Eugenio Artaraz Emaldi Chỉnh

Eugenio Artaraz Emaldi, O.P. (còn được gọi là Đức cha Chỉnh; sinh ngày 13 tháng 2 năm 1873 – mất ngày 21 tháng 12 năm 1947) là một Giám mục người Tây Ban Nha thuộc dòng Đa Minh. Ông từng giữ chức vụ Đại diện Tông Tòa của Hạt Đại diện Tông Tòa Bắc Ninh (sau là Giáo phận Bắc Ninh, Việt Nam) từ năm 1932 đến năm 1947. Trong thời gian cử hành sứ vụ, ông đồng thời mang tước hiệu Giám mục Hiệu tòa Cotenna.

Tiểu sử

Thân thế và tu tập 
Eugenio Artaraz Emaldi sinh ngày 13 tháng 2 năm 1873 tại Yurré, Vitoria-Gasteiz, Tây Ban Nha. Ngay từ sớm, ông gia nhập Dòng Đa Minh (O.P.) và trải qua quá trình tu học trong dòng. Sau thời gian đào tạo về triết học và thần học, ông được thụ phong linh mục vào ngày 20 tháng 5 năm 1899.

Linh mục 
Sau khi trở thành linh mục, Eugenio Artaraz Emaldi được gửi đến làm công tác truyền giáo tại Đông Dương. Là linh mục thuộc Dòng Đa Minh – dòng tu phụ trách mục vụ tại miền Bắc Đông Dương thời bấy giờ – ông đã phục vụ tại khu vực Bắc Ninh, tham gia vào việc chăm sóc mục vụ cho giáo dân địa phương. Trong những năm đầu thế kỷ 20, ông góp phần xây dựng cộng đoàn Công giáo vùng Bắc Ninh, cộng tác với các giám mục Đại diện Tông Tòa tiền nhiệm trong việc mở mang các cơ sở tôn giáo và đào tạo giáo sĩ.

Giám mục Đại diện Tông Tòa Bắc Ninh 
Ngày 14 tháng 6 năm 1932, Giáo hoàng Piô XI bổ nhiệm linh mục Eugenio Artaraz Emaldi làm Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Bắc Ninh, kế nhiệm Đức cha Teodoro Gordaliza vừa qua đời. Cùng với chức vụ này, ông được trao tước hiệu Giám mục hiệu tòa Cotenna. Lễ tấn phong giám mục của ông được cử hành vào ngày 6 tháng 11 năm 1932.

Trên cương vị người đứng đầu Hạt Đại diện Tông Tòa Bắc Ninh, Đức cha Eugenio Artaraz Emaldi đã lãnh đạo giáo phận trong giai đoạn đầy biến động. Giai đoạn 1932–1947 chứng kiến cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai và sự leo thang của Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, khiến hoạt động truyền giáo gặp nhiều khó khăn. Trước tình cảnh chiến tranh loạn lạc và giáo dân ly tán, Đức cha Emaldi đã đặc biệt nhấn mạnh đời sống đạo đức và kỷ cương luân lý. Ông khuyên nhủ giáo dân truyền giáo bằng đời sống gương mẫu đạo đức, dẹp bỏ những tệ nạn xã hội, củng cố đức tin cộng đoàn trong hoàn cảnh thử thách. Nhờ sự hướng dẫn của ông, Giáo hội địa phương Bắc Ninh duy trì được các sinh hoạt tôn giáo cơ bản, dù nhiều nhà thờ và cơ sở bị tàn phá do chiến tranh.

Trong thời gian thi hành sứ vụ, Đức cha Emaldi cũng tham gia tấn phong các giám mục tân cử khác tại Đông Dương, góp phần vào việc hình thành hàng giáo phẩm địa phương. Chẳng hạn, ông từng giữ vai trò phụ phong trong các lễ tấn phong Giám mục thời kỳ đó (như lễ tấn phong Giám mục Juan Casado thuộc dòng Đa Minh), qua đó hỗ trợ mở rộng hàng giám mục tại các giáo phận lân cận.

Qua đời 
Đức cha Eugenio Artaraz Emaldi qua đời ngày 21 tháng 12 năm 1947, hưởng thọ 74 tuổi. Sau khi ông qua đời, Tòa Thánh tạm để trống tòa Đại diện Tông Tòa Bắc Ninh trong ba năm do hoàn cảnh chiến tranh. Thi hài của ông được an táng tại Tây Ban Nha, quê hương ông. Mãi đến năm 1950, Tòa Thánh mới bổ nhiệm người kế nhiệm là linh mục Đa Minh Hoàng Văn Đoàn (vị giám mục người Việt Nam đầu tiên coi sóc Bắc Ninh).

Eugenio Artaraz Emaldi được nhớ đến như một nhà truyền giáo nhiệt thành và một vị giám mục tận tụy trong thời kỳ khó khăn. Ông đã đóng góp quan trọng trong việc duy trì đời sống đức tin và luân lý cho cộng đồng Công giáo Bắc Ninh giữa bối cảnh chiến tranh, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển của Giáo phận Bắc Ninh sau này.

Tham khảo