Thánh Triều Đỉnh Thịnh Vạn Niên Thanh

Thánh Triều Đỉnh Thịnh Vạn Niên Thanh (chữ Hán: 聖朝鼎盛萬年青), còn có tên là Vạn Niên Thanh (chữ Hán: 萬年青), là một tiểu thuyết hiệp nghĩa, công án ra đời vào cuối thời nhà Thanh. Toàn bộ tác phẩm gồm 76 hồi, được viết bằng văn bạch thoại, kể về câu chuyện Càn Long Đế vi hành tuần du Giang Nam.

Tác giả là một người Quảng Đông ẩn danh. Sau đó, các nhà buôn sách ở Thượng Hải thuê người viết tiếp. Năm Quang Tự thứ 19 (1893), công ty Ngũ Thái (doanh nghiệp Anh) tại Thượng Hải cho in đá bản đầu tiên gồm tập một và tập hai. Năm Quang Tự thứ 22 (1896), Thư cục Thượng Hải tiếp tục in tập ba và tập bốn. Năm Quang Tự thứ 30 (1904), Thư cục Thượng Hải phát hành bản bỏ túi in đá (gồm 12 cuốn). Bản khắc in tại Quảng Châu có tựa đề là Vạn Niên Thanh Kỳ Tài Tân Truyện (chữ Hán: 萬年清奇才新傳), còn bản in đá phổ biến mang tên Càn Long Tuần Hạnh Giang Nam Ký (chữ Hán: 乾隆巡幸江南記).  
Tác phẩm (chữ Hán: 西谛书目) (Tây Đê Thư Mục) ghi lại bản in của Tưởng Xuân Ký Thư Cục Thượng Hải, đổi nhan đề thành Hội Đồ Càn Long Du Giang Nam (chữ Hán: 繪圖乾隆遊江南).

Đầu thời Dân Quốc, sách đổi tên thành Càn Long Du Giang Nam (chữ Hán: 乾隆遊江南). Các nhà xuất bản đương đại xuất bản dưới tên Càn Long Hạ Giang Nam (chữ Hán: 乾隆下江南).

Mô tả về Thiếu Lâm trong sách phần lớn lấy chất liệu từ truyền thuyết “Tây Lỗ Truyền Thuyết” (chữ Hán: 西魯傳說) của Thiên Địa Hội, nhưng được viết từ lập trường đối lập. Đây là tác phẩm tiểu thuyết hiện còn sớm nhất ghi lại câu chuyện về Phương Thế Ngọc và Hồ Huệ Càn, do các ghi chép sớm hơn về câu chuyện của Phương Thế Ngọc và Hồ Huệ Càn trong "Tây Lỗ Truyền Thuyết" đã bị thất lạc.

Nội dung 
Tác phẩm có hai tuyến truyện chính:  
Một tuyến kể về Càn Long Đế cùng nghĩa tử Chu Nhật Thanh kết bạn chu du khắp Giang Nam, tìm hiểu phong tục dân tình, trừng trị quan tham, đề bạt hào kiệt lục lâm;  
Tuyến còn lại kể về những ân oán tranh đấu giữa các môn đồ của Thiếu Lâm Ngũ Lão, như Phương Thế Ngọc đánh Lôi Lão Hổ, Hồ Huệ Càn phá xưởng dệt (đả cơ phòng).  
Cuối cùng, Càn Long gặp đệ tử của Bạch Mi Đạo Nhân là Phương Khôi và Cao Tiến Trung tại Tô Châu, nghe nói Chí Thiện Thiền Sư dung túng đệ tử Hồ Huệ Càn hoành hành ở Quảng Châu, bèn lệnh cho Cao Tiến Trung giết Hồ Huệ Càn, đồng thời mời Bạch Mi Đạo Nhân xuất sơn tiêu diệt thầy trò Chí Thiện.

Phong cách 
Tác phẩm chịu ảnh hưởng sâu sắc từ dòng tiểu thuyết truyền kỳ anh hùng, hiệp nghĩa và công án, đồng thời vẫn giữ lại dấu vết của lối kể chuyện thuyết thư và thoại bản.  
Các chương về Càn Long Đế có phong cách đa dạng, nhiều tình tiết gần như hoang đường, song lại phản ánh sinh động phong tục, dân tình đương thời — mang giá trị văn học nhất định.  
Ngược lại, các chương nói về ân oán Thiếu Lâm có tiết tấu dồn dập, nhất quán hơn.  
Do đó, có học giả cho rằng (Thánh Triều Đỉnh Thịnh Vạn Niên Thanh) được cải biên từ tiểu thuyết quyền dũng (Vạn Niên Thanh) lưu truyền ở Quảng Đông, được thêm vào nhiều chương ca ngợi Càn Long Đế, đồng thời làm giảm vai trò của một số anh hùng dân gian.

Hình tượng Thiếu Lâm trong tác phẩm lấy nguyên mẫu từ truyền thuyết “Tây Lỗ” của Thiên Địa Hội, song tác giả lại thể hiện lập trường đối lập với Thiên Địa Hội khi viết truyện.

Tác phẩm phái sinh 
Câu chuyện trong Vạn Niên Thanh đã sinh ra nhiều tác phẩm phái sinh đời sau, như "Thiếu Lâm Tiểu Anh Hùng" (少林小英雄) của nhà văn Thượng Hải đầu thời Dân Quốc Giang Điệp Lư (江蝶廬) hay Giang Đô Đô (江喋喋), "Tam Đức Hòa Thượng Tam Thám Tây Thiền Tự"(三德和尚三探西禪寺), "Hồng Hy Quan Đại Náo Nga Mi Sơn" (洪熙官大鬧峨嵋山) và "Hồng Hy Quan Tam Kiến Thiếu Lâm Tự" (洪熙官三建少林寺) của nhà văn Quảng Đông Ngã Thị Sơn Nhân.  
Nhiều tiểu thuyết sau đó trộn lẫn nội dung với truyền thuyết "Tây Lỗ Tự Sự", hoặc thêm thắt ân oán giữa các phái Thiếu Lâm, Võ Đang và Nga Mi. Thực tế, vào thời điểm câu chuyện diễn ra, chưa có danh xưng "Võ Đang phái" hay "Nga Mi phái"; các nhân vật như Ngũ Mai Đại Sư, Chí Thiện Thiền Sư, Phùng Đạo Đức, Bạch Mi Đạo Nhân đều thuộc Thiếu Lâm phái.

Vạn Niên Thanh và các tác phẩm phái sinh cũng trở thành nguồn tư liệu quan trọng cho nhiều phim võ hiệp đời sau, như "Phương Thế Ngọc và Hồng Hy Quan" () do Phó Thanh và  thủ vai, "Hồ Huệ Càn huyết chiến Tây Thiền Tự" () do  đóng chính, hay Phương Thế Ngọc của Lý Liên Kiệt.

Xem thêm 
 Thiếu Lâm Ngũ Lão
 Phương Thế Ngọc
 Hồng Hy Quan
 Vịnh Xuân quyền
 Bạch Hạc quyền
 Bạch Mi quyền
 Hồng Gia quyền
 Thái Lý Phật

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Càn Long Tuần Hạnh Giang Nam Ký trên Douban

Truyện xử án
Tiểu thuyết Trung Quốc thế kỷ 19
Tác phẩm về chuyến tuần du phương Nam của Càn Long
Tác phẩm vô danh Trung Quốc