Menelik II

Menelik II (Tiếng Geʽez: ዳግማዊ ምኒልክ dagmawi mənilək[nb 1]; Tước hiệu Aba Dagnew (Tiếng Amhara: አባ ዳኘው abba daññäw); 17 tháng 8 năm 1844 – 12 tháng 12 năm 1913), được rửa tội với tên là Sahle Maryam (ሣህለ ማርያም sahlä maryam), là vua của Shewa từ năm 1866 đến năm 1889 và Hoàng đế Ethiopia[nb 2] từ năm 1889 đến khi qua đời vào năm 1913. Là thành viên của triều đại Solomonic, Menelik đã mở rộng Đế quốc Ethiopia đến mức độ lịch sử vĩ đại nhất và đánh bại lực lượng thực dân Ý trong Trận Adwa năm 1896. Ông được nhiều người đánh giá cao. với tư cách là người sáng lập của nhà nước Ethiopia hiện đại.

Là một thành viên của nhánh Shewan thuộc triều đại Solomonic, Menelik sinh ra ở Angolalla, Shewa, với tên Sahle Maryam, con trai của Haile Melekot (Negus của Shewa). Được ông nội là Vua Sahle Selassie đặt tên là "Menelik" theo tên Menelik I huyền thoại (con trai của Solomon và Nữ hoàng Sheba), ông bị Hoàng đế Tewodros II giam cầm ở tuổi 11 tại pháo đài Magdala sau cái chết của cha mình vào năm 1855. Ông trốn thoát vào năm 1865 trong bối cảnh quyền lực của Tewodros suy yếu, trở về Shewa và được tôn làm vua hợp pháp. Mặc dù nuôi dưỡng tham vọng đế quốc, ông đã tránh thách thức các đối thủ phía bắc trong Cuộc viễn chinh của người Anh đến Abyssinia năm 1868 và quy phục Hoàng đế Yohannes IV vào năm 1878 sau khi hợp tác thất bại với người Ai Cập trong cuộc xâm lược của họ (1875–1876).

Với tư cách là người cai trị bán độc lập của Shewa từ năm 1878 đến năm 1889, Menelik đã xây dựng nền tảng quyền lực của mình thông qua ngoại giao trực tiếp với châu Âu, đảm bảo vũ khí hiện đại và chuyên môn từ các cố vấn như kỹ sư người Thụy Sĩ Alfred Ilg. Ông đã chinh phục các vùng lãnh thổ phía nam do người Oromo, Wolayta và Kaffa sinh sống, khai thác doanh thu từ buôn bán ngà voi, cà phê, vàng và nô lệ để mua vũ khí, đồng thời thiết lập các khu định cư Katama được củng cố và hệ thống đất đai Neftenya. Cuộc chinh phục chiến lược Harar năm 1887 đã biến nó thành trung tâm thương mại của Shewa dưới thời Makonnen Wolde Mikael. Sau cái chết của Yohannes tại Battle of Gallabat năm 1889, Menelik được phong làm hoàng đế tại Núi Entoto vào ngày 3 tháng 11 năm 1889.

Menelik đã ký Hiệp ước Wuchale với Ý vào năm 1889; Phiên bản tiếng Ý ngụ ý một chế độ bảo hộ, trong khi phiên bản tiếng Amharic cho phép sử dụng tùy chọn ngoại giao Ý—một sự lừa dối có chủ ý mà ông đã bác bỏ vào năm 1891. Hiệp ước cũng nêu rõ bằng cả hai ngôn ngữ rằng Ethiopia phải nhượng lại Mereb Melash và cùng với đó là toàn bộ quyền tiếp cận Biển Đỏ. Huy động một đội quân thống nhất hơn 100.000 người, ông đã đánh bại quân Ý tại Trận Adwa vào ngày 1 tháng 3 năm 1896, đảm bảo nền độc lập của Ethiopia và sự công nhận đầy đủ của châu Âu. Ông đã xác định biên giới thông qua các hiệp ước với Anh, Pháp và Ý, khởi xướng tuyến đường sắt Addis Ababa–Djibouti và tập trung hóa chính quyền với các bộ, trường học và ngân hàng nhà nước. Sau khi bị đột quỵ vào năm 1906 khiến ông mất khả năng điều hành vào năm 1909, Hoàng hậu Taytu Betul và sau đó là Ras Tessema Nadew đã làm nhiếp chính. Ông qua đời năm 1913 và được kế vị bởi cháu trai Lij Iyasu (sau này bị phế truất), tiếp theo là con gái Zewditu và Ras Tafari Makonnen (Haile Selassie tương lai).

Menelik là một nhân vật gây tranh cãi trong phần lớn thời gian trị vì của mình. Mặc dù ông được ca ngợi trên phạm vi quốc tế như một biểu tượng của sự kháng cự của người châu Phi đối với chủ nghĩa thực dân và được ghi nhận là kiến ​​trúc sư của Ethiopia hiện đại, nhưng những người chỉ trích trong các nhóm dân tộc hợp nhất đã cáo buộc ông về việc đồng hóa cưỡng bức, tước đoạt đất đai và đàn áp văn hóa, những điều đã góp phần gây ra căng thẳng sắc tộc sau này.

Cuộc sống đầu đời
Menelik là con trai của vua Shewan Amhara, Negus Haile Melekot, và Ejigayehu Hailu. Ông sinh ra ở Angolalla và được rửa tội với tên Sahle Maryam. Cha ông, ở tuổi 18 trước khi kế vị ngai vàng, đã khiến Ejigayehu có thai, rồi bỏ rơi bà;[12] và không nhận ra rằng Menelik đã ra đời. Cậu bé được giữ một vị trí đáng kính trong hoàng gia và được giáo dục theo truyền thống nhà thờ.   

Mẹ của Hoàng đế Menelik II có nguồn gốc từ Gojjam. Về mẹ của Menelik II, nhiều người nói những điều khác nhau. Nhà văn kiêm nhà báo Paulos Ngongo, người sinh ra ở Kulubi, đã xuất bản cuốn sách có tựa đề “Atse Menelik” vào năm 1984. Trên trang 13, ông viết: “Như nhiều nhà sử học đã nêu, Woizero Ejigayehu xinh đẹp và sinh ra trong một gia đình danh giá. Tuy nhiên, không ai đề cập rõ ràng đến tên cha của bà. Bà được cho là Lemma Adyamo. Một số người cho rằng điều này có nghĩa bà là một nô lệ bị bắt từ vùng Gurage. ‘Nô lệ’ không chỉ có nghĩa là người bị bán lấy tiền, mà còn là bất kỳ ai bị bắt trong chiến tranh. Nhưng bỏ qua tất cả những điều đó, điểm chính là viết nên lịch sử, chứ không phải là gia phả. Như người ta nói về Napoleon – người không có gia phả được coi là cao quý vào thời của ông – khi một nhà văn hỏi ông, ‘Tôi nên bắt đầu gia phả của ông từ đâu?’, ông trả lời, ‘Hãy bỏ quá khứ và bắt đầu từ tôi.’ Khi nhiều người viết về mẹ của Hoàng đế Menelik II, họ chủ yếu đề cập đến hoặc đồng ý với lời kể của Paulos Ngongo. Tuy nhiên, lời kể này không được coi là lịch sử chính xác. Sự thật được ghi lại khi Hoàng đế còn tại vị. Menelik II vẫn còn sống dường như như sau: "Tên chính xác của mẹ Hoàng đế Menelik II là Ejigayehu Hailu. Như Paulos Ngongo đã viết, Woizero Ejigayehu Hailu không phải là nô lệ. Bà là người gốc Gojjam, đặc biệt là từ vùng Gozamen. Lịch sử này được ghi lại vào năm 1889 TCN trong một hồ sơ phả hệ có tựa đề 'Toàn bộ dòng dõi Gojjam từ Abay đến Abay' của Aleqa Tekle Mắtus Wakjira”. Aleqa Tekle Eyesus Wakjira sinh năm 1860 E.C. ở Albasa, gần Horo Guduru thuộc vùng Wollega ngày nay. Trong thời kỳ trị vì của Vua Tekle Haymanot xứ Gojjam, ông đã phục vụ đất nước của mình với tư cách là một họa sĩ và nhà văn. Ông đã dành 11 năm để thu thập thông tin và hoàn thành hồ sơ phả hệ vào năm 1889 E.C. Mặc dù ông hoàn thành bản thảo vào năm 1889 E.C. nhưng nó đã được xuất bản 114 năm sau, vào năm 2003 E.C., bởi Nhà xuất bản Đại học Addis Ababa, do Girma Getahun biên tập. Ở trang 73 của tác phẩm này có ghi rằng mẹ của Hoàng đế Menelik II là Woizero Ejigayehu Hailu, người gốc Gojjam, Gozamen. Theo hồ sơ phả hệ này, cô là hậu duệ thế hệ thứ ba của Tekebejin từ vùng Gozamen của Gojjam, đặc biệt là từ các huyện nông thôn xung quanh Debre Markos, bao gồm Enerata, Birage, Daligew và Deret. Về Paulos Ngongo viết rằng Woizero Ejigayehu rất xinh đẹp, và điều này có thể đúng. Ca sĩ quá cố Tesfaye Workneh, trong bài hát “Wubitu Gojjame”, mô tả một người phụ nữ xinh đẹp đến từ Daligew, so sánh cô với “Sile Maryam”, ca ngợi sự quyến rũ và hấp dẫn của cô.

Dòng dõi gia đình đầy đủ của Woizero Ejigayehu Hailu như sau: Takebejen, người gốc từ các khu vực Enarata, Birage, Daligew và Deret ở Gojjam, sinh ra Talak Bet; Talak Bet sinh ra Yohannes; Yohannes sinh ra Maro; Maro sinh ra Hailu; Hailu sinh ra Ejigayehu; Ejigayehu sinh ra Menelik II.

Tóm lại, theo ghi chép gia phả được viết khi Hoàng đế Menelik II còn sống (năm 1889), tên chính xác của mẹ ông là Ejigayehu Hailu, chứ không phải Ejigayehu. Adyamo như thường được khẳng định. Dòng dõi của bà bắt nguồn từ các kebeles nông thôn xung quanh Debre Markos ở vùng Gojjam.

Năm 1855, Hoàng đế Ethiopia, Tewodros II, đã xâm lược vương quốc Shewa khi đó đang bán độc lập. Đầu các chiến dịch sau đó, Haile Malakot qua đời, và Menelik bị bắt và đưa đến pháo đài trên núi của hoàng đế, Amba Magdela. Tuy nhiên, Tewodros đã đối xử tốt với vị vương tử trẻ, thậm chí còn đề nghị gả con gái mình là Altash Tewodros cho ông, và Menelik đã chấp nhận.

Sau khi Menelik bị giam cầm, chú của ông là Haile Mikael, được Hoàng đế Tewodros bổ nhiệm làm Shum xứ Shewa với tước hiệu Meridazmach. Tuy nhiên, Meridazmach Haile Mikael đã nổi dậy chống lại Tewodros, dẫn đến việc ông bị thay thế bởi Ato Bezabeh không thuộc hoàng tộc làm Shum. Ato Bezabeh sau đó lại nổi dậy chống lại hoàng đế, và tự xưng là Negus của Shewa. Mặc dù các thành viên hoàng gia Shewa bị giam cầm tại Magdela phần lớn đã bằng lòng với việc một thành viên trong gia đình họ cai trị Shewa, nhưng việc một người thường dân tiếm quyền này là không thể chấp nhận được đối với họ. Họ đã lên kế hoạch cho Menelik trốn thoát khỏi Magdela; với sự giúp đỡ của Mohammed Ali và Nữ hoàng Worqitu của Wollo, ông đã trốn thoát khỏi Magdela vào đêm ngày 1 tháng 7 năm 1865, bỏ lại vợ mình, và trở về Shewa. Tức giận, Hoàng đế Tewodros đã tàn sát 29 con tin người Oromo và sau đó cho đánh chết 12 nhân vật quan trọng của người Amhara bằng gậy tre.

Vua của Shewa

Nỗ lực của Bezabeh nhằm tập hợp một đội quân chống lại Menelik đã thất bại; hàng ngàn người Shewan đã tập hợp dưới lá cờ của con trai Negus Haile Melekot và thậm chí cả những binh lính của Bezabeh cũng bỏ ông ta để theo vị vương tử trở về. Menelik tiến vào Ankober và tự xưng là Negus.

Trong khi Menelik giành lại vương miện Shewan của tổ tiên mình, ông cũng tuyên bố quyền thừa kế ngai vàng hoàng đế, với tư cách là hậu duệ trực hệ nam giới của Hoàng đế Dawit II. Tuy nhiên, ông không có bất kỳ nỗ lực công khai nào để khẳng định yêu sách này vào thời điểm đó; Tác giả Harold Marcus giải thích việc thiếu hành động quyết đoán của ông không chỉ là do Menelik thiếu tự tin và kinh nghiệm mà còn là "ông không đủ khả năng về mặt cảm xúc để tiêu diệt người đàn ông đã coi ông như con trai". Không muốn tham gia vào Cuộc viễn chinh Abyssinia năm 1868, ông đã cho phép đối thủ Kassai của mình được hưởng lợi từ những món quà vũ khí và vật tư hiện đại từ người Anh. Khi Tewodros tự tử, Menelik đã sắp xếp một buổi lễ tưởng niệm chính thức cho cái chết của ông mặc dù cá nhân ông rất đau buồn trước sự mất mát này. Khi một nhà ngoại giao người Anh hỏi ông tại sao ông lại làm như vậy, ông trả lời "để thỏa mãn niềm đam mê của người dân... còn tôi, tôi đáng lẽ phải vào rừng mà khóc thương... cái chết không đúng lúc của ông ấy... Giờ đây tôi đã mất đi người đã dạy dỗ tôi, và người mà tôi luôn dành tình cảm hiếu thảo và chân thành".

Sau đó, những thách thức khác - một cuộc nổi dậy của người Wollo ở phía bắc, những âm mưu của người vợ thứ hai Befana nhằm thay thế ông bằng người cai trị do bà lựa chọn, những thất bại quân sự chống lại người Arsi Oromo ở phía đông nam - đã ngăn cản Menelik trực tiếp đối đầu với Kassai cho đến khi đối thủ của ông đưa một Abuna từ Ai Cập đến và phong ông làm Hoàng đế Yohannes IV.

Menelik rất xảo quyệt và có chiến lược trong việc xây dựng nền tảng quyền lực của mình. Ông tổ chức những bữa tiệc xa hoa kéo dài ba ngày cho người dân địa phương để lấy lòng họ, rộng rãi kết bạn với người Hồi giáo (như Muhammad Ali xứ Wollo), và liên minh với người Pháp và người Ý, những người có thể cung cấp vũ khí và đòn bẩy chính trị chống lại hoàng đế. Năm 1876, một đoàn thám hiểm Ý do Marchese Orazio Antinori dẫn đầu đã đến Ethiopia và mô tả Menelik là "rất thân thiện và cuồng vũ khí, về cơ chế hoạt động của chúng, ông ta dường như rất am hiểu". Một người Ý khác viết về Menelik, "ông ta có sự tò mò của một cậu bé; điều nhỏ nhặt nhất cũng gây ấn tượng với ông ta... Ông ta thể hiện... trí thông minh tuyệt vời và khả năng cơ khí tuyệt vời". Menelik nói rất ngắn gọn và nhanh chóng. Ông ta không bao giờ nổi giận, Chiarini nói thêm, "lắng nghe một cách bình tĩnh, thận trọng [và] có lý trí... Ông ta là người theo chủ nghĩa định mệnh và là một người lính giỏi, ông ta yêu vũ khí hơn tất cả mọi thứ". Những vị khách cũng xác nhận rằng ông ta được lòng thần dân và luôn sẵn sàng giúp đỡ họ. Menelik có năng khiếu chính trị và quân sự và đã thực hiện những cuộc giao chiến quan trọng mà sau này sẽ chứng tỏ là thiết yếu khi ông ta mở rộng đế chế của mình.

Sự kế vị
Vào ngày 10 tháng 3 năm 1889, Hoàng đế Yohannes IV bị giết trong một cuộc chiến với Nhà nước Mahdi trong Trận Gallabat (Metemma). Trước khi trút hơi thở cuối cùng, Yohannes tuyên bố con trai ngoài giá thú của mình là Dejazemach Mengesha Yohannes, là người thừa kế. Vào ngày 25 tháng 3, khi nghe tin Yohannes qua đời, Menelik ngay lập tức tự xưng là hoàng đế.

Menelik lập luận rằng trong khi gia tộc Yohannes tuyên bố có nguồn gốc từ Vua Solomon và Nữ hoàng Sheba thông qua dòng nữ của triều đại, thì tuyên bố của ông dựa trên dòng dõi nam giới trực hệ không bị gián đoạn, điều này khiến các tuyên bố của Nhà Shewa ngang bằng với dòng dõi Gondar lâu đời hơn của triều đại. Menelik, và sau này là con gái ông là Zewditu, sẽ là những vị vua cuối cùng của Ethiopia có thể tuyên bố dòng dõi nam giới trực hệ không bị gián đoạn từ Vua Solomon và Nữ hoàng Sheba (cả Lij Iyasu và Hoàng đế Haile Selassie đều thuộc dòng nữ, Iyasu thông qua mẹ ông là Shewarega Menelik, và Haile Selassie thông qua bà nội của ông, Tenagnework Sahle Selassie).

Cuối cùng, Menelik đã có thể giành được sự trung thành của phần lớn giới quý tộc Ethiopia. Vào ngày 3 tháng 11 năm 1889, Menelik được tấn phong và đăng quang hoàng đế trước một đám đông quan chức và giáo sĩ lộng lẫy bởi Abuna Mattewos, Giám mục xứ Shewa, tại Nhà thờ Đức Mẹ trên núi Entoto.  Hoàng đế Menelik II mới được tấn phong và đăng quang nhanh chóng đi thị sát phía bắc với lực lượng hùng hậu. Ông đã nhận được sự phục tùng của các quan chức địa phương ở Lasta, Yejju, Gojjam, Wollo và Begemder.

Chinh phục các nhà nước lân cận và đánh bại người Ý

Các cuộc chinh phạt

Menelik được cho là người sáng lập ra Ethiopia hiện đại. Trước các cuộc chinh phục thuộc địa của Menelik, Ethiopia và Vương quốc Hồi giáo Adal đã bị tàn phá bởi nhiều cuộc chiến tranh, cuộc chiến gần đây nhất diễn ra vào thế kỷ XVI. Trong khoảng thời gian đó, chiến thuật quân sự không thay đổi nhiều. Vào thế kỷ XVI, người Bermuda Bồ Đào Nha đã ghi nhận tình trạng suy giảm dân số và các hành động tàn bạo lan rộng đối với dân thường và binh lính (bao gồm tra tấn, giết người hàng loạt và chế độ nô lệ quy mô lớn) trong một số cuộc chinh phục Gadaa liên tiếp do Aba Gedas lãnh đạo đối với các vùng lãnh thổ nằm phía bắc sông Genale (Bali, Amhara, Gafat, Damot, Adal). Chiến tranh trong khu vực về cơ bản liên quan đến việc thu thập gia súc và nô lệ, giành thêm lãnh thổ, giành quyền kiểm soát các tuyến đường thương mại, thực hiện các yêu cầu nghi lễ hoặc giành chiến lợi phẩm để chứng minh nam tính. Lòng khoan dung của Menelik đối với Ras Mengesha Yohannes, người mà ông phong làm thân vương cha truyền con nối xứ Tigray quê hương mình, đã bị đáp trả bằng một loạt các cuộc nổi dậy kéo dài. Năm 1898, Menelik đã dập tắt cuộc nổi dậy của Ras Mengesha Yohannes (người đã chết năm 1906). Sau đó, Menelik tập trung nỗ lực vào việc củng cố quyền lực của mình, và ở một mức độ nào đó, mở cửa đất nước cho các ảnh hưởng bên ngoài. Hội Quốc Liên năm 1920 báo cáo rằng sau cuộc xâm lược của lực lượng Menelik vào các vùng đất không thuộc Abyssinia của người Somalis, Harari, Oromo, Sidama, Shanqella, v.v., cư dân đã bị bắt làm nô lệ và bị đánh thuế nặng nề theo hệ thống Gabbar dẫn đến tình trạng giảm dân số.

Menelik đã thống nhất nhiều vùng lãnh thổ phía bắc thông qua sự đồng thuận chính trị. Ngoại lệ là Gojjam, nơi đã cống nạp cho Vương quốc Shewan sau thất bại của họ trong Trận Embabo. Hầu hết các vùng lãnh thổ phía tây và trung tâm như Jimma, tỉnh Welega và Chebo đã đầu hàng lực lượng xâm lược của Menelik mà không kháng cự. Các binh lính vũ trang bản địa của Ras Gobana Dacche, Ras Mikael Ali, Habtegyorgis Dinegde, Balcha Safo đã liên minh với quân đội Shewan của Menelik, lực lượng này đã tiến hành chiến dịch về phía nam để sáp nhập thêm nhiều vùng lãnh thổ.

Bắt đầu từ những năm 1870, Menelik đã rời khỏi tỉnh Shewa ở miền trung để thống nhất 'các vùng đất và bộ tộc phía Nam, phía Đông và phía Tây thành một đế chế. Giai đoạn bành trướng này được một số người gọi là 'Agar Maqnat' - tạm dịch là một loại 'canh tác' đất đai. Những người bị Menelik sáp nhập thông qua chinh phục là người miền nam – Oromo, Sidama, Gurage, Wolayta và các nhóm khác.  Nhà sử học Raymond Jonas mô tả cuộc chinh phục Tiểu quốc Harar của Menelik là "tàn bạo".

Ở các vùng lãnh thổ được sáp nhập một cách hòa bình như Jimma, Leka và Wolega, trật tự cũ được duy trì và không có sự can thiệp vào chính quyền tự trị của họ; ở các khu vực được sáp nhập sau chiến tranh, những người cai trị mới được bổ nhiệm không vi phạm tín ngưỡng tôn giáo của người dân và họ đối xử với người dân bản địa một cách hợp pháp và công bằng. Tuy nhiên, ở các vùng lãnh thổ được sáp nhập bằng chinh phục quân sự, quân đội của Menelik đã thực hiện các hành động tàn bạo chống lại thường dân và chiến binh bản địa, bao gồm tra tấn, giết người hàng loạt và chế độ nô lệ quy mô lớn. Các hành động tàn bạo quy mô lớn cũng được thực hiện chống lại người Dizi và người dân của Vương quốc Kaffa. Một số ước tính cho rằng số người thiệt mạng do cuộc chinh phục từ chiến tranh, nạn đói và tội ác lên tới hàng triệu. Dựa trên các phương pháp chinh phục hội tụ, sự hợp tác giữa Menelik và vua Leopold II của Bỉ đã được thử nhiều hơn một lần.

Sự thành lập Addis Ababa

Trong một thời gian, Ethiopia thiếu một thủ đô cố định; thay vào đó, doanh trại hoàng gia đóng vai trò là thủ đô lưu động. Có thời điểm, doanh trại của Menelik nằm trên núi Entoto, nhưng vào năm 1886, trong khi Menelik đang tiến hành chiến dịch ở Harar, Hoàng hậu Taytu Betul đã cắm trại tại một suối nước nóng ở phía nam núi Entoto. Bà quyết định xây một ngôi nhà ở đó và từ năm 1887, đây là căn cứ thường trực của bà, được bà đặt tên là Addis Ababa (hoa mới). Tất cả các tướng lĩnh của Menelik đều được phân bổ đất gần đó để xây nhà riêng, và vào năm 1889, công việc xây dựng một cung điện hoàng gia mới bắt đầu. Thành phố phát triển nhanh chóng, và đến năm 1910, thành phố có khoảng 70.000 cư dân thường trú, với thêm tới 50.000 người nữa sống tạm thời. Chỉ đến năm 1917, sau khi Menelik qua đời, thành phố mới được kết nối bằng đường sắt từ Djibouti.

Nạn đói lớn (1888–1892)
Trong thời kỳ trị vì của Menelik, nạn đói lớn từ năm 1888 đến năm 1892, là nạn đói tồi tệ nhất trong lịch sử khu vực, đã giết chết một phần ba tổng dân số ước tính lúc đó là 12 triệu người. Nạn đói này do bệnh dịch tả trâu bò gây ra, một bệnh truyền nhiễm do virus ở gia súc đã quét sạch hầu hết gia súc trong nước, giết chết hơn 90% số gia súc. Đàn gia súc bản địa chưa từng tiếp xúc với bệnh này trước đó và không có sức đề kháng thể chống lại nó.

Hiệp ước Wuchale

Menelik và đặc phái viên người Ý là Bá tước Pietro Antonelli, đã có nhiều cuộc gặp gỡ và đạt được thỏa thuận về một hiệp ước hữu nghị giữa Shewa và Ý. Thỏa thuận quy định rằng Ý sẽ giúp Menelik trở thành Vua của Abyssinia, tuy nhiên, ông ta sẽ không tranh giành các vùng lãnh thổ lịch sử của Eritrea là Bogos, Akele Guzai và Hamasien với các con sông Mareb, Belessa và Mai Muna làm biên giới của Eritrea để trở thành lãnh thổ của Ý. Menelik không quan tâm đến việc người Ý chiếm Eritrea bao gồm Assab và Hamasien vì ông ta đang nhận được đạn dược và vũ khí hiện đại để đảm bảo tham vọng lên ngôi ở Abyssinia.

Vào ngày 2 tháng 5 năm 1889, trong khi tranh giành ngai vàng với Ras Mengesha Yohannes, con trai ngoài giá thú của Hoàng đế Yohannes IV, Menelik đã ký một hiệp ước với Ý tại Wuchale (Uccialli trong tiếng Ý) ở tỉnh Wollo. Khi ký kết hiệp ước, Menelik nói: "Các vùng lãnh thổ phía bắc Merab Milesh (tức là Eritrea) không thuộc về Abyssinia cũng không nằm dưới sự cai trị của tôi. Tôi là Hoàng đế của Abyssinia. Vùng đất được gọi là Eritrea không phải là nơi sinh sống của người Abyssinia - họ là người Adals, Bejaa và Tigres. Abyssinia sẽ bảo vệ lãnh thổ của mình nhưng sẽ không chiến đấu vì các vùng đất nước ngoài, mà theo tôi biết thì Eritrea là một vùng đất nước ngoài". Theo hiệp ước, Ethiopia và Ý đã đồng ý xác định ranh giới giữa Eritrea và Ethiopia. Ví dụ, cả Ethiopia và Ý đều đồng ý rằng Arafali, Halai, Segeneiti và Asmara là những ngôi làng nằm trong biên giới của Ý. Ngoài ra, người Ý cũng đồng ý không quấy rối các thương nhân Ethiopia và cho phép hàng hóa của Ethiopia, đặc biệt là vũ khí quân sự, được vận chuyển an toàn. Hiệp ước cũng đảm bảo rằng chính phủ Ethiopia sẽ sở hữu Tu viện Debre Bizen nhưng sẽ không sử dụng nó cho mục đích quân sự.

Tuy nhiên, có hai phiên bản của hiệp ước, một bằng tiếng Ý và một bằng tiếng Amharic. Menelik không hề hay biết rằng phiên bản tiếng Ý trao cho Ý nhiều quyền lực hơn so với thỏa thuận ban đầu. Người Ý tin rằng họ đã lừa được Menelik để ông ta thề trung thành với Ý. Trước sự ngạc nhiên của họ, khi biết về sự thay đổi, Menelik đã từ chối hiệp ước. Người Ý đã cố gắng hối lộ ông bằng hai triệu viên đạn nhưng ông từ chối. Sau đó, người Ý tiếp cận Ras Mengesha xứ Tigray nhằm gây ra nội chiến, tuy nhiên, Ras Mengesha, hiểu rằng nền độc lập của Ethiopia đang bị đe dọa, đã từ chối trở thành con rối của người Ý. Do đó, người Ý chuẩn bị tấn công Ethiopia với một đội quân do Oreste Baratieri chỉ huy. Sau đó, người Ý tuyên chiến và phát động cuộc xâm lược Ethiopia.

Chiến tranh Ý-Ethiopia

Sự bất đồng của Menelik với Điều 17 của hiệp ước đã dẫn đến Trận Adwa. Trước khi người Ý có thể phát động cuộc xâm lược, người Eritrea đã nổi dậy nhằm đẩy người Ý ra khỏi Eritrea và ngăn chặn cuộc xâm lược Ethiopia của họ. Cuộc nổi dậy đã không thành công. Tuy nhiên, một số người Eritrea đã tìm cách đến được Ethiopia và cùng chiến đấu chống lại người Ý tại Adwa.

Vào ngày 17 tháng 9 năm 1895, Menelik ra lệnh cho tất cả giới quý tộc Ethiopia giương cao cờ hiệu và tập hợp quân đội phong kiến ​​của họ, tuyên bố: "Một kẻ thù đã vượt biển đến. Hắn đã đột phá biên giới của chúng ta để phá hủy tổ quốc và đức tin của chúng ta. Tôi đã cho phép hắn chiếm đoạt tài sản của tôi và tôi đã tiến hành các cuộc đàm phán dài với hắn với hy vọng đạt được công lý mà không đổ máu. Nhưng kẻ thù từ chối lắng nghe. Hắn phá hoại lãnh thổ và người dân của chúng ta như một con chuột chũi. Đủ rồi! Với sự giúp đỡ của Chúa, tôi sẽ bảo vệ di sản của tổ tiên tôi và đẩy lùi kẻ xâm lược bằng vũ lực. Hãy để mọi người có đủ sức mạnh đi cùng tôi. Và người nào không có, hãy cầu nguyện cho chúng ta".  Đối thủ của Menelik, Tướng Oreste Baratieri, đã đánh giá thấp quy mô của lực lượng Ethiopia, dự đoán rằng Menelik chỉ có thể huy động 30.000 người.

Bất chấp tuyên bố coi thường của người Ý rằng Ethiopia là một quốc gia châu Phi man rợ mà người dân không thể sánh được với quân đội da trắng, người Ethiopia được trang bị vũ khí tốt hơn, với hàng ngàn khẩu súng trường và súng Hotchkiss hiện đại cùng với đạn dược và đạn pháo vượt trội hơn súng trường và pháo binh của Ý.[65] Menelik đã đảm bảo rằng bộ binh và pháo binh của ông được huấn luyện bài bản về cách sử dụng chúng, mang lại cho người Ethiopia một lợi thế quan trọng vì pháo Hotchkiss có thể bắn nhanh hơn pháo binh của Ý. Năm 1887, một nhà ngoại giao người Anh là Gerald Portal, đã viết sau khi chứng kiến ​​​​đội quân phong kiến ​​Ethiopia diễu hành trước mặt mình rằng người Ethiopia "...được cứu rỗi bởi lòng dũng cảm vô bờ bến, bởi sự coi thường cái chết và bởi niềm tự hào dân tộc, điều khiến họ coi thường mọi người không có may mắn được sinh ra là người Abyssinia [Ethiopia]". 

Hoàng đế đích thân dẫn quân đội của mình tấn công một lực lượng Ý do Thiếu tá Toselli chỉ huy vào ngày 7 tháng 12 năm 1895 tại Đồi Boota. Người Ethiopia tấn công một lực lượng gồm 350 lính du kích Eritrea ở sườn trái, lực lượng này đã sụp đổ dưới sự tấn công của người Ethiopia, khiến Toselli phải cử hai đại đội bộ binh Ý chặn đứng bước tiến của người Ethiopia. Ngay khi Toselli đang vui mừng với chiến thắng rõ ràng của mình, cuộc tấn công chính của người Ethiopia đã ập xuống sườn phải của ông, khiến Toselli phải ra lệnh rút lui. Vị tướng giỏi nhất của hoàng đế là Ras Makonnen, đã chiếm giữ con đường dẫn trở lại Eritrea và phát động một cuộc tấn công bất ngờ, đánh tan quân Ý. Trận Amba Alagi kết thúc với 2.350 quân Ý, trong đó chết 1.539 người, trong đó có 20 sĩ quan.

Ras Makonnen tiếp nối chiến thắng đó bằng cách đánh bại Tướng Arimondi và buộc quân Ý phải rút lui về pháo đài ở Mekele. Ras Makonnen bao vây pháo đài, và vào sáng ngày 7 tháng 1 năm 1896, những người bảo vệ pháo đài phát hiện một chiếc lều đỏ khổng lồ giữa những kẻ bao vây, cho thấy hoàng đế đã đến. Vào ngày 8 tháng 1 năm 1896, bộ binh Shoan tinh nhuệ của hoàng đế đã chiếm được giếng của pháo đài, và sau đó đánh bại những nỗ lực tuyệt vọng của người Ý nhằm chiếm lại giếng. Vào ngày 19 tháng 1 năm 1896, chỉ huy pháo đài, Thiếu tá Galliano, người có binh lính đang chết vì mất nước, đã giương cờ trắng đầu hàng. Thiếu tá Galliano và binh lính của ông được phép hành quân ra ngoài, giao nộp vũ khí và được tự do. Menelik tuyên bố ông cho phép người Ý được tự do "để chứng minh đức tin Cơ đốc của tôi", nói rằng cuộc tranh cãi của ông là với chính phủ Ý của Thủ tướng Francesco Crispi, những người đang cố gắng chinh phục quốc gia của ông, chứ không phải với những người lính Ý bình thường bị bắt buộc tham gia chiến tranh trái với ý muốn của họ. Lòng khoan dung của Menelik đối với những người bảo vệ pháo đài Mekele có thể là một hành động chiến tranh tâm lý. Menelik biết được từ các cuộc nói chuyện với các nhà ngoại giao Pháp và Nga rằng cuộc chiến và bản thân Crispi không được lòng dân ở Ý, và một trong những luận điểm chính trong tuyên truyền của Crispi là những cáo buộc về tội ác chống lại tù binh chiến tranh người Ý. Từ quan điểm của Menelik, việc cho phép các tù binh chiến tranh người Ý được tự do và không bị tổn hại là cách tốt nhất để bác bỏ tuyên truyền này và làm suy yếu sự ủng hộ của công chúng đối với Crispi.

Crispi gửi thêm 15.000 quân đến Sừng châu Phi và ra lệnh cho chỉ huy chính của Ý là Tướng Oreste Baratieri, tiêu diệt "những kẻ man rợ". Trong khi Baratieri do dự, Menelik buộc phải rút lui vào ngày 17 tháng 2 năm 1896 vì đạo quân khổng lồ của ông sắp hết lương thực. Sau khi Crispi gửi một bức điện xúc phạm cáo buộc Baratieri hèn nhát, vào ngày 28 tháng 2 năm 1896, người Ý quyết định tìm cách giao chiến với Menelik. Vào ngày 1 tháng 3 năm 1896, hai đội quân gặp nhau tại Adwa. Người Ethiopia giành chiến thắng.

Với chiến thắng tại Trận Adwa và quân đội thuộc địa Ý bị tiêu diệt, Eritrea thuộc về Menelik nhưng không có lệnh chiếm đóng nào được đưa ra. Có vẻ như Menelik khôn ngoan hơn những gì người châu Âu nghĩ về ông. Nhận ra rằng người Ý sẽ dồn toàn bộ lực lượng vào đất nước mình nếu ông tấn công thuộc địa của họ, thay vào đó, ông tìm cách khôi phục lại nền hòa bình đã bị phá vỡ bởi người Ý và sự thao túng hiệp ước của họ bảy năm trước đó. Khi ký hiệp ước, Menelik một lần nữa chứng tỏ sự khéo léo của mình trong chính trị khi ông hứa với mỗi quốc gia một điều gì đó để đổi lấy những gì họ cho đi và đảm bảo rằng mỗi điều đó sẽ có lợi cho đất nước ông chứ không phải quốc gia khác. Sau đó, Hiệp ước Addis Ababa đã được ký kết giữa hai quốc gia. Ý buộc phải công nhận nền độc lập tuyệt đối của Ethiopia, như được mô tả trong Điều 3 của hiệp ước. Pháp và Anh cũng ký hiệp ước. Và nếu một trong các quốc gia cố gắng bác bỏ hiệp ước, hai quốc gia còn lại sẽ ngăn chặn điều đó, bởi vì không quốc gia nào muốn quốc gia kia giành được nhiều quyền lực hơn.

Những diễn biến trong thời kỳ trị vì của Menelik

Chính sách đối ngoại

Sau chiến thắng của Menelik trong Chiến tranh Ý-Ethiopia lần thứ nhất, các cường quốc châu Âu đã nhanh chóng điều chỉnh quan hệ với Đế quốc Ethiopia. Các phái đoàn từ Vương quốc Anh và Pháp—những thuộc địa của họ nằm sát Ethiopia—sớm đến thủ đô Ethiopia để đàm phán các hiệp ước riêng của họ với cường quốc mới nổi này. Nhanh chóng tận dụng thất bại của Ý, ảnh hưởng của Pháp tăng lên đáng kể và Pháp trở thành một trong những cường quốc châu Âu có ảnh hưởng nhất tại triều đình của Menelik. Vào tháng 12 năm 1896, một phái đoàn ngoại giao Pháp tại Addis Ababa đã đến và vào ngày 20 tháng 3 năm 1897 đã ký một hiệp ước được mô tả là "véritable traité d'alliance" (hiệp ước liên minh thực sự). Đổi lại, sự gia tăng ảnh hưởng của Pháp ở Ethiopia đã dẫn đến những lo ngại ở London rằng Pháp sẽ giành quyền kiểm soát sông Nile Xanh và có thể "đẩy" Anh ra khỏi Ai Cập.

Vào đêm trước Trận Adwa, hai phái viên Sudan từ nhà nước Mahdiyya đã đến trại của Menelik ở Adwa để thảo luận về hành động tập trung chống lại người Ý. Vào tháng 7 năm 1896, một phái viên Ethiopia đã có mặt tại triều đình của Abdallahi ibn Muhammad ở Omdurman. Người Anh, lo sợ rằng Menelik sẽ ủng hộ cuộc nổi dậy của Mahdist, đã cử một phái đoàn ngoại giao đến Ethiopia và vào ngày 14 tháng 5 năm 1897 đã ký Hiệp ước Anh-Ethiopia năm 1897. Menelik đảm bảo với người Anh rằng ông sẽ không ủng hộ những người Mahdist và tuyên bố họ là kẻ thù của mình. đất nước của ông để đổi lấy việc nhượng lại phần đông bắc của vùng Haud, một khu vực chăn thả truyền thống của người Somali, cho Ethiopia. Vào tháng 12 năm 1897, Ras Makonnen đã dẫn đầu một cuộc viễn chinh chống lại những người theo Mahd để chiếm lấy vùng sản xuất vàng Benishangul-Gumuz.

Giới thiệu công nghệ mới

Menelik bị cuốn hút bởi sự hiện đại, và giống như Tewodros II trước đó, ông có tham vọng lớn lao là đưa những tiến bộ công nghệ và quản lý của phương Tây vào Ethiopia. Sau khi các cường quốc lớn vội vàng thiết lập quan hệ ngoại giao sau chiến thắng của Ethiopia tại Adwa, ngày càng nhiều người phương Tây bắt đầu đến Ethiopia để tìm kiếm các nhượng quyền thương mại, nông nghiệp, săn bắn và thăm dò khoáng sản. Menelik đã thành lập ngân hàng hiện đại đầu tiên ở Ethiopia là Ngân hàng Abyssinia, giới thiệu hệ thống bưu chính hiện đại đầu tiên, ký kết thỏa thuận và khởi xướng công việc xây dựng tuyến đường sắt Addis Ababa – Djibouti với người Pháp, đưa điện vào Addis Ababa, cũng như điện thoại, điện báo, ô tô và hệ thống ống nước hiện đại. Ông đã cố gắng nhưng không thành công trong việc giới thiệu tiền xu để thay thế đồng thaler Maria Theresa dù ông đã cho đúc đồng bạc 1 birr có kích thước, trọng lượng và tỷ lệ bạc tương tự thaler Maria Theresa có chân dung của mình ở mặt trước, được đúc bởi xưởng đúc tiền Paris.

Năm 1894, Menelik nhượng quyền xây dựng đường sắt từ cảng Djibouti của Pháp đến thủ đô của mình, nhưng lo ngại trước tuyên bố của Pháp năm 1902 về quyền kiểm soát tuyến đường trên lãnh thổ Ethiopia, ông đã ra lệnh tạm dừng việc mở rộng đường sắt vượt quá Dire Dawa trong bốn năm. Năm 1906, khi Pháp, Vương quốc Anh và Ý đồng ý về vấn đề này, trao quyền kiểm soát cho một tập đoàn liên doanh, Menelik chính thức khẳng định lại chủ quyền hoàn toàn của mình đối với toàn bộ đế chế.

Theo một câu chuyện dai dẳng, Menelik đã nghe nói về phương pháp hiện đại trong việc hành quyết tội phạm bằng ghế điện trong những năm 1890 và đã đặt mua 3 chiếc cho vương quốc của mình. Khi những chiếc ghế đến, Menelik biết rằng chúng sẽ không hoạt động, vì Ethiopia chưa có ngành công nghiệp điện lực. Thay vì lãng phí khoản đầu tư của mình, Menelik đã sử dụng một trong những chiếc ghế làm ngai vàng của mình, và gửi chiếc còn lại cho người thứ hai (Lique Mekwas) hay Abate Ba-Yalew. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây đã đặt ra nghi ngờ đáng kể về câu chuyện này và cho rằng nó được một nhà báo Canada bịa đặt ra vào những năm 1930.

Cuộc sống cá nhân và qua đời
Nhà báo người Anh Augustus B. Wylde đã viết thế này sau khi gặp Menelik: "Tôi thấy ông ấy là một người rất tốt bụng, một người cực kỳ sắc sảo và thông minh, đồng thời rất am hiểu về hầu hết mọi thứ ngoại trừ nước Anh và tài nguyên của nước này; thông tin của ông ấy về đất nước chúng ta rõ ràng là được lấy từ những người hoàn toàn không thân thiện với chúng ta; và những người không muốn người Anh có bất kỳ giao dịch ngoại giao hoặc thương mại nào với Abyssinia [Ethiopia]".

Sau khi gặp ông, Bá tước Gleichen đã viết: "Phong thái của Menelik rất dễ chịu và trang trọng; ông lịch sự và tử tế, đồng thời giản dị trong cách cư xử, tạo ấn tượng về một người muốn đi thẳng vào vấn đề mà không lãng phí thời gian vào những lời khen ngợi và vòng vo tam quốc, vốn thường là đặc điểm của các vị vua phương Đông... Ông cũng hướng tới việc trở thành một vị vua được lòng dân, luôn sẵn sàng tiếp cận với người dân bất cứ lúc nào và sẵn sàng lắng nghe những lời than phiền của họ. Về điểm này, ông dường như khá thành công, vì tất cả thần dân của ông dường như đều dành cho ông một tình cảm chân thành".

Thê thiếp

Menelik kết hôn ba lần nhưng không có con hợp pháp với bất kỳ người vợ nào. Tuy nhiên, người ta đồn rằng ông có con với một số phụ nữ không phải là vợ mình, và ông thừa nhận ba trong số những đứa con đó là con ruột của mình.

Năm 1864, Menelik kết hôn với Woizero Altash Tewodros, nhưng ly dị bà vào năm 1865; cuộc hôn nhân này không có con. Altash Tewodros là con gái của Hoàng đế Tewodros II. Bà và Menelik kết hôn trong thời gian Menelik bị Tewodros giam cầm. Cuộc hôn nhân kết thúc khi Menelik trốn thoát khỏi nơi giam cầm, bỏ rơi bà. Sau đó, bà tái hôn với Dejazmatch Bariaw Paulos của Adwa.

Năm 1865, cùng năm ông ly dị người vợ đầu tiên, Menelik kết hôn với nữ quý tộc lớn tuổi hơn nhiều là Woizero Bafena Wolde Michael. Cuộc hôn nhân này cũng không có con, và họ chung sống 17 năm trước khi ly hôn vào năm 1882. Menelik rất yêu thương vợ mình, nhưng dường như bà không có tình cảm chân thành dành cho ông. Woizero Befana có nhiều con từ những cuộc hôn nhân trước và quan tâm đến hạnh phúc của các con hơn là hạnh phúc của người chồng hiện tại. Trong nhiều năm, bà bị nghi ngờ bí mật liên lạc với Hoàng đế Yohannes IV trong tham vọng thay thế chồng mình trên ngai vàng Shewa bằng một trong những người con trai từ cuộc hôn nhân trước. Cuối cùng, bà bị cáo buộc tham gia vào một âm mưu lật đổ Menelik khi ông đang là Vua của Shewa. Sau khi âm mưu thất bại, Woizero Befana ly thân với Menelik, nhưng Menelik dường như vẫn còn rất gắn bó với bà. Nỗ lực hòa giải thất bại, nhưng khi người thân và cận thần đề nghị những người vợ trẻ mới cho nhà vua, ông thường buồn bã nói: "Các ngươi bảo ta nhìn những người phụ nữ này bằng ánh mắt từng nhìn Befana sao?", vừa ca ngợi vẻ đẹp của vợ cũ vừa thể hiện tình cảm gắn bó dai dẳng của mình dành cho bà.

Cuối cùng, Menelik ly dị người vợ phản bội của mình vào năm 1882, và năm 1883, ông kết hôn với Taytu Betul. Người vợ mới của Menelik đã kết hôn bốn lần trước đó, và ông trở thành người chồng thứ năm của bà. Họ kết hôn trong một buổi lễ nhà thờ đầy đủ nghi thức và do đó cuộc hôn nhân hoàn toàn hợp lệ theo giáo luật và không thể ly dị, điều mà không có ở hai người vợ trước của Menelik. Cuộc hôn nhân, không có con, kéo dài cho đến khi ông qua đời. Taytu Betul trở thành hoàng hậu sau khi chồng lên ngôi, và trở thành người vợ quyền lực nhất của một vị vua Ethiopia kể từ Hoàng hậu Mentewab. Bà có ảnh hưởng đáng kể đến Menelik và triều đình của ông cho đến cuối đời, điều này được hỗ trợ bởi xuất thân gia đình của bà. Hoàng hậu Taytu Betul là một quý tộc thuộc dòng dõi hoàng tộc và là thành viên của một trong những gia tộc hàng đầu của các vùng Semien, Yejju thuộc Wollo ngày nay, và Begemder. Chú ruột của bà, Dejazmatch Wube Haile Maryam của Semien, từng là người cai trị Tigray và phần lớn miền bắc Ethiopia. Bà và chú của bà, Ras Wube, là hai trong số những người quyền lực nhất trong số hậu duệ của Ras Gugsa Mursa, một người cai trị gốc Oromo từ dòng họ của Sheikh Wollo. Hoàng đế Yohannes đã có thể mở rộng cơ sở quyền lực của mình ở miền bắc Ethiopia thông qua các mối quan hệ gia đình của Taytu ở Begemider, Semien và Yejju; bà cũng phục vụ ông với tư cách là cố vấn thân cận và đã tham gia Trận chiến Adwa với 5.000 quân của riêng mình. Từ năm 1906, trên thực tế, Taytu Betul đã cai trị thay Menelik trong thời gian ông bị bệnh. Menelik và Taytu Betul sở hữu cá nhân 70.000 nô lệ. Abba Jifar II cũng được cho là đã có hơn 10.000 nô lệ và cho phép quân đội của ông bắt những người bị bắt làm nô lệ trong một trận chiến với tất cả các gia tộc lân cận. Tục lệ này phổ biến giữa các bộ lạc và thị tộc khác nhau ở Ethiopia trong hàng ngàn năm.

Taytu sắp xếp các cuộc hôn nhân chính trị giữa họ hàng Yejju và Semien của bà cũng như các quý tộc Shewan chủ chốt như Ras Woldegyorgis Aboye, Thống đốc Kaffa, Ras Mekonen, thống đốc Harar, và con gái lớn của Menelik là Zewditu Menelik, người trở thành Nigeste Negestat của đế chế sau khi lật đổ Lij Iyasu. Con gái riêng của Taytu, Zewditu, đã kết hôn với cháu trai Ras Gugsa Welle, người đã quản lý Begemider cho đến những năm 1930.

Con cái

Trước khi kết hôn với Taytu Betul, Menelik có một số con ngoài giá thú. Trong số đó, ông chọn công nhận ba người con cụ thể (hai con gái và một con trai) là con ruột của mình. Đó là:

 Một con gái, Woizero Shoaregga Menelik, sinh năm 1867.[nb 6] Bà kết hôn hai lần và sinh ra:
Một con trai, Abeto Wossen Seged Wodajo, sinh ra từ cuộc hôn nhân đầu tiên; không bao giờ được xem xét kế vị do bị lùn.
Một con gái, Woizero Zenebework Mikael, kết hôn năm 20 tuổi và qua đời khi sinh con một năm sau đó.
Một con trai, người được cho là Hoàng đế Iyasu V. Ông kế vị trên danh nghĩa sau khi Menelik qua đời năm 1913, nhưng chưa bao giờ được đăng quang; ông bị phế truất năm 1916 bởi các quý tộc quyền lực.
Một người con gái, Woizero (sau này là Nữ hoàng) Zewditu Menelik, sinh năm 1876, mất năm 1930.[nb 7] Bà kết hôn bốn lần và có một số con, nhưng không ai sống đến tuổi trưởng thành. Bà được tuyên bố là Nữ hoàng vào năm 1916, nhưng chỉ là một nhân vật bù nhìn, quyền lực cai trị nằm trong tay nhiếp chính Ras Tafari Makonnen, người kế vị bà vào năm 1930 với tư cách là Hoàng đế Haile Selassie.
Một người con trai, Abeto Asfa Wossen Menelik, sinh năm 1873. Ông qua đời khi chưa kết hôn và không có con khi khoảng mười lăm tuổi.

Con trai duy nhất được công nhận của Menelik, Abeto Asfa Wossen Menelik, qua đời khi chưa kết hôn và không có con khi khoảng 15 tuổi. Người con gái lớn, Woizero Shoaregga, kết hôn lần đầu với Dejazmatch Wodajo Gobena, con trai của Ras Gobena Dachi. Họ có một người con trai, Abeto Wossen Seged Wodajo, nhưng người cháu này của Menelik đã bị loại khỏi quyền kế vị do mắc chứng lùn. Năm 1892, Woizero Shoaregga, 25 tuổi, kết hôn lần thứ hai với Ras Mikael của Wollo, 42 tuổi. Họ có hai người con, một con gái, Woizero Zenebework Mikael, người sẽ kết hôn ở tuổi 12 với Ras Bezabih Tekle Haymanot của Gojjam, người hơn ông rất nhiều tuổi, và sẽ qua đời khi sinh con một năm sau đó; và một con trai, Lij Iyasu, người trên danh nghĩa sẽ kế vị ngôi hoàng đế sau cái chết của Menelik vào năm 1913, nhưng sẽ không bao giờ được đăng quang, và sẽ bị các quý tộc quyền lực phế truất để ủng hộ con gái út của Menelik, Zewditu, vào năm 1916.

Con gái út của Menelik, Zewditu Menelik, có một cuộc đời dài và đầy biến động. Bà kết hôn bốn lần và cuối cùng trở thành Nữ hoàng, người phụ nữ đầu tiên nắm giữ vị trí này ở Ethiopia kể từ Nữ hoàng Sheba. Bà chỉ mới 10 tuổi khi Menelik gả bà cho Ras Araya Selassie Yohannes, con trai 15 tuổi của Hoàng đế Yohannes IV, vào năm 1886. Tháng 5 năm 1888, Ras Araya Selassie qua đời và Zewditu trở thành góa phụ ở tuổi 12. Bà kết hôn thêm hai lần nữa trong thời gian ngắn với Gwangul Zegeye và Wube Atnaf Seged trước khi kết hôn với Gugsa Welle vào năm 1900. Gugsa Welle là cháu trai của Hoàng hậu Taytu Betul, người vợ thứ ba của Menelik. Zewditu có một số con, nhưng không ai sống đến tuổi trưởng thành. Menelik qua đời năm 1913, và cháu trai của ông là Lij Iyasu lên ngôi theo nguyên tắc thâm niên. Tuy nhiên, người ta nghi ngờ rằng Iyasu đã bí mật cải đạo sang Hồi giáo, tôn giáo của tổ tiên bên nội ông, và việc có một người Hồi giáo trên ngai vàng sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho Ethiopia trong các thế hệ tương lai. Vì vậy, Iyasu chưa bao giờ được đăng quang; ông bị các quý tộc phế truất vào năm 1916, để nhường ngôi cho dì của mình, Zewditu. Tuy nhiên, Zewditu (lúc đó 40 tuổi) không có con cái nào còn sống (tất cả các con của bà đều chết khi còn nhỏ) và các quý tộc không muốn chồng bà và gia đình ông ta nắm quyền và cuối cùng chiếm giữ ngai vàng. Do đó, người em họ của Zewditu, Ras Tafari Makonnen, được chỉ định làm người thừa kế ngai vàng và nhiếp chính của đế chế. Zewditu có các nhiệm vụ nghi lễ phải thực hiện và nắm giữ quyền lực phân xử và ảnh hưởng đạo đức, nhưng quyền cai trị được trao cho nhiếp chính Ras Tafari Makonnen, người kế vị bà trở thành Hoàng đế Haile Selassie vào năm 1930.

Ngoài ba người con ruột được công nhận, Menelik còn được đồn đại là cha của một số người con khác. Bao gồm Ras Birru Wolde Gabriel và Dejazmach Kebede Tessema. Ngược lại, người sau này được đồn đại là ông nội ruột của Đại tá Mengistu Haile Mariam, lãnh đạo cộng sản của Derg, người cuối cùng đã lật đổ chế độ quân chủ và nắm quyền ở Ethiopia từ năm 1977 đến năm 1991.

Bệnh tật, cái chết và sự kế vị

Vào ngày 27 tháng 10 năm 1909, Menelik bị đột quỵ nặng, "tinh thần và trí tuệ của ông đã chết". Sau đó, Menelik không còn khả năng trị vì nữa, và chức vụ này được Hoàng hậu Taytu tiếp quản,[95] với tư cách là người cai trị trên thực tế, cho đến khi Ras Bitwaddad Tesemma được bổ nhiệm làm nhiếp chính công khai. Tuy nhiên, ông qua đời trong vòng một năm, và một hội đồng nhiếp chính – mà hoàng hậu bị loại trừ – được thành lập vào tháng 3 năm 1910.

Vào những giờ đầu buổi sáng ngày 12 tháng 12 năm 1913, Menelik qua đời. Ông được chôn cất nhanh chóng mà không có thông báo hay nghi lễ nào tại Nhà thờ Se'el Bet Kidane Meheret, trong khuôn viên Cung điện Hoàng gia. Năm 1916, Menelik được cải táng tại nhà thờ được xây dựng đặc biệt tại Tu viện Ba'eta Le Mariam ở Addis Ababa.

Sau cái chết của Menelik, hội đồng nhiếp chính tiếp tục cai trị Ethiopia. Lij Iyasu chưa bao giờ lên ngôi Hoàng đế Ethiopia, và cuối cùng, Hoàng hậu Zewditu kế vị Menelik vào ngày 27 tháng 9 năm 1916.

Di sản

Ngày Chiến thắng Adwa được tổ chức hàng năm vào tháng 3, và nó cũng truyền cảm hứng cho các phong trào Liên Phi trên toàn cầu.

Mặc dù thường được coi là người sáng lập ra Ethiopia hiện đại, di sản của Menelik cũng gây ra nhiều tranh cãi do những hành động tàn bạo mà quân đội của ông gây ra đối với dân thường và chiến binh trong quá trình sáp nhập các vùng lãnh thổ vào đế chế của ông, mà nhiều nhà sử học coi là tội diệt chủng. Theo Awol Allo:

Mong muốn được chia sẻ hào quang mà Menelik có được sau chiến thắng trước Ý có thể giải thích một truyền thuyết khó tin của người Serb, được nhà nhân chủng học người Anh Mary E. Durham kể lại, miêu tả Menelik và vua người Serbia của Montenegro là họ hàng, dựa trên sự tương đồng giữa danh xưng Negus của Ethiopia và tên của ngôi làng Njegushi ở Herzegovina, nơi xuất thân của gia đình hoàng gia Montenegro:

Khi những người Herzegovina này di cư đến Montenegro, một số lượng lớn trong số họ đã đi xa hơn nữa và định cư ở vùng núi Abyssinia, trong số đó có một nhánh của gia đình Petrovich xứ Njegushi, từ đó Menelik có nguồn gốc trực tiếp, người vẫn giữ danh hiệu Negus và là anh em họ xa của Thân vương Nikola của Montenegro, và nhờ sự pha trộn lớn dòng máu Slav này mà người Abyssinia có tầm vóc cao lớn và trình độ văn minh cao, so với các bộ lạc châu Phi lân cận.

Menelik được giới thiệu là người lãnh đạo nền văn minh Ethiopia trong gói nội dung bổ sung New Frontier của trò chơi điện tử chiến lược 4X Civilization VI và là nguồn cảm hứng cho Menelek XIV, vị Hoàng đế hư cấu của Abyssinia trong tiểu thuyết Beyond Thirty của Edgar Rice Burroughs.

Tham khảo

 
 
 
 Chris Prouty. Empress Taytu and Menilek II: Ethiopia 1883–1910. Trenton: The Red Sea Press, 1986. 
 A. K. Bulatovich Ethiopia Through Russian Eyes: Country in Transition, 1896–1898, translated by Richard Seltzer, 2000
 With the Armies of Menelik II, emperor of Ethiopia at www.samizdat.com A.K. Bulatovich With the Armies of Menelik II translated by Richard Seltzer

Chú thích 
Chú thích cuối tháng

Trích dẫn

Liên kết ngoài
 Imperial Ethiopia Homepages – Emperor Menelik II the Early Years
 Imperial Ethiopia Homepages – Emperor Menelik II the Later Years
 Ethiopian Treasures – Emperor Menelik II
 'The Emperor's electric chair' – Critical re-examination of a popular legend concerning Menelik II
  (In Amharic, from ngày 4 tháng 6 năm 1899; The British Library (search phrase "Menelik II") ).
 

Sinh năm 1844
Mất năm 1913
Quân chủ châu Phi thế kỷ XIX
Triều đại Solomonic
Đế quốc Ethiopia