RS-24 Yars

RS-24 Yars (РС-24 Ярс – raketniy strategicheskiy modification 24), còn được gọi là Topol-MR, tên ký hiệu của NATO là SS-29 hoặc SS-27 Mod 2, là một loại tên lửa đạn đạo liên lục địa trang bị đầu đạn phân hướng dẫn đường độc lập và mang nhiệt hạch của Nga. Hệ thống này được thử nghiệm lần đầu vào ngày 29 tháng 5 năm 2007, sau một dự án nghiên cứu và phát triển quân sự bí mật.

Về cơ bản, Yars là phiên bản nâng cấp của Topol-M, ngoại trừ phần "bus" chứa tải trọng đã được sửa đổi để mang nhiều đầu đạn dẫn đường độc lập (MIRV). Mỗi tên lửa được cho là có khả năng mang tới 4 đầu đạn, mặc dù vẫn còn nhiều ý kiến chưa thống nhất về sức tải tối đa thực tế.

RS-24 là loại tên lửa nặng hơn so với RT-2PM2 Topol-M hiện tại, và một số báo cáo cho rằng nó có thể mang tới 10 đầu đạn dẫn đường độc lập. Các cuộc thử nghiệm năm 2007 được công bố rộng rãi như một lời đáp trả đối với lá chắn tên lửa mà Hoa Kỳ dự định triển khai tại châu Âu. RS-24 đã được triển khai vận hành từ năm 2010, với hơn 50 bệ phóng đi vào hoạt động tính đến tháng 6 năm 2017.

Yars dường như không phải là một từ gốc Nga, nhưng gốc từ Slavic яр (yar) có nghĩa là "bờ dốc" hoặc "khe núi sâu", nhất quán với cách đặt tên của một loại tên lửa mới khác là RS-26 Rubezh (nghĩa là "ranh giới" hoặc "giới hạn ngoài"). Theo Sergey Karakaev, tư lệnh Lực lượng Tên lửa Chiến lược, Yars là chữ viết tắt của "Yadernaya Raketa Sderzhivaniya" (Ядерная ракета сдерживания), có nghĩa là "Tên lửa răn đe hạt nhân".

Thử nghiệm 
Được Chính phủ Nga khẳng định là được thiết kế để đánh bại các hệ thống chống tên lửa hiện tại và tiềm năng, loại ICBM này được thử nghiệm lần đầu bằng việc phóng từ một bệ phóng di động tại sân bay vũ trụ Plesetsk ở tây bắc nước Nga vào lúc 11:20 GMT, ngày 29 tháng 5 năm 2007. Các đầu đạn thử nghiệm của nó đã rơi xuống mục tiêu cách đó khoảng  tại Bãi thử tên lửa Kura ở vùng viễn đông Bán đảo Kamchatka.

Đợt phóng thứ hai từ Plesetsk đến bãi thử Kura được thực hiện vào ngày 25 tháng 12 năm 2007, lúc 13:10 GMT và đã đến đích thành công. Đợt phóng thành công thứ ba từ trung tâm vũ trụ Plesetsk được thực hiện vào ngày 26 tháng 11 năm 2008 lúc 13:20 GMT. Các đầu đạn phân hướng (MIRV) của tên lửa đã rơi xuống mục tiêu tại bãi thử Kura một cách chính xác.

Tên lửa tiếp tục được thử nghiệm vào ngày 24 tháng 12 năm 2013 từ sân bay vũ trụ Plesetsk. Vào ngày 26 tháng 12 năm 2014, Lực lượng Tên lửa Chiến lược đã thực hiện một đợt phóng thành công tên lửa RS-24 Yars từ bệ phóng di động triển khai tại Plesetsk. Các đầu đạn tên lửa được báo cáo là đã đánh trúng mục tiêu tại bãi thử Kura ở Kamchatka. Đợt phóng được thực hiện với sự hỗ trợ của Lực lượng Phòng thủ Hàng không Vũ trụ, diễn ra lúc 11:02 MSK (08:02 UTC). Đã có hơn 10 đợt phóng thành công diễn ra trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2022. Một đợt phóng khác cũng đã được thực hiện vào ngày 25 tháng 10 năm 2023.

Vào các ngày 1 tháng 3 và 29 tháng 10 năm 2024, và ngày 22 tháng 10 năm 2025, Bộ Quốc phòng Nga cho biết họ đã thực hiện các đợt phóng huấn luyện chiến đấu thành công tên lửa ICBM RS-24 Yars từ sân bay vũ trụ Plesetsk ở Arkhangelsk.

Triển khai 

Vào tháng 6 năm 2008, tổng công trình sư của Viện kỹ thuật nhiệt Moscow, Yuri Solomonov, thông báo rằng RS-24 là một bước phát triển nâng cấp, trang bị MIRV của tên lửa Topol-M, sẽ hoàn tất mọi thử nghiệm vào năm 2008 và rất có thể sẽ được triển khai vào năm 2009. Theo lực lượng tên lửa Nga, sáu tên lửa RS-24 đầu tiên sẽ là phiên bản di động.

Tiếp đó vào ngày 10 tháng 10 năm 2009, trên ITAR-TASS, Tướng Andrei Shvaichenko, tư lệnh mới của SRF, đã xác nhận việc triển khai RS-24 vào tháng 12 năm 2009 để hỗ trợ cho tổ hợp tên lửa RT-2PM2 Topol-M (RS-12М2) hiện có. Việc thử nghiệm cho thế hệ ICBM mới này đã hoàn tất vào giữa tháng 7 năm 2010, và những tên lửa đầu tiên được triển khai ngay sau đó vào ngày 19 tháng 7.

Vào tháng 12 năm 2010, Sư đoàn Tên lửa Cận vệ số 54 tại Teykovo đã nhận đợt bàn giao hệ thống tên lửa RS-24 thứ hai. Tổng cộng có 6 tên lửa đã được triển khai tính đến cuối năm 2010. Thêm 3 hệ thống tên lửa di động được triển khai vào tháng 7 năm 2011 và sau đó trung đoàn đầu tiên đã đi vào hoạt động.

Vào tháng 12 năm 2011, tiểu đoàn đầu tiên của trung đoàn thứ hai với 3 tên lửa đã được đưa vào trực chiến và tiểu đoàn thứ hai sẽ được triển khai vào cuối năm 2011. Vào ngày 16 tháng 8 năm 2012, phát ngôn viên của Lực lượng Tên lửa Chiến lược (SMF), Đại tá Vadim Koval báo cáo rằng trung đoàn thứ hai của Sư đoàn Tên lửa Cận vệ số 54 tại Teikovo, miền trung nước Nga sẽ được trang bị đầy đủ các hệ thống tên lửa đạn đạo di động Yars vào năm 2012.

Nga đã triển khai đầy đủ trung đoàn Yars đầu tiên bao gồm ba tiểu đoàn vào tháng 8 năm 2011, và đưa hai tiểu đoàn của trung đoàn thứ hai vào trực chiến vào ngày 27 tháng 12 năm 2011. Việc triển khai tiểu đoàn thứ ba của trung đoàn thứ hai đã hoàn tất việc tái trang bị cho sư đoàn Teikovo bằng các hệ thống Yars. Hai trung đoàn này bao gồm tổng cộng 18 hệ thống tên lửa và vài sở chỉ huy di động. Hai sư đoàn tên lửa nữa sẽ bắt đầu nhận các hệ thống Yars vào năm 2013.

Sư đoàn Tên lửa Cận vệ số 39, tại Paskino, Novosibirsk, ở Siberia, sẽ nhận các hệ thống Yars di động, trong khi Sư đoàn Tên lửa Cận vệ số 28 tại Kozelsk (miền trung nước Nga) sẽ được trang bị phiên bản dựa trên giếng phóng của hệ thống này.

Ba trung đoàn tên lửa của Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga đã được tái trang bị hệ thống Yars vào năm 2014.

Vào ngày 18 tháng 10 năm 2019, Đại tá Alexander Prokopenkov, tư lệnh Sư đoàn Tên lửa số 35, tuyên bố rằng các hệ thống tên lửa "Yars-S" mới sẽ đi vào trực chiến tại thành phố Barnaul vào tháng 11. Các đặc tính kỹ thuật của hệ thống tên lửa mới chưa được tiết lộ. Trước đó, "Yars-S" đã đi vào trực chiến tại Yoshkar-Ola. Cho đến năm 2021, thêm ba trung đoàn nữa của Lực lượng Tên lửa Chiến lược sẽ được tái trang bị bằng tổ hợp hiện đại hóa này.

Theo Sergey Karakaev, tư lệnh Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga, tính đến tháng 11 năm 2019, đã có "hơn 150" bệ phóng của tổ hợp "Yars" (bao gồm cả loại giếng phóng và di động) được đưa vào vận hành. Các trung đoàn tại Yoshkar-Ola, Teykovo, Nizhny Tagil và Novosibirsk đã được tái trang bị đầy đủ phiên bản TEL của "Yars" và việc tái trang bị các trung đoàn tên lửa Irkutsk dự kiến hoàn tất cho đến cuối năm 2019. Theo Karakaev, RVSN nhận được "khoảng 20" tổ hợp "Yars" mỗi năm. 3 trung đoàn tên lửa tại Barnaul bắt đầu trực chiến vào năm 2019-2020 và một trung đoàn khác tại vùng Tver vào năm 2022.

Vào ngày 29 tháng 3 năm 2023, tên lửa Yars đã được diễn tập đồng thời tại ba khu vực.

Tranh cãi 
Trung tâm Tình báo Vũ trụ và Hàng không Quốc gia Hoa Kỳ NASIC luôn tin rằng Yars chỉ là một phiên bản tên lửa Topol M vi phạm Hiệp ước START. Đều này được phản ánh trong cả tên gọi Mod 2 và các hình minh họa cho thấy SS-27 Mod 1 và Mod 2 giống hệt nhau.

Các phiên bản

Phóng từ đường bộ 

 Yars-S.

Phóng từ tàu hỏa 

 Barguzin: một hệ thống phóng tên lửa từ tàu hỏa đã được phát triển với tên gọi BZhRK Barguzin.

Vận hành 

 

Tính đến năm 2022, hơn 136 xe  phóng tên lửa tự hành và 16 hầm phóng tên lửa được triển khai với 7 sư đoàn tên lửa.

Xem thêm 

 Strategic Missile Troops
 RS-26 Rubezh
 RS-28 Sarmat
 R-36 (missile)
 UR-100N
 RT-2PM Topol
 RT-2PM2 Topol-M
 LGM-30 Minuteman
 DF-41
 Hwasong-18

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 CSIS Missile Threat - SS-29 (RS-24 Yars)
 Yars RS-24 Technical data sheet 

Tên lửa đạn đạo liên lục địa Nga