Artemis II

Artemis II (1–11 tháng 4 năm 2026) là sứ mệnh đưa con người thực hiện chuyến bay tầm thấp quanh Mặt Trăng. Đây là cột mốc đánh dấu chuyến bay có phi hành đoàn đầu tiên trong chương trình Artemis do NASA dẫn dắt, đồng thời cũng là lần đầu tiên con người vượt khỏi quỹ đạo tầm thấp của Trái Đất kể từ sau sứ mệnh Apollo 17 năm 1972. Artemis II là lần phóng thứ hai của Hệ thống Tên lửa đẩy Vũ trụ (SLS) và là chuyến hành trình đầu tiên có sự hiện diện của con người trên tàu vũ trụ Orion, con tàu được phi hành đoàn bốn người đặt tên là Integrity.

Chuyến bay này đóng vai trò là bước thử nghiệm quan trọng nhằm hỗ trợ cho sứ mệnh Artemis IV, với mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng. Ban đầu, dự án mang tên Exploration Mission-2 (EM-2) (Sứ mệnh Khám phá 2) và được thiết kế để phục vụ cho chương trình Chuyển hướng Thiên thạch vốn đã bị hủy bỏ; tuy nhiên, các mục tiêu đã được điều chỉnh lại sau khi chương trình Artemis chính thức ra đời vào năm 2017. Trọng tâm của sứ mệnh lần này là kiểm chứng hệ thống của tàu vũ trụ Orion, khả năng vận hành của phi hành đoàn cũng như các quy trình bay, nhằm chuẩn bị tiền đề cho lộ trình thám hiểm Mặt Trăng dài hạn trong tương lai. Xét về tính chất, các mục tiêu của Artemis II có nhiều nét tương đồng với Apollo 8 năm 1968, chuyến bay có người lái đầu tiên tới Mặt Trăng của chương trình Apollo. Bên cạnh đó, quỹ đạo tự do của con tàu cũng mô phỏng lại lộ trình mà Apollo 13 từng thực hiện vào năm 1970.

Trong số bốn thành viên phi hành đoàn, Victor Glover được ghi danh là người da màu đầu tiên, và Christina Koch là người phụ nữ đầu tiên tham gia một sứ mệnh tiến vào không gian sâu. Phi hành gia Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada trở thành người đầu tiên không mang quốc tịch Mỹ rời khỏi quỹ đạo Trái Đất, trong khi chỉ huy Reid Wiseman thiết lập kỷ lục là người lớn tuổi nhất từng bay xa khỏi quỹ đạo tầm thấp và vòng quanh Mặt Trăng. Trong quá trình bay ngang qua Mặt Trăng, phi hành đoàn đã phá vỡ kỷ lục về khoảng cách xa nhất mà con người từng đạt được so với Trái Đất, chạm tới cột mốc , vượt qua kỷ lục cũ của tàu Apollo 13 là . Ngay sau khi rời bệ phóng, Artemis II đã thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ truyền thông quốc tế nhờ những thành tựu kỹ thuật và tính đa dạng của đội ngũ phi hành gia, từ đó làm dấy lên làn sóng hào hứng trên toàn cầu với tên gọi "Moon joy" (Niềm vui từ cung trăng).

Lịch sử

Hoạch định và ấn định ngày phóng (2017–2021) 
Vào năm 2017, sứ mệnh Exploration Mission-2 được hoạch định là một chuyến bay khởi đầu bằng một lần phóng duy nhất của hệ thống tên lửa SLS Block 1B. Tên lửa này được trang bị tầng đẩy bên trên phục vụ thám hiểm (Exploration Upper Stage), mang theo tàu vũ trụ Orion Block 1 hướng tới Mặt Trăng với tổng tải trọng lên đến . Theo ý tưởng ban đầu, nhiệm vụ của đoàn thám hiểm là tiếp cận và kết nối với một tiểu hành tinh đã được đưa vào quỹ đạo Mặt Trăng trước đó bởi tàu robot thuộc sứ mệnh Chuyển hướng Thiên thạch. Tại đây, các phi hành gia sẽ thực hiện những chuyến đi bộ ngoài không gian để trực tiếp thu thập các mẫu vật địa chất.

Sau khi Sứ mệnh Chuyển hướng Tiểu hành tinh bị hủy bỏ vào tháng 4 năm 2017, NASA đã đề xuất một phương án thay thế là đưa phi hành đoàn gồm bốn người thực hiện hành trình kéo dài tám ngày bay quanh Mặt Trăng theo quỹ đạo tự quay về Trái Đất.

Một đề xuất khác vào năm 2017 từng dự kiến đưa bốn phi hành gia lên tàu Orion trong một sứ mệnh kéo dài từ 8 đến 21 ngày, nhằm lắp đặt thành phần đầu tiên cho trạm vũ trụ Lunar Gateway. Tuy nhiên, kế hoạch này đã không thể trở thành hiện thực. Đến tháng 3 năm 2018, NASA quyết định chuyển sang sử dụng tên lửa thương mại để phóng mô-đun khởi đầu của trạm Gateway, thay vì dùng hệ thống của mình. Nguyên nhân là do những chậm trễ trong việc chế tạo Bệ phóng Di động (Mobile Launcher) – thiết bị cần thiết cho tầng đẩy Exploration Upper Stage vốn có công suất mạnh mẽ hơn. Sau đó, tên lửa Falcon Heavy của SpaceX đã được lựa chọn làm phương tiện phóng chính thức. Dẫu vậy, toàn bộ chương trình Lunar Gateway cuối cùng đã bị hủy bỏ vào tháng 3 năm 2026.

Phát triển, kiểm thử và tích hợp phần cứng (2021–2025) 
Vào ngày 11 tháng 2 năm 2023, NASA lật lại phần động cơ từ lõi của con tàu Artemis II theo hướng nằm ngang, tuyên bố rằng giai đoạn này là cột mốc quan trọng cuối cùng trước khi ghép nó với phần còn lại của con tàu. Ngày 20 tháng 3, phần động cơ chính thức được ghép với phần tầng lõi của con tàu tại Tòa nhà 103 từ Cơ sở lắp ráp Michoud. NASA dự kiến sẽ hoàn chỉnh thêm động cơ từ bệ lõi và bắt đầu chuyển giao phi thuyền cho Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào mùa hè năm 2023. Nhưng một tháng sau, NASA lại đẩy lùi thời hạn đến cuối mùa thu năm 2023. Những động cơ RS-25 được lắp đặt trên bệ lõi của con tàu ở New Orleans với số sêri E2047, E2059, E2062 và E2063 tính đến thời điểm hiện tại.

Vào ngày 3 tháng 4 năm 2023, NASA chính thức công bố về phi hành đoàn sẽ tham gia sứ mệnh. Theo thông tin, phi hành đoàn có tổng cộng bốn người, trong đó bao gồm ba phi hành gia người Mỹ và một phi hành gia người Canada.

Chuẩn bị

Phi hành đoàn 
Phi hành đoàn của Artemis II gồm bốn phi hành gia: chỉ huy trưởng Reid Wiseman, phi công Victor Glover, và chuyên gia sứ mệnh Christina Koch (đều thuộc NASA), cùng với chuyên gia sứ mệnh Jeremy Hansen đến từ Cơ quan Vũ trụ Canada. Vào ngày 22 tháng 11 năm 2023, Jenni Gibbons được chỉ định làm phi hành gia dự phòng cho Hansen; đến ngày 3 tháng 7 năm 2024, Andre Douglas cũng được chọn làm dự phòng cho ba phi hành gia của NASA.

Chuyến bay này đánh dấu nhiều cột mốc lịch sử: Glover là người da màu đầu tiên, Koch là phụ nữ đầu tiên, và Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên bay vòng quanh Mặt Trăng. Hansen và Gibbons đều là người Canada, được Cơ quan Vũ trụ Canada lựa chọn dựa trên một hiệp ước ký kết năm 2020 giữa Hoa Kỳ và Canada nhằm tạo điều kiện cho họ tham gia chương trình Artemis. Đặc biệt, sứ mệnh này phá kỷ lục về số người cùng lúc có mặt trong không gian sâu — kỷ lục trước đó là ba người, được lập trong chuyến Apollo 8 năm 1968. Lần này, con số đó tăng lên bốn.

Sứ mệnh 

Theo kế hoạch, sứ mệnh Artemis II đưa bốn phi hành gia trên tàu Orion bay vòng quanh Mặt Trăng, sử dụng phiên bản  của Hệ thống Tên lửa đẩy Vũ trụ. Hành trình bay gồm nhiều lần đốt động cơ để đưa tàu rời khỏi quỹ đạo Trái Đất hướng tới Mặt Trăng (gọi là phóng chuyển tiếp đa giai đoạn — MTLI), sau đó tàu bay theo quỹ đạo tự do quay về — tức là vòng qua Mặt Trăng rồi nhờ lực hấp dẫn tự quay trở lại Trái Đất.

Cụ thể, tàu Orion trước tiên được đưa lên quỹ đạo cao của Trái Đất với chu kỳ khoảng 24 giờ. Trong giai đoạn này, phi hành đoàn kiểm tra các hệ thống hỗ trợ sự sống trên tàu, đồng thời thực hành bay tiếp cận gần một mục tiêu trong không gian — ở đây là Tầng đẩy nhiên liệu lạnh tạm thời (ICPS), phần tên lửa đã cháy hết nhiên liệu và được tận dụng làm vật thể để tập luyện. Sau khi tàu Orion quay lại điểm cận địa (điểm gần Trái Đất nhất trên quỹ đạo), nó đốt động cơ chính lần cuối để tăng tốc, chính thức lên đường bay tới Mặt Trăng, rồi trở về Trái Đất theo quỹ đạo tự do quay về.

Phi hành đoàn đã đến Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào ngày 27 tháng 3, và quá trình đếm ngược bắt đầu vào ngày 30 tháng 3.

Tổng quan sứ mệnh 

Hành trình của Artemis II có thể chia thành nhiều giai đoạn chính, kéo dài tổng cộng mười ngày:

Phóng tàu 

Tàu được phóng bằng tên lửa Hệ thống Tên lửa đẩy Vũ trụ (SLS) phiên bản Block 1 từ Bệ phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, vào lúc 22 giờ 35 phút 12 giâygiờ quốc tế (tức 18 giờ 35 phút 12 giâygiờ miền Đông nước Mỹ, giờ địa phương tại bệ phóng).

Khoảng bảy giây trước khi rời bệ phóng, bốn động cơ chính của tên lửa được khởi động và tăng dần lên công suất tối đa. Đến đúng thời điểm T‑0 (thời điểm phóng), hai tên lửa đẩy nhiên liệu rắn gắn hai bên thân tên lửa chính thức khai hỏa — đây là nguồn lực đẩy chủ yếu giúp tên lửa vượt qua lực hấp dẫn của Trái Đất trong hai phút đầu tiên. Sau khi cháy hết nhiên liệu, hai tên lửa đẩy này tách ra khỏi thân tên lửa chính ở tốc độ khoảng  và độ cao khoảng .

Chỉ huy Wiseman ngồi ở ghế bên trái để giám sát quá trình phóng. Tuy nhiên, tên lửa được điều khiển hoàn toàn tự động, phi hành gia không cần phải lái. Họ chỉ can thiệp nếu xảy ra sự cố, và trong trường hợp đó, việc cần làm là nhấn nút hủy phóng khẩn cấp để đảm bảo an toàn cho phi hành đoàn.

Tầng lõi — phần thân chính của tên lửa — đốt động cơ trong khoảng tám phút rồi tách ra. Lúc này, tàu Orion đã đạt đủ tốc độ để đi vào một quỹ đạo hình elip rất dài quanh Trái Đất, với viễn điểm khoảng 2.200 km — cao gấp gần năm lần so với Trạm Vũ trụ Quốc tế. Ở giai đoạn phóng ban đầu này, Tầng đẩy nhiên liệu lạnh tạm thời (ICPS) — tầng tên lửa phía trên dùng để đẩy tàu về phía Mặt Trăng — vẫn chưa được kích hoạt, nó chỉ hoạt động ở giai đoạn sau.

Quỹ đạo Trái Đất và kiểm tra hệ thống 
Ngay sau khi động cơ chính tắt, Koch và Hansen tháo dây an toàn, rời ghế và bắt tay vào lắp đặt, kiểm tra những hệ thống thiết yếu để duy trì sự sống trên tàu như bình nước uống, mặt nạ chữa cháy và nhà vệ sinh. Kết quả cho thấy mọi thứ đều hoạt động tốt. Khoảng 50 phút sau khi phóng, tàu bay đến điểm cao nhất trên quỹ đạo (gọi là viễn điểm). Lúc này, tầng đẩy ICPS được kích hoạt lần đầu tiên,  mục đích là đốt động cơ để nâng cận điểm lên cao hơn, giúp tàu Orion không bị rơi xuống quá thấp khi vòng lại phía gần Trái Đất.

Khi tàu đến cận điểm mới này, ICPS đốt động cơ thêm 15 phút để đẩy viễn điểm tiếp theo lên tới khoảng , đưa tàu vào quỹ đạo cao của Trái Đất với chu kỳ 23,5 giờ. Tiếp theo, Glover chuyển sang ghế bên trái — vị trí điều khiển chính — và tự tay lái tàu Orion thực hiện bài tập "bay tiếp cận": anh điều khiển tàu bay sát lại gần tầng đẩy ICPS đang trôi trong không gian, rồi bay theo đội hình cạnh nó, nhằm thử xem tàu Orion phản ứng và xử lý thế nào khi được lái bằng tay. Chất lượng điều khiển được đánh giá theo thang đánh giá Cooper–Harper — một thang điểm chuyên dùng trong ngành hàng không vũ trụ. Sau khi hoàn tất các bài thử nghiệm, tàu Orion lùi ra xa và chuyển sang chế độ lái tự động. Phần ICPS lúc này đã hết nhiệm vụ, nó đốt nốt chút nhiên liệu còn lại để tự đưa mình vào quỹ đạo nghĩa địa, tức là một quỹ đạo rất xa, nơi nó trôi mà không gây cản trở hay va chạm với các tàu khác. ICPS cũng thả ra các CubeSat (những vệ tinh siêu nhỏ đi nhờ chuyến bay này để thực hiện các nhiệm vụ riêng của chúng).Sau các thao tác trên, phi hành đoàn sắp xếp lại khoang tàu để chuyển từ trạng thái phóng sang trạng thái sinh hoạt trong không gian. Họ lắp đặt thiết bị tập thể dục, rồi tập luyện để kiểm tra xem hệ thống hỗ trợ sự sống có đáp ứng tốt không. Sau đó, họ dùng bữa ăn đầu tiên trên tàu.

Giấc ngủ đầu tiên của phi hành đoàn không liền mạch mà được chia làm hai ca, mỗi ca bốn tiếng. Giữa hai ca ngủ, họ phải thức dậy để theo dõi một lần đốt động cơ của Mô-đun Dịch vụ châu Âu — bộ phận cung cấp lực đẩy và năng lượng cho tàu Orion. Mục đích của lần đốt này là nâng cận điểm lên cao hơn nữa. Sau lần đốt này, các nhà quản lý của NASA xem xét toàn bộ hiệu suất hoạt động của tàu trước khi cho phép thực hiện lần đốt cuối cùng — phóng chuyển tiếp tới Mặt Trăng (TLI) — chính thức đưa tàu lên đường bay về phía Mặt Trăng.

Phóng chuyển tiếp tới Mặt Trăng 
Sau khi hoàn tất mọi hoạt động trên quỹ đạo cao và đảm bảo toàn bộ hệ thống hoạt động tốt, tàu Orion đốt động cơ Mô-đun Dịch vụ để thực hiện cú đẩy quan trọng nhất chuyến bay — phóng chuyển tiếp tới Mặt Trăng (TLI). Lần đốt này phải được tính toán cực kỳ chính xác để đưa tàu vào đúng quỹ đạo tự do quay về: bay vòng qua Mặt Trăng rồi nhờ lực hấp dẫn tự quay trở lại Trái Đất mà không cần đốt thêm động cơ.

Quay trở lại khí quyển và hạ cánh xuống biển 
Tàu Orion lao bầu khí quyển Trái đất với vận tốc tối đa khoảng 24.661 dặm/giờ (36.169 ft/s; 39.688 km/h; 11 km/s), tức là nhanh gấp hơn 30 lần tốc độ âm thanh trước khi bắt đầu giảm tốc. Đây là lần tái nhập khí quyển nhanh nhất mà một tàu vũ trụ từng thực hiện.

Ban đầu, kế hoạch là sử dụng kỹ thuật "nhảy cóc khi tái nhập" ("skip reentry"), tức là tàu chạm vào tầng khí quyển phía trên, bật ngược ra ngoài không gian một lần rồi mới lao xuống hẳn. Cách này giúp tàu giảm bớt tốc độ và nhiệt độ từ từ, đồng thời hạ cánh chính xác hơn. Tuy nhiên, trong chuyến Artemis I (bay không người lái trước đó), người ta phát hiện tấm chắn nhiệt bị bong tróc bất thường. Vì vậy, các nhà quản lý sứ mệnh đã bỏ kỹ thuật nhảy cóc, thay bằng cách lao thẳng vào khí quyển với góc dốc hơn để đảm bảo an toàn.

Tàu hạ cánh xuống Thái Bình Dương, ngoài khơi thành phố San Diego vào 0:07 (giờ UTC) ngày 11 tháng 4 năm 2026 (Ngày 11 tháng 4, 7:07 theo giờ Việt Nam). Tại đây, Hải quân Hoa Kỳ dùng tàu đổ bộ vận tải USS John P. Murtha thuộc lớp San Antonio để vớt phi hành đoàn và tàu Orion lên. Toàn bộ sứ mệnh từ lúc phóng đến khi hạ cánh kéo dài 10 ngày.

Họp báo
Vào ngày 16 tháng 1 năm 2026, NASA tổ chức họp báo cho biết sứ mệnh sẽ kéo dài 10 ngày. Tên lửa Artemis II sẽ được đưa ra bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào ngày hôm sau, quá trình dựng tên lửa lên bệ phóng mất khoảng 10 tiếng. Tàu sẽ mất ba ngày để bay từ Trái Đất đến vùng lân cận Mặt Trăng. Tại đây, phi hành đoàn sẽ dành một ngày quan sát Mặt Trăng, trong đó có cả nửa không nhìn thấy được của Mặt Trăng. Một số khu vực trên mặt khuất này sẽ lần đầu tiên được con người nhìn thấy từ khoảng cách gần.

NASA cũng mang theo một thiết bị thí nghiệm có tên AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response). Thiết bị này có khả năng mô phỏng hoạt động của các cơ quan trong cơ thể từng phi hành gia, giúp các nhà khoa học theo dõi ảnh hưởng của môi trường vũ trụ lên cơ thể người mà không cần lấy mẫu trực tiếp liên tục. Đây là lần đầu tiên AVATAR được thử nghiệm bên ngoài Trạm Vũ trụ Quốc tế và vượt khỏi vành đai bức xạ Van Allen. Dữ liệu thu được từ chuyến bay này sẽ rất quan trọng, giúp NASA chuẩn bị tốt hơn cho các sứ mệnh bay xa hơn trong không gian sâu sau này.

Ngoài ra, NASA còn triển khai thí nghiệm ARCHAR (Artemis Research for Crew Health And Readiness) nhằm nghiên cứu sức khỏe phi hành gia. Cụ thể, các phi hành gia sẽ đeo thiết bị theo dõi giấc ngủ và vận động trong suốt ba giai đoạn: trước, trong và sau chuyến bay. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể so sánh dữ liệu sức khỏe ở từng giai đoạn để xem môi trường vũ trụ ảnh hưởng thế nào đến giấc ngủ và thể trạng tổng thể của phi hành gia. Bên cạnh đó, phi hành đoàn cũng sẽ cung cấp mẫu nước bọt trước, trong và sau chuyến bay để các nhà khoa học phân tích các chỉ dấu miễn dịch, qua đó đánh giá hệ miễn dịch của các phi hành gia sẽ bị ảnh hưởng ra sao khi phải chịu bức xạ mạnh, sống trong không gian chật hẹp và cách xa Trái Đất hàng trăm nghìn km.

Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ tại Mặt Trăng, phi hành đoàn sẽ mất ba ngày để bay trở về Trái Đất. Tàu dự kiến hạ cánh xuống Thái Bình Dương gần thành phố San Diego, nơi Hải quân Hoa Kỳ sẽ tiến hành kiểm tra để đảm bảo việc đón phi hành gia diễn ra an toàn. Sau khi phi hành đoàn được đưa ra khỏi tàu Orion, Hải quân sẽ kéo khoang tàu về, còn các phi hành gia sẽ được chuyển đến trung tâm y tế để kiểm tra sức khỏe. Khi đã trở lại Trái Đất an toàn, các phi hành gia sẽ tham gia một bài kiểm tra dạng "vượt chướng ngại vật" nhằm đánh giá xem sau nhiều ngày trong môi trường không trọng lực, cơ thể họ phục hồi và hoạt động lại nhanh đến mức nào dưới lực hấp dẫn bình thường. Ngoài ra, họ còn thực hiện một buổi mô phỏng đi bộ ngoài không gian để nghiên cứu khả năng thích nghi khi chuyển đổi giữa các mức trọng lực khác nhau nhằm phục vụ cho việc chuẩn bị hạ cánh lên Mặt Trăng và có thể cả sứ mệnh tới Sao Hỏa trong tương lai.

NASA cho biết nếu tàu không thể phóng được, họ sẽ tìm hiểu nguyên nhân và chạy thêm các bài kiểm tra phù hợp trước khi thử phóng lại. Nếu có vấn đề bất ngờ xảy ra, NASA sẵn sàng điều chỉnh kế hoạch cho chuyến Artemis III — chuyến bay dự kiến đưa người hạ cánh lên Mặt Trăng vào giữa năm 2027. Nếu Artemis II thành công tốt đẹp, NASA sẽ tiếp tục các chuyến Artemis tiếp theo, và xa hơn nữa là xem xét việc đưa con người lên Sao Hỏa, một kỳ tích chưa từng có trong lịch sử.

Nhạc báo thức 
Phi hành đoàn được Trung tâm Điều khiển Sứ mệnh đánh thức bằng nhạc vào mỗi ngày trong suốt chuyến bay. Phần lớn là các bản nhạc được chọn để giúp phi hành đoàn giữ nhịp sinh hoạt đều đặn và nâng cao tinh thần. Vào một số ngày, các phi hành gia còn được nghe những bài phát biểu truyền cảm hứng thu âm riêng cho chuyến bay, trong đó có lời nhắn từ phi hành gia Apollo Charlie Duke và lời nhắn gửi sau khi qua đời của Jim Lovell.

Truyền thông và quảng bá 

Nhằm thu hút sự quan tâm của công chúng, NASA đã triển khai một trang web cho phép mọi người đăng ký nhận "thẻ lên tàu" (boarding pass) điện tử làm kỷ niệm. Trước khi tàu khởi hành, người dùng có thể gửi tên trực tuyến để lưu trữ vào một chiếc Thẻ SD đặt bên trong tàu vũ trụ Orion trong hành trình bay quanh Mặt Trăng. Trang web này tạo ra một tệp ảnh "thẻ lên tàu" có thể tải xuống, hiển thị tên hoặc nội dung mà người dùng đã đăng ký.

Vào ngày 7 tháng 3 năm 2025, NASA đã phát động cuộc thi thiết kế Vật chỉ thị môi trường không trọng lực (ZGI) để tìm kiếm một linh vật cho sứ mệnh này. Cuộc thi đã thu hút hơn 2.600 bài dự thi từ hơn 50 quốc gia, với tổng giải thưởng trị giá 23.275 USD được trao cho người chiến thắng và 24 tác phẩm lọt vào vòng chung kết. Tại buổi lễ diễn ra trước ngày phóng ở Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào ngày 27 tháng 3 năm 2026, phi hành gia Christina Koch đã công bố tác phẩm giành giải nhất mang tên "Rise" của cậu bé Lucas Ye (8 tuổi) đến từ Mountain View, California. Lấy cảm hứng từ bức ảnh lịch sử Trái Đất mọc (Earthrise) của tàu Apollo 8, linh vật này khắc họa hình ảnh Mặt Trăng đang đội chiếc mũ lưỡi trai hình Trái Đất. NASA đã chế tác linh vật này để mang theo trong chuyến bay và được buộc dây cố định bên trong khoang phi hành đoàn.

Thực đơn dành cho phi hành đoàn Artemis II cũng được NASA công bố vào ngày 4 tháng 3 năm 2026. Trong các giai đoạn phóng và hạ cánh, đội bay chỉ sử dụng thực phẩm chế biến sẵn; trong khi đó, trên quỹ đạo, họ có thể bù nước cho các bữa ăn sấy khô bằng máy cấp nước của tàu Orion và làm nóng đồ ăn bằng thiết bị hâm nóng dạng vali. Đội bay bốn người đã lựa chọn thực đơn sau khi thực hiện các buổi thử vị trước chuyến bay, nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa nhu cầu dinh dưỡng và không gian lưu trữ hạn chế. Các món ăn được chọn bao gồm 58 chiếc bánh tortilla, quiche rau củ, ức bò nướng và đậu que cay; thực đơn này cũng bổ sung 5 sản phẩm của Canada nhằm ghi nhận sự góp mặt của phi hành gia người Canada trong đội bay. Các nhu yếu phẩm khác bao gồm 43 phần cà phê, 5 loại tương ớt cùng các gia vị kèm theo như si rô phong, bơ đậu phộng, mù tạt, mứt và mật ong.

Vệ tinh CubeSat đi kèm 

Năm 2019, NASA thông qua Chương trình Phóng CubeSat (CSLI) kêu gọi các tổ chức và công ty Mỹ gửi đề xuất để mang các vệ tinh nhỏ CubeSat lên chuyến bay Artemis II với tư cách hàng đi kèm trên tên lửa SLS.

NASA dự định nhận hai loại CubeSat: loại 6 đơn vị (nặng khoảng ) và loại 12 đơn vị (nặng khoảng ). Các vệ tinh nhỏ này được gắn bên trong vòng chuyển tiếp — phần nối giữa tầng trên của tên lửa SLS và tàu Orion. Sau khi tàu Orion tách ra và đi vào quỹ đạo cao, các CubeSat được thả ra để thực hiện nhiệm vụ riêng. Ban đầu, NASA dự kiến chọn xong các CubeSat vào tháng 2 năm 2020. Tuy nhiên, đến tháng 10 năm 2021, NASA quyết định loại bỏ toàn bộ vệ tinh đi kèm khỏi chuyến bay.

Đến tháng 9 năm 2024, NASA quyết định mang theo năm vệ tinh siêu nhỏ CubeSat từ các nước đối tác trên chuyến bay Artemis II. Các vệ tinh này đến từ những quốc gia đã ký Hiệp ước Artemis — một thỏa thuận hợp tác quốc tế về khám phá vũ trụ. Mục đích là tạo cơ hội cho nhiều nước cùng tham gia nghiên cứu trong không gian sâu.

 Vệ tinh thứ nhất là TACHELES của Đức. Nhiệm vụ của nó là kiểm tra xem các linh kiện điện tử dùng trong xe khám phá Mặt Trăng có chịu được môi trường khắc nghiệt ngoài vũ trụ hay không.

 Vệ tinh thứ hai là ATENEA từ Argentina, do Ủy ban Hoạt động Vũ trụ Quốc gia phát triển. ATENEA thực hiện nhiều việc cùng lúc: thử nghiệm vật liệu chắn bức xạ, đo mức bức xạ xung quanh, thu thập tín hiệu GPS để phục vụ các chuyến bay sau này, và thử nghiệm hệ thống liên lạc ở khoảng cách xa.

 Vệ tinh thứ ba là K-RadCube của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc. Vệ tinh này mang theo một thiết bị đo bức xạ (liều kế) được làm từ vật liệu mô phỏng mô người — nhờ đó có thể đánh giá bức xạ vũ trụ ảnh hưởng thế nào đến cơ thể con người.

 Vệ tinh thứ tư là Space Weather CubeSat-1 của Cơ quan Vũ trụ Ả Rập Xê Út, chuyên đo các yếu tố thời tiết không gian — như bức xạ và hạt năng lượng cao từ Mặt Trời — trên quỹ đạo cao của Trái Đất.

 Vệ tinh thứ năm là một bộ điện tử hàng không (Avionics Unit) — thiết bị dùng để thử nghiệm các hệ thống điện tử điều khiển trong điều kiện vũ trụ thực tế.

Các sứ mệnh tương tự 
Artemis II có mục tiêu khá giống Apollo 8 năm 1968 — chuyến bay có người lái đầu tiên tới Mặt Trăng trong chương trình Apollo. Tuy nhiên có một điểm khác biệt quan trọng: Apollo 8 và Apollo 10 (năm 1969) đều bay vào quỹ đạo Mặt Trăng, nghĩa là chúng vòng quanh Mặt Trăng nhiều lần dù không hạ cánh. Còn Artemis II thì không làm vậy — tàu chỉ bay lướt qua Mặt Trăng một lần rồi quay về.

Về đường bay, Artemis II giống với Apollo 13 năm 1970 hơn khi cả hai cùng sử dụng quỹ đạo tự do quay về. Tuy nhiên, Apollo 13 đã bay rất sát Mặt Trăng, chỉ cách bề mặt khoảng . Trong khi đó, Artemis II giữ khoảng cách xa hơn nhiều: điểm gần nhất cũng cách bề mặt Mặt Trăng tới khoảng , xa hơn hai lần đường kính của Mặt Trăng.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài 
 
 Trang web chính thức
 Tóm tắt sứ mệnh trên NASA

Tàu không gian Mặt Trăng
Chương trình Artemis
Chuyến bay vào không gian của con người
Nhiệm vụ phi hành đoàn tới Mặt Trăng
Tàu Orion
Hệ thống tên lửa đẩy vũ trụ
Tàu vũ trụ có người lái
Nhiệm kỳ tổng thống lần thứ hai của Donald Trump
Không gian năm 2026
Hoa Kỳ năm 2026