Đèn không hắt bóng

Tác giả Thanh Sang                                                                   

Ngày đăng 20/4/2007
Đèn không hắt bóng (tiếng Nhật: 無影燈) là một tiểu thuyết của nhà văn Nhật Bản Junichi Watanabe, và do Mainichi shinbunsha (毎日新聞社) ấn bản lần đầu năm 1972. 

Bác sĩ Naoe: Sự Tài Hoa Giữa Vực Thẳm Cô Độc

Khép lại cuốn sách, tôi vẫn không dám chắc mình đã thấu hiểu hoàn toàn bác sĩ Naoe – một cảm giác có lẽ nhiều độc giả cũng chia sẻ. Thay vì trực tiếp miêu tả nội tâm, tác giả Junichi Watanabe chọn cách để nhân vật tự hiện hình qua diễn biến câu chuyện và những góc nhìn đa chiều từ các nhân vật phụ.

Từ Ngưỡng Mộ Đến Sự Ngỡ Ngàng

Ban đầu, Naoe hiện lên như một hình mẫu lý tưởng: một bác sĩ tài năng xuất chúng, có cái nhìn thấu suốt về nhân sinh và sự tận tâm hiếm thấy đối với bệnh nhân. Nửa đầu tác phẩm, anh dường như là một con người hoàn hảo, ngoại trừ thái độ có phần tàn nhẫn đối với Noriko. Chính sự bí ẩn và tài hoa ấy đã lý giải vì sao Noriko lại tôn thờ và yêu anh mù quáng đến thế.

Sự Thật Nghiệt Ngã Phía Sau Vẻ Trụy Lạc

Tuy nhiên, khi bức màn đời tư dần hé lộ ở nửa sau câu chuyện, hình ảnh vị bác sĩ này bỗng trở nên đáng sợ. Những thói hư tật xấu, sự phụ thuộc vào rượu, thuốc lá, chất kích thích và những mối quan hệ phức tạp với những người phụ nữ xung quanh khiến người đọc không khỏi cảm thấy ghê tởm.

Nhưng rồi, chỉ khi cái chết mang anh đi, sự thật mới được phơi bày. Naoe không phải là kẻ tội đồ, mà là một linh hồn đáng thương hơn tất thảy. Trớ trêu thay, một lương y cứu người lại mang trong mình căn bệnh ung thư xương mà y học đương thời đành bất lực. Anh lặng lẽ làm việc đến những hơi thở cuối cùng để cống hiến, hoặc có lẽ, để tìm quên trong công việc mà chẳng cần ai thấu cảm hay ghi nhận. Còn gì đắng cay hơn khi chữa lành cho bao người nhưng lại không thể cứu lấy chính mình? Nỗi đau thể xác ngày một leo thang, cộng thêm sự tĩnh lặng đáng sợ khi biết rõ ngày tàn của bản thân, là một gánh nặng quá sức chịu đựng với một người trẻ tuổi, đầy hoài bão như anh. Những ngày tháng sống buông thả thực chất chỉ là liều thuốc giảm đau cho một tâm hồn đang rỉ máu.

Cái Chết Và Những Câu Hỏi Bỏ Ngỏ

Sự lựa chọn kết thúc cuộc đời trong lòng hồ sâu lạnh lẽo, nơi rễ cây chằng chịt giữ chặt thân xác mãi mãi, là một hình ảnh đầy ám ảnh và cô độc. Nó để lại trong tôi nỗi bâng khuâng khó tả về sự phù du của kiếp người và cảm giác bất lực trước định mệnh.

Điều khiến tôi trăn trở nhất chính là tình cảm của Naoe dành cho Noriko. Dù tìm đọc bao nhiêu bài bình luận, câu trả lời vẫn luôn nằm giữa hai luồng ý kiến trái chiều. Trong bức thư cuối cùng, khi Naoe gọi Noriko là "người bạn cuối cùng" tiễn đưa mình, tôi đã từng hy vọng đó là một sai sót trong dịch thuật. Nhưng khi biết bản gốc tiếng Nhật cũng dùng từ tương tự, tôi chợt nhận ra câu trả lời cho riêng mình: Naoe có lẽ không yêu Noriko.

Noriko là một cô gái thuần khiết, đơn giản, chỉ biết yêu và hy sinh vô điều kiện dù bị hắt hủi. Trong khi đó, một người như Naoe – với nội tâm phức tạp và sâu thẳm – có lẽ cần một tâm hồn đồng điệu hơn, một người đủ sâu sắc để cùng anh luận bàn và sẻ chia những góc khuất của sự tồn tại.

Cuối cùng, hình ảnh ám ảnh nhất đối với tôi không phải là những lần anh lạnh lùng, mà là ánh mắt trìu mến cuối cùng anh dành cho bác sĩ Kobashi. Một cái nhìn đầy bao dung và ký thác. Naoe thật sự là một nhân vật đáng thương đến tận cùng.

Chuyển thể 
Tại Việt Nam, đèn không hắt bóng đã được Ái Như - Thành Hội chuyển thể thành kịch, Minh Hải đạo diễn, diễn tại Nhà văn hóa Thanh Niên năm 1991, Nhà Hát Kịch Sân Khấu Nhỏ (5B) năm 1996.

Tại Nhật Bản, tiểu thuyết được chuyển thể thành phim năm 1973 (với tựa 白い影), 1982, 1996 và 2001, từng đứng đầu bảng xếp hạng rating, được giới truyền thông Nhật Bản đánh giá cao.

Tham khảo 

Tiểu thuyết Nhật Bản