An Châu, Nghệ An

An Châu là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập các xã Diễn An, Diễn Tân, Diễn Thịnh và Diễn Trung của huyện Diễn Châu trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Địa lý 
Xã An Châu có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp Biển Đông;
 Phía Nam giáp xã Tân Châu và xã Hải Lộc;
 Phía Tây giáp xã Tân Châu và xã Minh Châu;
 Phía Bắc giáp xã Diễn Châu.

Xã An Châu có diện tích tự nhiên 34,87 km².

Xã Diễn An là một xã nằm ở trên Quốc lộ 1 trải dài trên khoảng 6,5 km, cách Thành phố Vinh khoảng 30 km về phía Bắc và cách Cửa Lò gần 20 km về phía tây bắc.

Giao thông rất thuận lợi với 6,5 km đường Quốc lộ 1, 6 km đường sắt với ga Mỹ Lý là ga trung chuyển cùng với khoảng 5 km đường sông (Kênh Nhà Lê).

Xã An Châu nổi tiếng có Núi Mộ Dạ đã đi vào sử sách với Khu Di tích lịch sử Đền Cuông. Lễ hội Đền Cuông diễn ra hằng năm vào ngày 15 tháng Hai âm lịch. Đền Cuông cách bãi biển Cửa Hiền  chỉ khoảng 3 km tạo nên khu Du lịch Đền Cuông - Cửa Hiền và cách bãi biển Cửa Lò gần 20 km. An Châu nằm trong vành đai Khu kinh tế Đông Nam, một dự án kinh tế trọng điểm của tỉnh Nghệ An.

Hành chính và tên gọi 
Xã An Châu được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Diễn An, Diễn Tân, Diễn Thịnh và Diễn Trung thuộc huyện Diễn Châu trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã An Châu.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Diễn Châu 6.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 34,87 km², quy mô dân số: 43.437 người.

Dân cư 
Các họ tộc ở An Châu chủ yếu là họ Nguyễn, họ Cao, họ Hồ, họ Trương, họ Trịnh, họ Phan, họ Lê, họ Hoàng, họ Mai... nhưng nổi tiếng nhất phải kể đến họ Đoàn với Khu di tích Quốc gia mộ Đoàn Nhữ Hài. Tương truyền, ông đi đánh giặc AiLao chiến thắng, trên đường trở về thì bị bệnh và mất ở đây, khi mất thì những người trong dòng họ đã tình nguyện ở lại vùng này để chăm sóc ngôi mộ cho ông và đã lập làng xóm ở đây.

Người An Châu cũng có truyền thống hiếu học. Nổi tiếng nhất phải kể đến cựu Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Đình Lộc và nhà thơ Văn Công (tức Cao Xuân Thiêm, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Phú Khánh, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, là tác giả của rất nhiều bài thơ cùng 15 cuốn sách đã xuất bản, mới nhất là cuốn "Các dân tộc thiểu số miền Tây Phú Yên"). Dòng họ Hồ ở đây được công nhận là dòng họ hiếu học của Xã An Châu và tỉnh Nghệ An.

Trong chiến tranh Việt Nam, xã  An Châu với đường bộ, đường sắt và đường thủy chạy qua cũng là một chiến trường ác liệt.

Văn hoá 
Phong trào văn hóa thể dục thể thao cũng được địa phương quan tâm phát triển, nhất là môn bóng đá bóng chuyền với nhiều giải trong năm như giải Quốc khánh 2/9, giải Hội đền Cuông... 

Xã An Châu cũng có làng nghề thủ công, nổi tiếng nhất là làm trầm hương phục vụ cho chính lễ hội Đền Cuông cũng như xuất đi Vinh.

Giao thông vận tải 
Đoạn đường Quốc lộ 1 chạy qua xã An Châu là một điểm đen về giao thông, hằng năm có hàng chục tai nạn nghiêm trọng xảy ra với số người chết không hề nhỏ. Lý do có lẽ do những đường ngang vắt qua Quốc lộ 1 mà không có những biện pháp giảm tốc độ, cùng như cung đường cong rất nguy hiểm ở gần chợ Giâm.

Xã này nằm bên tuyến kênh Nhà Lê, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Chùa Tâm Linh 

Chùa Linh Sơn hay khu du lịch tâm linh Chùa Linh Sơn Còn theo ông Nguyễn Nhã Sơn Trưởng phòng Văn hóa thông tin, tổng quy hoạch Dự án Quần thể văn hóa tâm linh đền Cuông Xã An Châu là 130ha, được chia thành 40 hạng mục và 7 phân khu, Đây là dự án thuộc diện thu hút đầu tư của tỉnh năm 2018, do Ủy Ban Nhân Dân làm chủ đầu tư; trong đó, tổng mức đầu tư xây dựng chùa Linh Sơn khoảng 120 tỉ đồng từ nguồn xã hội hóa, gia đoạn 2 và giai đoạn 3 sẽ được đầu tư các giai đoạn tiếp theo ...

Tôn Giáo
 Giáo Xứ Trung Song .

Khu Đô Thị An Châu
 Khu Đô Thị Vườn Cau , Dự án khu dân cư xứ Vườn Cau thuộc Xóm Nam Thịnh xã An Châu , Nghệ An có tổng vốn đầu tư 372,549 tỷ đồng, được triển khai trên khu đất có diện tích khoảng 48.676 m2, quy mô dân số dự kiến 650 người, sơ bộ cơ cấu sản phẩm gồm nhà ở xây dựng phần thô, hoàn thiện mặt ngoài 159 căn nhà ở liền kề ...

Một số nhân vật nổi bật
 Cao Xuân Dục quan Nhà Nguyễn.
 Cao Xuân Tiếu, Phó bảng khoa Ất Mùi (1895), làm quan đến Thượng thư.
 Cao Xuân Huy (con trai út ông Cao Xuân Tiếu), Giáo sư Triết học phương Đông và văn học Trung quốc ở Hà Nội, giải thưởng Hồ Chí Minh, sinh năm 1900, mất năm 1983.
 Nguyễn Đình Lâm Thứ Trưởng Bộ Giao thông vận tải. 
 Cao Ngọc Anh là một nhà thơ Việt Nam ở thế kỷ XX.
 Nguyễn Đình Bích xóm bắc  thịnh mỹ ông là tướng quân đội về hưu nguyên Tổng giám đốc tập đoàn khoáng sản công ty than việt Nam .
 Cao Thị Hòa An Chủ tịch tỉnh Đắc Lắc ..vv

Kinh Tế
 Dự Án Khu Sân Thể thao Sân Bóng Te nít, sân gôn An Châu được tập đoàn mường thanh làm chủ đầu tư triển khai quy mô hàng nghìn tỷ đồng đang được đầu tư tại diễn trung cũ nay là xã an châu và khu du lịch sinh thái nghỉ đẳng cấp quốc tế tại xã an Châu.

Núi Mộ Dạ
Núi Mộ Dạ là một phần của xã An Châu, Núi Mộ dạ khu rừng phòng hộ,rừng An Châu còn khai thác keo thông lâm sản,lấy gỗ lấy củi của nhân dân, đem về hàng tỷ đồng mỗi năm cho xã an châu.

Truyền thống 
 Tại diễn trung dòng họ Nguyễn Đình Có xây dựng đền thờ Thái Thượng trụ quốc sài quận công Nguyễn Kế Sài một dòng họ truyền thống yêu nước trung quân ái quốc khai khẩn đất hoang vu sinh sống ở diễn trung cũ nay là xã an châu lâu đời một dòng họ Văn hóa quốc gia, sinh sống đánh bắt cá bãi biển diễn Trung Ngày Nay.

Giáo dục 
 Chưa được cập nhật.

Chú thích