Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Plagiotremus iosodon

Plagiotremus iosodon là một loài cá biển thuộc chi Plagiotremus trong họ Cá mào gà. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1976.

Từ nguyên 
Từ định danh iosodon được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: īós (ἰός; "mũi tên") và odṓn (ὀδών; "răng"), hàm ý đề cập đến răng cửa hàm dưới của loài cá này có chóp nhọn như mũi tên.

Phân bố 
P. iosodon ban đầu chỉ được biết đến ở phía nam quần đảo Sulu (ngoài khơi đảo Jolo). Chúng được tìm thấy ở độ sâu khoảng 3–9 m. Gần đây, loài này còn được tìm thấy ở đảo New Guinea.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở P. iosodon là 4,5 cm. Không rõ màu sắc khi còn sống.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 43–44; Số gai vây hậu môn: 2; Số tia vây hậu môn: 40; Số tia vây ngực: 12.

Sinh thái 
P. iosodon là loài chuyên ăn chất nhầy và vảy cá khác.
 
Trứng của P. iosodon có chất kết dính, được gắn vào chất nền thông qua một tấm đế dính dạng sợi. Cá bột là dạng phiêu sinh vật, thường được tìm thấy ở vùng nước nông gần bờ.

Tham khảo 

L
Cá Thái Bình Dương
Cá Philippines
Cá New Guinea
Động vật được mô tả năm 1976
Louise của Artois

Louise Marie Thérèse của Artois (21 tháng 9 năm 1819 – 1 tháng 2 năm 1864) là Công tước phu nhân và sau này là nhiếp chính xứ Parma. Louise là con gái cả của Charles Ferdinand của Artois, Công tước xứ Berry, con trai thứ của Charles X của Pháp và Maria Carolina Ferdinanda của Hai Sicilie. Louise đảm nhận vị trí nhiếp chính xứ Parma khi con trai chưa thành niên từ năm 1854 đến năm 1859.

Tiểu sử

Tham khảo 

Vương nữ Pháp (Bourbon)
Vương nữ Pháp
Vương tộc Bourbon (Pháp)
Vương tộc Bourbon
Vương nữ
Công tước phu nhân xứ Parma
Công tử phi Parma
Sinh năm 1819
Mất năm 1864
Bài viết có văn bản tiếng Ý
Bài viết có văn bản tiếng Pháp
Cờ vua Los Alamos

Cờ vua Los Alamos là một biến thể cờ vua được chơi trên một bàn cờ 6×6 không có tượng. Đây là trò chơi giống cờ vua đầu tiên được chơi bởi một chương trình máy tính. Biến thể được lập trình tại Phòng thí nghiệm Los Alamos bởi Paul Stein và Mark Wells cho máy tính  vào năm 1956. Việc giảm kích thước và số quân từ bàn cờ vua tiêu chuẩn do khả năng của máy tính khi đó rất hạn chế. Chương trình rất đơn giản, chỉ chứa khoảng 600 lệnh. Nó phần lớn sử dụng thuật toán tìm kiếm dạng cây minimax và có thể xem trước bốn ply. Để ghi điểm cho bàn cờ ở cuối lần xem trước, chương trình ước tính điểm cho giá trị và cho tính di động của các quân, sau đó tính tổng. Mã giả của nó được mô tả trong Hình 11.4 của Newell, 2019. Năm 1958, một phiên bản sửa đổi đã được viết cho máy tính MANIAC II với cờ vua 8×8 đầy đủ, nhưng mã giả không được công bố.

Luật chơi

●Vị trí bắt đầu: 

-Trắng:

Tốt: a2, b2, c2, d2, e2, f2

Xe: a1, f1

Mã: b1, e1

Hậu: c1

Vua: d1

-Đen:

Tốt: a5, b5, c5, d5, e5, f5

Xe: a6, f6

Mã: b6, e6

Hậu: c6

Vua: d6

●Các luật giống với cờ vua tiêu chuẩn ngoại trừ:
 Không có nước đi tốt hai bước, cũng không có nước đi bắt tốt qua đường;
 Tốt không được thăng cấp thành tượng;
 Không có nhập thành.

Tham khảo

Biến thể cờ vua
Cờ vua máy tính

Liên kết ngoài
 Los Alamos Chess bởi Hans L. Bodlaender, The Chess Variant Pages
 Los Alamos Vierschach bởi Jörg Knappen, The Chess Variant Pages
 A short history of computer chess bởi Frederic Friedel
 BrainKing.com - máy chủ internet để chơi cờ vua Los Alamos.
Scorpaenopsis cacopsis

Scorpaenopsis cacopsis là một loài cá biển thuộc chi Scorpaenopsis trong họ Cá mù làn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1901.

S. cacopsis được gọi là nohu trong tiếng Hawaii. Đây cũng là tên gọi của cây bạch tật lê ở Hawaii, loại cây mà hạt có gai sắc nhọn, tương tự như những gai độc ở lưng và ngực của cá mù làn có thể gây ra vết đốt đau đớn khi chạm vào.

Từ nguyên 
Từ định danh cacopsis được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: kăkós (κακός; "xấu xí") và ópsĭs (ὄψις; "khuôn mặt"), hàm ý có lẽ đề cập đến dáng vẻ của loài cá này: nhiều gai, vạt da và hốc lõm trên đầu.

Phân bố và môi trường sống 
S. cacopsis là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii, gồm cả rạn san hô vòng Midway. Chúng thường sống bên dưới gờ đá hoặc gần cửa hang ở rìa các ám tiêu, độ sâu đến ít nhất là 61 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở S. cacopsis là 51 cm.
 
Số gai vây lưng: 12; Số tia vây lưng: 9; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 5.

Sử dụng 
S. cacopsis là một loài cá thực phẩm được đánh giá cao. Có báo cáo cho rằng quần thể S. cacopsis đã giảm đáng kể do sự đánh bắt quá mức của những người đánh cá bằng lao.

Tham khảo 

C
Cá Thái Bình Dương
Cá Hawaii
Động vật được mô tả năm 1901
Euroclear

Euroclear tên đầy đủ Euroclear Holding SA/NV là một tập đoàn cơ sở hạ tầng thị trường tài chính có trụ sở tại Bỉ chuyên về phân khúc kinh doanh trung tâm lưu ký chứng khoán (CSD). Đây là tập đoàn dịch vụ tài chính quốc tế đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu với quy mô vốn lên đến 37.500 nghìn tỷ euro. Tổ chức này chuyên cung cấp dịch vụ thanh toán bù trừ và lưu ký chứng khoán cho các giao dịch xuyên biên giới và trong nước. Tập đoàn này có liên quan trực tiếp đến việc đóng băng và quản lý các tài sản của Nga với giá trị hơn 200 tỷ USD trong bối cảnh các lệnh trừng phạt quốc tế cho thấy tác động tiềm tàng từ hoạt động của tổ chức này. Năm 2024, lãi suất từ việc đầu tư của các quỹ bị trừng phạt từ việc đóng băng tài sản của Nga đã lên tới 4 tỷ Euro, số tiền này được dành để tài trợ cho khoản vay G7 chuyển cho Ukraina.

Lịch sử
Tập đoàn Euroclear này có nguồn gốc từ Hệ thống thanh toán châu Âu được phát triển vào năm 1968 do công của Morgan Guaranty (tiền thân của JPMorgan Chase) tại Brussels để giải quyết các giao dịch trên thị trường trái phiếu châu Âu đang phát triển khi đó. Dịch vụ này được đổi tên thành Euroclear/"châu Âu minh bạch" (không có dấu gạch nối) vào năm 1990. Mục tiêu ban đầu của nó là để tạo ra một môi trường thanh toán hiệu quả và an toàn hơn cho thị trường Eurobond (trái phiếu phát hành bằng ngoại tệ) đang phát triển mạnh mẽ vào thời điểm đó vào khoảng những năm 1970. Qua nhiều năm, Euroclear đã mở rộng hoạt động và hợp nhất với các trung tâm lưu ký chứng khoán quốc gia khác ở châu Âu để trở thành một trong những nhà cung cấp dịch vụ cơ sở hạ tầng thị trường tài chính lớn nhất thế giới. Các chức năng chính của Euroclear gồm lưu ký chứng khoán, giữ an toàn và quản lý nhiều loại tài sản tài chính, bao gồm trái phiếu, cổ phiếu, các sản phẩm phái sinh và quỹ đầu tư cho các nhà đầu tư và tổ chức tài chính. Thực hiện thanh toán bù trừ giao dịch, đảm bảo rằng quyền sở hữu chứng khoán được chuyển giao một cách an toàn từ người bán sang người mua, đồng thời tiền thanh toán cũng được chuyển giao tương ứng. Quá trình này giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia giao dịch. Euroclear còn cung cấp các dịch vụ khác liên quan đến thị trường vốn như quản lý tài sản thế chấp, dịch vụ cho các đợt phát hành chứng khoán mới (IPO) và các giải pháp công nghệ tài chính.

Chú thích

Tài chính
Nga xâm lược Ukraina 2022
Ngoại giao trong cuộc xâm lược Ukraina 2022
Scorpaenopsis altirostris

Scorpaenopsis altirostris là một loài cá biển thuộc chi Scorpaenopsis trong họ Cá mù làn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1905.

Từ nguyên 
Từ định danh altirostris được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: alti ("cao") và rostris ("mõm"), hàm ý đề cập đến phần mõm ngắn và cao của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống 
S. altirostris là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii. Chúng thường sống trên nền cát hạt lớn trộn lẫn với vụn san hô và vỏ sò, độ sâu khoảng 79–134 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở S. altirostris là 4,6 cm.
 
Số gai vây lưng: 12; Số tia vây lưng: 9; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 5.

Sinh thái 
Hầu hết các loài mù làn đều sống đơn độc và chỉ tập hợp để sinh sản.

Tham khảo 

A
Cá Thái Bình Dương
Cá Hawaii
Động vật được mô tả năm 1905
Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới Xóm Lầy Lội

Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới Xóm Lầy Lội là một bộ phim điện ảnh hoạt hình Việt Nam ra mắt năm 2025 thuộc thể loại phiêu lưu do Mai Phương đạo diễn, được lấy cảm hứng từ tác phẩm văn học Dế mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài. Phim có sự tham gia của các diễn viên lồng tiếng như Trần Hoàng Sơn, Thái Văn Minh Vũ, Nguyễn Anh Tuấn, Trần Khánh Hoàng, Hồ Tiến Đạt, Trí Luân, Lê Quang Tuyên, Trần Vũ, Lê Bống, Võ Huyền Chi, Ali Thục Phương và Lê Vũ Kim Ngọc.

Nội dung 
Phim kể về hành trình khám phá của hai anh em Dế Mèn và Dế Trũi ở Xóm lầy Lội, một thành phố được xây dựng từ rác thải tái chế, đứng đầu là Đại vương Ếch Cốm, cùng Tổng Cóc và lũ tùy tùng ếch nhái. Trong cuộc hành trình của mình, họ gặp được và kết bạn những người bạn mới như Gián Đệp, Bọ Râu Que và Nhện Nước, cùng nhau vượt qua những khó khăn, nguy hiểm và âm mưu đen tối ẩn giấu sau vẻ ngoài tráng lệ của Xóm Lầy Lội.

Lồng tiếng 
 Trần Hoàng Sơn vai Dế Mèn, Nhái Mõ, Bọ Ngựa Xi
 Thái Văn Minh Vũ vai Dế Trũi, Tổng Cóc (miền Bắc)
 Nguyễn Anh Tuấn vai Gián Đệp, Bọ Ngựa Siu, Bác học Ruồi Giấm, Chuồn Chuồn (miền Nam)
 Trần Khánh Hoàng vai Tổng Cóc (miền Nam)
 Hồ Tiến Đạt vai Đại vương Ếch Cốm
 Trí Luân vai Châu Chấu Đại vương
 Lê Quang Tuyên vai Võ sỹ Bọ Ngựa, Bọ Râu Que
 Trần Vũ vai Xén Nhỏ
 Lê Bống vai Nhện Nước (miền Bắc)
 Võ Huyền Chi vai Nhện nước (miền Nam)
 Ali Thục Phương vai Chuồn Chuồn (miền Bắc)
 Lê Vũ Kim Ngọc vai Chuồn Chuồn (miền Nam)

Sản xuất 
Theo nhà sản xuất Vũ Duy Nam, đoàn làm phim đã có 10 năm ấp ủ về một dự án phim hoạt hình thuần Việt và thực hiện trong vòng hơn 2 năm, với ekip gồm hàng trăm người là họa sĩ, thiết kế đồ họa, nhạc sĩ, diễn viên lồng tiếng thực hiện, cùng với đó là hàng trăm sinh viên của Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên. Trước khi dự án bắt đầu, đội ngũ sản xuất cùng với gia đình của cố nhà văn Tô Hoài đã có những thống nhất kỹ càng khi chuyển thể tác phẩm, đặc biệt là khi phim không giữ nguyên hoàn toàn bản gốc mà có những thay đổi, từ đó khai thác câu chuyện theo một cách mới, hiện đại và gần gũi hơn với các khán giả trẻ.

Tham khảo 

Phim hoạt hình Việt Nam
Phim năm 2025
Phim tiếng Việt
Phim P tại Việt Nam
Phim hoạt hình máy tính
Phim hoạt hình máy tính thập niên 2020
Phim phiêu lưu thập niên 2020
Phim ca nhạc thập niên 2020
Phim Việt Nam năm 2025
Phim với các sự vật được nhân hoá
Wushu tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Wushu đã được đưa vào tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á vào năm 1991 tại Manila, Philippines, ngoại trừ các năm 1995 và 1999.

Môn thi này bao gồm hai nội dung chính: Taolu (biểu diễn) và Sanda (tán thủ - đối kháng).

Các kỳ đại hội

Bảng huy chương 
Từ năm 1997-2023:

Thống kê

Vận động viên đạt nhiều huy chương vàng nhất

Vận đông viên đạt nhiều huy chương nhất

Tài liệu tham khảo 

 
 
 

Wushu
Wushu theo năm
Wushu tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Điền kinh tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Điền kinh là một trong những môn thể thao thi đấu thường xuyên có mặt tại các kỳ Đại hội thể thao Đông Nam Á (SEA Games) diễn ra hai năm một lần, Môn này đã có mặt tại SEA Games kể từ kỳ đại hội đầu tiên của Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á (SEAP) vào năm 1959.

Điền kinh thường có số lượng nội dung thi đấu và huy chương nhiều nhất trong các môn thể thao, ví dụ tại SEA Games 2019, có 48 bộ huy chương điền kinh trong tổng số 530 bộ huy chương của toàn đại hội năm 2019 .

Các kỳ đại hội

Bảng tổng sắp huy chương (1959-2023) 
Nguồn:

Xem thêm 

 Danh sách kỷ lục SEA Games trong điền kinh
 Liên đoàn thể thao Đông Nam Á
 Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Tài liệu tham khảo 

 Những người đoạt huy chương điền kinh SEA trước đây 1959–2005 từ GBR Athletics

Điền kinh
Điền kinh tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Scorpaena bergii

Scorpaena bergii là một loài cá biển thuộc chi Scorpaena trong họ Cá mù làn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1905.

Từ nguyên 
Từ định danh bergii được đặt theo tên của Friedrich Wilhelm Karl Berg (1843–1902), cố giám đốc Bảo tàng Quốc gia Buenos Aires (Buenos Aires), nhằm tri ân công trình nghiên cứu của ông về các loài cá Nam Mỹ.

Phân bố và môi trường sống 
S. bergii có phân bố ở bờ Tây Đại Tây Dương, bao gồm từ đông bắc bang Florida đến Bahamas (nhiều cá thể lang thang đã được ghi nhận ở xa về phía bắc đến bang New York), ngoài khơi bán đảo Yucatán, đảo Hispaniola đến một số đảo nhỏ phía đông vùng Caribe, dọc theo bờ biển Panama đến Venezuela.

S. bergii sống trên thảm cỏ biển Thalassia testudinum và xung quanh ám tiêu, chủ yếu ngoài khơi các đảo, độ sâu đến ít nhất là 75 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở S. bergii là 10 cm. Cá màu nâu lốm đốm, có một vệt đen lớn trên các gai vây lưng thứ 4 đến 7.
 
Số gai vây lưng: 12; Số tia vây lưng: 9; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 5; Số tia vây ngực: 16–17.

Tham khảo 

B
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá Caribe
Cá Puerto Rico
Cá vịnh Mexico
Cá México
Cá Belize
Cá Panamá
Cá Venezuela
Động vật được mô tả năm 1905
Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Bắn cung là một trong những môn thể thao lâu đời của Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu từ kỳ đại hội năm 1977 tại Kuala Lumpur, Malaysia. Từ đó đến nay, môn này đã trở thành một phần quan trọng trong các kỳ đại hội, với nhiều thay đổi về thể thức và số nội dung thi đấu.

Tổng quan

Lịch sử chương trình thi đấu 
Từ năm 1977 đến năm 1987, môn bắn cung đã trao tổng cộng 12 huy chương vàng, trong đó mỗi cự ly đều có huy chương cá nhân riêng, kèm theo giải cá nhân toàn năng và giải đồng đội. Nội dung thi đấu khi đó dựa trên thể thức FITA đơn (Single FITA round).

Từ năm 1979 đến năm 1991, thể thức FITA đôi (Double FITA) được sử dụng.

Từ năm 1989, số huy chương vàng được trao giảm xuống còn 4, gồm: cá nhân nam, đồng đội nam, cá nhân nữ và đồng đội nữ.

Từ năm 2005, lần đầu tiên nội dung cung ba dây (compound) được đưa vào thi đấu tại SEA Games 23 ở Philippines, nâng tổng số bộ huy chương lên 8..

Từ năm 2011, nội dung đồng đội hỗn hợp đã được đưa vào chương trình thi đấu.

Theo thể thức hiện tại, ở các vòng loại trực tiếp cá nhân, mỗi quốc gia chỉ được cử tối đa 2 vận động viên vào vòng loại trực tiếp. Do đó, ví dụ nếu có 3 cung thủ từ cùng một quốc gia đứng đầu bảng xếp hạng từ hạng 1 đến 3, thì chỉ có cung thủ hạng 1 và 2 được vào vòng loại trực tiếp.

Bảng huy chương

Nội dung dành cho nam

Cung một dây

Cung một dây cá nhân

Cung một dây cá nhân cự ly 30m

Cung một dây cá nhân cự ly 50m

Cung một dây cá nhân cự ly 70m

Cung một dây cá nhân cự ly 70m

Cung một dây đồng đội

Cung ba dây

Cung ba dây cá nhân

Cung ba dây đồng đội

Nội dung của nữ

Cung một dây

Cung một dây cá nhân

Cung một dây cá nhân cự ly 30m

Cung một dây cá nhân cự ly 50m

Cung một dây cá nhân cự ly 60m

Cung một dây cá nhân cự ly 70m

Cung một dây đồng đội

Cung ba dây

Cung ba dây cá nhân

Cung ba dây đồng đội

Nội dung hỗn hợp

Cung một dây đồng đội hỗn hợp

Cung ba dây đồng đội hỗn hợp

Tham khảo 

Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Bắn cung
Ali Shah Durrani

Ali Shah Durrani (tiếng Ba Tư: ), còn được gọi là Ali Shah Abdali, là vua của Đế quốc Durrani từ 1818 đến 1819. Ông là con của Timur Shah Durrani, một người Pashtun, trị vì từ 1772–1793. Em trai ông là Shah Isma'il đã treo cổ ông vào năm 1819.

Chú thích

Đế quốc Durrani
Vua Afghanistan
Bi-a và snooker tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Billiards và Snooker lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu của Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games) tại kỳ SEA Games năm 1987 tổ chức ở Jakarta.

Bảng tổng sắp huy chương

Tóm tắt huy chương

Nam

Billiards Anh đơn nam 
Billiards Anh đơn nam (500 điểm)

Billiards Anh đôi nam

Billiards Anh đôi luân phiên

Billiards Anh đôi nam

Snooker đơn nam

Snooker đôi nam

Snooker đồng đội nam

Carom 1 băng đơn nam

Carom 3 băng đơn nam

Bi-da cadre 47/1 đơn nam

Billiards Straight Rail đơn nam

Snooker 6-Red đơn nam

Snooker 6-Red đôi nam

Pool 8 bi đơn nam

Pool 8 bi đôi nam

Pool 9 bi đơn nam

Pool 9 bi đôi nam

Pool 9 bi đồng đội nam

Pool 10 bi đơn nam

Đánh xoay vòng đơn nam

Đánh xoay vòng đôi nam

Đánh xoay vòng đồng đội nam

Nữ

Carom 1 băng đơn nữ

Carom 3 băng đơn nữ

Pool 8 bi đơn nữ

Pool 9 bi đơn nữ

Pool 9 bi đôi nữ

Pool 10 bóng đơn nữ

Snooker 6-Red đơn nữ

Tham khảo 

Bi-a và snooker tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Bi-a
Bi-a tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Chung kết play-off National League 2025

Trận Chung kết play-off National League 2025, được biết tới với tên gọi Chung kết thăng hạng Vanarama National League vì lý do tài trợ là trận đấu bóng đá tổ chức vào ngày 1 tháng 6 năm 2025 tại Sân vận động Wembley, London giữa Oldham Athletic và Southend United.

Trận đấu tìm ra đội thứ hai và cuối cùng thăng hạng lên EFL League Two. Nhà vô địch National League 2024–25 sẽ tự động thăng hạng lên EFL League Two, trong khi các đội xếp từ vị trí thứ hai đến thứ bảy sẽ thi đấu play-off, Oldham Athletic kết thúc ở vị trí thứ năm trong khi Southend United kết thúc ở vị trí thứ bảy, cả hai đội đều vượt qua vòng loại trừ để đến trận chung kết.

Đường đến trận chung kết

Tứ kết

Bán kết

Trận đấu

Chi tiết

Tham khảo

Sự kiện thể thao ở Vương quốc Anh tháng 6 năm 2025
Parablennius thysanius

Parablennius thysanius là một loài cá biển thuộc chi Parablennius trong họ Cá mào gà. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1907.

Từ nguyên 
Tính từ định danh thysanius bắt nguồn từ θυσανός (thŭ́sănos) trong tiếng Hy Lạp cổ đại nghĩa là "có sợi tua", hàm ý đề cập 10 tua quanh mắt ở loài cá này.

Phân bố 
P. thysanius có phân bố không liên tục trên khắp vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận ở những địa điểm sau: bờ biển Oman, Pakistan, phía nam Ấn Độ, Sri Lanka, Thái Lan và Philippines.

P. thysanius đã du nhập vào quần đảo Hawaii từ những năm đầu thập niên 1970, có khả năng là từ Philippines thông qua đường vận chuyển bằng tàu thủy. Một cá thể loài này cũng được ghi nhận ở cảng Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), được cho là theo nguồn nước dằn tàu hoặc di cư thông qua kênh đào Suez (dù không có ghi nhận của P. thysanius ở Biển Đỏ).

P. thysanius sống ở tầng đáy trên các rạn san hô, độ sâu đến ít nhất là 10 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở P. thysanius là 6,2 cm.

Số gai vây lưng: 12; Số tia vây lưng: 14–15; Số gai vây hậu môn: 2; Số tia vây hậu môn: 16–17.

Sinh thái 
Trứng của P. thysanius có chất kết dính, được gắn vào chất nền thông qua một tấm đế dính dạng sợi. Cá bột là dạng phiêu sinh vật, thường được tìm thấy ở vùng nước nông gần bờ.

Tham khảo 

T
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Oman
Cá Pakistan
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Thái Lan
Cá Philippines
Cá Hawaii
Động vật được mô tả năm 1907
Mạnh hơn công lý (tiểu thuyết)

Mạnh hơn công lý là tiểu thuyết trinh thám của Võ Khắc Nghiêm xuất bản lần đầu vào năm 2000. Với tác phẩm này và tiểu thuyết "Mảnh đời của Huệ", nhà văn Võ Khắc Nghiêm đã được trao tặng Giải thưởng Nhà nước - đợt 4 vào năm 2017.

"Mạnh hơn công lý" ban đầu là kịch bản sân khấu với tên gọi "Nhân danh công lý" do Doãn Hoàng Giang và Võ Khắc Nghiêm dàn dựng từ năm 1985. Tiểu thuyết này được nhà biên kịch Khuất Vân Huyền chuyển thể thành bộ phim dài tập cùng tên do Nguyễn Quang đạo diễn, phát sóng năm 2005.

Xuất bản 

 2000
 2002 - Nhà xuất bản Công an nhân dân

Tham khảo
Trung đoàn Nhảy dù Campuchia số 1

Trung đoàn Nhảy dù Campuchia số 1 (tiếng Pháp: 1er bataillon de parachutistes khmers) là một trung đoàn lính dù ở Đông Dương thuộc Pháp gồm những người Campuchia được tuyển dụng trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Trung đoàn được thành lập ngày 1 tháng 12 năm 1952.

Chú thích

Đơn vị quân sự thành lập năm 1952
Upeneus luzonius

Upeneus luzonius là một loài cá biển thuộc chi Upeneus trong họ Cá phèn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1907.

Từ nguyên 
Tính từ định danh luzonius được đặt theo tên gọi của đảo Luzon, nơi đã thu thập mẫu định danh của loài cá này (hậu tố ius được dùng để chuyển đổi danh từ thành tính từ trong tiếng Latinh).

Phân bố 
P. luzonius được ghi nhận tại Philippines, Indonesia và phía tây bắc Úc.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở P. luzonius là 20 cm. Cá có màu xám bạc, vảy màu đỏ. Đường bên màu đỏ đứt đoạn thành các đốm. Vạch đỏ tươi ngay dưới mắt. Râu cá màu vàng.

Sinh thái 
P. luzonius bơi theo đàn, có thể lẫn vào đàn của các loài khác.

Tham khảo 

L
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Philippines
Cá Indonesia
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1907
Ostorhinchus cavitensis

Ostorhinchus cavitensis là một loài cá biển thuộc chi Ostorhinchus trong họ Cá sơn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1907.

Từ nguyên 
Từ định danh cavitensis được đặt theo tên gọi của vùng Cavite (trên đảo Luzon), nơi đã thu thập mẫu định danh của loài cá này (hậu tố ensis trong tiếng Latinh nghĩa là "thuộc về").

Phân bố 
Từ các vùng biển Đông Nam Á thuộc Tây Thái Bình Dương, O. cavitensis có phân bố về phía tây đến Phuket, phía bắc đến Trung Quốc (phần bờ biển thuộc vịnh Bắc Bộ), phía nam đến Úc (từ vịnh Shark vòng qua phía bắc đến vịnh Moreton), xa về phía đông đến Palau và Tonga.
 
O. cavitensis sống gần các ám tiêu trên nền đáy bùn trộn lẫn đá vụn hoặc gần mỏm đá, cũng có khi xuất hiện ở rừng ngập mặn và trên thảm cỏ biển, độ sâu đến ít nhất là 30 m (thường thấy ở độ sâu nông hơn 20 m).

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở O. cavitensis là 7,5 cm. Sọc giữa thân, từ mõm qua mắt đến cuống đuôi màu vàng nâu, được viền trắng ở trên và dưới. Một sọc khác mảnh hơn màu vàng tươi dọc lưng. Có một đốm đen ở giữa cuống đuôi. Cá con có thân màu vàng với đầu nhạt màu.
 
Số gai vây lưng: 8; Số tia vây lưng: 9; Số gai vây hậu môn: 2; Số tia vây hậu môn: 8.

Sinh thái 
O. cavitensis là loài ấp trứng bằng miệng.

Tham khảo 

C
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Trung Quốc
Cá Việt Nam
Cá Thái Lan
Cá Malaysia
Cá Singapore
Cá Brunei
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Palau
Cá Tonga
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1907
Petroscirtes variabilis

Petroscirtes variabilis là một loài cá biển thuộc chi Petroscirtes trong họ Cá mào gà. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1849.

Từ nguyên 
Tính từ định danh variabilis trong tiếng Latinh nghĩa là "biến đổi", không rõ hàm ý, có lẽ đề cập đến những màu sắc ở loài cá này.

Phân bố và môi trường sống 
Từ Sri Lanka, P. variabilis có phân bố trải dài về phía đông đến Fiji (trừ vịnh Bengal), phía bắc đến bờ nam đảo Đài Loan và quần đảo Yaeyama, và phía nam đến rạn san hô Great Barrier. P. variabilis đã được phát hiện ở Khu bảo tồn biển Viễn Đông của Nga (phía tây biển Nhật Bản).

P. variabilis sống trên thảm cỏ biển ở các đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 30 m, hoặc bám theo cụm tảo mơ trong hoặc ngay sau mùa mưa.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở P. variabilis là 15 cm. Đầu và thân lốm đốm, với 5–6 vạch sọc màu sẫm ở hai bên thân, thường có những chấm xanh lam nhỏ. Các vây có nhiều đốm màu sẫm. Vây lưng thường có một chấm đen nhỏ trên màng vây đầu tiên. Loài này dị hình giới tính: cá đực có màu nâu cam và lớn hơn so với cá cái màu xanh lục.
 
Số gai vây lưng: 10–11; Số tia vây lưng: 16–19; Số gai vây hậu môn: 2; Số tia vây hậu môn: 16–19; Số tia vây ngực: 13–15; răng tiền hàm trên: 24–45; răng hàm dưới: 24–48.

Sinh thái 
P. variabilis chủ yếu ăn các loài giáp xác nhỏ, thỉnh thoảng ăn cả vảy cá khác. Trứng của P. variabilis có chất kết dính, được gắn vào chất nền thông qua một tấm đế dính dạng sợi. Cá bột là dạng phiêu sinh vật, thường được tìm thấy ở vùng nước nông gần bờ.

Vỏ trai bàn mai Pinna rỗng cũng đóng vai trò là nơi trú ẩn và đẻ trứng của P. variabilis.

Tham khảo 

V
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Sri Lanka
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Singapore
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Papua New Guinea
Cá Fiji
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1849
Hệ chồi

Trong thực vật học, hệ chồi (tiếng Anhː shoot) là một trong hai hệ cơ quan của cơ thể thực vật (hệ cơ quan còn lại là hệ rễ). Hệ chồi bao gồm toàn bộ thân cây cùng với các phần phụ của nó như lá, cành, chồi nách, chồi bên và chồi hoa. Sự phát triển từ hạt nảy mầm hướng lên trên tạo ra hệ chồi. Vào mùa xuân, chồi cây lâu năm là chồi mới mọc ra từ mặt đất ở cây thân thảo, còn ở cây thân gỗ mọc chồi thân hoặc chồi hoa mới.

Trong cách hiểu phổ biến, hệ chồi thường đồng nghĩa với thân cây. Thân cây là thành phần không thể thiếu của hệ chồi, tạo trục cho chồi, cành, lá, hoa, quả.

Hệ chồi còn non thường bị động vật ăn vì các sợi trong chồi mới vẫn chưa phát triển thành tế bào thứ cấp, khiến chồi non mềm hơn, dễ nhai và tiêu hóa hơn. Khi hệ chồi phát triển và già đi, các tế bào lúc này là tế bào thứ cấp có cấu trúc cứng và bền. Một số loại cây (ví dụ như chi Pteridium) sản sinh ra độc tố khiến chồi của chúng không ăn được hoặc kém ngon.

Phân loại hệ chồi của cây thân gỗ 

Nhiều thực vật thân gỗ có chồi ngắn và chồi dài riêng biệt. Ở một số thực vật có hoa, các chồi ngắn, còn gọi là chồi cựa (spur shoot) hoặc chồi quả (fruit spurs), tạo ra phần lớn hoa và quả. Một mô hình tương tự xảy ra ở một số loài cây lá kim và chi Ginkgo mặc dù "chồi ngắn" của một số chi như Picea rất nhỏ đến mức chúng có thể bị nhầm là một phần của lá mà chúng đã tạo ra.

Một hiện tượng liên quan là dị hình lá theo mùa (seasonal heterophylly), bao gồm các lá khác biệt hình thái rõ rệt từ chồi mùa xuân và chồi mùa hè. Trong khi sự phát triển của cây vào mùa xuân chủ yếu đến từ các nụ hình thành từ mùa đông năm trước và thường bao gồm cả hoa (chồi ngắn), sự phát triển của chồi mùa hè thường bao gồm các chồi lá (chồi dài).

Xem thêm 
 Chồi
 Tán (thực vật học)
 Dị hình, sự thay đổi đột ngột trong mô hình tăng trưởng của một số cây khi chúng trưởng thành
 Cành bên
 Cách xếp lá
 Cây con
 Cuống đính, "chốt gỗ" bên dưới lá của một số cây lá kim
 Gai (thực vật học)

Tham khảo 

Hình thái học thực vật
Upeneus dimipavlov

Upeneus dimipavlov là một loài cá biển thuộc chi Upeneus trong họ Cá phèn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2021.

Từ nguyên 
Từ định danh dimipavlov được đặt theo tên của Dimitri Alexandrovich "Dimi" Pavlov, nhà ngư học người Nga đang công tác tại Đại học Lomonosov, người đã thu thập, chụp ảnh và tặng các mẫu vật cá phèn từ Việt Nam, gồm cả mẫu định danh của loài cá này, cho mục đích nghiên cứu phân loại.

Phân bố 
U. dimipavlov hiện chỉ được biết đến tại Hòn Tre (Khánh Hòa) trong vịnh Nha Trang, được thu thập ở độ sâu khoảng 15 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở U. dimipavlov là 13,4 cm (dài chuẩn). Cơ thể có màu cam phớt đỏ ở nửa trên, nửa dưới màu trắng kem, đôi khi có các đốm đỏ. Đầu màu đỏ nhạt, ánh bạc phía dưới, có các đốm đỏ ở dưới và sau mắt. Râu cá màu trắng hồng hoặc trắng. Vây lưng có 3–4 sọc đỏ hoặc nâu. Vây đuôi có 5–6 vạch thẳng màu đỏ ở thùy trên, thùy dưới có 7–8 vạch nối thành một sọc đỏ.

Số gai vây lưng: 7; Số tia vây lưng: 9; Số tia vây ngực: 14–15.

Tham khảo 

D
Cá Thái Bình Dương
Cá Việt Nam
Động vật được mô tả năm 2021
Cầu lông tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Cầu lông là một trong những môn thể thao lâu đời và quan trọng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games), lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu từ kỳ SEAP Games năm 1959 tại Bangkok, Thái Lan. Từ đó đến nay, môn này luôn giữ vị trí then chốt trong chương trình thi đấu của đại hội.

Ban đầu, các nội dung thi đấu bao gồm nội dung đơn nam, đơn nữ, đôi nam, đôi nữ và đôi nam nữ. Qua nhiều kỳ, các nội dung thi đấu được mở rộng và điều chỉnh để phù hợp với sự phát triển của môn thể thao này và nhu cầu của các quốc gia tham dự.

Tổng quan

Bảng huy chương 

 Tính đến SEA Games 2023

Thành tích theo từng quốc gia

Nhà vô địch

Giải thưởng đồng đội

Tài liệu tham khảo 

 Cầu lông Châu Á: Kết quả các giải đấu trước - SEA Games
 Badminton.de: SEA Games 2003

Cầu lông
Cầu lông tại sự kiện thể thao đa môn
Cầu lông tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Cá sơn biển đuôi sọc

Cá sơn biển đuôi sọc (danh pháp: Ambassis urotaenia) là một loài cá biển thuộc chi Ambassis trong họ Cá sơn biển. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1852.

Từ nguyên 
Từ định danh urotaenia được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: ourá (οὐρά; "đuôi") và tainía (ταινία; "dải sọc"), hàm ý đề cập đến dải sọc vàng trên mỗi thùy đuôi của loài cá này, giúp phân biệt chúng với Ambassis ambassis.

Phân bố và môi trường sống 
Từ các đảo quốc phía tây Ấn Độ Dương, cá sơn biển đuôi sọc có phân bố trải dài về phía đông đến quần đảo Caroline và Fiji, phía bắc đến miền nam Nhật Bản và phía nam đến đảo New Guinea. Những ghi nhận của loài này ở Biển Đỏ, Đông Phi, một số đảo quốc trong vùng Micronesia cần được xác minh thêm, do cá sơn biển đuôi sọc thường bị nhầm lẫn với các loài Ambassis khác.
 
Cá sơn biển đuôi sọc sống ở vùng biển gần bờ và vùng nước lợ nơi cửa sông, rạch triều, rừng ngập mặn, đôi khi có thể tiến vào các dòng nước ngọt.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở cá sơn biển đuôi sọc là 15 cm. Đầu và thân trong mờ, màu xám bạc. Đường bên có dải ánh bạc. Vảy ở thân trên cùng có các chấm đen nhỏ. Màng vây lưng có vệt đen giữa gai thứ 2 và 3. Mỗi thùy đuôi có một dải sọc vàng và màng vây có màu xám.
 
Số gai vây lưng: 7–8; Số tia vây lưng: 9–10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 9–10; Số tia vây ngực: 13–16.

Sinh thái 
Cá sơn biển đuôi sọc có thể hợp thành đàn lớn.

Tham khảo 

U
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Comoros
Cá Madagascar
Cá Seychelles
Cá Réunion
Cá Ấn Độ
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Nhật Bản
Cá New Guinea
Cá Fiji
Động vật được mô tả năm 1852
Bóng bàn tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Bóng bàn là môn thể thao được đưa vào chương trình thi đấu SEA Games từ khá sớm, bắt đầu từ kì Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á (SEAP Games) năm 1959 tại Băng Cốc, Thái Lan.   

Các nội dung thi đấu bao gồm:

 Đơn nam (Men's singles)
 Đơn nữ (Women's singles)
 Đôi nam (Men's doubles)
 Đôi nữ (Women's doubles)
 Đôi nam nữ (Mixed doubles)
 Đồng đội nam và đồng đội nữ

Các kỳ đại hội

Nội dung thi đấu

SEAP Games (1959-75) & SEA Games (1977-99)

SEA Games (2001 - nay)

Bảng huy chương

SEA Games (1995 - nay)

Xem thêm 

 Bóng bàn tại Thế vận hội mùa hè
 Bóng bàn tại Đại hội thể thao Châu Á

Tài liệu tham khảo 

Bóng bàn
Bóng bàn tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Quần vợt tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Quần vợt là một trong những môn thể thao quan trọng và đã xuất hiện tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á kể từ kỳ đầu tiên vào năm 1959, khi đó Đại hội còn mang tên là Đại hội Thể thao bán đảo Đông Nam Á (SEAP Games) tổ chức tại Bangkok, Thái Lan. Môn quần vợt đã được tổ chức liên tục ở hầu hết các kỳ Đại hội, trở thành sân chơi quan trọng để các vận động viên trong khu vực thể hiện kỹ năng, cạnh tranh và nâng cao trình độ chuyên môn.

Tuy nhiên, tại SEA Games năm 2013 tổ chức ở Myanmar, môn quần vợt không được đưa vào chương trình thi đấu. Nguyên nhân của việc này liên quan đến việc tổ chức, cơ sở vật chất hoặc các yếu tố khác từ nước chủ nhà. Dù vậy, sau đó, quần vợt tiếp tục được đưa trở lại chương trình thi đấu trong các kỳ Đại hội tiếp theo.

Các nội dung chính trong quần vợt tại SEA Games gồm:

 Đơn nam (Men's singles)
 Đơn nữ (Women's singles)
 Đôi nam (Men's doubles)
 Đôi nữ (Women's doubles)
 Đôi nam nữ (Mixed doubles)
 Đồng đội nam và đồng đội nữ

Các kì đại hội

Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á

Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Bảng huy chương

Vận động viên đạt huy chương

Nam

Đơn nam

Đôi nam

Đội nam

Đơn nữ

Đôi nữ

Đội tuyển nữ

Đôi nam nữ

Tài liệu tham khảo 

 Page 24
 Page 27
 Page 56
 Page 23
 Page 13
 Page 98
 Page 31

Quần vợt tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Quần vợt tại sự kiện thể thao đa môn
Bóng chuyền tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Bóng chuyền mà môn thể thao thường xuyên được đưa vào các nội dung thi đấu của Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games). Xuất hiện lần đầu tiên tại kỳ đại hội năm 1977 tại Kuala Lumpur, Malaysia. Dù đã được duy trì đều đặn qua nhiều kỳ đại hội, nhưng năm 1999 là một ngoại lệ hiếm hoi khi bóng chuyền không được tổ chức thi đấu.

Đặc biệt, bóng chuyền nữ Thái Lan nổi bật với thành tích áp đảo qua nhiều kỳ SEA Games, trong khi ở nội dung nam, cuộc cạnh tranh diễn ra quyết liệt giữa Indonesia, Việt Nam, và Thái Lan.

Bóng chuyền trong nhà

Giải đấu nam

Bóng chuyền bãi biển 
Môn bóng chuyền bãi biển được đưa vào thi đấu lần đầu tiên tại kỳ Đại hội Thể thao Đông Nam Á năm 2003, tuy nhiên, môn này đã bị loại khỏi chương trình thi đấu kể từ kỳ đại hội năm 2013. Sau đó, đến kỳ SEA Games năm 2019, bóng chuyền bãi biển mới được vào lại chương trình thi đấu của đại hội.

Giải đấu nam

Giải đấu nữ

Bảng huy chương

Bảng huy chương tổng hợp

Tài liệu tham khảo 

Bóng chuyền
Bóng chuyền tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Bóng chuyền tại sự kiện thể thao đa môn
Luật cơ bản Thành Vatican

Luật Cơ bản của Thành quốc Vatican () là văn bản pháp lý chính để quản lý các thực thể dân sự của Vatican. Luật này đã có hiệu lực từ năm 1929.

Lịch sử 
Luật cơ bản được công bố lần đầu tiên vào ngày 7 tháng 6 năm 1929, theo thẩm quyền của Giáo hoàng Piô XI.

Ngày 26 tháng 11 năm 2000, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã ban hành phiên bản mới của Luật cơ bản. Luật này bắt đầu có hiệu lực pháp lý vào ngày 22 tháng 2 năm 2001, cũng là ngày Lễ ngai tòa của Thánh Phêrô, và thay thế toàn bộ Luật cơ bản của Thành Vatican ngày 7 tháng 6 năm 1929. Tất cả các quy định có hiệu lực tại Thành Vatican mà không phù hợp với Luật cơ bản mới đều bị bãi bỏ.

Ngày 13 tháng 5 năm 2023, Giáo hoàng Phanxicô đã công bố phiên bản mới của Luật cơ bản. Phiên bản mới này có hiệu lực từ ngày 7 tháng 6 năm 2023.

Xem thêm 
 Luật của Thành Vatican

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài 
 Phiên bản năm 1929 (bằng tiếng Ý) (trong phần bổ sung của AAS, trang 2-5 và 34-37 của PDF)
 Phiên bản năm 2000; cũng có ở đây (bằng tiếng Ý) (bằng tiếng Anh) (trong phần bổ sung của AAS, trang 1054-64 của PDF)
 Phiên bản năm 2023 (bằng tiếng Ý) (trong L'Osservatore Romano)

Hiến pháp theo quốc gia
Luật năm 2023
Luật năm 1929
Luật năm 2000
Chung kết UEFA Nations League 2025

Trận chung kết UEFA Nations League 2025 là trận đấu cuối cùng để xác định đội thắng cuộc tại vòng chung kết của UEFA Nations League 2024–25, mùa giải thứ tư của giải đấu quốc tế do UEFA tổ chức. Trận đấu được diễn ra vào ngày 8 tháng 6 năm 2025 trên sân vận động Allianz Arena tại Munich, Đức, và chứng kiến màn tranh tài giữa đội tuyển Bồ Đào Nha và đội tuyển Tây Ban Nha.

Bồ Đào Nha đã giành chiến thắng chung cuộc trước đương kim vô địch Tây Ban Nha với tổng tỷ số 5–3 sau loạt sút luân lưu, sau khi cả hai đội cầm hòa nhau 2–2 trong suốt hiệp thi đấu chính thức và hiệp phụ. Với chiến thắng này, Bồ Đào Nha trở thành đội bóng đầu tiên giành danh hiệu UEFA Nations League nhiều nhất trong lịch sử. 

Đây cũng là trận đấu cuối cùng có sự xuất hiện của Diogo Jota, người sau này đã đột ngột qua đời vì tai nạn giao thông vào ngày 3 tháng 7 năm 2025.

Địa điểm 
Sân vận động Allianz Arena được Hiệp hội bóng đá Đức lựa chọn là một trong hai sân vận động cùng với MHPArena tổ chức vòng chung kết UEFA Nations League 2025. Là sân nhà của câu lạc bộ Bayern Munich, sân có sức chứa tối đa lên đến hơn 70.000 chỗ ngồi. Việc xây dựng cho sân bắt đầu vào năm 2003, và sân được khánh thành vào ngày 30 tháng 5 năm 2005. Đây là nơi tổ chức một số trận đấu được lựa chọn theo yêu cầu của đội tuyển bóng đá quốc gia Đức, đồng thời còn là nơi được vinh dự đăng cai FIFA World Cup 2006, UEFA Euro 2020, UEFA Euro 2024, cùng một số trận đấu quan trọng trong khuôn khổ giải đấu UEFA Champions League (lần gần nhất là trận chung kết UEFA Champions League 2025).

Đường đến chung kết 

Ghi chú: Trong tất cả các kết quả dưới đây, tỷ số của các đội vào chung kết được đưa ra trước (H: sân nhà; A: sân khách; N: sân trung lập).

Trận đấu

Chi tiết

Thống kê

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Trận đấu chung kết UEFA Nations League
Chung kết UEFA Nations League 2025
UEFA Nations League 2024–25
Trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha
Trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Iroh

Iroh là một nhân vật hư cấu trong loạt phim hoạt hình Avatar: The Last Airbender của Nickelodeon. Ông là anh trai của Hỏa Vương Ozai và từng là tướng lĩnh hàng đầu của Hỏa quốc. Sau thất bại tại Ba Sing Se và cái chết của con trai duy nhất, Lu Ten, Iroh từ bỏ tham vọng quyền lực và chọn sống ẩn dật. Ông đồng hành cùng người cháu trai bị lưu đày, Zuko, trong hành trình tìm kiếm Avatar Aang nhằm khôi phục danh dự cho Zuko.

Tính cách 
Iroh được biết đến với tính cách dễ gần, hài hước và yêu thích trà, đặc biệt là trà nhân sâm. Ông thường xuyên chơi cờ Pai Sho và yêu âm nhạc. Dù có vẻ ngoài thư thái, Iroh là một chiến lược gia lão luyện và là bậc thầy hỏa thuật. Ông đóng vai trò là người thầy và người hướng dẫn tinh thần cho Zuko, giúp cháu trai nhận ra con đường đúng đắn và tránh lặp lại sai lầm của cha mình.

Hỏa thuật và kỹ năng đặc biệt 
Iroh là một ngự hỏa sư mạnh mẽ, có khả năng tạo ra và điều khiển lửa. Ông đã phát triển kỹ thuật chuyển hướng sét bằng cách nghiên cứu thủy thuật, và dạy kỹ thuật này cho Zuko. Iroh cũng có khả năng tạo ra sét, một kỹ năng hiếm có trong hỏa thuật. Chiêu thức đặc trưng của ông là phun lửa như rồng.

Xuất hiện trong các phương tiện truyền thông khác 
Iroh xuất hiện trong bộ phim điện ảnh Tiết khí sư cuối cùng (2010) do Shaun Toub thủ vai, và trong loạt phim truyền hình người đóng năm 2024 do Paul Sun-Hyung Lee đảm nhận. Trong loạt phim tiếp theo The Legend of Korra, linh hồn của Iroh cư trú trong thế giới linh hồn, nơi ông giúp đỡ Avatar Korra và các con của Aang trong những lúc khó khăn.

Đón nhận 
Iroh được đánh giá là một trong những nhân vật được yêu thích nhất trong loạt phim. Mối quan hệ giữa ông và Zuko được ca ngợi vì tính chân thực và sâu sắc. Iroh được ví như một "Phật sống", là kim chỉ nam đạo đức cho Zuko. Phân đoạn của ông trong tập "The Tales of Ba Sing Se", nơi ông tưởng nhớ con trai Lu Ten, được xem là một trong những khoảnh khắc xúc động nhất của loạt phim.

Cây phả hệ

Tham khảo 

Avatar: The Last Airbender
Nhân vật hoạt hình
Marcel Marnat

Marcel Marnat (1933 – 17 tháng 12 năm 2024) là một nhà âm nhạc học, nhà báo và nhà sản xuất phát thanh người Pháp đảm nhiệm chương trình của đài France Musique từ năm 1978 đến năm 1992. Các cuốn sách của ông về nhà soạn nhạc Maurice Ravel và Giacomo Puccini được coi là những tác phẩm mang tính bước ngoặt.

Cuộc đời và sự nghiệp 
Marnat ra đời vào năm 1933 ở Lyon, Pháp. Sau một khóa đào tạo khoa học ngắn về dược học, ông bắt đầu viết cho nhiều tờ báo và tạp chí văn hóa bao gồm Combat, Jazz Hot, Arts, Les Lettres Françaises, L'Express, Preuves, Le Monde, Disques, Harmonie, Le Monde de la musique và Nouvelle Revue Française. Ông chuyên viết về các vấn đề thời sự, nghệ thuật, điện ảnh, văn học và ông cũng lập danh sách các ấn phẩm đĩa nhạc mới. Ông là thư ký của Quỹ Ravel và là người biên soạn danh mục các tác phẩm của Maurice Ravel.

Marnat đảm nhiệm chương trình của đài France Musique từ năm 1978 cho đến năm 1992. Ông làm việc từ năm 1990 với Đài phát thanh Suisse Romande - Espace 2 và ông đã được trao giải thưởng phê bình âm nhạc. Cuốn sách xuất bản năm 2006 của ông về Giacomo Puccini đã được Académie des Beaux-Arts (tạm dịch: Viện Hàn lâm Mỹ thuật Pháp) vinh danh và được trao giải thưởng Pelléas và giải thưởng tiểu sử âm nhạc của SACEM (Hội bảo vệ quyền tác giả quốc tế) tại lễ hội sách Deauville. Ông là thành viên của Hiệp hội Báo chí Âm nhạc Quốc tế trong nhiều năm.

Vào ngày 30 tháng 9 năm 2022, bộ sưu tập nghệ thuật bộ lạc của Marnat đã được đấu giá tại Hôtel Drouot.

Marnat qua đời vào ngày 17 tháng 12 năm 2024 tại Paris, hưởng thọ 91 tuổi.

Xuất bản 

 Maurice Ravel, Fayard, 1986
 Haydn, la mesure de son siècle, Fayard, 1995
 Stravinsky, Éditions du Seuil, 1995
 Antonio Vivaldi, Fayard, 2003
 Giacomo Puccini, Fayard, 2006

Ông cũng đã công bố các bài viết về Modest Mussorgsky (1962), Paul Klee (1969), Michelangelo (1974), David Lawrence,  và Ludwig van Beethoven

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 
 Marcel Marnat trên Éditions Fayard
 Marcel Marnat  trên France Culture
 

Mất năm 2024
Sinh năm 1933
Nguồn CS1 tiếng Pháp (fr)
Azula

Azula là một nhân vật hư cấu phản diện trong loạt phim hoạt hình Avatar: The Last Airbender của Nickelodeon. Azula là công chúa của Hỏa quốc, là con gái của Hỏa vương Ozai cùng hoàng hậu Ursa; em gái của hoàng tử Zuko và cháu gái của tướng Iroh. Azula được biết đến là một thiên tài ngự hỏa thuật, có khả năng tạo ra lửa xanh và phóng sét – những kỹ năng hiếm có trong ngự hỏa thuật.

Trong loạt phim, Azula được giao nhiệm vụ truy bắt anh trai Zuko và chú Iroh sau khi họ bị lưu đày, đồng thời săn lùng Avatar Aang để hỗ trợ Hỏa quốc giành chiến thắng trong cuộc chiến. Cô thường đồng hành cùng hai người bạn thân từ thời thơ ấu là Mai và Ty Lee.

Tính cách 
Azula là một chiến lược gia xuất sắc và là bậc thầy thao túng tâm lý. Cô luôn tỏ ra lạnh lùng, quyết đoán và không khoan nhượng. Tuy nhiên, dưới áp lực từ cha và sự cô lập tình cảm, Azula dần trở nên bất ổn về tâm lý, đặc biệt là trong phần cuối của loạt phim, khi cô bắt đầu mất kiểm soát và rơi vào trạng thái hoang tưởng.

Hỏa thuật và kỹ năng đặc biệt 
Azula sở hữu kỹ năng ngự hỏa vượt trội, với khả năng tạo ra ngọn lửa màu xanh – biểu tượng cho sức mạnh và độ chính xác cao hơn so với lửa đỏ thông thường. Cô cũng có thể tạo ra và điều khiển sét, một kỹ năng hiếm hoi mà chỉ vài ngự hỏa sư có thể thực hiện.

Xuất hiện trong các phương tiện truyền thông khác 
Azula xuất hiện trong bộ phim điện ảnh Tiết khí sư cuối cùng (2010) do Summer Bishil thủ vai, và trong loạt phim truyền hình người đóng năm 2024 do Elizabeth Yu đảm nhận. Cô cũng góp mặt trong các truyện tranh tiếp nối như The Search, Smoke and Shadow và Azula in the Spirit Temple, nơi khai thác sâu hơn về quá khứ và sự phát triển tâm lý của nhân vật.

Đón nhận 
Azula được đánh giá là một trong những nhân vật phản diện phức tạp và hấp dẫn nhất trong loạt phim. Sự kết hợp giữa tài năng, tham vọng và những tổn thương tâm lý khiến cô trở thành một nhân vật đa chiều, thu hút sự quan tâm và phân tích từ người hâm mộ và giới phê bình.

Tham khảo 

Avatar: The Last Airbender
Nhân vật hoạt hình
Ba môn phối hợp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Ba môn phối hợp chính thức được đưa vào thi đấu tại SEA Games lần đầu vào năm 2005 tại Philippines. Nội dung này không được tổ chức liên tục cho đến khi một vài kì nước chủ nhà loại bỏ ra khỏi nội dung thi đấu. Cho đến năm 2015, khi Singapore đưa ba môn phối hợp quay trở lại thì kể từ đây môn này xuất hiện đều đặn trong chương trình thi đấu của SEA Games. Đây là một trong những môn thể thao có tính thử thách thể lực và sức bền cao nhất, bao gồm ba nội dung liên tiếp: bơi – đạp xe – chạy bộ.

Ngoài triathlon truyền thống, SEA Games cũng dần đưa vào các nội dung mở rộng như:

 Duathlon: chạy – đạp xe – chạy
 Aquathlon: bơi – chạy

Vận động viên đạt huy chưong

Nam

Ba môn phối hợp

Duathlon

Aquathlon

Nữ

Ba môn phối hợp

Hai môn phối hợp

Aquathlon

Nội dung hỗn hợp

Ba môn phối hợp

Duathlon

Aquathlon

Tóm tắt huy chương

Xem thêm 

 Quần vợt tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Tài liệu tham khảo 

Ba môn phối hợp
Ba môn phối hợp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Bóng rổ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Bóng rổ là môn thể thao lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu tại kì Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games) năm 1977 ở Kuala Lumpur, Malaysia. Kể từ đó đến nay, bóng rổ luôn có mặt trong hầu hết các kỳ đại hội, trở thành một trong những môn thi đấu quen thuộc

Philippines đã thống trị nội dung bóng rổ nam kể từ khi môn thể thao này được đưa vào thi đấu, với 19/22 huy chương vàng. Trong khi đó, Malaysia là quốc gia thành công nhất ở nội dung nữ, giành chiến thắng 13/21 kỳ SEA Games.

Từ năm 2019, nội dung bóng rổ 3x3 chính thức được đưa vào chương trình thi đấu, bên cạnh nội dung truyền thống là 5x5.

Giải đấu nam

5x5

Bảng huy chương

Bảng xếp hạng giải đấu 

 DNP : Không tham gia
 NH: Không tổ chức
 Viền màu đỏ: Nước chủ nhà

3x3

Bảng huy chương

Giải đấu nữ

5x5

Bảng huy chương

3x3

Bảng huy chương

Bảng tổng sắp huy chương

Ghi chú 
* Các giải đấu bóng rổ nam tại SEA Games 2005 ban đầu được lên kế hoạch tổ chức tại Trung tâm Ynares ở tỉnh Antipolo, Rizal, trong khi các trận bóng rổ nữ dự kiến diễn ra tại Nhà thi đấu Blue Eagle ở Thành phố Quezon. Cả hai trận chung kết (nam và nữ) đều được dự kiến tổ chức tại Nhà thi đấu Araneta ở Thành phố Quezon.

Xem thêm 

 Hiệp hội Bóng rổ Đông Nam Á
 Bóng rổ tại Đại hội Thể thao Châu Á

Tài liệu tham khảo 
Bóng rổ tại sự kiện thể thao đa môn
Bóng rỗ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Bóng rổ
Zuko

Zuko là một nhân vật hư cấu trong loạt phim hoạt hình Avatar: The Last Airbender của Nickelodeon. Anh là hoàng tử của Hỏa Quốc, con trai cả của Hỏa vương Ozai và hoàng hậu Ursa, anh trai của công chúa Azula. Trước khi bắt đầu loạt phim, Zuko bị cha mình lưu đày sau một cuộc đối đầu trong một cuộc họp chiến lược, để lại vết sẹo trên mặt. Để khôi phục danh dự và quyền kế thừa ngai vàng, Zuko được lệnh truy bắt Avatar – người có khả năng ngự thuật cả bốn nguyên tố và là chìa khóa để kết thúc cuộc chiến trăm năm do Hỏa Quốc khơi mào. Trong hành trình này, Zuko được chú của mình, tướng Iroh, đồng hành và hướng dẫn.

Tính cách và sự phát triển 
Zuko bắt đầu với hình ảnh một nhân vật phản diện, bị ám ảnh bởi việc khôi phục danh dự. Tuy nhiên, qua các sự kiện và mối quan hệ với những người khác, đặc biệt là Iroh, Zuko dần nhận ra sai lầm của mình và quyết định từ bỏ mục tiêu bắt giữ Avatar để theo đuổi con đường chính nghĩa. Sự chuyển biến này được đánh giá là một trong những hành trình chuộc lỗi xuất sắc nhất trong lịch sử truyền hình.

Hỏa thuật và kỹ năng đặc biệt 
Zuko là một ngự hỏa sư tài năng, được đào tạo từ nhỏ. Anh cũng học được kỹ thuật chuyển hướng sét từ chú Iroh, một kỹ năng hiếm có trong ngự hỏa thuật. Sau này, Zuko cùng Avatar Aang tìm đến các bậc thầy hỏa thuật để học hỏi về nguồn gốc và ý nghĩa thực sự của hỏa thuật, giúp anh nâng cao kỹ năng và hiểu rõ hơn về bản thân.

Xuất hiện trong các phương tiện truyền thông khác 
Zuko xuất hiện trong bộ phim điện ảnh Tiết khí sư cuối cùng (2010) do Dev Patel thủ vai, và trong loạt phim truyền hình người đóng năm 2024 do Dallas Liu đảm nhận. Anh cũng góp mặt trong các truyện tranh tiếp nối như The Promise, The Search và Smoke and Shadow, nơi khai thác sâu hơn về quá khứ và sự phát triển của nhân vật.

Đón nhận 
Zuko được đánh giá là một trong những nhân vật phát triển tốt nhất trong loạt phim, với hành trình chuộc lỗi sâu sắc và cảm động. Mối quan hệ giữa anh và chú Iroh, cũng như sự chuyển biến từ phản diện sang anh hùng, đã để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng khán giả và giới phê bình.

Tham khảo 

Avatar: The Last Airbender
Nhân vật hoạt hình
Nhân vật hư cấu có năng lực phóng điện
Nhân vật hư cấu có năng lực phóng hỏa
Nhân vật hư cấu bị rối loạn stress sau sang chấn
Lính trẻ em hư cấu
Vua giả tưởng
Hoàng tử giả tưởng
Ambassis macracanthus

Ambassis macracanthus là một loài cá biển-nước lợ thuộc chi Ambassis trong họ Cá sơn biển. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1852.

Từ nguyên 
Từ định danh macracanthus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: makrós (μακρός; "dài") và ákantha (ἄκανθα; "gai, ngạnh"), hàm ý đề cập đến gai vây lưng thứ hai của loài cá này dài hơn, giúp phân biệt chúng với Ambassis ambassis.

Phân bố và môi trường sống 
Từ biển Andaman, A. macracanthus có phân bố trải dài về phía đông đến đảo New Guinea (chỉ giới hạn ở phía bắc đảo), xa nhất ở phía bắc là đến Philippines.
 
A. macracanthus thường sống cách biển khoảng 10 km, tập trung ở vùng cửa sông, rừng ngập mặn, hạ lưu các dòng nước ngọt.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở A. macracanthus là 10,5 cm.
 
Số gai vây lưng: 8; Số tia vây lưng: 9; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 9.

Sinh thái 
A. macracanthus ăn các sinh vật phù du.

Tham khảo 

M
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Thái Lan
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá New Guinea
Động vật được mô tả năm 1852
Ambassis miops

Ambassis miops là một loài cá biển-nước lợ thuộc chi Ambassis trong họ Cá sơn biển. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1872.

Từ nguyên 
Từ định danh miops được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: mīkrós (μικρός; "nhỏ bé") và óps (ὄψ; "mắt"), hàm ý đề cập đến mắt của loài cá này nhỏ hơn so với Ambassis urotaenia.

Phân bố và môi trường sống 
Từ Ấn Độ, A. miops có phân bố trải dài về phía đông đến đảo Rarotonga (chỉ giới hạn ở phía bắc đảo), xa nhất ở phía bắc là đến miền nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến bán đảo Cape York (Úc).
 
A. miops thường sống cách biển khoảng 20 km, có thể được tìm thấy ở rừng ngập mặn, hạ lưu sông và trong những vùng nước ngọt.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở A. miops là 10,3 cm. Cơ thể trong mờ, sọc giữa thân ánh bạc. Vây trong suốt, đôi khi ánh màu vàng đồng ở phần đuôi và phần trước của vây lưng.
 
Số gai vây lưng: 8; Số tia vây lưng: 9–10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 9–10; Số tia vây ngực: 13–14.

Sinh thái 
Thức ăn của A. miops là giáp xác và cá nhỏ.

Tham khảo 

M
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Ấn Độ
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Nhật Bản
Động vật được mô tả năm 1872