FC Pyunik

Câu lạc bộ bóng đá Pyunik Yerevan (), thường được biết đến là Pyunik ("Phượng hoàng"), là một câu lạc bộ thể thao chuyên nghiệp ở Armenia có trụ sở tại khu phố Kentron của Yerevan. Pyunik chủ yếu được biết đến là đội bóng đá chuyên nghiệp, kể từ khi được thành lập vào năm 1992, câu lạc bộ luôn được chơi ở Giải Ngoại hạng Armenia, trở thành đội thành công nhất ở Armenia về số danh hiệu giành được, với 31 lần vô địch cho đến nay.

Trên bình diện quốc tế, Pyunik chưa giành được danh hiệu quốc tế nào, với kết quả gần nhất là về đích ở vị trí đồng tại Cúp Cộng đồng các Quốc gia Độc lập 2006.  Thành công trong nước của Pyunik thường giúp đội đủ điều kiện tham dự các vòng loại của UEFA Champions League và UEFA Europa League. Pyunik cũng được biết đến là một trong những câu lạc bộ bóng đá nổi tiếng nhất ở Armenia, cùng với Urartu, Shirak và Ararat.

Pyunik luôn có sự cạnh tranh gay gắt với Ararat, vì cả hai câu lạc bộ đều được coi là những câu lạc bộ thành công nhất ở Armenia, sau này nhờ những thành tích lúc Liên Xô chưa tan rã. Cả hai câu lạc bộ cũng là hai câu lạc bộ nổi tiếng nhất trong nước và được yêu thích nhất trong cộng đồng người Armenia hải ngoại. Pyunik cũng cạnh tranh với Urartu bắt đầu từ khi Urartu chuyển từ Abovyan đến Yerevan vào năm 2001 và trở thành đội lớn thứ ba trong thành phố. Kình địch Pyunik- Urartu luôn được coi là một trong những cuộc đụng độ lớn nhất của bóng đá Armenia.

Sân nhà của Pyunik là Sân vận động Cộng hòa Vazgen Sargsyan, cũng là sân nhà của đội tuyển bóng đá quốc gia Armenia. Học viện đào tạo trẻ của Pyunik đã sản sinh ra nhiều cầu thủ Armenia xuất sắc như Henrikh Mkhitaryan, Robert Arzumanyan, Karlen Mkrtchyan, Edgar Manucharyan, Varazdat Haroyan và Gevorg Ghazaryan, nhiều cầu thủ trong đó đã hoặc đang chơi cho các câu lạc bộ hàng đầu châu Âu.

Lịch sử 
Pyunik được thành lập vào năm 1992 bởi huyền thoại bóng đá người Armenia Khoren Oganesian và có cái tên ban đầu là Homenetmen Yerevan. Câu lạc bộ đã giành chức vô địch giải Ngoại hạng Armenia đầu tiên được tổ chức vào năm 1992, giải đấu mà họ cùng vô địch với Shirak vì cả hai đội đều bằng điểm. Năm 1995, Homenetmen Yerevan được đổi tên thành FC Pyunik ( trong tiếng Armenia có nghĩa là "Phượng hoàng"). Sau khi đổi tên, Pyunik tiếp tục vô địch Giải ngoại hạng Armenia 1995–96 và kết thúc mùa giải với chuỗi 59 trận bất bại.

Năm 1996, Pyunik chơi trận đấu cúp quốc tế đầu tiên ở vòng loại UEFA Europa League với câu lạc bộ Phần Lan HJK Helsinki, Pyunik đã thắng 3–1. Pyunik cũng đã vô địch Giải Ngoại hạng Armenia 1996-97 để đảm bảo cho họ có một cơ hội khác đủ điều kiện tham dự vòng loại trực tiếp cúp quốc tế vào năm sau.

Năm 1997, Pyunik chơi trận vòng loại đầu tiên tại UEFA Champions League với đội bóng đến từ Hungary MTK Budapest FC nhưng không thể vượt qua vòng loại trực tiếp sau thất bại chung cuộc 6–3.

Năm 1998 được chứng minh là một năm quan trọng đối với câu lạc bộ sau khi câu lạc bộ mất nguồn tài trợ chính và sự ra đi sau đó của các cầu thủ chính. Pyunik đứng thứ 6 trong mùa giải đó và rút lui hoàn toàn khỏi nền bóng đá .

Pyunik đảm bảo sự trở lại với bóng đá chuyên nghiệp sau khi tiếp thu FC Armenicum, một đội mới thăng hạng lên Giải bóng đá ngoại hạng Armenia. Ban lãnh đạo mới của câu lạc bộ đã tìm cách mang lại nhiều kinh nghiệm hơn cho câu lạc bộ và củng cố đội hình bằng các cầu thủ nước ngoài đến từ Argentina, Cameroon, Mali và Romania. Sự tiếp viện thần kỳ đã mang lại kết quả khả quan và Pyunik tiếp tục giành chức vô địch Giải Ngoại hạng Armenia 2001 và Cúp Armenia 2002.

Năm 2002 chứng kiến Pyunik tiến vào vòng loại thứ hai ở UEFA Champions League sau khi đánh bại nhà vô địch Phần Lan Tampere United với tỷ số chung cuộc 6–0. Từ năm 2002 trở đi, Pyunik tiếp tục giành kỷ lục 10 lần liên tiếp vô địch Giải Ngoại hạng Armenia, từ năm 2001 đến năm 2010.

Vào ngày 8 tháng 1 năm 2020, cựu thủ môn quốc tế người Armenia Roman Berezovsky được công bố là huấn luyện viên mới của câu lạc bộ. Chỉ hơn 7 tháng sau, vào ngày 13 tháng 7 năm 2020, Berezovsky rời câu lạc bộ theo sự đồng ý của cả hai bên. Vào ngày 20 tháng 7 năm 2020, Artak Oseyan được công bố là người quản lý mới của Pyunik, nhưng đã rời vai trò huấn luyện viên trưởng vào ngày 13 tháng 12 năm 2020. Vào ngày 7 tháng 1 năm 202, Yegishe Melikyan được công bố là huấn luyện viên mới của Pyunik.

Vào mùa giải 2022/23, sau các chiến thắng trước Cluj và Dudelange, Pyunik trở thành câu lạc bộ Armenia đầu tiên lọt vào vòng loại thứ ba của Champions League, nơi Pyunik đối đấu với nhà cựu vô địch châu Âu Sao Đỏ Belgrade, nhưng thua với tỷ số chung cuộc 7-0.

Sau đó, Pyunik lọt vào vòng play-off của Europa League, nơi họ đấu với đội bóng ở Moldova, Sheriff Tiraspol. Sau hai trận hòa không bàn thắng, Pyunik thua trên chấm phạt đền, do đó bị rớt xuống vòng bảng của UEFA Conference League, lần đầu tiên góp mặt ở vòng bảng trong một giải đấu châu Âu cho các câu lạc bộ.

Sau thất bại trước Basel trong lượt trận đầu tiên đầu tiên, Pyunik đối đầu với Slovan Bratislava trong trận đấu đầu tiên trên sân nhà ở Yerevan, trận đấu mà Pyunik đã giành chiến thắng nhờ các bàn thắng của Artak Dashyan và Yusuf Otubanjo. Kết quả này đồng nghĩa với việc họ đã trở thành đội bóng Armenia đầu tiên thắng một trận đấu ở vòng bảng thuộc hệ thống UEFA.

Lịch sử trong nước 

 Do mùa giải 1995 là mùa giải chuyển tiếp nên không có nhà vô địch chính thức nào.
 Chức vô địch đã được quyết định bởi một trận đấu quyết định .

Thành tích ở châu Âu

Áo đấu và huy hiệu 
Trong suốt các mùa giải đã qua, Pyunik chủ yếu mặc áo thi đấu màu xanh lam và trắng, với một số ngoại lệ bao gồm áo thi đấu đầu tiên của Pyunik có màu cam.

Puma là nhà cung cấp trang phục thi đấu hiện tại của câu lạc bộ kể từ năm 2019.

Vào ngày 3 tháng 8 năm 2020, Pyunik thông báo rằng Joma sẽ cung cấp trang phục thi đấu của đội cho mùa giải 2020–2.

Nhà cung cấp trang phục thi đấu và nhà tài trợ áo đấu

Huy hiệu 
Câu lạc bộ đã có năm thiết kế khác nhau cho huy hiệu trong suốt lịch sử của họ, với ba thiết kế đầu tiên khác biệt đáng kể với nhau. Sau khi câu lạc bộ quay trở lại vào năm 2001, Pyunik đã giới thiệu thiết kế logo mang tính biểu tượng của mình bao gồm một chữ P in đậm được đặt trên đỉnh của một quả bóng đá. Câu lạc bộ đã giữ thiết kế này trong 13 năm trước khi giới thiệu huy hiệu phượng hoàng vàng hai đầu vào năm 2014. Sự thay đổi này khiến người hâm mộ không ưa chuộng và Pyunik đã giới thiệu một huy hiệu mới vào năm 2019, lần này trở lại hình tròn ban đầu với logo chủ yếu là màu xanh lam và một con phượng đỏ ở trung tâm.

Sân vận động 

Pyunik đã sử dụng một số địa điểm trong suốt lịch sử của câu lạc bộ. Từ năm 1992 đến 1998, Pyunik thi đấu tại Sân vận động Hrazdan, sân vận động lớn nhất Armenia với sức chứa 54.208 khán giả.

Năm 2001, sau khi công việc cải tạo được thực hiện tại Sân vận động Cộng hòa hai năm trước, Pyunik chuyển địa điểm và chơi tất cả các trận đấu trên sân nhà ở đó cho đến năm 2013, với một thời gian gián đoạn ngắn vào năm 2008, khi câu lạc bộ buộc phải thi đấu tại Sân vận động Pyunik ; sân tập của họ, do các công việc cải tạo tại Sân vận động Cộng hòa .

Từ năm 2013 đến 2017, Học viện Bóng đá Yerevan là địa điểm tổ chức tất cả các giải đấu trong nước, trong khi vẫn sử dụng Sân vận động Cộng hòa cho các trận đấu quốc tế. Vào đầu mùa giải Giải ngoại hạng Armenia 2017–18, Pyunik đã sử dụng Sân vận động Cộng hòa làm sân nhà trong nửa đầu mùa giải, và cuối cùng trở lại Sân vận động Pyunik của riêng họ trong nửa sau.

Sân vận động Cộng hòa cũng là sân nhà của đội tuyển bóng đá quốc gia Armenia, và đôi khi được các đội Armenia khác sử dụng cho các trận đấu cúp quốc tế của họ.

Câu lạc bộ hiện đang lên kế hoạch xây dựng một sân vận động có sức chứa 5.000 chỗ ngồi vào năm 2022.

Danh sách các sân vận động được câu lạc bộ sử dụng 

 Hrazdan Stadium: 1992–98
 Vazgen Sargsyan Republican Stadium: 2001–08
 Pyunik Stadium: 2008
 Vazgen Sargsyan Republican Stadium: 2008–13
 Yerevan Football Academy: 2013–17
 Vazgen Sargsyan Republican Stadium/Pyunik Stadium: 2017–18
 Vazgen Sargsyan Republican Stadium: 2018–hiện tại

Người hâm mộ 

Cơ sở ủng hộ của Pyunik theo truyền thống được coi là một phần của tầng lớp cao hơn của Yerevan, trái ngược với cơ sở được cho là thuộc tầng lớp thấp hơn của đối thủ truyền kiếp xuyên thành phố FC Urartu. Vì lịch sử của câu lạc bộ và thành công gần đây, người hâm mộ không chỉ tăng lên ở Yerevan mà còn ở các tỉnh khác của Armenia và cả Cộng đồng người Armenia hải ngoại .

Pyunik được coi là một trong những câu lạc bộ nổi tiếng nhất ở Armenia và có một trong những cơ sở người hâm mộ Ultras lớn nhất ở Armenia, được gọi là Khu vực 18, được đặt tên theo khu vực họ chiếm giữ tại Sân vận động Cộng hòa Vazgen Sargsyan.

Kỳ phùng địch thủ 
Sự cạnh tranh của Pyunik với Ararat bắt nguồn từ việc thành lập câu lạc bộ. Người sáng lập của Pyunik, Khoren Oganesian, được coi là thần tượng của câu lạc bộ Ararat, nhờ những thành tích của ông tại câu lạc bộ trong thời kỳ Xô Viết, giành được Cúp Liên Xô năm 1975. Thành công của Pyunik trong lịch sử gần đây đã khiến hình ảnh của câu lạc bộ vượt qua Ararat, điều này đã dẫn đến những tranh cãi về việc câu lạc bộ nào có tác động lớn hơn đến bóng đá Armenia .

Sự cạnh tranh khác, giữa Pyunik và Urartu còn được gọi là cuộc đụng độ của các khu dân cư Yerevan, vì Pyunik nằm ở khu Kentron khu vực giàu có hơn , trong khi Urartu nằm ở khu Malatia-Sebastia thuộc tầng lớp thấp hơn. Sự kình địch giữa cả hai đội bắt nguồn từ việc Urartu chuyển từ Abovyan đến Yerevan vào năm 2001, cạnh tranh với nhau và cuối cùng trở thành một trong những đội lớn nhất trong thành phố. Các học viện trẻ của cả hai đội cũng cạnh tranh với nhau vì họ được coi là hai trong số những học viện tốt nhất trong nước.

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Cho mượn

Đội ngũ kỹ thuật

Cơ quan

Ban điều hành 
Arthur Soghomonyan là chủ sở hữu hiện tại và là Chủ tịch của Pyunik kể từ năm 2017

Phó chủ tịch: Robert Gasparyan

Phó chủ tịch thứ 2: Aleksandr Tarkhanov

Giám đốc điều hành: Tigran Martirosyan

Nhân viên 

 Phát triển: Aleksandr Tarkhanov
 Đào tạo trẻ: Albert Sargsyan
 Giám đốc thể thao: Samvel Arustamyan
 Trinh sát: Robert Arzumanyan
 Thư ký báo chí: Shushanik Hakobyan
 Tiếp thị và Quan hệ công chúng: Vera Martirosyan
 Viên chức: Vardan Tsaturyan

Danh hiệu 

 Ngoại hạng Armenia
 Vô địch (15): 1992, 1995–96, 1996–97, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2014–15, 2021–22 (kỷ lục)
 Á quân (1): 2018–19
 Cúp Quốc gia Armenia
 Vô địch (8): 1995–96, 2002, 2004, 2009, 2010, 2012–13, 2013–14, 2014–15 (kỷ lục)
 Á quân (3): 1996–97 2006, 2016–17
 Siêu cúp Armenia
 Vô địch (9): 1998, 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011, 2015 (kỷ lục)
 Á quân (6): 1996, 2003, 2006, 2009, 2013, 2014

Bộ phận thể thao khác

Đội dư bị và học viện 
Đội dự bị hiện được huấn luyện bởi Yuri Tarkhanov và thi đấu ở Hạng nhất Armenia. Học viện bóng đá trẻ được quản lý bởi Albert Sargsyan.

Những cầu thủ đáng chú ý từ học viện trẻ bao gồm Henrikh Mkhitaryan, Robert Arzumanyan, Karlen Mkrtchyan, Edgar Manucharyan, Varazdat Haroyan và Gevorg Ghazaryan.