Mjadala kuhusu madhara yasababishwayo na janga la korona

MADHARA YANAYOSABABISHWA NA JANGA LA CORONA 

Corona ni ugonjwa ambao unasababishwa na virusi vinavyoathiri mapafu. Ingawa virusi hivi vimekuwa duniani miaka na mikaka, vilipata nguvu mwaka wa elfu mbili na kumi na tisa, vikapewa jina UVIKO-19. Dalili za uwele huu ni kikohozi au kuchemua, uchovu, kupoteza hamu ya kula na homa kali. Uwele huu unao anuwa ya madhara. Madhara haya ni: 

Vifo vya watu kiholelaholela. Ugonjwa huu umepeleka watu jongomeo. Watu wenye magonjwa sugu kama vile shinikizo la damu, kisukari na pumu, wanapopatikana na ugonjwa huu wanadhoofika na kuaga dunia. Wakongwe na watoto pia huathirika na maradhi haya.  Inawabidi watu hawa watumie kinga dhidi ya ugonjwa huu ili wasipoteze uhai kama vile walivyo kufa wengine awali. Kwa hakika, fisi akimla mwele mzima, funga mlango. 

Fauka ya hayo, ugonjwa huu umeleta ufukara katika jamii. Haya yameletwa na idadi kubwa ya watu kufutwa kazi. Walimu waliokuwa wakifanya kazi mwaka jana katika shule za kibinafsi walipigwa kalamu kwa sababu hakuna pesa za kuwalipa. Watu wanaofanya kazi katika kampuni na mashirika, wameachishwa kazi na wamebaki kuwa walalahoi. Wengine imewalazimu kufanya biashara ndogo ndogo kupata riziki kwani lisilo na budi hutendwa. 

Benki na mashirika ya kifedha yanaogopa kutoa mkopo kwa sababu baadhi ya watu wamefutwa kazi huwatoweza kulipa deni. Hili ndilo tishio kubwa la wakubwa wa benki na mashirika ya kifedha. Yamkini hawangependa hasara, ingawa watu wenye kazi zao wangeahidi kulipa mikopo lakini, hawaamini bado. Kwa sababu wahasibu wa benki hawana uhakika na ahadi zao, na hawataki uchumi wao ushuke. 

Vile vile uhusiano wa kimataifa umevunjika. Kufungwa kwa mipaka ni mojawapo ya chanzo cha kuzorota kwa uhusiano wa Kimataifa. Nusura Kenya ikosane na Tanzania, kwa sababu ya chimbuko la kupimwa mipakani. Serikali ya Kenya ilisisitiza kuwa madereva wanaoleta bidhaa kama vile karafuu kutoka Tanzania wapimwe uwele wa Corona. Nayo Tanzania ilikabili serikali ya Kenya ikisema kuwa imeidhibiti Corona. Mataifa haya yalikosana na kutengana kama lila na fila. Kwa kweli, ujirani mwema hutengeneza njia. 

Isitoshe, Corona imesambaratisha uchumi wa nchi. Biashara za kimataifa zimesambaratika. Mwaka jana, watu hawakuweza kuagiza bidhaa kutoka China, azma yake ni virusi vya corona. Virusi hivi vinaweza kupatikana katika bidhaa kama vile simu au nguo hata pia vyakula. Watengenezaji wa bidhaa hizi ni lazima wavae glavu na kunawa mikono kwa kutumia kipukusi. Pia wavae vifaakinga kuzuia usambazaji wa virusi. 
Zaidi ya hayo, maradhi ya UVIKO-19 yameathiri ajira za kazi. Halaiki ya watu walipoteza kazi na waliobaki wanalipwa mshahara mdogo. Baadhi ya watu ni wazazi na inawabidi kutekeleza wajibu wao kwa watoto. Iwapo watapunguziwa mishahara, hawataweza kutekeleza majukumu yao yote. Na iwapo watafutwa kazi, watakosa kutimiza majukumu yao na watu huwa masikini. 
Aidha, elimu imesambaratika na kuwa duni. Asilimia kubwa ya wanafunzi wameacha shule na hata wengine kuolewa wakiwa katika umri mdogo. Nao wavulana walijiunga na makundi ya uhalifu. Wengine wanatumia mihadarati. Elimu imezorota na kuwa duni. Baadhi ya wazazi wameachisha watoto wao shule ilimradi wawasaidie katika biashara au kazi zao za nyumbani. Wazazi hawatambui kwamba elimu ni nuru, hung'aa gizani. Watoto hawa wakisoma watakuwa kurunzi za maisha ya mbeleni. Baadhi ya walimu waliacha kufunza katika shule za kibinafsi na baada ya muda shule hizi ziliuzwa na kufanywa aina nyingine za majengo kama vile huguzwa kufanywa kampuni. 
Tena asilimia kubwa ya chakula ilipungua. Hii ni kwa sababu ya tishio la virusi hivi. Wakulima hawaendi shambani kwa sababu ya tishio la virusi hivi. Wakulima wengine wameacha kazi ya ukulima kwa sababu serikali imepunguza muda wa kazi, kwa hivyo watu hawana wakati wa kununua chukula. Jambo hili linavunja moyo mkulima ambaye anafanya bidii ya mchwa kutafuta wateja wa kununua chakula hicho. Baadhi ya nchi za Kiarabu kama vile Misri zina upungufu wa chakula. Nayo Somalia pia inaagiza bidhaa kutoka uarabuni. 

Janga la Corona limefanya imani ya kidini kupungua kwa muda huu kanisa zimefungwa katika kaunti zifuatazo: Kericho, Busia, Vihiga, Kisii, Nyamira, Kakamega, Bomet, Bungoma na kadhalika. Kulingana na taarifa za magazeti, wananchi wa Uganda wamekatazwa kuenda kanisani kwa minajili ya kuchukua vipimo vya Usalama. Serikali nayo imeweka masharti kadhaa katika sehemu za ibada. Mojawapo ni idadi ya watu misikitini au kanisani, isizidi kiwango fulani. Waziri wa afya wa Kenya, Mutahi Kagwe, aliweka sheria kuwa waepuke msongamano. 

Kadhalika, uwele huu ulifanya ushuru kudorora. Watu wengine walifutwa kazi na baadhi yao wanafanya kazi ndogondogo. Hoteli za watalii zimekosa wateja kutoka nchi za kigeni. Watalii wengine wamerudi nchini kwao kwa sababu ya usalama. Hoteli na hata pia maduka yalifungwa kwa sababu serikali ilitoa amri kuwa yafungwe. Kwa kweli, Corona ni mbaya kama ibilisi. Ushuru unapopungua nayo maendeleo ya nchi yanapungua. 
Juu ya hayo, janga la Corona limefanya michezo kuwa duni. Mwaka jana, michezo ya Olimpiki ilikuwa ifanyike Tokyo, lakini ikasukumwa mpaka mwaka huu. Ligi Kuu inayochezwa uingereza ilighairishwa mwaka jana wakati wa maradhi ya Corona. Vile vile michezo baina ya shule na vyuo bado haijaadhinishwa. Baadhi ya michezo nchini ilihairishwa kwa sababu ya usalama wa afya. 

Fauka ya hayo, ufisadi umeenea kote nchini kwa sababu ya janga la Corona. Mathalani, Kenya, imepokea zaidi ya milioni mia mbili, ili itumike katika kudhibiti Corona. Inaaminika ya kwamba pesa hizo zimetumika vibaya. Baadhi ya watu wenye vyeo walitumia pesa hizo kwa mambo mengine kwa kweli, kichwa cha kuku hakistahimili kilemba. 

Kwa upande mwingine, aina ya Corona iitwayo Delta imetishia watu nchini. Serikali imeamua kupanga idadi ya watu watakaodungwa chanjo ya Corona ili kupunguza wagonjwa hospitalini. Chanjo hizi ni Astrazeneca, Moderna,  Covix na Johnson. Gharama kubwa imetumika kununua chanjo hizi, fedha iliyotumika kununua chanjo hizi ingetumika kujenga nchi. Alhamdulillahi! Kwa yamkini, baadhi ya watu wamepona. Kwa kweli baada ya dhiki ni faraja. 
Janga la Corona limeathiri maisha ya watu kote nchini Kenya, si China, si Zimbabwe, si Amerika. Nchi zingine zinategemea mataifa mengine ili kupata chakula, matibabu na huduma za kiafya. Mataifa mengine hayana usaidizi kutoka nchi zingine na zinabaki kudhalilika. Mataifa mengine jirani yanakataa kutoa usaidizi kwa kuchelewa kusamazwa kwa virusi vya Corona. 
Bila shaka, kuna maradhi mengine yamepuuzwa nayo Corona kupewa kipaumbele. Maradhi kama vile kifua kikuu na mengineyo yanasumbua kwa sababu ya kupuuzwa. Madaktari wanajishughulisha na wagonjwa  wa Corona nao wanasayansi wanajishughulisha kutafuta dawa za Corona. Maradhi yasiyo na tiba kama vile saratani na ukimwi yametiwa kapuni. 
Hata hivyo, aila nyingine zimetengana. Inawezekana kuwa ni kwa sababu ya kuogopa kuambukizwa Corona au pia kujitenga na watu wengine kwa sababu ya Corona. Haya yote yanasababishwa na unyanyapaa. Watu wengine waliekwa karantini na kutengwa na aila zao. 
Mwishowe, mashaka mengine yamezuka katika miaka hii ya Corona. Zimbabwe ilihairisha kufungua shule hadi baada ya wiki mbili. Ndege iligarishwa kuruka baada ya vijana kukataa kuvaa barakoa. Nayo chanjo ya pili ya Corona itaanza kutumika mwezi wa sita. 
Ningependa kumaliza kwa kusema kuwa ninayo imani ya kwamba haya yote yataisha. Kila lenye mwanzo linao hatima yake. Nayo Corona itakuja kuangamia tubaki kuwa na usalama na ushirikiano ili tuijenge dunia yetu.