Hòa Lạc, Hà Nội

Hòa Lạc là một xã thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam. Xã được thành lập vào năm 2025 trên cơ sở sáp nhập một phần diện tích và dân số của sáu đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Thạch Thất và thị xã Sơn Tây trước đây, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội. Hòa Lạc được định hướng trở thành hạt nhân của đô thị vệ tinh phía Tây Thủ đô, nổi bật với vai trò là trung tâm công nghệ cao và giáo dục đào tạo.

Hành chính 
Xã Hòa Lạc được thành lập theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025 và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 7 cùng năm. Theo đó, xã được hình thành từ việc sắp xếp một phần diện tích tự nhiên và dân số của các xã: Tiến Xuân, Thạch Hòa, phần còn lại của xã Cổ Đông (sau khi một phần đã sáp nhập vào xã Đoài Phương), và phần còn lại của các xã Bình Yên, Hạ Bằng, Tân Xã (sau khi một phần đã sáp nhập vào xã Hạ Bằng mới).

Sau khi sắp xếp, xã có diện tích tự nhiên là 35,37 km² và dân số 20.815 người. Trụ sở Đảng ủy xã đặt tại Thôn Mục Uyên I (xã Tân Xã cũ), còn trụ sở Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân xã đặt tại Thôn 1 (xã Thạch Hòa cũ).

Địa lý 
Xã Hòa Lạc nằm ở phía tây thành phố Hà Nội, có vị trí địa lý chiến lược, là cửa ngõ kết nối trung tâm Thủ đô với các tỉnh phía Tây Bắc.
 Phía Bắc giáp xã Hạ Bằng.
 Phía Tây giáp các xã Đoài Phương và Yên Bài.
 Phía Đông giáp xã Hạ Bằng và Phú Cát.
 Phía Nam giáp xã Yên Xuân.

Địa hình của xã có sự đa dạng, bao gồm vùng đồi gò thoải dần từ chân núi Ba Vì và các khu vực đồng bằng ven sông. Điều này tạo nên cảnh quan thiên nhiên đa dạng và tiềm năng phát triển cả nông nghiệp và đô thị.

Lịch sử

Nguồn gốc tên gọi 
Tên gọi "Hòa Lạc" có lịch sử lâu đời và mang nhiều ý nghĩa. Vào thời Pháp thuộc, Hòa Lạc là tên của một đồn lính khố xanh và là một nút giao thông quan trọng trong khu vực, kết nối huyện lỵ Thạch Thất, thị xã Sơn Tây và đồn Xuân Mai. Ngày nay, "Hòa Lạc" vẫn là tên của một thôn thuộc xã Bình Yên cũ. Việc đặt tên cho xã mới là Hòa Lạc nhằm kế thừa giá trị lịch sử, truyền thống, đồng thời đảm bảo tính nhận diện cao và phù hợp với định hướng phát triển của địa phương, đặc biệt là gắn liền với Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Trước khi thành lập xã Hòa Lạc 
Trước năm 2025, khu vực này thuộc địa giới hành chính của các xã Thạch Hòa, Tân Xã, Bình Yên, Hạ Bằng (huyện Thạch Thất), Tiến Xuân (huyện Thạch Thất) và Cổ Đông (thị xã Sơn Tây). Đây là vùng đất giáp ranh giữa Hà Nội và tỉnh Hòa Bình, dân cư thưa thớt và không có các làng truyền thống lâu đời.

Kinh tế - Xã hội

Khu Công nghệ cao Hòa Lạc 
Điểm nhấn kinh tế quan trọng nhất của xã là Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Khu CNC Hòa Lạc). Đây là khu công nghệ cao quốc gia đầu tiên và lớn nhất Việt Nam, được Chính phủ xác định là một trong những động lực tăng trưởng kinh tế tri thức của Thủ đô và cả nước. Với diện tích quy hoạch hơn 1.600 ha, khu CNC Hòa Lạc thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu trong và ngoài nước đến đầu tư, nghiên cứu và sản xuất, tạo ra hàng ngàn việc làm chất lượng cao cho người lao động địa phương và các vùng lân cận. Tính đến cuối năm 2025, khu CNC Hòa Lạc đã thu hút 109 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 116 nghìn tỷ đồng (tương đương 5 tỷ USD), bao gồm sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Viettel, FPT, Vingroup, VNPT, Nidec (Nhật Bản), Hanwha Aerospace (Hàn Quốc).

Thành phố Hà Nội đang nỗ lực đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng để đưa khu CNC Hòa Lạc trở thành "thung lũng Silicon" của Việt Nam. Năm 2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn bộ diện tích còn lại khoảng 98,86 ha, đồng thời quy hoạch lại các phân khu chức năng để tạo quỹ đất đủ lớn thu hút nhà đầu tư chiến lược. Đến hết năm 2026, tỷ lệ lấp đầy dự kiến đạt khoảng 60%.

Tuy nhiên, sau hơn 25 năm phát triển, khu CNC Hòa Lạc vẫn đối mặt với ba điểm nghẽn chính: thể chế chưa đủ vượt trội, hạ tầng chưa đồng bộ và công tác giải phóng mặt bằng chậm trễ. Theo ông Vũ Xuân Hùng, Trưởng ban Ban Quản lý, thể chế hiện tại chưa thực sự có cơ chế đủ sức giải quyết tất cả các vấn đề mà khu CNC Hòa Lạc đang phải đối mặt.

Giáo dục và Đào tạo 
Xã Hòa Lạc là nơi tọa lạc của Khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội, một trung tâm giáo dục và nghiên cứu khoa học hàng đầu của cả nước. Đây là cơ sở chính trong tương lai của Đại học Quốc gia Hà Nội với mục tiêu trở thành một đô thị đại học hiện đại, đồng bộ, đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu cho hàng chục nghìn sinh viên, giảng viên. Từ năm học 2026-2027, khoảng 15.000 sinh viên sẽ chuyển lên học tập tại Hòa Lạc, tăng gấp 2,5 lần so với thời điểm hiện tại. Sinh viên đến từ các trường thành viên như Trường Đại học Việt Nhật, Trường Đại học Luật, Trường Đại học Công nghệ, Trường Đại học Y Dược, Trường Đại học Giáo dục, Trường Quốc tế, Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, và đặc biệt là lần đầu tiên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên có khoảng 900 sinh viên năm nhất lên Hòa Lạc.

Theo quy hoạch, cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội rộng hơn 1.113 ha, đáp ứng quy mô khoảng 65.000 sinh viên. Thành phố Hà Nội cũng định hướng mở rộng khu đô thị đại học lên khoảng 2.500 ha, phát triển theo mô hình "5 trong 1" bao gồm trung tâm đào tạo tài năng, trung tâm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm văn hóa - thể thao và khu ở cho sinh viên, giảng viên. Bên cạnh Đại học Quốc gia, xã còn có sự hiện diện của Đại học FPT và nhiều cơ sở đào tạo khác, hình thành một hệ sinh thái giáo dục đa dạng.

Hạ tầng và Giao thông 
Hệ thống giao thông của xã Hòa Lạc được đầu tư đồng bộ và hiện đại, với các trục đường huyết mạch như:
 Đại lộ Thăng Long: Tuyến đường cao tốc kết nối trực tiếp trung tâm Hà Nội với Hòa Lạc, rút ngắn thời gian di chuyển.
 Đường Hồ Chí Minh: Chạy qua phía Tây của xã, kết nối với các tỉnh Tây Bắc.
 Quốc lộ 21: Kết nối Sơn Tây và các tỉnh phía Nam đồng bằng sông Hồng.
 Các tuyến đường nội thị đang được nâng cấp và mở rộng, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị thông minh.

Trong năm 2026, xã triển khai nhiều dự án nâng cấp hạ tầng giao thông nông thôn. Điển hình là hai dự án cải tạo, nâng cấp đường giao thông thoát nước tại thôn Thái Bình và thôn Phú Hữu (thôn 9 cũ) với tổng mức đầu tư lần lượt hơn 8,1 tỷ đồng và 8,2 tỷ đồng, từ ngân sách xã và hỗ trợ của thành phố. Bên cạnh đó, tuyến cao tốc Hòa Lạc – Hòa Bình với tổng mức đầu tư hơn 5.249 tỷ đồng cũng đang được đẩy nhanh tiến độ, hứa hẹn hoàn thiện mạng lưới giao thông phía Tây.

Môi trường và Vệ sinh 
Nhằm đáp ứng yêu cầu của một đô thị hiện đại, xã Hòa Lạc đặc biệt chú trọng đến công tác vệ sinh môi trường. Ngày 02 tháng 3 năm 2026, UBND xã tổ chức hội nghị triển khai Kế hoạch công tác vệ sinh môi trường giai đoạn 2026–2030 với tổng giá trị gói thầu hơn 65,18 tỷ đồng. Nhà thầu Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Hà Đông đã chính thức tiếp nhận địa bàn từ ngày 01/3/2026, với cam kết thu gom rác thải liên tục, không để tồn đọng. Trước đó, trên địa bàn xã tồn tại nhiều "điểm đen" về rác thải, gây ô nhiễm môi trường. Việc triển khai gói thầu mới được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng này, hướng tới một môi trường sống xanh, sạch, đẹp

Văn hóa 
Mặc dù là một xã mới thành lập, Hòa Lạc vẫn mang trong mình những giá trị văn hóa truyền thống của vùng xứ Đoài. Trên địa bàn xã có một số di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng, tiêu biểu như đền Mỹ Tự và chùa Thấp, là những di tích cấp Quốc gia. Các lễ hội truyền thống của địa phương vẫn được người dân gìn giữ và tổ chức thường niên, là dịp để cộng đồng gắn kết và tưởng nhớ công ơn các bậc tiền nhân. Sự giao thoa giữa nét đẹp văn hóa cổ truyền với sự phát triển năng động của các khu đô thị, công nghệ cao đang tạo nên một bản sắc văn hóa mới mẻ và độc đáo cho vùng đất này.

Định hướng phát triển 
Xã Hòa Lạc được quy hoạch là hạt nhân của đô thị vệ tinh Hòa Lạc, một trong những cực tăng trưởng mới của Hà Nội. Với sự hiện diện của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội, xã được định hướng phát triển thành trung tâm khoa học - công nghệ và giáo dục hàng đầu cả nước. Xu hướng "trong sang - ngoài xanh" đang hình thành tại đây, thu hút cư dân tri thức và giới chuyên gia đến sinh sống. Dự báo đến năm 2045, dân số đô thị Hòa Lạc có thể đạt khoảng 1,2 triệu người.

Chú thích

Xem thêm 
 Khu công nghệ cao Hòa Lạc
 Đại học Quốc gia Hà Nội
 Thạch Thất

Liên kết ngoài 
 Trang thông tin điện tử chính thức của xã Hòa Lạc