Kundi la kinamama na vijana linavyowapa riziki kwa maziwa

Alhamisi, Septemba 5, 2019 | TAIFA LEO 
UBUNIFU MASHINANI 
Kundi la kinamama na vijana linavyowapa riziki kwa maziwa 

Ni asubuhi mapema mwendo wa saa kuni na mbili hivi, hali ya anga inabashiri kibaridi kikali katika mji mdogo wa Nandi Hills, kaunti ya Nandi lakini kwake Felista Mitei, biashara haitambui baridi wala jua kali. Kwenye kiduka chake, tayari wateja wamejaa mlangoni kununua maziw kwa ajili ya kutayarisha kiamsha kinywa. Siwezi kupitisha masaa ya kufungua kazi. Huwa nina wateja maalumu wa saa kumi na mbili kamili na wengine wanafuata baadaye. Najikakamua sana ili nisije nikamsaliti yeyote kwa ajili ya saa, akasema kwa tabasamu. Mazungumzo yanaposhika kasi, bi Felista anakabwa na juhudi za kuwashughulikia wateja wake. Kila mmoja anataka kuhudumiwa haraka iwezekanavyo.
Sitaki kuchelewa kazini, naomba uharakishe, aksema mteja mmoja aliyejitambulisha kama mhudumu katika kituo kimoja cha afya. Kisha Felista, mama mwenye umri wa makamu anaeleza kuwa yeye ni mwenyekiti wa chama kimoja cha Kipkimba Lengut Women Self-Help Group na kwamba amepewa jukumu la kuendesha kiduka hicho ambacho ni cha wanachama. Kikundi chetu cha watu 23 kimekuwepo tangu mwaka wa 2017. Tumeifanya kazi hii kwa muda wa miaka miwili sasa na tunaona faida yake, akasema. Anaongeza kuwa kikundi hiki kinajumuisha kina mama 16, vijana watano na watu wawili walemavu. Kiduka hicho kinapokea maziwa kutoka kwa wakulima walio katika eneo la Nandi na kisha Felista anaamua ni kiasi kipi atakachouuza kama maziwa ya chai na pia kiwango atakachounda maziwa mala alimaarufu mursik kwa lugha ya Kalenjin. Duka lolote la kuuza maziwa hapa kwetu haliwezi kuwa kamilifu bila mursik na ndio maana hapa kuna vibuyu kadha wa kadha kwa ajili ya maandalizi ya maziwa hayo, akasema. 
Huku akionekana kuelewa kazi yake vyema, Felista amejaribu sana kuhakikisha kuwa hali ya usafi imezingatiwa dukani. Vyombo vyote vya kubebea maziwa vinasafisha mara kwa mara. Maziwa ya chai yametanganishwa na mala kwa utaratibu fulani. Iwapo utakosea kwa kuweka maziwa ya chai karibu na yale yaochacha basi kuna uwezekano mkubwa kuwa huenda ukapata hasara kwani yote yatachacha, akaeleza. Lita moja ya maziwa ya chai Bi Felista ananunua kwa Sh45 kutoka kwa mkulima na kisha kuyauza kwa Sh60.
Kwa siku moja anauza jumla ya lita 80 hadi 100 ya maziwa ya chai na mursik. Nikinunua lita 100 kutoka kwa wakulima kwa shiling 45 kwa kila lita, kwa muda siku moja ninauza hadi lita 70 ya maziwa ya chai kwa shillingi 60 kwa kila lita. Nitatengeneza takribani shilingi elfu 7000 au 8000 ambapo faida yake ni zaidi ya sh3500, anafichua. Lita moja ya mursik Bi Felista alisema kuwa anauzwa kwa shilingi 75. Mursik inachukua muda wa siku tatu au nne ndipo iwe tayari kwa matumizi. Mchakato wa kuitengeneza unaitaji subira kwa sababu lazima uwe na bidhaa zote zinazohitajika, akaeleza Bi Felista.