Physalis

Physalis hay chi Tầm bóp (, , , , bắt nguồn từ tiếng Latin φυσαλλίς : phusallís, nghĩa là 'bàng quang') là một chi gồm khoảng 75 đến 90 loài thực vật có hoa thuộc họ cà, có nguồn gốc từ Châu Mỹ và Châu Úc. Ít nhất 46 loài là đặc hữu của Mexico. Các loài này đã được du nhập đi khắp thế giới. Đặc điểm nổi bật của Physalis là lớp vỏ như giấy vốn là đài hoa bao bọc một phần hoặc toàn bộ quả. Nhiều loài trong số chúng có quả ăn được và một số loài được nuôi trồng.

Loại quả Physalis điển hình có kết cấu tương tự như một quả cà chua và giống như một loại nho thơm, ngọt. Một số loài, chẳng hạn như Thù lù lông và Physalis philadelphica đã được nhân giống thành nhiều giống cây trồng với hương vị khác nhau. Các quốc gia bao gồm Colombia, Ấn Độ và Mexico có thị trường buôn bán quả Physalis đáng kể. Quả của nhiều loài được gọi chung (theo tiếng Anh) là Physalis, Anh đào đất,  cà chua vỏ, anh đào vỏ, quả poha và quả mọng vàng.

Sự miêu tả 
Các loài Physalis là cây thân thảo phát triển cao đến 3m, tương tự như cà chua thông thường, nhưng thường có thân cứng và thẳng hơn. Chúng có thể là loài thực vật hàng năm hoặc lâu năm. Hầu hết đều yêu cầu ánh nắng mặt trời đầy đủ và nhiệt độ tương đối ấm. Một số loài nhạy cảm với sương giá, nhưng những loài khác chịu được lạnh khi ngừng hoạt động vào mùa đông.

Kỷ lục hóa thạch 
Một số hóa thạch loài Physalis 52 triệu năm tuổi đã được tìm thấy ở Patagonia, được đặt tên là Physalis infinemundi.

Trồng trọt và sử dụng 

Ước tính việc sử dụng Physalis sớm nhất cho con người nằm trong khoảng từ 900 đến 5000 năm trước công nguyên. Các địa điểm khảo cổ củng cố giả thuyết sử dụng Physalis trong lịch sử làm thực phẩm của người dân bản địa ở khu vực ngày nay là miền bắc Mexico và một phần của Hoa Kỳ.

Quả Physalis rất giàu cryptoxanthin. Qu và thể ăn được  ăn sống như cà chua và dùng trong món salad. Một số loại được dùng trong  món tráng miệng, dùng làm hương liệu, làm chất bảo quản trái cây hoặc sấy khô và sử dụng như nho khô. Chúng chứa pectin và có thể được sử dụng làm nhân bánh. Anh đào đất còn được gọi là poha trong tiếng Hawaii, mứt poha còn là món tráng miệng truyền thống được làm từ cây Physalis trên quần đảo Hawaii.

Một tài liệu năm 2013 đã xác định được hơn một trăm sản phẩm với công dụng y tế của nhiều loài Physalis khác nhau ở Châu Mỹ. Các chế phẩm bao gồm tất cả các bộ phận của cây với các hình thức như thuốc sắc, dịch truyền và ngâm. Các chế phẩm thảo dược được sử dụng điều trị cả bệnh bên trong lẫn bên ngoài cơ thể.

Cây Physalis phát triển ở hầu hết các loại đất và phát triển rất tốt ở vùng đất nghèo dinh dưỡng và trong chậu. Chúng nhân giống bằng hạt và cần độ ẩm để phát triển cho đến khi đậu quả. Dễ bị nhiễm nhiều loại sâu và bệnh phổ biến trên cà chua, các loài rệp, bọ, ve bét và bọ khoai tây (Leptinotarsa juncta) cũng tấn công chúng.

Tại Louisiana, Mỹ đã từng phân loại nhầm Physalis subglabrata là một loại cây gây ảo giác và việc trồng nó cho mục đích khác ngoài việc trang trí bị cấm theo Đạo luật Tiểu bang 159 năm 2005. Ở vùng Gran Chaco - Nam Mỹ, việc tiêu thụ các loài Physalis làm thực phẩm đã giảm do những thay đổi về văn hóa xã hội và môi trường.

Phân chi và các mục
Physalis được chia thành các phân chi và mục. Có khoảng 75 đến 90 loài được đặt trong chi này.

Phân chi Physalis Physalodendron 
Tác giả: (G. Don) M. Martinez

 Physalis arborescens
 Physalis melanocystis

Phân chi Physalis Rydbergis 
Tác giả: Hendrych

Mục Angulatae 
Tác giả: (Rydberg) M. Martinez
 Physalis acutifolia (Miers) Sandw.
 Physalis ampla Waterfall
 Physalis angulata L.
 Physalis carnosa Standley
 Physalis crassifolia Benth.
 Physalis ixocarpa Brot
 Physalis lagascae Roem. & Schult.
 Physalis microcarpa Urb. & Eckman
 Physalis minima Linnaeus
 Physalis philadelphica Lam.
 Physalis solanacea (Schlechtendal) Axelius 
 Thác Physalis sulphurea (Fernald)

Mục Campanulae 
Tác giả: M. Martinez
 Physalis campanula Standl. & Steyerm.
 Physalis glutinosa Schltdl.

Mục Coztomatae 
Tác giả: M. Martinez
 Physalis angustiphysa Waterfall
 Physalis cordata Mill.
 Physalis grisea Martínez
 Physalis ignota Britton
 Physalis latiphysa Waterfall.
 Physalis leptophylla BL Rob. & Greenm.
 Physalis minuta Griggs
 Physalis missouriensis Mackenzie & Bush – Anh đào đất Missouri
 Physalis neomexicana Rydberg
 Physalis nicandroides Schltdl
 Physalis patula Mill.
 Physalis porgeta Waterfall.
 Physalis pruinosa L

Mục Viscosae 
Tác giả: (Rydberg) MY Menzel
 Physalis angustifolia Nuttall
 Physalis cinerascens (Dunal) A.S Hitchc.
 Physalis × elliottii Kunze 
 Physalis × elliottii nothovar. glabra Waterfall'' Physalis mollis Nuttall
 Physalis vestita Waterfall Physalis viscosa Linnaeus
 Physalis walteri Nuttall

Mục Tehuacanae
Tác giả: M. Martinez
 Physalis tehuacanensis Waterfall.Mục Epeteiorhiza
Tác giả: G. Don
 Physalis aggregata Waterfall
 Physalis angustior Waterfall
 Physalis chenopodifolia Lam.
 Physalis coztomatl Moc. & Sessé ex Dunal
 Physalis greenmanii Waterfall
 Physalis hintonii Waterfall
 Physalis jaliscensis Waterfall
 Physalis lassa Standley & Steyerm.
 Physalis lignescens Waterfall
 Physalis longilobaVargas, M. Martínez & Dávila
 Physalis longipedicellata Waterfall
 Physalis mcvaughii Waterfall
 Physalis orizabae Dunal
 Physalis pennellii Waterfall
 Physalis philippiensis Fernald
 Physalis pringlei Greenman
 Physalis sancti-josephi Dunal
 Physalis subrepens Waterfall
 Physalis pubescens L.
 Physalis tamayoi Vargas, M. Martínez & Dávila 

Mục Lanceolatae
Tác giả: (Rydberg) MY Menzel
 Physalis arenicola Kearney
 Physalis caudella Standl.
 Physalis fendleri A. Grey 
 Physalis gracilis Miers
 Physalis hastatula hastula
 Physalis hederifolia A.Gray
 Physalis heterophylla Nees
 Physalis inrata Standley
 Physalis lanceolata Michaux 
 Physalis longifolia Nuttall
 Physalis macrosperma Pyne & ELBridges & Orzel 
 Physalis muelleri Waterfall Physalis peruviana L.
 Physalis pumila Nuttall
 Physalis queretaroensis M. Martinez & L. Hernandez
 Physalis sordida Fernald
 Physalis virginiana Mill.
 Physalis volubilis Waterfall. Mục Rydbergae 
Tác giả: M. Martinez

 Physalis minimaculata Waterfall. Physalis rydbergii Fernald

 Các loài không được xếp vào các phân chi hoặc mục 

 † Physalis infinemundi Wilf và cộng sự. 2017 – Loài đã tuyệt chủng được phát hiện trong một hóa thạch từ tầng Ypres ở Patagonia 

 Các loài từng trong chi này 

 Alkekengi officinarum Moench. (đồng nghĩa: P. alkekengi L)
 Calliphysalis carpenteri (Riddell) Whitson (đồng nghĩa: P. carpenteri Riddell)
 Darcyanthus vân sam (Hunz.) Hunz. NAHarriman (vai P. spruceana Hunz)
 Deprea orinocensis (Kunth) Raf. (đồng nghĩa: P. orinocensis Kunth)
 Leucophysalis grandiflora (Hook.) Rydb. (đồng nghĩa: P. grandiflora Hook)
 Quincula lobata (Torr.) Raf. (đồng nghĩa: P. lobata Torr.)
 Salpicroa origanifolia (Lam.) Baill. (đồng nghĩa: P. origanifolia Lam.)
 Withania somnifera (L.) Dunal (đồng nghĩa: P. somnifera'' Linnaeus)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Physalis
Thực vật Bắc Mỹ
Quả mọng