Oanh Oanh truyện

Oanh Oanh truyện (), còn gọi là Thôi Oanh Oanh truyện (崔鶯鶯傳) hoặc Hội chân ký (會真記), là truyện truyền kỳ do nhà thơ thời Đường là Nguyên Chẩn sáng tác.  Truyện kể về tình yêu giữa Trương sinh và Thôi Oanh Oanh, cuối cùng chàng Trương bỏ nàng Oanh Oanh. Tác phẩm này là tiền thân của vở tạp kịch cổ điển nổi tiếng Tây sương ký có ảnh hưởng lớn đến văn học đời sau.

Tổng quan

Nguyên Chẩn tiên phong trong việc khai thác tâm lý và các khả năng phát triển cốt truyện. Câu chuyện của ông kết hợp giữa lời kể, thơ ca và các bức thư từ nhân vật này gửi cho nhân vật khác để thể hiện cảm xúc thay vì mô tả, khiến tác phẩm, theo một nghĩa nào đó, trở thành tiểu thuyết thư từ. Tác phẩm này cũng mang tính đổi mới vì các nhân vật mà theo thuật ngữ do E.M. Forster đề xuất thuộc dạng "tròn" chứ không phải "phẳng" nghĩa là, không giống như các nhân vật trong truyện chí quái hoặc chí nhân trước đó, họ không được xây dựng xung quanh ý tưởng hay phẩm chất duy nhất, mà có khả năng gây bất ngờ cho độc giả.  Nhà phê bình gần đây là Cố Minh Đông cho rằng với câu chuyện này, tiểu thuyết Trung Quốc đã "trưởng thành", và cung cấp đề tài cho kịch, truyện ngắn và tiểu thuyết sau này.

Tiêu đề truyện được đặt tên theo biệt danh Oanh Oanh của nữ nhân vật chính là Thôi thị. "Hội chân" có nghĩa là "gặp gỡ tiên nữ", ngụ ý Thôi Oanh Oanh có vẻ đẹp tựa tiên nữ. Đây là một trong ba tác phẩm thời Đường có ảnh hưởng đặc biệt đến sự phát triển của thể loại tài tử giai nhân. Đây là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất trong truyền kỳ thời Đường. Câu chuyện được lưu truyền rộng rãi. Từ Bắc Tống trở đi, giới sĩ đại phu “không ai không lấy chuyện này làm đề tài bàn tán tốt đẹp, ngay cả ca kỹ, phụ nữ cũng đều có thể kể lại đại ý”. Dựa trên tác phẩm này, Vương Thực Phủ thời Nguyên đã cải biên thành vở tạp kịch Tây sương ký. Tuy vậy, Tây sương ký từng bị triều đình nhà Minh và nhà Thanh liệt vào danh sách sách bị cấm do không phù hợp với đạo đức Nho giáo thời phong kiến. Trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng, có chi tiết Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc lén xem sách cấm Hội chân (tức Tây sương ký) tại Đại Quan viên.

Cốt truyện
Câu chuyện kể về chàng Trương sinh sống vào những năm Trinh Nguyên nhà Đường, một hôm đến chơi đất Bồ, tạm ngụ ở chùa Phổ Cứu phía đông đất này. Cùng lúc đó, một người phụ nữ mới góa chồng họ Thôi, cùng cô con gái và cậu con trai, với đoàn tùy tùng chuyển đến sống trong một căn nhà thuê khác trong khu này. Bà góa phụ này vốn dĩ là con gái họ Trịnh, mẹ Trương cũng họ Trịnh nên đều là họ hàng với nhau cả. Người cha của gia đình này đã qua đời khi đang đóng quân ở một vùng hẻo lánh nào đó, vì vậy góa phụ họ Thôi đang đưa cả nhà trở về Trường An. Họ tạm dừng nghỉ ngơi sau chuyến đi xa vất vả. Rửi thay, tướng Hồn Hàm vừa qua đời ở đất Bồ, trung quan Đinh Văn Nhã không biết việc quân nên đám lính mới nhân việc tang mà dấy loạn và cướp bóc dân chúng đất Bồ. Nhà họ Thôi giàu có lại lắm nô bộc, giữa nơi đất khách nên đều lo sợ không biết nương tựa vào đâu. May mà Trương sinh vốn quen biết với tướng lĩnh ở đất Bồ mới nhờ họ bảo hộ giúp cho. Nhờ vậy mà góa phụ họ Thôi và đoàn người của bà mới được tai qua nạn khỏi. Bà bèn tổ chức một bữa tiệc để bày tỏ lòng biết ơn đối với Trương sinh. 

Góa phụ họ Thôi dặn dò con gái mình phải dự tiệc và cảm tạ Trương sinh. Tuy nhiên, cô con gái chỉ xuất hiện vì bị ép buộc và cư xử một cách cáu kỉnh, thô lỗ. Mặc dù vậy, cô ấy vẫn xuất đầu lộ diện với vẻ đẹp lộng lẫy trong mắt anh ta, bất chấp việc cô cố tình ăn mặc luộm thuộm. Từ trước đến nay, chàng thư sinh này chưa từng trải qua sự thân mật với bất kỳ ai, và các bạn đồng hành đã trêu chọc anh vì sự thiếu kinh nghiệm này. Hoàn toàn không có dấu hiệu nào cho thấy anh có cha mẹ yêu thương, anh chị em, hay bất kỳ ai trong đời thân thiết hơn một người quen biết đơn thuần. Trương sinh ngay lập tức say mê thiếu nữ này vì cô ấy quá khác biệt so với những mỹ nữ đã tiếp đãi bạn bè anh ở kinh thành.

Trương sinh không thể liên lạc trực tiếp với con gái của Thôi thị, tức Thôi Oanh Oanh mà phải nhờ thị nữ Hồng Nương làm trung gian. Anh đã sắp xếp một cách thức gián tiếp để gửi hai bài thơ "xuân tình" mà tác giả câu chuyện cho rằng không mang ý định khiếm nhã. Oanh Oanh đáp lại bằng một bài thơ bày tỏ sự quan tâm lãng mạn đối với "người mình yêu", và mời anh đến căn phòng của nàng sau nửa đêm. Trương sinh nghĩ rằng "sự cứu rỗi [của anh] đã gần kề", tức là cuối cùng anh sẽ chấm dứt được sự thiếu thốn tình cảm kéo dài trong đời mình. Tuy nhiên, khi anh giữ lời hẹn, Oanh Oanh lại gọi anh là kẻ háo sắc. Anh hoàn toàn suy sụp. Vài đêm sau đó, Oanh Oanh đến phòng anh mà không báo trước và chủ động quan hệ tình dục với anh. Nàng không nói một lời nào với anh từ lúc bước vào phòng cho đến khi rời đi lúc bình minh ngày hôm sau. Chẳng bao lâu sau, họ định ra thói quen: Trương sinh sẽ lẻn vào phòng nàng mỗi đêm, và lẻn ra ngoài khi bình minh ló dạng. Dù biết con gái mình tiếp đãi nam nhân cường tráng mỗi đêm, góa phụ họ Thôi vẫn không can thiệp. Khi Oanh Oanh hỏi mẹ cảm nhận ra sao, bà nói rằng nàng đã tự mình gây ra tình huống hiện tại thì nên tự giải quyết bằng bất kỳ cách nào đi chăng nữa.

Sau vài tháng sống gần như cuộc sống vợ chồng son, Trương sinh phải lên kinh dự thi hằng năm, hòng kiếm cho được chức quan cao lộc hậu trong triều đình. Oanh Oanh cảm thấy Trương sinh đang bỏ rơi mình. Nàng trách cứ anh vì đã chú tâm học hành và tìm kiếm công danh thay vì ở lại với nàng. Trương thi trượt và quay trở lại khu Phật tự. Oanh Oanh có thể tận dụng thời điểm này để thương lượng lại mối quan hệ của họ. Thay vào đó, mọi thứ vẫn tiếp diễn như trước. Mỗi khi Trương sinh cố gắng làm bất cứ điều gì để hiểu nàng hơn thì nàng lại từ chối anh. Khi đến thời điểm ứng thí tiếp theo, Trương sinh lại chuẩn bị lên đường về kinh. Oanh Oanh một lần nữa tin chắc rằng anh ta đang bỏ rơi nàng. Cuối cùng, nàng trở nên rất xúc động về chuyện này. Dù vậy, Trương sinh vẫn dứt áo ra đi.

Khi đến kinh thành, anh viết thư cho Oanh Oanh và cố gắng bày tỏ cảm xúc chân thật dành cho nàng. Nàng đáp lại bằng một bức thư ngụ ý rằng Trương sinh đã không chung thủy với nàng, chỉ quan tâm đến sự nghiệp công danh của bản thân mà thôi. Trương sinh không cảm thấy tội lỗi khi nhận được bức thư này. Thay vào đó, anh quyết định rằng mối quan hệ này không tốt cho mình lẫn Oanh Oanh. Câu chuyện không rõ ràng ở điểm này và chỉ nói rằng Trương sinh quyết định kết thúc mọi thứ, và anh đã đưa ra những lời biện minh hợp lý với những người bạn đồng hành khiến họ nghĩ rằng anh nên để mọi chuyện tiếp diễn như trước.

Sau một thời gian, góa phụ họ Thôi đã sắp xếp cho Oanh Oanh một cuộc hôn nhân khá tốt. Riêng Trương sinh cũng thành gia lập thất. Khi công việc làm quan đưa anh đến gần nơi ở mới của Oanh Oanh, anh cố gắng đến thăm nàng. Nàng từ chối gặp anh, nhưng gửi cho anh một bài thơ ngụ ý rằng nàng vô cùng đau khổ, và tình trạng buồn bã này hoàn toàn là lỗi của Trương. Vài ngày sau, nàng gửi cho anh một bài thơ từ biệt, ngỏ ý khuyên anh nên cư xử tốt đẹp với vợ mình. Kể từ đó trở đi, Trương không còn nghe tin gì về Oanh Oanh nữa.

Tranh cãi
Việc xác định nguyên mẫu của nhân vật Trương sinh và Thôi Oanh Oanh đã gây ra nhiều tranh cãi giữa các học giả Trung Quốc qua nhiều thời kỳ. Tô Thức thời Tống cho rằng Trương sinh là Trương Tịch, bạn thân của Nguyên Chẩn. Tuy nhiên, Vương Chất trong Truyền kỳ biện chứng lại khảo chứng rằng Trương sinh chính là Nguyên Chẩn bản thân, và ông tin rằng Oanh Oanh là em họ của Nguyên Chẩn, con gái của dì Trịnh thị và Huyện úy Thôi Bằng. Quan điểm này đã được Lỗ Tấn củng cố trong Trung Quốc tiểu thuyết sử lược khi ông nhận định: “Oanh Oanh truyện... Nguyên Chẩn lấy Trương sinh tự gán cho mình, kể lại cảnh ngộ mà mình đã đích thân trải qua.” Mặt khác, Trần Dần Khác đưa ra một giả thuyết khác biệt, dựa vào bài thơ của Nguyên Chẩn, ông cho rằng Thôi Oanh Oanh có thể là một "Hồ nhân bán rượu" (người phụ nữ Trung Á làm nghề bán rượu) tên là Tào Cửu Cửu, nhấn mạnh rằng cô có nguồn gốc Trung Á. Tuy nhiên, giả thuyết này đã bị Biện Hiếu Huyên phản bác, ông lập luận rằng một “Tài tử giỏi cơ hội, thủ xảo” như Nguyên Chẩn sẽ không “ngu ngốc” đến mức gán một người có địa vị xã hội thấp kém như “Hồ nhân bán rượu” là em họ mình.

Bản dịch
 James Hightower, "The Story of Yingying", in  pp. 1047–1057.
 Patrick Moran, "The Biography of Ying-ying — Enthrallment to Beauty, Destruction by Desire  (includes Chinese text), .
 Owen, Stephen, "Yingying's Story", in Stephen Owen, ed. An Anthology of Chinese Literature: Beginnings to 1911. New York: W. W. Norton, 1997. p. 540-549 (Archive (Archive).
 Arthur Waley, "The Story of Ts'ui Yingying", More Translations From Chinese (1919) Sacred Texts (also in the Anthology of Chinese Literature by Cyril Birch, vol. I. ();
 "The Story of Cui Yingying" (Archive" (Archive), Indiana University.

Chú thích

Tham khảo
 Luo, Manling, "The Seduction Of Authenticity: 'The Story Of Yingying'." (Archive." (Archive). Nan Nü 7.1. Brill, Leiden, 2005. p. 40-70.
 
 
 Yu, Pauline. "The Story of Yingying" (Archive" (Archive). In: Yu, Pauline, Peter Bol, Stephen Owen, and Willard Peterson (editors). Ways with Words: Writing about Reading Texts from Early China (Volume 24 of Studies on China). University of California Press, 2000. , 9780520224667. p. 182-185.

Liên kết ngoài

 Lament for Ying-ying Chinese Forums.

Văn học nhà Đường
Truyền kỳ thời Đường
Tác phẩm lấy bối cảnh nhà Đường