Pedro II của Bồ Đào Nha

Dom Pedro II (Peter II ; 26 tháng 4 năm 1648 – 9 tháng 12 năm 1706), biệt danh  o Pacífico, là Vua Bồ Đào Nha từ năm 1683 cho đến khi qua đời, sau khi giữ quyền nhiếp chính cho anh trai Afonso VI từ năm 1668. Ông là con út trong năm người con của João IV và Luisa de Guzmán.

Cuộc sống ban đầu 

Pedro là người con trai thứ ba của Vua João IV và Vương hậu Luisa, ông được tấn phong làm Công tước xứ Beja và Lãnh chúa của Nhà Infantado.

Sau khi cha ông qua đời, mẹ ông trở thành nhiếp chính cho tân vương Afonso VI, anh trai của Pedro, người bị liệt một phần và có vấn đề về tinh thần. Năm 1662, Afonso đưa mẹ mình vào tu viện và tự nắm quyền điều hành đất nước. Vào tháng 1 năm 1668, ngay trước khi Tây Ban Nha công nhận nền độc lập được khôi phục của Bồ Đào Nha, Pedro giành được quyền lực chính trị vượt trội so với anh trai và được bổ nhiệm làm nhiếp chính, đày Afonso đến Azores, sau đó là Sintra, nơi ông qua đời năm 1683. Pedro kế vị ngai vàng từ đó.

Pedro không chỉ thừa hưởng ngai vàng của anh trai mà còn kết hôn với vợ cũ của ông, Vương hậu Maria Francesca xứ Savoia (1646–1683). Họ có một con gái, Isabel Luísa, Nữ thân vương xứ Beira (1669–1690), người được coi là người thừa kế hợp pháp.

Trị vì 

Sau khi lên nắm quyền nhiếp chính rồi trở thành vua, Pedro II nhanh chóng củng cố vị thế của Bồ Đào Nha trên trường quốc tế. Hiệp ước Lisbon năm 1668 giữa Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã chính thức kết thúc Chiến tranh Khôi phục kéo dài từ năm 1640, khẳng định nền độc lập của đất nước. Một trụ cột quan trọng trong chính sách đối ngoại của ông là liên minh với Anh, được củng cố từ cuộc hôn nhân giữa Charles II và chị gái ông, Catarina . Theo các điều khoản hồi môn, Bồ Đào Nha nhượng lại Tangier và Bombay, cùng một số quyền lợi thương mại, đổi lại sự bảo hộ quân sự của Anh đối với các tuyến hàng hải và bờ biển Bồ Đào Nha.

Về chính trị nội bộ, sau cuộc chính biến phế truất Afonso VI năm 1667, Pedro II ban đầu dựa vào giới quý tộc vì cần sự ủng hộ của họ. Do đó, quyền lực của tầng lớp này tạm thời được phục hồi và các hội đồng quý tộc có ảnh hưởng lớn trong những năm đầu tiên của triều đại. Tuy nhiên, sau khi củng cố quyền lực tuyệt đối, Pedro từng bước giảm vai trò của quý tộc, tăng cường quyền lực hoàng gia và đặt nền móng cho chế độ quân chủ chuyên chế ở Bồ Đào Nha. Từ thời ông trở đi, Cortes hầu như không còn được triệu tập, kéo dài hơn một thế kỷ.

Trong lĩnh vực kinh tế, Pedro II thúc đẩy mở cửa thương mại với Anh (1671), tạo điều kiện cho thương nhân Anh hoạt động tại Bồ Đào Nha như một phần của quan hệ đồng minh. Ông cũng khởi xướng việc xây dựng các xưởng dệt, nhằm phục hồi công nghiệp trong nước. Tại Cortes năm 1674, con gái ông, Isabel Luísa, được công bố làm thái nữ, và Pedro II ban hành văn bản quy định về nhiếp chính nhằm bảo vệ quyền thừa kế của bà.

Về quân sự, những năm 1670, ưu tiên của Pedro II là củng cố phòng thủ biên giới và hải phòng, do các tuyến hàng hải đến Ấn Độ và Brazil thường bị nhòm ngó. Ông yêu cầu hỗ trợ tài chính từ Junta dos Três Estados nhưng không được đáp ứng hoàn toàn. Mặc dù ông tổ chức một hạm đội lớn năm 1675 để bảo vệ thương thuyền, chiến dịch không đạt kết quả đáng kể.

Về ngoại giao hoàng gia, Pedro II cố gắng sắp đặt cuộc hôn nhân giữa Isabel Luísa và Công tước xứ Savoia, dự kiến liên kết Bồ Đào Nha với nhà Savoia. Tuy nhiên, kế hoạch thất bại vì những trở ngại pháp lý và áp lực quốc tế, đặc biệt từ Pháp.

Năm 1683, Vương hậu Maria Francisca qua đời. Trong sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa phe thân Pháp và phe muốn tiếp cận Tây Ban Nha, Pedro II chọn lập lại hòa khí khu vực bằng cuộc hôn nhân với Marie Sophie xứ Neuburg, em gái của Vương hậu Tây Ban Nha. Bà ít can dự chính trị. Họ có tám người con, trong đó João V, con trai út, kế vị ngai vàng năm 1706.

Triều đại của ông nhìn chung đánh dấu một giai đoạn ổn định chính trị, củng cố quyền lực hoàng gia, mở rộng quan hệ thương mại quốc tế và đặt nền tảng cho thời kỳ thịnh vượng của Bồ Đào Nha dưới triều vua João V.

Chính sách châu Âu 
Ban đầu, Pedro ủng hộ Pháp và Tây Ban Nha trong Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha (1701–1714), nhưng vào ngày 16 tháng 5 năm 1703, Bồ Đào Nha và Anh đã ký Hiệp ước Methuen. Thỏa thuận thương mại này trao các đặc quyền thương mại lẫn nhau cho rượu vang Bồ Đào Nha và hàng dệt may của Anh, và sau đó đã giúp Anh có ảnh hưởng đáng kể đối với nền kinh tế Bồ Đào Nha. Đến tháng 12 năm 1703, Bồ Đào Nha ký tiếp một liên minh quân sự với Anh và Áo để tiến hành xâm lược Tây Ban Nha. Quân đội Bồ Đào Nha và đồng minh, dưới quyền chỉ huy của Hầu tước Minas, đã chiếm được Madrid vào năm 1706, trong chiến dịch kết thúc bằng thất bại của phe Đồng minh tại trận Almansa.

Brazil 
Trong thời trị vì của Pedro, ông đã giành được sự chuẩn thuận của Giáo hoàng cho việc giáo phận Bahia được nâng lên thành tổng giáo phận và các giáo phận Olinda, Rio de Janeiro (1676) và Maranhão (1677) được thành lập. Đến năm 1686, thông qua một sắc lệnh thuộc Chế độ Truyền giáo, các đặc quyền của Dòng Tên tại vùng nội địa miền Bắc bị hạn chế. Tuy nhiên, quá trình tái tổ chức nền hành chính thuộc địa đã vấp phải sự kháng cự, tiêu biểu như cuộc nổi dậy Beckman năm 1684, khi các thực dân Maranhão nổi loạn chống lại độc quyền của Công ty Thương mại Tổng hợp Grão-Pará và Maranhão, cũng như các cuộc nổi dậy của người Tapuia trong thập niên 1680 tại nhiều khu vực ở Đông Bắc.

Việc phát hiện vàng tại vùng nội địa Caetés, Minas Gerais, vào cuối thế kỷ XVII đã mở ra một thời kỳ phồn thịnh kinh tế và những biến đổi sâu sắc về hành chính. Năm 1693, Tổng trấn (Captaincy) São Paulo và Minas Gerais được thành lập; đến năm 1702, Nha Quản lý (Intendancy) Minas Gerais ra đời. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự tiêu diệt Quilombo dos Palmares, tại Alagoas, vào năm 1695.

Nhà vua xác lập nền tảng chính sách đối với Brazil dựa trên hai trụ cột chính: nhập khẩu kim loại và đá quý, cùng với mở rộng biên giới thuộc địa về phía bờ sông Río de la Plata. Ông phái Tử tước Barbacena sang Brazil, kèm theo chỉ thị khuyến khích việc thăm dò và khai thác mỏ. Danh tiếng của người Paulistas vang xa đến mức, theo sự thúc giục của Barbacena, Pedro đã trực tiếp viết thư cho mười hai cư dân biên cương Piratinganos, ban cho họ “vinh dự vô song” khi triệu mời đích danh họ đặt năng lực của mình phục vụ Hoàng gia. Dưới triều đại của ông, Xưởng đúc tiền Brazil (Casa da Moeda do Brasil) được thành lập vào ngày 8 tháng 3 năm 1694. Nhà vua nhường lại quyền thu lợi đúc tiền (seigniorage) khoản cống nạp vốn thuộc về ngôi vua nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả của cơ quan này, nơi đã đúc những đồng tiền Brazil đầu tiên dùng trong nội địa thuộc địa. Các đồng tiền này gồm 2.000 và 4.000 réis bằng vàng, cùng 640, 320, 160, 80, 40 và 20 réis bằng bạc, qua đó mở rộng và đa dạng hóa phương tiện lưu thông tiền tệ tại Brazil.

Vào cuối triều đại của Peter, Brazil phải đối mặt với hai vấn đề lớn: Tranh chấp về Colónia do Sacramento, tuy đã được công nhận là lãnh thổ Bồ Đào Nha từ năm 1680, nhưng lại bị Tây Ban Nha chiếm đóng vào năm 1705; Những xung đột đầu tiên giữa người Paulistas và phe Emboabas, gồm các đối thủ từ bên ngoài trong đó có cả người đến từ chính quốc Bồ Đào Nha ở châu Âu đổ về khu vực này để tìm kiếm vàng.

Qua đời 

Bắt đầu từ năm 1703, nhà vua trải qua những giai đoạn buồn ngủ kéo dài mà các bác sĩ triều đình cho là do một dạng nhiễm trùng thanh quản nghiêm trọng. Ngày 5 tháng 12 năm 1706, ông mắc “viêm màng phổi”, dẫn đến một cơn co giật khiến ông bất tỉnh. Việc trích máu ở chân không mang lại hiệu quả, và đến ngày 9 tháng 12, cơn bệnh trở nên tử vong.

Ngày nay, người ta cho rằng nhà vua mắc bệnh gan, vì khám nghiệm tử thi cho thấy “một phần gan bị xoắn, nơi tìm thấy 25 viên sỏi mật”. Các học giả khác cho rằng Pedro II chết vì đau đớn từ từ do bệnh giang mai gây ra.  Ông qua đời tại Cung điện Palhavã ở Lisbon. Ông là người con cuối cùng còn sống của João IV của Bồ Đào Nha và được an táng tại Lisbon, trong Lăng tẩm dòng Bragança.

Đánh giá 
Sử gia Veríssimo Serrão nhận xét về nhà vua trong tác phẩm "History of Portugal" (Lịch sử Bồ Đào Nha) Tập IV, trang 233, như sau:“Một sử gia đương thời đã ca ngợi các phẩm chất thể chất của ông: tinh thông cả võ nghệ lẫn môn đấu bò trên lưng ngựa, sở hữu sự nhanh nhẹn và sức mạnh khiến ông dễ thiên về việc sử dụng bạo lực. Chính trong thời kỳ của ông, Cung điện Salvaterra de Magos lại một lần nữa trở thành nơi cư trú ưa thích của triều đình; Pedro II thường lưu lại đây vào các tháng Giêng và Hai để chuyên tâm vào thú vui cưỡi ngựa. (…) Là người có trí nhớ phi thường, vị quân vương này không bao giờ từ chối tiếp kiến bất kỳ ai thỉnh cầu, dù ngày hay đêm; ông thích lắng nghe người khác và bàn luận các vấn đề đến tận những chi tiết nhỏ nhất. Phẩm chất này (…) đồng thời cũng là một trong những nhược điểm lớn nhất của ông, bởi ông luôn muốn nghe ý kiến của các cố vấn, điều đó khiến nhiều vấn đề bị kéo dài. Triều đại của ông đặt mục tiêu lớn là tái thiết đất nước, vốn bị tàn phá bởi các cuộc Chiến tranh Phục hồi. Từ năm 1693, ông có thể sử dụng nguồn vàng từ Brazil, yếu tố đã mang lại cú hích quyết định cho công cuộc phục hưng mà Bồ Đào Nha rất cần. Tuy nhiên, việc tham gia vào Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha lại đi ngược với lợi ích quốc gia.”Nhà vua có thân hình cao lớn, cân đối, với đôi mắt sẫm màu và mái tóc đen.

Ông được hậu thế gọi bằng biệt hiệu “Người Hòa Bình” (the Pacific), bởi hòa ước với Tây Ban Nha đã được ký kết trong thời kỳ ông nhiếp chính, năm 1668.

Hôn nhân và hậu duệ

Tham khảo

Thư mục 

 BRAGA (Paulo Drumond) – D. PEDRO II. UMA BIOGRAFIA / TRIBUNA DA HISTÓRIA / 2006. Tiểu sử tốt nhất của nhà vua.
 
 
 
 
 
 
 PERES (Damião) – A DIPLOMACIA PORTUGUESA / E A SUCESSÃO DE ESPANHA / (1700–1704) / PORTUCALENSE EDITORA, LDª / 1931. Tác phẩm kể lại những sự kiện đã qua trong cuộc chiến tranh giành quyền kế vị, dưới thời trị vì của D. Peter II, quan trọng của lịch sử quan hệ ngoại giao lúc bấy giờ.
 PEREIRA (Ana Cristina Duarte) – PRINCESAS E INFANTAS DE PORTUGAL / (1640–1736) / EDIÇÕES COLIBRI / 2008 / 2008. Tác phẩm đề cập đến nhiều hoàng tử và trẻ sơ sinh khác nhau của Bồ Đào Nha, hợp pháp và bất hợp pháp, từ năm 1640 đến năm 1736, từ quan điểm cá nhân và chính trị, truy tìm lộ trình của những nữ chính khách này trong quá trình hợp pháp hóa và củng cố triều đại Braganza.
 
 LOURENÇO (Maria Paula Marçal) – D. PEDRO II / CÍRCULO DE LEITORES / 2006. Tác phẩm là một phần trong bộ sưu tập tiểu sử của các vị vua Bồ Đào Nha và kể lại cuộc đời và thời đại của D. Peter II.
 
 
 

Nhiếp chính Bồ Đào Nha
Vương tộc Bragança
Mất năm 1706
Sinh năm 1648
Công tước xứ Beja
Vương tử Bồ Đào Nha
Vua Bồ Đào Nha thế kỷ 17
Vua Bồ Đào Nha thế kỷ 18
An táng tại Tu viện São Vicente de Fora
Quý tộc người Lisbon