Tóc, Giấy và Nước...

Tóc, Giấy và Nước... () là một bộ phim tài liệu năm 2025 do đạo diễn người Bỉ Nicolas Graux và đạo diễn người Việt Trương Minh Quý đồng biên kịch và đạo diễn. Bộ phim được quay bằng phim 16mm, gồm những ảnh chụp nhanh về cuộc sống của một cụ bà người Rục, một nhóm dân tộc nhỏ trong thuộc người Chứt và đại gia đình của bà, tập trung khắc họa những khoảnh khắc và ký ức thường ngày. Người Rục lần đầu được tiếp xúc vào năm 1959, và tính đến tháng 4 năm 2022 đã có tổng cộng 580 người, sống trong 144 hộ gia đình.

Bộ phim đã có buổi công chiếu toàn cầu tại Liên hoan phim quốc tế Locarno lần thứ 78 vào ngày 14 tháng 8 năm 2025, trong hạng mục "Nhà làm phim Đương đại" (Filmmakers of the Present Competition). Tại đây, tác phẩm đã đoạt Giải Báo vàng – Nhà làm phim Đương đại (Golden Leopard – Filmmakers of the Present). Sau đó, phim đã tiếp tục tranh giải chính thức tại Liên hoan phim BFI Luân Đôn 2025 vào ngày 11 tháng 10 năm 2025.

Diễn viên
 Cao Thị Hậu 
 Cao Xuân Doanh 
 Cao Thị Hiệu 
 Cao Thị Bát

Sản xuất
Bộ phim được quay trong suốt ba năm bằng máy quay Bolex cổ điển. Phim do Julie Freres sản xuất, dưới hai hãng Dérives và Petit Chaos, với đồng sản xuất từ WIP và Lagi Films. Tác phẩm nhận được sự hỗ trợ từ nhiều tổ chức và quỹ điện ảnh như: Centre du Cinéma et de l’Audiovisuel de la Fédération Wallonie-Bruxelles, Ciclic Région Centre-Val de Loire, Procirep, Angoa, Media, Wallonie, Pictanovo, và Brouillon d’un rêve de la Scam.

Phát hành
Tóc, Giấy và Nước... đã có buổi ra mắt toàn cầu trong hạng mục "Nhà làm phim Đương đại" (Filmmakers of the Present Competition) tại Liên hoan phim quốc tế Locarno lần thứ 78 vào ngày 9 tháng 8 năm 2025, tranh giải "Báo vàng – Nhà làm phim đương đại" (Golden Leopard – Filmmakers of the Present). Phim sau đó được trình chiếu tại hạng mục "Wide Angle: Documentary Showcase" của Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 30 vào ngày 20 tháng 9 năm 2025. Tác phẩm cũng được chọn vào hạng mục "Currents Selections" của Liên hoan phim New York 2025, nơi phim có buổi ra mắt tại Hoa Kỳ vào ngày 30 tháng 9 năm 2025.

Phim sau đó đã tiếp tục được chọn tranh giải phim hay nhất trong hạng mục Chính thức của Liên hoan phim BFI Luân Đôn 2025, trình chiếu vào ngày 11 tháng 10 năm 2025. Tại Festival du nouveau cinéma, tác phẩm được chiếu trong hạng mục "Les nouveaux alchimistes" cho buổi ra mắt tại Canada vào ngày 13 tháng 10 năm 2025. Phim cũng được giới thiệu trong hạng mục "International Perspective" tại Liên hoan phim quốc tế São Paulo vào ngày 19 tháng 10 năm 2025. Ngoài ra, phim còn được trình chiếu trong hạng mục "Alchemies Section" của Liên hoan phim quốc tế Valladolid lần thứ 70 vào ngày 30 tháng 10 năm 2025, và được giới thiệu trong hạng mục "Mission Life – 2025" tại Liên hoan phim quốc tế Ấn Độ lần thứ 56 vào tháng 11 năm 2025.
Việc phát hành quốc tế của bộ phim do công ty phân phối Lights On (Ý) đảm nhiệm, đơn vị đã mua lại quyền phát hành toàn cầu vào tháng 7 năm 2025.

Phản ứng
Trong bài nhận xét tại Locarno, Marc van de Klashorst thuộc International Cinephile Society đã chấm phim 3,5 trên 5 sao, nhận xét rằng "những khung hình tuyệt đẹp trên phim 16mm có thể thu hút một lượng khán giả rộng hơn". Ông kết luận rằng, khi chỉ còn vài trăm người Rục sinh sống, "bộ phim sẽ trở thành tất cả những gì còn lại như một ký ức về nền văn hóa ấy – và vì điều đó, chúng ta phải cảm ơn Trương và Graux". David Katz của Cineuropa cũng khen ngợi hai đạo diễn vì đã đồng thực hiện một "phim tài liệu thu nhỏ đẹp một cách trầm ngâm".

Giải thưởng
Bộ phim được lọt vào danh sách rút gọn đề cử cho Giải thưởng Điện ảnh châu Âu năm 2026 ở hạng mục Phim tài liệu. Lễ trao giải sẽ được tổ chức vào ngày 17 tháng 1 năm 2026.

Tham khảo 

Phim tài liệu Việt Nam
Phim tài liệu Bỉ
Phim tài liệu Pháp
Phim tiếng Việt
Phim quay tại Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam