n_a

SULUHISHO KWA UNYANYASAJI WA JINSIA.

Ni wazi kwamba dhuluma za kijinsia bado zinaendelea. Watu wengi hudhani
kwamba wanawake ndio tu pekee wanaopitia dhuluma hizi. Si kweli. Wanaume
pia hupitia dhuluma hizi. Huenda wanaume wachache hujitokeza na kuja
mbele kusema iwapo wamedhulumiwa. Kati ya wanaume ishirini, mmoja tu
pekee ndiye anayeweza kujitokeza na kusema kama amedhulumiwa. Sijui
wanaume huogopa nini. Jambo hili si la kuonea aya. Niliweza kukaa na
kufanya uchunguzi wangu. Lengo kuu ilikuwa ni kutafuta ni nini haswa
suluhisho la swala hili nzima. Je, tutafanyaje ili tuweze kudhibiti
swala hili la dhulama? Tunaambia kwamba kati ya watu kumi wa kiume na wa
kike pamoja, tunapata wawili kati yao ni waadhiriwa wa dhuluma ya
kijinsia. Idadi ya juu ikiwa ni wanawake. Hebu tuangalia tu baadhi ya
suluhisho kwa swala hili nzima.

Kwanza ni hatua kali za kisheria kuchukuliwa kwa wanaowapiga wake au
waume wao. Serikali yafaa iweke adhabu kali. Waseme kwamba iwapo
utashtakiwa kwa kumpiga mke au mume wako unatozwa faini ya shilingi elfu
mia saba pesa taslimu. Hii itawatia watu uoga wa kupigana. Ni jana tu
wapenzi wawili waliweza kupigana kule kaunti ya Trans Nzoia. Tunaarifiwa
kwamba kulikuwa na ufwetulianaji wa risasi. Walikuwa wapenzi wawili
waliokuwa wakipigana. Hatujui chanzo cha vita hivyo kilikuwa ni nini.
Pili hatujui ni mume alianzisha vita au ni mke? Wote walikuwa ni maafisa
wa polisi tu. Walikuwa wenye umri mchanga mno. Tunaambiwa walikuwa wenye
umri wa miaka ishirini na nne hadi ishirini na tano. Wachanga kweli
kweli. Kupigana kama huko kukotokea na serikali ipate kumshika, yafaa
kumfunza adhabu. Adhabu hiyo itawafanya watu wengine kuogopa dhuluma
kama hizo.

Sheria kali pia kuchukuliwa kwa wale wanaowabaka watoto. Juzi mitandaoni
kuna kisa kilitokea sehemu za magharibi. Kaunti ya Kakamega sehemu
itwayo Butali. Baba mmoja mwenye umri wa miaka arubanne aliweza kumbaka
mtoto wa miaka kumi na miwili. Ilikuwa ni aibu sana kwa wanaume. Kitendo
hicho kilishangaza umma. Mzee huyo alichukuliwa akiwa uchi wa mnyama
hadi kituoni cha polisi. Naomba mtu kama huyo akishikwa achunguzwe akili
yake. Akipatwa ana akili timamu basi afunguliwe sheria na alimpe tu
kulingana na matendo yake. Tukifanya hivo visa hivi vitaweza kupungua.
Kitu ambacho ningeomba ni kwamba sheria inapopata mtu kama huyo, hakuna
hata maana ya kusikiliza kama ushahidi wa kutosha upo. Hakuna hata maana
ya bondi. Mtu kama huyo ni kutupwa gerezani kwa miaka tu kadhaa. Arudipo
kutoka mle ndani, atakuwa na ya kuhadithia watu.

Sheria pia zinafaa kuchukulia kwa wale wanaokeketa mabinti. Raisi wetu
alisema kwamba ifikiapo mwaka wa elfu mbili na thelathini, visa kama
hivyo vyafaa kutokuwepo. Basi aliamuru kwamba iwapo mtoto atapatikana
amekeketwa, mzazi wake atashikwa na pia yule ngariba. Mimi naliunga
jambo hili kwa asilimia mia kwa mia. Hivi sasa, kuna baadhi ya wauguzi
ambao wamewekwa shuleni kuwachunguza wanafunzi. Wanafunzi hao huchungwa
kama wameweza kukeketwa au la. Iwapo basi wanapatika, wao huandamana na
polisi na wazazi kukamatwa. Kuna baadhi ya mabinti hunyamazia jambo
hili. Hii ni kwasababu ya kukosa elimu.

Elimu basi inakuwa suluhisho la pili kwa wale ambao wanadhulumiwa.
Wanawake kwa wanaume yafaa waweze kupewa elimu wajue haki zao. Yafaa
waelewa haki zao kama mtoto nwa kike ni gani. Pia wakiume wajue haki
zao. Hii inaweza kufanikishwa iwapo serikali itatoa pesa ili watu wapate
elimu. Pesa hizi zitawasaidia wale wanaoelimisha akina dada. Najua kuna
watu sehemu nyingi za Kenya hawajui haki zao. Mbona? Kwasababu
hawajawahi ambiwa. Ndio maana utawapata wengi wamo gizani wanaumia tu.
Hawajui kama wanadhulumiwa au la. Wapo tu. Yafaa mabinti na waelimishwa
kuhusu ndoa za mapema. Inasikitisha kuona binti wa miaka ishirini
kuolekea mume wa miaka arubanne. Haya mimi nimewahi shuhudia. Utapata
tena wazazi wa binti wamefurahia. Wao hawajui kwamba wanawajimbia wanao
kaburi? Kaburi ambayo wanachimba wenyewe na mwishowe watakuja kutumbukia
ndani.

Serikali pia yafaa kuanzisha makao ya watoto hawa. Makao haya
yatawasaidia wale watoto au watu wanaotoroka dhuluma. Kuna baadhi ya
wasichana wanaelewa haki zao. Basi utawapata wanapoambiwa wanataka
kuwakeketa wao hukimbilia usalama wao. Kuna mama mmoja alikuwa na makazi
kama hayo. Aliyajenga kule Isiolo. Lengo kuu lilikuwa kuwapa makao wale
wanaokimbilia usalama wao. Mama huyo alikuwa akiwapeleka shule watoto
hao. Kuna mmoja pia aliyekuwa amesaidiwa na shirika hilo, alirudi na
kumsaidia mama huyo kulinda wale ambao wametoroka makwao. Tunaeza
kufanikisha jambo hili pia kupitia kwenye kampeni. Mashirika ya
kiserikali na yakibinafsi yafaa yaje pamoja kusuluhisha jambo hili.
Waandae kampeni dhidi ya unyanyasaji huu. Ni hivi majuzi kulikuwa na
kampeni ya wanariadha kuwahimiza kusema yale wanayopitia. Hii ni
kutokana na kifo cha Tirop. Tirop alikuwa mkimbiaji mbio. Mwaka jana
alishindia Kenya dhahabu kweli kweli. Tirop aliuwawa na mpenziwe baada
ya kugombana kiasi kwa nyumba. Kupitia kifo chake tumekuwa na kampeni za
kupinga dhuluma za aina zozote zile. Hii ni kuhakikisha kwamba kisa kama
hicho kisitokee tena. Kampeni kama hizi huwaimiza wanawake kupigania
haki zao. Si wanawake tu pekee. Bali pia kuwahimiza wanaume wapiganie
haki zao. Hii itafanya watu wajue haki zao na kuzilinda.

Suluhisho nyingine nj kuwapa akina mama mikopo. Ni vyema akina kujiunga
na vyama vya mikopo. Mfano ni shirika la " Kenya Women Finance Trust".
Wengi wamezoea kuita KWFT. Hili ni shirika ambalo linawapa akina mama
mikopo. Mikopo hii inaweza kufanya wanawake kuwa wakujitegemea. Mambo
mengi ama shida nyingi hutokana na akina mama kukosa pesa. Basi kuwepo
kwa shirika hili linaweza kusaidia kina mama kujisimamia. Hii itapunguza
dhuluma kwao.

Serikali pia kutoa nafasi tofauti katika serikali zinazoshikiliwa na
akina mama. Kwa mfano kuna nafasi ya wakilishi wa akina mama. Hii ni
kuonyesha kwamba serikali yetu inajali kina mama. Pia tumeweza
kushuhudia alama za kujiunga vyuo vikuu hapo awali za akina dada
zilikuwa za chini. Hii ukilinganisha na alama za wavulana. Saa hii
wameweza kushusha chini ili kujaribu kurudisha usawa. Kongole kwa Kenya
yetu. Si tu kwa sekta ya elimu tu. Bali tunaambiwa sehemu mbalimbali pia
waige mfano wa sekta ya elimu. Akina dada wapewe nafasi na alama za kazi
fulani waweze kushusha chini.

Sera ya umiliki wa mali pia yafaa kuangaziwa upywa. Hii ni kuhakikisha
ya kwamba akiana mama pia wanaeza kumiliki mali nao pia. Inasikitika
kuona akina mama wakifushwa iwapo mume atakufa na huyo mama asiwe na
mtoto wa kiume. Hata kama yu na watoto wa kike kumi, huwa hana uwezo wa
kumiliki mali hiyo. Jambo hili husikitisha sana. Huko kwetu nimewahi
shuhudia haya. Wanaamini kwamba dada hawezi kuridhi mali ya babake.
Kwani wamewachukulia hao kuwa kiumbe kidhaifu. Haifai hivyo kamwe. Ndio
maana naomba sera mpywa ya kumiliki mali iweze kuwekwa. Akina mama hata
waruhusiwe kumiliki mali za familia. Bila kusahau akina dada pia.

Suluhisho nyingine ni wanaume kuelewana na kuwajibika kwa nyumba. Kuna
baadhi ya vitu wanaume huzingizia wake zao. Kwa mfano mtoto akikosa mama
ndiye hulaumiwa. Mtoto wa kike akichelewa kufika nyumbani ni mama
analaumiwa. Iwapo mtoto wa kiume atabajika mtoto wa wenyewe mimba, basi
ni mama atalaumiwa. Kitu kibaya kikifanyika bomani ni mama ambaye hubeba
msalaba. Haifai hivyo kamwe. Jukumu la kulinda watoto ni la wazazi wote
wawili. Si mama pekee. Akina baba wakielewa hivo watasaidia kupinguza
visa hivi.

Ningependa zote tusimama na tupige vita dhidi ya dhulama za kijinsia.
Umoja ni nguvu wasemavyo. Utengano ni udhaifu eti.