100 phát hiện khảo cổ của Trung Quốc thế kỷ 20

Năm 2001, Viện Khảo cổ, Viện Khoa học xã hội Trung Quốc đã tổ chức một cuộc bình chọn 100 phát hiện khảo cổ của Trung Quốc thế kỷ 20 (中国20世纪100项考古大发现, Trung Quốc 20 thế kỷ 100 hạng khảo cổ đại phát hiện) với sự tham gia của các viện nghiên cứu cấp quốc gia về khảo cổ và di sản văn hóa của Trung Quốc, các viện khảo cổ của 28 tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương, và Hồng Kông, cùng đại diện khoa khảo cổ của 11 trường đại học quốc gia lớn, cũng như nhiều chuyên gia, học giả ở Bắc Kinh. Sau ba tháng và ba vòng bình chọn, kết quả bình chọn đã được công bố trên tạp chí Khảo cổ (考古) của Viện Khoa học xã hội Trung Quốc. Năm 2002, Nhà xuất bản Viện Khoa học xã hội Trung Quốc đã cho xuất bản cuốn sách Nhị thập thế kỷ Trung Quốc bách hạng khảo cổ đại phát hiện (二十世纪中国百项考古大发现, 100 phát hiện khảo cổ lớn của Trung Quốc thế kỷ 20) gồm trên 500 trang với 1512 ảnh minh họa.

Trong số các phát hiện được bình chọn, thì phát hiện về di chỉ khảo cổ cố đô Ân Khư của Nhà Thương nhận được số phiếu cao nhất. Các phát hiện khảo cổ nhận được nhiều bình chọn khác là Chu Khẩu Điếm, Di chỉ Bản Pha, Văn hóa Nhị Lý Đầu, Di chỉ Tam Tinh Đôi, Lăng mộ Tần Thủy Hoàng và Đội quân đất nung, các phế tích ở cố đô Trường An và Cư Diên Hải (居延海) thời Nhà Hán, hang đá Vân Cương, hang đá Long Môn, hang Mạc Cao, phế tích ở cố đô Lạc Dương thời Nhà Tùy và Nhà Đường, và Minh Định lăng.

Trong số 100 phát hiện khảo cổ được bình chọn thì 51% xuất phát từ các cuộc tìm kiếm của giới nghiên cứu khảo cổ, 31% được người dân phát hiện một cách tình cờ, và 10% là các cuộc khảo cổ giải cứu. Về mặt địa lý thì trên một nửa số phát hiện khảo cổ do giới nghiên cứu thực hiện nằm ở lưu vực Hoàng Hà, thể hiện quan điểm truyền thống của các nhà khảo cổ Trung Quốc là nền văn minh Trung Hoa xuất phát từ đây. Trong khi đó, có tới hai phần ba số phát hiện khảo cổ tình cờ là thuộc các khu vực khác như lưu vực Trường Giang, thông thường trong quá trình xây dựng các công trình hiện đại.

Danh sách cụ thể 
100 phát hiện khảo cổ nổi bật được lựa chọn bao gồm 7 phát hiện về giai đoạn Thời đồ đá cũ, 30 về giai đoạn Thời đồ đá mới, 23 về giai đoạn Nhà Hạ, Nhà Thương, Nhà Chu, 24 về các triều đại phong kiến Nhà Tần, Nhà Hán, Nam-Bắc triều, 16 về các triều đại Nhà Tùy-Nhà Đường và các triều đại sau đó. Danh sách dưới đây được sắp xếp theo thứ tự thời gian, từ di chỉ cổ nhất cho đến phát hiện khảo cổ gần năm 2001 nhất.

Thời đồ đá cũ 

1. Di chỉ Chu Khẩu Điếm, bao gồm cả Người Bắc Kinh ở Bắc Kinh
2. Di chỉ Người Nguyên Mưu ở Vân Nam
3. Di chỉ Người Lam Điền ở Thiểm Tây
4. Di chỉ Kim Ngưu Sơn và người Kim Ngưu Sơn ở Dinh Khẩu, Liêu Ninh
5. Di chỉ Người Mã Bá ở Khúc Giang, Quảng Đông
6. Di chỉ Nê Hà Loan ở Dương Nguyên, Hà Bắc
7. Di chỉ Đinh Thôn ở Tương Phần, Sơn Tây

Thời đồ đá mới 

8. Di chỉ Tiên Nhân Động ở Vạn Niên, Giang Tây
9. Di chỉ Ngọc Thiềm Nham ở Đạo, Vĩnh Châu, Hồ Nam
10. Di chỉ Văn hóa Bùi Lý Cương ở Tân Trịnh, Trịnh Châu, Hà Nam
11. Di chỉ Giả Hồ ở Vũ Dương, Tháp Hà, Hà Nam
12. Di chỉ Văn hóa Lão Quan Đài ở Tần An, Cam Túc
13. Di chỉ Thành Đầu Sơn ở Lễ, Hồ Nam
14. Di chỉ Hưng Long Oa ở Xích Phong, Liêu Ninh
15. Di chỉ Văn hóa Ngưỡng Thiều ở Mẫn Trì, Hà Nam
16. Di chỉ Bán Pha ở Tây An, Thiểm Tây
17. Di chỉ Khương Trại ở Lâm Đồng, Tây An, Thiểm Tây
18. Di chỉ Văn hóa Hà Mỗ Độ ở Dư Diêu, Chiết Giang
19. Di chỉ Đại Vấn Khẩu ở Thái An, Sơn Đông
20. Di chỉ Văn hóa Đại Khê ở Vu Sơn, Trùng Khánh
21. Di chỉ Khuất Gia Lĩnh ở Kinh Sơn, Hồ Bắc
22. Di chỉ Hậu Cương ở An Dương, Hà Nam
23. Di chỉ Miếu Để Câu ở Thiểm Châu, Hà Nam
24. Di chỉ Vương Thành Cương của Văn hóa Long Sơn ở Đăng Phong, Hà Nam
25. Di chỉ Tung Trạch ở Thượng Hải
26. Di chỉ Thành Tử Nhai của Văn hóa Long Sơn ở Chương Khâu, Sơn Đông
27. Di chỉ Văn hóa Lương Chử ở Dư Hàng, Chiết Giang
28. Di chỉ Văn hóa Thạch Gia Hà ở Thiên Môn, Hồ Bắc
29. Di chỉ Mã Gia Diêu ở Lâm Thao, Cam Túc
30. Di chỉ mộ Liễu Loan ở Nhạc Đô, Thanh Hải
31. Di chỉ Văn hóa Hồng Sơn ở Lăng Nguyên, Liêu Ninh
32. Di chị Văn hóa Tạp Nhược ở Xương Đô, Tây Tạng
33. Di chỉ Văn hóa Thạch Hạp ở Khúc Giang, Quảng Đông
34. Di chỉ Đào Tự của Văn hóa Long Sơn ở Tương Phần, Sơn Tây
35. Di chỉ Đông Loan Tử Bắc ở Mã Loan, Hồng Kông
36. Di chỉ Viên Sơn ở Đài Bắc, Đài Loan

Nhà Hạ, Thương, Chu 

37. Di chỉ Văn hóa Tề Gia, Tề Gia Bình ở Quảng Hà, Lâm Hạ, Cam Túc
38. Di chỉ Văn hóa Nhị Lý Đầu ở Yển Sư, Hà Nam
39. Di chỉ Văn hóa Nhị Lý Đầu ở Đông Hạ Phùng, Hạ, Vận Thành, Sơn Tây
40. Di chỉ Văn hóa Hạ Gia Điếm ở Xích Phong, Nội Mông
41. Di chỉ Văn hóa Hạ Gia Điếm ở Ngao Hán, Nội Mông
42. Di chỉ Yển Sư thời Nhà Thương, Hà Nam
43. Di chỉ Trịnh Châu thời Nhà Thương, Hà Nam
44. Di chỉ Bàn Long Thành thời Nhà Thương ở Hoàng Bi, Hồ Bắc
45. Di chỉ Ân Khư thời Nhà Thương ở An Dương, Hà Nam
46. Di chỉ Văn hóa Ngô Thành thời Nhà Thương ở Chương Thụ, Giang Tây
47. Di chị mộ cổ thời Nhà Thương ở Đại Dương Châu, Tân Can, Giang Tây
48. Di chỉ Tam Tinh Đôi ở Quảng Hán, Tứ Xuyên
49. Di chỉ Chu Nguyên thời Tây Chu ở Thiểm Tây
50. Di chỉ kinh đô Phong Cảo thời Tây Chu ở Thiểm Tây
51. Di chỉ Lưu Ly Hà kinh đô nước Yên ở Bắc Kinh
52. Di chỉ mộ cổ nước Tấn ở Khúc Ốc, Sơn Tây
53. Di chỉ Thượng Dương kinh đô nước Tây Quắc ở Tam Môn Hiệp, Hà Nam
54. Di chỉ kinh đô nước Tấn ở Hầu Mã, Sơn Tây
55. Di chỉ Trịnh-Hàn cổ thành ở Tân Trịnh, Hà Nam
56. Di chỉ Hạ Đô của nước Yên ở Dịch, Bảo Định, Hà Bắc
57. Di tích Mộ Tăng hầu Ất nước Tăng thời Chiến Quốc ở Tùy, Tùy Châu, Hồ Bắc
58. Di tích Kỉ Nam thành hay Dĩnh đô, kinh đô nước Sở thời Chiến Quốc ở Giang Lăng, Hồ Bắc
59. Mộ vua nước Trung Sơn thời Chiến Quốc, Bình Sơn, Thạch Gia Trang, Hà Bắc
60. Di tích Đồng Lục Sơn thời Đông Chu, Hồ Bắc

Nhà Tần, Hán, Ngụy, Kim, và Nam Bắc Triều 

61. Di chỉ kinh đô Hàm Dương thời Nhà Tần, Thiểm Tây
62. Lăng mộ Tần Thủy Hoàng và đội quân đất nung, Lâm Đồng, Thiểm Tây
63. Di chỉ Mộ Thụy Hổ Địa và Mộ Long Cương thời nhà Tần, Vân Mộng, Hồ Bắc
64. Di tích kinh đô Trường An của nhà Hán, Tây An, Thiểm Tây
65. Lăng mộ hoàng đế Tây Hán, Thiểm Tây
66. Mộ Mãn Thành thời nhà Hán, Hà Bắc
67. Lăng mộ Sở vương thời nhà Hán, Từ Châu, Giang Tô
68. Mộ Mã Vương Đôi thời nhà Hán, Trường Sa, Hồ Nam
69. Lăng mộ Nam Việt vương, Quảng Châu, Quảng Đông
70. Mộ Ngân Tước sơn thời nhà Hán, Lâm Nghi, Sơn Đông
71. Mộ Thiêu Câu thời nhà Hán, Lạc Dương, Hà Nam
72. Khu di tích mộ ở Thạch Trại Sơn của các vua nước Điền, Tấn Ninh, Vân Nam
73. Di tích Cư Diên thời nhà Hán, Khu tự trị Nội Mông
74. Các di tích của thành Lạc Dương thời Nhà Hán và Nhà Ngụy, Hà Nam
75. Di tích Vương quốc Lâu Lan, Tân Cương
76. Di tích Ni Nhã, Dân Phong, Tân Cương
77. Di tích Nghiệp thành, Lâm Chương, Hà Bắc
78. Thẻ tre Tẩu Mã Lâu thời Đông Ngô Tam Quốc, Trường Sa, Hồ Nam
79. Di tích mộ thời Đông Tấn và Nam Triều tại Nam Kinh, Giang Tô
80. Hang đá Vân Cương, Đại Đồng, Sơn Tây
81. Hang đá Long Môn, Lạc Dương, Hà Nam
82. Kinh thành và lăng mộ Cao Câu Ly, Tập An, Cát Lâm
83. Hang Mạc Cao, Đôn Hoàng, Cam Túc
84. Tượng Phật ở Chùa Long Hưng, Thanh Châu, Sơn Đông

Nhà Tùy, nhà Đường, và các triều đại phong kiến sau đó 

85. Di tích cố đô Đại Hưng - Trường An của các triều đại nhà Tùy, nhà Đường, Tây An, Thiểm Tây
86. Di tích cố đô Lạc Dương thời nhà Tùy, nhà Đường và các dinh thự đình viện thời Nhà Tống, Lạc Dương, Hà Nam
87. Mộ Ngu Hoằng thời nhà Tùy, Thái Nguyên, Sơn Tây
88. Các mộ táng thuộc khu di tích lăng mộ hoàng đế nhà Đường, Thiểm Tây
89. Chùa Pháp Môn, Phù Phong, Thiểm Tây
90. Cổ mộ Astana, Turpan, Tân Cương
91. Thượng Kinh Long Tuyền Phủ, Ninh An, Hắc Long Giang
92. Nam Đường nhị lăng, Nam Kinh, Giang Tô
93. Mộ Trần Công chúa thời nhà Liêu, Naiman, Khu tự trị Nội Mông
94. Bạch Sa Tống mộ, Vũ Châu, Hà Nam
95. Lăng mộ Tây Hạ, Ngân Xuyên, Ninh Hạ
96. Di tích lò Gốm Long Tuyền thời Nam Tống, Chiết Giang
97. Di tích lò gốm Diệu Châu, Đồng Xuyên, Thiểm Tây
98. Di chỉ kinh đô vương quốc Cổ Cách, Tây Tạng
99. Di tích kinh đô Đại Đô của nhà Nguyên, Bắc Kinh
100. Di tích Minh Định Lăng, Bắc Kinh

Tham khảo

Trung Quốc thế kỷ 20
Địa điểm khảo cổ ở Trung Quốc
Lịch sử Trung Quốc
Trung Quốc năm 2001