Luật Bảo đảm

Luật Bảo đảm (tiếng Ý: Legge delle guarentigie), đôi khi còn được gọi là Luật Bảo đảm của Giáo hoàng, là tên gọi của luật được thông qua bởi Thượng viện và Hạ viện của Quốc hội Vương quốc Ý, ngày 13 tháng 5 năm 1871, liên quan đến các đặc quyền của Tòa thánh và mối quan hệ giữa nhà nước và nhà thờ tại Vương quốc Ý. Luật này bảo đảm các đặc quyền có chủ quyền cho Giáo hoàng, người đã bị tước đoạt Lãnh địa Giáo hoàng. Các giáo hoàng từ chối chấp nhận luật này, vì nó được ban hành bởi một chính phủ nước ngoài và do đó luật này có thể bị thu hồi theo ý muốn Quốc hội, khiến các giáo hoàng không có toàn quyền yêu sách về địa vị có chủ quyền. Để đáp lại, các giáo hoàng tuyên bố mình là tù nhân của Vatican. Vấn đề Roma sau đó không được giải quyết cho đến khi có Hiệp ước Latêranô năm 1929.

Nguồn gốc của luật
Sau khi Chiếm đóng Rome năm 1870, căng thẳng giữa Giáo hội và Vương quốc Ý đã lên đến đỉnh điểm. Chính phủ Ý khẳng định rằng họ đã xâm lược Rome để bảo vệ Giáo hoàng và sự độc lập của Tòa Thánh.

Một thông tư của Bộ trưởng Emilio Visconti Venosta, gửi đến tất cả các cường quốc Công giáo, ám chỉ đến việc đảm bảo những ý định này thông qua một hội nghị quốc tế. Tuy nhiên, phản ứng quốc tế nhìn chung là không quan tâm, và thay vào đó, chính phủ Ý đã chọn thông qua một luật trong nước được Quốc hội Ý thông qua.

Trong một lá thư từ Hồng y đại diện của mình có ngày 2 tháng 3 năm 1871, Giáo hoàng Piô IX đã phản đối luật này, nói rằng "không dễ để quyết định xem sự vô lý, xảo quyệt hay khinh thường đóng vai trò lớn nhất" trong việc thông qua luật này.

Các điều khoản

Quốc hội Vương quốc Ý đã thông qua Luật Bảo đảm vào năm 1871 dành cho Giáo hoàng, đề xuất giải quyết vấn đề về nguyên tắc của Thủ tướng Cavour về một giáo hội tự do trong một quốc gia tự do. Giáo hoàng được tuyên bố là một chủ quyền độc lập và, với tư cách đó, được quyền tiếp nhận và cử đại sứ cũng như tiến hành các công việc ngoại giao mà không bị chính phủ Ý can thiệp. Tuy nhiên, lãnh thổ của ông bị giới hạn trong khu vực ở Thành phố Rome được gọi là "Thành phố Leonine", nơi treo cờ Lãnh địa Giáo hoàng và không một quan chức Ý nào bước vào mà không có sự cho phép của chính quyền Giáo hoàng. Các cung điện, nhà thờ, bảo tàng, văn phòng, biệt thự và vườn ở Thành phố Leonine được miễn thuế, và chính phủ Giáo hoàng được tự do sử dụng hệ thống đường sắt, bưu chính và điện báo của Ý. Giáo hội được đảm bảo hoàn toàn tự do tự quản, và sự can thiệp cũ của nhà nước vào các vấn đề của giáo hội được tuyên bố chấm dứt.

Các điều khoản chính của luật có thể được tóm tắt như sau:

 Cá nhân của Giáo hoàng là thiêng liêng và bất khả xâm phạm.
 Xúc phạm hoặc gây tổn hại đến Giáo hoàng sẽ được xử lý ngang bằng với xúc phạm hoặc gây tổn hại đến cá nhân của quốc vương Ý; việc thảo luận về các vấn đề tôn giáo phải hoàn toàn tự do;
 Giáo hoàng được hưởng vinh dự hoàng gia; ông có quyền được bảo vệ bởi đội cận vệ thông thường;
 Như một khoản bồi thường cho việc mất lãnh địa của mình, chính phủ Ý cấp số tiền hàng năm vĩnh viễn cho Giáo hoàng là 3.225.000 lire để trang trải tất cả các nhu cầu của Tòa Thánh (Hội đồng Hồng y, các giáo đoàn La Mã, đại sứ quán, v.v.) và việc bảo trì các tòa nhà.
 Các Cung điện Lateran và Điện Tông tòa, cũng như Biệt thự Castel Gandolfo, vẫn là tài sản của Giáo hoàng; Những điều khoản này đảm bảo cho Giáo hoàng và tất cả những người tham gia vào việc cai quản tinh thần của Giáo hội, cũng như hội đồng hồng y tập hợp trong mật nghị, quyền tự do giao tiếp hoàn toàn với thế giới Công giáo, miễn cho họ khỏi mọi sự can thiệp vào thư từ, giấy tờ, v.v. của họ;
 Giáo sĩ có quyền tự do hội họp;
 Chính phủ từ bỏ "Phái đoàn Tông tòa" ở Sicily và quyền đề cử vào các chức vụ lớn, tuy nhiên, vẫn giữ quyền bảo trợ của hoàng gia; các giám mục không bắt buộc phải tuyên thệ (trung thành) khi được bổ nhiệm;
 Exequatur chỉ được duy trì đối với các chức vụ lớn (ngoại trừ ở Rome và các giáo phận ngoại ô) và đối với các hành vi ảnh hưởng đến việc phân bổ tài sản của Giáo hội;
 Trong các vấn đề tâm linh, không được phép kháng cáo chống lại thẩm quyền của Giáo hội; tuy nhiên, các tòa án dân sự có thẩm quyền xét xử về hiệu lực pháp lý của các bản án của Giáo hội. Điều khoản sẽ được đưa ra, bằng một đạo luật trong tương lai, để tổ chức lại, bảo tồn và quản lý tất cả tài sản của nhà thờ trong vương quốc.
 Quyền đại diện chủ động và thụ động, và quyền miễn trừ của các đoàn sứ thần được công nhận tại Tòa Thánh trong lãnh thổ Ý.

Phản ứng của Giáo hoàng

Các Giáo hoàng từ chối công nhận sự việc đã rồi được hỗ trợ bởi Luật Bảo đảm, và về nguyên tắc từ chối công nhận chính phủ Ý bất kỳ quyền nào để ban cho họ đặc quyền hoặc ban hành luật cho họ, một lập trường kéo dài cho đến khi Câu hỏi Rome được giải quyết vào năm 1929.

Pius IX phẫn nộ từ chối chấp nhận các điều khoản của Chính phủ "dưới dãy Alps", như cách ông gọi Vương tộc Savoia, mà ông coi là kẻ cướp đoạt "đại diện của Chúa". Quốc hội thường xuyên bỏ phiếu về khoản trợ cấp hàng năm từ năm 1871 trở đi, nhưng các giáo hoàng không bao giờ chấp nhận nó, vì làm như vậy sẽ là công nhận Vương quốc Ý là một chính phủ hợp pháp, điều mà không một giáo hoàng nào từ năm 1871 đến năm 1929 sẵn sàng làm. Pius IX tự nhốt mình trong lãnh địa nhỏ bé của mình và từ chối rời khỏi đó trong bất kỳ hoàn cảnh nào, tự coi mình là "Tù nhân của Vatican"; Những người kế nhiệm ông đến năm 1929 đã theo đuổi chính sách này và không bao giờ đặt chân ra khỏi Vatican sau khi được bầu làm Giáo hoàng.

Thật vậy, mỗi "nhượng bộ" đều mang theo một sự phục tùng đặc biệt, trong khi các sự kiện sau này chứng minh rằng chúng không nhằm mục đích được tuân thủ nghiêm túc. Trong Thông điệp ngày 15 tháng 5 sau đó, Giáo hoàng tuyên bố rằng không có sự đảm bảo nào có thể đảm bảo cho ông sự tự do và độc lập cần thiết trong việc thực thi quyền lực và thẩm quyền của mình. Ông đã nhắc lại sự phản đối này tại công nghị ngày 27 tháng 10, lập luận rằng một đạo luật được hai viện của Quốc hội bỏ phiếu có thể dễ dàng bị họ bãi bỏ theo ý muốn. Thật vậy, một phần chương trình của đảng "Cánh tả" trong Quốc hội Ý thời kỳ này là nhằm bãi bỏ Luật Bảo đảm. Hơn nữa, Pius IX không muốn chính thức chấp nhận các thỏa thuận được thực hiện liên quan đến mối quan hệ giữa Giáo hội và Nhà nước, đặc biệt là Exequatur và việc quản lý tài sản của giáo hội. Hơn nữa, nếu, như ông hy vọng, việc chiếm đóng Rome chỉ là tạm thời, thì việc chấp nhận đạo luật này dường như vô ích. Không nghi ngờ gì nữa, sự chấp nhận như vậy từ phía ông cũng sẽ được hiểu là ít nhất là sự thừa nhận ngầm về những sự kiện đã xảy ra, như một sự từ bỏ quyền lực thế tục và tài sản đã bị lấy đi từ Tòa Thánh (ví dụ: Cung điện Quirinal). Việc từ bỏ "Phái đoàn Tông tòa" ở Sicily, vốn là một điểm bất hòa giữa Tòa Thánh và Vương quốc Sicily trong 8 thế kỷ, và khoản tài trợ được trao cho Giáo hoàng, thực sự chỉ là sự bù đắp nhỏ nhoi cho tất cả những gì đã bị lấy đi từ ông. Do đó, cả Pius IX lẫn những người kế nhiệm ông đều không bao giờ động đến khoản tài trợ hàng năm nói trên, mà thích dựa vào sự đóng góp của các tín hữu trên khắp thế giới Công giáo. Có thể nói thêm rằng khoản tài trợ này không đủ để đáp ứng nhu cầu của Giáo hội, và ngay cả khi nhu cầu tăng lên cũng không thể tăng thêm được.

Non expedit
Non expedit (tiếng La Tinh: "Không thích hợp") là những lời mà Tòa Thánh đã ra lệnh cho người Công giáo Ý thực hiện chính sách không tham gia bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử quốc hội. Thông điệp này cũng cấm người Công giáo Ý giữ chức vụ dưới quyền Vương miện Ý. Chính sách này được áp dụng sau một thời kỳ bất ổn và tranh cãi sau Tuyên bố thành lập Vương quốc Ý (1861), và được tăng cường bởi các luật chống lại Giáo hội và, đặc biệt là, các dòng tu (1865–66). Tòa Ân xá đã chấm dứt sự bất ổn này bằng sắc lệnh ngày 29 tháng 2 năm 1868, trong đó, bằng những lời trên, Tòa đã phê chuẩn khẩu hiệu; "Không cử tri cũng không được bầu". Cho đến lúc đó, trong Quốc hội Ý chỉ có một vài đại diện nổi bật của lợi ích Công giáo—Vito d'Ondes Reggio, Augusto Conti, Cesare Cantù và những người khác. Mục đích chính của sắc lệnh này là lời tuyên thệ của các đại biểu có thể bị hiểu là sự chấp thuận việc cướp đoạt Tòa Thánh, như Giáo hoàng Pius IX đã tuyên bố trong một buổi tiếp kiến ​​ngày 11 tháng 10 năm 1874. Một lý do thực tế khác là, xét đến luật bầu cử thời đó, theo đó số cử tri bị giảm xuống còn 650.000 người, và vì Chính phủ đã thao túng các cuộc bầu cử để phục vụ mục đích riêng của mình, nên việc ngăn chặn việc thông qua các đạo luật chống Công giáo là vô vọng. Mặt khác, quần chúng dường như chưa sẵn sàng cho chính phủ nghị viện, và vì ở phần lớn nước Ý (Parma, Modena, Tuscany, Lãnh địa Giáo hoàng và Vương quốc Hai Sicilia), hầu hết những người Công giáo chân thành đều là những người ủng hộ các vị vua bị tước đoạt quyền lực, nên họ có nguy cơ bị tố cáo là kẻ thù của nước Ý; Họ cũng sẽ bất đồng với những người Công giáo ở Piedmont và các tỉnh bị tách khỏi Áo, và sự chia rẽ này sẽ làm suy yếu thêm nhóm nghị sĩ Công giáo.

Như dự đoán, biện pháp này không nhận được sự tán thành rộng rãi; cái gọi là phe ôn hòa cáo buộc người Công giáo đã không làm tròn bổn phận đối với xã hội và đất nước. Năm 1882, khi quyền bầu cử được mở rộng, Giáo hoàng Leô XIII đã nghiêm túc xem xét việc bãi bỏ một phần các hạn chế do Non Expedit thiết lập, nhưng trên thực tế không có gì được thực hiện (xem "Archiv für kathol. Kirchenrecht", 1904, tr. 396). Ngược lại, vì nhiều người đi đến kết luận rằng sắc lệnh Non Expedit không nhằm mục đích tuyệt đối, mà chỉ là một lời cảnh báo áp dụng trong một trường hợp cụ thể, nên Tòa Thánh đã tuyên bố (30 tháng 12 năm 1886) rằng quy định được đề cập hàm ý một giới luật nghiêm trọng, và điều này đã được nhấn mạnh trong một số dịp sau đó (Thư của Giáo hoàng Leo XIII gửi Hồng y Bộ trưởng Ngoại giao, 14 tháng 5 năm 1895; Bộ Ngoại giao, 27 tháng 1 năm 1902; Giáo hoàng Pius X, Motu proprio, 18 tháng 12 năm 1903). Sau đó, Giáo hoàng Pius X, bằng thông điệp "Il fermo proposito" (11 tháng 6 năm 1905) đã sửa đổi sắc lệnh Non Expedit, tuyên bố rằng, khi có vấn đề ngăn chặn việc bầu chọn một ứng cử viên "lật đổ", các giám mục có thể yêu cầu đình chỉ quy định và mời các tín hữu Công giáo sẵn sàng đi bỏ phiếu.

Vị thế pháp lý của Tòa Thánh theo Luật Bảo đảm

Thỉnh thoảng có những tranh cãi giữa các tác giả về luật quốc tế và luật giáo hội Ý về nhiều vấn đề liên quan đến luật này: liệu trong mắt chính phủ Ý, Giáo hoàng có phải là một chủ quyền hay không, liệu ngài có được hưởng đặc quyền ngoại giao (không được công nhận rõ ràng đối với ngài, mặc dù được cấp cho các đại sứ quán nước ngoài tại Tòa Thánh), v.v. Đối với Tòa Thánh, những tranh cãi này không có ý nghĩa gì; Tòa Thánh chưa bao giờ ngừng khẳng định vị thế chủ quyền và các quyền tương ứng của mình.

Một số tác giả coi Luật Bảo đảm là yếu tố cấu thành tư cách pháp nhân của Tòa Thánh sau năm 1870, trao cho Tòa Thánh một tư cách pháp nhân có thể bị Vương quốc Ý đơn phương bãi bỏ. Các tác giả khác lại coi Luật Bảo đảm là một văn kiện tuyên bố về chủ quyền hiện hữu của Tòa Thánh.

Ảnh hưởng dân sự trong luật pháp Ý

Vấn đề đặt ra là liệu khoản tài trợ chưa được sử dụng này có bị kho bạc Ý tịch thu sau mỗi 5 năm hay không, như thường lệ đối với các khoản nợ công khác của Vương quốc Ý. Tổ chức Civiltà Cattolica cho rằng nó không thể bị tịch thu, nhưng các tòa án Ý lại quyết định khác. Họ lập luận rằng vì Giáo hoàng Pius IX không chấp nhận khoản tài trợ này, nên ông chưa bao giờ thực sự sở hữu nó, và do đó, các khoản tiền này thực chất không bị tịch thu mà vẫn thuộc về Nhà nước Ý. Giáo hoàng Pius IX đã chính thức từ chối khoản thu nhập này vào ngày 13 tháng 11 năm 1872.

Giải quyết Câu hỏi Roma

Sau khi Giáo hoàng bác bỏ Luật Bảo đảm, các Giáo hoàng sau đó đã tự đặt mình làm "Người nhân của Vatican" để phản đối về mặt ngoại giao các yêu sách của Vương quốc Ý đối với Lãnh thổ Giáo hoàng. Các Giáo hoàng từ chối rời khỏi Vatican. Ban đầu, tình hình có vẻ khó xử hoặc thậm chí nguy hiểm đối với người Ý, những người lo sợ rằng Pháp hoặc Áo có thể ủng hộ Giáo hoàng và buộc Ý phải rút khỏi Rome. Nhưng sự thất bại của hai quốc gia Công giáo này trước Vương quốc Phổ và, đặc biệt là việc thành lập một nền Cộng hòa chống giáo sĩ ở Pháp, đã khiến sự kiện như vậy chỉ còn là một khả năng xa vời, và "Tù nhân của Vatican" trở thành một điều hư cấu lịch sự. Theo thời gian, bắt đầu có sự hòa giải giữa Vatican và Quirinal, mặc dù, về lý thuyết, những người kế vị Pius IX vẫn tiếp tục ủng hộ việc khôi phục quyền lực thế tục của họ. Tình hình cuối cùng đã được giải quyết vào năm 1929 bằng Hiệp ước Lateran, tạo ra Thành quốc Vatican như một quốc gia có chủ quyền độc lập để đảm bảo sự độc lập về chính trị và pháp lý của Giáo hoàng khỏi chính phủ Ý. Có một hiệp ước cũng như một hiệp định, cùng nhau tạo thành một thể thống nhất về mặt pháp lý.

Di sản
Mặc dù về nguyên tắc, các Giáo hoàng từ chối chấp nhận Luật Bảo đảm, nhưng trên thực tế, họ đã ngầm chấp nhận một số điều khoản của luật này. Họ cho phép giáo sĩ nhận thu nhập từ Vương quốc Ý từ các khoản bổng lộc của họ. Các Giáo hoàng bắt đầu bổ nhiệm tất cả các giám mục người Ý. Trước đây, nhiều cơ quan dân sự Ý khác nhau có quyền đề cử, nhưng Luật Bảo đảm đã trao lại quyền bổ nhiệm tự do cho Giáo hoàng. Vì lãnh thổ Ý có nhiều giáo phận hơn bất kỳ nơi nào khác trong Cơ Đốc giáo, đến năm 1870, Victor Emmanuel có quyền đề cử 237 giám mục để bổ nhiệm,[11] nhiều hơn bất kỳ vị vua nào khác trong lịch sử Cơ Đốc giáo. Quyền bổ nhiệm to lớn như vậy giờ đây sẽ được các Giáo hoàng trực tiếp thực hiện, điều này đã thay đổi mối quan hệ giữa giáo hoàng và giám mục Ý và thay đổi quan điểm về việc ai nên bổ nhiệm giám mục nói chung. Một giả định mới và ngày càng tăng là Giáo hoàng có quyền trực tiếp bổ nhiệm giám mục. Việc mất đi quyền lực thế tục đã tăng cường đáng kể quyền kiểm soát của Giáo hoàng đối với giáo hội ở Ý.

Tham khảo

Chú thích

Tài liệu tham khảo
Cismas, Ioana. Religious Actors and International Law (New York: Oxford University Press, 2014). 
Duffy, Eamon. Saints & Sinners: A History of the Popes (New Haven: Yale University Press, 1997). 
Hanson, Eric O. The Catholic Church in World Politics (Princeton, NJ: Princeton University Press, 1987).
Metz, René. What is Canon Law? (New York: Hawthorn Books/Publishers, 1960). Michael Derrick (translator of the French original).
 GIOBBIO, Lezioni di diplomazia ecclesiastica (Rome, 1899), I, passim; CASTELLARI, La Santa Sede (Milan, 1903), I, 108 sqq.; II, 488–608; GEFFCKEN, Die völkerrechtliche Stellung des Papsttums (Rome, 1887), 172; Gazetta Ufficiale, series II, no. 214; Acta Pii IX (Rome, s. d.), pt. I, vol. V, 286 sqq., 306 sqq., 352 sqq.; Acta Sanctœ Sedis (Rome, 1870–1871), VI.
 Civiltà Cattolica (Rome), ser. VIII, IV, 652; VI, 51; VIII, 653; VIII, 3l62; Questioni politico-religiose (Rome, 1905).

Ngoại giao Tòa Thánh
Lịch sử Chế độ Giáo hoàng
Quan hệ Toà Thánh-Ý
Thống nhất nước Ý
Vương quốc Ý (1861–1946)
Lãnh địa Giáo hoàng năm 1870
Lịch sử luật pháp Ý
Lịch sử pháp lý Thành Vatican