa. Wale ambao wamejeruhiwa, wamepofushwa,
walemavu, au waliotiwa sumu na gesi au mionzi husongamana hospitalini.
Utajiri na rasilimali zinatumika, wanaume na wanawake wema wanatapanywa,
na miundo, hazina za sanaa, na tovuti za kihistoria zinaharibiwa.

Nchi zinaweza kulazimishwa kushiriki katika kitendo hicho cha kutisha
cha vita, lakini ubinadamu daima utakishutumu kwa vile ubinadamu ndio
unaoteseka.