Maximilian Franz của Áo

Maximilian Franz của Áo, (tên đầy đủ tiếng Đức là Maximilian Franz Xaver Joseph Johann Anton de Paula Wenzel von Österreich; 8 tháng 12 năm 1756 – 27 tháng 7 năm 1801), là Tuyển hầu tước xứ Cologne và Đại thống lĩnh của Dòng Hiệp sĩ Teutonic. Ông là người con út của Hoàng hậu La Mã Thần thánh Maria Theresa và Hoàng đế Francis I. Ông là Tuyển hầu tước xứ Cologne cuối cùng còn thực sự nắm quyền và là nhà bảo trợ thứ hai trong sự nghiệp của nhạc sĩ trẻ Ludwig van Beethoven.

Ông là em trai của hai người chị gái sau này sẽ trở thành vương hậu tương lai là Maria Karolina, Vương hậu của Hai Sicilie và Maria Antonia, Vương hậu nước Pháp.

Đầu đời 

Đại vương công Maximilian Franz sinh ngày 8 tháng 12 năm 1756,  tại Cung điện Hofburg ở Vienna. Ông là người con trai thứ năm và là con út của Hoàng đế La Mã Thần thánh Francis I và Hoàng hậu Maria Theresa. 

Ông thường được mẹ gọi bằng cái tên thân thương Max Franz. Cha ông qua đời khi ông mới chín tuổi, vì vậy toàn bộ việc giáo dục ông được đặt dưới sự chăm sóc của mẹ.  

Khi còn nhỏ, Maximilian Franz có lẽ thân thiết với người anh hơn 2 tuổi là Ferdinand Karl. 

Ban đầu, ông được định hướng sẽ trở thành thống đốc Hungary. Vì lý do đó, ông được phong Huân chương Đại Thập tự của Dòng Thánh Stephen từ năm 1767, và đã nhiều lần viếng thăm vùng đất này.

Sự nghiệp 
Năm 1774, ông thực hiện chuyến du hành quý tộc đầu tiên qua các vùng Đức, Hà Lan, Ý và Pháp. Trong chuyến đi này, ông đã gặp gỡ các thành viên của Dòng Hiệp sĩ. Sau thời gian lưu lại tại triều đình Versailles, ông phát triển một ác cảm lâu dài đối với tâm tính của giới quý tộc Pháp. Nhân dịp ông đến thăm Salzburg, nhà soạn nhạc Mozart đã sáng tác vở opera Il re pastore để vinh danh ông. 

Vào ngày 7 tháng 2 năm 1775, Maximilian Francis đến thăm chị gái là Maria Antonia. Để giữ cho chuyến đi mang tính riêng tư tối đa, vị đại công tước khi ấy mới chỉ 18 tuổi đã dùng một tước hiệu là bá tước xứ Burgau. Cuộc gặp gỡ diễn ra tại Château de la Muette. 

Năm 1777, ông đã soạn một bản ghi nhớ với nhiều đề xuất cải cách. Ông cũng được dự kiến sẽ kế vị chú ruột của mình là Karl Alexander xứ Lorraine để trở thành Đại Nguyên soái Dòng Hiệp sĩ Teuton. 

Vì mẹ ông vẫn kỳ vọng ông sẽ trở thành Thống đốc, nên ông được học tập về quân sự và tham gia huấn luyện khắc nghiệt tại Hungary. Trong chiến dịch ngắn ngủi của cuộc chiến giành quyền kế vị xứ Bayern. Tuy nhiên, ông lâm bệnh nặng đến mức không thể tiếp tục theo đuổi binh nghiệp. Các khối u ở cả hai chân buộc phải phẫu thuật. Việc không còn đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ quân sự cũng đồng nghĩa với việc kế hoạch làm Thống đốc Hungary bị hủy bỏ.

Ông là một trong những người bảo trợ đầu tiên của Beethoven, đã tạo điều kiện cho Beethoven gặp Mozart, rồi sau đó gửi ông theo học với Haydn. Beethoven từng muốn dành tặng bản giao hưởng đầu tay của mình cho Maximilian Franz, như thể hiện trong một bức thư gửi Franz Anton Hoffmeister, nhưng cái chết sớm của Maximilian-Franz đã chấm dứt.

Là người yêu âm nhạc say mê, Maximilian Franz sở hữu nhiều bản nhạc của Haydn, Mozart, Pleyel và Salieri. Ông đã cho lập một danh mục gồm 3.400 tác phẩm âm nhạc hiện được lưu trữ tại Modène, một chứng minh đáng quý cho đời sống âm nhạc tại Bonn và Cologne vào cuối thế kỷ XVIII.

Khi anh trai cả, cưới Vương nữ Isabel xứ Bourbon-Parma, ông mới chỉ bốn tuổi, và năm tuổi khi cháu gái ông, nữ Đại Vương Công Maria Theresa ra đời. Dù cuộc Chiến tranh Bảy Năm không thể khôi phục vị thế của Áo trong Đế quốc, những năm 1760 lại đánh dấu bởi cái chết của năm người anh chị em ruột cũng như của chính hoàng đế, việc anh cả ông lên ngôi hoàng đế vào năm 1765, cùng với sự hòa giải giữa hai triều đình Áo và Pháp điều được cụ thể hóa qua các cuộc hôn nhân giữa các anh chị em còn sống của vị đại công tước với các thành viên nhà Bourbon.

Năm 1768, Maria Karolina kết hôn với Quốc vương Ferdinando I của Hai Sicilie; năm 1769, Maria Amalia cưới Ferdinand, Công tước xứ Parma; năm 1770, Maria Antonia cưới Louis Auguste, Trữ quân nước Pháp, sau này là Quốc vương Louis XVI của Pháp.

Một cú ngã ngựa trong cuộc Chiến tranh Kế vị Bayern buộc ông phải từ bỏ binh nghiệp ở tuổi 22 và chuyển sang con đường giáo hội. Không lâu sau đó, ông kế nhiệm người cậu là  Karl Alexander xứ Lorraine làm đại thống lĩnh Dòng Hiệp sĩ Teutonic. Năm 1784, ông trở thành Tuyển đế hầu của Tổng giáo phận Cologne và nhờ đó trở thành một trong tám tuyển hầu của hoàng đế. Ông ủng hộ việc lên ngôi  và ông đã làm lễ đăng quang cho hai vị hoàng đế; anh trai Leopold II vào năm 1790 và của cháu trai ông là Franz II vào năm 1792.

Việc anh rể ông là quốc vương Louis XVI và chị gái ông là vuơng hậu Maria Antonia bị bắt giam, kết án và hành quyết khiến ông vô cùng bàng hoàng. Bên cạnh đó, ông cũng từng tiếp nhận nhiều giáo sĩ Pháp từ chối tuyên thệ theo Hiến pháp dân sự của giới tăng lữ, trong đó có cả tổng giám mục Rouen, trước khi chính ông buộc phải chạy trốn trước bước tiến của quân đội cách mạng Pháp.

Cuối đời 
Ông tìm nơi nương náu tại quê hương, bên cạnh người cháu là hoàng đế Franz II. Trong những năm cuối đời, sức khỏe của ông suy giảm do bệnh phù thũng, có thể liên quan đến tiểu đường. Ông qua đời vì đột quỵ ở Viên vào ngày 27 tháng 7 năm 1801 ở tuổi 44 khi đang ở trong biệt thự mùa hè của Bá tước Seilern.

Tổ tiên

Chú thích 

Hoàng tử Áo
Vương tử Hungary
Vương tử Bohemia
Vương tộc Habsburg
Vương tộc Habsburg-Lothringen
Vương tử (thuộc dòng nữ)
Hoàng tử
Vương tử
Đại vương công Áo
Sinh năm 1756
Mất năm 1801
Người Áo thế kỷ 18
Chôn cất tại Imperial Crypt
Quý tộc Viên
Những đứa con của Maria Theresia