Lực lượng Đổ bộ đường không Nga

Lực lượng Đổ bộ đường không Nga (tiếng Nga: Воздушно-десантные войска России, viết gọn là ВДВ, Vozdushno-desantnye voyska Rossii, viết tắt là VDV) là một binh chủng tác chiến độc lập thuộc Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga. Đây là lực lượng phản ứng nhanh và lực lượng dự bị chiến lược trực thuộc Tổng thống Nga, báo cáo trực tiếp lên Tổng tham mưu trưởng, và được tổ chức thành các đơn vị đổ bộ đường không và đổ bộ đường không–tập kích. Lực lượng này được thành lập năm 1992 từ các sư đoàn của Lực lượng Đổ bộ Đường không Liên Xô chuyển về phía Nga sau khi Liên Xô tan rã.

Binh sĩ VDV truyền thống đội mũ nồi xanh và mặc áo lót kẻ ngang màu xanh telnyashka và được gọi là desant (tiếng Nga: Десант),bắt nguồn từ tiếng Pháp Descente.

VDV sử dụng nhiều loại phương tiện tác chiến đổ bộ đường không chuyên dụng và được cơ giới hóa hoàn toàn. Theo truyền thống, họ có biên chế hỏa lực nặng lớn hơn đa số các lực lượng đổ bộ đường không đương thời.

Nhiệm vụ
Theo một mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng Liên bang Nga năm 1997, Lực lượng Đổ bộ Đường không tạo thành lực lượng dự bị chiến lược của Tổng tư lệnh tối cao các Lực lượng Vũ trang, đặt dưới quyền chỉ huy trực tiếp của Tổng tham mưu trưởng, và với vai trò lực lượng phản ứng nhanh có thể được giao nhiệm vụ tác chiến độc lập hoặc trong đội hình các quân đoàn lớn cùng với đơn vị thuộc Lục quân. Lực lượng này cũng có thể tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình theo ủy nhiệm của Liên Hợp Quốc (LHQ) hoặc Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Lực lượng Đổ bộ Đường không được tổ chức thành ba loại đơn vị: đổ bộ đường không , đổ bộ–tập kích đường không và đổ bộ–tập kích đường không sơn cước. Các đơn vị đổ bộ đường không có thể thả dù vào khu vực tác chiến, trong khi các đơn vị tập kích đường không được cơ động bằng máy bay trực thăng tới địa điểm. Các đơn vị sơn cước chuyên biệt được thành lập sau khi lực lượng này thường xuyên được sử dụng trong các xung đột ở Bắc Kavkaz vào những năm ngay sau khi Liên Xô tan rã. Cơ cấu lực lượng sử dụng sư đoàn đổ bộ ở cấp chiến dịch, lữ đoàn đổ bộ ở cấp chiến dịch–chiến thuật, và trung đoàn ở cấp chiến thuật; cơ cấu này có thể được tăng cường bằng các đơn vị bộ binh cơ giới, pháo binh, không quân lục quân hoặc lực lượng khác của Lục quân, tùy tình huống.

Sau khi nghiên cứu các chiến dịch đổ bộ đường không trong Thế chiến II, giới lãnh đạo Liên Xô kết luận rằng chúng phần lớn không thành công, ngoại trừ một số ít trường hợp. Họ nhận thấy tiềm năng của lực lượng đổ bộ trong việc đánh vào mục tiêu phía sau phòng tuyến đối phương, nhưng vấn đề chính được chỉ ra là thiếu hỏa lực. Nỗ lực khắc phục là việc đưa vào trang bị dòng xe thiết giáp BMD từ năm 1970, về sau biên chế tới mọi trung đoàn của một sư đoàn đổ bộ. Cho tới hiện nay, Lực lượng Đổ bộ Đường không Nga được trang bị hỏa lực nặng hơn so với nhiều lực lượng đổ bộ phương Tây, với việc sử dụng xe bọc thép chở quân.

Lịch sử

Thành lập và tái tổ chức
Sự tan rã của Liên Xô dẫn đến việc các quốc gia mới độc lập phân chia lực lượng vũ trang Liên Xô trước đây. Lực lượng Đổ bộ Đường không Nga được thành lập ngày 7 tháng 5 năm 1992 theo sắc lệnh của Tổng thống Liên bang Nga Boris Yeltsin. Ông đã họp với nguyên thủ Kazakhstan, Kyrgyzstan và Uzbekistan để xác định phân bổ tài sản quân sự của Liên Xô cũ. Trong năm 1992–1993, nhiều đơn vị đổ bộ đường không được chuyển về lãnh thổ Nga, vì chỉ có 2 trong số 7 sư đoàn đổ bộ của Liên Xô từng đóng trong Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga trước đó. Trong quá trình này, Bộ Tổng tham mưu Nga ưu tiên duy trì quyền kiểm soát các tài sản chiến lược của quân đội Liên Xô, ngoài Lực lượng Tên lửa Chiến lược còn có Lực lượng Đổ bộ Đường không. Ban đầu có nỗ lực giữ các lực lượng này dưới quyền chỉ huy chung của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS), nhưng ý tưởng “lực lượng thống nhất CIS” sụp đổ vào mùa hè năm 1993, khi các quốc gia độc lập tiếp quản các đơn vị đóng trên lãnh thổ của họ.

Liên bang Nga giữ lại 6 trong số 7 sư đoàn, tính đến năm 1993 gồm:[
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 7 – chuyển từ Lithuania tới Novorossiysk.
Sư đoàn Huấn luyện Dù số 44 – chuyển từ Lithuania tới Omsk.
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 76 (Pskov Oblast)
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 98 – chuyển từ Ukraine tới Ivanovo. ột phần ở lại và trở thành nòng cốt của Sư đoàn Đổ bộ Đường không số 1 thuộc Lực lượng Đổ bộ Đường không Ukraina.
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 104 – chuyển từ Azerbaijan tới Ulyanovsk.
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 106 (Tula và Ryazan)

Sư đoàn còn lại, Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 103, trở thành một phần của Lục quân Belarus.

Nga cũng tiếp nhận 7 trong số 16 lữ đoàn đổ bộ đường không và xung kích hàng không  của Liên Xô, cùng một số đơn vị bổ sung, bao gồm::
Lữ đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không số 11 (Ulan-Ude)
Lữ đoàn Xung kích Hàng không  số 13 (Magdagachi và Zavitinsk)
Lữ đoàn Xung kích Hàng không h số 21 (Stavropol)
Lữ đoàn Xung kích Hàng không  số 36 (Garbolovo)
Lữ đoàn Dù số 37 (Chernyakhovsk)
Lữ đoàn Xung kích Hàng không  Cận vệ số 56 (Kamyshin)
Lữ đoàn Xung kích Hàng không  Cận vệ số 83 (Ussuriysk)
Trung đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 345 (Gudauta, Abkhazia)
Trung đoàn Thông tin Liên lạc số 196 (Moskva)

Đầu thập niên 1990, Lực lượng Đổ bộ Đường không Nga hiện dịch có 5 sư đoàn và 8 lữ đoàn, tổng quân số 64.300 người. Mỗi sư đoàn có quân số 6.000 người. 
Hai cơ sở huấn luyện chủ chốt của VDV đặt tại Ryazan và Omsk: Trường Chỉ huy Đổ bộ Đường không Cận vệ Ryazan  và Trung tâm Huấn luyện số 242 của Lực lượng Đổ bộ Đường không, được thành lập tại Omsk trên cơ sở sư đoàn huấn luyện.

Giai đoạn phát triển ban đầu

 
Năm 1992, trong thời điểm Kabul thất thủ vào tay lực lượng Mujahideen, các đơn vị thuộc Sư đoàn Đổ bộ Đường không Cận vệ 106 đã thực hiện thành công việc sơ tán nhân viên của đại sứ quán Liên Xô cũ khỏi Kabul (Afghanistan), cùng với nhân viên các đại sứ quán Trung Quốc và Mông Cổ. Một lính dù VDV tham gia nhiệm vụ này trở thành một trong những người đầu tiên nhận danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga.Một số đơn vị VDV cũng được triển khai duy trì trật tự tại Moldova sau Chiến tranh Transnistria, và lực lượng Liên Xô còn lại ở quốc gia này do tướng Alexander Lebed, một sĩ quan đổ bộ đường không, chỉ huy. Trước khi Sư đoàn 104 GAD rút khỏi Azerbaijan năm 1993, quân nhân của sư đoàn đã xô xát với dân địa phương người Azerbaijan, và một số thành viên của một đơn vị VDV khác gia nhập dân quân Armenia chiến đấu trong Chiến tranh Nagorno-Karabakh thứ nhất. Một tiểu đoàn đổ bộ tại Gruzia đã đánh bật một cuộc tấn công của những người theo chủ nghĩa dân tộc địa phương trong Nội chiến Gruzia, và các đơn vị đổ bộ khác được huy động hỗ trợ duy trì lệnh ngừng bắn trong và sau các cuộc chiến Gruzia–Ossetia và Gruzia–Abkhazia giai đoạn 1992–1993..

Đầu thập niên 1990, tướng Pavel Grachev, một tướng lĩnh dù, Bộ trưởng Quốc phòng Nga đầu tiên (1992–1996) đã lên kế hoạch để VDV làm nòng cốt cho lực lượng cơ động dự kiến thành lập. Kế hoạch này được công bố trên Krasnaya Zvezda (nhật báo của Bộ Quốc phòng) vào tháng 7/1992 Từ tháng 12/1993, lực lượng Cơ động dự kiến gồm Lực lượng Ứng phó Tức thời (triển khai trong 4–10 giờ) và Lực lượng Phản ứng Nhanh (triển khai trong 3 ngày). Dự kiến VDV được Grachev coi là cốt lõi đáng tin cậy của quân đội Nga sẽ đóng góp 60% quân số cho lực lượng này. Tuy nhiên, kế hoạch không bao giờ được thực thi. Số đơn vị sẵn có ít hơn nhiều so với tính toán, vì nhiều đơn vị VDV đã bị “quốc hữu hóa” bởi các nước cộng hòa nơi họ từng đóng quân, và các quân binh chủng khác (như GRU và Không vận Quân sự), đơn vị dự kiến đảm nhiệm năng lực vận tải đường không đã kiên quyết phản đối việc chuyển quyền kiểm soát lực lượng của họ.

Kết thúc Chiến tranh Lạnh khiến nảy sinh câu hỏi về vai trò và mục đích tiếp tục tồn tại của VDV. Do khả năng diễn ra các chiến dịch đổ bộ quy mô lớn là khó (VDV không thực hiện đổ bộ bằng dù nào kể từ Thế chiến II), đã có những đề xuất giải tán hoặc sáp nhập VDV vào các quân chủng khác. Với vai trò dự bị chiến lược, VDV không thuộc quyền các tư lệnh quân khu. Dù vậy, VDV vẫn đóng vai trò lực lượng phản ứng nhanh, có thể triển khai tới các điểm nóng bằng đường không nhanh hơn các đơn vị Lục quân thông thường. Một vai trò khác của VDV trong thập niên 1990 là gìn giữ hòa bình. Năm 1992, Tiểu đoàn Nga độc lập số 554 được thành lập từ Trung đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không 137, huấn luyện tại Ryazan, rồi triển khai sang miền đông Croatia làm đơn vị gìn giữ hòa bình dưới nhiệm vụ Liên Hợp Quốc trong Chiến tranh giành độc lập Croatia. Đây là đơn vị Nga đầu tiên được tạo lập chuyên cho gìn giữ hòa bình, và toàn bộ là quân nhân hợp đồng, không có lính nghĩa vụ. Năm 1994, VDV cũng thành lập Trung đoàn Đặc nhiệm số 45 (Spetsnaz) mới.

Lực lượng Đổ bộ Đường không tham gia Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất từ tháng 12 năm 1994 đến tháng 8 năm 1996. Các tập đoàn quân liên hợp tiến hành chiến dịch trên bộ trong Trận Grozny ở đầu cuộc chiến có các thành phần của Sư đoàn 76, 98, 104 và 106. Họ và các lực lượng Nga khác chịu tổn thất đáng kể trong tác chiến đô thị.[ Một trong các cụm quân do tướng VDV Nikolai Staskov chỉ huy, người đã suýt thiệt mạng bởi một quả lựu đạn trong giao tranh ở Grozny. Trận Vedeno, vào cuối tháng 5 và đầu tháng 6 năm 1995, chứng kiến một cuộc đổ bộ đường không được triển khai bằng trực thăng và dẫn đến việc chiếm được các vị trí do các tay súng Chechnya nắm giữ. Tháng 8 năm 1999, một nhóm phiến quân do chỉ huy Chechnya Shamil Basayev dẫn đầu đã tìm cách xâm nhập Dagestan láng giềng, nhưng quân Bộ Nội vụ, được Bộ Quốc phòng hỗ trợ, với các đơn vị VDV là lực lượng đến đầu tiên, đã đẩy lui cuộc tấn công. Chiến tranh Chechnya lần thứ hai từ tháng 9 năm 1999 đến tháng 8 năm 2000 cũng có sự tham gia của VDV và thành công hơn nhiều so với cuộc chiến thứ nhất. Lần này, tất cả lính đổ bộ tham gia đều là một phần của cụm tập đoàn quân riêng của họ..

Vào cuối Chiến tranh Bosnia (cuối năm 1995), Hoa Kỳ muốn Nga tham gia Lực lượng Thực thi (IFOR) của NATO được triển khai để bảo đảm thi hành Hiệp định Dayton. Lữ đoàn Dù Độc lập số 1 được thành lập cho mục đích này, từ các đơn vị của Sư đoàn 76 và Sư đoàn 98, và đến Bosnia vào tháng 1 năm 1996, trực thuộc Sư đoàn Đa quốc gia miền Bắc. ữ đoàn Nga, do đại tá Alexander Lentsov chỉ huy, đặt dưới kiểm soát chiến thuật của William L. Nash, tư lệnh Sư đoàn Thiết giáp số 1 Hoa Kỳ, và kiểm soát tác chiến của Tổng tư lệnh tối cao NATO George Joulwan thông qua một tướng Nga, Leonty Shevtsov, người làm phó của ông phụ trách lực lượng Nga. Lính Nga và lính Mỹ làm việc cùng nhau itrong chiến dịch chung đầu tiên giữa Nga và các nước NATO kể từ Thế chiến II. Lữ đoàn này tham gia nhiệm vụ NATO, sau đó trở thành Lực lượng Ổn định (SFOR), đến năm 2003.

Mặc dù trong nhiệm kỳ của Pavel Grachev làm Bộ trưởng Quốc phòng các lực lượng vũ trang Nga đã bị cắt giảm 1,1 triệu quân, các thay đổi này ban đầu không ảnh hưởng đến VDV. Nhưng vào tháng 12 năm 1995 ông ra lệnh đặt hai sư đoàn dù và bốn lữ đoàn xung kích hàng không dưới quyền chỉ huy của các quân khu, và khi Grachev được thay bởi Igor Rodionov năm 1996, vốn một sĩ quan Lục quân, ông tiếp tục giảm quy mô VDV. Cuối cùng đi đến quyết định giảm VDV xuống khoảng một phần ba quân số khi đó. Sau cải cách của Rodionov, tính đến 1997, Bộ tư lệnh VDV chỉ huy bốn sư đoàn, trong khi toàn bộ các lữ đoàn hoặc được tổ chức lại thành đơn vị nhỏ hơn, hoặc chuyển sang quyền chỉ huy của Lục quân. Bốn sư đoàn còn lại là Sư đoàn 7, 76, 98 và 106. Năm 1998, Sư đoàn 104 được tổ chức lại thành Lữ đoàn Xung kích Hàng không số 31. Sư đoàn 76 được chuyển loại từ đổ bộ đường không sang xung kích hàng không năm 1998, và Sư đoàn 7 cũng được chuyển thành sư đoàn xung kích hàng không năm 2006, đồng thời nhận định danh “sơn cước”.

Một số lữ đoàn bị giải tán: Lữ đoàn 13, 36 và 37 vào 1996 và Lữ đoàn 21 cùng Lữ đoàn 56 vào 1997. Các lữ đoàn còn lại gồm 11, 31, 83 được chuyển sang quyền chỉ huy Lục quân từ 1996 đến 2013. Năm 2009, Lữ đoàn 56 được khôi phục. Các cải cách nửa sau thập niên 1990 đưa tổng quân số VDV từ 64.300 xuống 48.500, và đến cuối thập niên 2000 giảm còn 35.000. Tuy nhiên, Georgy Shpak, tư lệnh Lực lượng Đổ bộ đường không Nga giai đoạn 1996–2003 đã ngăn Tổng tham mưu trưởng Anatoly Kvashnin đưa VDV sáp nhập vào Lục quân. Một trong các kế nhiệm của ông, Valery Yevtukhovich, tư lệnh giai đoạn 2007–2009 bị buộc về hưu sớm vì bất đồng với Tổng tham mưu trưởng khi đó, Nikolai Makarov, về vấn đề Lực lượng Đổ bộ đường không Nga.

Trong Chiến tranh Nga–Gruzia năm 2008, hai trung đoàn của Sư đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không 76 và một trung đoàn của Sư đoàn Cận vệ Dù 98 tham chiến. Sư đoàn 76 được triển khai nhanh vào Nam Ossetia đi trước lực lượng chủ lực Nga là Tập đoàn quân 58 của Lục quân, cùng với Trung đoàn Đặc nhiệm 45. Các đơn vị của Sư đoàn 7 cũng vào Abkhazia. Bất chấp một số trục trặc trang bị, VDV đã hoàn thành mục tiêu đề ra.

Sau giai đoạn cải tổ năm 2008

Tháng 5 năm 2009, trung tướng Vladimir Shamanov trở thành tư lệnh Lực lượng Đổ bộ đường không Nga. Ông là cựu binh chiến tranh Liên Xô–Afghanistan và từng chỉ huy thành công chiến dịch trong chiến tranh Chechnya lần thứ hai.Theo chương trình cải cách quân đội năm 2008, bốn sư đoàn hiện hữu (mỗi sư đoàn hai trung đoàn) lẽ ra sẽ được chuyển đổi thành 7 đến 8 lữ đoàn xung kích hàng không. Tuy nhiên, sau khi tướng Shamanov nắm quyền, quyết định được đưa ra là giữ nguyên cơ cấu gốc. Các sư đoàn được gia cường, trở thành bốn lữ đoàn dù/xung kích hàng không, mỗi lữ đoàn thuộc một quân khu. Năm 2010, phó tư lệnh VDV, thiếu tướng Alexander Lentsov, nói rằng binh chủng sẽ tiếp tục là một quân chủng tác chiến riêng, nhưng có khả năng sẽ trở thành một phần của Lực lượng Tác chiến Đặc biệt sau năm 2016.

Tháng 10 năm 2013 có tin ba lữ đoàn đổ bộ dưới quyền các quân khu (dường như là 11 và 83 tại Ulan-Ude và Ussuriysk thuộc Quân khu miền Đông, và 56 tại Kamyshin thuộc Quân khu miền Nam) sẽ trả lại quyền chỉ huy cho Lực lượng Đổ bộ đường không Nga. Quá trình này hoàn tất vào tháng 7 năm 2015. Cũng tháng 10 năm 2013, tư lệnh VDV Vladimir Shamanov công bố sẽ thành lập một lữ đoàn mới tại Voronezh vào năm 2016 mang phiên hiệu Trung đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không 345. Theo thông báo tháng 6 năm 2015, việc thành lập hoãn sang 2017–2018. Tháng 7 năm 2015, VDV thông báo rằng sẽ mở rộng Lữ đoàn Dù 31 thành Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không 104 vào năm 2023, và mỗi sư đoàn sẽ được bổ sung thêm một trung đoàn dù.

Giữa thập niên 2010, Lực lượng Đổ bộ đường không Nga gồm 4 sư đoàn và 6 lữ đoàn, gồm:
Sư đoàn Xung kích Hàng không Sơn cước Cận vệ số 7
Sư đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không số 76
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 98
Sư đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không số 106
Lữ đoàn  Cận vệ Xung kích Hàng không số 11
Lữ đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không số 31
Lữ đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không số 56
Lữ đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không số 83
Lữ đoàn Đặc nhiệm Cận vệ số 45 (Spetsnaz)
Lữ đoàn Thông tin Liên lạc Cận vệ số 38

Đến năm 2021, tổng quân số VDV là 45.000.

Các thành phần của Trung đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không 104 thuộc Sư đoàn 76 bị cho là đã tham gia chiến sự ở Donbas. Các đơn vị này bị cho là mũi thọc sâu trong phản công tháng 8 năm 2014 của DPR và LPR. Trong đợt phản công tháng 8/2014, các nhóm tác chiến cấp tiểu đoàn của Trung đoàn Cận vệ Xung kích Hàng không 247 (Sư đoàn 7), Trung đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không 331 (Sư đoàn 98), Trung đoàn Cận vệ Đổ bộ đường không 137 (Sư đoàn 106), và Lữ đoàn Xung kích Hàng không 31 bị cho là đã được đưa vào Ukraina. Các tổ trinh sát của Lữ đoàn Đặc nhiệm Cận vệ 45 và Đại đội Trinh sát Độc lập Cận vệ 173 của Sư đoàn 106 trước đó cũng đã triển khai sang Ukraina cùng các đơn vị Lục quân.

Tháng 2 năm 2016, có tin một tiểu đoàn đổ bộ sẽ đóng quân thường trực tại Dzhankoy (Krym) vào 2017–2018, và nâng cấp thành trung đoàn vào năm 2020. Tháng 5 năm 2017, Shamanov thông báo tiểu đoàn sẽ thành lập tại Feodosia trước ngày 1 tháng 12 năm 2017 thuộc Sư đoàn 7, và sẽ mở rộng thành Trung đoàn Xung kích Hàng không 97 với ba tiểu đoàn vào cuối 2019.. Từ năm 2014, tình trạng pháp lý của Crimea tranh chấp giữa Nga và Ukraina; Ukraina và phần lớn cộng đồng quốc tế coi Crimea là một phần lãnh thổ Ukraina, trong khi Nga coi Crimea là một phần lãnh thổ Nga.

Tháng 8 năm 2016, lính dù Nga giành hạng nhất cuộc thi Airborne Platoon trong Army Games quốc tế tại Nga, vượt qua các đội Trung Quốc, Iran, Belarus, Kazakhstan.

Ngày 4 tháng 10 năm 2016, đại tướng Andrey Serdyukov được bổ nhiệm tư lệnh VDV, thay Shamanov, người trở thành chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng Duma.

Thử nghiệm cấp nhà nước đối với bệ dù Bakhcha-U-PDS cho BMD-4M và BTR-MDM hoàn tất vào tháng 5/2018. Quá trình bàn giao các hệ thống thả nặng PBS-950U và PBS-955 bắt đầu từ năm 2020. Năm 2019, quân đội nhận hai bộ trang bị cấp tiểu đoàn xe chiến đấu BMD-4M và xe bọc thép chở quân BTR-MDM Rakushka, hơn 200 phương tiện ô tô các loại (gồm xe bọc thép chuyên dụng, mô tô trượt tuyết quân sự, xe bốn bánh, buggy) và hơn 9.000 dù D-10 và “Arbalet-2”.

Tháng 4/2020, quân nhân cửa lực lượng này thực hiện cú thả HALO đầu tiên trên thế giới từ ranh giới thấp của tầng bình lưu Bắc Cực. Nhóm biệt kích Nga sử dụng hệ thống dù đặc nhiệm thế hệ mới, trang bị oxy quân sự, thiết bị dẫn đường, trang bị đặc biệt và quân phục chuyên dụng. Đây là cú đổ bộ tầm cao đầu tiên ở vĩ độ Bắc Cực trên 10 km trong lịch sử hàng không Nga.

Trong khuôn khổ nhiệm vụ tại Bắc Cực, biên đội đã thả lực lượng từ độ cao giữa 10 km và 1,8 km, cũng như thả hàng hóa tổng khoảng 18 tấn. Sau huấn luyện chiến đấu thực tế, tổ bay Il-76 hạ cánh tại sân bay Nagurskoye ở bắc quần đảo Franz Josef Land. Đợt đổ bộ tầm cao này được kỷ niệm 75 năm Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại (1941–1945) và 90 năm ngày thành lập binh chủng đổ bộ.

Năm 2020, VDV tiếp tục hiện đại hóa và tái trang bị các sở chỉ huy, bắt đầu nhận hệ thống dù tầm cao Stayer cho phép thả từ độ cao tới 10 km, và hoàn tất tiếp nhận các hệ thống dù điều khiển chuyên dụng.

Năm 2021, hai trung đoàn xung kích hàng không được thành lập tại Pskov và Krym và được biên chế trong các sư đoàn dù. Bộ Quốc phòng Nga cũng tiếp nhận xe chỉ huy–điều khiển hỏa lực pháo binh Zavet-D cho VDV. Giai đoạn 2021–2022, VDV nhận khoảng 30.000 bộ trang bị đổ bộ và hệ thống dù. Tháng 9/2023, Sergey Shoigu nói rằng VDV đã nhận hơn 2.000 khí tài và 5.500 phương tiện đổ bộ, đồng thời một trung đoàn đổ bộ mới đã được thành lập từ đầu năm. Ngày 1/1/2024, Bộ Quốc phòng Nga cho biết VDV trong năm trước nhận hơn 2.500 đơn vị vũ khí, trang bị quân sự và chuyên dụng, trong đó hơn 780 là mẫu “mới nhất, hiện đại nhất”. Trong các mẫu mới có xe tăng T-90M, xe chiến đấu bộ binh BMD-4M, cũng như xe bọc thép chở quân BTR-MDM “Rakushka” và BTR-82A. Ngày 3 tháng 1 cũng có tin 20 đơn vị quân sự được thành lập trong năm 2023, bao gồm sư đoàn xung kích hàng không Ulyanovsk. Khoảng 16.000 phương tiện đổ bộ cũng được bàn giao và 1.000 phương tiện khác được bàn giao trong quý I/2024.

Tham chiến tại Ukraine
Lực lượng đổ bộ đường không Nga tham gia với mật độ lớn trong cuộc xâm lược. Trong những giờ đầu, họ tìm cách chiếm các sân bay then chốt và yểm trợ những mũi tiến công quanh Ukraine. Lính dù dễ nhận ra nhờ ruy băng Thánh George màu cam và đen trên mũ và tay áo.

VDV sử dụng trực thăng Mi-8 và Mi-17 để thả và cơ động quân nhằm chiếm sân bay Hostomel ở phía bắc Kyiv, dự định biến nơi này thành “cầu không vận” phía trước để đưa thêm quân và khí tài nặng tiến về Kyiv. Trận đánh này được biết đến là Trận sân bay Antonov. Tại đây, VDV giao chiến với Lữ đoàn Phản ứng Nhanh số 4 của Vệ binh Quốc gia Ukraine. Với sự hỗ trợ của Không quân Ukraine, lực lượng phòng thủ đã bao vây đơn vị VDV không được chi viện và tái chiếm sân bay, quân Nga rút về khu rừng gần đó. Ngày hôm sau, giao tranh tiếp diễn. VDV lại tìm cách đổ quân xuống sân bay. Huy động khoảng 200 trực thăng và có Lục quân từ hướng bắc qua Belarus và khu vực Chernobyl chi viện, họ xuyên thủng phòng tuyến Ukraine và giành quyền kiểm soát sân bay. Tuy nhiên, phía Ukraine cho biết đường băng hư hại quá nặng nên không thể sử dụng.

Cách Kyiv khoảng 40 km về phía nam, lính dù cũng đổ bộ nhằm chiếm căn cứ không quân Vasylkiv. Do thiếu yểm trợ trên không và trên bộ, lực lượng VDV ở Vasylkiv bị bao vây và không đạt mục tiêu. Trận Vasylkiv kết thúc với phần thắng thuộc về Ukraine.

Vào ngày 27 tháng 2, các đơn vị VDV với BMD-2 và BTR-D được ghi nhận tiến xuống phía nam Hostomel tại Bucha. Cùng ngày, các đơn vị VDV và Lục quân bị tập kích bằng Bayraktar. Chính phủ Ukraine tuyên bố hơn 100 khí tài đối phương bị phá hủy. Trong những tuần kế tiếp, VDV tác chiến như bộ binh cơ giới và bộ binh nhẹ trong chiến dịch hướng Kyiv.

Trong Trận Kharkiv, lính dù VDV đổ bộ xuống thành phố vào ngày 2 tháng 3 với mục tiêu chiếm khu vực đang tranh chấp. Họ tập kích một bệnh viện quân y địa phương nhưng bị lực lượng Ukraine đẩy lùi.

Tính đến tháng tám năm 2022, theo đại tướng Mikhail Teplinsky, hơn 5.000 lính dù VDV đã được khen thưởng vì thành tích tại Ukraine, trong đó 17 người được phong danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga.

Cơ cấu 

Cơ cấu tổ chức của Lực lượng Đổ bộ đường không Nga (Lính dù VDV) như sau:
 Lữ đoàn chỉ huy (Bộ Tư lệnh chỉ huy lực lượng)
 Sư đoàn tấn công đường không sơn cước Cận vệ 7 (Huân chương Cờ đỏ, Huân chương Suvorov, Huân chương Kutuzov)
 Sư đoàn Đổ bộ Đường không Cận vệ số 76 (Huân chương Cờ Đỏ, Huân chương Suvorov)
 Sư đoàn đổ bộ đường không Cận vệ 98 (Huân chương Cờ Đỏ, Huân chương Kutuzov, Huân chương Alexander Nevsky)
 Sư đoàn tấn công đường không Cận vệ 104 (Huân chương Kutuzov)
 Sư đoàn đổ bộ đường không Cận vệ 106 (Huân chương Cờ Đỏ, Huân chương Kutozov)
 Lữ đoàn tấn công - đổ bộ đường không Cận vệ 11 (Huân chương Zhukov, Huân chương Suvorov)
 Lữ đoàn đổ bộ đường không Cận vệ 83 (Huân chương Kutuzov, Huân chương Alexander Nevsky)
 Lữ đoàn đặc nhiệm Cận vệ 45 (Spetsnaz VDV) (Huân chương Kutuzov, Huân chương Alexander Nevsky)
 Lữ đoàn pháo binh 52
 Lữ đoàn hậu cần cơ động độc lập 91
 Hai trường cao đẳng sĩ quan nhảy dù
 Các trung tâm huấn luyện
 Các đơn vị hậu cần, cung ứng, hỗ trợ, đảm bảo sẵn sàng chiến đấu.
Lực lượng dù tinh nhuệ là đội quân lý tưởng để thực hiện nhiệm vụ là lực lượng phản ứng nhanh được thiết kế để tấn công nhanh và đánh chiếm các mục tiêu then chốt, họ được huấn luyện và trang bị để chiến đấu "thiện chiến, tốc độ, bất ngờ và quyết liệt". Lực lượng này cũng được coi là lực lượng dự bị chiến lược. Khi một diễn biến bất thường xuất hiện, VDV lập tức điều điều động tới đó. Quy mô và vai trò của VDV Nga khiến họ khác biệt với các đơn vị đổ bộ đường không của Mỹ và phương Tây khác. Vai trò về mặt lý thuyết của lực lượng đổ bộ đường không của Nga cũng khác biệt so với các lực lượng đổ bộ đường không của Mỹ do lực lượng VDV của Nga được cơ giới hóa nhiều hơn so với các đơn vị đổ bộ đường không của Mỹ. Các đơn vị VDV của Nga được trang bị cả xe tăng, xe chiến đấu bộ binh và xe bọc thép chở quân. Các đơn vị lính dù Nga được cơ giới hóa hoàn toàn, trang bị xe chiến đấu bộ binh và thiết giáp chở quân hạng nhẹ. Họ thường triển khai bằng vận tải cơ chiến lược hoặc trực thăng chiến thuật, thông qua phương án nhảy dù hoặc đổ quân xuống sân bay, trận địa nằm sâu trong hậu phương địch. Lính dù Mỹ cũng được cơ giới hóa nhưng không bằng Nga khi chỉ được trang bị LAV-25, một loại xe chiến đấu bộ binh bọc thép chạy mọi địa hình. Các đơn vị VDV của Nga cũng được thiết kế để độc lập hơn so với phương Tây. trong một cuộc xung đột truyền thống, sau khi chiếm được một mục tiêu, Sư đoàn Dù số 82 của Mỹ sẽ dựa vào lực lượng tiếp viện trên bộ được cơ giới hóa khác để kết thúc cuộc bao vây. Nhưng do VDV Nga có khả năng cơ giới hóa đáng kể, họ sẽ không cần dựa vào các đơn vị khác để "thu dọn và rời đi" sau khi nắm chiếm được mục tiêu của mình.

Tổn thất
Binh sĩ VDV từng tham gia những trận giao tranh ác liệt nhất từ khi Nga mở chiến dịch tại Ukraina. VDV và các đơn vị tinh nhuệ khác của Nga được cho là đã hứng chịu tổn thất nặng trong cuộc xung đột tại Ukraina, đặc biệt là giai đoạn đầu chiến sự. Lực lượng tinh anh này đã tổn thất nặng nề trong giai đoạn đầu khi nỗ lực tấn công sân bay Antonov (Hostomel) gần Kiev vào ngày đầu của cuộc chiến là một thất bại mang tính biểu tượng. Hàng trăm lính dù VDV đã được trực thăng vận vào một khu vực phòng thủ dày đặc của Ukraina mà không có sự yểm trợ đầy đủ, dẫn đến thương vong rất lớn. Kế hoạch đánh chiếm thủ đô một cách nhanh chóng đã phá sản, và cùng với đó là tổn thất nặng nề về nhân lực và khí tài của các đơn vị VDV tinh nhuệ nhất. Ngay ngày đầu chiến sự, một đơn vị lính dù Nga đã đổ bộ xuống sân bay Antonov ở Hostomel, ngoại ô thủ đô Kiev, nhanh chóng kiểm soát địa điểm này và giao chiến với lực lượng Ukraine suốt nhiều tuần, trước khi bị vô hiệu hóa do không có lực lượng tiếp viện, VDV hứng chịu thương vong nặng nề do liên tục được điều động tham gia các trận đánh phức tạp, vốn phù hợp hơn với bộ binh cơ giới trang bị khí tài hạng nặng.

Lính dù Nga được cho là đã hứng tổn thất nặng nề trong một số thất bại gây bất ngờ trong chiến dịch, một đơn vị trong VDV, Trung đoàn Nhảy dù Cận vệ 331, đơn vị tinh nhuệ theo đúng nghĩa đen đã chịu tổn thất nặng nề ở Ukraine, trong đó, chỉ huy của Trung đoàn này là Đại tá Sergei Sukharev được cho là đã tử trận vào giữa tháng 3 năm 2022. Vào cuối tháng 4 năm 2022, nhà báo Christo Grozev của Bellingcat báo cáo rằng ông đã đích thân kiểm tra và cho rằng Nga đã mất "gần 90% lính dù giỏi nhất" trong đợt xung trận đầu tiên. Một số lượng lớn máy bay trực thăng đã bị lực lượng phòng thủ Ukraina bắn hạ và lính dù bị mắc kẹt mà không có xe bọc thép hoặc không quân yểm trợ. Theo trang BBC News Russian và trang web tin tức Mediazona thống kê đến 1.522 lính dù VDV tử vong đã được ghi nhận tính đến ngày 12 tháng 2 năm 2023. Phân tích độc lập của BBC ước tính ít nhất 1.840 quân nhân VDV, trong đó có hơn 320 sĩ quan, đã thiệt mạng trong 17 tháng chiến sự tại Ukraina.

Tư lệnh VDV Mikhail Teplinsky vào tháng 8 năm 2023 cho biết 8.500 binh sĩ dưới quyền đã bị thương nhưng không rời chiến trường Ukraina, song không đề cập cụ thể số lính tử trận. Theo tướng Teplinsky thì có 5.000 lính dù bị thương đã được điều trị và trở lại chiến đấu, trong khi 3.500 người khác không rời chiến tuyến dù chịu nhiều thương tích. Ông không đề cập cụ thể số lính dù thiệt mạng hoặc bị thương nặng trong quá trình tham chiến ở Ukraina. Dựa trên số liệu do tướng Teplinsky công bố, Bộ Quốc phòng Anh nhận định ít nhất một nửa trong tổng số 30.000 lính dù thuộc VDV đã thiệt mạng hoặc bị loại khỏi vòng chiến đấu. Tình báo quốc phòng Anh ngày 6 tháng 8 năm 2023 công bố báo cáo tình hình chiến trường, cho hay "dựa trên phép ngoại suy từ số liệu của Teplinsky" để nhận định 50% trong tổng số 30.000 lính dù thuộc VDV được triển khai đến Ukraine từ đầu chiến sự đã thiệt mạng hoặc bị loại khỏi vòng chiến. Phía Anh nhận định Lực lượng Đổ bộ đường không Nga đã mất một nửa trong tổng số 30.000 lính dù tinh nhuệ triển khai đến Ukraine từ đầu chiến sự. Quân đội Anh không tiết lộ con số 50% được tính toán như thế nào.

Lực lượng VDV Nga được nhận dạng bằng các dấu "V" trên xe của họ, được cho là hứng chịu một số thất bại khác, chịu tổn thất nặng nề trong suốt cuộc chiến ở Ukraina. Theo các báo cáo tình báo của phương Tây, một phần đáng kể sức mạnh trước chiến tranh của VDV đã bị loại khỏi vòng chiến đấu. Vào đầu tháng 5 năm 2022, Bộ Quốc phòng Vương quốc Anh tuyên bố rằng các đơn vị VDV và các lực lượng tinh nhuệ khác đã chịu tổn thất nặng nề và có lẽ Nga sẽ mất nhiều năm để tái thiết các lực lượng này. Bộ Quốc phòng Anh cho rằng Nga điều động sai mục đích, khiến lực lượng đổ bộ đường không chịu tổn thất nặng tại Ukraina. VDV được điều động tham gia các nhiệm vụ phù hợp hơn với bộ binh cơ giới với khí tài hạng nặng và chịu thương vong nặng nề trong suốt chiến dịch. Hiệu suất không ổn định của lực lượng phản ánh năng lực quản lý chiến lược kém và Nga chưa chiếm ưu thế trên không. Bộ Quốc phòng Anh cho biết thêm rằng lực lượng này hứng chịu thiệt hại nặng nề do bị điều động tham gia các trận đánh phức tạp, vốn phù hợp hơn với bộ binh cơ giới được trang bị vũ khí hạng nặng. Giới phân tích cho rằng thiệt hại lớn khiến VDV đang phải bổ sung lực lượng bằng những quân nhân chưa được đào tạo đầy đủ, khiến lực lượng này mất đi sự tinh nhuệ vốn có.

Tái phối trí
Sau thất bại ở miền Bắc, các đơn vị VDV bị suy yếu đã được tái triển khai đến các mặt trận khác ở miền Đông và miền Nam. Thay vì được sử dụng trong các chiến dịch tấn công đặc biệt đúng với sở trường, họ thường bị sử dụng như bộ binh cơ giới thông thường để giữ chiến tuyến hoặc tham gia vào các cuộc giao tranh tiêu hao trong chiến hào. Việc sử dụng sai mục đích này đã làm bào mòn năng lực chiến đấu và gây ra thêm nhiều thương vong cho một lực lượng vốn được huấn luyện và trang bị cho các nhiệm vụ khác. Sau khi Nga rút khỏi miền bắc Ukraina để đẩy mạnh hoạt động ở miền đông Ukraina, các đơn vị VDV cũng được điều tới khu vực này và tham gia nhiều trận đánh, trong đó trận pháo kích đánh chìm cầu phao Ukraine bắc qua sông Siverskiy Donets. Giới quan sát cho rằng lực lượng lính dù Nga đang trở lại vai trò chủ đạo trong chiến dịch ở Ukraina, dù chưa khôi phục được vị thế trước đó. Viện Nghiên cứu chiến tranh ISW cho rằng trách nhiệm tiến hành các chiến dịch tấn công của Nga dường như ngày càng được chuyển nhiều cho lực lượng lính dù (nòng cốt là Sư đoàn Dù cận vệ số 98). Quân đội Ukraina thường xuyên tuyên bố xóa sổ thì các lữ đoàn lính dù tinh nhuệ của Nga. Tuy nhiên, sau mỗi lần như vậy thì đơn vị đó lập tức xuất hiện trở lại.

Truyền thông Ukraina và truyền thông phương Tây dường như đang đẩy mạnh chiến dịch tuyên truyền có chủ đích và lực lượng đổ bộ đường không Nga (hay lính dù VDV) là một trong những lực lượng được nhắc đến thường xuyên nhất như Lữ đoàn xung kích cận vệ 11 và Lữ đoàn xung kích cận vệ 31 đã bị quân đội Ukraina "tiêu diệt nhiều lần". Đối với các đơn vị tương đối lớn như Sư đoàn tấn công đường không sơn cước số 7, Sư đoàn tấn công đường không cận vệ 76 và Sư đoàn dù cận vệ 98 thì sẽ hơi quá khi nói rằng họ đã bị tiêu diệt nên quân đội Ukraina sẽ dùng từ "tổn thất nặng nề" hoặc "mất hiệu quả chiến đấu". Lữ đoàn tấn công đường không cận vệ 83 tuy không phải là đơn vị VDV Nga bị quân đội Ukraina tuyên bố "xóa sổ" nhiều nhất, nhưng đây là đơn vị có nhiều chỉ huy đã thiệt mạng trong chiến đấu. Điều này đã làm giới truyền thông Ukraina không ít lần hào hứng đưa tin. Việc có thể gây sát thương cho lực lượng tinh nhuệ nhất của Nga chứng tỏ quân đội Ukraina có hiệu quả chiến đấu mạnh mẽ là chủ đề tuyên truyền dày đặc trên truyền thông, đó cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, bất cứ khi nào phía Ukraina tuyên bố đã tiêu diệt đơn vị tinh nhuệ của Nga, những đơn vị này sẽ sớm xuất hiện trở lại trên chiến trường. Và trên thực tế, tính đến ngày 11 tháng 7 năm 2024, sau khi đánh bật lực lượng Kiev ở phía bắc Volchansk trong chiến dịch Khakov năm 2024, các đơn vị Nga đã ào ạt vượt sông Volchya đánh chiếm và mở rộng đầu cầu, tạo bàn đạp cho những bước tiến xa hơn trong thời gian tới.

Quân Nga đang thực thi biện pháp nhằm nâng cao khả năng tác chiến của lực lượng lính dù, bao gồm việc thành lập các đơn vị xung kích mới, bổ sung thêm vũ khí, trang bị, cũng như tăng cường hậu cần và hỏa lực pháo binh yểm trợ. Theo kế hoạch thì đến cuối năm 2023, tiềm lực tác chiến của VDV sẽ tăng thêm 1,3 lần, còn hỏa lực tăng 20%. Viện nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho rằng Nga đang tìm cách chuyển đổi cơ cấu hoạt động của VDV theo hướng giống một sư đoàn bộ binh cơ giới thông thường, thay vì lực lượng tinh nhuệ chuyên thực hiện các nhiệm vụ quan trọng. Quân đội Nga triển khai sư đoàn lính dù 104 mới được thành lập hơn 3 tháng ra chiến trường Ukraina, nhằm bù đắp tổn thất về lực lượng. Sư đoàn Cận vệ Đường không số 104 mới thành lập của lực lượng đổ bộ đường không Nga (VDV) nhiều khả năng đã được triển khai đến tỉnh Kherson", Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong báo cáo tình hình chiến trường ngày 30 tháng 11 năm 2023. Sư đoàn lính dù 104 được Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu tuyên bố tái thành lập hồi tháng 8 năm 2023, sau khi đơn vị này bị giảm quy mô xuống cấp lữ đoàn vào năm 1998. Động thái này giúp VDV có tổng cộng 5 sư đoàn trong biên chế. Bộ Quốc phòng Anh biết Sư đoàn 104 có thể sẽ bao gồm Trung đoàn 337, một trung đoàn cơ động và Lữ đoàn Pháo binh 52. Tuy nhiên, các binh sĩ trong sư đoàn này nhiều khả năng chưa được huấn luyện kỹ càng và không đáp ứng được tiêu chuẩn về mức độ tinh nhuệ của lính dù Nga.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

 
 Glantz, David, The Soviet Airborne Experience, Research Survey No. 4, Combat Studies Institute, November 1984.
 Isby, David C., Weapons and tactics of the Soviet Army, Jane's Publishing Company, London 1988
 Schofield, Carey, The Russian Elite: Inside Spetsnaz and the Airborne Forces, Stackpole/Greenhill, 1993
 Simpkin, Richard, Red Armour: An examination of the Soviet Mobile Force Concept, Brassey's Defence Publishers, London, 1984
 Staskov, Lt. Gen. N.V., 1943 Dnepr Airborne Operation: Lessons and Conclusions, Military Thought, Vol. 12, No.4, 2003 (in Russian)

Quân sự Nga
Đơn vị quân đội Nga tham chiến tại Ukraine