Nguyễn Xuân Diệu

Nguyễn Xuân Diệu (?–2006) là một chỉ huy quân sự Việt Nam, đóng vai trò quan trọng ở chiến trường Nam Bộ thời chống Pháp (1945–1954).

Cuộc đời 
Nguyễn Xuân Diệu tên thật là Đặng Kim Thành, quê ở huyện Thanh Chương (Nghệ An), nên còn gọi là Nguyễn Thanh Chương. Tháng 3 năm 1945, ông hoạt động bí mật trong Mặt trận Việt Minh và Thanh niên Tiền phong (do Phạm Tường Hạnh làm thủ lĩnh) tại Sài Gòn - Chợ Lớn cùng các đồng hương Hồ Viết Thư (Nam Đàn), Nguyễn Trí Định (Hương Sơn), Phạm Xuân Lan (Diễn Châu), Nguyễn Văn Tứ (Đức Thọ).

Hoạt động quân sự 
Sau Cách mạng Tháng Tám, quân Pháp trở lại Nam Bộ, ông cùng Phan Đình Công, Phạm Thiều, Nguyễn Thanh Sơn, Nguyễn Trí Định, Hồ Văn Thể, Nguyễn Đình Ưu, Huỳnh Văn Hớn được điều động về trại huấn luyện du kích do Tỉnh ủy Biên Hòa tổ chức ở ấp Vĩnh Cửu (nay là Tam Hiệp, Biên Hòa, Đồng Nai), đào tạo hơn 40 học viên (sau lên tới 100). Tháng 10 năm 1945, Pháp đánh chiếm Biên Hòa, Huỳnh Văn Nghệ và Nguyễn Văn Quỳ lui về xây dựng chiến khu ở Đất Cuốc (xã Tân Hòa, quận Tân Uyên, tỉnh Biên Hòa, sau là một phần của Chiến khu Đ), các học viên của trường Vĩnh Cửu do Xuân Diệu, Phạm Thiều dẫn đầu cùng các nhóm của Cao Văn Bổ, Phan Đình Công cũng kéo về đây, kịp thời bổ sung lực lượng cho chiến trường.

Tháng 12, theo yêu cầu của Khu bộ trưởng Khu 7 Nguyễn Bình, toàn bộ nhân lực và cơ sở vật chất của trại Vĩnh Cửu cũ được di chuyển về làng An Sơn (tổng Bình Chánh, tỉnh Thủ Dầu Một) để thành lập Trường Quân chính Khu 7 là trường quân sự chính quy đầu tiên ở Nam Bộ. Ngày 12 tháng 12, ở đình An Sơn, trường chính thức được thành lập. Ban giám hiệu nhà trường ban đầu gồm Hiệu trưởng Nguyễn Bình (kiêm nhiệm), Giám đốc Xuân Diệu, các Huấn luyện viên Nguyễn Mạnh Liên, Nguyễn Quang Phục, sau bổ sung Trần Đình Cửu, Đặng Văn Quế. Cũng trong thời gian này, dưới sự gợi ý của hai ông Xuân Diệu và Mạnh Liên, Nguyễn Bình thành lập Ban trinh sát Quân chính gồm Nguyễn Ngọc Sớm, Nguyễn Đình Chính và Trần Phong, đến tháng 1 năm 1946 thì đổi tên thành Ban Công Tác số 1, là lực lượng tiền thân của Biệt động Sài Gòn.

Tháng 5 năm 1946, ông được điều về chiến trường Sài Gòn làm Ủy viên Quân sự Ủy ban Kháng chiến Sài Gòn - Chợ Lớn, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Lực lượng Tự vệ Thành (gọi tắt là Thành bộ Tự vệ). Tháng 10, sau khi hai Chỉ huy phó Nguyễn Mạnh Liên và Nguyễn Văn Tư bị quân địch bắt giữ và hy sinh, Nguyễn Văn Hoàn được điều về làm Chỉ huy phó phụ trách tham mưu. Tháng 11, ông là Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự Thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Tháng 1 năm 1947, trước yêu cầu về việc bổ sung nguồn sĩ quan để xây dựng và tổ chức lực lượng vũ trang chính quy, Khu bộ trưởng Nguyễn Bình quyết định tái lập Trường Quân chính Khu 7 và cử Xuân Diệu làm Hiệu trưởng. Trong giai đoạn này, có thời kỳ trường rút về Trà Vinh đào tạo cán bộ cho Khu 8, sau đó tiếp nhận trường Quân chính Khu Sài Gòn, Trường Quân chính Nam Bộ (thành lập ngày 23 tháng 6 năm 1947).

Cuối đời 
Sau khi tập kết ra Bắc, ông công tác ở Bộ Tổng tham mưu, từng giữ chức vụ Cục trưởng Cục văn nghệ thuộc Tổng cục, quân hàm Đại tá. Sau khi về hưu, ông sống ở Thành phố Hồ Chí Minh. Ông qua đời năm 2006.

Tham khảo

Chú thích 

Người Nghệ An
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Biệt động Sài Gòn