Vương tộc Angiò-Sicilia

Vương tộc Angiò-Sicilia (tiếng Pháp: Maison Capétienne d'Anjou hay Maison d'Anjou-Sicile) là một triều đại, và là dòng nhánh của Vương tộc Capet, cai trị Vương quốc Pháp. Nó là một trong 3 vương tộc được gọi là Angevin, có nghĩa là "đến từ Anjou" của Pháp. 

Được thành lập bởi Charles I xứ Anjou, con trai út của Vua Louis VIII, vị vua thứ 10 của Vương tộc Capet. Charles là vị vua Capet lần đầu tiên trị vì Vương quốc Sicilia trong thế kỷ XIII. Sau đó, Chiến tranh Kinh chiều Sicilia đã buộc ông phải rời khỏi đảo Sicily, nhưng vẫn giữ lại được nửa phía Nam của Bán đảo Ý - Vương quốc Napoli. Vương tộc Anjou-Sicily và các chi nhánh khác nhau của nó vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến phần lớn lịch sử của Nam và Trung Âu trong suốt thời Trung cổ, cho đến khi không còn tồn tại vào năm 1435.

Trong lịch sử, người Nhà Capet xứ Anjou đã cai trị các Bá quốc Anjou, Maine, Touraine, Provence và Forcalquier, các Thân vương quốc Achaea và Taranto, các Vương quốc Sicily, Naples, Hungary, Croatia, Albania và Ba Lan.

Sự trỗi dậy của Charles I và các con trai ông

Charles là con trai út của vua Louis VIII của Pháp (Nhà Capet), được anh trai mình là Louis IX (Thánh Louis), phong tước hiệu quý tộc. Charles được phong làm Bá tước xứ Anjou và Maine; Bá quốc Anjou là một nhà nước chư hầu phía tây của Vương quốc Pháp, mà Nhà Capet đã giành được từ Vương tộc Plantagenet chỉ vài thập kỷ trước đó. Charles kết hôn với Beatrice xứ Provence, người thừa kế của Bá quốc Provence. Bà là thành viên của Vương tộc Barcelona; điều này có nghĩa là tài sản của Charles ngày càng tăng lên với tư cách là Bá tước xứ Provence. Sau khi tham gia Cuộc thập tự chinh thứ bảy, Charles được Giáo hoàng Clêmentê IV trao tặng Vương quốc Sicily. Vào thời điểm đó, vương quốc này không chỉ bao gồm đảo Sicily mà còn cả nửa phía nam của bán đảo Ý. Giáo hoàng Clêmentê IV đã trao nó cho Charles vì ​​một cuộc xung đột giữa Giáo hoàng và Đế quốc La Mã Thần thánh, và Đế quốc La Mã Thần thánh được đại diện bởi Vương tộc Hohenstaufen đang cai trị.

Chính tại Trận Benevento mà Nhà Capet theo phái Guelph (ủng hộ Giáo hoàng) đã giành được vương quốc Sicilia từ người Swabia theo phái Ghibelline (ủng hộ Thánh chế La Mã), điều này được củng cố sau chiến thắng tại Trận Tagliacozzo. Phù hợp với bối cảnh chính trị của thời kỳ đó, Charles được các học giả mô tả là người sắc sảo, năng động và đầy tham vọng. Ông đã ký Hiệp ước Viterbo năm 1267 với Baldwin II xứ Courtenay và William xứ Villehardouin, liên minh chính trị này đã trao cho Charles nhiều quyền của Đế chế Latinh và một liên minh hôn nhân cho con gái ông là Beatrice của Sicilia. Người Byzantine đã chiếm lại thành phố Constantinople vào năm 1261 và đây là một kế hoạch để giành lại nó từ Mikhael VIII Palaiologos. Nó cũng công nhận quyền sở hữu của Charles đối với Corfu và các thành phố ở Bán đảo Balkan như Durazzo, cũng như trao cho ông quyền bá chủ đối với Thân vương quốc Achaea và chủ quyền đối với Quần đảo Aegea ngoài những đảo đã thuộc quyền sở hữu của Cộng hòa Venice. Trong một thời gian, Charles bận rộn giúp đỡ người anh em Pháp của mình trong Cuộc Thập tự chinh thứ Tám không thành công ở Tunis. Sau đó, ông lại tập trung vào Constantinople, nhưng hạm đội của ông đã bị phá hủy trong một cơn bão bất thường ngoài khơi bờ biển Trapani. Với việc Giáo hoàng Grêgôriô X lên ngôi, đã có một thỏa thuận ngừng chiến giữa Charles và Mikhael thông qua Công đồng Lyon II, khi các Kitô hữu tập trung vào việc cải thiện quan hệ đại kết, với hy vọng giành lại Vương quốc Jerusalem từ tay người Hồi giáo.

Charles đã củng cố hoàn toàn quyền cai trị của mình đối với Durazzo vào năm 1272, tạo ra một Vương quốc Albania nhỏ cho riêng mình, từ lãnh thổ trước đây của Chế độ Epirus; ông được các thủ lĩnh địa phương đón tiếp nồng nhiệt.

Chế độ của Charles đã bị đánh đuổi khỏi Sicily sau sự kiện Kinh chiều Sicilia năm 1282, nhưng dòng họ của ông đã cai trị Napoli cho đến năm 1435, khi René xứ Anjou của Vương tộc Valois-Anjou thừa kế vương quốc.

Charles II và việc phân chia tài sản thừa kế
Nhà Capet xứ Anjou bao gồm các nhánh Anjou-Hungary, cai trị Hungary (1308–1385, 1386–1395) và Ba Lan (1370–1399), Anjou-Taranto, cai trị phần còn lại của Đế chế Latinh (1313–1374) và Anjou-Durazzo, cai trị Naples (1382–1435) và Hungary (1385–1386).

Dòng dõi chính của nhà Anjou-Durazzo tuyệt tự ở dòng nam với cái chết của Vua Ladislaus của Napoli năm 1414, và hoàn toàn tuyệt tự với cái chết của em gái ông, Joanna II, năm 1435.

Các nhánh

Anjou-Hungary

Trong thời Trung Cổ, đã có một số cuộc hôn nhân giữa Triều đại Árpád và Nhà Capet. Charles I, người sáng lập nhà Anjou-Sicily, với người vợ đầu tiên là Beatrice xứ Provence, đã sinh ra con trai cả của ông là Charles II của Napoli. (Con gái út của họ, Elizabeth, được gả cho Ladislaus IV của Hungary vào năm 1269, nhưng Ladislaus lại ưa các tình nhân hơn bà, và cuộc hôn nhân không có con). Năm 1270, Charles II kết hôn với Mary của Hungary, con gái của Stephen V của Hungary và Elizabeth người Cuman. Họ có mười bốn người con, điều này đã mang lại cho nhà Anjou-Sicily một vị thế vững chắc ở Naples.

Ladislaus IV của Hungary (1262–1290), người không có con, được kế vị bởi [[
Andrew III của Hungary|Andrew III]] làm vua Hungary. Ông là con trai của Stephen the Posthumous, người bị các anh em cùng cha khác mẹ lớn tuổi hơn nhiều của Stephen (Béla IV của Hungary, Coloman xứ Galicia, Andrew II xứ Halych) coi là con hoang hoàng gia do ngoại tình. Vì lý do này, sau cái chết của Ladislaus IV, một số người cùng dòng dõi với triều đại Árpád đã tìm cách tuyên bố dòng họ này tuyệt tự. Tại Napoli, Charles Martel xứ Anjou, con trai cả của Mary xứ Hungary, tuyên bố quyền thừa kế ngai vàng Hungary, được mẹ và Giáo hoàng ủng hộ. Ông bắt đầu tự xưng là Vua Hungary, nhưng ông không bao giờ giành được đủ sự ủng hộ từ các quý tộc Hungary để hiện thực hóa yêu sách của mình.

Với cái chết của Andrew III (1301), "nhánh vàng cuối cùng" của dòng họ Vua Thánh Stephen đã tuyệt tự. Nghị viện Hungary quyết tâm giữ dòng máu của Thánh Stephen (vị vua đầu tiên của Hungary) trên ngai vàng, ít nhất là theo dòng mẹ. Trong những năm tiếp theo, một cuộc nội chiến đã nổ ra giữa các ứng cử viên tranh giành ngai vàng. Sau thời kỳ trị vì ngắn ngủi của Wenceslaus xứ Bohemia (1301–1305) và Otto III xứ Bayern (1305–1307), cuộc nội chiến kết thúc với chiến thắng của Charles Robert (1308–1342), con trai của Charles Martel xứ Anjou, nhưng ông buộc phải tiếp tục chiến đấu chống lại các lãnh chúa Hungary hùng mạnh cho đến đầu những năm 1320.

Ba người con trai còn sống của Charles Robert (Charles I của Hungary) là Louis I của Hungary (1326–1382), Andrew, Công tước xứ Calabria (1327–1345), và Stephen, Công tước xứ Slavonia (1332–1354). Louis I chỉ có hai người con gái còn sống, Mary của Hungary (1371–1395), người kết hôn với Sigismund xứ Luxembourg, vị Hoàng đế La Mã Thần thánh tương lai, và Jadwiga của Ba Lan (1373/74–1399), người được gả cho Đại Công tước Litva Władysław II Jagiełło, vị Vua tương lai của Ba Lan. (Xem phần về Ba Lan.) Sau khi Louis I qua đời mà không có người thừa kế nam, chồng của Mary là Sigismund xứ Luxembourg (1368–1437) đã được các lãnh chúa Hungary chấp nhận làm người đồng trị vì với Mary. Khi vương hậu qua đời (1395), vương miện Hungary được truyền lại cho Nhà Luxembourg.

Năm 1333, Andrew (1327–1345), con trai thứ hai, sáu tuổi của Charles Robert, được cha đưa đến triều đình Napoli vì ​​mục đích kế vị, và được giao cho Robert Thông Thái giám hộ. Năm 1334, Andrew được hứa hôn với người em họ Joanna, cháu gái và người thừa kế ngai vàng của Vua Robert; cha của Andrew là cháu họ của Vua Robert. Năm 15 tuổi, ông kết hôn với Giovanna I của Napoli. Sau cái chết của Robert (1343), Andrew trở thành nạn nhân của những cuộc tranh giành quyền lực trong triều đình Napoli.

Quyền thừa kế ngai vàng của Robert khá mong manh và không tuân theo luật thừa kế con trưởng. Ông nội của Andrew là Charles Martel xứ Anjou, đã mất sớm; do đó, ngai vàng lẽ ra phải thuộc về cha của Andrew. Tuy nhiên, do lo sợ cuộc xâm lược sắp xảy ra từ Sicily, người ta cho rằng một người thừa kế bảy tuổi là quá mạo hiểm và sẽ không thể chống lại các cuộc xâm lược. Ngai vàng được đề nghị cho con trai kế của Charles II xứ Napoli là Louis xứ Toulouse, nhưng ông từ chối vì lý do tôn giáo, và do đó ngai vàng thuộc về Robert. Để đền bù cho cha của Andrew, Charles II quyết định trao cho ông quyền thừa kế Hungary.

Stephen xứ Anjou (1332–1354), Công tước xứ Slavonia, con trai thứ ba còn sống sót của Charles Robert, đã qua đời trước anh trai mình. Vì lý do này, ông (và con trai ông) không có cơ hội tiếp quản quyền cai trị ở cả Hungary lẫn Ba Lan. Năm 1350, ông kết hôn với Margaret xứ Bayern. Cuộc hôn nhân với một công chúa người Đức khiến ông không được lòng dân ở Ba Lan. Các quý tộc Ba Lan chỉ công nhận Louis là người thừa kế duy nhất của Casimir III vào tháng 7 năm 1351 sau khi ông hứa rằng sẽ không cho phép Stephen tham gia vào triều đình Ba Lan. Margaret sinh một con gái tên là Elizabeth (năm 1370 bà kết hôn với Philip xứ Taranto), và một con trai tên là John xứ Anjou, người thừa kế Croatia, Dalmatia và Slavonia từ cha mình, nhưng ông vẫn còn là một đứa trẻ khi qua đời năm 1360.

Sau cái chết của Louis I của Hungary, Carlo III của Napoli, con trai của Louis xứ Durazzo (1324–1362), chắt của Charles II của Napoli và Mary của Hungary, tuyên bố mình là người đứng đầu Vương tộc Capet xứ Anjou, và đã phế truất con gái của Louis là Mary của Hungary vào tháng 12 năm 1385. Việc lên nắm quyền không khó khăn đối với ông, vì ông có sự ủng hộ của một số lãnh chúa ở Croatia, và nhiều mối quan hệ mà ông đã thiết lập trong thời gian làm Công tước Croatia và Dalmatia. Tuy nhiên, Elizabeth xứ Bosnia, góa phụ của Louis và mẹ của Mary, đã sắp xếp để ám sát Charles vào ngày 7 tháng 2 năm 1386. Ông qua đời vì vết thương tại Visegrád vào ngày 24 tháng 2. Con trai ông, Ladislaus của Napoli, sau này đã cố gắng giành lấy vương miện Hungary, nhưng không bao giờ đạt được mục tiêu đó.

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài 

Vương tộc Angiò-Sicilia
Vương triều Capet
Vương tộc Anjou
Quý tộc Hungary
Quý tộc Ý
Quý tộc Pháp
Quý tộc Napoli