Med Hondo

Med Hondo (tên khai sinh Mohamed Abid; 4 tháng 5 năm 1935 – 2 tháng 3 năm 2019) là một đạo diễn, biên kịch và diễn viên người Pháp gốc Mauritanie. Ông được xem là một trong những người đặt nền móng cho nền điện ảnh châu Phi, nổi tiếng với các bộ phim gây tranh cãi xoay quanh những vấn đề như phân biệt chủng tộc và chủ nghĩa thực dân.

Tác phẩm điện ảnh đầu tay của ông, Soleil O (1970), giành giải Báo vàng tại Liên hoan phim quốc tế Locarno năm 1970 và được Dự án Di sản Điện ảnh Châu Phi lựa chọn để phục chế vào năm 2019. Bộ phim West Indies do ông đạo diễn (1979) là nhạc kịch điện ảnh châu Phi đầu tiên, phim có kinh phí 1,3 triệu đô la Mỹ, biến nó trở thành tác phẩm có chi phí sản xuất cao nhất trong lịch sử điện ảnh châu Phi.

Trong những năm cuối đời, Hondo còn được biết đến rộng rãi với vai trò lồng tiếng Pháp cho nhiều bộ phim Hollywood, bao gồm Shrek, Vua sư tử, The Nutty Professor và Se7en.

Tiểu sử
Hondo sinh năm 1935 tại Atar, Mauritanie. Mẹ ông là người Mauritanie, còn cha là người Sénégal. Năm 1954, Hondo đến Rabat, Maroc để học nghề đầu bếp tại Trường Khách sạn Quốc tế.

Năm 1959, ông di cư sang Pháp, ban đầu làm việc ở Marseille, sau đó chuyển đến Paris. Tại đây, ông phải mưu sinh bằng nhiều công việc khác nhau như đầu bếp, công nhân nông trại, bồi bàn, bốc vác và nhân viên giao hàng. Ông nhận ra rằng bản thân ông cũng như nhiều người nhập cư châu Phi khác rất khó tìm được công việc đúng với chuyên môn. Ngay cả khi làm các công việc lao động phổ thông, họ vẫn thường bị trả lương thấp hơn người Pháp. Những khó khăn này, cùng với trải nghiệm bị phân biệt chủng tộc, sau này đã trở thành nguồn cảm hứng cho các bộ phim của Hondo, bao gồm Soleil O (1970) và Les Bicots-nègres, vos voisins (1974).  

Hondo bắt đầu tham gia các lớp học diễn xuất và đạo diễn dưới sự hướng dẫn của nữ diễn viên Pháp Françoise Rosay, đồng thời tham gia biểu diễn trong các vở kịch kinh điển của Shakespeare, Molière và Racine. Tuy nhiên, Hondo cảm thấy không thể thể hiện hết bản thân trong loại hình sân khấu kịch mục của Pháp. Vì vậy, năm 1966, ông cùng nam diễn viên người Guadeloupe Robert Liensol thành lập đoàn kịch riêng. Đoàn lấy tên là Shango, theo tên Shango – vị thần sấm sét trong văn hóa Yoruba, sau đổi thành Griot-Shango. Đoàn đã dàn dựng nhiều vở kịch phản ánh trải nghiệm của người da đen, bao gồm tác phẩm của René Depestre và Aimé Césaire.  

Cuối những năm 1960, Hondo bắt đầu nhận một số vai diễn nhỏ trên truyền hình và điện ảnh. Trong quá trình làm việc, ông quan sát kỹ các đồng nghiệp, từng bước học hỏi kỹ năng làm phim và dần chuyển sang thử sức ở vai trò đạo diễn phía sau máy quay.   

Ông bắt tay thực hiện bộ phim đầu tay Soleil O từ năm 1965. Tác phẩm được sản xuất với kinh phí khoảng 30.000 đô la Mỹ, toàn bộ do ông tự trang trải bằng việc lồng tiếng cho các bộ phim Mỹ sang tiếng Pháp. Soleil O được trình chiếu tại Tuần lễ Phê bình quốc tế của Liên hoan phim Cannes 1970 và nhận được nhiều đánh giá tích cực. Cùng năm đó, bộ phim giành giải Báo Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Locarno. Đến năm 1981, Hondo được mời làm thành viên ban giám khảo tại Liên hoan phim quốc tế Moskva lần thứ 12.  

Ngoài làm đạo diễn, Hondo cũng là một diễn viên lồng tiếng thường xuyên. Ông từng lồng tiếng tiếng Pháp cho nhiều bộ phim nói tiếng Anh, đảm nhận giọng của các nhân vật do Sidney Poitier, Morgan Freeman, Ben Kingsley và Danny Glover thủ vai (trong một số ít trường hợp không do Richard Darbois đảm nhận). Hondo từng lồng tiếng cho nhiều phim của Eddie Murphy, bao gồm The Nutty Professor (1996) và nhân vật Donkey trong Shrek (2001) và các phần tiếp theo.  

Trên trang web cá nhân, Hondo kể rằng ông từng gặp Danny Glover vào năm 1991 và giới thiệu với Glover dự án mà ông đang ấp ủ: bộ phim tiểu sử về nhà cách mạng Haiti Toussaint Louverture. Theo lời Hondo, Glover tỏ ra rất quan tâm, bày tỏ mong muốn đảm nhận vai chính và đồng thời tham gia sản xuất bộ phim. Tuy nhiên, sau cuộc gặp này, Glover đã cắt đứt liên lạc với Hondo và đồng biên kịch Claude Veillot. Hondo cho rằng dự án phim riêng về Louverture của Glover, được Hugo Chávez hỗ trợ tài chính, đã lấy cảm hứng từ kịch bản gốc của ông. Trong một bức thư ngỏ gửi Danny Glover, Hondo bác bỏ tuyên bố của công ty Louverture Films rằng kịch bản này là sản phẩm đặt hàng do Glover chi trả. Ông cũng nhắc lại câu chuyện trên trong một cuộc phỏng vấn bằng tiếng Anh với kênh tin tức quốc tế France 24.  

Hondo qua đời tại Paris vào ngày 2 tháng 3 năm 2019, hưởng thọ 83 tuổi.

Danh sách phim

Đạo diễn
1967: Soleil O
1974: Les Bicots-nègres, vos voisins (Arabs and Niggers, Your Neighbours)
1975: Sahel la faim pourquoi
1977: Nous aurons toute la mort pour dormir
1979: West Indies
1986: Sarraounia
1994: Lumière noire (Black Light)
1998: Watani, un monde sans mal
2004: Fatima, l'Algérienne de Dakar

Diễn viên
1964: Les verts pâturages
1965: Belphégor, vai Gaillac
1965: Seule à Paris
1965: Bob Morane, vai Notomi, le guide indien
1966: Retour à Bacoli, vai Un tirailleur
1967: Un homme de trop, vai Florent
1968: Tante Zita, vai James
1969: A Walk with Love and Death, vai Entertainer
1974: Aux frontières du possible, vai Le docteur Sosian Cisse
1975: Jo Gaillard, vai Carlos
1977: The Ambassadors, vai Med
1978: Safrana ou le droit à la parole, vai Récitant / Narrator (lồng tiếng)
1989–1991: Commissaire Moulin, vai Max
1990: 1871, vai Karl Marx
1997: La divine poursuite, vai the pilot
2000: Antilles sur Seine, vai Horace
2002–2004: Funky Cops, vai Ace (Phiên bản tiếng Pháp, lồng tiếng)
2006: Incontrôlable, vai Rex (lồng tiếng)
2006: Asterix and the Vikings, vai lính canh hải tặc (lồng tiếng)

Lồng tiếng
1982: Gandhi, vai Mohandas Karamchand Gandhi của Ben Kingsley
1984: Beverly Hills Cop, vai Axel Foley của Eddie Murphy
1984: Best Defense, vai Lieutenant T.M. Landry của Eddie Murphy
1994: The Lion King, vai Rafiki
1995: Se7en, vai Detective Lt. William Somerset của Morgan Freeman 
1996: The Nutty Professor, vai Sherman Klump của Eddie Murphy
2001: Samurai Jack, vai Aku
2001: Shrek, vai Donkey của Eddie Murphy
2003: Xiaolin Showdown, vai Dojo
2004: Shrek 2, vai Donkey
2007: Shrek the Third, vai Donkey
2010: Shrek Forever After, vai Donkey

Chú thích

Tài liệu tham khảo

Sách

Tài liệu tham khảo khác

Liên kết ngoài