Shenyang J-16

Shenyang J-16 (tiếng Trung: 歼-16), còn gọi là Tiềm Long (; Bính âm: Qián Lóng; dịch nghĩa: Rồng ẩn nấp; Tên định danh NATO: Flanker-N) là một loại máy bay tiêm kích cường kích đa năng thế hệ 4,5 hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết, chủ yếu được sử dụng bởi Không quân Trung Quốc (PLAAF). Nhà sản xuất là Shenyang Aircraft Corporation (Tập đoàn Máy bay Thẩm Dương), họ đã phát triển J-16 từ Shenyang J-11 (phiên bản sản xuất theo giấy phép của Sukhoi Su-27) và thiết kế dựa trên Su-30MKK.

Thiết kế và phát triển 
Vào thập niên 1990, Trung Quốc đã mua các máy bay chiến đấu chiếm ưu thế trên không Sukhoi Su-27 từ Nga, bao gồm cả những chiếc được sản xuất theo giấy phép tại Trung Quốc dưới tên gọi Shenyang J-11A. J-11A được tiếp tục phát triển thành biến thể một chỗ ngồi J-11B và biến thể hai chỗ ngồi J-11BS với công nghệ nội địa. J-16 là máy bay tấn công có nguồn gốc từ mẫu J-11BS.

J-16 trang bị một radar mảng quét điện tử chủ động AESA, hai động cơ tuốc bin phản lực Shenyang WS-10A. Máy bay sử dụng nhiều vật liệu composite hơn nhằm giảm trọng lượng. Các đơn vị J-16 đã nhận được sơn hấp thụ radar để giảm tín hiệu radar, và tăng cường khả năng Áp chế Phòng không Đối phương (Suppression of Enemy Air Defenses - SEAD) kết hợp với các hộp đo lường hỗ trợ điện tử.

Buồng lái trang bị hệ thống màn hình hiển thị gắn trên mũ bảo hiểm (HMD) để cải thiện nhận thức tình huống của phi công.

Phiên bản tác chiến điện tử J-16D được phát triển vào thập niên 2010. Nó được cho là đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 2015. J-16D được thiết kế để Áp chế Phòng không Đối phương (SEAD), có chứa thiết bị gây nhiễu bên trong và mang theo nhiều thiết bị tác chiến điện tử bên ngoài.

Theo nhà nghiên cứu hàng không Justin Bronk thuộc Royal United Services Institute, J-16 có nhiều lợi thế hơn so với các biến thể Flanker của Nga nhờ ứng dụng rộng rãi vật liệu composite, tên lửa tầm xa hơn, cảm biến và hệ thống điện tử hàng không hiện đại. J-16 đại diện cho sự chuyển đổi của ngành công nghiệp hàng không Trung Quốc thoát khỏi sự phụ thuộc vào công nghệ Nga trong quá khứ, để hướng tới phát triển các sản phẩm phái sinh hiện đại vượt trội so với bản gốc của Nga về nhiều mặt.

Quân đội Trung Quốc đang phát triển khả năng tự hành tiên tiến cho các máy bay chiến đấu. Tháng 3 năm 2021, có thông tin cho rằng một biến thể J-16 với phi công phụ ở ghế sau đã bị thay thế bằng một thuật toán trí tuệ nhân tạo có tên là "chiến thắng tình báo" () đang được thử nghiệm tại Shenyang Aircraft Corporation. Một chiếc máy bay tương tự cũng được phát hiện bằng hình ảnh vệ tinh tại một căn cứ thử nghiệm gần Malan, Tân Cương vào tháng 6 năm 2021.

Lịch sử hoạt động 

Chuyến bay đầu tiên được cho là đã diễn ra vào năm 2011-2012.

Tháng 4 năm 2014, PLAAF đã tiếp nhận một trung đoàn J-16.

J-16 đi vào hoạt động năm 2015 và chính thức được tiết lộ công khai vào năm 2017 trong cuộc duyệt binh kỷ niệm 90 năm thành lập Quân Giải phóng Nhân dân.

Năm 2021, Không quân Trung Quốc bắt đầu đưa J-16D vào huấn luyện chiến đấu.

Theo Bộ Quốc phòng Úc, ngày 26 tháng 5 năm 2022, một chiếc J-16 đã chặn một máy bay giám sát Boeing P-8 Poseidon của Không quân Hoàng gia Úc trên Biển Đông khi chiếc máy bay này đang tiến hành các hoạt động giám sát hàng hải thông thường trên vùng biển quốc tế. Bộ trưởng Quốc phòng Úc mới đắc cử Richard Marles cho biết, chiếc J-16 đầu tiên bay sát bên cạnh chiếc P-8, phóng pháo sáng và sau đó bay ra phía trước, rồi thả vật gây nhiễu vào đường bay làm một số rơi vào động cơ của P-8. Chính phủ Úc đã phản đối Chính phủ Trung Quốc về vụ việc và Marles nói rằng Úc sẽ không bị ngăn cản tiến hành các hoạt động có tính chất tương tự trong tương lai. Theo người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc, các phi công Úc đã hành động "nguy hiểm và khiêu khích" đồng thời phớt lờ các cảnh báo lặp đi lặp lại trước khi chiếc J-16 đuổi máy bay Úc đi. Trong một bài báo của Lowy Institute - một tổ chức tư vấn của Úc, cho biết vụ ngăn chặn đánh dấu sự leo thang trong các hành động vùng xám mà Trung Quốc đang sử dụng để thực thi các yêu sách của mình ở Biển Đông.

Trong số tất cả các máy bay được triển khai ở eo biển Đài Loan, máy bay chiến đấu J-16 được sử dụng thường xuyên nhất, có thể là do khả năng tác chiến điện tử của nó. Tháng 8 năm 2022, Trung Quốc đã điều động một lượng lớn máy bay chiến đấu J-16 đến eo biển Đài Loan, để đáp trả lại chuyến thăm Đài Loan của bà Nancy Pelosi.

Biến thể 

 J-16
 J-16D: Phiên bản tác chiến điện tử (EW). Được trang bị hộp thiết bị EW ở đầu cánh; hệ thống EW nội bộ thay thế IRST và pháo 30 mm. Chuyến bay đầu tiên diễn ra vào tháng 12 năm 2015.

Quốc gia sử dụng 
 
 Không quân Trung Quốc: 300 chiếc J-16, 12 chiếc J-16D (tính đến năm 2024)

Thông số kỹ thuật 
Dữ liệu lấy từ Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA), Rupprecht

Đặc điểm tổng quát 
 Kíp lái: 2 người
 Chiều dài: 21,9 m (71 ft 10 in)
 Sải cánh: 14,7 m (48 ft 3 in)
 Chiều cao: 6,36 m (20 ft 10 in)
 Diện tích cánh: 62 m2 (670 ft2)
 Trọng lượng không tải: 17.700 kg (39.022 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 35.000 kg (77.162 lb)
 Động cơ: 2 × động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt đốt sau Shenyang WS-10B, lực đẩy 135 kN (30.000 lbf) khi đốt nhiên liệu phụ trội tăng áp (đốt sau)

Hiệu suất bay 
 Tốc độ tối đa: Mach 2 (2.120 km/h; 1.320 dặm/h; 1.140 hải lý/giờ)
 Tầm bay: 3.000 km (1.900 dặm; 1.600 hải lý)
 Trần bay: 17.300 m (56.800 ft)
 Giới hạn g: +9
 Vận tốc tăng độ cao: 230 m/giây (45.000 ft/phút)

Vũ khí 
 1 × pháo 30 mm GSh-30-1
 12 giá treo vũ khí bên ngoài, gồm có:
 Tên lửa không đối không
 PL-9
 PL-10 (ASR)
 PL-12
 PL-15
 PL-17
 Tên lửa chống hạm
 YJ-12
 YJ-83K
 Tên lửa không đối đất
 AKF-98
 KD-88
 Nhiều loại rocket
 Bom điều khiển dẫn đường
 Bom điều khiển dẫn đường bằng laser LS-500J
 Tên lửa chống bức xạ
 Hộp nhắm mục tiêu YINGS-III

Hệ thống điện tử hàng không 
 Radar mảng quét điện tử chủ động (AESA)
 Tìm kiếm và theo dõi bằng tia hồng ngoại (IRST)
 Hộp chứa thiết bị tác chiến điện tử (đối với phiên bản J-16D)

Xem thêm 
 Máy bay tiêm kích phản lực thế hệ 4,5

Máy bay có sự phát triển liên quan
 Shenyang J-11
 Shenyang J-15
 Sukhoi Su-30MKK

Máy bay có vai trò, cấu hình và thời đại tương đương
 Dassault Rafale
 Boeing EA-18G Growler
 Eurofighter Typhoon
 Boeing F-15EX Eagle II
 Boeing F/A-18E/F Super Hornet
 KAI KF-21 Boramae
 Sukhoi Su-35S

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay tiêm kích

Tham khảo

Trích dẫn

Thư mục 

 
 
 

Máy bay phản lực hai động cơ
Máy bay Shenyang
Máy bay tác chiến điện tử
Bài viết có chữ Hán giản thể