Columnea

Columnea là một chi gồm khoảng 200 loài cây thân thảo và cây bụi biểu sinh trong họ Thượng tiễn Gesneriaceae, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới của châu Mỹ và vùng Caribe. Những bông hoa hình ống hoặc hình dạng kỳ lạ thường lớn và có màu sắc rực rỡ; thường là đỏ, vàng hoặc cam và nhiều hoa có hình dạng giống cá vàng. Do đó tên thông thường của các loài trong chi này là cây cá vàng (xem thêm chi Nematanthus) do hình dạng hoa đặc biệt này.

Chi này được Carl Linnaeus đặt tên theo cách viết Latinh của tên nhà thực vật học người Ý thế kỷ 16 Fabio Colonna (Latinh: Fabius Columnus).

Chi Bucinellina phân tách từ chi Columnea được nhiều nhà thực vật học coi là danh pháp đồng nghĩa của Columnea. Danh sách đầy đủ các loài hiện được chấp nhận trong chi Columnea, cùng với các đồng nghĩa của chúng, có thể được tìm thấy tại Danh sách các loài Gesneriaceae toàn cầu.

Làm cảnh 
Các loài Columnea mọc như thực vật biểu sinh trong tự nhiên và cần nhiều ánh sáng, lưu thông khí tốt và giá thể thoát nước nhanh, có thể hơi khô giữa các lần tưới nước. Chúng rất thích hợp với điều kiện trồng trong chậu và cũng nở hoa đẹp nhất khi trồng trong chậu. Hầu hết các loài trong chi Columnea là cây nhiệt đới và dễ trồng trong điều kiện trong nhà hoặc nhà kính nhưng một số loài đến từ vùng cao và cần nhiệt độ mát hơn để phát triển tốt hoặc ra hoa. Phần lớn các loài nở hoa theo mùa, nhưng các giống lai và giống cây trồng có thể nở hoa liên tục.

Cây lai Columnea × banksii đã giành được  Award of Garden Merit của Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia.

Một số loài tiêu biểu 

Tính đến giữa năm 2025, có 218 loài trong chi này được chấp nhận.

 Columnea albiflora L.P. Kvist & L.E. Skog 
 Columnea albovinosa 
 Columnea aliena (C.V. Morton) C.V. Morton 
 Columnea allenii C.V. Morton 
 Columnea ambigua (Urb.) B.D. Morley 
 Columnea ampliata (Wiehler) L.E. Skog 
 Columnea angulata 
 Columnea angustata (Wiehler) L.E. Skog 
 Columnea anisophylla DC. 
 Columnea antennifera 
 Columnea antiocana (Wiehler) J.F. Sm. 
 Columnea argentea Griseb. 
 Columnea arguta C.V. Morton 
 Columnea asteroloma (Wiehler) L.E. Skog 
 Columnea atahualpae J.F. Sm. & L.E. Skog 
 Columnea aurantia Wiehler 
 Columnea aurea Warsz., nom. nud. 
 Columnea bilabiata Seem. 
 Columnea billbergiana Beurl.
 Columnea bivalvis J.L. Clark & M. Amaya
 Columnea blancoi 
 Columnea brenneri (Wiehler) B.D. Morley
 Columnea brevipila Urb.
 Columnea byrsina (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea calotricha Donn. Sm.
 Columnea canarina 
 Columnea capillosa L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea carinata 
 Columnea caudata 
 Columnea cerropirrana (Wiehler) L.E. Skog
 Columnea ceticeps 
 Columnea chiricana Wiehler
 Columnea chocoensis 
 Columnea chrysotricha L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea ciliata (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea citriflora L.E. Skog
 Columnea cobana Donn. Sm.
 Columnea colombiana (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea consanguinea Hanst. 
 Columnea coronata M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea coronocrypta M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea corralesii 
 Columnea crassa C.V. Morton
 Columnea crassicaulis (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea crassifolia Brongn. ex Lem.
 Columnea cruenta B.D. Morley
 Columnea cuspidata L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea dictyophylla Donn. Sm.
 Columnea dielsii Mansf.
 Columnea dimidiata (Benth.) Kuntze
 Columnea dissimilis C.V. Morton
 Columnea domingensis (Urb.) B.D. Morley
 Columnea dressleri Wiehler
 Columnea eburnea (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea elongatifolia L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea ericae Mansf.
 Columnea erythrophaea Decne. ex Houll.
 Columnea erythrophylla Hanst.
 Columnea eubracteata Mansf.
 Columnea fawcettii (Urb.) C.V. Morton
 Columnea fernandezii M. Amaya
 Columnea ferruginea 
 Columnea figueroae 
 Columnea filamentosa L.E. Skog
 Columnea filifera (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea filipes Oliver
 Columnea fimbricalyx L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea flaccida Seem.
 Columnea flexiflora L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea floribunda 
 Columnea florida C.V. Morton
 Columnea fluidifolia 
 Columnea foreroi 
 Columnea formosa (C.V. Morton) C.V. Morton
 Columnea fractiflexa 
 Columnea fritschii (Rusby) J.F. Sm.
 Columnea fuscihirta L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea gallicauda Wiehler
 Columnea gigantifolia L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea glabra Oerst.
 Columnea grata 
 Columnea grisebachiana Kuntze
 Columnea guatemalensis Sprague
 Columnea guianensis C.V. Morton
 Columnea guttata Poepp. in Poepp. & Endl.
 Columnea harrisii (Urb.) Britton ex C.V. Morton
 Columnea herthae Mansf.
 Columnea hiantiflora Wiehler
 Columnea hirsuta Swartz, non Auct.
 Columnea hirsutissima C.V. Morton
 Columnea hirta Klotzsch & Hanst.
 Columnea hispida Swartz
 Columnea hypocyrtantha (Wiehler) J.F. Sm. & L.E. Skog
 Columnea illepida H.E. Moore
 Columnea inaequilatera Poepp. in Poepp. & Endl.
 Columnea incarnata C.V. Morton
 Columnea incredibilis L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea isernii Cuatrec.
 Columnea kalbreyeriana Masters
 Columnea karstenianum 
 Columnea katzensteiniae (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea kienastiana Regel
 Columnea kucyniakii Raymond
 Columnea labellosa H. Karst.
 Columnea laciniata 
 Columnea laevis L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea lanata (Seem.) Kuntze
 Columnea lariensis Kriebel
 Columnea lehmannii Mansf.
 Columnea lepidocaula Hanst.
 Columnea linearis Oerst.
 Columnea longinervosa L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea longipedicellata 
 Columnea lophophora Mansf.
 Columnea lucifer J.L. Clark
 Columnea maculata C.V. Morton
 Columnea magnifica Klotzsch ex Oerst.
 Columnea manabiana (Wiehler) J.F. Sm. & L.E. Skog
 Columnea mastersonii (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea medicinalis (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea megafolia L.E.Skog & M.Amaya
 Columnea microcalyx Hanst. (synonym Columnea gloriosa Sprague)
 Columnea microphylla Klotzsch & Hanst. ex Oerst.
 Columnea minor (Hook.) Hanst.
 Columnea minutiflora L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea mira B.D. Morley
 Columnea moesta Poepp. in Poepp. & Endl.
 Columnea moorei C.V. Morton
 Columnea nariniana (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea nematoloba L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea nervosa (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
 Columnea nicaraguensis Oerst.
 Columnea oblongifolia Rusby
 Columnea ochroleuca (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
 Columnea oerstediana Klotzsch ex Oerst.
 Columnea orientandina (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea ornata (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea ovatifolia L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea oxyphylla Hanst.
 Columnea panamensis C.V. Morton
 Columnea paraguensis  M.Amaya & J.F.Sm.
 Columnea paramicola 
 Columnea parviflora C.V. Morton
 Columnea pectinata C.V. Morton
 Columnea pedunculata M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea pendens 
 Columnea pendula (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
 Columnea perpulchra C.V. Morton
 Columnea peruviana Zahlbr.
 Columnea polyantha (Wiehler) L.E. Skog
 Columnea poortmannii (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea praetexta Hanst.
 Columnea proctorii Stearn
 Columnea pubescens (Griseb.) Kuntze
 Columnea pulcherrima C.V. Morton
 Columnea pulchra (Wiehler) L.E. Skog
 Columnea purpurata Hanst.
 Columnea purpureovittata (Wiehler) B.D. Morley
 Columnea purpurimarginata L.P. Kvist & L.E. Skog
 Columnea purpusii Standl.
 Columnea pygmaea J.L. Clark & J.F. Sm.
 Columnea querceti Oerst.
 Columnea queremalensis M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
 Columnea rangelii 
 Columnea raymondii C.V. Morton
 Columnea repens (Hook.) Hanst.
 Columnea reticulata M. Amaya, L.E.Skog, C.E.González, & J.F.Sm.
 Columnea rileyi (Wiehler) J.F.Sm.
 Columnea ringens Regel
 Columnea robusta (Wiehler) L.E.Skog
 Columnea rosea (C.V. Morton) C.V.Morton
 Columnea rubra C.V. Morton
 Columnea rubriacuta (Wiehler) L.P.Kvist & L.E.Skog
 Columnea rubribracteata L.P.Kvist & L.E.Skog
 Columnea rubricalyx L.P.Kvist & L.E.Skog
 Columnea rubricaulis Standl.
 Columnea rubrocincta C.V.Morton
 Columnea rutilans Swartz
 Columnea sanguinea (Pers.) Hanst.
 Columnea sanguinolenta (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
 Columnea scandens L.
 Columnea schiedeana Schlechtend.
 Columnea schimpffii Mansf.
 Columnea segregata B.D.Morley
 Columnea sericeo-villosa Suess.
 Columnea serrata (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
 Columnea silvarum C.V.Morton
 Columnea skogii Amaya M.
 Columnea spathulata Mansf.
 Columnea stilesiana 
 Columnea stricta 
 Columnea strigosa Benth.
 Columnea subcordata C.V.Morton
 Columnea suffruticosa J.F.Sm. & L.E.Skog
 Columnea sulcata L.E.Skog & L.P.Kvist
 Columnea sulfurea Donn. Sm.
 Columnea tandapiana (Wiehler) L.E.Skog & L.P.Kvist
 Columnea tecta J.L.Clark & Clavijo
 Columnea tenella 
 Columnea tenensis (Wiehler) B.D. Morley
 Columnea tenuis Klotzsch ex Oerst.
 Columnea tessmannii Mansf.
 Columnea tincta Griseb.
 Columnea tomentulosa C.V. Morton
 Columnea trollii Mansf.
 Columnea tutunendana (Wiehler) L.E.Skog
 Columnea ulei Mansf.
 Columnea ultraviolacea J.F.Sm. & L.E.Skog
 Columnea urbanii Stearn
 Columnea verecunda C.V.Morton
 Columnea villosissima Mansf.
 Columnea vinacea C.V.Morton
 Columnea vittata (Wiehler) L.E.Skog
 Columnea weberbaueri 
 Columnea xiphoidea J.F.Sm. & L.E.Skog
 Columnea zebranella 
 Columnea zebrina Raymond

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Columnea from The Gesneriad Reference Web
World Checklist of Gesneriaceae

Đơn vị phân loại được mô tả năm 1753
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Thực vật biểu sinh
Columnea