Kinh Bắc

Kinh Bắc là một phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

Vị trí địa lý 
Phường Kinh Bắc có vị trí địa lý:

 Phía Bắc giáp phường Vân Hà.
 Phía Tây giáp xã Tam Đa.
 Phía Nam giáp phường Võ Cường.
 Phía Đông giáp phường Vũ Ninh và phường Nếnh.

Phường Kinh Bắc có diện tích 19,95 km², dân số 84.275 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Lịch sử
Theo sử sách ghi lại thì thời Hùng Vương vùng đất nơi đây thuộc bộ Vũ Ninh của quốc gia Văn Lang. Đến thời Hán thuộc huyện Long Biên, quận Giao Chỉ. Thời Lý – Trần nằm trong lộ Bắc Giang. Năm 1469 thuộc trấn Kinh Bắc. Năm Minh Mệnh thứ 3 (1822) thuộc trấn Bắc Ninh. Năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) thuộc huyện Võ Giàng, huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Kinh Bắc được thành lập bao gồm các thôn Y Na, Yên Mẫn, Thị Chung, Niềm Xá. Năm 1952, địa danh hành chính Kinh Bắc có thêm thôn Đọ Xá. Năm 1957, thôn Đọ Xá sát nhập về khu phố Ninh Xá, bốn thôn còn lại của Kinh Bắc được giữ nguyên tới ngày nay.

Ngày 25 tháng 8 năm 2003, thành lập phường Kinh Bắc trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Kinh Bắc. Phường Kinh Bắc có 206,02 ha diện tích tự nhiên và 6.315 nhân khẩu.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 của UBTVQH về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Suối Hoa, Tiền Ninh Vệ, Vạn An, Hòa Long, Khúc Xuyên và Kinh Bắc thành phường mới có tên gọi là phường Kinh Bắc.

Về tên gọi, phường Kinh Bắc kế thừa tên gọi của phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh trước kia.

Hành chính
Kể từ đợt vận hành chính quyền địa phường hai cấp tháng 7 năm 2025, phường Kinh Bắc có 41 tổ dân phố, được sắp xếp lại từ 17 tổ dân phố của phường Tiền Ninh Vệ cũ, 3 tổ dân phố của phường Suối Hoa cũ, 6 tổ dân phố của phường Kinh Bắc cũ, 2 tổ dân phố của phường Khúc Xuyên cũ, 6 tổ dân phố của phường Vạn An cũ, 7 tổ dân phố của phường Hòa Long cũ.

Địa chỉ trụ sở các cơ quan 

 Trụ sở UBND phường: Số 10, đường Phù Đổng Thiên Vương.
 Trung tâm phục vụ hành chính công: Số 31, đường Kinh Dương Vương.
 Công an phường: Số 89, đường Cao Lỗ Vương.

Giáo dục
Phường Kinh Bắc có đủ các cấp trường học, trong đó nhóm trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở có tổng cộng 25 trường, còn nhóm trung học phổ thông có 2 trường và trường phổ thông liên cấp có 1 trường.

 Cấp mầm non: Trường Mầm non Ánh Dương, trường Mầm non Kinh Bắc, trường Mầm non Suối Hoa, trường Mầm non Tiền An, trường Mầm non Ninh Xá, trường Mầm non Vệ An, trường Mầm non Hòa Long, trường Mầm non Khúc Xuyên, trường Mầm non Vạn An.
 Cấp tiểu học: Trường Tiểu học Kinh Bắc, trường Tiểu học Suối Hoa, trường Tiểu học Tiền An, trường tiểu học Ninh Xá, trường Tiểu học Vệ An, trường Tiểu học Hòa Long.
 Cấp trung học cơ sở: Trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, trường THCS Kinh Bắc, trường THCS Suối Hoa, trường THCS Tiền An, trường THCS Ninh Xá, trường THCS Vệ An, trường THCS Hòa Long.
 Cấp trung học phổ thông: Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh, Trường Trung học phổ thông Lý Nhân Tông
 Trường Liên cấp: Trường Tiểu học và THCS Trần Quốc Toản, trường Tiểu học và THCS Khúc Xuyên, trường Tiểu học và THCS Vạn An, Trường Phổ thông liên cấp FPT Bắc Ninh

Giao thông 
Nằm trên địa bàn phường Kinh Bắc gồm hệ thống đường bộ như:

 Các tuyến đường cấp đô thị: Đường tỉnh 295B (Đường Ngô Gia Tự, đường Nguyễn Văn Cừ), đường tỉnh 286 (Đường Thiên Đức), đường Lý Thái Tổ, đường Nguyễn Trãi, đường Trần Hưng Đạo, đường Nguyễn Đăng Đạo, đường Âu Cơ, đường Kinh Dương Vương, đường Lạc Long Quân.
 Các tuyến đường cấp khu vực: Đường Nguyễn Gia Thiều, đường Nguyễn Phi Ỷ Lan, đường Nguyễn Cao, đường Lê Văn Thịnh, đường Huyền Quang, đường Hồ Ngọc Lân, đường Ngô Sĩ Liên, đường Lê Hồng Phong, đường Nguyễn Thị Minh Khai, đường Ngô Quyền, đường Tô Hiến Thành, đường Nguyễn Công Hãng, đường Hoàng Văn Thụ, đường Nguyễn Đức Cảnh,...

Ngoài ra, dọc theo đường Nguyễn Văn Cừ và đường Ngô Gia Tự, ở phía địa phận phường Kinh Bắc có tuyến đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng đi qua

Có thể thấy, với hệ thống đường giao thông thuận tiện, từ Kinh Bắc có thể đi đến các địa phương khác theo 4 hướng khác nhau tất cả các tuyến đường đều lấp đầy các khu dân cư với quy mô phố phường khang trang hiện đại.

Các di tích, địa điểm nổi tiếng
 Đình Yên Mẫn
 Chùa Yên Mẫn (Di Đà tự)
 Đình Y Na
 Chùa Y Na (Phúc Đà tự)
 Đình Thị Chung
 Chùa Thị Chung (Linh Quang tự)
 Đình, chùa Đọ Xá
 Chùa Khúc Toại 
 Đền Giếng
 chùa Lẫm
 Đền thờ Vua Bà
 Đình, chùa làng Diềm
 chùa Thụ Ninh

Đình Diềm
Đình Diềm là công trình kiến trúc quy mô to lớn vào bậc nhất ở vùng Kinh Bắc. Ngay từ năm 1964, đình Diềm đã được công nhận danh hiệu di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Hai di vật quý báo nhất của đình còn lưu giữ hiện nay là chiếc cửa võng và chiếc nhang án thờ ở gian giữa. Đây có thể được liệt vào danh mục những bảo vật quốc gia. Ca dao vùng Kinh Bắc có câu:

Thứ nhất là đình Đông Khang
Thứ nhì Đình Bảng, vẻ vang đình Diềm

Đình Diềm là di tích lịch sử văn hóa lâu đời trên địa bàn phường Hòa Long, thành phố Bắc Ninh. Cũng giống như các làng cổ khác thuộc lưu vực sông Cầu, sông Thương, sông Cà Lồ. Làng Diềm thờ đức thánh Tam Giang – những vị tướng nổi tiếng trung quân ái quốc dưới thời Triệu Việt Vương.

Theo truyền thuyết thánh Tam Giang: Ngày xưa ở làng Vân Mẫu, thành phố Bắc Ninh có một người con gái tên là Phùng Từ Nhan. Năm 18 tuổi, Từ Nhan chiêm bao thấy thần Long từ trên trời hạ xuống quấn mình trên sông Lục Đầu, sau đó bà mang thai 14 tháng và sinh hạ được cái bọc 5 con: 4 trai 1 gái. Do là con trời ban cho nên bà lấy họ Trương của Ngọc Hoàng đặt cho các con là Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy và Trương Đạm Nương. Thời gian sau đó, Ngọc Hoàng sai Lã Tiên Ông xuống trần dạy văn võ cho 5 người con tại bãi Tràng Học gần nhà Cổ Trạch. Năm anh em đều văn võ song toàn, lớn lên hưởng ứng lời kêu gọi của Triệu Việt Vương, họ xung phòng làm tướng tiến đánh giặc Lương ở đầm Dạ Trạch và giành thắng lợi lớn. Trương Hống được phong tướng trấn giữ làng Tiên Tảo (Sóc Sơn, Hà Nội), Trương Hát được phong tướng trấn giữ làng Tam Lư (Từ Sơn, Bắc Ninh).

Khi Triệu Quang Phục lên ngôi vua, Lý Phật Tử đã đem quân đánh lại nhưng không thắng, bèn dùng kế cầu hôn gả con. Trương Hống và Trương Hát đã can Triệu Việt Vương nhưng Vua không nghe nên bị mắc mưu rồi bị đánh bại. Lý Phật Tử đoạt được ngôi vua, biết các ông là tướng tài giỏi bèn cho người mời ra làm quan. Song các ông nhất lòng trung quân, mắng lại rằng: "Tôi trung chẳng thờ hai vua, huống hồ hắn là kẻ vong ơn bội nghĩa?" Biết không thể khuất phục được, Lý Phật tử lệnh truy bắt các ông khắp nơi. Các ông biết không thoát được liền tự vẫn ở dòng sông Cầu để giữ trọn tấm lòng trung với vua. Ngọc Hoàng Thượng đế cảm thương đã sắc phong Trương Hống, Trương Hát làm thần sông. Nhân dân 372 làng dọc theo sông Cầu và các nơi hai ông từng đóng quân đánh giặc đều thương tiếc, lập đền thờ làm Thần. Các triều đại nhà Ngô, Đinh, Lê, Lý sau đó được âm phù giữ yên bờ cõi nên đều phong anh em họ Trương là Đức thánh Tam Giang - đại vương thượng đẳng thần. Thánh Tam Giang còn gắn liền với huyền thoại ra đời tác phẩm Nam quốc sơn hà, bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của người Việt.

Chú thích

Tham khảo