Ufahamu-3 - Distinction National Examination Panel - Jaribio La Tisa - 2018 - Darasa La Nane - Kiswahili lugha uk. 5

Mpenzi yeyote wa lugha ashirafu ya Kiswahili mara nyingine huwa na matumaini makubwa, mara nyingine hukata tamaa kabisa kuhusu mustakabali wa Kiswahili. Ukitembea mijini, vijijini, pwani na bara na kuwasikia watu wakizungumza Kiswahili, utapata matumaini. Ukihudhuria makongamano ya Kiswahili ya walimu na wanafunzi unakuwa na kila sababu ya kutabasamu. Aidha, ukiingia katika maduka ya vitabu na kuona wingi wa vitabu vya Kiswahili, unatikisa kichwa kwa kuridhika. Yamkini, lugha hii imeenea kwenye kila pembe ya taifa hili.
Hata hivyo, ukifikiria kuhusu aina ya Kiswahili kinachosemwa, kinachotumiwa na wazungumzaji wengi, matumaini yako yatadidimia. Kwenye vyombo vya habari ndiko maji yalikozidi unga. Wanahabari wanakosea, wanaweka viambishi mahali pasipofaa na kuviondoa pale ambapo vinapaswa kuwa. Si ibra kusikia mwanahabari akisema "kuku tatu, miaka nane, walimu wakumi au hata vikapu vikumi." Yamkini, hakuna anayejali!
Wiki iliyopita mtangazaji mmoja alinukuliwa akisema, "lugha la Kiswahili ni zuri". Jameni lugha la Kiswahili ndio kusema nini? Moyo wako utakuwa karibu kupasuka ukiwasikia watu wanaojidai kuzungumza Kiswahili wakisema, "Masaa, makaratasi, mapua na mashingo." Hiki si Kiswahili kibaya tu bali ni Kiswahili kibaya sana!
Swali kuu ambalo tunapaswa kujiuliza ni je, twaenda mbele au twarudi nyuma? Inamaanisha kuwa kabisa hatuwezi au hatutaki katu kusema Kiswahili sanifu tena?
Wananchi wazalendo kindakindaki wa mataifa yao huzionea fahari lugha zao na kuzitetea dhidi ya mtu yeyote anayediriki kuzivunja. Mathalani, Wachina wanacho Kichina chao, Wafaransa wanacho Kifaransa chao, Waingereza wanakumbatia KLiingereza chao, huku Waarabu wakikisema Kiarabu kwa dhati. Je, sisi chetu ni kipi? Lugha yetu ni ipi?
Ni jambo la kuhuzunisha hadi ya kuhuzunisha kuwaona wageni waliotoka mabara mengine wakija huku na kujua lugha sanifu zaidi ya mzaliwa na mlelewa wa huku. Je, kuzungumza Kiswahili safi na dalili ya udumavu?
Wakati sisi tunapofanya masihara ya kusema, "Kiswahili simdomo wangu," wengine wanatambua natija za Kiswahili. Leo hii KLiswahili kinafundishwa kwenye vyuo vikuu vya Marekani, Ujerumani miongoni mwa nchi nyingine maarufu duniani. Na sisi je? Letu limekuwa kushirikiana kama kiko na digali kukishambulia na kukijeruhi Kiswahili.
Yafaa tuelewe kuwa Kiswahili ni bura yetu, tusiibadili na rehani. Kabla hatujazikimbilia lugha nyingine, Kiswahili kipewe nafasi ya kwanza. Kukifanya lugha rasmi na ya taifa kupitia kwa katiba hakutoshi, sharti tukishabikie, tukinadi na kukisema kwa ufasaha. Kiswahili kitukuzwe kisifukuzwe!