Giải vô địch cờ vua thế giới 2024

Giải vô địch cờ vua thế giới 2024 là trận đấu tranh ngôi vô địch cờ vua thế giới giữa đương kim vô địch Đinh Lập Nhân và người thách đấu Gukesh Dommaraju. Giải đấu diễn ra từ ngày 25 tháng 11 đến 12 tháng 12 năm 2024 tại Singapore. Giải đấu bao gồm 14 ván đấu, và người đạt điểm số cao hơn chung cuộc là người chiến thắng; nếu trong trường hợp hòa tỉ số, hai kì thủ sẽ chơi tiếp các ván tie-break để phân định kết quả. Gukesh Dommaraju dành chiến thắng sau 14 ván đấu chính với tỉ số 7½–6½. Từ đó, Gukesh trở thành nhà vô địch thế giới không tranh chấp ở hạng mục mở trẻ nhất thế giới, ở tuổi 18. 

Đinh Lập Nhân đánh bại Ian Nepomniachtchi tại giải vô địch năm 2023 và dành ngôi vô địch, sau khi đương kim Magnus Carlsen từ chối bảo vệ danh hiệu. Gukesh dành chiến thắng tại Giải đấu Ứng viên vào tháng 4 năm 2024, qua đó dành quyền thách đấu Đinh để dành ngôi vị vô địch thế giới. Trước khi trận đấu bắt đầu, Gukesh xếp hạng 5 trên bảng xếp hạng thế giới FIDE với hệ số Elo 2783, còn Đinh xếp hạng 23 với hệ số Elo 2728.

Đinh dành phần thắng trong hai ván đấu, còn Gukesh thắng ba ván. Gukesh dành chiến thắng trong ván đấu thứ 14 khi đang cầm quân đen, sau khi Đinh xin thua sau một nước đi sai lầm nghiêm trọng cho phép Gukesh đơn giản hóa thế cờ thành thế cờ tàn vua chống vua-tốt.

Đương kim vô địch

Đinh Lập Nhân trở thành nhà vô địch cờ vua thế giới vào tháng 4 năm 2023, sau khi đánh bại Ian Nepomniachtchi tại trận tranh ngôi vô địch năm 2023; Đinh dành vị trí thứ hai, đứng sau Nepomniachtchi tại Giải đấu Ứng viên 2023, tuy nhiên anh lại thế chỗ cho Magnus Carlsen trong trận tranh ngôi vô địch năm 2023 sau khi Carlsen tuyên bố sẽ không bảo vệ danh hiệu. Sau khi dành ngôi vô địch, Đinh không thi đấu tại các giải đấu chuyên nghiệp trong thời gian dài; sau này, Đinh tiết lộ rằng quảng nghỉ này là do anh bị kiệt sức và trầm cảm. Đinh rút khỏi các giải đấu cờ vua chuyên nghiệp, trong đó bao gồm Đại hội Thể thao châu Á 2023, và không tham gia bốn giải đấu đầu tiên trong khuôn khổ Grand Chess Tour 2024. Anh trở lại thi đấu cờ tiêu chuẩn vào tháng 1 năm 2024, tại Giải cờ vua Tata Steel 2024, và công bố rằng anh vẫn sẽ bảo vệ ngôi vị vô địch thế giới của mình.

Phong độ sau khi trở lại của Đinh được đánh giá là thất thường sau khi thi đấu không tốt tại giải Tata Steel Masters 2024, Norway Chess, và Greenke Chess Classic. Hệ số Elo của Đinh giảm từ 2788 (vào thời điểm trận tranh ngôi vô địch năm 2023 diễn ra) xuống 2728, còn thứ hạng thế giới của anh tụt từ thứ 3 xuống 23. Kết quả thi đấu kém của Đinh khiến cho nhiều đại kiện tướng bày tỏ quan ngại về khả năng bảo vệ ngôi vô địch thế giới của anh, trong đó có Fabiano Caruana, Magnus Carlsen và Hikaru Nakamura. Tuy vậy, mặc dù có chỉ ra rằng thể trạng của Đinh đã yếu đi trong giải đấu Sinquefield Cup 2024, đại kiện tướng Anish Giri đã nhấn mạnh về phong độ thi đấu đã có cải thiện của Đinh trong nửa đầu của giải đấu. Ian Nepomniachtchi, đối thủ của Đinh tại trận tranh ngôi vô địch năm 2023, cũng nói rằng Đinh sẽ là ứng viên sáng giá cho chức vô địch nếu phong độ của anh trở lại trong một buổi podcast với Caruana.

Đinh thừa nhận trong một buổi phỏng vấn tại giải Olympiad Cờ vua thứ 45 rằng Gukesh "đang thi đấu rất tốt tại giải đấu lần này. Có thể cậu ta sẽ là ứng viên sáng giá tại trận tranh ngôi vô địch thế giới. Hệ số của cậu ta cũng cao hơn tôi nữa". Đinh cũng nói rằng: "[Tôi cũng đã] tụt hệ số khá nhiều kể từ năm ngoái, nhưng tôi sẽ chiến đấu hết sức mình để vượt qua cách biệt về hệ số".

Giải đấu Ứng viên

Người thách đấu Gukesh Dommaraju dành quyền tranh chức vô địch thông qua việc chiến thắng Giải đấu Ứng viên 2024 tại Toronto, Canada. Giải đấu được tổ chức theo thể thức thi đấu vòng tròn kép giữa tám kì thủ. Giải đấu diễn ra từ ngày 3 đến ngày 22 tháng 4 năm 2024. Fabiano Caruana đạt vị trí cao nhất trong hệ thống FIDE Circuit 2023, nhưng đã đủ điều kiện từ trước đó thông qua Cúp cờ vua thế giới 2023. Do đó, Gukesh đủ điều kiện tham gia Giải đấu Ứng viên theo tiêu chí FIDE Circuit sau khi vượt qua Anish Giri bằng chiến thắng tại giải Chennai Grand Masters. 

Tám kì thủ tham dự Giải đấu Ứng viên 2024 là:

Kết quả 
Phương thức tie-break (hạng 1): (1) kết quả trong lượt ván tie-break;

Phương thức tie-break (khác), theo thứ tự:  (1) kết quả trong lượt ván tie-break hạng 1 (nếu có); (2) Điểm Sonneborn–Berger (SB); (3) tổng số ván thắng; (4) tỉ số đối đầu giữa những đấu thủ bằng điểm; (5) bốc thăm.

Ghi chú: Số trong ô trong bảng crosstable là số điểm đấu thủ dành được trong ván đấu với đối thủ tương ứng khi đang cầm quân màu tương ứng. Bảng không có thông tin về việc ván đấu được chơi ở nửa đầu hay nửa sau của giải đấu.

Trận đấu tranh chức vô địch

Tổ chức 
FIDE nhận hồ sơ đấu thầu tổ chức trận tranh chức vô địch đến hết ngày 31 tháng 5 năm 2024. Vào đầu năm 2024, đã có một số tổ chức ở Argentina, Ấn Độ và Singapore ngỏ ý muốn tổ chức trận đấu. 

Vào tháng 6 năm 2024, CEO FIDE Emil Sutovsky công bố rằng FIDE đã nhận được hồ sơ đấu thầu của ba tổ chức, trong đó có ba hồ sơ từ Ấn Độ (Chennai và New Delhi) và một hồ sơ từ Singapore. Vào tháng 7 cùng năm, FIDE công bố trận đấu sẽ được tổ chức tại Singapore từ ngày 20 tháng 11 đến ngày 12 tháng 12 năm 2024, tại một trong bốn hội trường đang được FIDE cân nhắc. Ngày 15 tháng 8, Liên đoàn Cờ vua Singapore công bố Khách sạn Equarius tại Resorts World Sentosa đã được lựa chọn làm địa điểm tổ chức trận đấu. Nhà tài trợ chính của trận tranh ngôi vô địch là Google.

Tổng số tiền thưởng của trận đấu là 2,5 triệu USD. Mỗi đấu thủ nhận được 200.000 USD cho mỗi ván thắng (bao gồm những ván đối thủ bỏ thi đấu), và chia đều phần tiền còn lại trong quỹ giải thưởng. Trong trường hợp trận đấu vào loạt tie-break, người thắng cuộc nhận 1,3 triệu USD và người thua cuộc nhận 1,2 triệu USD (bằng với số tiền thưởng cho mỗi đấu thủ nếu tỉ số cuối cùng là 7½–6½ với 13 ván có kết quả thắng-thua hoặc 8-6 với 14 ván có kết quả thắng-thua).

Nước đi đầu tiên của mỗi ván cờ tiêu chuẩn được thực hiện theo nghi thức bởi các khách mời sau:

Thể thức 
Thể thức và thể lệ thi đấu của trận tranh ngôi vô địch năm 2024 có một số khác biệt so với thể thức năm 2023.

Thời gian thi đấu của các ván cờ tiêu chuẩn của trận đấu này là 120 phút cho mỗi bên cho 40 nước đi đầu tiên và 30 phút cho các nước còn lại; từ nước thứ 41 trở đi, mỗi bên được cộng 30 giây sau mỗi nước.
Người dành chiến thắng cần đạt số điểm cao hơn sau 14 ván cờ tiêu chuẩn, tức là đạt ít nhất 7½ điểm. Nếu tỉ số hòa sau 14 ván, hai đấu thủ sẽ tiếp tục thi đấu ở các loạt ván tie-break với thời gian thi đấu ngắn hơn:
 Loạt tie-break đầu tiên bao gồm 4 ván cờ nhanh, trong đó mỗi bên có 15 phút và cộng 10 giây sau mỗi nước. Đấu thủ cần đạt 2½ điểm trở lên để dành được chức vô địch.
 Nếu tỉ số vẫn hòa, loạt ván tiếp theo là 2 ván cờ nhanh, trong đó mỗi bên có 10 phút và cộng 5 giây sau mỗi nước. Đấu thủ cần đạt 1½ điểm trở lên để dành được chức vô địch.
 Nếu tỉ số vẫn hòa sau hai loạt ván cờ nhanh, loạt ván tiếp theo là 2 ván cờ chớp, trong đó mỗi bên được có 3 phút và cộng 2 giây sau mỗi nước. Đấu thủ cần đạt 1½ điểm trở lên để dành được chức vô địch. Trước loạt ván này, hai đấu thủ sẽ bốc thăm để quyết định ai cầm quân trắng.
 Nếu tỉ số vẫn hòa sau loạt ván cờ chớp, hai đấu thủ sẽ chơi một ván cờ chớp, trong đó mỗi bên được có 3 phút và cộng 2 giây sau mỗi nước. Người chiến thắng ván đấu này sẽ dành được chức vô địch. Trước ván đấu này, hai đấu thủ sẽ bốc thăm để quyết định ai cầm quân trắng. Nếu ván đấu này có kết quả hòa, hai đấu thủ sẽ đổi màu quân và tiếp tục chơi thêm một ván cờ chớp nữa với thể thức tương tự, lặp lại đến khi có ván cờ phân thắng-thua.

Đấu thủ không được phép đồng ý hòa cờ trước nước thứ 40 của Đen. Trước nước đi này, ván cờ chỉ được phép kết thúc hòa nếu có trường hợp lặp lại thế cờ ba lần hoặc hết nước đi.

Tỉ số đối đầu 

Trước trận tranh ngôi vô địch, Đinh và Gukesh đã đối mặt với nhau ba lần trong thể thức cờ tiểu chuẩn. Đinh thắng hai ván khi cầm quân đen tại Giải cờ vua Tata Steel 2023 và 2024, và hòa ván đấu còn lại tại Cúp Sinquefield 2024. 

Một cuộc thăm dò ý kiến một số các đại kiện tướng trước khi trận đấu diễn ra cho thấy Gukesh được coi là ứng cử viên sáng giá, phần nhiều là do phong độ của Đinh đã giảm sút đáng kể trong vòng vài tháng gần đó. Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 10 năm 2024, Gukesh nói rằng anh "không tin vào những lời dự đoán và việc ai được cho là ứng viên hàng đầu", và nói rằng anh luôn có "giữ phong độ thật tốt mỗi ngày và chơi một ván cờ thật hay".

Trợ tá 
Trước trận đấu, Gukesh cho biết rằng trợ tá của anh là Grzegorz Gajewski - người đã từng làm trợ tá cho anh tại Giải đấu Ứng viên 2024. Sau trận đấu, Gukesh đã tiết lộ tên các thành viên khác trong đội trợ tá đã hỗ trợ anh trước và trong trận đấu. Huấn luyện viên cricket Paddy Upton đóng vai trò huấn luyện củng cố tinh thần cho Gukesh. Trợ tá của Đinh là Ni Hua và Richárd Rapport - người đã từng làm trợ tá cho anh tại giải vô địch năm 2023.

Lịch trình 
Các ván đấu bắt đầu vào 17:00 giờ địa phương (SGT), tức là 14:30 giờ IST và 09:00 giờ UTC.

Hai đấu thủ bốc thăm chọn màu quân cho ván đấu đầu tiên tại lễ khai mạc. Gukesh cầm quân trắng cho ván đấu đầu tiên. Sau đó, hai đấu thủ đổi màu quân sau mỗi ván.

Loạt ván đấu tie-break dự kiến diễn ra vào ngày 13 tháng 12 nếu cần thiết; trong trường hợp này, lễ bế mạc diễn ra vào ngày 14 tháng 12. Vì trận đấu không có loạt tie-break, lễ bế mạc được chuyển lên ngày 13 tháng 12. Ban tổ chức cũng có kế hoạch chuyển lễ bế mạc lên sớm hơn nếu trận đấu kết thúc trước khi hết 14 ván đấu tiêu chuẩn.

Kết quả

Cờ tiêu chuẩn

Ván 1: Gukesh–Đinh, 0–1 

Ván đấu đầu tiên diễn ra vào ngày 25 tháng 11; Đinh dành phần thắng sau 42 nước. Đinh đã gây ngạc nhiên khi sử dụng khai cuộc phòng thủ Pháp, một khai cuộc được coi là khai cuộc "vững chắc". Đinh đã từng sử dụng khai cuộc này khi đối đầu với Ian Nepomniachtchi trong ván đấu thứ 7 của giải vô địch năm 2023. Đinh dành 28 phút để suy nghĩ cho nước đi thứ bảy trong khi vẫn đang ở trong thế cờ quan thuộc, trong khi đó Gukesh vẫn còn ở trong vùng đã chuẩn bị trước của mình và nhanh chóng tung ra nước đi mới lạ 10.g4!?. Nước phản công 10...Ha5 của Đinh đã khiến Gukesh phải rời khỏi vùng chuẩn bị của mình; Tạ Quân nhận định rằng "cả hai đều chưa từng đấu biến này bao giờ. Cả hai đã phân tích, chuẩn bị và có lẽ đã nắm rõ kế hoạch, nhưng đây là lần đầu tiên họ đưa nó lên bàn cờ. Đây mà một thế cờ rất phức tạp – và cách mà họ xử lí thế cờ này hơi mất kiểm soát."

Đinh nhanh chóng phát hiện ra nước 18...Mb2! khi đang trong thế trung cuộc phức tạp và không còn nhiều thời gian. Nước đi này tấn công vào cánh hậu, gây sức ép lên cả thế cờ lẫn thời gian còn lại của Gukesh. Trong tình cảnh các quân của Đinh bắt đầu xâm nhập, Gukesh mắc sai lầm với nước 22.He1? và thế trận bắt đầu sụp đổ. Đinh hơi thiếu chính xác với nước 27...fxe1?! (nước đi đúng là 27...Txe6!), cho phép Gukesh cứu vãn tình hình, nhưng Gukesh lại thực hiện sai mặc dù đã nhận ra ý tưởng đúng. Đinh không mắc sai lầm trong phần còn lại của ván đấu và biến được lợi thế của mình thành chiến thắng. Đây là ván đấu cờ tiêu chuẩn đầu tiên mà Đinh dành phần thắng kể từ chiến thắng trước Max Warmerdam vào tháng 1 tại Giải cờ vua Tata Steel 2024. Điều này cũng đánh dấu lần đầu tiên trong vòng 14 năm có một chiến thắng được ghi nhận ở ván 1 của một giải vô địch thế giới, kể từ khi Veselin Topalov cầm quân trắng và đánh bại Viswanathan Anand tại giải vô địch cờ vua thế giới 2010.

Trong buổi họp báo sau ván đấu, Đinh phấn khởi về phần thi đấu của mình, và nói rằng "Đương nhiên là tôi cảm thấy rất vui—lâu rồi tôi chưa thắng một ván cờ tiêu chuẩn nào và giờ thì tôi đã làm được điều đó!". Mặt khác, Gukesh nói rằng, "Tôi đã mắc sai lầm về mặt chiến thuật. Điều này luôn có thể xảy ra, trận đấu vẫn còn dài, và tôi nghĩ tôi cũng không mong đợi gì khác về phong độ của đối thủ. Tôi đã mong chờ rằng anh ấy sẽ thi đấu tốt nhất có thể, và chúng tôi vẫn còn một trận đấu dài phía trước, nên tôi thấy mọi thứ chỉ càng thêm phần hấp dẫn!"

Ván 2: Đinh–Gukesh, ½–½ 

Ván đấu diễn ra vào ngày 26 tháng 11 và kết thúc hòa sau 23 nước. Sau khi Đinh chọn khai cuộc Giuoco Pianissimo cổ điển, bình luận viên David Howell đã tỏ ra bất ngờ khi đinh chọn nước đầu tiên là 1.e4, chỉ ra rằng "Anh ấy ít sử dụng khai cuộc tốt cánh vua cho đến vài tháng gần đây, khi mà anh ấy bắt đầu thử nghiệm một chút với các khai cuộc này – tôi không thấy anh ấy giống một kì thủ ưa thích e4, nhưng mà giờ thì anh ấy lại đang sử dụng nước mở đầu này!" Đinh chọn một biến "êm đềm" hơn, nhưng vẫn tạo cơ hội cho Gukesh bước vào thế cờ phức tạp bằng nước 10.dxc4, mời gọi nước 10...Tb4!?. Gukesh không đi nước này vì nhận ra mình đang ở trong vùng chuẩn bị của Đinh. Gukesh có cơ hội nhỏ để tiếp tục tấn công trong thế cờ cân bằng với nước 20.h4, với mục đích thu hẹp không gian của đối thủ; tuy nhiên thế cờ vẫn sẽ cân bằng sau nước đi này. Thay vào đó, Đinh quyết định lặp nước, khiến ván cờ kết thúc hòa.

Trong buổi họp báo sau ván đấu, Gukesh nói rằng "Tôi không có lý do nào phải thắng bằng mọi giá ở giai đoạn sớm như thế này, nhất là khi đang cầm quân đen. Ngay từ đầu tôi đã không có ý định làm điều gì ngu ngốc." Đinh cũng bình luận tương tự, cho biết rằng "Tâm trạng tôi có phần lên xuống. Tôi có phần yếu thế ở giai đoạn trung cuộc. Tôi đã tưởng rằng mình đã chọn sai nước."

Ván 3: Gukesh–Đinh, 1–0

Ván 4: Đinh–Gukesh, ½–½

Ván 5: Gukesh–Đinh, ½–½

Ván 6: Đinh–Gukesh, ½–½

Ván 7: Gukesh–Đinh, ½–½

Ván 8: Đinh–Gukesh, ½–½

Ván 9: Gukesh–Đinh, ½–½

Ván 10: Đinh–Gukesh, ½–½

Ván 11: Gukesh–Đinh, 1–0

Ván 12: Đinh–Gukesh, 1–0

Ván 13: Gukesh–Đinh, ½–½

Ván 14: Đinh–Gukesh, 0–1

Sau trận đấu

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Giải vô địch cờ vua thế giới