Đại thảo luận về tiêu chuẩn sự thật

Đại thảo luận về tiêu chuẩn sự thật (), cũng được gọi là Đại tranh luận thứ nhất () là một cuộc tranh luận chính trị xã hội vào năm 1978 tại Trung Quốc, xoay quanh chủ trương "Hai tất cả" của Hoa Quốc Phong và chính sách cải cách kinh tế của Đặng Tiểu Bình. Cuộc tranh luận này cũng là nguồn gốc của phong trào Tân Khai sáng ở Trung Quốc đại lục vào thập niên 1980.

Cuộc tranh luận tập trung vào tầm quan trọng của lý luận và thực tiễn:

 "Hai tất cả" — Chủ trương này nhấn mạnh lý luận và tư tưởng Mao Trạch Đông là kim chỉ nam của Đảng.
 "Thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất" — Quan điểm này nhấn mạnh thực tiễn là tiêu chuẩn để hoạch định chính sách.
 Quan điểm dung hòa — Quan điểm này dung hòa lý luận và thực tiễn, một mặt đề xuất diễn giải rộng về tư tưởng Mao Trạch Đông, mặt khác nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "thật sự cầu thị".

Bối cảnh

Cách mạng Văn hóa kết thúc

Mao Trạch Đông qua đời 

Ngày 9 tháng 9 năm 1976, Chủ tịch Mao Trạch Đông qua đời mà không chọn người kế nhiệm chính thức, tạo ra một khoảng trống quyền lực trong Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trước bối cảnh xung đột phe phái từ thời kỳ Đại Cách mạng Văn hóa vô sản, Hoa Quốc Phong, một người theo tư tưởng Mao Trạch Đông ôn hòa, kế nhiệm làm chủ tịch.

Tứ nhân bang bị bắt 
Ngày 6 tháng 10 năm 1976, Hoa Quốc Phong phối hợp với Diệp Kiếm Anh và Uông Đông Hưng bắt giữ Tứ nhân bang, chấm dứt Cách mạng Văn hóa. Các cuộc đấu tố Tứ nhân bang diễn ra trên cả nước, đỉnh điểm là việc công bố các tài liệu liên quan đến tội ác của Tứ nhân bang vào tháng 12 năm 1976. Đảng Cộng sản Trung Quốc lên án Tứ nhân bang là "cực tả" và tiến hành cuộc thanh trừng trên diện rộng những thành phần cực tả khác.

Năm 1980, Tứ nhân bang bị buộc tội "hoạt động phản cách mạng" và rất ít người tỏ ra ăn năn hối cải. Giang Thanh, góa phụ của Mao Trạch Đông, hét lên "Cách mạng không phải là tội ác!" tại phiên tòa. Phiên tòa cũng bị chỉ trích là một "phiên tòa dàn dựng" nhằm hạ bệ Tứ nhân bang.

Di sản của Mao Trạch Đông

Tư tưởng, chính sách của Mao Trạch Đông 
Cách mạng Văn hóa tác động nghiêm trọng đến kinh tế, xã hội, văn hóa của Trung Quốc. Ước tính hàng chục triệu người bị đàn áp, trong khi nền kinh tế đứng bên bờ sụp đổ. Tuy nhiên, tư tưởng, chính sách của Mao Trạch Đông vẫn được coi là kim chỉ nam cho Trung Quốc. Gần một nửa số đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc thuộc phe "cánh tả" sau Cách mạng Văn hóa, nên có mối lo ngại rằng phe cánh tả có thể giành lại quyền lực.

Đặng Tiểu Bình, một trong những người khởi xướng Đại thảo luận, đã bị lên án là thuộc "phái chạy theo con đường tư bản chủ nghĩa" trong Cách mạng Văn hóa, đã bị thanh trừng hai lần và đã hai lần cam kết rằng ông sẽ không lật lại bản án "kẻ theo phái con đường tư bản chủ nghĩa". Tuy nhiên, Mao Trạch Đông mất niềm tin vào Đặng Tiểu Bình sau khi ông cố gắng chấm dứt Cách mạng Văn hóa vào năm 1975. Sau phong trào mùng 5 tháng 4, Đặng Tiểu Bình bị cách chức lần thứ ba và Tứ nhân bang phát động phong trào "Phê Đặng, phản kích làn gió lật án hữu khuynh".

"Hai tất cả" 
"Hai tất cả" là một chủ trương của Hoa Quốc Phong chống lại chủ trương cải cách thị trường của Đặng Tiểu Bình, nhấn mạnh việc duy trì, tuân thủ tất cả quyết sách, chỉ thị của Mao Trạch Đông và đề cao lý luận trong việc hoạch định chính sách. Phe cánh tả của Hoa Quốc Phong được gọi là "Phe Hai tất cả".

Quá trình

Đặng Tiểu Bình và Hồ Diệu Bang trỗi dậy 
Vào cuối Cách mạng Văn hóa, Hoa Quốc Phong nắm giữ quyền lực tối cao trong Đảng Cộng sản Trung Quốc và được một số thành phần cánh tả, quân đội ủng hộ. Những nỗ lực của Hoa Quốc Phong nhằm thay đổi một số chính sách của Mao Trạch Đông vấp phải sự phản đối trong Đảng. Hoa Quốc Phong cho rằng chủ trương cải cách thị trường của Đặng Tiểu Bình đe dọa sự đoàn kết trong đảng và sự ổn định xã hội. Tuy nhiên, Đặng Tiểu Bình lợi dụng sự bất mãn dư luận tích tụ từ phong trào Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng và phong trào dân chủ cùng với những xung đột phe phái trong Đảng để củng cố thế lực.

Ngày 3 tháng 3 năm 1977, Hồ Diệu Bang, một đồng minh của Đặng Tiểu Bình, trở thành phó hiệu trưởng thứ hai của Trường Đảng Trung ương và bắt đầu loại bỏ một số nhân vật cánh tả trong trường. Giống như Đặng Tiểu Bình, Hồ Diệu Bang phê bình Cách mạng Văn hóa và kêu gọi các cán bộ Trường Đảng Trung ương "giải phóng tư duy!" Ngoài ra, Hồ Diệu Bang yêu cầu cán bộ trường "lấy thực tiễn làm tiêu chuẩn để xác định sự thật, đánh giá một đường lối và thật sự cầu thị khi nghiên cứu." Mặc dù cạnh tranh với Đặng Tiểu Bình, Hoa Quốc Phong cũng ủng hộ việc nới lỏng tư duy và khuyến khích lên tiếng, phê bình.

Đặng Tiểu Bình cũng vận động công kích tư tưởng phe cánh tả của Hoa Quốc Phong và dần dần chuyển quyền lực của mình từ các tỉnh về trung ương. Tháng 5 năm 1977, Đặng Tiểu Bình trỗi dậy lần thứ ba và thẳng thắn lên án chủ trương "Hai tất cả".

Xuất bản bài viết "Thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm sự thật" 
Tháng 10 năm 1977, Hồ Phúc Minh, một giáo viên triết học, gửi bản thảo bài viết có tiêu đề "Thực tiễn là tiêu chuẩn của sự thật" đến tờ Quang Minh nhật báo. Những người ủng hộ Hồ Phúc Minh trong tòa soạn sửa đổi, biên tập bản thảo. Ngày 11 tháng 5 năm 1978, bài viết hoàn chỉnh có tiêu đề là "Thực hành là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm sự thật" được đăng trên tờ Quang Minh nhật báo và được tờ Nhân Dân nhật báo đăng lại vào ngày hôm sau. Bài viết tạo ra tiếng vang lớn và đưa cuộc tranh luận trong nội bộ Đảng ra công chúng.

Phe "Hai tất cả" nhanh chóng lên án bài viết. Tổng biên tập tạp chí Hồng kỳ bình luận rằng bài viết "về lý luận thì vô lý; về tư tưởng thì phản động; về chính trị thì cắt giảm biểu ngữ [của Mao Trạch Đông]." Wu Lengxi, một cán bộ có ảnh hưởng trong Đảng, tuyên bố rằng bài viết "sai lệch về định hướng" và phủ nhận "chân lý phổ quát của chủ nghĩa Marx". Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Trương Bình Hoa chỉ trích bài viết trong một buổi giảng với các lãnh đạo tuyên truyền tỉnh và các bí thư tỉnh ủy phụ trách văn hóa, giáo dục.

Ngày 2 tháng 6 năm 1978, Đặng Tiểu Bình bày tỏ quan điểm ủng hộ bài viết tại Hội nghị Công tác Chính trị Toàn quân. Cuộc tranh luận dần dần chuyển sang vấn đề "mối quan hệ giữa thực tiễn và vai trò chỉ đạo của chủ nghĩa Marx". Phe của Đặng Tiểu Bình cố gắng giải quyết các xung đột tư tưởng trong bài viết trước sự chỉ trích của phe Hoa Quốc Phong. Đặng Tiểu Bình trích dẫn thành ngữ "thật sự cầu thị" được Mao Trạch Đông phổ biến để lập luận rằng thực tiễn phù hợp với chủ nghĩa Marx.

Hội nghị toàn thể lần thứ ba Ủy ban Trung ương khóa XI Đảng Cộng sản Trung Quốc 
Tại hội nghị trù bị Hội nghị toàn thể lần thứ ba Ủy ban Trung ương Đảng khóa XI vào tháng 10 năm 1978, phe của Đặng Tiểu Bình bắt đầu chiếm ưu thế so với phe của Hoa Quốc Phong. Đặng Tiểu Bình chỉ trích việc Đảng thay thế chính quyền ở mọi cấp hành chính trong Cách mạng Văn hóa. Các tờ báo chính thống đưa tin rằng các nạn nhân trong Cách mạng Văn hóa sẽ được phục hồi danh dự, được cho là làm suy yếu quyền lực của Hoa Quốc Phong. Hoa Quốc Phong thực hiện tự phê bình về "Hai tất cả".

Tại Hội nghị toàn thể lần thứ ba Ủy ban Trung ương khóa XI Đảng Cộng sản Trung Quốc từ ngày 18 tháng 12 đến ngày 22 tháng 12 năm 1978, chủ trương "Hai tất cả" bị bác bỏ và tiêu chuẩn thực tiễn được củng cố. Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng bị phê bình và Uông Đông Hưng buộc phải thực hiện tự phê bình.

Theo đề nghị của Trần Vân, Ủy ban Trung ương đồng ý xét lại các vụ việc liên quan đến Tứ nhân bang, bao gồm vụ án 61 kẻ phản bội, vụ án người đầu hàng, vụ án Vương Hạc Thọ và Đào Chú, việc cải táng Bành Đức Hoài, phong trào mùng 5 tháng 4 và việc xét xử lại Khang Sinh.

Trần Vân, Đặng Dĩnh Siêu, Hồ Diệu Bang và Vương Chấn, những đồng minh của Đặng Tiểu Bình, được bầu vào Bộ Chính trị. Bốn hiện đại hóa trở thành đường lối của Đảng Cộng sản Trung Quốc và các nạn nhân trong Cách mạng Văn hóa được phục hồi danh dự.

Tham khảo

Nguồn 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
Chân lý
Hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc
Phong trào chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc
Tranh cãi năm 1978
Chính trị năm 1978
Trung Quốc năm 1978
Bài viết có chữ Hán giản thể