VCM-01

VCM-01 ("VCM" là viết tắt của "Vietnamese Cruise Missile", ) là một dòng các phiên bản tên lửa hành trình cận âm của Việt Nam được phát triển bởi Viện Hàng không Vũ trụ Viettel (VTX). Hiện chưa có nhiều thông tin được công khai bởi Viettel hay Bộ Quốc phòng Việt Nam, tuy nhiên, theo nhiều hình ảnh và thông tin được chia sẻ trên các phương tiện truyền thông, phiên bản VCM-01 có sự tương đồng về ngoại hình so với tên lửa Kh-35 của Nga vốn là một trong những dòng tên lửa chống hạm chủ lực đang được Hải quân Nhân dân Việt Nam biên chế và sử dụng. Phiên bản mới nhất là VCM-03 có kích thước lớn hơn nhiều so với VCM-01 để đạt tầm bắn tới 600 km.

Những hình ảnh đầu tiên
Năm 2019, những hình ảnh đầu tiên của VCM-01 đã được công khai. Mô hình được công bố trong một phóng sự của kênh QPVN cho thấy VCM-01 có hình dáng tương tự Kh-35, và thông tin in trên thân của mô hình cho thấy nhà máy Z189 có tham gia vào quá trình phát triển và sản xuất của tên lửa này. Trên thực tế, Z189 đã tham gia sản xuất bệ phóng KT-184 cho tên lửa Kh-35 của Hải quân Nhân dân Việt Nam, vì vậy nhiều khả năng Z189 cũng sẽ sản xuất bệ phóng và gia công phần vỏ cho VCM-01. Trong phóng sự của QPVN vào ngày 10/11/2022, phương tiện mang phóng được tiết lộ là xe phóng mang 4 tên lửa. Hiện có 2 phiên bản xuất hiện trên truyền thông là bản xe mang ống phóng tròn và xe mang ống phóng vuông.

Vào cuối năm 2021, VCM-01 một lần nữa xuất hiện trong một chương trình truyền hình khác, gián tiếp khẳng định rằng tên lửa được sản xuất tại Công ty M3 (hiện đã được sáp nhập vào Tổng Công ty Sản xuất Thiết bị Viettel).

Phiên bản của VCS-01 Trường Sơn kèm xe phóng và hệ thống hoàn chỉnh được thấy trên mạng xã hội về một đoàn xe quân sự phục vụ cho Hội nghị Quân chính toàn quân năm 2024, và toàn bộ hệ thống được trưng bày công khia lần đầu vào Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024.

Động cơ 
Năm 2020, Việt Nam và Hàn Quốc tiến hành đàm phán để chuyển giao động cơ phản lực SSE-750K của Hàn Quốc cho Việt Nam để phục vụ dự án cho dự án VCM-01. Đây là dòng động cơ được sử dụng trong tên lửa chống hạm SSM-700K Hải Tinh của Hàn Quốc, cũng như biến thể đánh đất của nó là SSM-750K Haeryong (Hải Long). Hiện vẫn chưa thể xác nhận Việt Nam có thực sự chọn loại động cơ này cho dự án VCM-01 của mình hay sẽ lựa chọn các dòng động cơ tương tự khác như Moto Sich MS400 của tên lửa chống hạm Neptune do Ukraine phát triển. Tuy nhiên, động cơ do Hàn Quốc sản xuất có lợi thế, vì các đối tác phía Hàn được cho là "luôn sẵn sàng chuyển giao công nghệ động cơ cho Việt Nam và cho phép Việt Nam tự chế tạo và sản xuất loạt động cơ trong nước", khiến cho thương vụ này trở nên rất hấp dẫn và hợp lý hơn trong mắt phía Việt Nam.

Thông tin gần đây cho thấy các cuộc đàm phán với Hàn Quốc về việc chuyển giao công nghệ động cơ turbojet SSE-750K có thể đã thất bại. Việc sản xuất động cơ turbojet VJE-01 được thực hiện trong nước bởi Viện Hàng không Vũ trụ Viettel và không phải là kết quả của sản xuất theo giấy phép hoặc chuyển giao công nghệ (TOT).

Lịch sử hoạt động

Bắn thử nghiệm 
Theo các văn bản của cơ quan chức năng Việt Nam về việc phong tỏa các vùng biển nhằm đảm bảo an toàn cho hoạt động thử nghiệm bắn đạn thật, đã có ít nhất hai cuộc thử nghiệm bắn đạn thật cho tên lửa VCM-01 được báo cáo trong năm 2018: một lần ở huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An còn một lần khác là ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Cho đến năm 2024, không có thêm bất kỳ thông tin nào được các nhà chức trách cũng như Viettel công bố và báo cáo, bao gồm cả kết quả của các cuộc thử nghiệm.

Biên chế 
Theo Báo Hải Phòng, Lữ đoàn Tên lửa bờ 679 thuộc Vùng 1, Quân chủng Hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam đã vinh dự được nhận tổ hợp tên lửa bờ VCM-B sử dụng tên lửa VCM-01 từ tháng 4 năm 2024, đánh dấu đơn vị đầu tiên trong toàn quân biên chế VCM-01.

Theo Báo Hải Quân, ngày 3 tháng 3 năm 2025, các đơn vị thuộc quân chủng hải quân tham gia lễ ra quân huấn luyện, tổ hợp VCM đã xuất hiện trong lễ ra quân của Lữ đoàn tên lửa bờ 679 thuộc Vùng 1, Quân chủng Hải Quân, Quân đội nhân dân Việt Nam và Lữ đoàn tên lửa bờ 680 thuộc Vùng 3, Quân chủng Hải Quân, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Phiên bản 
VSM-01 (Sông Hồng) còn được biết đến với cái tên VCM-01M - Tên lửa chống hạm tầm ngắn với tầm bắn 80 – 100 km, vận tốc cận âm, được trang bị đầu dò VASK-03 với đường kính 272 mm, hoạt động trên băng tần Ku. Tên lửa có khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách tối đa 20 km đối với tàu khu trục và có khả năng chống nhiễu cao.
VCM-01 - Tên lửa chống hạm với tầm bắn 130 km, vận tốc cận âm
VCM-02 - Tên lửa chống hạm với tầm bắn 300 km, vận tốc cận âm
VCM-03 - Tên lửa chống hạm với tầm bắn 600 km, vận tốc cận âm

Các đơn vị sử dụng 
'''''' Quân đội nhân dân Việt Nam
  Quân chủng Hải quân
 Lữ đoàn 679 (Vùng 1 Hải quân)
 Lữ đoàn 680 (Vùng 3 Hải Quân)

Nguồn 

Tên lửa hành trình
Thiết bị quân sự Việt Nam
Tên lửa
Vũ khí Việt Nam