Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Nghiêm Mỹ

Nghiêm Mỹ (5 tháng 5 năm 1916 – 11 tháng 8 năm 2000) là tiến sĩ khoa học, nha sĩ, nhà ngoại giao Việt Nam Cộng hòa, từng là đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Jordan.

Tiểu sử
Nghiêm Mỹ sinh ngày 5 tháng 5 năm 1916 tại tỉnh Hà Đông (nay là Hà Nội), Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương. Anh trai tên Nghiêm Đằng là Phó Viện trưởng Học viện Quốc gia Hành chánh, và em trai Nghiêm Thẩm là giáo sư khảo cổ học tại Việt Nam.

Năm 1973, ông sang làm Đại biện lâm thời của Đại sứ quán Việt Nam Cộng hòa tại Tehran.

Tháng 3 năm 1974, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Jordan.

Đời tư
Theo cuốn Who's Who in Vietnam, xuất bản năm 1974, Nghiêm Mỹ là người thờ cúng tổ tiên, có vợ và ba con. Ông còn là thành viên Câu lạc bộ Golf Wellington.

Vinh danh
  Lao Động Bội Tinh Đệ Nhất Hạng
  Chương Mỹ Bội Tinh Đệ Nhất Hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nghiêm Mỹ Việt Nam Gia Phả

Sinh năm 1916
Mất năm 2000
Họ Nghiêm
Người Hà Nội
Nhà ngoại giao Việt Nam
Đại sứ Việt Nam Cộng hòa
Chính khách Việt Nam Cộng hòa
Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa
Nhà ngoại giao Việt Nam Cộng hòa
Trần Tâm

Trần Tâm (10 tháng 1 năm 1917 – ?) là chính khách Việt Nam Cộng hòa và Tổng thư ký kiêm Chủ tịch phân hội Việt Nam trực thuộc Liên minh Nhân dân châu Á chống Cộng sản.

Tiểu sử
Trần Tâm sinh ngày 10 tháng 1 năm 1917 tại tỉnh Thái Bình, Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương.

Từ năm 1932 đến năm 1945, ông từng tham gia các tổ chức chống thực dân Pháp. Từ năm 1947 đến năm 1949, ông là tham mưu trưởng lực lượng vũ trang kháng chiến chống thực dân, với quân hàm đại tá. Từ năm 1949 đến năm 1956, ông gia nhập các tổ chức chống thực dân và chống cộng sản.

Năm 1956, ông là phó chủ tịch phân hội Việt Nam trực thuộc Liên minh Nhân dân châu Á chống Cộng sản, về sau được thăng chức chủ tịch tổ chức này vào tháng 1 năm 1958.

Tham khảo

Sinh năm 1917
Năm mất không rõ
Họ Trần
Người Thái Bình
Người chống cộng Việt Nam
Đại tá Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Chính khách Việt Nam Cộng hòa
Nhân vật trong Chiến tranh Đông Dương
Bửu Đôn

Bửu Đôn (23 tháng 12 năm 1935 – 30 tháng 1 năm 2018) tên đầy đủ là Nguyễn Phúc Bửu Đôn, là kỹ sư người Việt Nam, từng giữ chức Tổng trưởng Bộ Công chánh Việt Nam Cộng hòa từ năm 1967 đến năm 1968.

Tiểu sử
Bửu Đôn chào đời tại Huế, Trung Kỳ, Liên bang Đông Dương vào ngày 23 tháng 12 năm 1935 (có thuyết nói là ngày 7 tháng 3).

Sau khi học xong trung học cơ sở, ông sang Pháp du học. Năm 1958, ông tốt nghiệp Khoa Kỹ thuật Xây dựng của Viện Ponts Quốc gia ở Paris nước Pháp. Năm 1959, ông tốt nghiệp Học viện Cơ khí và Lọc Hóa dầu Paris, rồi về nước.

Sau khi trở về nước, ông vào làm việc tại Sở Nghiên cứu Cầu đường Bộ Công chánh. Năm 1963, ông được thuyên chuyển về làm Chủ nhiệm Sở Lọc dầu Bộ Kinh tế Việt Nam Cộng hòa. Sau cuộc đảo chính năm 1963, Sở Lọc dầu bị giải thể, ông được thuyên chuyển về Tổng cục Kế hoạch, làm trợ lý Cục trưởng Kế hoạch. Năm 1965, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Cầu đường.

Năm 1967, ông lên làm Tổng trưởng Bộ Công chánh trong nội các Nguyễn Văn Lộc. Năm 1968, Trần Văn Hương kế nhiệm Nguyễn Văn Lộc làm Thủ tướng, kỹ sư trong nội các mới là Lương Thế Siêu nhậm chức Tổng trưởng Bộ Công chánh và Giao thông Vận tải. Năm 1969, ông bỏ ra ngoài thành lập Vecco vào và giữ chức vụ tổng giám đốc của công ty này cho đến tháng 4 năm 1975.

Sau biến cố 30 tháng 4 năm 1975, ông cùng gia đình di cư sang Mỹ rồi làm cố vấn cho một công ty ở Côte d'Ivoire tại châu Phi. Về sau ông quay về Mỹ vào làm việc trong ngành công nghiệp máy tính non trẻ cho đến khi nghỉ hưu.

Ông qua đời ngày 30 tháng 1 năm 2018 tại Silver Spring, Maryland, Hoa Kỳ.

Đời tư
Theo Who's Who in Vietnam xuất bản năm 1974 cho biết ông theo tín ngưỡng Phật giáo, có vợ và hai con.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 AHCC Bửu Đôn, (1935 - 2018)

Sinh năm 1935
Mất năm 2018
Họ Nguyễn
Người Huế
Kỹ sư Việt Nam
Phật tử Việt Nam
Hoàng tộc nhà Nguyễn
Người Việt di cư tới Mỹ
Bộ trưởng Việt Nam Cộng hòa
Chính khách Việt Nam Cộng hòa
Cựu sinh viên trường đại học và cao đẳng ở Pháp
Adebayo Adeleye

Adebayo Adeleye (sinh ngày 17 tháng 5 năm 2000) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Nigeria hiện tại đang thi đấu ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ Hapoel Jerusalem tại Giải bóng đá Ngoại hạng Israel, và Đội tuyển bóng đá quốc gia Nigeria.

Sự nghiệp thi đấu
Adebayo Adeleye đã gia nhập Hapoel Katamon năm 2018 từ B-United Football Academy, sau khi không thành công trong việc chơi ở Giải bóng đá Ngoại hạng Nigeria.

Vào tháng 8 năm 2019, Adeleye ra mắt chuyên nghiệp cho Hapoel Jerusalem trong trận thua 0-2 trước Hapoel Rishon LeZion. Mùa giải tiếp theo, anh đã giúp câu lạc bộ thăng hạng lên Giải bóng đá Ngoại hạng Israel với 19 trận giữ sạch lưới sau khi họ kết thúc với vị trí á quân ở Liga Leumit. Sau khi thăng hạng, anh ra mắt chuyên nghiệp vào tháng 8 năm 2021, giữ sạch lưới trong trận hòa 0–0 với Hapoel Nof HaGalil.

Sự nghiệp quốc tế
Adeleye từng là thành viên của đội tuyển U-17 vào năm 2017 và U-20 Nigeria vào năm 2018. Tháng 6 năm 2022, anh được gọi triệu tập lên đội tuyển quốc gia nước này. Vào ngày 18 tháng 6 năm 2023, anh có trận ra mắt quốc tế, trong chiến thắng 3–2 trước Sierra Leone.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Profile at Israeli FA

Sinh năm 2000
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nigeria
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Nigeria
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Nigeria
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Nigeria
Cầu thủ bóng đá nam Nigeria ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Israel
Thủ môn bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Hapoel Katamon Jerusalem F.C.
Cầu thủ bóng đá Hapoel Jerusalem F.C.
Cầu thủ bóng đá Liga Leumit
Cầu thủ Giải bóng đá Ngoại hạng Israel
Eurométropole de Metz

Eurométropole de Metz là một đô thị, cấu trúc liên xã tập trung vào các thành phố của Metz. Nó nằm ở Moselle, Grand Est, vùng đông bắc Pháp. Nó được tạo ra dưới dạng một cộng đồng khối dân cư vào tháng 1 năm 2014 và trở thành đô thị vào tháng 1 năm 2018. Nó có diện tích 312,8 km2 và dân số 224.863 người vào năm 2019.

Bố cục
Métropole này bao gồm 46 xã sau:

Amanvillers
Ars-Laquenexy
Ars-sur-Moselle
Augny
Le Ban-Saint-Martin
Châtel-Saint-Germain
Chesny
Chieulles
Coin-lès-Cuvry
Coin-sur-Seille
Cuvry
Féy
Gravelotte
Jury
Jussy
Laquenexy
Lessy
Longeville-lès-Metz
Lorry-lès-Metz
Lorry-Mardigny
Marieulles
Marly
La Maxe
Mécleuves
Metz
Mey
Montigny-lès-Metz
Moulins-lès-Metz
Noisseville
Nouilly
Peltre
Plappeville
Pouilly
Pournoy-la-Chétive
Roncourt
Rozérieulles
Sainte-Ruffine
Saint-Julien-lès-Metz
Saint-Privat-la-Montagne
Saulny
Scy-Chazelles
Vantoux
Vany
Vaux
Vernéville
Woippy

Tham khảo

Metz
Tổng của Pháp
Địa lý Pháp
Khởi đầu năm 2014
Khởi đầu năm 2014 ở châu Âu
Khởi đầu năm 2014 ở Pháp
ATX Open 2023

ATX Open 2023 là một giải quần vợt nữ chuyên nghiệp thi đấu trên mặt sân cứng ngoài trời và là một phần của WTA 250 trong WTA Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại The Westwood Country Club ở Austin, Hoa Kỳ, từ ngày 27 tháng 2 đến ngày 5 tháng 3 năm 2023. WTA Tour lần đầu tiên trở lại Texas sau 11 năm.

Điểm và tiền thưởng

Phân phối điểm

Tiền thưởng

Nội dung đơn

Hạt giống
 Bảng xếp hạng vào ngày 20 tháng 2 năm 2023.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Mirjam Björklund 
  Elizabeth Mandlik
  Peyton Stearns

Bảo toàn thứ hạng:
  Taylor Townsend

Vượt qua vòng loại:
  Katie Boulter
  Louisa Chirico
  Ashlyn Krueger
  Ann Li
  Robin Montgomery
  Heather Watson

Thua cuộc may mắn:
  Erika Andreeva
  Nao Hibino
  CoCo Vandeweghe

Rút lui
Trước giải đấu
  Lauren Davis → thay thế bởi  Nao Hibino
  Viktorija Golubic → thay thế bởi  Harriet Dart
  Anhelina Kalinina → thay thế bởi  Dayana Yastremska
  Jasmine Paolini → thay thế bởi  Katie Volynets
  Emma Raducanu → thay thế bởi  CoCo Vandeweghe
  Alison Van Uytvanck → thay thế bởi  Dalma Gálfi
  Zhang Shuai → thay thế bởi  Erika Andreeva

Nội dung đôi

Hạt giống
 1 Bảng xếp hạng vào ngày 20 tháng 2 năm 2023.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Charlotte Chavatipon /  Sabina Zeynalova
  Ashlyn Krueger /  Robin Montgomery

Rút lui
  Miyu Kato /  Aldila Sutjiadi → thay thế bởi  Erin Routliffe /  Aldila Sutjiadi
  Yana Sizikova /  Alison Van Uytvanck → thay thế bởi  Anna Blinkova /  Yana Sizikova

Nhà vô địch

Đơn

  Marta Kostyuk đánh bại  Varvara Gracheva, 6–3, 7–5

Đôi

  Erin Routliffe /  Aldila Sutjiadi đánh bại  Nicole Melichar-Martinez /  Ellen Perez, 6–4, 3–6, [10–8]

Tham khảo

Liên kết ngoài

ATX
Austin Texas Open
ATX Open
ATX Open
Động đất ngoài khơi Kushiro 1993

là trận động đất xảy ra vào lúc 20:06 (JST), ngày 15 tháng 1. Trận động đất có cường độ 7.8 richter (theo JMA). Tâm chấn độ sâu khoảng 100 km. Không có cảnh báo sóng thần cho trận động đất này, nhưng trận động đất đã làm 2 người chết và 966 người bị thương.

Tham khảo 

Động đất năm 1993
Nhật Bản năm 1993
Threads

Threads (Threads City) là một nền tảng mạng xã hội trực tuyến của công ty công nghệ Mỹ Meta Platforms, hoạt động lần đầu vào ngày 5 tháng 7 năm 2023. Trong vòng 48 giờ kể từ khi ra mắt, mạng xã hội này đã đạt 80 triệu người đăng ký, phá kỷ lục về số người dùng đăng ký do ChatGPT thiết lập trước đó. Threads City hoạt động tương tự như các trang tiểu blog khác như Twitter hay Facebook: người dùng có thể đăng bài viết, hình ảnh và video cũng như thích, trả lời, chia sẻ lại bài của người khác. Ứng dụng hoạt động trên các hệ điều hành iOS, Android. Để sử dụng, người dùng cần có sẵn tài khoản Instagram từ trước để đăng ký liên thông sang Threads, tên tài khoản cũng được giữ nguyên từ Instagram. Tuy nhiên, trên mạng xã hội này, các cư dân mạng được tự do thăng hoa với các nội dung giải trí, sáng tạo, đời sống tạo nên 1 không gian mạng sáng tạo mới mẻ, từ đó cái tên Threads City (thành phố Sợi Chỉ) ra đời tại Việt Nam

Sau khi tỉ phú Elon Musk mua lại Twitter, Meta đã tập trung nghiên cứu một mạng xã hội có tên Instagram Notes, tiền thân của Threads sau này, ứng dụng sẽ hoạt động tương tự như Instagram nhưng có tính năng viết bài. Tháng 1 năm 2023, nền tảng được phát triển với tên gọi "Project 92" (tạm dịch: Dự án 92). Từ tháng 3, một số thông tin về mạng này bắt đầu được hé lộ. Ngày 3 tháng 7, hình ảnh pre-launch của ứng dụng xuất hiện trên App Store (Apple), trong đó cho biết ngày ra mắt là vào 6 tháng 7.

Threads chính thức ra mắt vào ngày 5 tháng 7 tại 100 quốc gia, trong đó có Mỹ, Anh Quốc, Úc, New Zealand, Canada và Nhật Bản.

Tính năng và hoạt động 
Threads hoạt động với mục tiêu đem lại trải nghiệm tương tự như Twitter: có thể trao đổi thông tin online, viết bài, chia sẻ công khai (còn gọi là tiểu blog), trên hết gắn liền với Instagram. Một bài viết có thể chứa tối đa 500 ký tự và video dài 5 phút.

Ứng dụng hoạt động chủ yếu trên iOS và Android, phiên bản trình duyệt web được cho là đang trong quá trình xây dựng với đường link tài khoản sẽ có dạng threads.net/@user.

Threads bị chặn ở Iran do kiểm duyệt thông tin của chính phủ, cũng giống như như nhiều mạng xã hội khác. Ở khu vực Liên minh châu Âu (EU), app hiện cũng không có sẵn. Tại Trung Quốc, mặc dù bị chặn dưới hệ thống Phòng hỏa trường thành, Threads vẫn lọt top 4 thịnh hành trên App Store địa phương.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 
 
 

Mạng xã hội
Khởi đầu năm 2023 ở Hoa Kỳ
Phần mềm năm 2023
Website Mỹ
Monterrey Open 2023

Monterrey Open 2023 (còn được biết đến với Abierto GNP Seguros vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt nữ thi đấu trên mặt sân cứng ngoài trời. Đây là lần thứ 15 Giải quần vợt Monterrey Mở rộng được tổ chức và là một phần của WTA 250 trong WTA Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại Club Sonoma ở Monterrey, Mexico, từ ngày 27 tháng 2 đến ngày 5 tháng 3 năm 2023.

Điểm và tiền thưởng

Phân phối điểm

Tiền thưởng
*mỗi đội

Nội dung đơn

Hạt giống
1 Bảng xếp hạng vào ngày 20 tháng 2 năm 2023.

Vận động viên khác
Đặc cách: 
  Marie Bouzková
  Fernanda Contreras Gómez
  Emma Navarro 

Miễn đặc biệt:
  Rebecca Peterson

Vượt qua vòng loại:
  Caroline Dolehide
  Despina Papamichail
  Kamilla Rakhimova
  Elena-Gabriela Ruse
  Lesia Tsurenko
  Sachia Vickery

Rút lui
Trước giải đấu
  Kateryna Baindl → thay thế bởi  Kaja Juvan
  Beatriz Haddad Maia → thay thế bởi  Ysaline Bonaventure
  Rebecca Peterson → thay thế bởi  Marina Bassols Ribera

Bỏ cuộc
  Camila Osorio (chấn thương cơ khép)
  Lesia Tsurenko (chấn thương khuỷu tay phải)

Nội dung đôi

Hạt giống
 Bảng xếp hạng vào ngày 20 tháng 2 năm 2023.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Kimberly Birrell /  Fernanda Contreras Gómez
  Marcela Zacarías /  Renata Zarazúa

Rút lui
 Trước giải đấu
  Jesika Malečková /  Renata Voráčová → thay thế bởi  Jesika Malečková /  Despina Papamichail

Trong giải đấu
  Anna Bondár /  Elena-Gabriela Ruse (Ruse – chấn thương đùi trái)

Nhà vô địch

Đơn

  Donna Vekić đánh bại  Caroline Garcia, 6–4, 3–6, 7–5

Đôi

  Yuliana Lizarazo /  María Paulina Pérez đánh bại  Kimberly Birrell /  Fernanda Contreras Gómez, 6–3, 5–7, [10–5]

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

WTA Tour 2023
2023
Quần vợt México năm 2023
Tiếng Fingal

Tiếng Fingal hay phương ngữ Fingal là một ngôn ngữ tuyệt chủng thuộc nhóm ngôn ngữ Anh trước đây được sử dụng tại Fingal, Ireland và được cho là một nhánh của tiếng Anh trung đại (đưa đến Ireland trong cuộc xâm lược của quân Norman), và biến mất vào giữa thế kỉ 19. Mặc dù người ta biết rất ít về tiếng Fingal, nó được coi là tương đồng với phương ngữ Forth và Bargy sử dụng tại hạt Wexford.

Lịch sử 

Tiếng Fingal được sử dụng ở vùng Fingal, thuộc hạt Dublin phía bắc sông Tolka theo truyền thống. Ngôn ngữ này được sử dụng tại khu vực gần biên giới phía bắc. Tên "Fingal" là từ tiếng Ireland Fine Gall, hay "lãnh thổ của người nước ngoài", có lẽ là một tham chiếu đến một khu định cư Bắc Âu trong khu vực. Nhà ngôn ngữ học Alf Sommerfelt đề xuất một ý tưởng của một ảnh hưởng của người Bắc Âu đối với phương ngữ Fingal, dù các học giả sau này đã không tìm thấy bằng chứng về một kết nối như vậy.

Giống như phương ngữ tiếng Yola tại Forth và Bargy, hạt Wexford, tiếng Fingal được cho là bắt nguồn từ tiếng Anh trung đại, giới thiệu bởi những người định cư "Anh cổ" sau sự xâm lược của quân Norman lên Ireland vào năm 1169. Tiếng Anh trung đại được thiết lập tốt ở phía Đông Nam Ireland cho đến thế kỉ 14, khi khu vực được Gael hóa lại và tiếng Anh bị thay thế. Như vậy, các phương ngữ Yola và Fingal sẽ là di vật duy nhất được chứng thực của giống gốc tiếng Anh này ở Ireland.

Xem thêm 
 Lịch sử tiếng Anh
 Tiếng Anh Ireland

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Some words and expressions from Skerries, north Co. Dublin
Marks, Bernadette, 'Lawneyday', – article about Fingal words at swordsheritage.com

Ngôn ngữ tại Ireland
Nhóm ngôn ngữ Anh
Ngôn ngữ Trung Cổ
Danh sách loài chuột chù voi

Chuột chù voi là tên gọi chung của một nhóm gồm các loài thú nhỏ thuộc họ Macroscelididae trong bộ Macroscelidea. Trong tiếng Anh, mỗi loài trong họ này được gọi là macroscelid, elephant shrew hoặc sengi. Chúng chỉ được tìm thấy ở châu Phi, trong nhiều khu sinh học trải rộng từ rừng đến sa mạc. Các loài chuột chù voi có kích thước kháu nhau, từ chuột chù voi tai tròn Etendeka, dài  cộng đuôi , đến chuột chù voi mặt xám, dài  cộng đuôi . Chúng thường ăn côn trùng, động vật không xương sống và thực vật. Loài chuột chù voi duy nhất được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) ước tính số lượng là chuột chù voi mông vàng, với khoảng 13.000 cá thể và được phân loại là loài nguy cấp.

Có 16 loài chuột chù voi còn tồn tại chia thành 6 chi, và đều cùng thuộc họ đơn nhất Macroscelididae. Hàng chục loài chuột chù voi tuyệt chủng đã được phát hiện, mặc dù do các nghiên cứu và khám phá vẫn đang tiếp diễn, số lượng và phân loại chưa chắc chính xác.

Quy ước
Mã tình trạng bảo tồn được liệt kê tuân theo Sách đỏ các loài bị đe dọa của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Bản đồ phân bố được đính kèm nếu có thông tin. Khi không có thông tin về bản đồ phân bố, sẽ được thay thế bằng mô tả về phạm vi môi trường hoạt động của loài. Vùng phân bố dựa trên danh sách đỏ IUCN cho loài đó trừ khi có ghi chú khác. Tất cả các loài hoặc phân loài đã tuyệt chủng được liệt kê cùng với các loài còn tồn tại đã tuyệt chủng sau năm 1500 và được biểu thị bằng biểu tượng thập tự "".

Phân loại học và phát sinh 
Bộ Macroscelidea bao gồm 20 loài thuộc họ đơn nhất Macroscelididae, và được chia thành 6 chi. Nhiều loài trong số này được chia tiếp thành các phân loài. Phân loại này không bao gồm các loài lai hoặc các loài tuyệt chủng thời tiền sử.

Họ Macroscelididae
Chi Elephantulus (chuột chù voi tai tròn): 8 loài
Chi Galegeeska (chuột chù voi Sừng châu Phi): 2 loài
Chi Macroscelides (chuột chù voi tai dài): 3 loài
Chi Petrodromus (chuột chù voi bốn ngón): 1 loài
Chi Petrosaltator (chuột chù voi Bắc Phi): 1 loài
Chi Rhynchocyon (chuột chù voi ca rô): 4 loài

Danh sách loài chuột chù voi
Phân loại sau đây dựa trên phân loại của Mammal Species of the World (2005), cùng với các đề xuất bổ sung được chấp nhận rộng rãi kể từ khi sử dụng phân tích phát sinh chủng loại phân tử. Loài có tên thông thường được in nghiêng kèm tên tiếng Anh ý chỉ loài này không có tên thông thường chính thức trong tiếng Việt.

Tham khảo

Nguồn

 
 

Chuột chù voi
Nông nghiệp Lào

Nông nghiệp ở Lào (Agriculture in Laos), quốc gia ở Đông Nam Á với diện tích 23,68 triệu ha, đất nước Lào có ít nhất 5 triệu ha đất phù hợp để làm đất canh tác (tương đương khoảng 21%). Với 17% diện tích đất này (từ 850.000 đến 900.000 ha) thực sự canh tác được, ít hơn 4% tổng diện tích. Lúa gạo chiếm khoảng 80% diện tích đất canh tác trong niên vụ 1989-1990, bao gồm 422.000 ha lúa nước vùng thấp và 223.000 ha lúa nương Điều này chứng tỏ rằng mặc dù có xen canh các loại cây trồng cạn và kết hợp nuôi cá đồng được triển khai trên các cánh đồng lúa, nhưng nền nông nghiệp trồng lúa nước về cơ bản vẫn là một hệ thống độc canh bất chấp những nỗ lực của chính phủ nhằm khuyến khích đa dạng hóa cây trồng.

Diện tích đất canh tác đã tăng khoảng 6 phần trăm từ năm 1975 đến năm 1977 nhưng vào năm 1987 chỉ cung cấp cho người dân chưa đến 1/4 ha mỗi người, với dân số khoảng 3,72 triệu người vào năm 1986 Ngoài đất trồng trọt, khoảng 800.000 ha được sử dụng làm đồng cỏ hoặc ao nuôi cá Đồng cỏ được luân chuyển và việc sử dụng nó không cố định trong một thời gian dài. Vào đầu những năm 1990, nông nghiệp là nền tảng của nền kinh tế Mặc dù có xu hướng giảm nhẹ trong đóng góp của ngành vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong suốt những năm 1980 và đầu những năm 1990—từ khoảng 65% GDP năm 1980 xuống khoảng 61% năm 1989 và tiếp tục giảm xuống từ 53 đến 57% năm 1991—tỷ lệ lực lượng lao động làm việc trong lĩnh vực đó giảm tương tự cũng không dễ nhận thấy.

Gạo là lương thực chính của Lào và hơn 60% đất canh tác được sử dụng để canh tác trồng lúa. Nhiều tỉnh sản xuất lúa gạo hàng đầu nằm dọc theo sông Mê Kông (ví dụ: Viêng Chăn, Khăm Muội, Bô-li-khăm-xai, Xa-van-na-khẹt, Xa-la-van, và Chăm-pạ-xắc). Lào sản xuất hai loại cà phê chính là Robusta và Arabica. Robusta chủ yếu được sử dụng cho cà phê thông thường cũng như đồ uống cà phê điển hình ở Lào, nơi mà người dân khi uống đều pha với sữa đặc có đường. Loại thứ hai, Arabica, có chất lượng cao hơn do hương vị nhẹ và được dùng để pha cà phê Espresso. Đối với 20.000 tấn cà phê mà Lào sản xuất một năm, 5.000 tấn là hạt Arabica và 15.000 tấn là Robusta. Về thuốc phiện, Lào nằm trong vùng tam giác vàng, số liệu thống kê về sản xuất nông nghiệp không phản ánh bản chất của nền kinh tế nông nghiệp tự cung tự cấp cũng như tầm quan trọng của thuốc phiện đối với nền kinh tế miền núi. Thuốc phiện vẫn là mặt hàng hợp pháp cho đến năm 2006. ở Lào và thậm chí từng được chấp nhận như một khoản thanh toán thuế, là một cây hoa màu sinh lợi cho Lao Sung bao gồm cả người Hmong, những người đã chống lại những nỗ lực của chính phủ nhằm thay thế việc sản xuất thuốc phiện bằng sản xuất hàng hóa khác, mà thị trường ít sinh lợi hơn nhiều.

Chú thích

Nông nghiệp Lào
Nam Karelia

Nam Karelia là một vùng thuộc miền nam Phần Lan, thủ phủ là thành phố Lappeenranta. Năm 2023, vùng có dân số là 125.128 người–đứng thứ 16 ở Phần Lan và có điện tích đất liền là 5.326,37 km² (2021). Bên cạnh thủ phủ Lappeenranta, vùng còn có một trung tâm đô thị khác là thành phố Imatra.

Vùng Bắc Savo tiếp giáp với:

 các vùng Bắc Karelia và Nam Savo về phía tây bắc;
 Liên bang Nga về phía đông nam;
 vùng Kymenlaakso về phía tây nam;

Về mặt hành chính, vùng Nam Karelia thuộc phần phía nam của tỉnh cũ Karelia, nằm bên trong ranh giới của Phần Lan theo hòa ước Moskva; về mặt văn hóa và lịch sử, vùng Nam Karelia có mối liên hệ với tỉnh cũ Viipuri nhiều hơn.

Tham khảo 

Nam Karelia
Vùng của Phần Lan
Hẻm

Hẻm (Alley) hay Ngõ (Alleyway) hay gọi chung là ngõ hẻm là làn đường, lối đi hoặc một lối đi hẹp, thường dành cho người đi bộ, chúng thường chạy dọc giữa, phía sau hoặc bên trong các tòa nhà ở các khu vực cũ kỹ của thị trấn và thành phố. Hẻm cũng là lối vào phía sau hoặc đường công (làn sau), hoặc lối đi, cửa ngõ, đường đi hoặc thông lộ (tiếng Pháp: Allée) trong công viên hoặc khu vườn. Ở Việt Nam, hẻm (miền Nam) hay ngõ (miền Bắc) hay kiệt (miền Trung) là những thuật ngữ được sử dụng để mô tả những con đường hẹp rẽ nhánh ra khỏi những con đường chính. Một con hẻm hoặc lối đi có mái che, thường có các cửa hàng liên kế hai bên. Hẻm ở Việt Nam có đặc trưng là chúng hẹp về bề rộng và được nối bằng các tòa nhà hẹp, nhiều tầng được gọi là nhà ống, tạo ra một dạng đô thị dày đặc san sát và dựng đứng.

Hẻm/Ngõ/Kiệt là một loại hình quy hoạch đô thị đậm chất kiến trúc bản xứ của Việt Nam, chúng phổ biến ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Ở Thành phố Hồ Chí Minh, khoảng 65% cư dân sống trong những con hẻm. Các con hẻm là một dạng đô thị chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng trong lịch sử của hầu hết các thành phố châu Á. Chúng cung cấp bối cảnh cho hầu hết cuộc sống đô thị hàng ngày và bản sắc dựa trên địa điểm, việc xem xét chúng có thể làm sáng tỏ ý tưởng truyền thống về một thành phố toàn cầu và góp phần tạo ra một quan niệm mới về đô thị hóa như một quá trình mang tính địa phương cao.

Mái vòm là một loại lối đi có mái che khác và loại đơn giản nhất không khác gì những con hẻm mà sau này người ta đã thêm mái kính vào. Những ví dụ có thể thấy như Palais Royal ở Paris (khai trương năm 1784), Passage de Feydeau ở Paris (khai trương năm 1791). Hầu hết các mái vòm khác với các con hẻm ở chỗ chúng là các công trình kiến trúc được xây dựng với mục đích thương mại và là một dạng trung tâm mua sắm. Tất cả các con hẻm này từ lâu đã gắn liền với nhiều loại hình kinh doanh, đặc biệt là các quán nhậu, quán cà phê. Một số con hẻm có mái che vì chúng nằm trong các tòa nhà, chẳng hạn như đường hầm ở Lyon, hoặc khi chúng là lối đi dành cho người đi bộ qua kè đường sắt ở Anh. Loại thứ hai đi theo đường ưu tiên tồn tại trước khi đường sắt được xây dựng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 DuSablon, Mary Anna, Walking the Steps of Cincinnati. Athens, OH.: Ohio University Press, 1998.
 Hage, Sara A., Alleys: Negotiating Identity in Traditional, Urban, and New Urban Communities. M.A. Thesis, University of Massachusetts, Amherst, 2008.
 Long, David, Hidden City: The Secret Alleys, Courts & Yards of London's Square Mile. London: The History Press, 2011.
 Regan, Bob, The Steps of Pittsburgh: Portrait of a City. Pittsburgh, PA.: The Local History Company, 2004.

Đường phố
Đường mòn
Loại đường bộ
Lương Nguyên

Đặng Tuấn Nhuệ, bút danh Lương Nguyên, (1946 -) là một nhà báo, nhạc sĩ Việt Nam, ông được biết đến nhiều vào cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000 khi tham gia dẫn chương trình truyền hình như Làng vui chơi, làng ca hát và Câu lạc bộ Bạn yêu nhạc của Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam.

Tiểu sử 
Lương Nguyên có tên đầy đủ là Đặng Tuấn Nhuệ, sinh ngày 26 tháng 5 năm 1945, quê quán Chương Mỹ, Hà Tây. Vì hoàn cảnh gia đình nghèo khổ nên khi nghe tin Nhạc viện Hà Nội tuyển sinh có học bổng, ông đã xin nhập học để giảm bớt gánh nặng cho gia đình.

Sự nghiệp 
Ông tốt nghiệp bộ môn Sáo của Khoa Nhạc cụ dân tộc, Nhạc viện Hà Nội, sau đó về công tác biên tập viên âm nhạc tại Ban Âm nhạc, Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông đã dành thời gian học tiếng Pháp và tiếng Anh vì yêu thích nhạc nước ngoài.

Năm 1970, ông đề xuất với Đài Tiếng nói Việt Nam về ý tưởng sưu tầm âm nhạc dân tộc trên cả nước. Từ năm 1971, ông là cộng tác viên của các Xưởng Phim Quân đội và Thời sự – Tài liệu Trung ương. Viết nhạc cho các phim hoạt hình. Ông sáng tác và dàn dựng các chương trình nghệ thuật cho các đoàn và nghiên cứu nhạc dân tộc các vùng miền. Viết các bản hòa tấu và phần đệm đàn cho Dàn nhạc Dân tộc Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông bắt đầu sử dụng bút danh Lương Nguyên khi trong khoảng 10 năm ông không được tăng lương.

Năm 1998, ông bắt đầu dàn dựng chương trình Làng vui chơi, làng ca hát trên đài phát thanh, thời gian ngắn sau đó Đài truyền hình Việt Nam tham gia ghi hình phát sóng chương trình.

Lương Nguyên từng giữ vị trí Phó ban Âm nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2001 và nghỉ hưu từ năm 2004.

Nghệ sĩ Lương Nguyên có bộ sưu tầm hàng nghìn bản thu các tác phẩm âm nhạc dân tộc từ nhiều nơi trên cả nước (Việt Nam).

Gia đình 
Lương Nguyên có vợ là một nhạc công của Đài Tiếng nói Việt Nam, con trai ông là nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên.

Sáng tác 

 Bài thơ chiều
 Bức thư Thái Bình
 Đôi mắt
 Mèo trắng – mèo đen

Giải thưởng 

 Huân chương Kháng chiến hạng Ba
 Huy chương Vì sự nghiệp Phát thanh
 Huy chương Vì sự nghiệp Báo chí 
 Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam

Tham khảo 

Nhạc sĩ Việt Nam
Nhà báo Việt Nam
Sinh năm 1945
Người Hà Nội
Người Hà Tây
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Người họ Đặng tại Việt Nam
Nhân vật còn sống
Sóng nhiệt Pakistan 2023

Sóng nhiệt Pakistan 2023 bắt đầu từ tháng 3 đến hết tháng 6 năm 2023. Theo Cục Khí tượng Pakistan (PMD), Pakistan đã phải trải qua đợt nắng nóng lớn nhất lịch sử. Các cảnh báo về nhiệt độ cao hơn bình thường đã được công bố.

Biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính gây ra đợt nắng nóng, đặc biệt là Pakistan dễ bị tổn thương trước các hiện tượng thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu bất thường. Hậu quả đợt nắng nóng đã làm 22 người chết.

Phản ứng

Tổ chức Ân xá Quốc tế 
Tổ chức Ân xá Quốc tế đã kêu gọi hành động quốc tế để cứu Pakistan khỏi những đợt nắng nóng nghiêm trọng và kêu gọi chính phủ xây dựng các kế hoạch để bảo vệ hàng triệu người khỏi những tác động sức khỏe của nắng nóng gay gắt.

Trong báo cáo của họ được công bố vào Ngày Môi trường Thế giới (5 tháng 6), họ đã nhấn mạnh người Pakistan dễ bị tổn thương trước các đợt nắng nóng do thiếu đồ bảo hộ chống nóng và hơn 40 triệu người Pakistan sống trong tình trạng không có điện do sự cố mất điện kéo dài.

Tham khảo 

Thảm họa tại Pakistan năm 2023
YOLO

YOLO là một cụm từ cách ngôn viết tắt của "You Only Live Once" (bạn chỉ sống một lần). Nó đã trở thành một thuật ngữ tiếng lóng phổ biến trên internet vào năm 2012. Năm 2012, cụm từ này là chủ đề của nghệ thuật tranh phun sơn (Graffiti), những hashtag trên Twitter, trò chơi khăm, xăm mình, âm nhạc, chương trình truyền hình và hàng hóa. Yolo bắt nguồn từ bài hát "The Motto" do rapper người Canada có tên là Drake thể hiện vào năm 2011 với thông điệp hãy sống hết mình vì mỗi người chỉ có một lần được sinh ra và một cuộc đời để sống, nên Yolo truyền cảm hứng và động lực để mỗi người hãy sống một cuộc đời ý nghĩa.

Văn hóa
Adam Mesh, thí sinh của chương trình truyền hình thực tế Average Joe đã sản xuất và bán một dòng quần áo và phụ kiện mang nhãn hiệu YOLO vào đầu những năm 2000. Từ viết tắt được phổ biến từ rapper người Canada Drake, người đã lên kế hoạch phát hành một bản mixtape vào năm 2011 có tựa đề YOLO cùng với rapper người Mỹ Rick Ross. Để quảng cáo cho mixtape này, "YOLO" đã được nhắc đến một cách nổi bật trên một số bài hát của họ chẳng hạn như "The Motto", phát hành vào ngày 29 tháng 11 năm 2011 với mục đích quảng cáo cho cuốn băng đã làm cụm từ này trở nên nổi bật và được sử dụng thông tục. Tạp chí Hip-hop Da South đưa tin rằng rapper Lecrae đã giải cấu trúc cụm từ "YOLO" trong bài hát năm 2012 của anh ấy là "No Regrets". Trong đoạn độc thoại mở đầu của Saturday Night Live vào ngày 19 tháng 1 năm 2014, Drake đã xin lỗi về việc áp dụng cụm từ này trong văn hóa đại chúng.

Lối sống
Ở Việt Nam, Một bộ phận người trẻ lại hiểu sai thông điệp này nên để bản thân chạy theo ý thích cá nhân, tiêu xài phung phí. Một bộ phận người trẻ có lương tháng gấp nhiều lần thu nhập trung bình của người lao động Việt Nam nhưng không bao giờ có tiết kiệm và lối sống này được người trẻ gọi là "Yolo" viết tắt của cụm từ "you only live once" (bạn chỉ sống một lần trong đời). Nhận thức quan điểm "ai cũng chỉ có một đời để sống" (Yolo), nhiều người có thu nhập cao nhưng chi tiêu tối đa cho nhu cầu cá nhân nên thường xuyên lâm cảnh nợ nần, đây là mang hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ) nên thu nhập hàng tháng được dành cho các cuộc vui với bạn bè, mỹ phẩm, túi xách, quần áo và du lịch nên không có tiền tiết kiệm. Quan niệm rằng chúng ta chỉ có một cuộc đời tại sao phải sống tằn tiện, phí hoài tuổi trẻ nên nhiều tháng có nhiều người tiêu gấp đôi lương nhưng thiếu lại đi vay tiêu dùng. Việc ưu tiên chi tiêu dùng ở hiện tại có thể giúp người trẻ cảm thấy tự tin, yêu đời trong ngắn hạn, nhưng hệ lụy rõ ràng nhất là thiếu an toàn về tài chính, không có các khoản dự phòng, không tiết kiệm và đầu tư, hoặc không thể hỗ trợ người thân lúc cần thiết, nhiều người có thu nhập cao vẫn có thể rơi vào vòng xoáy nợ nần.

Chú thích

Lối sống
Từ viết tắt từ chữ đầu
Lối sống khác biệt
Tài chính cá nhân
Hashtag
Trung Phi thuộc Anh

Trung Phi thuộc Anh, hay đầy đủ là Xứ bảo hộ Trung Phi thuộc Anh (; BCA)là một vùng bảo hộ của Anh được tuyên bố vào năm 1889 và được phê chuẩn vào năm 1891, trùng với khu vực của Malawi ngày nay. Nó được đổi tên thành Nyasaland vào năm 1907. Sự quan tâm của Anh đối với khu vực này bắt nguồn từ các chuyến khám phá khu vực Zambezi của David Livingstone từ 1858 trở đi. Điều này khuyến khích hoạt động truyền giáo bắt đầu từ những năm 1860, do Phái bộ Đại học tại Trung Phi, Nhà thờ Scotland và Nhà thờ Tự do Scotland thực hiện, và theo sau đó là một số ít người định cư. Chính phủ Bồ Đào Nha đã cố gắng tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn khu vực mà các nhà truyền giáo và người định cư hoạt động, nhưng điều này đã bị chính phủ Anh phản đối. Để ngăn chặn một đoàn thám hiểm Bồ Đào Nha tuyên bố chiếm đóng thực sự, Anh đã tuyên bố bảo hộ khu vực, đầu tiên là ở phía nam của khu vực này, sau đó là toàn bộ khu vực này vào năm 1889. Sau khi đàm phán với chính phủ Bồ Đào Nha và Đức về ranh giới của nó, chế độ bảo hộ đã chính thức được Chính phủ Anh phê chuẩn vào tháng 5 năm 1891.

Tham khảo

Lịch sử Malawi
Nyasaland
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Phi
Cựu bảo hộ Anh
Khởi đầu năm 1893 ở châu Phi
Chấm dứt năm 1907
Malawi thế kỷ 20
Quan hệ Vương quốc Liên hiệp Anh-Malawi
Cựu quốc gia
Đông Phi thuộc Anh

Đông Phi thuộc Anh hay Xứ bảo hộ Đông Phi (tiếng Anh: East Africa Protectorate hay British East Africa) là một khu vực ở Hồ Lớn châu Phi gần trùng với Kenya ngày nay, kéo dài từ nội Ấn Độ Dương đến biên giới với Uganda ở phía tây. Khu vực này do Anh kiểm soát vào cuối thế kỷ 19. Nó phát triển vì các lợi ích thương mại của Anh trong khu vực vào những năm 1880 và vẫn là một xứ bảo hộ cho đến khi trở thành Thuộc địa Kenya năm 1920, ngoại trừ một vùng duyên hải độc lập rộng  thì trở thành Vùng bảo hộ Kenya.

Tham khảo

Tài liệu khác 
 Beck, Ann. "Colonial Policy and Education in British East Africa, 1900–1950". Journal of British Studies, vol. 5, no. 2, 1966, pp. 115–138. online
 Furley, O. W. "Education and the Chiefs in East Africa in the inter-war period." Transafrican Journal of History 1.1 (1971): 60–83.
 John S. Galbraith,  Mackinnon and East Africa 1878–1895 (Cambridge 1972)
 Gregory, John Walter. The Foundation of British East Africa (London: H. Marshall, 1901) online.
 Aim25.ac.uk: Sir William Mackinnon 
 Savage, Donald C., and J. Forbes Munro. "Carrier Corps Recruitment in the British East Africa Protectorate 1914–1918." Journal of African History 7.2 (1966): 313–342.
 Whitehead, Clive. "The historiography of British imperial education policy, Part II: Africa and the rest of the colonial empire." History of Education 34.4 (2005): 441–454.

Liên kết ngoài

 Unimaps.com: 1901 Map of British East Africa Protectorate (Kenya)
 Purl.pt: A map of part of Eastern Africa, prepared by authority of the Imperial British East Africa Company (1889)

Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Phi
Đông Phi
Lịch sử Kenya
Khởi đầu năm 1895 ở châu Phi
Chấm dứt năm 1920
Cựu chính thể trong giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh
Giải quần vợt Wimbledon 2023 - Đôi nữ trẻ

Alena Kovačková và Laura Samsonová là nhà vô địch, đánh bại Hannah Klugman và Isabelle Lacy trong trận chung kết, 6–4, 7–5.

Rose Marie Nijkamp và Angella Okutoyi là đương kim vô địch, nhưng Nijkamp chọn không tham dự và Okutoyi không đủ điều kiện tham dự giải trẻ.

Hạt giống

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nửa dưới

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả vòng đấu chính

Đôi nữ trẻ
Giải quần vợt Wimbledon theo năm - Đôi nam trẻ
Giải quần vợt Wimbledon theo năm - Đôi nữ trẻ
James McAtee

James John McAtee (sinh 18 tháng 10 năm 2002) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh, hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ hoặc tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Nottingham Forest tại Premier League.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Sự nghiệp đầu tiên
McAtee ra mắt đội hình chính lần đầu cho đội EDS của Manchester City trong trận thua tại EFL Trophy trước Bolton Wanderers vào ngày 29 tháng 10 năm 2019. Trong mùa 2020–21, McAtee cũng thi đấu ở các trận thắng tại EFL Trophy trước Scunthorpe United, trong đó có trận gặp anh trai John McAtee và Mansfield Town cũng như trận thua Tranmere Rovers. Vào ngày 24 tháng 8 năm 2021, anh ghi bàn trong chiến thắng 3–0 trước Scunthorpe United. Trong mùa 2021–22, anh ra sân 28 trận cho EDS, giành giải thưởng Players' Player of the Year.

Vào tháng 11 năm 2020, McAtee ghi bàn trong chiến thắng 3–2 trước Chelsea ở trận chung kết FA Youth Cup và ghi 8 bàn cùng 9 pha kiến tạo trong 23 trận khi City vô địch 2020–21 Premier League 2.

Ngày 21 tháng 9 năm 2021, McAtee ra mắt đội một khi vào sân thay Josh Wilson-Esbrand trong chiến thắng 6–1 trước Wycombe Wanderers tại EFL Cup. Ngày 21 tháng 11 năm 2021, anh ra mắt Premier League khi vào sân thay Cole Palmer trong chiến thắng 3–0 trước Everton.

Cho mượn tại Sheffield United

Ngày 4 tháng 7 năm 2022, McAtee gia nhập câu lạc bộ Sheffield United theo dạng cho mượn một mùa cùng đồng đội Tommy Doyle. Sheffield United tiến vào bán kết FA Cup gặp Manchester City, nhưng theo luật của FA, các cầu thủ cho mượn không được thi đấu gặp đội chủ quản.

Trong giai đoạn tiền mùa giải, McAtee trở lại City và tham gia tour du đấu tại châu Á. Ngày 11 tháng 8 năm 2023, anh vào sân phút 89 thay Kyle Walker trong chiến thắng mở màn Premier League trước Burnley. Ngày 27 tháng 8, anh là dự bị không sử dụng trong chiến thắng 2–1 trước Sheffield United. Ngày 1 tháng 9, anh trở lại Sheffield United theo dạng cho mượn một mùa. Ngày 9 tháng 12 năm 2023, McAtee ghi bàn Premier League đầu tiên cho Sheffield United, giúp đội thắng Brentford 1–0.

Trở lại Manchester City
Mùa giải 2024–25, McAtee trở lại City và tham gia tour tiền mùa giải tại Mỹ. Ngày 2 tháng 9, anh ghi bàn đầu tiên cho đội một trong chiến thắng 3–0 trước Coventry ở EFL Cup.

Sự nghiệp quốc tế
McAtee từng thi đấu cho các đội tuyển trẻ Anh U18, U20 và U21.

Ngày 23 tháng 3 năm 2025, anh ghi bàn quyết định trong trận chung kết VCK U21 châu Âu 2025 trước Croatia U21, giúp đội U21 Anh vô địch lần thứ 3.

Cuộc sống cá nhân
James là em trai của John McAtee, cũng là cầu thủ chuyên nghiệp. Anh sinh ra tại Salford và học tại Manchester.

Thống kê sự nghiệp

Danh hiệu 
Đội trẻ Manchester City
 FA Youth Cup: 2019–20

Manchester City
 FA Community Shield: 2024
 UEFA Super Cup: 2023

U-21 Anh
 UEFA European Under-21 Championship: 2025

Cá nhân
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Đội trẻ và Học viện Manchester City': 2021–22
 Cầu thủ xuất sắc nhất tháng của Premier League 2: Tháng 8 năm 2021
 Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải của Premier League 2: 2021–22
 Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất năm của Sheffield United: 2022–23
 UEFA European Under-21 Championship Đội tuyển xuất sắc nhất giải: 2025

Tham khảo
Lutjanus mahogoni

Lutjanus mahogoni là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1828.

Từ nguyên 
Từ định danh mahogoni có nghĩa là “gỗ dái ngựa” (Swietenia), bắt nguồn từ sarde acajou (gỗ gụ Sardinia), tên thường gọi trong tiếng Pháp của loài cá này tại đảo Martinique, nơi mà mẫu định danh được thu thập.

Phân bố và môi trường sống 
L. mahogoni có phân bố tương đối giới hạn trong vùng Tây Trung Đại Tây Dương, từ bang North Carolina (Hoa Kỳ) băng qua vịnh México (bang Veracruz, México dọc theo bán đảo Yucatán) đến khắp biển Caribe. Nhiều cá thể lang thang đã được ghi nhận ở bờ đông bắc Brasil.
 
L. mahogoni sống trên nền đáy cứng gần rạn san hô, ít gặp hơn ở vùng nền cát hoặc thảm cỏ biển, được tìm thấy ở độ sâu độ sâu ít nhất là 100 m. Cá con của L. mahogoni không hoàn toàn phục thuộc vào "trại ươm" đầm lầy ngập mặn hoặc thảm cỏ biển để sinh sống như những loài Lutjanus Đại Tây Dương khác, mà có thể chọn các rạn san hô nước nơng (khoảng 3 m trở vào bờ) là nơi trú ẩn.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở L. mahogoni là 48 cm, thường bắt gặp với chiều dài trung bình khoảng 38 cm. Lưng và thân trên có màu ô liu hoặc xám nhạt, thân dưới và bụng xám bạc. Có đốm đen xuất hiện bên dưới phần trước của vây lưng mềm, khoảng 1/4 đến 1/2 đốm này kéo dài xuống dưới đường bên. Các vây thường có màu đỏ đến vàng, vây đuôi có viền đen ngay sát rìa sau. Vây đuôi lõm.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số vảy đường bên: 47–49.

Sinh thái 
Thức ăn của L. mahogoni bao gồm cá nhỏ và nhiều loài thủy sinh không xương sống khác như giáp xác và chân đầu.

Độ tuổi lớn nhất mà L. mahogoni đạt được là 18 năm. Mùa sinh sản đạt đỉnh điểm vào tháng 8 ở vùng đông bắc Caribe.

Giá trị 
L. mahogoni ít được khai thác hơn những loài cá hồng khác, chủ yếu là trong đánh bắt thủ công và câu cá giải trí. Tuy nhiên, có báo cáo ghi nhận loài này gây ngộ độc ciguatera ở Đông Caribe.

Tham khảo 

M
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá México
Cá Caribe
Cá Tiểu Antilles
Cá Cuba
Cá Costa Rica
Cá Panamá
Cá Colombia
Cá Venezuela
Động vật được mô tả năm 1828
Ђ

Dje, Dye hay Đe (Ђ ђ, chữ nghiêng: Ђ ђ) là một chữ cái trong bảng chữ cái Kirin.

Dje là chữ cái thứ sáu trong bảng chữ cái Kirin của tiếng Serbia, được sử dụng trong tiếng Serbia-Croatia để đại diện cho âm /dʑ/. Mặc dù là một chữ cái Kirin, nó cũng được sử dụng trong phiên âm ngữ âm tiếng Slovincian dựa trên tiếng Latinh, có lẽ tương tự nhau về phát âm.

Dje tương ứng với chữ Latinh D với nét gạch (Đ đ) trong bảng chữ cái Latinh của Gaj cho tiếng Serbia-Croatia và được phiên âm tương tự. Khi không có nét gạch, nó được phiên âm là  hay .

Lịch sử
Dje được xây dựng theo yêu cầu của Vuk Stefanović Karadžić. Có một số biến thể được đề xuất của chữ cái này (một là của Pavle Solarić, một là của Gligorije Geršić). Biến thể hiện đang được sử dụng do Lukijan Mušicki thiết kế; nó được thiết kế bằng cách sửa đổi chữ cái Ћ, bản thân nó là sự phục hồi của chữ cái Kirin cổ là Djerv (Ꙉ). Chữ cái mới đã được thông qua trong từ điển của Karadžić vào năm 1818 và do đó được sử dụng rộng rãi. Ngoài ra còn có một biến thể chữ ghép giữa Д và Ь chưa được thêm vào trong Unicode dưới dạng ký tự và được sử dụng trước khi dje có dạng hiện tại.

Các chữ cái liên quan và các ký tự tương tự khác 
Ћ ћ: Chữ Kirin Tshe
Ѓ ѓ: Chữ Kirin Gje
Đ đ: Chữ Latin D với nét gạch
Ď ď: Chữ Latin D với dấu mũ ngược
J j: Chữ Latin J
Ꙉ ꙉ: Chữ Kirin cổ Djerv

Mã máy tính

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Chữ cái Kirin
Chữ cái tiếng Serbia
Ma Vương

Ma Vương (魔王) có thể là:
 Vua của Ác ma, ma tộc, ma vật, một chủng tộc tà ác thường xuất hiện trong các tác phẩm giả tưởng.
 Thiên ma Ba tuần, vua của cõi trời Tha Hóa Tự Tại, là cõi trời cao nhất trong sáu cõi trời của Dục giới trong Tam giới.
 Maou (Ma vương), nhân vật thường là kẻ đứng đầu phe phản diện trong các tác phẩm anime, manga, light novel; hoặc là trùm cuối trong các trò chơi điện tử.
 Ma Vương (phim truyền hình Hàn Quốc) (마왕), phim truyền hình năm thứ 2007.
 Ma Vương (phim truyền hình Nhật Bản) (魔王), phim truyền hình năm thứ 2008.
 Aoki Shiki (青木志貴), diễn viên lồng tiếng Nhật Bản. Còn được gọi là Ma Vương.
 Trương Di Ninh, vận động viên bóng bàn Trung Quốc. Còn được gọi là Đại Ma Vương.
 Oda Nobunaga (織田信長), daimyō trong thời kỳ Chiến Quốc của lịch sử Nhật Bản. Ông tự gọi mình là Đệ Lục Thiên Ma Vương (第六天魔王).

Xem thêm 

 Ngưu Ma Vương (牛魔王), nhân vật phản diện trong bộ truyện kinh điển Tây Du Ký.

 Hỗn Thế Ma Vương
 Kosaka Daimaou (古坂大魔王), nghệ sĩ hài người Nhật.
 Quỷ Vương
Lechon kawali

Lechon kawali, còn được gọi là lechon de carajay hay litsong kawali trong tiếng Tagalog, là một công thức nấu ăn của người Philippines bao gồm thịt ba chỉ được chiên ngập dầu trong chảo hoặc wok (kawali). Nó được nêm nếm gia vị trước, nấu chín rồi sau đó được phục vụ, thường đi kèm với các loại nước chấm như sarsa ng litson làm từ giấm và gan lợn, hoặc toyomansi (xì dầu với calamansi).

Chế biến
Khi thịt được chiên ngập dầu cho đến khi có màu vàng nâu và giòn, nó sẽ trở thành món Ilocano bagnet, một biến thể của chicharrón. Lechon kawali cũng là một món ăn kèm hoặc nguyên liệu phổ biến để xào rau muống với mắm tôm (binagoongang kangkong).

Xem thêm
Bagnet
Lechon

Tham khảo

Sơ khai ẩm thực châu Á
Ẩm thực Philippines
Món chiên ngập dầu
Món chiên
Thịt
Thịt lợn
Món lợn
Món ăn từ thịt
Xã khu Mỹ Tế

Xã khu Mỹ Tế (tiếng Trung: 美济社区, bính âm: Meiji Shequ, Hán Việt: Mỹ Tế xã khu) là một xã khu (tương đương cấp thôn, tổ dân phố ở Việt Nam) do Trung Quốc lập trên đá Vành Khăn thuộc quận Nam Sa, thành phố Tam Sa, tỉnh Hải Nam. 

Quận Nam Sa được Trung Quốc (tương ứng với huyện đảo Trường Sa, đơn vị hành chính theo phía Việt Nam) chia làm 2 đơn vị cấp thôn là: Hư nghĩ trấn Vĩnh Thử Tiêu (永暑礁虛擬鎮) có trụ sở tại đảo nhân tạo trên đá Chữ Thập và xã khu Mỹ Tế (美济社区) có trụ sở tại đảo nhân tạo trên đá Vành Khăn.

Xã khu Mỹ Tế bao gồm đảo đá Vành Khăn, Trung Quốc gọi là đảo Mỹ Tế (美济岛) và các đảo, đá phụ cận. Trên đảo này có đặt trụ sở hành chính của xã khu này.

Lịch sử 
Vào ngày 5 tháng 12 năm 2012, xã khu Mỹ Tế của quận Nam Sa, thành phố Tam Sa chính thức được thành lập. 53 ngư dân bảo vệ rạn san hô đã trở thành nhóm dân đầu tiên của xã khu này.

Vào tháng 6 năm 2015, sau khi Trung Quốc hoàn thành việc cải tạo đất trên bãi đá Vành Khăn, họ đã xây dựng tòa nhà văn phòng của Ủy ban Cư dân xã khu Mỹ Tế trên đảo nhân tạo và xây dựng các ngôi nhà gỗ cho dân làng sinh sống.

Chú thích 

Cộng đồng Trung Quốc
Đơn vị hành chính do Trung Quốc lập trên quần đảo Trường Sa
Copa Colsanitas 2023

Copa Colsanitas 2023 (còn được biết đến với 2023 Copa Colsanitas presentado por Zurich vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt nữ thi đấu trên mặt sân đất nện ngoài trời. Đây là lần thứ 25 giải đấu được tổ chức và là một phần của WTA 250 trong WTA Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại Country Club ở Bogotá, Colombia, từ ngày 3 đến ngày 9 tháng 4 năm 2023.

Điểm và tiền thưởng

Phân phối điểm

Tiền thưởng
*mỗi đội

Nội dung đơn

Hạt giống
1 Bảng xếp hạng vào ngày 20 tháng 3 năm 2023.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Emiliana Arango
  Eugenie Bouchard
  Antonia Samudio

Bảo toàn thứ hạng:
  Francesca Jones

Vượt qua vòng loại:
  Carolina Alves 
  Nuria Brancaccio 
  Sinja Kraus
  Natalija Stevanović
  Harmony Tan
  Rosa Vicens Mas

Rút lui
Trước giải đấu
  Kateryna Baindl → thay thế bởi  María Carlé 
  Léolia Jeanjean → thay thế bởi  Carol Zhao
  Kaja Juvan → thay thế bởi  Katrina Scott
  Eva Lys → thay thế bởi  Aliona Bolsova 
  Rebecca Peterson → thay thế bởi  Despina Papamichail 
  Camila Osorio → thay thế bởi  Mirjam Björklund 
  Lucrezia Stefanini → thay thế bởi  Francesca Jones

Nội dung đôi

Hạt giống
 Bảng xếp hạng vào ngày 20 tháng 3 năm 2023.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Emiliana Arango /  María Herazo González 
  Irina Bara /  Sara Errani

Rút lui
  Dalila Jakupović /  Rosalie van der Hoek → thay thế bởi  Dalila Jakupović /  Despina Papamichail

Nhà vô địch

Đơn

  Tatjana Maria đánh bại  Peyton Stearns 6–3, 2–6, 6–4.

Đôi

  Irina Khromacheva /  Iryna Shymanovich đánh bại  Oksana Kalashnikova /  Katarzyna Piter 6–1, 3–6, [10–6]

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Copa Colsanitas
Copa Colsanitas
Copa Colsanitas
Lãnh thổ châu Nam Cực thuộc Chile

Lãnh thổ châu Nam Cực thuộc Chile (tiếng Tây Ban Nha: Territorio Chileno Antártico hay Antártica Chilena, tiếng Anh: Chilean Antarctic Territory hay Chilean Antarctica)  là lãnh thổ ở châu Nam Cực do Chile tuyên bố chủ quyền. Lãnh thổ châu Nam Cực thuộc Chile trải dài từ 53° Tây đến 90° tây và từ Cực Nam đến vĩ tuyến 60° Nam, chồng lấn một phần với các lãnh thổ ở Nam Cực của Argentina và Anh. Vùng này do đô thị Cabo de Hornos ở lục địa Nam Mỹ quản lý.

Lãnh thổ mà Chile tuyên bố chủ quyền bao gồm Quần đảo Nam Shetland, Bán đảo Nam Cực (được gọi là Vùng đất O'Higgins—Tierra de O'Higgins trong tiếng Tây Ban Nha—ở Chile) và các đảo lân cận, đảo Alexander, đảo Charcot, và một phần của Vùng đất Ellsworth, cùng với các đảo khác. Khu vực có diện tích 1,250,257.6 km2. Ranh giới của nó được xác định theo Nghị định 1747, ban hành ngày 6 tháng 11 năm 1940 và được công bố vào ngày 21 tháng 6 năm 1955, do Bộ Ngoại giao thành lập:

Trong phân cấp lãnh thổ, Antártica là thành phố quản lý lãnh thổ. Thành phố Antártica do đô thị Cabo de Hornos quản lý với một thủ phủ ở Puerto Williams (nên nó là thành phố duy nhất ở Chile không do một đô thị của chính nó quản lý) và thuộc tỉnh Antártica Chilena, một phần của vùng Magallanes. Thành phố Antártica được thành lập ngày 11 tháng 7 năm 1961, và phụ thuộc vào tỉnh Magallanes. Năm 1975, khi tỉnh Antártica Chilena được thành lập, nó đổi sang phụ thuộc về mặt hành chính vào tỉnh lị Puerto Williams.

Tuyên bố lãnh thổ của Chile đối với Nam Cực chủ yếu dựa trên các cân nhắc về lịch sử, pháp lý và địa lý. Việc thực thi chủ quyền của Chile đối với Lãnh thổ châu Nam Cực thuộc Chile có hiệu lực ở tất cả các khía cạnh không bị giới hạn bởi việc ký kết Hiệp ước châu Nam Cực năm 1959. Hiệp ước này quy định rằng các hoạt động ở châu Nam Cực chỉ được dành riêng cho các mục đích hòa bình của các bên ký kết và gia nhập, do đó đóng băng các tranh chấp lãnh thổ và ngăn chặn việc xây dựng các lãnh thổ mới hoặc mở rộng các lãnh thổ hiện có.

Lãnh thổ châu Nam Cực thuộc Chile tương ứng về mặt địa lý với các khu vực múi giờ UTC-4, UTC-5 và UTC-6 , nhưng vì thuộc vùng Magallanes nên nó sử dụng UTC-3 quanh năm.

Chile hiện có 13 căn cứ đang hoạt động ở Nam Cực: 4 căn cứ cố định, 5 căn cứ theo mùa và 4 nơi trú ẩn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Gobierno Regional Magallanes y Antártica Chilena Official website
  Gobernación Provincia de Antártica Chilena Official website
  Chilean Antarctic Institute Official website
   Chilean Sea Document
  Municipality of Cape Horn

Khẳng định chủ quyền ở châu Nam Cực
Patagonia
Khởi đầu năm 1940
Ꙟ

Yn (Ꙟ ꙟ, chữ nghiêng: Ꙟ ꙟ) là một chữ cái Kirin cổ. Nó trông giống như chữ cái Psi (Ѱ ѱ) trong bảng chữ cái Kirin cổ với nửa trên bị lộn ngược, nhưng phần lớn mọi người thấy chữ cái này trông giống như một mũi tên hướng thẳng đứng lên trên (↑).

Nó được sử dụng trong bảng chữ cái Kirin România, trong đó nó đại diện cho các âm [ɨn], [ɨm] và [ɨ] ở đầu từ. Trong bảng chữ cái România hiện đại, nó được thay thế bằng , , hay .

Mã máy tính

 Vì một số phông chữ chứa các ký tự tượng trưng thích hợp, mũi tên hướng lên (↑) đôi khi được thay thế. Các phông chữ đáng chú ý bao gồm ký tự này là FreeSerif và Segoe UI (kể từ Windows 8).

Xem thêm
Chữ Kirin trong Unicode

Tham khảo

Chữ cái Kirin
Vụ tấn công Kishida Fumio 2023

xảy ra vào ngày 15 tháng 4 năm 2023 tại Cảng cá Saikazaki, Thành phố Wakayama, Nhật Bản. Khi thủ tướng Kishida Fumio chuẩn bị phát biểu vận động tranh cử cho Nhật Bản năm nay thì một đối tượng đã ném bom ống gần sau lưng thủ tướng. Vụ việc sau đó trở nên hỗn loạn và quả bom đã phát nổ. Nghi phạm đã bị bắt giữ ngay sau khi ném bom.

Tham khảo 

Kishida Fumio
Nhật Bản năm 2023
Bạo lực chính trị ở Nhật Bản