Chống tiếp cận/ngăn chặn xâm nhập khu vực

Chống tiếp cận / ngăn chặn xâm nhập khu vực (- A2/AD) là một chiến lược quân sự nhằm kiểm soát việc tiếp cận đến và ở bên trong một môi trường tác chiến.  Theo một định nghĩa ban đầu, chống tiếp cận (anti-access- A2) chỉ những hành động và năng lực, thường là tầm xa, được thiết kế để ngăn một lực lượng đối phương đi vào một khu vực tác chiến. Ngăn chặn xâm nhập khu vực (area denial -AD) chỉ những hành động và năng lực, thường là tầm ngắn hơn, được thiết kế để hạn chế tự do hành động của lực lượng đối phương bên trong khu vực tác chiến. Nói ngắn gọn, A2 ảnh hưởng đến sự di chuyển tới một chiến trường, trong khi AD ảnh hưởng đến sự di chuyển bên trong một chiến trường. A2/AD thường dùng để chỉ một chiến lược do một đối thủ yếu hơn áp dụng để phòng thủ trước một đối thủ có ưu thế vượt trội, mặc dù một đối thủ mạnh hơn cũng có thể sử dụng chiến thuật A2/AD.

Tổng quan

Hoa Kỳ 
Chiến lược A2/AD là một mối quan ngại đáng kể trong chính sách của Hoa Kỳ, được nhìn nhận như một “vũ khí” của các lực lượng yếu hơn có thể dùng để chống lại quân đội Mỹ. Quân đội Mỹ cho rằng việc đối phương áp dụng chiến lược chống tiếp cận/ngăn chặn xâm nhập khu vực “rất có thể sẽ là thách thức tác chiến khó khăn nhất mà lực lượng Hoa Kỳ phải đối mặt trong những thập niên tới.” Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã xây dựng “khái niệm tác chiến liên quân trên không – trên biển nhằm đánh bại đối phương trên toàn phổ hoạt động quân sự, bao gồm cả các đối phương được trang bị năng lực chống tiếp cận và ngăn chặn khu vực tinh vi.”

Tư lệnh Hải quân Đô đốc John Richardson nhận xét về tính mơ hồ của thuật ngữ A2/AD: “Với một số người, A2/AD là mật ngữ, gợi lên một ‘vùng cấm xâm nhập’ bất khả xâm phạm mà lực lượng chỉ có thể vào với rủi ro cực lớn cho chính mình. Với những người khác, A2/AD chỉ một họ công nghệ. Với số khác nữa, đó là một chiến lược. Tóm lại, A2/AD là thuật ngữ được dùng bừa bãi, không có định nghĩa chính xác, gửi đi đủ loại tín hiệu mơ hồ hoặc mâu thuẫn, tùy theo ngữ cảnh phát và nhận. […] Hải quân sẽ tránh dùng A2/AD như một từ viết tắt độc lập có thể mang nhiều nghĩa với người này hay gần như ‘bất kỳ nghĩa gì’ với người khác.”

Trung Quốc 
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đang triển khai một chiến lược A2/AD nhiều mũi nhằm loại trừ hoặc răn đe càng nhiều lực lượng đối phương càng tốt khỏi hoạt động trong các vùng biển mà họ tuyên bố là lãnh hải theo đường chín đoạn. Động lực ban đầu của chiến lược này được cho là việc hai nhóm tác chiến tàu sân bay của Hoa Kỳ được triển khai tới khu vực để phản ứng với các cuộc thử nghiệm và diễn tập của Trung Quốc cho khả năng xâm lược Đài Loan vào năm 1995, điều mà Hải quân Trung Quốc khi đó hầu như không thể đối phó. Trọng tâm chính của chiến lược A2/AD của Trung Quốc là chiến lược ngăn chặn tiếp cận trên biển bằng tên lửa, nhưng cũng bao gồm cả tàu ngầm và máy bay. Khả năng ngăn chặn của Trung Quốc chưa đủ để hoàn toàn loại trừ lực lượng của Nhật Bản và Hoa Kỳ khỏi Biển Đông, nhưng đủ để gây tổn thất nặng nề trong trường hợp có chiến tranh nhằm chiếm Đài Loan.

Trên biển

Khái niệm A2/AD từ lâu đã được hải quân sử dụng dưới các tên như quyền làm chủ biển và kiểm soát các tuyến liên lạc trên biển. Chống tiếp cận / ngăn chặn xâm nhập khu vực trên biển thường tận dụng các đặc điểm địa lý hạn chế lối vào như điểm nghẽn hoặc vùng nước bao quanh một hòn đảo. Phong tỏa là một ví dụ về hoạt động chống tiếp cận trên biển.

Tên lửa chống hạm là phương thức hiện đại để ngăn chặn một đối thủ tiềm tàng tấn công từ hướng biển. Trung Quốc, Nga, Triều Tiên,Syria và Iran đều đã phát triển hoặc nhập khẩu các vũ khí như vậy nhằm xây dựng chiến lược A2/AD hiện đại để đối phó khả năng triển khai sức mạnh của Hoa Kỳ từ các vùng biển lân cận. Đáp lại việc Trung Quốc theo đuổi các năng lực A2/AD này, Hoa Kỳ đã phát triển học thuyết AirSea Battle. Các phương thức ngăn chặn khu vực ở cấp chiến lược khác gồm có tàu sân bay, tàu ngầm, tên lửa phòng không, tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, máy bay tác chiến điện tử và tiêm kích đánh chặn. Thủy lôi, tàu ngầm ven bờ và tàu tiến công cỡ nhỏ có thể được sử dụng ở vùng duyên hải. Các hệ thống ngăn chặn khu vực khác còn có tên lửa hành trình, máy bay tấn công tầm xa, thủy lôi và pháo binh phòng thủ bờ biển. Thuật ngữ A2/AD được tạo ra năm 2003 để mô tả các mối đe dọa do hệ thống tên lửa tầm xa, vũ khí dẫn đường chính xác và công nghệ vệ tinh gây ra, những thứ sẽ khiến hoạt động quân sự ở vùng duyên hải trở nên thách thức đối với các lực lượng hải quân hiện đại.

Trên đất liền

Mối đe dọa chống tiếp cận đối với lục quân bao gồm tên lửa đạn đạo chiến thuật, tên lửa hành trình, pháo phản lực và pháo tầm xa, vũ khí hủy diệt hàng loạt và các phương tiện phi truyền thống khác, cùng tác chiến thông tin. Chiến lược A2/AD trên bộ thường tận dụng địa hình tự nhiên hoặc các cây cầu có thể hỗ trợ hoạt động chống tiếp cận. Các hoạt động ngăn chặn khu vực trên bộ làm suy giảm năng lực của đối phương bằng các kỹ thuật như hỏa lực quấy rối, nghi binh và chiến thuật kiểu du kích tránh đối đầu trực tiếp. Các kỹ thuật khác gồm pháo binh, pháo phản lực, tên lửa, bãi mìn, và tác nhân hóa học, sinh học, phóng xạ, hạt nhân.

Trên không

Vùng cấm bay là một chiến lược A2/AD trong không phận, cấm tiếp cận một phần bầu trời. A2/AD có thể được hỗ trợ bằng các hệ thống tên lửa phòng không như S-300 và S-400. Đe dọa đối với các căn cứ không quân tiền phương từ tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo cũng có thể thực thi nhiệm vụ chống tiếp cận.

Trên không gian mạng

Tấn công trên không gian mạng ngày càng là một phần quan trọng của mối đe dọa A2/AD. A2/AD cấp chiến thuật trong không gian mạng chặn quyền truy cập tới các tài nguyên cụ thể, còn A2/AD cấp chiến lược chặn quyền truy cập tới không gian mạng nói chung.

Tham khảo 

Chiến lược quân sự