Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện

Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện (tiếng Trung: 察世俗每月統記傳; tiếng Anh: Chinese Monthly Magazine; tạm dịch: Tạp chí thống kê hàng tháng về tập quán thế gian), là tờ báo hiện đại đầu tiên bằng tiếng Trung trên thế giới hướng đến độc giả người Hoa hải ngoại, đồng thời cũng được xem là tờ báo chữ Hán đầu tiên ở Malaysia. Tờ báo chính thức ra mắt vào ngày 5 tháng 8 năm 1815. Trong lịch sử báo chí, ấn phẩm này thường được công nhận là loại hình báo chí hiện đại đầu tiên bằng tiếng Trung dưới dạng nguyệt san, với nội dung chủ yếu là tôn giáo, tiếp theo là tin tức thời sự và tri thức mới. Tạp chí này có từ năm đến bảy trang mỗi số, khoảng 2.000 chữ, ban đầu in 500 cuốn, sau tăng lên 1.000 cuốn, được phát miễn phí cho Hoa kiều ở Nam Dương. Tờ báo đình bản vào năm 1821, tổng cộng đã xuất bản hơn 80 số trong 6 năm hoạt động.

Lịch sử
Tháng 9 năm 1807, với tư cách là giáo sĩ đầu tiên được Hội Truyền giáo Luân Đôn cử đến Trung Quốc, Robert Morrison đã đến Quảng Châu sau khi tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính phủ Mỹ. Để thiết lập một căn cứ có thể tự do tiến hành các hoạt động truyền giáo. Do rào cản ngôn ngữ và sự thiếu hiểu biết về tiếng Trung, nhiệm vụ chính của Morrison lúc bấy giờ là trước tiên phải nắm vững chữ Hán, sau đó dịch Kinh Thánh và biên soạn từ điển Anh-Hán, nhằm chuẩn bị cho việc vượt qua các rào cản ngôn ngữ cho hoạt động truyền giáo. Năm 1811, chính phủ nhà Thanh ban bố Điều khoản nghiêm cấm người phương Tây truyền giáo và trừng trị tội phạm, thực hiện chính sách bế quan tỏa cảng nghiêm ngặt, nghiêm cấm người phương Tây "tự ý in Kinh Thánh, lập hội giảng đạo", giảng kinh truyền giáo cho người dân, và xử phạt những người vi phạm bằng hình thức thắt cổ. Do sự kiểm soát gắt gao của triều đình nhà Thanh, các nhà truyền giáo sau đó đã phải chọn Malacca làm căn cứ.

Năm 1812, Hội Truyền giáo Luân Đôn lại cử giáo sĩ William Milne đến Trung Quốc để hỗ trợ Robert Morrison trong các hoạt động truyền giáo, và ông đã đến Ma Cao vào tháng 7 năm 1813. Nhận thấy việc công khai phát hành tài liệu truyền giáo trong lãnh thổ Trung Quốc là vô cùng nguy hiểm, Milne đề nghị tạm thời đặt căn cứ xuất bản và truyền giáo hướng tới người Hoa tại khu vực Nam Dương. Do đó, Morrison bèn cử Milne đi khảo sát. Mùa đông năm 1814, Milne tiến hành các hoạt động thử nghiệm ở khu vực Java, và tiến triển khá thuận lợi. Cùng năm đó, thế lực của Công ty Đông Ấn đã lan rộng đến các khu vực người Hoa sinh sống như Malacca, Java và Penang thuộc bán đảo Mã Lai. Do Malacca khi đó là cảng quốc tế bắt buộc phải đi qua để giao thương giữa phương Đông và phương Tây, lại gần Trung Quốc hơn, trong khi chính phủ nhà Thanh lại kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động truyền giáo, nên sau khi Milne trở về Quảng Châu bèn đề nghị chọn Malacca làm căn cứ truyền giáo.

Ngày 17 tháng 4 năm 1815, Morrison cùng với trợ lý giáo sĩ Milne và Lương Phát, một thợ khắc chữ người Trung Quốc, đã đến Malacca, thuộc địa của Anh và là nơi tập trung đông đảo người Hoa, sau 35 ngày di chuyển, và thành lập một nhà in tại đây. Ngày 5 tháng 8 năm 1815, trường học miễn phí mang tên Lập Nghĩa Quán được khai giảng; cùng ngày, họ cho sáng lập tạp chí định kỳ bằng tiếng Trung Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện do Milne phụ trách. Mục đích của ấn phẩm này nhằm truyền bá giáo lý Kitô giáo, phổ biến kiến thức chung đến độc giả, truyền tải các vấn đề công cộng và thời sự, có khả năng kích thích tư duy, khiến người đọc phản tỉnh và giác ngộ. Năm 1821, vì Milne lâm bệnh nặng nên Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện đã đình bản, sau 7 năm hoạt động, xuất bản tổng cộng hơn 80 số chia thành 7 tập.

Nội dung
Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện chủ yếu xoay quanh ba mảng chính: “Thần lý” (神理) – giáo lý Cơ Đốc là nội dung chủ đạo. “Nhân đạo” (人道) – đạo đức, luân lý, giáo dục con người. “Quốc tục” (国俗) – phong tục, tập quán và đời sống các nước. Ngoài ra, tờ báo còn đăng tải các bài viết về thiên văn, địa lý, thơ ca, truyện ngụ ngôn và các thông báo. Ngoài những bài dịch Kinh Thánh và giới thiệu giáo lý Kitô ra, tờ báo còn đăng các bài ngắn phê phán tín ngưỡng khác và so sánh với Kitô giáo, đồng thời cung cấp kiến thức về lịch sử thế giới, phong tục, thiên văn và thông tin thương mại tại các bến cảng.

Khi đó, kiến thức thiên văn của người Trung Quốc vẫn còn dựa trên thuyết địa tâm. Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu kết hợp với hình minh họa, giới thiệu có hệ thống thuyết nhật tâm của Copernicus, giải thích rằng Trái Đất quay quanh Mặt Trời chứ không phải Mặt Trời quay quanh Trái Đất, từ đó phá bỏ quan niệm cũ. Ngoài ra, ấn phẩm này còn đưa ký hiệu câu phương Tây vào tiếng Trung và giúp chữ Hán có dấu ngắt câu rõ ràng, bao gồm: 「、」「，」「。」Đồng thời giới thiệu ký hiệu riêng cho tên địa danh và nhân danh: 「――」.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nghiên cứu sâu về Sát thế tục mỗi nguyệt thống ký truyện

Kitô giáo Malaysia
Khởi đầu năm 1815
Ấn phẩm truyền giáo
Báo chí tiếng Trung Quốc
Báo chí Malaysia tiếng Trung Quốc