Chiến tranh du kích Rhodesia

Chiến tranh du kích Rhodesia là 1 cuộc chiến tranh du kích diễn ra ở Rhodesia (nay là Zimbabwe) giữa phe xã hội chủ nghĩa Maoxít chống lại chính quyền người da trắng của Ian Smith lãnh đạo. Diễn ra từ ngày 4 tháng 7 năm 1964 đến 12 tháng 12 năm 1979 sau thỏa thuận Lancaster House.

Tên gọi 
Rhodesian Bush War là tên gọi phổ biến để tượng trưng cho 1 cuộc chiến tranh du kích nhưng có quy mô nhỏ hơn rất nhiều và các trận đánh hoặc chiến dịch chỉ diễn ra ở các khu vực nông thôn, cánh rừng hoặc không có người ở.

Ngoài ra Chiến tranh du kích Rhodesia , còn được gọi với tên khác là Nội chiến Rhodesia, Chimurenga thứ hai và Chiến tranh giành độc lập Zimbabwe.

Nguyên nhân 
Nguyên nhân cho cuộc chiến bắt nguồn từ sự kiện Ian Smith (Thủ tướng của Rhodesia) nắm quyền ở Nam Rhodesia do ông nghĩ rằng nếu để người da đen lãnh đạo sẽ gây bất ổn cho quốc gia, điều này đã vô tình khiến đi trái với mong muốn của Vương quốc Anh là để cho dân tộc của quốc gia đó tự chủ, khiến cho người Anh cảm thấy tức giận và họ đã vận động các quốc gia khác chống lại Rhodesia.

Chủ nghĩa dân tộc châu phi cũng có thù ghét với người da trắng, đặc biệt là khi họ nắm quyền, dẫn đến sự thành lập của ZAPU và ZANU với các cánh vũ trang của họ với một mục đích là lật đổ Rhodesia và thành lập 1 quốc gia do chính họ cầm quyền, do đó họ đã nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ từ các quốc gia trên thế giới, thậm chí Cuba và Mozambique đã từng yêu cầu tham chiến quân sự để giúp đỡ nhưng cả 2 đều từ chối.

Rhodesia cũng không đứng 1 mình trong cuộc chiến khi mà họ có sự hỗ trợ đến từ Liên hiệp Nam Phi và Israel, Bồ Đào Nha cũng hỗ trợ cho Rhodesia nhưng chỉ cho đến năm 1974 sau khi mà Mozambique độc lập và cách mạng hoa cẩm chướng. Liên hiệp Nam Phi hỗ trợ cho Rhodesia là vì họ và Rhodesia có cùng chế độ phân biệt chủng tộc, tuy nhiên Rhodesia cũng chưa bao giờ nhận được sự công nhận độc lập từ họ.

Các phe tham chiến

Lực lượng an ninh Rhodesia 
Lực lượng an ninh của Rhodesia là 1 lực lượng thiện chiến đã từng tham chiến thế chiến thứ hai.

Họ cũng có 1 lực lượng hơn 10,000 quân thường trực (1978-1979)(khoảng 3,400 vào 1970); 15,000 quân dự bị cùng với 27,000 cảnh sát được huấn luyện kĩ càng và rất chuyên nghiệp.

Họ thể hiện sự thiện chiến và chiến thuật phản du kích hiệu quả như cách mà Hoa Kỳ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam thông qua một số chiến dịch như: chiến dịch Gatling (Với 1 binh sĩ chết mà đã giết hơn 1,500 du kích (nguồn: wikipedia tiếng anh) với tỉ lệ 1:1500); chiến dịch Eland (không thương vong; 1,000+ du kích bị giết hoặc bị thương) hay chiến dịch Dingo (tỉ lệ 1:1500 với 2 binh sĩ chết),...

Độ tuổi yêu cầu cho việc phục vụ bao gồm: đàn ông trên 60 tuổi có thể được yêu cầu tham chiến còn ở độ tuổi dưới 35 có thể yêu cầu 6 tuần huấn luyện. Quân đội cũng nhận được sự hỗ trợ từ tình nguyện viên đến từ các nước khác như: Bồ Đào Nha, Anh quốc, Hồng Kông, Hoa Kỳ, Canada,...

Thiết bị của lực lượng an ninh giống như Bồ Đào Nha trong chiến tranh thuộc địa.

Các Lực lượng du kích châu Phi 

Hai nhóm vũ trang chính tham gia chiến dịch chống lại chính phủ của Ian Smith là Quân đội Giải phóng Quốc gia Châu Phi Zimbabwe (ZANLA), cánh vũ trang của Liên minh Quốc gia Châu Phi Zimbabwe (ZANU), và Quân đội Cách mạng Nhân dân Zimbabwe (ZIPRA), cánh vũ trang của Liên minh Nhân dân Châu Phi Zimbabwe (ZAPU). Cuộc chiến chủ yếu diễn ra ở vùng nông thôn, khi hai phong trào đối địch cố gắng giành được sự ủng hộ của nông dân và tuyển mộ chiến binh trong khi tấn công chính quyền địa phương và dân thường da trắng. Để đảm bảo sự thống trị địa phương, ZANLA và ZIPRA đôi khi chiến đấu chống lại nhau cũng như chống lại lực lượng an ninh.

ZANU 
ZANLA (Zimbabwe African National Liberation Army: Quân đội Giải phóng Quốc gia Châu Phi Zimbabwe) là cánh vũ trang của ZANU. Tổ chức này cũng có mối liên hệ chặt chẽ với phong trào độc lập của Mozambique, FRELIMO . Cuối cùng, ZANLA hiện diện trên cơ sở gần như thường trực ở hơn một nửa đất nước, bằng chứng là vị trí của các căn cứ giải ngũ vào cuối cuộc chiến, nằm ở mọi tỉnh, trừ tỉnh Matabeleland Bắc. Họ cũng đang chiến đấu trong một cuộc nội chiến chống lại ZIPRA, bất chấp việc thành lập một mặt trận chung bởi các đảng chính trị của họ sau năm 1978. Ý định của ZANLA là chiếm đất, thay thế chính quyền ở các vùng nông thôn, và sau đó tiến hành chiến dịch quân sự chính quy cuối cùng. ZANLA tập trung vào việc chính trị hóa các vùng nông thôn bằng vũ lực, thuyết phục, quan hệ họ hàng và hợp tác với các thầy cúng.

ZAPU 
ZIPRA (Zimbabwe People's Revolutionary Army: Quân đội Cách mạng Nhân dân Zimbabwe) là lực lượng chống chính phủ dựa trên sắc tộc Ndebele, do Joshua Nkomo lãnh đạo và liên kết với tổ chức chính trị ZAPU. Trái ngược với mối liên hệ của ZANLA với Mozambique , ZIPRA của Nkomo hướng nhiều hơn về Zambia để thiết lập các căn cứ địa phương. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng nhận được sự ủng hộ hoàn toàn của chính phủ Zambia: đến năm 1979, lực lượng kết hợp đóng tại Zambia của ZIPRA, Umkhonto we Sizwe (cánh vũ trang của Đại hội Dân tộc châu Phi của Nam Phi) và các chiến binh SWAPO Tây Nam Phi đã trở thành mối đe dọa lớn đối với an ninh nội bộ của Zambia. Bởi vì chiến lược chính trị của ZAPU dựa nhiều hơn vào đàm phán hơn là vũ lực, ZIPRA phát triển chậm hơn và kém bài bản hơn ZANLA, nhưng đến năm 1979, lực lượng này ước tính có khoảng 20.000 chiến binh, hầu hết đóng quân tại các trại xung quanh Lusaka , Zambia.

Dòng thời gian

Giai đoạn 1

Giai đoạn 2

Sau chiến tranh

Hội nghị Lancaster House

Kết thúc chiến tranh

Nguồn 

 

 
 

 
 

 Waddy, Nicholas. "The Strange Death of 'Zimbabwe-Rhodesia': The Question of British Recognition of the Muzorewa Regime in Rhodesian Public Opinion, 1979." South African Historical Journal 66#2 (2014): 227-248.
 Waddy, Nicholas L. "Free and Fair? Rhodesians Reflect on the Elections of 1979 and 1980." African Historical Review 49#1 (2017): 68–90.

 
 
 
 

Xung đột thập niên 1960
Xung đột thập niên 1970
Nội chiến liên quan tới châu Phi
Xung đột trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh
Cuộc chiến tranh du kích
Lịch sử Rhodesia
Lịch sử Zimbabwe
Cuộc nổi dậy ở châu Phi
Chiến tranh ủy nhiệm
Rhodesia
Chiến tranh liên quan tới Mozambique
Chiến tranh liên quan tới Nam Phi