Soyuz TMA-01M

Soyuz TMA-01M là một chuyến bay thuộc chương trình Soyuz, đưa ba thành viên của phi hành đoàn Expedition 25 tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Đây là chuyến bay thứ 107 của một tàu Soyuz, đồng thời là chuyến bay đầu tiên của dòng Soyuz TMA-M được hiện đại hóa. Trong suốt thời gian Expedition 25, con tàu vẫn được neo đậu (kết nối) với trạm vũ trụ để đóng vai trò tàu thoát hiểm khẩn cấp. COSPAR ID của con tàu là 2010-052A.

Phi hành đoàn 

Phi hành đoàn của Soyuz TMA-01M được xác nhận bới NASA vào ngày 21 tháng 11 năm 2008.

Phi hành đoàn dự phòng

Tàu vũ trụ 
Soyuz TMA-01M là con tàu đầu tiên của dòng Soyuz TMA-M hiện đại hoá, do Energia phát triển và chế tạo như một bản nâng cấp của dòng Soyuz-TMA tiêu chuẩn, vốn được sử dụng từ năm 2002. Tổng cộng 36 thiết bị đã lỗi thời được thay thế bằng 19 thiết bị thế hệ mới, giúp giảm khoảng 70 kg khối lượng toàn bộ tàu (154 lb). Đáng chú ý nhất là máy tính điều khiển Argon-16 cũ, vốn được sử dụng trên các tàu Soyuz hơn 30 năm, đã được thay bằng máy tính số TsVM-101. Mức tiêu thụ điện năng được giảm trên toàn bộ hệ thống của tàu. Về mặt kết cấu, một số chi tiết cũng được thay đổi, ví dụ khung mô-đun thiết bị trước đây dùng hợp kim magiê thì được thay bằng hợp kim nhôm để dễ chế tạo hơn.

Tàu Soyuz hiện đại hoá này cũng cho phép các kỹ sư thử nghiệm các thiết bị mới, nhiều khả năng sẽ được sử dụng trên tàu vũ trụ có người lái thế hệ tiếp theo của Nga, hiện đang được phát triển.

Phi hành gia NASA Scott Kelly, thành viên tổ lái Soyuz TMA-01M, đã khen ngợi các màn hình mới của tàu, cho rằng chúng giúp việc điều khiển dễ hơn và ít tốn công thao tác của phi hành gia hơn.

Có kế hoạch thực hiện hai chuyến bay thử nghiệm phát triển: Soyuz TMA-01M và Soyuz TMA-02M. Con tàu thứ ba, Soyuz TMA-03M, sẽ được dùng cho thử nghiệm đánh giá. Ngoài việc xác nhận khả năng vận hành trong điều kiện bình thường, chương trình thử nghiệm còn bao gồm kiểm tra các chế độ bất thường, như điều khiển tư thế bằng tay, phát xung cơ động quỹ đạo bằng bốn động cơ ghép nối và điều khiển tư thế, cũng như bay vòng quanh ISS ở chế độ điều khiển tay.

Sau khi Soyuz TMA-01M phóng thành công, các quan chức vũ trụ Nga cho biết con tàu hoạt động bình thường, không có vấn đề nghiêm trọng nào Chủ tịch RSC Energia, Vitaly Lopota, phát biểu: “Soyuz TMA-01M là một con tàu số, một phương tiện số. Như các bạn đã thấy hôm nay, nó hoạt động rất tốt, chuyến bay hoàn toàn tự động 100%.”

Điểm nhấn nhiệm vụ

Phóng 
Tàu được phóng bằng tên lửa Soyuz-FG từ Sân bay vũ trụ Baikonur lúc 23:10:55 UTC ngày 7 tháng 10 năm 2010 (05:10:55 sáng ngày 8 tháng 10 theo giờ địa phương). Trong vòng 9 phút, tàu đã đạt tới quỹ đạo Trái Đất thấp với các tham số: cận điểm: 199,85 km; viễn điểm: 258,77 km; chu kỳ quỹ đạo: 88,81 phút; độ nghiêng quỹ đạo: 51,63° Ngay sau khi vào quỹ đạo, tàu mở các tấm pin Mặt Trời và ăng-ten, và trung tâm điều khiển bay cho phép con tàu bắt đầu giai đoạn tiếp cận ISS.

Ghép nối 

Soyuz TMA-01M ghép nối với Trạm Vũ trụ Quốc tế lúc 00:01 UTC ngày 10 tháng 10 năm 2010, sớm một phút so với kế hoạch. Tàu kết nối với mô-đun Poisk khi cả hai đang bay ở độ cao hơn 220 dặm (354 km) phía trên Nam Thái Bình Dương, ngoài khơi bờ biển Chile. Ngay sau đó, móc và chốt khoá được kích hoạt để kéo hai tàu ghép chặt lại với nhau, và sau khi kiểm tra kín khí, các cửa khoang được mở lúc 03:09 UTC.

Hạ cánh 

Soyuz TMA-01M tách khỏi mô-đun Poisk lúc 04:27 GMT ngày 16 tháng 3 năm 2011. Pha hãm tốc để tàu rơi trở lại Trái Đất được bắt đầu bằng một lần đốt động cơ kéo dài 4 phút 17 giây, khởi động lúc 07:03:17 GMT. Ngay trước khi tái nhập khí quyển, ba mô-đun của Soyuz TMA-01M tách nhau đúng như thiết kế. Sau một quá trình tái nhập bình thường, mô-đun trung tâm chở phi hành đoàn tiếp đất ở tư thế nằm nghiêng lúc 07:54 GMT, gần thị trấn Arkalyk, miền bắc Kazakhstan. Vài phút sau, Kaleri, Kelly và Skripochka được đưa ra khỏi khoang và đặt vào các ghế nằm để hồi sức. Thời tiết tại khu vực hạ cánh rất khắc nghiệt, với gió mạnh và nhiệt độ rất thấp. Trong tường thuật trực tiếp, người phát ngôn NASA Rob Navias đã nói: “Bạn sẽ nghĩ đây là một cảnh ở Bắc Cực vậy,”
để mô tả điều kiện khí hậu cực kỳ khắc nghiệt lúc thu hồi phi hành đoàn.

Gallery

Tham khảo 

Nhiệm vụ Soyuz có người lái
Tàu vũ trụ được phóng bởi tên lửa Soyuz-FG