Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV (tên chính thức: Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV, gọi tắt trong bài: Đại hội XIV) là Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra từ ngày 19 đến 23 tháng 1 năm 2026 tại Hà Nội, trong bối cảnh Việt Nam vừa trải qua những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, kinh tế và chính trị. Đại hội được tổ chức theo Điều lệ Đảng, được triệu tập theo chu kỳ 5 năm một lần, nhằm tổng kết nhiệm kỳ XIII (2021–2025), xác định phương hướng, mục tiêu phát triển đất nước giai đoạn 2026–2030, đồng thời bầu ra Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và các cơ quan lãnh đạo chủ chốt của Đảng cho nhiệm kỳ mới. Việt Nam là một nhà nước đơn đảng, nơi Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo toàn diện đối với hệ thống chính trị theo Hiến pháp. Trong tổng số khoảng 5,6 triệu đảng viên trên cả nước, Đại hội có sự tham dự của 1.586 đại biểu, đại diện cho các tổ chức đảng trên cả nước, bao gồm lãnh đạo trung ương, địa phương, lực lượng vũ trang và các cơ quan trong hệ thống chính trị. Chương trình nghị sự của Đại hội XIV kéo dài 6 ngày rưỡi, bắt đầu bằng phiên trù bị, phiên khai mạc, thảo luận và thông báo các văn kiện, bầu Ban Chấp hành Trung ương, và kết thúc bằng việc ra mắt lãnh đạo khóa mới trong phiên bế mạc và họp báo. Tuy nhiên, đến ngày thứ 3 diễn ra, đại hội đã quyết định rút ngắn 1 ngày rưỡi. Đồng nghĩa, Đại hội XIV được kết thúc vào ngày 23 tháng 1, thay vì 25 tháng 1 như trước đó.

Kỳ Đại hội này được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt, gắn với các mốc lịch sử quan trọng như 40 năm Đổi Mới, hướng tới 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930–2030) và 100 năm thành lập nước (1945–2045). Bên cạnh việc xác lập định hướng chính sách lớn, Đại hội XIV cũng thu hút sự chú ý rộng rãi trong và ngoài nước do diễn ra sau nhiều biến động chính trị trong nhiệm kỳ XIII. Quá trình chuẩn bị cho Đại hội XIV diễn ra trong 18 tháng nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng Bí thư Tô Lâm, người vừa lên nắm quyền sau khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời năm 2024. Trong thời gian này, Việt Nam chứng kiến các cải cách hành chính quy mô lớn, tái cấu trúc đơn vị hành chính và bộ máy nhà nước, đồng thời thúc đẩy khu vực tư nhân song song với việc duy trì vai trò chủ đạo của nhà nước trong nền kinh tế. Những cải cách này nhận được sự quan tâm tích cực từ giới đầu tư quốc tế nhưng cũng gây ra nhiều tranh luận trong nước. Song song với công tác chuẩn bị đại hội, chính quyền Việt Nam cũng đã gia tăng các biện pháp kiểm soát chính trị, bao gồm việc bắt giữ và xử lý các cá nhân bị cho là bất đồng chính kiến, làm dấy lên các chỉ trích từ các tổ chức nhân quyền quốc tế về không gian tự do chính trị trước thềm đại hội. Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV được đánh giá là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ quyết định nhân sự và đường lối phát triển của Việt Nam trong 5 năm tiếp theo mà còn định hình vị thế quyền lực của ban lãnh đạo mới trong dài hạn.

Bối cảnh

Điều lệ Đảng và Đại hội Đảng bộ các cấp 

Việt Nam là một nhà nước đơn đảng. Theo Điều 4 Hiến pháp Việt Nam cũng khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò lãnh đạo toàn diện và là đảng cầm quyền của Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện. Khác với các nhà nước đa đảng, do chỉ có một đảng lãnh đạo nên đại hội đảng ở Việt Nam, đôi lúc được tinh gọn lại và gọi là "Đại hội Đảng" với từ "đảng" được viết hoa. Theo điều lệ Đảng, cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam. Đại hội đại biểu toàn quốc sẽ có quyền quyết định số lượng Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương. Các kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc sẽ do Ban Chấp hành Trung ương (BCHTW) triệu tập thường lệ năm năm một lần. Tuy nhiên, BCHTW có thể yêu cầu triệu tập sớm hơn hoặc muộn hơn không quá một năm so với thường lệ. Ở đại hội XIV, trong số khoảng 100 triệu dân, Việt Nam có khoảng 5,6 triệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, đại hội sẽ chỉ có sự góp mặt của 1.586 đại biểu tham dự, những người được cho là "đại diện" cho hàng triệu đảng viên. Các đại diện này bao gồm 163 ủy viên Trung ương Đảng đương nhiệm, cùng đại biểu được bầu từ các cấp. Thành phần đại biểu rất đa dạng nhưng chủ yếu là lãnh đạo trong hệ thống chính trị, từ trung ương đến địa phương, như bộ trưởng, lãnh đạo tỉnh, cùng đại diện của quân đội và công an.

Trong các kỳ đại hội Đảng trước đây thường kéo dài từ 4–9 ngày, tuy nhiên, ở những kỳ đại hội gần nhất thời gian kéo dài khoảng một tuần. Đến ngày 23 tháng 10 năm 2025, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã chính thức thông báo về thời gian tổ chức Đại hội XIV kéo dài trong 7 ngày, từ 19 tháng 1 đến 25 tháng 1 năm 2026 tại Hà Nội. Tuy nhiên, vào ngày 21 tháng 1, ngày thứ 3 diễn ra đại hội đã được xác nhận rút ngắn chương trình đại hội và kết thúc vào ngày 23 tháng 1. Theo thông lệ, ngày đầu tiên của đại hội sẽ là phiên trù bị, nhằm chuẩn bị cho đại hội chính thức, trong đó các đại biểu bầu các cơ quan điều hành và thông qua chương trình làm việc. Với ngày thứ 2, phiên khai mạc sẽ được tổ chức với sự tham dự của khách mời và truyền thông. Từ ngày thứ 3 trở đi, đại hội sẽ tập trung vào việc thảo luận, thông qua các văn kiện cho nhiệm kỳ mới và bầu BCHTW mới. Từ BCHTW, họ sẽ tiếp tục bầu Bộ Chính trị và Tổng Bí thư dẫn dắt nhiệm kỳ mới. Vào ngày cuối cùng, lãnh đạo khóa mới ra mắt, Tổng Bí thư phát biểu bế mạc và chủ trì họp báo. Trong kỳ đại hội XIV, phương châm của Đại hội được xác định là "Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển".

Đối với quá trình bầu cử, BCHTW cũ sẽ chuẩn bị trước danh sách nhân sự để Đại hội bầu, đặc biệt là các ứng viên vào Bộ Chính trị, dù đại biểu vẫn có quyền ứng cử và đề cử nếu đáp ứng tiêu chuẩn. Đại hội sẽ thống nhất tiêu chí, số lượng và bầu BCHTW mới gồm các ủy viên chính thức và dự khuyết, với điều kiện trúng cử tối thiểu quá bán phiếu. Đại biểu sẽ không bầu trực tiếp Tổng Bí thư; thay vào đó, BCHTW khóa mới sẽ bầu Bộ Chính trị và chọn một ủy viên làm Tổng Bí thư, cùng các chức danh then chốt khác như Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Thường trực Ban Bí thư. Danh sách nhân sự cấp cao được xếp vào diện bí mật đặc biệt, không công bố trước. Sau Đại hội, Trung ương tiếp tục phân công, giới thiệu nhân sự lãnh đạo Nhà nước nhằm bảo đảm vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với hệ thống chính trị. Đại hội XIV dự kiến sẽ quyết định cơ cấu lãnh đạo cấp cao, bao gồm các vị trí được gọi là "ngũ trụ" của hệ thống chính trị: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội và Thường trực Ban Bí thư. Ngoài nhân sự, Đại hội cũng sẽ xác nhận các định hướng chính sách lớn, trong đó có tiếp tục cải cách hành chính và đẩy nhanh đầu tư hạ tầng – những chương trình gắn liền với nhiệm kỳ đầu ngắn ngủi của Tô Lâm.

Theo Chỉ thị số 35-CT/TW vào ngày 14 tháng 6 năm 2024, Đại hội Đảng bộ các cấp cho nhiệm kỳ mới được được xác định với 4 nội dung chính bao gồm: thứ nhất, đánh giá việc thực hiện nghị quyết đại hội nhiệm kỳ 2020–2025, đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cho giai đoạn 2025–2030; thứ hai, tham gia thảo luận và góp ý đối với dự thảo các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng cũng như văn kiện của cấp ủy cấp trên trực tiếp; thứ ba, tiến hành bầu ban chấp hành đảng bộ nhiệm kỳ 2025–2030; và thứ tư, bầu đoàn đại biểu đại diện tham dự đại hội đảng bộ cấp trên. Đến ngày 14 tháng 4 năm 2025, Bộ Chính trị Việt Nam đã ban hành Chỉ thị số 45-CT/TW thay thế cho chỉ thị trước đó bao gồm thời điểm bắt đầu tổ chức đại hội đảng bộ mỗi cấp. Theo chỉ thị, đại hội ở cấp cơ sở được tổ chức vào tháng 4 năm 2025; đại hội cấp trên trực tiếp của cơ sở, bao gồm các đảng bộ trực thuộc Đảng ủy Công an Trung ương, diễn ra trong tháng 6 năm 2025; đại hội đảng bộ các xã, phường và đặc khu trực thuộc cấp tỉnh tổ chức vào tháng 7 năm 2025; còn đại hội đảng bộ trực thuộc Trung ương được tiến hành vào tháng 9 năm 2025. Việc xác định độ tuổi tham gia các chức danh lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Đoàn đại biểu Quốc hội được tính tại thời điểm tháng 3 năm 2026; đối với các chức danh lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, độ tuổi được tính theo thời điểm tổ chức đại hội của từng tổ chức ở mỗi cấp.

Kiểm duyệt và tăng cường an ninh nội bộ trước Đại hội 

Trước thềm Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV, Chính quyền Hà Nội đã bắt đầu gia tăng các biện pháp xử lý hình sự và hành chính đối với những cá nhân bày tỏ quan điểm trái chiều với chính quyền. Điển hình như trường hợp của Hồ Văn Quyết, người từng lên tiếng về việc bảo vệ môi trường đã bị Bộ Công an Việt Nam bắt giữ vào ngày 28 tháng 8. Trường hợp này đã bị BBC News Tiếng Việt cáo buộc là hành vi "bắt giữ tùy tiện". Trong khi đó, nhà báo Lê Trung Khoa, người đứng sau báo điện tử thoibao.de cùng với Đỗ Văn Ngà theo Điều 117 Bộ luật Hình sự và luật sư Nguyễn Văn Đài – những người không sinh sống tại Việt Nam cũng đã lần lượt bị khởi tố trong tháng 11 năm 2024 theo Điều 117 Bộ luật Hình sự. Theo ông Đài phát biểu, lý do ông bị khởi tố là do chính quyền Việt Nam mong muốn "dập tắt tiếng nói bất đồng" trước thềm Đại hội XIV nhằm để bảo vệ an ninh chính trị. Vào đầu năm 2026, blogger Hồng Thái Hoàng cũng bị bắt giữ với lý do tương tự. Ngoài những trường hợp trên, chính quyền cũng đã bắt giữ 1 người ở Thanh Hóa, 1 người ở Thành phố Hồ Chí Minh và 3 người ở Vĩnh Long. Bên cạnh những biện pháp xử lý hình sự, chính quyền Việt Nam cũng đã xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng với cáo buộc "xuyên tạc", "bịa đặt" thông tin về Đảng và Nhà nước Việt Nam hoặc cơ quan công quyền Việt Nam như Lào Cai, Bắc Ninh, Đồng Nai, Đà Nẵng, Ninh Bình, Gia Lai,... Không chỉ tự đăng tải thông tin, 1 người ở Đà Nẵng, 1 người ở Tây Ninh và 2 người ở Hải Phòng chia sẻ bài đăng của Lê Trung Khoa trên Facebook cũng bị xử phạt 7,5 triệu đồng.

Trong thời gian này, truyền thông Việt Nam cũng đã kêu gọi người dân "nhận diện đúng" trước những "luận điệu xuyên tạc", "bóp méo thông tin" và tung tin giả của các "thế lực thù địch". Theo cơ quan công quyền Việt Nam, "âm mưu" và "thủ đoạn" của những thế lực này chính là "phá hoại" tư tưởng và phủ nhận vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam, thường gắn liền với "diễn biến hòa bình", thay đổi chế độ chính trị Việt Nam. Đồng thời, gọi thời điểm trước Đại hội Đảng là "mùa cao điểm" cho các thế lực chống phá. Không chỉ vậy, truyền thông cũng loan tin việc người dân "phấn khởi" khi đối tượng "xuyên tạc" bị bắt giữ. Trong khi đó, báo Hà Nội Mới bình luận cho rằng, công tác nhân sự đã bị các "thế lực thù địch", "cơ hội chính trị" và phần tử bất mãn lợi dụng để tung tin "xuyên tạc", gây hoài nghi và chia rẽ. Đồng thời, lập luận việc chuẩn bị nhân sự được thực hiện một cách nghiêm túc, chặt chẽ, đúng quy định với sự thống nhất cao của Trung ương. Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã kêu gọi người dân nâng cao ý thức khi lướt mạng xã hội để tránh những thông tin "xuyên tạc".

Theo Patricia Gossman, Phó Giám đốc cấp cao phụ trách khu vực châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, nhận định rằng việc gia tăng bắt bớ các nhân vật phê bình trước mỗi kỳ đại hội đảng đã trở thành một mô thức quen thuộc. Theo bà, không chỉ người dân không có cơ hội tham gia lựa chọn lãnh đạo đất nước, mà những ai có khả năng lên tiếng chỉ trích quy trình này cũng bị tìm cách ngăn chặn. Tổ chức này cũng cho rằng Đại hội Đảng, được tổ chức định kỳ 5 năm một lần từ năm 1986, là nơi quyết định nhân sự lãnh đạo cấp cao cho nhiệm kỳ tiếp theo, song quá trình này thiếu tính công khai và dân chủ. Những công dân không phải đảng viên không có điều kiện tham gia thảo luận hay tiếp cận thông tin về các ứng viên cho các vị trí lãnh đạo chủ chốt. Cũng theo tổ chức này, trong nhiều kỳ đại hội trước đây, lực lượng công an thường tăng cường các biện pháp như bắt giữ hoặc quản thúc tại gia mang tính tùy tiện nhằm làm suy yếu và ngăn chặn các tiếng nói phê bình có ảnh hưởng trong xã hội.

Biến động chính trị Việt Nam nhiệm kỳ XIII

Hàng loạt thay đổi chính trị cấp cao 

Trong nhiệm kỳ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính quyền Việt Nam đã ghi nhận việc thôi chức của nhiều lãnh đạo chủ chốt được cho là nằm một phần trong chiến dịch đốt lò. Vào ngày 17 tháng 1 năm 2023, Nguyễn Xuân Phúc đã phải từ chức Chủ tịch nước do phải "chịu trách nhiệm chính trị" vì để một số thành viên trong chính phủ của ông có liên quan đến Vụ chuyến bay "giải cứu" công dân trở về nước trong Đại dịch COVID-19, và Vụ sai phạm tại Công ty cổ phần Công nghệ Việt Á. Ngoài ông Phúc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh đã bị xét xử 3 năm tù giam, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long bị xét xử 18 năm tù giam... cũng do những sai phạm liên quan đến Việt Á. Sau đó hơn một năm, vào tháng 3 năm 2024, truyền thông nhà nước Việt Nam đưa tin về việc BCHTW quyết định cho phép Võ Văn Thưởng, người giữ chức Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng và Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ nhiệm do phải "chịu trách nhiệm người đứng đầu", "vi phạm về quy định những điều đảng viên không được làm" và một số lý do khác. Tuy nhiên, trong các báo cáo không đề cập đến các hành vi sai trái của ông. Theo một số cơ quan truyền thông phương Tây, các sai phạm của ông có thể liên quan đến Tập đoàn Phúc Sơn trong thời gian làm Bí thư tỉnh Quảng Ngãi.

Không lâu sau đó, vào ngày 26 tháng 4 năm 2024, truyền thông nhà nước Việt Nam tiếp tục thông báo quyết định cho phép Vương Đình Huệ, người giữ chức Ủy viên Bộ Chính trị và Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ nhiệm. Ông trở thành "trụ" thứ ba trong số tứ trụ của Việt Nam từ chức trong vòng một nhiệm kỳ sau Nguyễn Xuân Phúc và Võ Văn Thưởng. Đồng thời, cũng là người thứ 5 thôi chức Ủy viên Bộ Chính trị BCHTW Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 13. Ông từ chức với lý do vi phạm "Quy định những điều Đảng viên không được làm", "Quy định về trách nhiệm nêu gương của các bộ, đảng viên" và "Chịu trách nhiệm người đứng đầu". Thông tin ông từ chức được đưa ra vài ngày sau khi Phạm Thái Hà – trợ lý của ông bị bắt giữ do các sai phạm liên quan đến Tập đoàn Thuận An. Việc miễn nhiệm ông đã chính thức được Quốc hội Việt Nam thông qua vào ngày 2 tháng 5 năm 2024. Sau đó không lâu, một cán bộ cấp cao khác là Trương Thị Mai cũng bị cho thôi chức Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng. Sau thông tin Vương Đình Huệ từ chức, hãng thông tấn Associated Press và The New York Times đã bắt đầu đề cập đến trường hợp nhiều đối thủ chen chân nhau hạ bệ để tranh giành quyền lực và kế nhiệm vai trò Tổng Bí thư của Nguyễn Phú Trọng do ông đang ảnh hưởng sức khỏe và ở giai đoạn tuổi tác cao. Tương tự, hãng thông tấn Reuters cũng đưa tin, có nhiều cáo buộc cho rằng chiến dịch này đang được sử dụng cho mục đích chính trị nhằm tranh giành quyền lực nội bộ trước thềm Đại hội XIV, mặc dù Bộ Ngoại giao Việt Nam đã lên tiếng phủ nhận cáo buộc này.

Sự từ chức của nhiều cán bộ cấp cao được diễn ra trong giai đoạn chiến dịch đốt lò của Nguyễn Phú Trọng nằm trong giai đoạn được cho là đẩy mạnh nhất. Sau ông Trọng, Tô Lâm được đánh giá là một trong những nhân vật quan trọng trong chiến dịch khi góp phần đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng tại Việt Nam. Nhiều nhà phân tích cũng cho rằng Tô Lâm chính là người nhắm vào những sai phạm của các chính trị gia cấp cao. Vào tháng 5 năm 2024, Trần Thanh Mẫn và Tô Lâm đã được bầu cử lên thay thế cho các vị trí lần lượt là Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch nước Việt Nam. Đến ngày 19 tháng 7 năm 2024, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã qua đời khi còn tại chức, Tô Lâm đã ngay lập tức được Bộ Chính trị Việt Nam phân công chủ trì công việc của BCHTW Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư một ngày trước đó. Vào thời điểm ông Trọng qua đời, số người đủ tư cách trở thành Tổng Bí thư chỉ duy nhất còn 2 người là Phạm Minh Chính là Tô Lâm, đều có xuất thân trong Bộ Công an. Theo BBC News Tiếng Việt, việc liên tiếp có đến 5 nhân vật cấp cao thôi chức, đã dẫn đến việc Đảng tìm ra người thay thế khác, và đây là lý do đã đưa Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm vào đội ngũ chủ chốt. Đến ngày 3 tháng 8, Tô Lâm chính thức được Hội nghị BCHTW Đảng bầu giữ chức Tổng Bí thư khóa XIII.

Trong nhiệm kỳ của Tô Lâm, vào tháng 7 năm 2025, các ông Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng, Vương Đình Huệ đã bị cách hết tất cả chức vụ. Riêng, Võ Văn Thưởng chưa bị kỷ luật do đang trong thời gian điều trị bệnh. Trong đó vào cuối năm 2024, ông Phúc và ông Huệ đều đã bị kỷ luật cảnh cáo. Dưới thời gian Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đương nhiệm, các nhân vật trong "Tứ trụ Việt Nam" thông lệ khi mắc khuyến điểm sẽ được phép chủ động nhận trách nhiệm và thôi chức, thường được gọi là "hạ cánh an toàn" hoặc "rút lui trong danh dự". Tuy nhiên, trong giai đoạn của Tổng Bí thư Tô Lâm, một số trường hợp "lãnh đạo chủ chốt" của Đảng Cộng sản Việt Nam đã bị xử lý kỷ luật cảnh cáo. Ngoài ra, Tô Lâm cũng đã củng cố quyền lực của mình thông qua việc đưa Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, người kế nhiệm ông, vào Bộ Chính trị và Nguyễn Duy Ngọc, cựu Thứ trưởng Bộ Công an vào Ủy viên Ban Bí thư đến Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương và trở thành Ủy viên Bộ Chính trị. Sau khi được kiện toàn vào tháng 5 năm 2024, bộ máy lãnh đạo Đảng của Việt Nam bao gồm 16 ủy viên Bộ Chính trị đã có 3 người xuất thân từ lực lượng công an và quê Hưng Yên, cùng quê với Tô Lâm. Ngoài ra, 5 người có cùng quê Hưng Yên cũng được luân chuyển nắm giữ Bí thư tỉnh ủy, Bí thư Thành ủy cùng hàng loạt tỉnh, thành có Giám đốc Công an cùng quê hương với Tổng Bí thư Tô Lâm.

Chiến dịch Cải cách trong nhiệm kỳ Tô Lâm 

Chỉ trong 18 tháng cương vị Tổng Bí thư, ông Lâm đã nhanh chóng thực hiện hàng loạt cải cách được truyền thông nhà nước gọi là "Đổi Mới 2.0". Đặc biệt nhất, ông đã tiến hành cắt giảm đơn vị hành chính Việt Nam còn 34 tỉnh, thành và cắt giảm một cấp trong chính quyền địa phương. Đã có gần 150.000 cán bộ đã thôi việc và tái cấu trúc quyền lực. Trong giai đoạn cầm quyền, ông cũng cam kết sẽ tạo điều kiện thuận lợi và nhanh chóng hơn nữa cho các hoạt động kinh doanh. Chính vì điều này, người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ các công ty và chính phủ nước ngoài. Lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được giải ngân của Việt Nam trong năm 2025 ghi nhận mức tăng khoảng 9%, đồng thời kim ngạch xuất khẩu tăng đáng kể khi nhiều doanh nghiệp dịch chuyển hoạt động sản xuất – kinh doanh từ Trung Quốc sang Việt Nam, trong bối cảnh chính sách thương mại của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tạo ra nhiều biến động. Tuy vậy, những thay đổi của ông cũng đã gây ra sự chậm trễ hoặc nhầm lẫn do cách thức triển khai vội vã.

Những động thái của Tô Lâm, bao gồm việc đẩy mạnh chống tham nhũng và siết chặt kiểm soát các bất đồng chính kiến, thường được đặt trong sự so sánh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình – người đã từng tập trung quyền lực để thúc đẩy những thay đổi chính sách sâu rộng. Cả hai đều chú trọng củng cố uy tín chính trị gắn với xuất thân gia đình và xây dựng ảnh hưởng cá nhân trong nội bộ đảng. Tương tự ông Tập, Tô Lâm nổi lên như một nhân vật am hiểu và vận hành hiệu quả cơ chế quyền lực của đảng cầm quyền. Theo nhận định của Zachary Abuza, giáo sư tại Trường Cao đẳng Quốc phòng Hoa Kỳ chuyên nghiên cứu chính trị Đông Nam Á, Bộ Chính trị hiện nay được định hình phần lớn bởi những nhân sự thân cận với ông Lâm. Abuza cho rằng lãnh đạo Việt Nam đã quan sát cách ông Tập Cận Bình sử dụng chiến dịch chống tham nhũng như một công cụ chính trị và vận dụng kinh nghiệm đó vào bối cảnh trong nước. Với những người ủng hộ ông, các chương trình cải cách đã được ví với các cuộc cải cách quyết liệt của Tổng thống Argentina Javier Milei, song cũng gây ra những phản ứng trái chiều trong xã hội.

Trên lĩnh vực đối ngoại, Tô Lâm đã duy trì các chuyến thăm song phương rộng khắp và tiếp nối đường lối "ngoại giao cây tre", tìm cách cân bằng giữa các cường quốc, dù trong bối cảnh áp lực thuế quan từ Hoa Kỳ, Việt Nam có xu hướng tăng cường quan hệ với Trung Quốc. Trong nước, quyền hạn của bộ máy an ninh tiếp tục được mở rộng, trong khi ông hiếm khi trả lời các yêu cầu phỏng vấn từ truyền thông. Với lĩnh vực kinh tế, ông thúc đẩy vai trò của khu vực tư nhân, song vẫn khẳng định vai trò chủ đạo của nhà nước thông qua hỗ trợ và định hướng các tập đoàn lớn. Các biện pháp này nhận được sự quan tâm tích cực từ giới đầu tư quốc tế và tác động đến thị trường chứng khoán, nhưng cũng làm dấy lên tranh luận rằng lợi ích cải cách có xu hướng tập trung vào các doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với hệ thống chính trị, trong bối cảnh dư luận xã hội khó được đo lường công khai.

Công tác chuẩn bị

Các kỳ Hội nghị trước Đại hội XIV 

Trong Hội nghị lần thứ 8 của BCHTW khóa XIII, diễn ra kéo dài từ ngày 2 đến ngày 8 tháng 10 năm 2023 tại Hà Nội đã ra quyết định thành lập năm tiểu ban, trong đó có Tiểu ban Văn kiện do Nguyễn Phú Trọng làm Trưởng Tiểu ban. Tiểu ban Văn kiện được cho là có mục đích "xây dựng Báo cáo chính trị và Báo cáo tổng kết những thành tựu, kết quả của 40 năm đổi mới" để trình Đại hội XIV. Trong đó vào ngày 7 tháng 7, Kế hoạch số 17 cũng được ban hành nhằm xây dựng quy hoạch cho BCHTW, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV. Đến ngày 23 tháng 2 năm 2024, tại trụ sở Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, phiên họp đầu tiên của Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV đã được diễn ra dưới sự chủ trì của Nguyễn Phú Trọng cùng Võ Văn Thưởng, Phạm Minh Chính và Vương Đình Huệ tham dự. Kỳ đại hội sẽ diễn ra trong bối cảnh Việt Nam trải qua 40 năm sau khi Đổi Mới và 35 năm thực hiện Cương lĩnh 1991: "Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội". Theo Tiểu ban, Đại hội XIV cũng sẽ xác định các phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ trong 5 năm (2026–2030); kiểm điểm khóa 13; sửa đổi Điều lệ Đảng và bầu cử BCHTW khóa XIV. Một trong số đó được cho là phải "đồng bộ công cuộc đổi mới, bảo vệ vững chắc Tổ quốc" và đưa Việt Nam trở thành "nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao" vào năm 2030 để kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và trở thành "nước phát triển, thu nhập cao" vào năm 2045 khi Việt Nam kỷ niệm 100 năm thành lập nước.

Các kỳ hội nghị sau đó lần lượt ở Hội nghị lần thứ 9 diễn ra vào tháng 5 năm 2024, Trung ương đã thảo luận và thông qua các đề cương chi tiết của những văn kiện chủ chốt trình Đại hội XIV, gồm Báo cáo chính trị, Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng và thi hành Điều lệ Đảng, cùng định hướng phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030. Đồng thời, Trung ương xem xét việc tổng kết Chỉ thị về tổ chức đại hội đảng bộ các cấp, làm cơ sở chuẩn bị tiến tới Đại hội XIV. Đây cũng là kỳ hội nghị cuối cùng do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì sau khi ông qua đời vào ngày 19 tháng 7, sau đó Tô Lâm đã lên thay thế và trở thành Tổng Bí thư mới của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tiếp đó, tháng 8 năm 2024, Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV họp phiên thứ hai tiếp tục được tổ chức dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Tô Lâm, cho ý kiến đối với dự thảo Báo cáo chính trị. Đến Hội nghị Trung ương lần thứ 10 diễn ra vào tháng 9 năm 2024, Trung ương tiếp tục cho ý kiến đối với các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV, đồng thời xem xét phương hướng công tác nhân sự cho BCHTW, Bộ Chính trị và Ban Bí thư khóa XIV, nhiệm kỳ 2026–2031. Đây được cho là bước chuẩn bị quan trọng về tổ chức và cán bộ cho Đại hội. Đến tháng 11 năm 2024, Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì làm việc với Tiểu ban Văn kiện và Tiểu ban Điều lệ Đảng, thống nhất đánh giá Đại hội XIV có ý nghĩa đặc biệt, gắn với những mốc lịch sử lớn của đất nước và của Đảng, đồng thời mở ra định hướng phát triển mới trong chặng đường sắp tới.

Trong kỳ Hội nghị lần thứ 11 diễn ra tháng 4 năm 2025, Trung ương Đảng đã thông qua nội dung cơ bản các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV, cơ bản thống nhất phương hướng công tác nhân sự BCHTW khóa XIV, sửa đổi, bổ sung các quy định và chỉ thị về tổ chức đại hội đảng bộ các cấp, đồng thời xem xét báo cáo của Bộ Chính trị về công tác chuẩn bị Đại hội XIV. Tương tự trong Hội nghị lần thứ 12 vào tháng 7, chủ yếu tiếp tục tập trung vào các vấn đề của công tác nhân sự, tiêu chuẩn và cơ cấu đại biểu dự Đại hội. Vào tháng 10, Hội nghị Trung ương lần thứ 13 được tổ chức với việc Trung ương thảo luận và thống nhất thông qua các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV, gồm Báo cáo chính trị, Báo cáo tổng kết 40 năm đổi mới và Báo cáo tổng kết thi hành Điều lệ Đảng; đồng thời quyết định giới thiệu nhân sự BCHTW và Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIV, cho ý kiến về thời gian, chương trình, quy chế làm việc và quy chế bầu cử của Đại hội XIV. Hội nghị tiếp tục xem xét báo cáo của Bộ Chính trị về công tác chuẩn bị Đại hội XIV, hoàn thiện các điều kiện chính trị, tổ chức và nhân sự cho Đại hội. Đến ngày 23 tháng 10 năm 2025, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã chính thức thông báo thời gian tổ chức Đại hội XIV trong 7 ngày, từ 19 tháng 1 đến 25 tháng 1 năm 2026 tại Hà Nội.

Đến đầu tháng 11, Hội nghị lần thứ 14 tiếp tục được diễn ra với các nội dung then chốt phục vụ trực tiếp cho Đại hội XIV. Trong đó bao gồm việc thông qua dự thảo Báo cáo kiểm điểm sự lãnh đạo, chỉ đạo của BCHTW khóa XIII trình Đại hội XIV; thống nhất phương án giới thiệu nhân sự tái cử và tham gia lần đầu vào Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV; đồng thời, thông qua danh sách Đoàn Chủ tịch, Đoàn Thư ký và Ban Thẩm tra tư cách đại biểu Đại hội XIV. Trong kỳ Hội nghị lần thứ 15 vào cuối tháng 12 đã tập trung hoàn tất công tác nhân sự Đại hội XIV; các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV, đặc biệt là Báo cáo chính trị và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV; cùng các công việc tổ chức phục vụ Đại hội. Trung ương thống nhất thông qua báo cáo về công tác nhân sự và biểu quyết với tỷ lệ tán thành cao danh sách nhân sự giới thiệu tham gia BCHTW, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước nhiệm kỳ 2026–2031 để trình Đại hội XIV xem xét, quyết định. Đây được cho là hội nghị then chốt để hoàn tất các khâu chuẩn bị cuối cùng cho Đại hội XIV. Hội nghị này cũng phải quyết định các "trường hợp đặc biệt" liên quan đến độ tuổi và tiêu chuẩn tái cử đối với một số nhân sự cấp cao.

Hình thức chuẩn bị 
Đăng tải trên báo Lao Động, dự thảo văn kiện của Đại hội XIV đã thu hút lên đến 14 triệu góp ý và cho thấy "sự quan tâm rất cao" giữa Đảng và nhân dân. Sáng ngày 10 tháng 1, tại Quảng trường Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, Bộ Công an đã phối hợp với Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tổ chức buổi diễn tập sơ bộ kế hoạch an ninh cho đại hội. Đến ngày 13, Lễ xuất quân thực hiện nhiệm vụ đưa, đón đại biểu đã được tổ chức với tổng cộng 121 phương tiện. Vào ngày 14, Lễ Tổng duyệt công tác phục vụ cho Đại hội cũng đã được tổ chức diễn ra ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia do ông Trần Cẩm Tú làm Trưởng Tiểu ban tổ chức, phục vụ Đại hội XIV thực hiện. Cùng ngày, ông Tú cũng chủ trì khai trương Trung tâm báo chí Đại hội Đảng XIV và họp báo quốc tế về Đại hội, phương châm của kỳ đại hội cũng được thông tin là "Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển". Chủ đề của Đại hội cũng được công bố đầy đủ là "Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, phồn vinh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội". Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phát hành bộ tem bưu chính đặc biệt với tên gọi "Chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng!".

Từ ngày 14 đến ngày 25 tháng 1, Hà Nội bắt đầu thực hiện lệnh cấm đường và các phương án phân luồng giao thông để phục vụ cho đại hội. Trước thời điểm diễn ra đại hội, đường phố nhiều tỉnh, thành ở Việt Nam cũng được trang trí cờ, hoa điển hình như tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đắk Lắk, Huế, Đà Nẵng, Lào Cai,... Theo kế hoạch vào ngày 23 tháng 1, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình nghệ thuật văn nghệ "Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng" bao gồm chương trình bắn pháo hoa nghệ thuật kéo dài 30 phút tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình. Đây cũng được xem là chương trình pháo hoa hỏa thuật lớn nhất từ trước đến nay tại Hà Nội. Tuy nhiên, phần bắn pháo hoa được cho là do Tập đoàn Sun Group tài trợ. Trong quá trình diễn ra, đại hội cũng được chuẩn bị 1.586 máy tính bảng cho tất cả các đại biểu để thực hiện số hóa, giảm thiểu 1,6 triệu trang tài liệu được in ra trong quá trình tổ chức. Địa điểm tổ chức chính đại hội nằm ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia, nơi cũng đã tổ chức các kỳ Đại hội XI, XII, XIII. Đây được xem là một trong những công trình kiến trúc có quy mô hiện đại và lớn nhất Việt Nam, với khuôn viên rộng hơn 43 ha, bao gồm hội trường chính, quảng trường, khu cây xanh, bãi đỗ xe, gara ngầm và các hạng mục phụ trợ. Không gian Trung tâm của Hội nghị được trang trí theo chủ đề Đại hội, với các biểu tượng chính trị như búa liềm, ngôi sao đặt tại khu vực trung tâm và khuôn viên. Bên trong sảnh có khu trưng bày sách, báo và hình ảnh tổng hợp các thành tựu nổi bật trên nhiều lĩnh vực qua các nhiệm kỳ. Điện thoại di động cũng sẽ bị cấm trong tòa nhà nơi diễn ra Đại hội.

Trong Hội trường lớn, cách bố trí cũng được thay đổi rõ rệt so với Đại hội XIII trước đó. Các vị trí hoa được đặt trong Đại hội XIII như trước bục sân khấu ngay trung tâm là dải hoa với dòng chữ "Đoàn kết – Dân chủ – Kỹ cương – Sáng tạo – Phát triển", dải hoa lớn hai bên trung tâm, chỗ ngồi của thành viên Đoàn Chủ tịch và bục phát biểu đã hoàn toàn bị lược bỏ trong Đại hội XIV. Tuy nhiên, cây vạn tuế – được ví đại diện cho sự "quang vinh muôn năm" – vẫn được giữ lại đáng kể trên bục trung tâm. Trong khi đó, bục phát biểu đã được thay đổi từ phía bên cánh phải khán đài nhìn vào sang vị trí giữa. Tượng Hồ Chí Minh từ bán thân ở Đại hội XIII, đặt bên trái từ khán đài nhìn vào đã được đổi sang tượng toàn thân giơ tay chào và đặt ngay vị trí trọng tâm của sân khấu. Theo một số nhà quan sát trên BBC News Tiếng Việt, điều này đang ngầm khẳng định việc coi trọng Tư tưởng Hồ Chí Minh như một "tư tưởng bản địa". Ngoài ra, hình ảnh Karl Marx và Vladimir Ilyich Lenin được đặt trên cùng, giữa phong nền trung tâm và trên dòng chữ "Đảng Cộng sản Việt Nam – Đại hội XIII cùng với khẩu hiệu "Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh muôn năm" ở vị trí cao nhất".

Trong khuôn khổ các công trình chào mừng Đại hội, ngày 15 tháng 1, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức khởi công 4 dự án trọng điểm gồmTuyến đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh số 2, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 và Khu liên hợp thể thao Rạch Chiếc. Tiếp đó, sáng ngày 16–17 tháng 1, Hà Nội cũng đã khởi công dự án Khu công viên công nghệ số và khu hỗn hợp tại các phường Tây Tựu và Phú Diễn, cùng với Khu phức hợp Y tế – Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y Hà Nội, trong khi Hải Phòng đồng loạt triển khai ba khu công nghiệp gồm Tiên Lãng 1, Vinh Quang (giai đoạn 1) và Tiên Lãng – Khu B. Cùng Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai cũng động thổ dự án cầu Cát Lái và cầu Long Hưng. Trong cùng giai đoạn này, Hà Tĩnh tập trung triển khai công tác giải phóng mặt bằng cho 100 dự án, còn Đồng Tháp thực hiện dự án tu bổ, tôn tạo Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc. Trước đó, vào ngày 19 tháng 12 năm 2024, trên 34 tỉnh, thành ở Việt Nam cũng đã khởi công, khánh thành đồng loạt 234 dự án, công trình điển hình như Khu đô thị thể thao Olympic (Hà Nội), đoạn Hữu Nghị – Chi Lăng trong Tuyến cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn (Lạng Sơn, Bắc Ninh), Nhà Văn hóa Thanh niên (Thành phố Hồ Chí Minh), cầu Đình Khao (Vĩnh Long), đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng,...

Đại hội Đảng

Ngày 19–20 tháng 1: Trù bị và Khai mạc 
Trước khi phiên trù bị cho Đại hội Đảng XIV chính thức diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia vào ngày 19 tháng 1, đoàn đại biểu tham dự đại hội đã có buổi thăm và đặt hoa tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, rồi dâng hương ở Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đồng thời, trước khi thực hiện công việc của phiên trù bị, đại hội cũng đã dành ra một phút mặc niệm cho cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cùng với 2 ủy viên trung ương khác đã mất trong nhiệm kỳ XIII. Phiên trù bị do Trần Cẩm Tú tuyên bố lý do và khai mạc. Trong khi, điều hành phiên họp do Trần Thanh Mẫn thực hiện. Tại phiên họp trù bị, Đại hội sẽ xem xét và thông qua chương trình phiên họp, quy chế làm việc, chương trình làm việc chính thức, quy chế bầu cử của Đại hội XIV, cùng báo cáo thẩm tra tư cách đại biểu. Đồng thời, các đại biểu tiến hành bầu Đoàn Chủ tịch, Đoàn Thư ký và Ban Thẩm tra tư cách đại biểu. Trước đó, 3 Văn kiện bao gồm: Báo cáo Chính trị, Báo cáo Kinh tế – Xã hội và Báo cáo Tổng kết xây dựng Đảng đã được hợp nhất thành Báo cáo Chính trị. Kết thúc buổi sáng của phiên họp trù bị, các đại biểu trong hội nghị đã tiến hành biểu quyết thông qua Chương trình của phiên họp trù bị, Quy chế làm việc, Chương trình làm việc toàn khóa và Quy chế bầu cử của Đại hội. Trong khuôn khổ phiên hợp, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng đã trình bày và phổ biến các nội dung liên quan đến quy chế tổ chức và làm việc của Đại hội. Đồng thời, ghi nhận thống nhất với tỷ lệ "tán thành, nhất trí cao" đối với Báo cáo thẩm tra tư cách đại biểu do Ban Thẩm tra tư cách đại biểu trình bày. Báo cáo này đã xác nhận toàn bộ 1.586 đại biểu được triệu tập tham dự đều đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và đủ tư cách tham gia Đại hội XIV. Cùng với đó, Đại hội đã tiến hành bầu ra Đoàn Chủ tịch gồm 16 Ủy viên Bộ Chính trị, Đoàn Thư ký gồm 5 thành viên và Ban Thẩm tra tư cách đại biểu gồm 13 người. Vào giờ chiều của ngày trù bị, các đại biểu tiến hành sinh hoạt theo đoàn nhằm xem xét và nghiên cứu các tài liệu phục vụ Đại hội.

Vào ngày 20 tháng 1, Lễ khai mạc Đại hội được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1 của Đài Truyền hình Việt Nam vào lúc 8 giờ sáng. Cùng với phiên bế mạc, đây là hai phiên duy nhất của Đại hội được truyền hình trực tiếp và cho phép báo chí trong nước cũng như quốc tế tác nghiệp trực tiếp. Các phiên làm việc còn lại diễn ra theo hình thức họp kín, hoạt động đưa tin của truyền thông chủ yếu được thực hiện thông qua Trung tâm Báo chí Đại hội và các cuộc tiếp xúc, trao đổi với đại biểu bên lề sự kiện. Theo BBC News Tiếng Việt, trong đó, các thông tin trên báo chí chính thống Việt Nam sẽ được kiểm soát chặt chẽ. Ngoài sự góp mặt của các đại biểu, phiên khai mạc cũng đã có sự tham dự của 205 đại biểu khách mời trong nước, 111 đại sứ, đại diện và trưởng đại diện các đoàn ngoại giao và tổ chức quốc tế ở Việt Nam. Trong Hội nghị, dẫn lời trên Reuters, các đại biểu tham dự sẽ được cấp cho máy tính bảng Samsung nhưng không có kết nối internet, không được sử dụng mạng di động và phải ở trong các khu nhà được chỉ định sẵn. Các máy tính bảng được cấp sẽ chỉ có thể truy cập vào mạng nội bộ để làm việc với các tài liệu riêng tư xuyên suốt đại hội. Tại trung tâm hội nghị và các khu vực lân cận cũng đã bị gây nhiễu kết nối di động. Tuy nhiên, từ hôm thứ hai diễn ra Đại hội, các đại biểu đã bị yêu cầu thêm việc cấm mang điện thoại di động, dù việc gây nhiễu mạng di động đã ảnh hưởng đến việc điện thoại không thể liên lạc ra bên ngoài. Trong khi đó, phóng viên đưa tin về đại hội bị cấm mang theo điện thoại di động và có thể sử dụng máy tính cá nhân nếu kết nối với mạng của sự kiện.

Về phiên khai mạc, sau khi Trần Cẩm Tú giới thiệu các đại biểu, Chủ tịch nước Lương Cường đọc diễn văn khai mạc, ông khẳng định Đại hội XIV mang ý nghĩa bản lề trong tiến trình hướng đến kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng trong đó bao gồm việc "tiến vào kỷ nguyên mới". Cũng tại phiên này, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trình bày các báo cáo của BCHTW khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội. Trong đó, ông Lâm cũng đã đặt ra yêu cầu về bao gồm việc "phải nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng tình hình". Đồng thời, đặt mục tiêu tăng trưởng hằng năm của Việt Nam không dưới 10% cho đến năm 2030. Ông Lâm cũng cam kết về việc đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng, dù theo Reuters, chiến dịch này đã có phần giảm sút trong nhiệm kỳ ông so với người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng khi ông mong muốn đẩy nhanh tiến độ phê duyệt các dự án để thúc đẩy tăng trưởng.

Ngày 21 tháng 1: Thảo luận và thông qua văn kiện, công tác nhân sự 
Sau phiên trù bị và phiên khai mạc, từ ngày 21 tháng 1, ngày thứ 3 của Đại hội XIV được bắt đầu là những phiên họp kín, bao gồm việc đọc và thảo luận các văn kiện. Trọng tâm là Báo cáo chính trị do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày. Khác với các kỳ trước, báo cáo này được xây dựng theo hướng hợp nhất, gộp ba nội dung lớn: định hướng chính trị, tình hình kinh tế – xã hội và công tác xây dựng Đảng. Ba văn kiện còn lại gồm: báo cáo tổng kết 40 năm Đổi Mới kể từ năm 1986; báo cáo kiểm điểm hoạt động của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII; và báo cáo đánh giá 15 năm thi hành Điều lệ Đảng. Các văn kiện này được dịch sang nhiều thứ tiếng để phục vụ khách mời quốc tế. Sau khi trình bày, các đại biểu thảo luận văn kiện tại hội trường và theo từng đoàn, đóng góp ý kiến trực tiếp cũng như lắng nghe tham luận từ đại diện các cơ quan trung ương và địa phương. Dự thảo văn kiện này đã được công bố công khai để lấy ý kiến xã hội. Báo cáo chính trị cũng đề cập đến chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới, trong đó chính sách đối ngoại là một trọng điểm. Từ sau Đổi Mới năm 1986, tư duy đối ngoại của Việt Nam từng bước mở rộng: từ chủ trương làm bạn với các quốc gia, sang sẵn sàng hội nhập, rồi chủ động và tích cực hội nhập toàn diện, tiến tới đường lối đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Tại Đại hội XIV, định hướng đối ngoại đã được xác định ở mức cao hơn, nhấn mạnh vai trò chủ động trong ngoại giao đa phương và tham gia định hình các cơ chế hợp tác quốc tế. Trong buổi sáng cùng ngay, Phó trưởng ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương Hoàng Đăng Quang đã có xác nhận về việc Đại hội XIV sẽ không thực hiện bổ sung hay sửa đổi Điều lệ Đảng. Ở phiên buổi sáng, Lương Cường thay mặt Đoàn Chủ tịch điều hành phiên họp trong khi buổi chiều do Trần Cẩm Tú phụ trách. Tổng cộng có 30 đại biểu thuộc các đoàn đại biểu, cơ quan phát biểu trong ngày. Trong buổi chiều, Đại hội XIV cũng ra quyết định rút ngắn chương trình làm việc xuống 1,5 ngày. Đồng nghĩa, Đại hội XIV sẽ kết thúc và bế mạc diễn ra vào ngày 23 tháng 1 thay vì ngày 25 tháng.

Ngày 22 tháng 1: Bầu cử Ban chấp hành Trung ương 
Quy trình bắt đầu bằng việc một thành viên Đoàn Chủ tịch, thường là Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, trình bày báo cáo của BCHTW khóa XIII về phương án nhân sự cho khóa XIV. Đại hội sẽ không trực tiếp bầu Tổng Bí thư, Bộ Chính trị hay Ban Bí thư, mà chỉ tiến hành bầu ra BCHTW. Dự kiến Ban Chấp hành khóa XIV gồm 180 ủy viên chính thức và 20 ủy viên dự khuyết, tương tự hai nhiệm kỳ trước, và con số này phải được đại biểu thảo luận, biểu quyết thông qua. Sau đó, các đại biểu làm việc theo từng đoàn để thảo luận danh sách nhân sự do BCHTW khóa XIII giới thiệu. Đại biểu có quyền đề cử hoặc tự ứng cử bổ sung. Giai đoạn này thường diễn ra trong khoảng một buổi làm việc. Ở phiên tiếp theo, Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách đề cử, ứng cử bổ sung và gửi lại cho các đoàn để xem xét việc rút tên. Những ủy viên Bộ Chính trị hoặc Ban Bí thư không nằm trong danh sách giới thiệu chính thức sẽ phải xin rút. Việc chấp thuận hay không do đại biểu quyết định thông qua bỏ phiếu. Danh sách ứng viên được chia thành hai nhóm: ứng viên ủy viên chính thức và ứng viên ủy viên dự khuyết. Theo quy định, số dư ứng viên không vượt quá 30%. Vì vậy, tối đa có 234 ứng viên cho ủy viên chính thức và 26 ứng viên cho ủy viên dự khuyết. Nếu vượt mức này, Đại hội sẽ tiếp tục bỏ phiếu sàng lọc cho đến khi đạt tỷ lệ cho phép. Danh sách cuối cùng sẽ được trình Đại hội biểu quyết thông qua trước khi tiến hành bầu cử. Việc bầu Ban Chấp hành diễn ra trong một phiên làm việc, sau đó là quá trình kiểm phiếu. Ứng viên trúng cử phải đạt trên 50% số phiếu hợp lệ. Thực tế các kỳ đại hội cho thấy, dù đa số ủy viên Bộ Chính trị tái cử đều trúng cử, vẫn có những ủy viên Trung ương được giới thiệu nhưng không đạt đủ phiếu. Một số trường hợp đề cử bổ sung hoặc không phải đại biểu vẫn trúng cử, song đến nay chưa ghi nhận trường hợp ứng cử tự do nào thành công.

Vào buổi chiều ngày 22 tháng 1, Đại hội đại biểu toàn quốc đã tiến hành bỏ phiếu để bầu ra Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14. Đại hội đã bầu ra 200 uỷ viên, gồm có 180 uỷ viên chính thức và 20 uỷ viên dự khuyết. 13 thành viên của Ban Chấp hành Trung ương khóa 13 không tái tranh cử. Đáng chú ý, Thủ tướng Phạm Minh Chính; các Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Nguyễn Hòa Bình; và Chủ tịch nước Lương Cường cũng không tái tranh cử, do đó kết thúc nhiệm kỳ.

Bầu cử Tổng Bí thư 
Sau khi hoàn tất bầu BCHTW khóa XIV, Trung ương khóa mới sẽ họp Hội nghị lần thứ nhất để bầu Bộ Chính trị và các chức danh lãnh đạo quan trọng. Phiên họp này do Tổng Bí thư khóa XIII là Tô Lâm triệu tập và chủ trì. Theo quy chế bầu cử trong Đảng, các ủy viên có quyền ứng cử và đề cử, tuy nhiên danh sách nhân sự chủ yếu được chuẩn bị từ trước bởi BCHTW khóa trước đó. Tại đây, Ban Chấp hành khóa XIV sẽ quyết định số lượng ủy viên Bộ Chính trị, thường dao động từ 17 đến 19 người. Trong tổng số khoảng 200 ủy viên Trung ương, chỉ các ủy viên chính thức mới tham gia biểu quyết. Sau khi Bộ Chính trị được bầu, BCHTW sẽ tiếp tục bầu Tổng Bí thư trong số các ủy viên Bộ Chính trị vừa được bầu. Cũng tại Hội nghị Trung ương lần thứ nhất, BCHTW sẽ bầu Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương và một số ủy viên Ban Bí thư. Một bộ phận thành viên Ban Bí thư, bao gồm Tổng Bí thư và Thường trực Ban Bí thư, sẽ do Bộ Chính trị phân công. Theo BBC News Tiếng Việt, nhân sự cho vị trí Tổng Bí thư về thực chất đã được thống nhất từ Hội nghị Trung ương lần thứ 15 khóa XIII vào tháng 12 năm 2025.

Vào sáng ngày 23 tháng 1, hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương khóa 14 đã nhất trí bầu Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương khóa 13, tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương khóa 14.

Phiên bế mạc và họp báo 
Vào chiều ngày 23 tháng 1, tân Tổng Bí thư cùng BCHTW nhiệm kỳ mới sẽ được ra mắt. Phiên này được phát sóng trực tiếp trên VTV1 của Đài truyền hình Việt Nam lúc 14:00 (07:00 UTC), đồng thời có sự góp mặt của báo chí và các phương tiện truyền thông đưa tin trực tiếp.

Dư luận

Trước Đại hội 
Trước thềm đại hội, chủ đề nhân sự lãnh đạo đảng luôn thu hút sự chú ý của giới phân tích chính trị và công chúng, nhất là trong bối cảnh cán cân ảnh hưởng giữa quân đội và công an đang được theo dõi sát sao, cùng với các đồn đoán về kịch bản phân bổ quyền lực. Hai nhóm ảnh hưởng lớn nhất trong Đại hội XIV được nhắc đến là phe gắn với ngành công an và phe liên quan đến quân đội cùng mạng lưới doanh nghiệp quốc phòng. Dù thực tế đảng quy định về độ tuổi, tuy nhiên, các ngoại lệ vẫn có thể được áp dụng cho "trường hợp đặc biệt". Việc phân bổ nhân sự cũng được cho là cân nhắc yếu tố vùng miền nhằm duy trì sự cân bằng tương đối. Kể từ thời điểm Đại hội Đảng bộ Trung ương diễn ra vào cuối tháng 9 năm 2025, các thông tin chưa chính thức liên quan đến các vị trí chủ chốt trong Bộ Quốc phòng lẫn các nhân vật trong Bộ này xuất hiện trong vị trí lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã được bàn luận trên mạng xã hội. Trong số đó, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang cùng Thứ trưởng, Tổng Tham mưu trưởng Nguyễn Tân Cương và Trưởng Ban Tuyên giáo và dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết là một trong số những cái tên trong Bộ Quốc phòng được nhắc đến nhiều nhất.

Đánh giá

Quốc tế 
Trước khi Đại hội diễn ra, theo Bloomberg News, ông Tô Lâm đang trên đà giành được 5 năm nhiệm kỳ đầy đủ với tư Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam và cũng có thể kiêm nhiệm thêm chức vụ Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tuy vậy, khả năng kiêm nhiệm hai chức vụ của ông được cho là ít chắc chắn, nhưng nếu như việc này thành sự thật nó sẽ có thể ngăn chặn những lời phản đối âm ỉ về các chính sách do ông Lâm đưa ra. Theo Carlyle Alan Thayer, Giáo sư danh dự tại Đại học New South Wales, việc nắm giữ hai chức vụ cùng lúc sẽ cho phép Tô Lâm sở hữu quyền lực chưa từng có để hành động nhiều vấn đề vốn dĩ trước đây đã bị tách biệt. Cũng theo ông, nếu tiếp tục được tín nhiệm, ông sẽ nhanh chóng tiếp tục triển khai chương trình hành động của mình, đồng thời tăng cường vai trò điều hành của Ban Bí thư. Dẫn nguồn tin từ các quan chức và nhà ngoại giao giấu tên trên The New York Times, khi nội bộ tiến hành thảo luận về danh sách đề cử của Đảng thì Tô Lâm cũng là ứng viên duy nhất cho cả hai chức vụ Tổng Bí thư và Chủ tịch nước. Trong khi đó, Chủ tịch nước Lương Cường có xuất thân Bộ Quốc phòng được dự kiến sẽ nghỉ hưu. Cũng theo tờ báo, nếu Tô Lâm thành công giữ vai trò kép, nó cũng đánh dấu việc lực lượng quân đội – phe phái quyền lực nhất kể từ sau Chiến tranh, "ít nhất đã bị gạt ra ngoài lề".

Trong khi đó, theo hãng thông tấn Reuters, việc thống nhất phương án nhân sự cho ban lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam đã hoàn tất từ Hội nghị thứ 15 khóa XIII vào tháng 12 năm 2025. Dẫn lời các nguồn tin từ các đại biểu cho biết, Tô Lâm được ủng hộ tiếp tục giữ cương vị Tổng Bí thư. Tuy nhiên, theo thông lệ chính trị tại Việt Nam, thông tin chính thức về nhân sự chỉ sẽ được công bố tại Đại hội XIV diễn ra từ ngày 19 đến 25 tháng 1. Tuy vậy, thông tin ông tiếp tục nhiệm kỳ cũng được giới đầu tư quốc tế đón nhận tích cực. Đối với các đối tác nước ngoài, tiến trình này cho thấy sự tiếp nối chính sách và mức độ ổn định chính trị, dù vẫn tồn tại quan sát về mức độ tập trung quyền lực và hướng đi dài hạn của cải cách dưới nhiệm kỳ mới. Cũng theo hãng thông tấn, việc đại hội rút ngắn chương trình cũng cho thấy sự đồng thuận của nội bộ trong việc Tô Lâm tái bổ nhiệm chức Tổng Bí thư. Ngoài ra, theo Ted Osius, cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam – Đại hội cũng là thời điểm để ông Tô Lâm định hình định hướng phát triển của Việt Nam trong cả thập kỷ tới. Ông cho rằng lãnh đạo này đặt trọng tâm vào tăng trưởng và thành tựu kinh tế như nền tảng bảo đảm vai trò cầm quyền của Đảng, đồng thời sẵn sàng linh hoạt, thậm chí vượt qua các thông lệ hiện hành, để đạt được mục tiêu đó.

Ông Lâm được nhìn nhận như một nhân vật mang tính chuyển tiếp, có thể mở ra môi trường thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Tuy vậy, các ý kiến phê phán cho rằng Đảng vẫn đặt nặng vai trò kiểm soát tập trung. Dù hiệu quả hoạt động không cao, nhiều doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp được ưu ái vẫn hưởng cơ chế đặc biệt. Bên cạnh đó, các quy định pháp luật mới đã trao thêm thẩm quyền cho cơ quan chức năng trong việc phát hiện và xử lý những nội dung bị coi là "chống nhà nước", làm dấy lên lo ngại rằng ngay cả các thông tin kinh tế chính xác nhưng mang tính bất lợi cũng có thể bị nhắm tới.

Theo Nguyễn Khắc Giang, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Chương trình Nghiên cứu Việt Nam, Viện ISEAS-Yusof Ishak, ông mô tả kỳ họp nhằm để nhằm hợp thức hóa những quyết định đã được dàn xếp trong nhiều tháng trước đó; nhưng kỳ đại hội này có thể sẽ là "sự kiện quan trọng nhất trong một thế hệ", Đại hội Đảng lần thứ 14 còn cho thấy liệu hệ thống một đảng có thể tự điều chỉnh để đáp ứng những đòi hỏi mới của thời đại hay không. Việc tranh đấu củng cố quyền lực trở nên phức tạp hơn do các thỏa thuận phe phái liên kết với nhau. Theo bài viết, mạng lưới mạnh nhất vẫn là phe của ông Tô Lâm, bắc cầu với phe cánh miền Nam gồm những nhân vật gắn với cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và có xu hướng cải cách. Đối ngược lại, khối bảo thủ xoay quanh quân đội và bộ máy tuyên giáo, trụ cột là Phan Văn Giang, vốn thiên về ổn định và kỷ luật ý thức hệ. Một cực thứ ba, nhóm Nghệ An – Hà Tĩnh, vùng đất có vốn liếng cách mạng dày và mạng lưới tinh hoa bền chặt, nổi bật là Trần Cẩm Tú. Tuy nhiên, đây không hẳn là một cuộc tranh đoạt kế vị giữa hai phe, mà là nỗ lực ổn định hóa quyền lực bằng cách tạo ra một "đỉnh" quyền lực đông người. Cũng có dấu hiệu của một sự "hồi sinh kỹ trị" ở mức độ vừa phải.

Với kết quả của Đại hội, một bài viết trên trang Council on Foreign Relations (Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, một viện chính sách có trụ sở tại Mỹ) nhận định rằng quyền lực ở Việt Nam hiện nay tập trung vào mô hình "một người lãnh đạo" của Tổng Bí thư Tô Lâm, đánh dấu sự chuyển dịch so với mô hình tập thể lãnh đạo của hai thập niên 2000 và 2010, như vậy ông sẽ chịu trách nhiệm lớn hơn về các vấn đề kinh tế.

Ảnh hưởng 
Theo Dân Trí, trong sự kiện trực tiếp khai mạc Đại hội Đảng ở Trung tâm báo chí đã có gần 600 phóng viên và kỹ thuật viên của 113 cơ quan báo chí trong nước đăng ký tác nghiệp, tăng so với kỳ Đại hội XIII. Bên cạnh đó, 79 phóng viên và trợ lý báo chí đến từ 43 hãng thông tấn, cơ quan báo chí nước ngoài, phóng viên Việt kiều và đại diện các chính đảng, đảng tham chính cũng tham gia đưa tin về Đại hội. Vào diễn ra phiên trù bị, hôm 19 tháng 1, Nhiều trường học từ trung học cơ sở đến các trường đại học, học viện, cao đẳng, trung cấp trên cả nước đã đồng loạt thực hiện nghi lễ chào cờ để chào mừng Đại hội XIV. Trước đó, vào ngày 16 tháng 1, trong chương trình nghệ thuật Mãi mãi niềm tin theo Đảng do Tạp chí Cộng sản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức, ca sĩ Anh Tú đã ra mắt ca khúc "Thưa Đảng (Có Đảng trong tim)" do anh sáng tác theo lời đề nghị của nhạc sĩ, Trung tá Lê Anh Thủy với sự điều chỉnh ca từ của Ban Biên tập Tạp chí Cộng sản. Bài hát này ngay sau đó được cho là đã gây ra "chú ý". Trên mạng xã hội Việt Nam, bài hát đã ngay lập tức gây ra những ý kiến trái chiều khi một bộ phận người dùng cho rằng, lời bài hát đề cập năm 1930 với cụm từ "toàn quân dậy sóng" là không đúng khi lúc này Đảng Cộng sản Việt Nam mới ra đời và không có quân đội cách mạng chính quy. Chưa kể, bài hát cũng bị cho là "nịnh" với những ca từ và giai điệu khô khan. Tuy vậy, theo báo Gia Lai, bài hát lại nhận được "mưa lời khen" do ca từ ý nghĩa và khơi dậy lòng yêu nước.

Trong ngày thứ hai của Đại hội XIV, Bùi Thị Quỳnh Vân, Ủy viên Đoàn Thư ký Đại hội cho biết đến ngày 19 tháng 1, Đại hội đã ghi nhận tổng cộng 559 thư, điện mừng do 109 chính đảng, 6 tổ chức quốc tế và khu vực, 16 cá nhân, 122 tổ chức nhân dân cùng 306 hội, đoàn của người Việt Nam ở nước ngoài gửi tới. Theo báo cáo của Đoàn Thư ký Đại hội, trong số này có điện mừng từ các đảng cầm quyền và đảng cộng sản của các quốc gia láng giềng và bạn bè truyền thống như Lào, Trung Quốc, Campuchia, Cuba và Triều Tiên. Ngoài ra, Đại hội còn nhận được nhiều điện mừng từ các nước châu Á – châu Đại Dương, châu Âu, cùng các cá nhân, tổ chức chính trị, tổ chức nhân dân và địa phương ở nước ngoài.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo 

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam
Việt Nam năm 2026