Kaski ya aina yake

KASKI YA AINA YAKE.

Kila mtu ifikapo siku ya kusherehekea siku yake ya kuzaliwa, wao
hufurahia sana. Wengine huandaa vyakula vya aina mbali mbali. Wengine
utapata wananunua pombe. Utapata wengine wanawalika marafiki wa kutoka
sehemu mbali mbali. Sherehe hizi hapa chuoni, huwa watu wanazichukulia
kwa uzito sana. Utapata wengine wanakopa mihela ili waweze kuendesha
shughuli hizi. Wengine utapata hata wanatumia njia mbaya ili tu sherehe
hizi zifanyike. Wakati mwingine, wasichana mimi hunishangaza. Utapata
wao wanasherehekea siku hii mara hata nne kwa mwaka. Mimi hubaki
kushangaa sana. Kwani wao walizaliwa mara nne? Hayo yasikushtuwe. Labda
wao hufurahia shughuli hizi kwasababu ya zawadi.

Mwaka jana ilikuwa sherehe ya mwandani wangu. Rafiki huyo alikuwa
akisherehekea siku yake ya kuzaliwa. Kama ibada tulijipanga siku hiyo
vilivyo. Tulikuwa tumeitegea siku hiyo kwa ragba ya mganja. Sisemi
mithili ya wakristo wangojeavyo kurudi kwake Yesu kristo. Tuliwaalika
kila mtu. Hatukusahau nyuma wandani wetu wa karibu. Kama ilivyo ada,
wapenzi wetu walikuwa miongoni mwa rafiki zetu.

Siku yenyewe ilipofika, tulirauka asubuhi na mapema kuelekea sokoni.
Tulikuwa tunaenda kutafuta vyakula tutakavyotumia siku ile. Tuliabiri
gari kuelekea sokoni. Garini watu walikuwa wakiongea tu kuhusu siasa.
Mimi kwa kuwa mpenzi wa siasa niliamua pia kuwapa sikio. Walianza pia
kuongea kuhusu haya mambo ya moto shuleni. Kwa kuwa nasomea kozi ya
ualimu, nilijua hapo wako katika kitengo changu. Walikuwa wakiuliza ni
nini haswa chanzo cha moto shuleni? Kuna wale waliosema kuwa labda
huenda ni kwa sababu ya serikali. Wengine walilaumu walimu. Mzee mmoja
alisema sisi wazazi ndio shida. Mimi niliyatega masikio ndi ili kupata
yale wayasemayo. Swali ambalo lilikuwa kichwani ilikuwa kwamba, mbona ni
mabweni tu? Sijawahi sikia kwamba darasa limeteketezwa. Sijawahi sikia
kwamba majilisi yameteketezwa. La hasha. Huwa tu ni mabweni.

Basi kuna mzee mmoja alisema kitu kuhusiana na hilo swali nami
nikamwunga mkono. "Kuteketea kwa mabweni hiyo ni serikali yafaa
ilaumiwe. Kwanza serikali yafaa itupilia mbali huu mtaala mpya wa elimu.
Mbona? Mtaala huu ni mzigo kwa wanafunzi pamoja na wazazi. Itakuwaje
mimi nimsomeshe mtoto tena nimsaidia kutengeneza bidhaa fulani. Kwanza
nalipa karo. Hii karo ni ya nini?" Mzee huyo aliuliza swali. Kimya
kilikuwa kimetanda ndani ya gari. Kila mtu anamsikiza yule babu. Kisha
babu akaendelea. "Hizo vitu ambazo tunaambiwa sijui asilimia mia kuingia
yaa transaction ni shida kubwa. Serikali inalazimisha watu kusoma.
Unapolazimisha mtu kufanya kitu yeye atafanya tu jinsi yeye afikiriavyo.
Yafaa tuangalie haya maswala. Inaweza kuwa ni kwamba hii asilimia mia ya
kupita imeleta mrundiko wa wanafunzi kwenye mabweni.

Tuchukue mfano asilimia mia ndio wamejiunga shule. Kuna wale wametoka
kwenye familia za chini mno. Familia hizi haziwezi kumudu karo na pesa
ya matumizi ya wanafunzi. Basi wanafunzi wanapokuwa kwenye mabweni,
utapata ya kwamba kuna wale wa familia zinazojiweza na wale wa chini.
Wale wa juu huenda wamebeba vitu mzuri mzuri. Sharubati si mikate. Wale
wa chini mzazi amemnunulia tu kalamu na kumwambie wewe nenda shule.
Unahakika yule mtoto atasoma?" Lile swali la mzee liliniacha na maswali
mengi. Ghafla nikasikia tulikuwa tushafika kwenye soko. Alaa nilitamani
niendelee kusafiri nao lakini shughuli za siku zingeharibika. Ilibidi
kuvumilia hadi siku nyingine. Maoni ya huyo mzee yalikuwa yakizunguka
masikioni mwangu kila nilipofikiria. Nilijiona naeza ling'amua hilo
jambo. Nilijihisi kupata suluhisho la moto shuleni.

Kwa fikra zangu mimi nilikuwa nafikiria huenda ni msongo. Pia wakati
mwingine nilifikiria ni matatiza ya akili. Yaani kwa lugha ya kimombo
"mental heathy issues". Lakini babu alikuwa amenifungua macho. Bila
kupoteza muda niliweza kujiunga na rafiki yangu aliyekuwa anafanya
ukumbusho wa kuzaliwa. Jina lake lilikuwa Wiliani. Wiliani tulisoma naye
tangu shule ya upili. Tulipofika chuo nilifanikiwa kuishi naye.
Tulichukua karatasi na kuanza kununua vitu jinsi tulivyokuwa
tumevinakili pale. Tulikuwa tumeenda kununua ngano. Ngano hii ilikuwa ya
kupika chapati. Sijui chapati hupikwa au hukaangwa. Lakini mwalimu wangu
alinieleza nilipokuwa shule ya msingi kwamba chapati hupikwa. Tulikuwa
pia na mchele kwenye karatasi yetu ya vifaa. Mchele huo ulikuwa wa
kuandaa pilau. Mimi binafsi pilau ndicho chakula nikipendacho. Hata hivi
sasa ninapoandika hivi nakula pilau. Haha, usije ukastaajabu. Basi
tulinunua na viungo na michuuzi mbalimbali. Nyama pia hatukuacha nyuma.
Tulinunua pia bisikuti. Pia tuliweza kukumbuka sharubati. Mimi hupenda
ile ya savana. Ninapoibukia huwa nafurahia mno. Harufu yake ya kupendeza
ndio inayonivutia kule. Tuliweza kununua kila kitu tulichokuwa
tumekiratibu kununua. Baada ya saa moja hivi tulikuwa tushamaliza.
Tuliondoka huku tukiwa tumebeba mizigo chungu nzima.

Tuliingia kwenye gari moja pale stenini. Gari hilo halikuwa na abiria
wengi. Ilibidi tukae kwa takribani dakika kumi hivi angalau gari liweze
kubakia na sote tuondoke. Madirishani tuliweza kusukumiwa bidhaa na
akina mama wachapa kazi. Walitushawishi tuweze kununua bidhaa zao." Baba
nunua. Wembe ashu tu. Baba na hii nayo? Aki baba hutakula njugu?"
Wanabiashara walituambia huku wakitusukumia bidhaa. Mimi kwa kuwa mpenzi
wa njugu, niliweza kununua njugu. Nilitoa mfukoni shilingi mia na kumpa
mama huyo. Alipokuwa akinibakia njugu gari liliondika. Machozi ya mamba
yalinitoka. Lakini sasa ningemlilia nani? Nilisema tu yote ni sawa.
Sikutaka kulalama nisiche nikaharibu siku yangu. Ilikuwa siku ya furaha
basi sikutaka kuchanganya na vitu vingine. Gari liliondoka. Wakati huo
wakurudi watu hawakuwa na mambo mengi ya kusimulia. Huenda basi hali ya
uchovu ulifanya watu wengi kuwa wavivu ndio maana hawakuwa na kusimulia.

Baada ya muda mchache tuliweza kushuka. Tulifuliza moja kwa moja hadi
kwa nyumba. Tuliweza kugagua vitu zetu. Mara hiyo hiyo maandalizi
yalianza. Vyakula dola dola vilianza kuandaliwa. Si nyama. Si pilau.
Harufu tamu tamu ilianza kushaniri kote. Basi marafiki walianza kuingia
mmoja baada ya mwingine. Ngoma iliwezwa kuchezwa chini kwa chini.
Runinga nayo pia ilikuwa ikionyesha filamu tamu tamu. Kwa nyumba
tulikuwa tumeirembesha ikarembeka. Tulieka baluni za kila rangi. Basi
wageni wote walifika. Mwendo wa saa moja na nusu hivi, sote tulijumuika
kuweza kusherehekea. Watu walianza kujitambulisha majina. Kwani wengine
wetu hatukuwa tumejuana. Basi muda wa kujuana uliweza kupita. Ilikuwa
wakati sasa wa kula. Ratiba ilikuwa ni kula halafu kukata keki baadaye.
Basi chakula kiliweza kuletwa.

Lo! Chakula hicho kilikuwa kitamu mithili ya halua. Sisemi kama asali ya
malkia nyuki. Watu walijilamba vidole na hata kula viwiko vya mkono.
Watu walikuwa wakiongea na kupiga kelele. Sisemi chiriku mlaanifu.
Chiriki aliyemimina tani milioni za maji ya chooni. Mziki ulikuwa juu
kwa juu. Basi watu walifurahia. Wale wa pombe pia walikuwa wamebukia na
kulewa. Rafiki yangu hakuwa mraibu wa pombe. Hivyo basi hakuvalia
miwani.

Basi mlo uliisha. Ilikuwa wakati wa kukata keki. Tukingojea wakati huo
watu walikuwa wanapiga hadithi. Nilisikia kijana mmoja akijisifia.
Alikuwa anasema kwamba yeye hawezi kukaa kwenye uhusiano mmoja. Ule
usemi wake uliweza kuleta maswali mengi. Watu wakajiuliza ni nini haswa
huchangia watu kudanganyana kwenye mahusiano? Tuliweza kuvalia njuga
swala hili.

"Kitu ambacho huchangia watu kudanganyana kwa mahusiano ni
kutoridhishwa. Na kitu kingine ni ile kutamani penzi la mtu mwingine, "
alisema kijana mmoja. Aliitwa msee wa nairobi jina lake la utani. Watu
wengi walichangia. Mjadala huo ulichukua karibu nusu saa. Basi wakati wa
keki ulipofika sote tulijikusanya ili kula keki. Tulijiandaa na huku
ngoma ikichezwa. Keki iliwekwa kwenye meza.

Ngo ngo ngo! Mwendo wa saa sita usiku mlango ulibishwa. Sote
tulinyamaza. Mlango tena ulibishwa mara ya pili. Mara hii ilikuwa kwa
kishindo. Basi kijana mmoja akaenda mlangoni kufungua. Lo! Walikuwa
askari. Nilitetemeka. Nguvu ziliniishia. "Nyinyi ndio mnfanyia wananchi
kelele!" Askari alinguruma. "Kila mtu chini!" Sote tulitii na kulala
sakafuni. Tulikuwa watu takribani watu kumi na tisa. Mara hiyo hiyo
umeme ukapotea. Nilipata nafasi ya kupenyeza na kuenda kujificha.
Nilienda na mchumba wangu. Wengine waliamurishwa kushikana na kuingia
kwenye garadinga ya askari. Wote waliingia na kupelekwa stesheni. Baada
ya wao kuenda tulianza kufikiria jinsi tutakavyosema kule nyumbani. Keki
ilikuwa tu kwenye meza hakuna aliyekuwa na hamu ya kula.

Asubuhi ilifika na tukaamua kuenda kuwaona kule kwenye kituo cha polisi.
Huko tuliwapata wako salama. Askari walikuwa wanataka faini ya shilingi
elfu nne kila mmoja. Kwa sababu tulikuwa na hameju tuliweza kusanya na
kuwaondoa. Tulijutia kitendo hicho sana. Tangu hiyo siku, sitawahi fanya
sherehe za kelele. Kwa kweli furaha ilibadilika kuwa karaha.