Đức Giêsu chữa lành một người bị bại tay

Đức Giêsu chữa lành một người bị bại tay là một phép lạ của Đức Giêsu được mô tả trong cả ba Phúc âm Nhất lãm, theo đó Đức Giêsu đã thực hiện phép lạ này tại một Hội đường Do Thái trong ngày Sabát dẫn dến mâu thuẫn giữa Đức Giêsu với các kinh sư và nhóm Pharisêu.

Mô tả phép lạ trong các Phúc âm

Phúc âm Máccô
Phép lạ nằm trong bối cảnh năm cuộc tranh luận tại miền Galilê giữa Đức Giêsu với các kinh sư và nhóm Pharisêu từ đoạn 2, 1 đến 3, 6 bao gồm tha tội cho một người bị bại liệt (2, 1-13), bữa cơm tại nhà một người thu thuế (2, 14-17), không tôn trọng việc ăn chay (2, 18-22), các môn đệ Đức Giêsu không giữ ngày Sabát (2, 23-28) và chữa bệnh trong ngày Sabát (3, 1-6). Đoạn văn Máccô 3, 1-6 thuộc thể loại văn chương hỗn hợp bao gồm một cuộc tranh luận và một việc chữa lành. Cấu trúc đoạn văn được sắp xếp theo bốn phần: câu 1-2 trình bày nhân vật, câu 3-4 Đức Giêsu đưa ra xung đột, câu 5 chữa lành và câu 6 những người chống đối Đức Giêsu phản ứng. Phép lạ Đức Giêsu chữa lành một người bị bại tay đối xứng với trình thuật Đức Giêsu chữa lành một người bị bại liệt tại tư gia, có liên quan đến sứ vụ của Đức Giêsu: giải thoát nhân loại khỏi tội lỗi, và đem đến cho con người sự tự do đối với lề luật. Ở hai phép lạ, các yếu tố song đối là người bại liệt – người bị bại tay, nói phạm thượng – vi phạm ngày Sabát, giải thoát con người khỏi tội lỗi – cho con người được tự do.

Máccô miêu tả câu chuyện xảy ra trong một hội đường nhưng không ghi rõ hội đường nằm ở đâu, nhưng dựa vào câu Đức Giêsu lại (πάλιν) vào hội đường có thể gợi ý đây là hội đường Người từng vào tại Caphácnaum ở Mc 1,21. Trong hội đường này có một người tay bị bại (ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα), nếu dịch sát nghĩa là bàn tay bị tê cứng. Một người bị bại tay không thể nào cử động được, và trong trình thuật người này biểu trưng cho những người không thể nào tự mình có thể làm được một hành động tốt như thấy trong trình thuật người bại liệt ở Mc 2,1-12 là hình ảnh những người không thể đi được về Thiên Chúa. Người bị bại tay trong đoạn văn được diễn đạt cùng với một động từ giống nhau đã thấy trong câu chuyện trừng phạt ông Giêrôbôam và ông chỉ được chữa lành nhờ lời người Thiên Chúa cầu bầu cho (1V 13,1-10).

Đức Giêsu gây ra xung đột khi Người khởi xướng việc chữa lành cho người bị bại tay. Người kêu anh ta đứng lên và đi tới giữa cộng đoàn đang họp mặt. Lời “anh trỗi dậy, ra giữa đây” (Εγειρε εἰς τὸ μέσον) bắt đầu gây phẫn nộ cho những người chống đối. "Trỗi dậy" cũng là lời mà Đức Giêsu dùng trong trình thuật Đức Giêsu chữa lành bà mẹ vợ ông Phêrô (Mc 1, 31) và làm cho con gái ông Giaia sống lại (Mc 5, 41). Trong trình thuật này, chính Đức Giêsu là người đặt câu hỏi mang tính thách thức có được phép làm điều lành trong ngày sabát không? (c.4), chứ không phải người Pharisêu như trong các đoạn 2,7; 2, 16; 2, 18; và 2, 24. Câu hỏi thách thức của Đức Giêsu: “Ngày sabát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay giết đi?” (3, 4) dường như gợi nhớ đến khoảnh khắc trong Sách Đệ Nhị Luật khi Thiên Chúa đặt trước dân Ngài vấn đề về sự sống và sự chết: “tôi đã đưa ra cho anh (em) chọn được sống hay phải chết, được chúc phúc hay bị nguyền rủa. Anh (em) hãy chọn sống để anh (em) và dòng dõi anh (em) được sống” (Đnl 30, 19). Câu hỏi của Chúa Giêsu ở đây, nói cách khác, được diễn đạt để gợi nhớ lời công bố này của Thiên Chúa. 

Trình thuật cũng mô tả tâm trạng Đức Giêsu nổi giận với nhóm Pharisêu (3, 5), thay vì họ tức giận với Người. Sự kết hợp đặc biệt giữa cảm xúc giận dữ và buồn phiền này của Đức Giêsu (mà trong Mátthêu và Luca không có) cũng gợi nhớ đến cảm xúc của Thiên Chúa như thường được miêu tả trong Cựu Ước. Ở đó, Thiên Chúa không được miêu tả là bất động và bất biến, mà có sự yêu thương, ghen tuông, giận dữ, buồn phiền và tha thứ. “Lòng chai đá”, mặt khác, là một cụm từ phổ biến mà Cựu Ước sử dụng để diễn tả tình trạng tội lỗi của con người. Người bị bại tay là yếu tố cuộc tranh luận, và Đức Giêsu chấm dứt cuộc tranh luận khi ra lệnh cho người bị bại tay “anh giơ tay ra” (Εκτεινον τὴν χεῖρα), và anh ta đã được chữa khỏi. 

Ở câu 6, những người chống đối Đức Giêsu rút lui khỏi hội đường và đi tìm nhóm bảo hoàng Hêrôđê để tìm cách giết Đức Giêsu. Nhóm thân hữu, bảo hoàng Hêrôđê chỉ xuất hiện trong Phúc âm Máccô 3,6; 12,13 và Mátthêu 22,6, đuọc mô tả là luôn kết hợp với nhóm Pharisêu, cũng như vua Hêrôđê theo Mc 8,15 ghi. Tuy nhiên trong lịch sử Do thái không có nhóm, đảng phái nào hay giáo phái nào mang tên Hêrôđê. Đây có lẽ nhóm thân hữu Hêrôđê, và thuộc thành phần làm việc hành chính cho Hêrôđê, hoặc những người theo ủng hộ triều đại Hêrôđê. Họ biểu trưng cho quyền hành chính trị, và có liên hệ mật thiết với quan đô hộ La Mã. Ngoài ra, sự kết hợp giữa nhóm Pharisêu và Hêrôđê cũng đáng ngạc nhiên khi hai nhóm mang tư tưởng hoàn toàn trái ngược nhau. Khi liên kết hai nhóm, rất có thể tác giả và truyền thống Máccô muốn nhấn mạnh điều người Pharisêu đã đi cầu kết với quyền hành nhà Hêrôđê. Nhưng những người Pharisêu không xuất hiện lại trong mô tả của Máccô về việc bắt giữ và cái chết của Chúa Giêsu sau này, khi Giuđa thỏa thuận với “các thượng tế” (14, 10), những người không liên quan đến nhóm Pharisêu.

Các cuộc tranh luận đầu trong Phúc âm Máccô chống lại Đức Giêsu cho thấy sự việc không có gì tốt sẽ xảy ra cho Người, và rồi sẽ đưa đến việc bắt Đức Giêsu và đưa đến cái chết của người. Chương trình bắt giết Đức Giêsu trong lúc này cũng thật còn quá sớm, nhưng tác giả Máccô chấm dứt giai đoạn đầu cuốn sách bằng cách gợi lên cái chết của Người. Tội phạm đến ngày ngày Sabát, và tự cho mình ngang hàng với Thiên chúa như quyền tha tội, là yếu tố dẫn đến cái chết của Đức Giêsu sau này. Đây cũng là một phương diện tương đồng trong các chương 5, 7 và 8 của Phúc âm Gioan, đặc biệt ở Ga 5, 18 “Cho đến nay, Cha tôi vẫn làm việc, thì tôi cũng làm việc", Đức Giêsu đã phải nại đến Chúa Cha để biện minh cho việc làm của mình khiến người Do Thái lại càng tìm cách giết Đức Giêsu, vì không những Người phá luật Sabát, lại còn nói Thiên Chúa là Cha của mình, và như thế là tự coi mình ngang hàng với Thiên Chúa.

(1) Đức Giê-su lại vào hội đường. Ở đó có một người bị bại tay.(2) Họ rình xem Đức Giê-su có chữa người ấy ngày sa-bát không, để tố cáo Người.(3) Đức Giê-su bảo người bại tay: “Anh trỗi dậy, ra giữa đây!”(4) Rồi Người nói với họ: “Ngày sa-bát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay giết đi?” Nhưng họ làm thinh.(5) Đức Giê-su giận dữ rảo mắt nhìn họ, buồn khổ vì lòng họ chai đá. Người bảo anh bại tay: “Anh giơ tay ra!” Người ấy giơ ra, và tay liền trở lại bình thường.(6) Ra khỏi đó, nhóm Pha-ri-sêu lập tức bàn tính với phe Hê-rô-đê, để tìm cách giết Đức Giê-su.

(Bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ)

Phúc âm Mátthêu
Tương tự Máccô, câu chuyện Đức Giêsu chữa lành một người bị bại tay nằm trong tường thuật về một loạt các hành động chữa lành gây nên tranh luận căng thẳng với những người chống đối Đức Giêsu, với bối cảnh có lẽ ở trong và chung quanh Caphácnaum. Tuy nhiên tác giả Mátthêu đã cắt các cuộc tranh luận ra thành hai phần, trong đó chương 8-9 kể lại mười hành động quyền uy của Đức Giêsu, còn các cuộc tranh luận còn lại (bao gồm chữa lành người bị bại tay) nằm trong chương 11-12 nói về chống đối đầu tiên Đức Giêsu gặp phải.

(9) Đức Giê-su bỏ đó mà đi vào hội đường của họ.(10) Tại đây, có người bị bại một tay. Người ta hỏi Đức Giê-su rằng: “Có được phép chữa bệnh ngày sa-bát không?” Họ hỏi thế là để tố cáo Người.(11) Người đáp: “Ai trong các ông có một con chiên độc nhất bị sa hố ngày sa-bát, lại không nắm lấy nó và kéo lên sao?(12) Mà người thì quý hơn chiên biết mấy! Vì thế, ngày sa-bát được phép làm điều lành.”(13) Rồi Đức Giê-su bảo người bại tay: “Anh giơ tay ra!” Người ấy giơ ra và tay liền trở lại bình thường lành mạnh như tay kia.(14) Ra khỏi đó, nhóm Pha-ri-sêu bàn bạc để tìm cách giết Đức Giê-su. 

(Bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ)

Chú thích

Tham khảo
 
 
 
 
 
 

Câu chuyện trong Tân Ước
Chúa Giê-su
Phép lạ của Chúa Giêsu