Uhamiaji wa mjini

UHAMIAJI WA MJINI.

Watu wengi huwa wanakimbilia mjini. Takwimu zinaonyesha ya kwamba maisha
asilimia kubwa ya watu uhamia mjini. Hatujui ni nini ambacho huwa kule
mjini ndio maana tunapata watu wengi kuhamia huko. Huwa najiuliza kuna
vile tunaweza kuzuia huku kuhamia mjini? Jibu ni ndio. Tunaweza. Kuna
changamoto mingi ambazo watu wengi hupitia kule mjini. Sisi tunaoishi
kijijini tuna nafuu kweli kweli. Mjini huwa mnanunua kila kitu. Kwanzia
kwa maji hadi kodi ya nyumba. Tukiwa shuleni watu wengi huwa na maoni ya
kwenda mjini. Utapata wanajidai kwamba mimi nikimaliza shule ya upili
naenda Nairobi. Sijui naenda kufanya kazi fulani nimeitiwa na mjomba
wangu. Ama utapata wanasema kwamba shangazi yangu yuko kule. Ameniambia
tu nikimaliza mtihani wa kidato cha nne mimi naelekea huko moja kwa
moja. Watu wengi huwa na ari ya ya kwenda mjini. Wasijue yanayowangojea
huko. Ni wazi kwamba maisha mjini si rahisi.

Ukiangalia kijiji kuna ule utu na ujirani mwema. Kijiji kuna aina nyingi
ya vyakula. Unajua vijana huwa hawajakomaa akili ndio maana huwa
wanasumbukana hivo. Ukipiga hesabu utapata unapata maisha ya mjini ni
bei ghali. Kijijini unaeza kuwa unatembea ukapewa chakula. Mjini maisha
ni ngumu. Kila mtu huwa anavuta tu upande wa kwake. Huwa anapiga hesabu
maji amenunua. Nyumba ndio hiyo analipa kodi. Halafu akupe chakula?
Hawezi kamwe. Kijiji utapata vyakula ni vingi. Utapata matunda yanaguzwa
kwa wingi. Iwapo utasihisi njaa, unachuma mawili halafu unakula. Mjini
kila kitu unanunua.

Hii kasumba ya watu kudhani kuwa kila kitu kiko mjini yafaa tujitoe.
Nakumbuka siku moja nilipanga safari ya kuenda jiji. Nilikuwa nimeitwa
na binamu wangu. Binamu wangu alibahatika kupata kazi huko. Haikuwa kazi
nzuri. Ilikuwa ni kazi iliyoweza kumlisha tu. Mimi kwa ari ya kujua jiji
nilipanga safari na nikaenda. Siku yenyewe nilirauka bukrata na ushei.
Ilikuwa ni safari ya kunichukua saa kumi na mbili njiani. Nilijiandaa na
kuondoka saa kumi asubuhi.

Njiani nilijionea vitu vingi. Si majumba makubwa makubwa. Si mlolongo wa
magari. Nilisafiri na kufika jiji salama salimini. Nilipata binamu yangu
akiningojea jijini. Aliniambia nikifika kwa gari niweke vitu salama.
Kwani jiji wakora ni wengi. Aliniambia tena simu niwe nayo macho. Niitie
tu mfukoni nisitoe. Baada ya masharti hayo yote tuliondoka. Nilijiuliza
kwani huku watu ni wakora sana. Nilipata jiji watu ni wengi ajabu. Huko
kijijini ungepata mkasanyiko wa watu labda ni matanga. Kama si matanga
ni siasa. Ama kuna mtu mashuhuri anawahutubia watu. Hapo ndipo utaonana
na hadhara kubwa ya watu. Nilistaajabu kuona mjini watu ni wengi.
Nilidhani labda wanatoka mhadhara wa siasa. Nilipouliza binamu
akaniambia kwamba la hasha. Mjini watu ni wengi tu hivo. Pasipo mhadhara
au la.

Watu hao walikuwa wakitembea asteaste. Hakuna kusalimiana kama huko
kwetu kijijini. Nikamwuliza binamu kwani hawa watu hawasalamiani
wakitembea? Akaniambia kwamba huku si kama kule kijijini. Huku kila mtu
huwa kwa shughuli yake tu. Hakuna cha kujuliana hali. Nilifurahia wazo
hilo. Nikatamani maisha ya jiji pia. Huko kwetu lazima ukikutana na mtu
unamwamkua. Habari shangazi. Sijui habari mama. Usipowasalimu wanaanza
kusema mtoto wa fulani siku hizi yu na madharau. Si madharau hata.
Wakati mwingine labda hujawaona au labfa uliwaona wakiwa kwenye gumzo
lao na hukutaka kulikatiza.

Nilifika kwa nyumba. Kutoka stenini hadi kwa nyumba ya binamu yangu
ilikuwa ni hatua chache tu. Kilichotuchelewesha sana ni umati wa watu.
Kupenyeza kwa umati huo ukiwa na beki haikuwa rahisi. Kulikuwa ni ngumu
sana. Nilipata binamu yangu kaanda wali mkavu. Huko mjini si kama
nyumbani. Nyumbani utapata kuna viazi vitamu, mihogo na hata mahindi ya
kuchemsha. Hivyo mjini vilikuwa adimu kama maziwa ya kuku. Labda
ungepata wakati fulani. Ila kwa bei ghali kanakwamba unanunua shamba.
Nilikula wali kwani anayeomba huwa hachagui apewe nini.

Tulilala siku hiyo mapema. Nilikuwa nimechoka hoi bin tik. Kusafiri sana
kumbe huleta uchovu. Nilijilaza na kuanza kujiuliza ni nini haswa watu
hufurahia mjini? Maisha yenyewe ni kama ya kufinyika. Asubuhi ilipofika
hata sikujua. Mjini kuna kelele usiku kucha. Watu hawalali. Viwandana na
karakana zinafanya kazi kweli kweli. Kupata lebe la usingizi ni shida.
Labda uwe umechoka tu kama vile nilikuwa nimechoka hivo. Nilipata binamu
ashaandaa chai na kuitia kwenye chupa ya kufanya chai iwe moto. Alikuwa
ameandaa chai kwa mkate. Pembeni alikuwa amewacha mchele na viazi
mbatata ambavyo ningeandaa kama chamcha. Nilikunywa chai na kusafisha
vyombo. Siku haikuwa inaisha. Hakuna kutoka na hata ukitoka sijui naenda
wapi. Kukaa pekee niliona ni kama sawa na mfungwa aliyefungwa kule
gereza. Nilitamani maisha ya jiji. Nilishangaa uko na jirani lakini
hawezi kuuliza umeamka vipi? Ila yeye yupo tu. Hamwezi hata juliana
hali. Kwa kweli ilikuwa ni tatizo kubwa huko mjini.

Niliona wacha nipige guu mosi guu pili huko nje. Sikuwa najua naenda
wapi ila kutembea tu. Kitu kimoja nilichoambiwa na binamu yangu ilikuwa
ni hiki. Sikuweza kusahau. Aliniambia ukiwa mjini usionekane kama mwenye
amepotea. Jifanye uko sawa na shughuli zako. Tembea na uangalie mbele.
Lakini wenye jiji ni wajanja. Niliweza kutembea na kuenda mbali hadi
nikapotea. Sikuweza kujua nimetoka wapi. Kakangu kitambo aliniambia
ukiwa jiji usiwahi uliza njia. Basi niliendelea kutafuta njia. Ila
niliposhika njia, nilijipata tu pale pale nilikokuwa. Ilikuwa ni tatizo
kubwa sana. Niliamua kuchukua simu na kupiga. Kumbe wakora wa jiji
walikuwa washanitambua. Nilitoa simu na kubofwa nambari ya binamu yangu.
Simu yake iligereza tu asishike. Kwa kampuni yao ni makosa kushika simu.
Hilo nilikuwa nimesahau. Nikiangalia juu naona kuna mawingu yameanza
kudanda. Hii ni ishara kwamba mvua inaweza kuwa tayari wakati wowote.
Nilichukua simu tena kumtafuta binamu yangu. Nilipoweka tu masikioni,
pyuuu! Wakora wakachukua. Nilipiga gamza lakini sikupata usaidizi
wowote. Watu badala ya kunisaidia walianza kunicheka. Walichoweza
kunisaidia ni mawaidha tu. Hapa ni jiji. Huo tu ndio usaidizi niliopata.

Nilishukwa na msongo wa mawazo. Isitoshe, mvua ilianza kunyesha. Ilikuwa
mvua wa ajabu. Mvua ilinyesha hadi tukawa na mafuriko. Niliona mambo ya
ajabu. Uchafu wote wa mji ulikuwa umetapakaa kwote. Si nepi za watoto si
kinyaa. Nilitamani kutapiga. Watu walikuwa wamefurishwa nje na mafuriko.
Haya ndio maisha watu hukimbilia jiji? Kwani mbona watu wanapenda
kuteseka hivi? Nilikuwa na maswali mengi. Ilisikitisha kuona akina mama
na watoto wameelekwa migongoni wakikimbilia usalama wao. Ilihuzunisha
kuona familia changa wakiwa wamebeba godoro vichwani. Niliona hilikopta
zikiwa zimekuja kuwaokoa watu. Sikuwa nimewahi kuona ndege aina ya
helikopta. Nilisema pia mimi yafaa niingie mle ndani. Basi walipoleta
kamba tuliingia ndani ya lile helikopta. Nilifanya hivo kwani ilikuwa ni
njia nyingine ya kupata kuwasiliana na binamu wangu. Tulibebwa na
helikopta na kupekekwa ngazi za juu. Nilijua kwamba binamu yangu alikuwa
na wasiwasi. Huko nyanda za juu nilipata rununu na kupigia binamu yangu.
Nilimweleza yote. Alikasirika sana. Niliweza kurudi kwake ila kesho
akaniweka kwa njia nipate kurudi kwetu kijijini. Yeye alidhani
ananiadhibu ila kwangu ilikuwa ni furaha. Nitakaaje kwenye sehemu ambayo
watu hawawezi kutoka nje mkaonana. Nitakaaje sehemu ambayo hamna matunda
kama mipera na miembe. Nilifurahia kurudi nyumba ila maswali kadhaa
yalikuwa yakiniandama.

Huko mjini watu hufurahia nini? Je, kuna changamoto zozote ambazo huwa
ziko kule mjini? Je tunaweza kuzuia uhamiaji wa kijijini hadi jiji?
Maswali mengi yakani vaa kichwa. Watu wengi ndio wanapenda kwenda jiji.
Yafaa wapate kusoma kwamba wanaweza kufanya chochote kile pale walipo
tu. Si lazima waende jiji. Maisha ya jiji ni magumu. Kuna kelele nyingi
na hata kuna wizi. Mimi siku ya pili ila sina simu tamba yangu. Jiji pia
kuna anasa na starehe. Huko si pahali pa kupenda. Kitu kingine ni
usalama. Hakuna usalama wa kutosha jiji. Hebu tuanngalie mtaa kama wa
Kibera huko Nairobi. Huu ni mtaa unaoishi wale watu wa tabaka la chini.
Wauza mboga, wanaouza maji na hata wanaouza mahindi ya kuchemsha. Hebu
tuangalie changamoto wanazopitia. Kwanza, kuwepo kwa mazingira duni
mahali popte tunapokaa hudhuru kiafya kwa kuleta maradhi milini yetu.
Kwa hivyo ni jukumu letu kama binadamu tuzingatie vikwazo kamili ili
tuweze kuboresha hali ya maisha yetu na kujikinga dhidi ya maambukizo
yanayotokana na mazingira duni.

Kitongoji duni cha Kibera pekee kinayo idadi ya takribani watu milioni
mbili. Ukilinganisha na nafasi ya ardhi iliyopo, hii ni idadi kubwa
sana. Hii inaleta ukosefu wa mpangilio mwafaka katika ujenzi wa maeneo
ya makazi. Mpangilio huu duni ndio kiini cha ukosefu wa mazingira bora
na pia kuchangia katika uenezaji wa maradhi. Tunaposema mpangilio mbaya
ni hivi tunavyomanisha. Hakuna vyumba vya kutosha vya wakaaji wa Kibera.
Kwa sababu ni chache ukilinganisha na idadi ya watu.

Hakuna nafasi ya kujenga vyumba vipya. Hii inatokana na kuwepo na nafasi
ya kujenga watu huwa na shida ya kutokuwa na vioo. Wengi huenda haja zao
wakati giza imeingia halafu wanarusha nje kwa njia isiyofaa kwa kutojali
wanarusha wapi.

Hakuna pahali pametengwa pa kutupa takataka. Katika mazingira mwa Kibera
kumechacha mithili ya siafu kwa chembe chembe ya sukari. Aidha, kuna
ukosefu wa bwawa la maji taka. Na kama kunayo vimevunjika ndiyo
husababisha maaradhi mengi kama: kipindupindu, malaria, kuendesha,
kusokotwa na tumbo na mengineo. Ikiwa wewe unauwezo wa kupata kazi
kijijini kaa huko. Jiji kuna shida nyingi.

Kusuluhisha tatizo hili, serikali yafaa iweke viwanda kule kijijini. Si
mjini tu pekee. Hii itasaidia vijana kutohamia jijini kwa kusaka ajira.
Jambo jingine ni kuelimisha vijana. Hii kasumba ya kuona kwamba jiji
kuna mambo mengi ya kufanya wanajidanganya. Wao waende makondeni
wakalime vyakula. Watapata pesa nyingi kuliko wale waliojijini. Isitoshe
ni jambo ka maana kama tutakuwepo na kampeni. Tuelimishe vijana. Wanaeza
kuwa chochote wanachotaka wakiwa tu pale nyumbani. Si lazima waende
jiji.