Siku ya kwanza chuoni

SIKU YA KWANZA CHUONI

Masomo yangu ya shule ya upili hayakuwa rahisi. Mimi nilikuwa baadhi ya
wale ambao tulikuwa tumenoa makali masomoni. Niliweza kuwacha sifa
katika shule hiyo. Kitu cha kwanza nilitoka shule hiyo bila kuadhibiwa.
Hii ina maana kuwa nilikuwa mtoto mwenye nidhamu. Nakumbuka siku moja tu
tulipopigwa tu viboko za dharura. Hii ilitokana na baadhi ya wanafunzi
kuwa watundu. Siku hiyo kengele ya kuenda mapumziko yaani kwenye mabweni
ilipogongwa, kulikuwa na tatizo moja. Mmoja wetu alizimisha mwangaza.
Kumbe naibu wa mwalimu mkuu alikuwepo hapo karibu. Aliagiza kila
mwanafunzi aweze kulala kwenye dawati. Hapo hapo alianza kutupiga huku
akitumia mreja wa kupitisha maji. Yaani "pipe" kwa wale wanaopenda
Kinyenye. Mimi nilikia kiboko kile kikinikata hadi kwa roho.

Basi muda uliyoyoma na sekunde kuisha. Sekunde zikapisha dakika. Dakika
nazo bila kuchelewa zikapisha saa. Masaa ya kaleta siku. Siku ikafanya
wiki na wiki kule mwezi. Hatimaye miezi ilipopita ikaleta mwaka. Nasi
kama ibada tukasonga hadi kufika kidato cha nne. Tulikalia mtihani huku
tukiwa na wingi wa matumaini kuupita mtihani huo. Tukiwa shuleni
tulichagua vyuo kwa awamu ya kwanza. Mtihani wetu ulimalizika nasi
tukaelekea nyumbani. Nikiwa garini nilikuwa najihisi sana. Nikikuwa
nahisi kwamba mzigo niliokuwa nimeubeba sasa nilikuwa nimeutua. Safari
ya shule ya upili si mchezo

Tuanze na kuamka kila siku asubuhi kwenda darasa. Mitihani ya mara kwa
mara. Kupigwa hata kwa makosa madogo tu. Kula chakula kisichobora yaani
bora tu chakula. Yote tisa. Kumi kutokuwa na uhuru wa kutoka nje. Hayo
yote nilikuwa nikifikiria nikiwa garini. Niliburudika na miziki
iliyochezwa kwenye gari. Muda mchache baadaye nilifika katika soko la
nyumbani. Huko nilipata akina mama wa bidii. Walikuwa pembezoni mwa
barabara wakiuzaa bidhaa zao. Mimi binafsi hupenda kula tikitimaji.
Niliomba mama mmoja na kumpa shilingi ishirini. Alikata kipande na
kunipa. Wakati huo kulikuwa na joto mno. Nilibukia maji yale sawasawa.
"Karibu nyumbani mtoto wangu. Umemaliza shule?" Mama huyo aliniuliza.
Nilimjibu ndio. Huko kwetu watu hudhania kwamba kumaliza shule ya upili
ndiko kumaliza shule. La hasha. Masomo hayana kigomo. Nilimwacha mama
yule pale na kuburura mzigo wa sanduku niliokuwa nao.

Ghafla mwendesha bodaboda alinijia. "Mwanafunzi unaenda wapi? Kaa
twende. Mko wangapi?" Aliniuliza kijana mmoja mwendesha pikipiki.
Nilishangaa kwani kijana huyu hanioni. Nilikuwa peke yangu lakini kwa
tamaa ya pesa alifikiria kwamba tu wengi. Niliweza kumwuli ni nauli
ngapi. Aliniambia shilingi mia. Nikamwambia mimi huko nasafiri na nauli
ya shilingi sabini. Alisema ni sawa na kisha nikaabiri. Tulifika
nyumbani salama ila tu vumbi njiani ilikuwa nyingi. Ikumbuke kwamba
ulikuwa mwezi wa Desemba. Nyumbani nililakiwa vyema.

Baada ya muda wa siku kumi na tatu hivi matokeo yalikuwa yako tayari.
Kwa bahati mzuri mm pia nilikuwa nimefuzu. Nilifurahia hadi ghaya ya
kufurahi. Wazazi wangu walinipongeza. Basi maandalizi ya kujiunga na
chuo kikuu yakaanza. Tulienda kurekebisha. Nilikuwa nataka kujiunga na
chuo kikuu kufanya kozi na kuwa nesi. Alama zangu hazikufikia. Kwani
kemia nilipata alama ya chini. Sitasema alama yenyewe kwani inaeza kuwa
alama ya juu kwa mtu mwengine. Wewe jua tu kemia sikufuzu. Tulifanya
shughuli zote na hata kuomba mkopo wa ngazi ya juu. Waswahili huita
hameju. Kila kitu kilikuwa shwari.

Barua za kujiunga na chuo kikuu zilifika. Mimi niliitwa chuo kikuu
ambacho nilisoma. Nitakibana kwa wakati huu. Basi siku ya kujiunga
ilipofika nilirauka mapema sana. Siku hiyo sikupata hata lepe la
usingizi. Nilikesha nikifikiria tu. Kulikuwa na fununu tukiwa shule ya
upili kwamba kwenye chuo kikuu ni starehe tupu. Kwa wale wapenzi wa
mahusiano, huko tulikuwa tumeambiwa kila kitu ni rahisi. Kunao wasichana
warembo kupindukia. Nimekubuka hadithi ya mzee Tupatupa kwenye kanda ya
muimbaji mmoja mashauri huko Tanzania. Mwimbaji huyo ni Bahati Bukuku.
Nyimbo zake huwa zinaongoaongoa mno. Aliimba wimbo uitwao Kampeni. Eti
sasa huyo mzee Tupatupa akiwa amelewa aligongwa na gari. Alipogongwa na
gari akapoteza fahamu. Basi akajipa yuko mbiguni. Naye malkia akamchukua
na kumpeleka Jehanamu vilevile mbiguni. Basi tunaambiwa mzee huyo aliona
Jehanamu kuna starehe zote. Warembo wazuri, vyakula na hata pombe. Pia
sisi tuliambiwa hivo hivo. Chuoni kuna starehe. Unaeza fanya kila kitu
ukitakacho. Ukitaka kuhudhuria darasa ni sawa. Ukijihisi usihudhurie pia
ni sawa. Hayo ndio mambo tuliambiwa.

Basi siku hiyo niliabiri pikipiki ambayo ingenileta hadi kwenye steni.
Njiani hapakuwa na pikipiki yeyote. Tulikuwa tu mimi na babangu. Bila
kupoteza muda tulipata gari. Tuliabiri na kuanza kuenda. Njiani baba
aliniambia kuwa najua u makini. Uangalie njia vizuri ili siku nyingine
usije ukapotea. Nilijifikiria. Kwani nitaanzaje kupotea? Mimi mtu mzima
nitapotea kivipi? Hayo ndio maswali niliyokuwa nayo. Lakini ni lazima
uyasikie mambo ya mzazi. Labda anajua kuna yule aliwahi potea akiwa kwa
umri wa makamu. Lakini huwa wanasema ikiwa umepotea basi unajua pale
unapoenda. Huezi sema umepotea njia na hujui uliko kuwa ukienda. Lazima
uwe unajua penye unaenda ndipo useme kwamba umepotea njia.

Baada ya saa nne hivi za kusafiri tuliweza kufika. Ulikuwa ni mwendo wa
takribani saa nne asubuhi. Watu walikuwa wengi kiasi cha ajabu. Tuliweza
kuuliza na kuambia penye yafaa tuende. Nilipanga foleni. Kwenye foleni
tulipewa vijikaratasi vingine hivi. Walikuwa ni mabawabu waliokuwa
wakipeana vijikaratasi hivyo. Wazazi hawakuwepo kwenye foleni. Basi
foleni ilianza kusongea. Nakumbuka nilipatana na rafiki mmoja kwenye
foleni. Hadi hivi sasa ninamkumbuka bado. Jina lake Selina. Alikuwa
mtoto wa kutoka sehemu za ziwa Victoria. Wenyewe husema wametoka "Lake
region" katika kimombo. Alikuwa akiniomba kalamu. Hadi sasa tunapokutana
na yeye huwa namkumbusha. Kalamu yangu ulipoteza? Huwa namwuliza swali
hilo naye hukumbuka mara moja.

Tuliweza kuongea na yeye. Alinipa mwelekeo hadi sasa huwa tunapatana
wakati mwingine kwenye darasa. Yeye pia ni mwalimu. Tulimaliza usajili.
Baba akaenda zake nami nikabaki kupambana na maisha. Alinipa ushauri
naye akapanda gari kurudi nyumbani. Sikuwa nimezoea kukaa mbali na
mamangu. Nilitamani kulia lakini sauti ya baba ikiniambia saa hii sasa
wewe ni mtu mzima ilinipa nguvu ya kuvumilia. Nilienda hadi kwenye
chumba langu la kulala. Nilipanga vitu vyangu. Tulikuwa tunapewa kila
kitu. Basi niliweza kujilaza ili kujipumzisha.

Lo! Nilichokiona nilishangaa mno. Kunguni walinivamia na kuniibia
usingizi wangu. Walikuwa wakinifyonza damu yangu. Inaonekana kunguni hao
walikuwa na njaa. Niliamka na kuenda kutafuta chakula. Sikuwa najua
penye naenda. Niliamua kuwa pendera tu. Kazi yangu kufuata upepo.
Hatimaye nilifika sokoni. Mimi nyumbani nimezoea kula ugali kwa mrenda.
Basi kufika kwenye hoteli niliagiza chakula hicho. Kwa bahati mbaya
mrenda haukuwepo. Niliagiza ugali kwa dagaa. Mimi sipendi dagaa
zilizowekwa mchuuzi. Hivyo basi niliwaambia. Hatimaye dagaa
zilizokaushwa tu kwa mafuta zilifika. Nilikula na kurudi kwangu haraka.
Sikutaka giza inipate nje. Kwani singeweza kumbuka kwangu vyema. Hii
inatokana na kuwa na majengo mengi chuoni. Nilifanikiwa na kurudi
chumbani.

Nilianza kuona mambo ya ajabu njiani. "Huku watu hushikana mikono tu
ovyo hivi? Je huku watu huvaliaje? Huku watu hutembea tu ovyo? Huku
kwani hata wanadada hulewa?" Maswali mengi yalinizungusha kichwa na
kuniacha bila majibu. Nililala huku nikiwaza jinsi kesho itakuwa.

Asubuhi na mapema nilirauka na kuenda bafu. Kwani niliona kana kwamba
watu wote asubuhi huamkia bafu. Nilioga hata kama sikutaka. Kwani si
kila mtu alikuwa akioga. Nilirudi na kuvalia vyema tayari kwa darasa.
Niliona nipate kikombe cha kahawia kwanza. Wakati huo pesa ilikuwepo.
Ilikuwa mara ya kwanza kupewa na mzazi shilingi elfu tano kama pesa za
matumizi. Sikuwa naogopa kutumia pesa. Nilienda mkahawani tu kama
kawaida na kuigiza chai kwa chapati. Niliona wengine wanakula chapati
mbili mbili. Mimi pia nikasema mbili huku nikijua tu sitaweza kumaliza.
Nilikunywa chai hiyo kwa utaratibu mno. Sikutaka kuharibu sifa zangu.
Ikumbukwe sikuwa nimepata rafiki mwingine. Isipokuwa yule tu Selina.
Mimi niliogopa kutembea na wasichana basi sikuhitaji Selina hata kama
nilikuwa mpweke.

Nilielekea darasani. Huko huezi jua darasa ni gani. Watu huwa wamo tu
mbioni na kitabu kimoja kimoja kila mwanafunzi. Kwa kuwa mimi nilikuwa
upepo nilifwata kijana mwingine. Nilienda hadi naye darasani. Nilidhani
huko nitapata mtu na meza na kiti chake kama kule shule ya upili.
Niliingia darasa na mhadhiri alikuwa akiendeleza somo. Somo
lilipoendelea niliona tu kila mtu yuandika. Mimi sijui niandike nini.
Baada ya kukaa katika darasa hilo nilianza kufikiria. "Si niandike jina
langu kwa kile kiti. Nilihofia kwamba huenda kitachukuliwa na mtu
mwengine". Nilifikiria na kutoa mzumari na kuanza kueka alama.
Nilionekana sumbumbu. Hadi pale nilipoitwa " fresha" unafanya nini?
Nilishtuka. Niliuliza hii ni darasa gani. Wakasema hao ni wanafunzi wa
mwaka wa mwisho. Aibu ilinivaa nikashindwa hadi kutembea. Nilitamani
ardhi ipasuke inimeze tu.

Niliarifiwa kwamba sisi hatutakuwa na vipindi kwanza. Hadi usajili wa
wanafunzi uishe. Usajili huo niliambiwa utachukua takribani wiki moja
hivi. Nilichoka tu pale nilipokuwa. Nilijutia kiherehere changu.
Nilikumbuka hata jana ya hiyo siku nikinunua makala mengi tu ya kusoma.
Niligundua kwamba yalikuwa makala ya watu wa mwaka wa tatu.

Nilijifunza kitu kimoja. Kuuliza si ujinga. Hiyo ndiyo ilikuwa siku
yangu ya kwanza chuoni.