Vita

VITA

Vita ni Nini? Ni mapambano kati ya watu, makundi makabila au nchi.
Makabiliano haya hutokea mara Kwa mara. Baina ya watu wawili au zaidi
huweza kifanyika bila silaha. Vita kati ya makabila, au mataifa
huhusisha matumiza ya silaha mbalimbali. Silaha hizi mara nyingi ni za
kivita. Kunapokosa makubaliano juu ya jambo ndio chanzo Cha vita. Kwa
kuwa watu wamelelewa katika mazingira tofauti na wana mawazo tofauti.
Pia kutoelewana huleta vita.

Aina ya kwanza ya vita ni kati ya watu wawili au zaidi. Katika Kila
jamii vita hutokea. Hakuna jamii hata Moja ambapo hapakosi kuona vita.
Watu wawili wakikabiliana kivita, ni dhahiri kwamba lazima mtu aingilie
kati kuwatenganisha. Hii ni kuepusha matokeo mabaya. Ni jukumu la Kila
mtu kuona kwamba watu wameishi Kwa amani. Hivyo basi hakuna watu ambao
wanaweza kupigana bila kutenganishwa. Vita kati ya watu Huwa ni rafiki
Kwa rafiki. Tena huweza kuwa baina ya wanandoa. Pia kati ya maadui. Hata
Kati ya mandugu. Mara Kwa mara vita hivi hutokea. Siku za hivi karibuni
vita kati ya wanandoa vimekuwa vya kawaida. Vita hivi kitambo vilikuwa
nadra Sana. Hata hivyo wengi katika Bora hawakutumia silaha. Siku hizi
watu hutumia silaha mbalimbali. Silaha hizi ni vifaa vya nyumbani. Pia
vifaa vya kivita. Vifaa vya nyumbani ni kisu, mwiko na mengineyo. Wakati
mwingine, watu haswa wanandoa wameweza kutumia silaha kama bunduki au
hata vilipuzi.

Mara nyingine tumeshuhudia vita dhidi ya makundi. Makundi haya huweza
kuwa za aina mbalimbali. Makundi ya kisiasa, kanisa, watu wenye maoni
tofauti tofauti. Siasa imekuwa sehemu kubwa katika maisha yetu ya Kila
siku. Katika siasa Kuna makundi. Makundi haya yana ilani tofauti.
Malengo Yao pia hutofautiana. Mara nyingi lengo la Kila kikundi ni
kupata wafuasi wengi. Wakati kundi moja linapata ushindi, kundi nyingine
haifurahii haya. Kwa wakati mmoja utapata ya kwamba makundi haya
yanaweza kuwa na makabiliano makali. Makabiliano haya tumeyaona kutoka
katika vyeo vya chini Hadi juu kwenye Kiti Cha urais. Makabiliano ya
aina hii huhusisha matumizi ya silaha za Hali ya juu. Matokeo ya vita
kama hizi husababisha vifo vya watu wengi. Pia Kuna uwezekano wa kupata
majeruhi wengi. Matumizi ya silaha kama panga, shoka, tarimbo huleta
umwagikaji wa damu. Wakati wa vita hivi, kunao wengi ambao wanapata
kujeruhiwa. Kwa sababu ya hii, Kila jamii imeweka mkataba fulani ya
kukabiliana na vurugu. Haswa vurugu dhidi ya mwanajamii mmoja na
mwingine. Hii ni kuepukana na vifo vya aina hii ya vita. Mara nyingine
Kunao wazee ambao wamewekwa kuwa viongozi wa kutatua mzozo. Wazee Hawa
huingilia kati katika Kila tatizo. Tatizo Hilo iwe imehusisha vijana,
akina mama, wanabiashara, dini au hata wanandoa. Wakati mwingine wazee
Hawa wanashindwa kupata suluhu. Wakati kama Huo, polisi huhusishwa. Hapo
ndipo wanajamii wanatafuta msaada ya serikali. Iwe no serikali ya kata
au ya kitaifa. Iwapo mmoja Kati ya waleta vurugu atapatwa na kosa, basi
atahukumiwa. Hukumu hii inawekwa ili kuonya wengine wasifanye tendo kama
Hilo. Kulingana na kesi kama hizi na hukumu zao, watu wengi wameweza
kuepukana na vita vya kiholela. Hii ndio maana tumeshuhudia amani mara
mingi katika jamii.

Vita vya kikabila vilianza kitambo Sana. Mataifa mengi Yana makabila
mbalimbali. Kila nchi inaweza kuwa na kabila zaidi ya mbili. Ijapokuwa
Kuna mataifa machache yasiyokuwa na kabila zaidi ya Moja. Sana Sana ni
nchi za kiafrika ambayo ziko na makabila mengi. Kabla kuja Kwa wakoloni,
nchi hizi ziliona vurugu nyingi. Vurugu hizi zilitokana na kutoelewana.
Pia kulikuwa na vita juu ya kumiliki watu au sehemu Fulani. Watu wa kale
waliamini Sana Kwa vita. Kila jambo suluhu yake ilikuwa ni vita. Mshindi
ndiye aliyepewa mamlaka. Tena alionekana kuwa mtawala mwema. Kiongozi
huyo angeweza kuishi anakotaka na hata kumiliki yeyote na chochote. Kwa
hivyo vita ikawa no kitu ya kawaida. Wakati huo, jamii iliongozwa na
wafalme. Wafalme hawa walishindana nguvu. Kulikuwa na mfalme wa wafalme.
Huyu alikuwa ndiye mfalme mwenye kikosi chenye nguvu kuliko vikosi
vingine. Alipotaka kumiliki sehemu Fulani, aliitisha vita. Kwa kuwa
mshindi angefanya atakalo, aliweza kumiliki sehemu kubwa ya jamii
husika. Mara Kwa mara watu wangeenda vitani. Wakati mwingine mfalme
mwengine angepoteza mamlaka yake Kwa mwengine. Huu ulikuwa ndio mtindo.
Wakati wazungu waliingia Afrika, mambo yalianza kubadilika. Walipofika
hivi walikumbana na vita. Hii ni Kwa sababu waafrika walikuwa wamezoea
vita. Baadaye, wazungu wakawa wakoloni. Jinsi ilivyokuwa hapo awali, wao
pia walishinda kivita. Wakawa ndio viongozi wa kusema. Wakanyanyasa wale
wote walioweza kupinga serikali Yao. Wengine hata waliuawa. Baadaye
wakoloni walienda. Kukawa na amani tena. Wazungu waliwafanya makabila
kuishi katika sehemu Moja. Walileta maendeleo katika Kila sehemu
walikoishi. Maji, nguvu za umeme na kadhalika. Kwa hivyo wale walioishi
kuhamahama wakakoma. Wakapata eneo la kuishi milele. Hapo awali, wengi
walihamahama ili kutafuta makao mema, chakula na malisho ya mifugo.
Baada ya maendeleo yaliyoletwa na wazungu wakakoma. Baada ya muda mfupi,
vita vya kikabila vilianza. Wazungu walikuwa wamesambaratisha uongozi wa
kifalme. Hivyo kulikuwa tu na kiongozi wa nchi ambaye ni rais na
viongozi wengine. Vita Sasa vikawa juu ya rasilimali. Vita hivi
viliongozwa na kuchochewa na viongozi. Kila mmoja kati ya viongozi Hawa
walitaka kumiliki sehemu yenye rasilimali mingi. Siku za hivi karibuni
tumeshuhudia vita hivi. Vita vya kikabila pia vimejitokeza pale ambapo
watu wanatafuta vyeo na uongozi. Vita baada ya uchaguzi vimekuwa
kawaida. Wachochezi Huwa ni viongozi wa kisiasa. Vita kati ya wahutu na
watutsi iliyoleta maafa mingi ilikuwa ni ya ukabila. Hii imenakiliwa
kama vita kuu ulimwenguni mzima. Makabiliano haya yalikuwa juu ya
kumiliki Koro Cha urais. Hii ilitokea nchini Rwanda. Hii ilisababisha
mauaji ya mamilioni ya watu. Tena vita hivi viliendelea Kwa muda. Watu
walipigana Kwa miaka. Manusura walikimbilia nchi jirani na mataifa
mengine. Baada ya miezi kadhaa vita vikaisha. Utulivu ukarejea nyumbani.
Huu ulinakiliwa kama vita vya kimbari ya Rwanda. Ikachapishwa kwenye
magazeti na vitabu kote ulimwenguni kama vita kuu zaidi. Isitoshe, Kuna
nchi nyingi za Afrika ambazo zimeshuhudia vita vya aina hii. Nchi ya
Congo, Kenya bila, taifa la Somalia bila kusahau nchi ya Sudan kusini.
Sudan kusini tangu kuwa nchi haijawai ona amani. Utulivu ulirejea tu
kidogo. Baadaye vita vikali vikaanza. Hivyo vita hivi hufanyika mara Kwa
mara.

Makabiliano kati ya nchi Moja na nyingine sio kitu tumeshuhudia Sana.
Katika siku tunaoishi hatujaona makabiliano Kali baina ya mataifa.
Ingawaje makabiliano yako. Vita ambavyo tumeshuhudia Sana Sana kati ya
mataifa ni maneno matupu. Tukiangazia makabiliano makali, hakuna mataifa
ambao wamezozana Sana. Labda kutaja tu Moja. Kama vile tulivyoona nchi
ya marekani ikishambuliwa na Iraq. Badala ya kushambulia marekani Moja
Kwa Moja katika nchi Yao, waliamua kupiga bomu afisi zao za ubalozi.
Mashambulizi haya yalifanyika nchini uganda na Kenya. Tunaona ya kwamba
makabiliano baina ya nchi ni Kali Sana. Tena matumizi ya silaha za
kivita ni lazima. Mashambulizi haya yaliweza kuleta maafa mengi. Pia
Kuna wale ambao waliweza kupata ulemavu wa kudumu. Tukiangazia hii,
tunaona ya kwamba wakati mataifa hupigana, sio hao tu huumia. Kuna watu
wengi wasiokuwa wa mataifa hayo ambao hupata shida. Watu Hawa huenda
wako nchi hiyo husika kikazi. Au hata walienda kusoma. Wakati mwingine
inaweza kuwa kama ilivyokuwa katika makabiliano Kati ya Iraq na
marekani. Taifa la Kenya au uganda haikuwa katika orodha ya waliokuwa
vitani. Hata hivyo wengi ya wale walioumia walikuwa ni raia wa nchi hizo
mbili.

Kabla ya kuwekwa Kwa umoja wa mataifa, vita hivi vya kitaifa vilikuwa
vingi. Kwa kuwa mataifa hayana budi kulinda usalama wa raia wa nchi
nyingine, wengi walifanya mashambulizi. Vita hivi vilikuwa vingi mno.
Vita ya kwanza inayohusisha mataifa ilifanyika kitambo Sana. Hii ilikuwa
enzi za babu zetu. Ilikuwa mnamo mwaka wa elfu Moja mia tisa thelathini
na Tisa ilipoanza. Vita ambayo haijashuhudiwa tena. Ilikuwa vita ya
ulimwengu mzima. Kwa Nini iliitwa vita vya ulimwenguni? Ilihusisha
mataifa mengi Kwa wakati mmoja. Kulikuwa na vita ya kwanza ya
ulimwenguni na ya pili. Vita ya kwanza haijaangaziwa Sana. Vita ya
kwanza haikuwa Kali Sana. Sababu ni kwamba vifaa vilivyotumika
havikusababisha hasara mingi. Baada ya vita vya kwanza kukawa na vita
vya kimataifa vya pili. Vita hivi vilikuwa kati ya marekani na urusi.
Chanzo ilikuwa ni Nini. Uongozi. Nchi hizi mbili zilitaka kupimana
misuli ili kujua kati yao nani anaweza kuwa kiongozi wa mataifa. Kila
taifa ilijitayarisha vilivyo. Silaha aina mbalimbali zikawekwa tayari.
Makabiliano haya yaliendelea Kwa muda. Ikahusisha hata na mataifa
mengine. Kila taifa kiliweka kikundi la marafiki ili kuwasaidia kupiga
vita. Vita hivi vilihusisha mataifa zaidi ya thelathini. Vita ikaendelea
Kwa miaka sita. Watu wengi walipoteza maisha. Matumizi ya bunduki,
kombora na aina mbalimbali ya silaha za kivita zilitumika. Umwagikaji wa
damu uliendelea mpaka pale ambapo waliona hawawezi kuendelea tena.
Hatimaye mnamo mwaka wa elfu Moja mia tisa arobaini na Tano vita
vikaisha. Hata hivyo uchumi wa taifa mingi zilisambaratika. Hii ni Kwa
sababu nchi hutegemeana. Kila nchi hutegemea mwingine Kwa kitu Fulani.
Pia Kuna nchi ambazo hutoa msaada Kwa mengine. Kwa wakati huo hakuna
taifa ingeweza kutoa msaada wa aina yoyote. Kila uchumi iliharibika.
Mateso yalikuwa mengi. Watu waliona wkati mgumu Sana. Miaka hizo
zilishuhudia maafa mengi na huzuni nyingi. Mateso ya watu wa Kila taifa
ndiyo iliweza kuleta muamko mpya. Mataifa ya wazungu wakaona hakuna haja
ya vita. Vita ni mbaya. Tena haina faida yoyote. Kukawekwa shirika la
kupambana na vita vinayohisisha mataifa ulimwenguni kote. Kila taifa
kilitakikana kuwa mwanachama. Tangu kugunduliwa Kwa shirika hili, hakuna
mataifa ambayo yameweza kuzozana na kuenda vitani. Ndiyo Kwa sababu
amani siku hizi imetanda ulimwenguni.