Mambo niliyokumbana nayo wakati wa zoezi la kufunza

MAMBO NILIYOKUMBANA NAYO WAKATI WA ZOEZI LA KUFUNZA.

Ninakumbuka tu kama ilikuwa jana. Mnamo Oktoba tarehe kumi tuliukalia
mtihani wa chuo kikuu. Mtihani huo ulifanywa takribani kwa muda wa wiki
moja. Hapo awali mitihani yetu ilikuwa inachukua muda wa wiki tatu hata
na zaidi. Wakati huo ulikuwa kinyume na matarajio yetu. Wanafunzi
walistahili kufanya mtihani kwa haraka. Kisha mtihani ukamilikapo waweze
kuenda kwenye nyanja tofauti. Mimi pia nilikuwa moja wapo wa wale
wanafunzi. Wengi walikuwa na furaha. Walikuwa wako tayari kuonyesha
maarifa yao ya kufunza kupitia masomo kama hayo. Walikuwa wamejiandaa
kwa takribani miaka minne. Baadhi yao walikuwa mbioni angalau kununua
nguo zenye heshima. Kwani wanafunzi wengi wa chuo huvaa nguo ambazo
zimewabana. Kuna wale waliokuwa wanafanya ununuzi. Hata nakumbuka nikiwa
katika moja wapo wa maduka makuu, nilipatana na Sharon ambaye pia ni
mwanafunzi tunayesoma naye. Sharon alikuwa mwalimu wa Kiswahi Jografia.
Alinisaidia sana katika kuchagua mavazi pale sokoni. Lengo kuu yalikuwa
mavazi ya kuvaliwa wakati wa kipindi hicho cha zoezi la ualimu.

Tulimaliza shughuli zote. Wakati ulipowadia basi tuliweza kuondoka.
Nilijitoma katika gari moja aina ya ' Transcounty'. Hayo ni mojawapo wa
magari ninayopenda kufanya nayo usafiri. Hii ni kwa sababu magari haya
hayasimami simami. Pili magari haya huwa hawajazi abiria kupita kiasi.
Wao wanabeba tu abiria kumi na wanne. Basi nilijitoma garini huku begi
langu la nguo likiwekwa kule juu. Niliulizia nauli ni ngapi na
wakanijuza ni shilingi mia mbili tu. Mfukoni nilikuwa na noti ya elfu
moja. Basi nikasema hiyo ni vyema. Nilikaa na tukaelekea upande wa
Mumias. Njiani dereva alijaza abiria tukisafiri. Kumbuka kuwa magari
hayo huwa hayana utingo. Dereva ndiye utingo. Usisitaajabu hayo. Basi
njiani tulienda. Mimi nilikuwa nimetia vijispika zangu masikioni. Safari
ilinichukua dakika hamsini hivi.

Basi wakati ulipofika niliweza kutua Mumias. Nilikuwa na bahati kwani
wandani wangu pia walikuwa wametumwa huko kufanyia mafunzo yao kule.
Basi gari liliposhuka, nilifululiza hadi kwao. Nilipata wao wakipiga
deki. Nilieka begi langu pale. Tulianza kupiga hadithi. Mimi nilikuwa na
hamu ya kutafuta nyumba pia. Niliweza kuondoka na rafiki yangu Stefano.
Yeye alikuwa mkaazi wa kule. Alijua kila kona ya huko. Tulianza kutafuta
nyumba ya kukodi. Kuna zile tulizozipata kwa bei nafuu na zingine
zilikuwa bei ghali. Tulisema kwamba, kwasababu sisi ni wanafunzi,
hatukuwa tunahitaji zile za bei ghali. Niliweza kujipatia nyumba ya
shilingi elfu mbili. Hii ni baada ya kutafuta hadi karibu nikate tamaa
ya kupata.

Niliweza kugundua kitu moja kule Mumias. Kuna vyumba vya burudani vingi
kule. Unapata sehemu moja ni mahali pa kuchomea tu nyama. Mahali hapo
ifikapo Ijumaa panageuzwa maegesho ya magari. Kila aina ya gari utaliona
pale. Pia utapata mabinti wengi kule. Kuna wale waliokuja burudani na
kuna wale wanaofanya kazi pale. Nilimwuliza mwandani wangu siku moja.
Mbona hapa Mumias kuna sehemu nyingi za burudani? Alinieleza kwamba
Mumias ilikuwa kutokana na kiwanda cha kusaga miwa cha Mumias. Kisha
akanipa historia kidogo. Mumias inavyumba vingi vya starehe kwasababu ya
kiwanda. Hapo awali, wakulima walikuwa wakichukua pesa Mumias na kutumia
katika starehe. Hii ilifanya watu wengi kutengeneza vyumba vya burudani
vingi. Niliona kwa kweli huo ni ukweli. Hivi sasa kampuni hiyo ya Mumias
iliweza kuanguka. Saa hii imo mbioni kufufuliwa tena. Ndio maana kule
Mumias vyumba ni vya bei ya chini mno.

Nilikuja kuhamisha vitu vyangu. Huko nilisaidiwa na rafiki mmoja.
Alikuwa mwenye jina la maarufu Kiongozi. Kiongozi alikuwa mwenyeji wa
huko Mumias. Shida yake alikuwa mwenye tamaa za fisi. Hakuna binti
aliyetaka amkose. Alifurahia ujana wake. Nilimaliza kupanga nyumba na
hapo ilikuwa mwendo wa saa kumi na mbili jioni. Nilielekea sokoni
kutafuta chakula. Soko ya karibu pale iliitwa Ekero. Nilipofika sokoni
wa mama walikuwa wanauza vyakula aina mbali mbali. Si samaki. Si mahindi
ya kuchoma. Si mboga za kienyeji. Basi kwa kuwa nilikuwa mraibu wa nyama
choma, nilienda angalau kula nyama kidogo. Nilipata nyama i tayari
pamoja na mchuuzi. Niliagiza mchuuzi na nikamiminiwa kikombeni. Mchuuzi
huo huwa shilingi kumi tu. Baadaye niliagiza nyama na kupakia. Hii
ingenifaa kula kwa ugali. Nilirudi chumbani mwangu. Nilifurahia soko
lile kwani lilikuwa na mwangaza wa kutosha. Serikali huko imefanya kazi
kuntu. Jioni hiyo nililala na kutengeza nguo zangu za asubuhi. Nilijua
nilikuwa na kibarua mbeleni kikinisubiri. Nililala mapema. Huko kwetu
watu husema ukilala mapema utarauka mapema.

Asubuhi iliwadia. Nilirauka saa kumi na mbili kasorobo. Nilikuwa wa
kwanza kuamka hapo nilipokuwa nimepanga nyumba. Niliekea bafuni kuoga.
Niliporudi nilivalia nadhifu. Nilijirashia marashi kama kawaida.
Nilijiangalia kwa kioo. Nilikuwa nadhifu. Basi nilivalia viatu na
kutoka. Sikutaka kupika kiamsha kinywa. Niliingia kwa kibanda kimoja
angalau nipate kikombe cha chai. Kwenye kibanda watu walishangaa na
mimi. Sura mgeni. Kwa kweli nilikuwa tu kama kuku mwenye kamba. Kuvalia
kwangu kulionyesha tu kuwa kuku mgeni. Niliagiza chai kwa chapati. Mimi
napenda chapati mno. Nililetewa chapati yangu na chai ya mkandaa.
Walinieleza kwamba chai ya maziwa haikuwa tayari. Mimi nami sikutaka
kusumbua. Nilimiminiwa chai hiyo kwa kikombe cha ajabu. Mimi nilizoea
vikombe vya mapambo. Si hivi vingine. Vilikuwa vizee. Kwa kuonekana mtu
wa katikati, niliamua kuvitumia tu. Niliagiza kikombe kingine angalau
nikapoze chai yangu. Niliongezewa vikombe hivyo hivyo tu. Sikuwa na
muda. Nilikunywa na kulipa pesa. Nilidhani kikombe hicho kikubwa ni
shilingi hamsini. Waliweza kunidai shilingi kumi na chapati shilingi
ishirini. Nilitozwa kwa jumla shilingi thelathini.

Nilitoka nje na kuchukua pikipiki. Nilielekea katika shule niliyokuwa
naenda. Nitaibana jina kwa hivi sasa. Lakini ni shule ya wasichana.
Nilifikishwa hadi kwenye lango kuu la shule hiyo. Niliuliza nauli
shilingi ngapi? Akaniambia shilingi arubanne. Nilimpa noti ya shilingi
mia na akanirejeshea shilingi sitini. Niliingia shuleni na kukaribishwa
na mlinda lango. Alinisaili maswali. Aliposikia mimi ni mwalimu, alinipa
kitabu cha walimu nikatia sahihi. Nilifuliza hadi kwenye majilisi.
Njiani kulikuwa na wanafunzi wakifanya usafi. Nilijua tu hao walikuwa wa
kidato cha kwanza. Nilienda majilisini na kupata walimu kadhaa.
Niliwasalimu wote kisha nikakaa kando na mwalimu mmoja. Pia alikuwa
amekuja katika mazoezi ya ualimu. Alikuwa binti katika chuo kikuu cha
Kenyatta. Alikuwa mwenye rangi ya dhahabu. Nilimsalimu na kumsaili
maswali kadhaa. Alikuwa mzuri kwani alinisaidia.

Tulipokuwa bado tunaongea walimu wengine kutoka chuo kikuu cha Jaramogi
Oginga waliingia. Hao nao walikuwa mabinti tu. Walitusalimu. Walipoanza
kuongea, mmoja wao alikuwa ameadhiriwa na lafudhi. Kwani kiswahili chake
kilinitia ati ati. Si semi kama hicho cha Wavinya. Si ndwele yapitayo
tukaange yajayo. Haha kwa kweli Wavinya alituchanganya. Madamu yule
aliitwa Lilian. Alikuwa na kiswahili cha kiluhya. Kilikuwa kimejaa
misamiati ya ko.

Nikiwa bado nafikiria kule, kengele ya gwaride iligongwa. Wanafunzi
walifumukana hadi kwenye gwaride. Nilishangaa. Hao mabinti elfu wote
nitawambia nini. Shughuli za gwarideni zilifanyika. Mabinti walipandisha
pendera. Wakaimba nyimbo na walimu kuongea. Mwalimu mkuu aliweza kutuita
mbele.

"Muhula huu tumefanikiwa kupata walimu wapya. Walimu hawa watakuwa
wakimfundisha masomo mbali mbali. Hebu tushirikiane nao. Nitawaita mje
mbele. Mtakuwa mnasema tu jina, somo na chuo. Walimu karibuni".

Tulisongea. Lilian ndiye aliyekuwa wa kwanza. Wanafunzi walimcheka
kiswahili chake. Alimaliza na pia mimi nikasemezana nao. Tulimaliza
vyema na wanafunzi kufumukana darasani. Nilijua tulikuwa tushapewa
majina yetu ya majazi. Kwenye majilisi walimu walitusalimu na
kutukaribisha. Walileta ratiba ya masomo na sote tulikuwa tushapewa somo
mbali mbali katika madarasa. Mimi nilifanikiwa kufunza kidato cha pili
kijani na kidato cha kwanza kaskazini. Siku ya kwanza somo lilikuwa
vizuri.

Mambo yaliendelea hadi baadaye nilipoanza kupata changamoto. Wanafunzi
wa kidato cha pili hawakuwa wananiona kama mwalimu bali rika yao.
Nakumbuka siku moja niliweza kusanya vitabu niweze kusahihisha.
Wanafunzi watatu walikuwa wamenichezea shere. Wao walikuwa wamekusanya
vitabu na kwenye vitabu vile wametia barua. Niliwaita mmoja mmoja
kuwashauri. Walikubali makosa kwa kauli moja. Lakini niligundua yalikuwa
yanaingilia huku na kutokea sikio jingine. Nilipoitisha vitabu tena
makosa hayo yalirudiliwa. Niliamua kutokusanya vitabu tena. Nitakuwa
nasahihisha vitabu darasani tu. Niliweza kumwambia mwalimu anayesimamia
kitengo cha nasaha shauri aweze kuwashauri mabinti hao. Aliniambia
alifanya hivo.

Nakumbuka siku moja jumamosi. Nilikuwa kwa zamu. Mimi binafsi tulikuwa
na afisi yetu ya bweni. Tulikuwa tukikaa pale na mwalimu mmoja wa
bayolojia na gemia. Mwalimu huyu ilikuwa nadra kuja kukaa kule afisini.
Basi nakumbuka vyema sana. Mwendo wa saa nne hivi mwanafunzi wa kidato
cha pili alikuja. Alibisha na kuniuliza. "Mwalimu Pita yupo?" Nikamjibu.
"La hayupo. Ungependa nikusaidie vipi?" Akasema. "La ni shughuli za huko
bwenini". Nikasema rejea Jumatatu utampata. Sikujua kumbe najikaanga kwa
mafuta. Kumbe alikuwa ametumwa. Baada ya dakika mbili hivi, huyo binti
wa barua aliingia.

"Habari mwalimu? Naona umetulia tu. Nina maswali ningependa unisaidie".
Nikamwuliza maswali yapo wapi? Ghafla akafunga mlango na kuniamuru huku
amefungua shati yake. Nilishtuka nikaishiwa nguvu. Hakuwa na sidiria.
"Ukijaribu kupiga nduru nitasema ulikuwa unataka kuninajisi."
Akaniambia. Nilumwambia hiyo si njia poa. Nikamdanya. Nikamwambia
tukutane siku fulani tuweze kuongea. Kwa bahati nzuri akakubali. Akavaa
shati lake na kuniambia nikijaribu kusema atasema mimi huwa namtaka
kimapenzi. Tangu hiyo siku sikuwahi kaa kwenye afisi yetu. Nilihamia
kwenye majilisi tu. Nilijifunza vitu viwili. Kutokaa pekee yangu shuleni
humo. Pili, niliaba kutokusanya vitabu. Nilipofanya hayo niliweza
kumaliza shughuli yangu ya ualimu shwari. Hiyo ndio hadithi sitasahau
nikiwa kwenye zoezi la ualimu.