Saccorhytida

Saccorhytus (từ tiếng Latinh saccus "túi" và tiếng Hy Lạp cổ đại ῥύτις rhytis "gồ ghề") là một chi động vật đã tuyệt chủng thuộc liên ngành Ecdysozoa, chỉ được tìm thấy một loài duy nhất là Saccorhytus coronarius. Sinh tồn cách đây khoảng 540 triệu năm trước trong tầng Fortune của kỷ Cambri, ban đầu được đề xuất là một loài động vật miệng thứ sinh, điều này sẽ khiến nó trở thành loài lâu đời nhất được biết đến của liên ngành này, sau đó người ta đã xác định nó thuộc về nhóm động vật miệng nguyên sinh được gọi là Ecdysozoa.

Hóa thạch của loài này lần đầu tiên được phát hiện tại Hệ tầng Kuanchuanpu thuộc tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc bởi một số nhà khoa học đến từ 3 nước, Vương quốc Anh, Trung Quốc, và Đức được công bố vào tháng 1 năm 2017.

Một bài báo năm 2024 cho rằng nó có thể là ấu trùng không ăn của một loài Scalidophora, tạm thời liên kết nó với Eokinorhynchus do chúng có các mảnh sclerite đối xứng hai bên. Tuy nhiên, một bài báo năm 2025 đã bác bỏ điều này, một lần nữa đề xuất rằng Saccorhytida là một nhóm riêng biệt của nhóm thân cây Ecdysozoa và cũng cho rằng Eolarva có thể là trung gian giữa Saccorhytida và nhóm chỏm cây Ecdysozoa.

Mô tả 

Saccorhytus coronarius chỉ có kích thước khoảng 1 mm (1,3 mm) và được đặc trưng bởi cơ thể hình cầu  hoặc hình bán cầu với miệng nổi rõ. Cơ thể của nó được bao phủ bởi một lớp cuticle dày nhưng dẻo dai. Xung quanh miệng dọc theo các nếp gấp da là một vòng các gai hình ba răng. Phía trên vòng này là một nhóm gai hình ba răng khác, số lượng thay đổi từ một đến năm, có thể phản ánh sự khác biệt về sự phát triển cá thể hoặc giữa các cá thể trong cùng một loài. Nó có ba nếp gấp gờ phía trên miệng. Bên dưới miệng của nó có ba cặp gai cứng, được gọi là các "nón cơ thể" (body cone), trong đó cặp gai ở xa nhất là lớn nhất. Năm cặp gai khác được tìm thấy ở những vị trí khác trên cơ thể, với một cụm ba gai ở mỗi bên hông và hai cặp nữa ở sau lưng - hai cặp cuối cùng này không có ở tất cả các mẫu vật, cho thấy có sự biến dị trong quá trình phát triển hoặc trong cùng một loài. Những gai hình nón cơ thể này có thể có chức năng phòng vệ hoặc cảm giác. Trên lưng của con vật có nhiều gai nhỏ hơn, khác với các gai hình nón cơ thể, với sự sắp xếp dường như ngẫu nhiên.

Không có hậu môn rõ ràng, điều đó có nghĩa là con vật phải ăn thức ăn và bài tiết ra ngoài từ cùng một lỗ. Tuy nhiên, nếp gấp mạnh được tìm thấy trong hóa thạch khiến kết luận này trở nên tạm thời, với Simon Conway Morris, một trong những nhà khoa học người Anh tham gia vào việc phát hiện ra sinh vật này, thừa nhận rằng có khả năng nhóm nghiên cứu đơn giản là chưa phát hiện ra nó.

Phát sinh loài

Saccorhytus ban đầu được phân loại là động vật miệng thứ sinh do sở hữu các lỗ họng dưới dạng các nón cơ thể. Người ta ban đầu cho rằng các nón này mở, khiến chúng trông giống với các cấu trúc tương đương rõ ràng ở vetulicolia và vetulocystida. Sau đó, người ta đã xác định rằng các lỗ họng rõ ràng là các hiện vật hóa thạch trong đó các mảnh cứng sclerite và gai phía sau đã bị gãy.

Thay vào đó, Sacchorhytus được cho là một loài Ecdysozoa, có thể là một nhóm thân cây của Scalidophora, do thiếu lông mao và các mảnh cứng sclerite cũng như gai phía sau của nó tương tự như của các loài Scalidophora khác. Lý thuyết này sau đó đã được hỗ trợ bởi phân tích phát sinh loài sau này.

Dưới đây là một cây phát sinh loài đơn giản dựa trên phân loại này, với các đường nét đứt thể hiện vị trí không chắc chắn:

Cổ sinh thái học 
Saccorhytus rất có thể sống theo lối sống sinh vật đáy không xương sống, với cấu trúc cơ thể phù hợp với môi trường sống giữa các hạt cát, chẳng hạn như lớp biểu bì cuticle dày nhưng linh hoạt của nó cung cấp sự bảo vệ và cho phép nó luồn lách qua các hạt cát. Ngoài ra, có thể cơ bắp đã gắn vào các gai hình nón trên cơ thể, cho phép chúng được sử dụng để di chuyển.

Xem thêm 
 Phân loại giới Động vật

Tham khảo

Ecysozoa
Ngành tuyệt chủng kỷ Cambri