Vitamini

VITAMINI

Virutubisho ni neno lingine la vitamini. Aina nyingi za vitamini na
mimea sasa zinapatikana katika vidonge au vidonge kutoka kwa maduka ya
dawa, kliniki, na hata maduka makubwa. Vitamini imegawanywa katika
makundi mawili: asili na synthetic. Mwisho huundwa katika maabara,
wakati wa kwanza hupatikana kutoka kwa vyanzo vya asili. Virutubisho
vimeongezeka kwa umaarufu katika Mashariki na Magharibi katika miongo
michache iliyopita.

Ingawa madaktari na wataalam wengi wanapendekeza kwamba watu wanywe
vitamini ikiwa tu wana upungufu katika lishe yao, imekuwa kawaida kwa
watu wengi kuchukua vitamini mara kwa mara. Vitamini vinaaminika sana
kukuza afya bora, kusaidia kupunguza uzito, na kuboresha ngozi, kati ya
mambo mengine. Wengine wanahisi kwamba vitamini hususa husaidia kuzuia
kansa na magonjwa mengine makubwa. Soko la vitamini la mabilioni ya dola
linakua kwa kasi huku idadi inayoongezeka ya watu, haswa watoto na
vijana, wakichukua vitamini ili kuboresha afya zao na ustawi kwa ujumla.
Dhana kwamba vitamini ni sehemu muhimu ya mlo wa mtu ina sifa fulani.
Hii ni hasa kutokana na ukweli kwamba wengi wa chakula chetu (isipokuwa
mboga, matunda, na juisi) hupikwa kwa joto na hivyo kupoteza sifa zake.
Saladi na mboga mbichi ikiwa ni pamoja na karoti, brokoli, na mboga za
majani haziliwi na watu wengi.

Kwa sababu hiyo, tunakula chakula ambacho kimepoteza thamani yake ya
lishe kutokana na kuiva au hata kuanika mboga hizi kwenye joto la juu.
Zaidi ya hayo, wengi wetu hutumia wanga iliyosafishwa zaidi kuliko wanga
tata. Chakula cha awali, kama vile wali uliong'olewa, pasta, mkate
mweupe, na vyakula vingine visivyo na virutubishi vingi, vinapendwa
zaidi. Carbohydram huondolewa nyuzinyuzi na vitamini vingine muhimu
wakati wa mchakato wa kung'arisha. Matokeo yake, vitamini hutoa
virutubisho hivi muhimu ambavyo havipo katika mlo wetu. Tofauti na nchi
za Magharibi, Waasia mara chache hutumia mboga mpya au juisi za matunda,
na vinywaji vyetu vingi vinatiwa sukari.

Wengi wetu pia hutumia kiasi kikubwa cha vinywaji baridi, ambayo inaweza
kusababisha ugonjwa wa kisukari na matatizo mengine ya afya. Vijana,
pia, huwa na mwelekeo wa kuepuka au kupunguza ulaji wao wa mboga na
matunda kwa kupendelea vyakula visivyofaa au vyakula vya haraka.
Vitamini husaidia mwili wako kukua na kupanua. Pia wanahusika katika
shughuli za mwili kama vile kimetaboliki, kinga na usagaji chakula.
Vitamini A, C, D, E, na K, na vilevile vitamini B kama riboflauini na
folate, ni miongoni mwa vitamini 13 muhimu. Njia bora ya kukidhi
mahitaji yako ya vitamini, kulingana na Maktaba ya Kitaifa ya Tiba ya
Merika, ni kutumia lishe bora ambayo inajumuisha vyakula anuwai.

Ikiwa kula peke yake haitoshi kukidhi mahitaji yako, unaweza kuhitaji
kuchukua virutubisho vya lishe. Hata hivyo, kabla ya kutumia
virutubisho, wasiliana na daktari wako au mtaalamu wa lishe. Vitamini D
ni vitamini mumunyifu wa mafuta, ambayo inamaanisha kuwa haijatolewa
kupitia mkojo. Kulingana na Ofisi ya Virutubisho vya Chakula, ulaji
mwingi wa ziada unaweza kusababisha sumu, lakini sumu haisababishwi na
vyakula vyenye vitamini D au kupigwa na jua. Watu wazima hawapaswi
kuchukua zaidi ya vitengo elfu nne vya kimataifa (IU) vya vitamini D kwa
siku katika fomu ya ziada. Ukivuka kikomo hiki, vitamini D ya ziada
hudumu katika damu yako, na hivyo kusababisha matatizo kama vile
kupungua uzito kwa bahati mbaya, anorexia, na midundo ya moyo isiyo ya
kawaida.

Vitamini D iliyozidi inaweza kusababisha viwango vya kalsiamu katika
damu kuongezeka, na kusababisha uharibifu wa moyo, mishipa ya damu na
figo. Dozi ndogo za vitamini D, kama vile IU elfu moja kwa siku, pamoja
na virutubisho vya kalsiamu huongeza hatari ya mawe kwenye figo. Kwa
watu wengi, IU mia sita ya vitamini D kwa siku kupitia chakula au
virutubisho inatosha. Vitamini D hupatikana kupitia vyakula, virutubishi
vya lishe, na kupigwa na jua. Kuipata ya kutosha (IU mia sita kwa siku
kwa watu wengi) ni muhimu kwa afya ya jumla. Vitamini D inahitajika na
mfumo wako wa mifupa kwa sababu inasaidia ufyonzaji wa kalsiamu, ambayo
ni muhimu kwa afya ya mfupa na ukuaji. Kwa kukabiliana na mionzi ya jua
ya UV, ini lako, sio mifupa yako, hutengeneza vitamini D.

Mafuta ya ini ya chewa, dagaa kama lax na tuna, pamoja na vinywaji
vilivyoimarishwa na bidhaa za maziwa, zote ni vyanzo vyema vya vitamini
hii. Viwango vya wastani vinaweza kupatikana katika mayai, majarini, na
nafaka zilizoimarishwa. Njia yako ya utumbo, kama mwili wako wote,
inahitaji vitamini na madini yote muhimu. Vitamini B na vitamini C, kwa
upande mwingine, ni muhimu sana kwa afya ya utumbo, kulingana na daktari
na mwandishi wa afya anayechangia. Folate ya vitamini B, ambayo mara
nyingi hujulikana kama asidi ya folic, imehusishwa na hatari ndogo ya
saratani ya koloni. Vitamini B1, ambayo mara nyingi hujulikana kama
thiamine, ni vitamini B ambayo husaidia katika ubadilishaji wa wanga
kuwa nishati wakati wa kusaga chakula. Vitamini B3, ambayo mara nyingi
hujulikana kama niasini, ni vitamini B ambayo husaidia katika
kimetaboliki asilia ya wanga, lipids, na pombe. Usagaji wa protini
unasaidiwa na vitamini B6.

Vitamini C ni antioxidant inayosaidia kunyonya chuma pamoja na afya ya
fizi na meno. Anapendekeza chakula chenye wingi wa nafaka, maharagwe,
samaki, bidhaa za maziwa, na mboga za kijani kibichi ili kukidhi
mahitaji yako ya vitamini B. Vitamini C inaweza kupatikana kwa kula
matunda na mboga mbalimbali. Matunda ya jamii ya machungwa, nyanya,
jordgubbar, pilipili hoho, na viazi vitamu vyote ni vyanzo vizuri vya
vitamini C. Vitamini D hupatikana katika tishu na damu ya mwili wako.
Vitamini D hupatikana kutoka kwa vyakula, lakini pia hutolewa na mwili
kwa athari ya kupigwa na jua. Kulingana na Ofisi ya Virutubisho vya
Chakula, vitamini D katika mkondo wako wa damu inaweza kugunduliwa
kupitia vipimo vya damu na ina maisha marefu ya mzunguko wa takriban
siku thelathini.

Ili kuiweka kwa njia nyingine, ikiwa unakula vyakula vyenye vitamini D
au kunywa tembe za vitamini D leo, asilimia ya dawa hiyo itabaki kwenye
mwili wako kwa mwezi mmoja. Hata hivyo, muda ambao vitamini D hukaa
kwenye tishu zako za mwili haujulikani. Vitamini D huingia kwenye mfumo
wako kwa viwango tofauti kulingana na inatoka wapi, pamoja na mambo
mengine ikiwa ni pamoja na afya yako kwa ujumla na ikiwa unachanganya na
madini na vyakula vingine. Kulingana na Ofisi ya Virutubisho vya
Chakula, dakika tano hadi thelathini za kupigwa na jua kwenye mikono,
miguu, angalau mara mbili kwa wiki kwenye mikono, miguu, au mgongo bila
mafuta ya jua ni ya kutosha kwa mwili wako kutengeneza vitamini D
unayohitaji.

Wakati wa usagaji chakula, vitamini D kutoka kwa vyakula na virutubisho
hufikia ini na tishu za mafuta. Ingawa viwango vya usagaji chakula
hutofautiana, watu wengi huchukua saa ishirini na nne hadi sabini na
mbili kukamilisha mchakato huo. Mwili wako huchukua vitamini D na
virutubishi vingine vyenye mumunyifu katika kipindi hiki. Kwa sababu
mafuta huchochea ufyonzaji, ni muhimu kuchanganya vyakula na vidonge
vyenye vitamini D na vyanzo vya mafuta kama vile mafuta ya mizeituni,
lax au lozi. Mfumo wako wa limfu ni mfumo wa mirija, ateri, nodi, na
viungo vinavyounda na kusafirisha limfu, umajimaji wa rangi ya manjano
isiyo na rangi iliyo na chembe nyeupe za damu, kutoka kwa tishu za mwili
hadi kwenye mkondo wa damu. Vitamini vyenye mumunyifu kama vile A, D, E
na K pia husafirishwa.

Vitamini mumunyifu katika mafuta huingizwa kwenye globules ya mafuta
baada ya kula, ambayo hupitia mfumo wako wa lymphatic hadi utumbo wako
mdogo na kisha kwenye damu. Kisha huhifadhiwa kwenye tishu za mwili.
Vitamini vyenye mumunyifu katika maji, kama vile vitamini B na vitamini
C, hazihifadhiwi mwilini kwa sababu huyeyuka katika maji ya ndani. Kila
siku, kula vyakula mbalimbali vyenye afya kama vile matunda, mboga
mboga, samaki, na nafaka nzima ili kuepuka upungufu. Vitamini vyenye
mumunyifu A, D, E, na K huzunguka katika damu yako. Kulingana na Mark
Brandt, profesa mshiriki wa kemia na biokemia katika Taasisi ya
Teknolojia ya Rose-Hulman, mwili wako huhifadhi nyingi katika tishu zako
za mwili, na maduka haya hudumu kwa miezi mitatu kwa mtu aliye na lishe
bora.

Zinki ni madini ambayo mwili wako hauwezi kuhifadhi, kwa hivyo ziada
yoyote hutolewa kupitia mkojo. Ili kuwa na afya, unahitaji ugavi wa
kawaida wa zinki, ambayo ni sawa na miligramu nane hadi kumi na moja
kila siku kwa watu binafsi. Chakula cha baharini, nyama ya ng'ombe, na
nafaka zilizoimarishwa zote ni vyanzo vyema vya virutubisho. Watu wengi
hawachukulii ini kuwa sahani unayopenda, lakini unapaswa kuzingatia
kuijumuisha kwenye lishe yako. Ini ya kuku ina vitamini na madini mengi,
pamoja na vitamini B12 nyingi. Inaweza pia kuwa kitamu inayosaidia kwa
mpango wako wa kula afya ikiwa imeandaliwa kwa usahihi. Vyakula vya
wanyama, kama vile nyama, mayai, jibini na maziwa, kwa asili vina
vitamini B12.

Vitamini husaidia kubadilisha chakula kuwa nishati na ni muhimu kwa
utendaji mzuri wa mfumo mkuu wa neva, unaojumuisha utendakazi wa ubongo.
Vitamini B12 pia husaidia katika utengenezaji wa seli nyekundu za damu
zenye afya. Kulingana na Kliniki ya Matibabu ya Chuo Kikuu cha Maryland,
ikiwa unatumia nyama kila siku, kuna uwezekano wa kupata vitamini B12
yote unayohitaji. Anemia, udhaifu, kufa ganzi, na ukosefu wa usawa ni
dalili za upungufu. Tofauti na vitamini mumunyifu katika maji, ambayo
huosha kwenye mkojo, vitamini zote mumunyifu wa mafuta zinaweza
kuhifadhiwa katika tishu za mafuta ya mwili wako ikiwa unanyonya zaidi
kuliko unahitaji.

Vitamini D ya ziada huhifadhiwa kwenye mafuta na ini, ikitoa ugavi wa
vitamini D ikiwa viwango vyako vimepungua. Vitamini D nyingi katika
mfumo wa virutubisho vya chakula, kwa upande mwingine, inaweza
kusababisha matatizo ya afya kwa muda mrefu. Vitamini D, ambayo
huzalishwa katika mwili kutoka kwa jua moja kwa moja, haiwezi kuzidi
kipimo. Vitamini D inaweza kupatikana kwa njia tatu: kwa kula vyakula
vilivyoongezwa vitamini D, kuchukua virutubisho, au kukaa jua. Vitamini
D hupatikana katika vyakula vichache; samaki wenye mafuta mengi kama
lax, ini, na ute wa yai, pamoja na vyakula vilivyoimarishwa kama vile
maziwa na juisi ya machungwa, vinaweza kukusaidia kufikia mahitaji yako
ya kila siku.

Isipokuwa unatumia mafuta mengi ya ini ya chewa, ulaji wa vyakula vyenye
vitamini D hakutasababisha viwango vyako vya vitamini D kuongezeka.
Huwezi kupata vitamini D nyingi kutoka kwa jua kwa sababu mwili wako
hutengeneza misombo mingine ambayo huzuia kuzaliana kupita kiasi.
Unaweza kuzidisha vitamini D ikiwa utachukua vipimo vya juu vya ziada
kwa muda, kwa sababu vitamini D huongezeka katika mwili wako. Vitamini D
husaidia kunyonya kalsiamu, ambayo ni muhimu kwa kazi ya moyo na neuroni
pamoja na mifupa yenye nguvu. Unaweza kunyonya kalsiamu nyingi sana
ukihifadhi vitamini D nyingi. Hypercalcemia, au viwango vya juu vya
kalsiamu katika damu, vinaweza kusababisha kichefuchefu, kutapika,
kupoteza hamu ya kula, udhaifu, kupungua uzito, kuongezeka kwa mkojo, na
matatizo ya figo.

Ikiwa viwango vya kalsiamu katika seramu ya damu huongezeka sana, amana
za kalsiamu zinaweza kuunda kwenye moyo na viungo vingine, na
kusababisha uharibifu kwa moyo, figo, na mishipa ya damu. Kuna uwezekano
kwamba utapata mapigo ya moyo yasiyo ya kawaida au matatizo ya kiakili
kama vile kuchanganyikiwa. Vitamini C ni ya manufaa kwa afya yako ya
ndani na nje. Husaidia katika utengenezaji wa collagen, protini
inayopatikana kwenye ngozi na mifupa. Upungufu wa vitamini C husababisha
kuzorota kwa tishu. Kupoteza meno na kuvunjika kwa mfupa husababishwa na
upungufu wa vitamini-C, ambayo huharibu mifupa yako na tishu za fizi.
Majeraha na makovu yanaweza kuathiriwa kama matokeo ya upotezaji wa
collagen kwenye ngozi yako. Vitamini C pia husaidia mfumo wako wa kinga
kwa kuruhusu mwili wako kutambua na kupambana na maambukizi kabla ya
kuwa hatari kwa afya yako.

Vitamini B-12 husaidia kudumisha afya ya seli nyekundu za damu, ambazo
ni muhimu kwa oksijeni ya tishu za mwili. Upungufu wa vitamini B-12
husababisha anemia ya muda mfupi kwa kuathiri ukuaji na utendaji wa seli
nyekundu za damu. Vitamini B-12 pia husaidia katika utengenezaji wa
myelin, mipako ya kinga inayofunika kila seli ya neva na kuisaidia
kufanya kazi vizuri. Upungufu unaweza kudhuru sheath yako ya myelin, na
kusababisha uharibifu usioweza kurekebishwa wa neva. Kwa sababu mwili
unaweza kutengeneza vitamini D kutokana na mwanga wa jua, upungufu wa
vitamini D hutokea mara kwa mara katika maeneo yenye viwango vya chini
vya jua kila siku. Kuchukua virutubisho vya vitamini D kunaweza kusaidia
katika matibabu ya ugonjwa huu.

Kwa sababu kimetaboliki ya vitamini D ni ngumu na kiasi cha ziada
kinaweza kubakizwa kwenye mafuta na tishu zingine, ni ngumu kusema ni
muda gani kipimo cha kila siku cha vitamini D kitaendelea mwilini.
Walakini, dozi kubwa zinaonekana kudumu kwa karibu miezi miwili. Vidonge
vya vitamini D vina sifa mbili ambazo hufanya kuhesabu ni muda gani
hudumu kwenye mwili. Jambo la kwanza ni kwamba ngozi inapoangaziwa na
jua, mwili hutokeza vitamini D kiasili, na ni vigumu kutofautisha kati
ya tembe za vitamini D zilizoundwa kiasili na tembe za vitamini D kwenye
damu.

Pili, vitamini D ya ziada huhifadhiwa katika mafuta, ambayo ina maana
kwamba baadhi ya vitamini D kutoka kwa ziada inaweza kubaki katika mwili
kwa muda mrefu ikiwa itahifadhiwa badala ya kuliwa. Inaweza kuchukua
hadi mwezi mmoja kwa viwango vyako vya vitamini D katika damu yako
kutengemaa ikiwa unatumia kidonge cha vitamini D kila siku. Wasiliana na
daktari wako ikiwa una wasiwasi kwamba unatumia vitamini D nyingi.
Uongezaji wa vitamini D kwa ziada unaweza kusababisha kupoteza uzito,
midundo ya moyo isiyo ya kawaida, na mkojo mwingi. Inaweza pia
kusababisha viwango vya kalsiamu kuongezeka, kuweka moyo wako, figo, na
mishipa ya damu katika hatari. Vitamini huwekwa kama mumunyifu wa maji
au mumunyifu wa mafuta.

Njia wanayoyeyuka katika mwili wako huamua uainishaji wao. Vitamini
ambavyo ni mumunyifu katika maji huyeyuka katika maji, wakati vitamini
ambavyo ni mumunyifu wa mafuta huyeyuka katika mafuta. Aina zote mbili
za vitamini ni muhimu katika mwili wako, na zinaweza kupatikana katika
idadi ya vyakula. Vitamini C hulinda seli zote na kusaidia katika
utendakazi mzuri wa mfumo wako wa kinga, wakati vitamini B zote hufanya
kazi pamoja ili kurekebisha virutubisho kutoka kwa vyakula unavyokula.
Vitamini hivi havidumu katika mwili wako; badala yake, mwili wako
hutumia kile unachohitaji kwa muda mfupi kabla ya kutoa ziada yoyote
kupitia mkojo. Kwa sababu vitamini mumunyifu katika maji hazina mahali
pa kuhifadhi mwilini, lazima zipatikane kupitia vyanzo vya lishe.

Vitamini C hupatikana katika karibu kila matunda na mboga, lakini hasa
broccoli, machungwa, jordgubbar na mchicha. Vitamini B vinaweza
kupatikana katika vyakula mbalimbali, ikiwa ni pamoja na nyama, samaki,
mayai, maziwa, nafaka nzima, na kunde, kutaja chache. A, D, K, na E ni
vitamini mumunyifu kwa mafuta ambayo hufyonza kwa usaidizi wa mafuta na
huwekwa kwenye amana za mafuta katika mwili wako wote, ikiwa ni pamoja
na ini lako. Vitamini A ni kundi la carotenoids na misombo inayopatikana
katika maziwa, mboga za majani nyeusi, na mayai ambayo huhifadhi macho
yako na maono. Vitamini D inahitajika kwa afya ya mfupa, wakati vitamini
K inahitajika kwa kuganda kwa damu na uponyaji wa jeraha. Vitamini D ni
nyingi katika maziwa yaliyoimarishwa na nafaka za asubuhi, pamoja na
aina fulani za samaki.

Vitamini K hupatikana kwa wingi katika mchicha, kabichi, na mboga
nyingine za majani meusi. Vitamini E ni antioxidant ambayo inalinda seli
nyekundu za damu, asidi muhimu ya mafuta, na tishu. Inaweza kupatikana
katika nafaka nzima, karanga, na mafuta ya mboga. Vitamini E pia hulinda
vitamini A na C, kuruhusu mwili wako kuzitumia kabla ya kuharibiwa.
Vitamini mumunyifu katika maji kwa ujumla sio sumu kwa sababu hupita
kwenye mkojo ikiwa hazijafyonzwa. Vitamini vyenye mumunyifu katika maji
havina madhara kwa wanadamu wenye afya, hata kwa dozi kubwa. Vitamini
ambavyo ni mumunyifu wa mafuta, kwa upande mwingine, vinaweza kuwa na
madhara kwa dozi kubwa kwa vile zimehifadhiwa katika mwili. Ni nadra
kupata vitamini A, D, K, au E nyingi mno kutoka kwa chakula chako pekee,
lakini unaweza kupokea nyingi sana kwa kutumia vidonge.

Ingawa virutubisho vya dukani, kama vile multivitamini, pengine ni
salama vikichukuliwa kulingana na maelekezo kwenye kisanduku, ona
daktari wako kabla ya kuanza kuchukua virutubisho kama tahadhari.
Mwingiliano kati ya madini. Ili kufyonzwa kabisa, madini mengi
yanahitaji vitamini kutoka kwa madarasa yote mawili. Vitamini D, kwa
mfano, husaidia katika kunyonya kalsiamu ndani ya mifupa, kuwapa nguvu
na muundo. Vitamini C husaidia ufyonzaji wa madini ya chuma yasiyo ya
asili, aina ya chuma inayopatikana katika vyakula vya mimea. Kwa sababu
vitamini na madini huwa na mwingiliano, kula aina mbalimbali za milo
kutoka kwa kategoria mbalimbali za vyakula ni muhimu ili kupata
viinilishe vidogo vidogo ambavyo mwili wako unahitaji. Kwa watoto,
ukosefu wa vitamini D husababisha rickets, wakati kwa watu wazima.

Miguu ya miguu, kupiga magoti, kupinda mbavu na kuelekea kwenye matiti
ya njiwa, na kuongezeka kwa vifundo vya miguu, magoti, viganja vya
mikono na viwiko vyote ni dalili za riketi. Kwa sababu ya kupungua kwa
ukalisi, mifupa katika osteomalacia inakuwa dhaifu na dhaifu badala ya
kuwa nyororo. Vitamini B-6, pia inajulikana kama pyridoxine, inahitajika
kwa viwango vya kawaida vya sukari ya damu, uundaji wa chembe nyekundu
za damu zinazosafirisha oksijeni kwa mwili wote, utengenezaji wa
kingamwili za kupigana na maambukizo, kuvunjika kwa protini,
utengenezaji wa hali ya hewa. kubadilisha homoni norepinephrine na
serotonini, na kazi ya kawaida ya neva. Walakini, kuchukua vitamini B-6
nyingi katika mfumo wa virutubisho kunaweza kuwa na matokeo mabaya.

Ingawa utumiaji wa vitamini B-6 kupita kiasi kupitia vyakula sio hatari,
kuchukua vitamini B-6 kupita kiasi kupitia virutubishi kunaweza
kusababisha dalili za sumu kama vile mabadiliko ya hisia, ugumu wa
kuratibu mienendo yako, usawaziko wa ugumu, athari ya ngozi ya mzio, na
kufa ganzi. Kupoteza hamu ya kula, kichefuchefu, maumivu ya tumbo, na
unyeti wa jua ni athari zinazowezekana. Ukiacha kutumia vitamini B-6
mara tu dalili zinapojitokeza, madhara haya kwa kawaida hutoweka ndani
ya miezi sita. Kulingana na Chuo Kikuu cha Florida, hata hivyo, ikiwa
uharibifu wa ujasiri hutokea, inaweza kuwa ya kudumu. Mazingatio. Watu
wengi hawana haja ya kuchukua virutubisho kwa sababu wanapata vitamini
B-6 ya kutosha kupitia mlo wao. Ikiwa unaamua kuchukua vitamini,
usizidishe.

Dawa zingine, kama vile dawa za kupunguza damu, dawa za kisukari, dawa
za shinikizo la damu, dawa za ugonjwa wa Parkinson, dawa za kifafa, na
tetracycline ya antibiotiki, zinaweza kuingiliana na vitamini B-6 ya
ziada. Kukaa na kuwasiliana na mwili wako na kusikiliza kile inachosema
ni muhimu ili kuishi maisha yenye afya. Linapokuja suala la lishe,
unafanya kila uwezalo kuhakikisha kwamba unapata virutubishi vyote
unavyohitaji ili kukaa na nguvu na kulishwa. Vitamini na virutubishi
vinaweza kukusaidia kufikia malengo yako ya afya na siha kwa kuongeza
virutubishi unavyopata kutoka kwa milo. Kinga yenye nguvu husaidiwa na
lishe bora. Mfumo wako wa kinga unategemea vyakula unavyokula, na
virutubishi fulani vinajulikana sana kwa sifa zao za kuongeza kinga.

Vitamini C inachukuliwa kuwa moja ya viboreshaji nguvu zaidi vya kinga.
Ni antioxidant ambayo inalinda seli zako dhidi ya itikadi kali za bure,
ambazo ni kemikali zisizo thabiti ambazo husababisha mkazo wa oksidi.
Zinki pia ni muhimu kwa malezi na mawasiliano ya seli za kinga, na
utafiti unapendekeza kwamba inaweza kusaidia kuongeza kinga. Kalsiamu ni
muhimu kwa mifupa yenye nguvu, kama unavyojua tayari. Lakini je, unajua
kwamba kalsiamu inahitaji vitamini D kufanya kazi yake ya kusaidia
katika uundaji wa mifupa yenye afya? Vitamini D huzalishwa na ngozi kwa
kukabiliana na jua moja kwa moja, lakini matumizi ya jua, ukosefu wa jua
wakati wa baridi, na ngozi mbaya ya ngozi yote hufanya dhidi ya kuundwa
kwa madini haya muhimu.

Na, licha ya ukweli kwamba vitamini D huongezwa kwa maziwa, watu wengi
hawatumii bidhaa za maziwa ya kutosha ili kupata faida. Vitamini vya
mumunyifu wa maji huingizwa kwa urahisi na mwili na hutolewa na figo kwa
kiasi kikubwa. Vitamini mumunyifu katika maji lazima zitumike kwa kiasi
kidogo, mara kwa mara na mwili. Vitamini hivi vina uwezekano mdogo wa
kufikia viwango vya hatari kuliko vitamini vyenye mumunyifu. Vitamini B6
imethibitishwa kusababisha uharibifu usioweza kurekebishwa wa neva
inapotumiwa kwa viwango vya juu kwa muda mrefu. Vitamini hivi mara
nyingi hupatikana katika lishe bora. Baadhi ya walaji mboga na watu
walio na umri wa zaidi ya miaka hamsini wanaweza kuhitaji kuchukua
virutubisho ili kupata B12 ya kutosha. Vitamini vya mumunyifu wa mafuta
huwekwa kwenye seli za viumbe na hutolewa kwa urahisi kuliko vitamini
vya mumunyifu wa maji.

Hazihitaji kumezwa mara kwa mara kama vitamini mumunyifu katika maji,
lakini lazima zitumike kwa kiasi cha kutosha. Inawezekana kuwa na sumu
ikiwa unatumia sana vitamini ya mumunyifu wa mafuta. Vitamini A nyingi
kutoka kwa vyanzo vya wanyama (retinol) na vitamini D nyingi zinaweza
kuufanya mwili wako kuwa nyeti sana. Vitamini vyenye mumunyifu wa mafuta
mara nyingi hupatikana katika lishe bora. Matibabu ya viua vijasumu, kwa
upande mwingine, mara nyingi husababisha uhaba wa vitamini B kwa sababu
bakteria ya utumbo inayotengeneza huuawa na dawa. Matokeo yake,
madaktari wanapendekeza kuongeza vitamini B-tata wakati wa matibabu ya
antibiotic. Uzalishaji wa vitamini wa Hyper ni hali ya kiafya
inayosababishwa na ulaji mwingi wa vitamini. Hata hivyo, ni kawaida na
hutokea tu katika kesi ya vitamini vya mumunyifu wa mafuta, ambayo
inaweza kuhifadhiwa kwa kiasi kikubwa.

Vitamini ni molekuli za kemikali ambazo mwili unahitaji kwa kiasi kidogo
kwa ukuaji sahihi, kimetaboliki, na utendaji. Vitamini wakati mwingine
hujulikana kama homoni za chakula au vipengele vya ziada vya chakula.
Vitamini hazijaundwa na wanyama, kwa hivyo lazima zipatikane kutoka kwa
mimea na vijidudu. Ugonjwa wa upungufu, unaojulikana pia kama
avitaminosis, husababishwa na upungufu wa vitamini wa muda mrefu au
uwepo wa anti-vitamini katika lishe. Kufuata mazoea au mtindo mpya wa
maisha kunaweza kuridhisha, lakini unaweza kuwa unaacha vitamini na
madini muhimu kimakosa. Mahitaji haya ya kawaida ya lishe yanaweza
kutimizwa na vidonge vya multivitamin. Endelea kusoma ili ujifunze ni
virutubishi vipi ambavyo vimeachwa kwenye baadhi ya vyakula maarufu
zaidi. Matokeo yake, vitamini vina jukumu katika kuhakikisha kwamba
tunakula chakula bora. Virutubisho hutoa vitamini muhimu ambazo hazipo
kwenye lishe yetu kama matokeo ya tabia zetu mbaya za ulaji.