Ngoma za mwaribe na lelemama zipambavyo mandhari ya uswahilini

Ngoma za mwaribe na lelemama zipambavyo mandhari ya uswahilini
Mwaribe haswa ni ngoma ya Kiswahili lakini huchezwa na makabila kadhaa. Kawaida
huchezwa na wanaume na wanawake. Waume wakiwa upande mmoja na wake wakiwa upande mwingine wakiwa wameangaliana uso kwa uso.Ngoma zinaotumika ni za kwaida lakini hutumika na msondo (msondo ni ngoma ndefu) mwenye kupiga huwa amesimama na ngoma ameitia katikati ya miguu ikizuiliwa na magoti mawili. Pia hutumika na zumari.Ngoma ikianza kuchezwa na watu hucheza na kuimba mwanamke huja katikati akicheza kwa muda kisha akaenda upande wa wanaume akamtoa mwanamume kucheza naye, watacheza pamoja kwa muda pale katikati. Kisha yule mume atamtoa mwanamke mwingine naye watacheza pamoja kwa muda pale kati kisha yule mke atamtoa mwanamume mwingine na wataendelea kucheza na yule mwanamke wa kwanza atatoka katikati ya uwanja. Mwanamke wa pili atacheza kwa muda wa baadaye kumtoa mwanamume mwengine msitari wa waume na ngoma kuendelea. Ngoma itaendelea hivi hadi kuvunjika. Lelemama nayo ni ngoma ya kina mama inayochezwa juu ya mabao na kwa kutumia mbiu. Hii pia ni ngoma ambayo huchezwa na Wabajuni, Waswahili na wazaliwa wa Kiarabu. Ngoma hii sana huchezwa siku za harusi. Pia hii inategemea uwezo wa mtu anayecheza au anayeandaa harusi, yaani kucheza kwa siku moja au tatu au zaidi lakini hazipitishi saba.
Ngoma yenyewe huchezwa na wanawake wanaovaa kanga pekee. Kanga ndio nguo rasmi ya kucheza lelemama, kawaida lelemama huchezwa ndani ya ua yaani boma lijengwe kwa makuti wanaohudhuria ni wanawake pengine isipokuwa wale wapigaji ngoma huwa waume.
Lelemama huchezwa na wanawake wakiwa juu ya mabao wakiwa wamevalia leso zao (kanga) zilizo safi na mara nyingi huvaa sare, wachezaji huwa wamejipamba kwa vilua, mashada ya asmini yaliofungwa vichwani. Kila mchezaji huwa ana vigongo viwili ambavyo urefu ni kama inchi 6.
Lemamama huchezwa kwa makini na kuyumba yumba kulia na kushoto kwa kufuata mlio wa ngoma, lelemama pia huchezwa kwa makini na utulivu wa hali ya juu. Wanawake wengine huwa wamekaa chini kwenye majamvi wakipiga makofi na kuimba wakifuata sauti ya zumari au tarumbeta.