Maria Giuseppina của Sardegna

Maria Giuseppina của Sardegna (; 2 tháng 9 năm 1753 – 13 tháng 11 năm 1810) là Vương nữ Sardegna và là Bá tước phu nhân xứ Provence thông qua hôn nhân với Louis XVIII của Pháp khi nhà vua chưa lên ngôi. Maria Giuseppina được những người theo chủ nghĩa chính thống bảo hoàng Bourbon coi là Vương hậu nước Pháp trên danh nghĩa khi chồng kế vị cháu trai là Louis XVII của Pháp cho đến khi bà qua đời. Maria Giuseppina chưa bao giờ thực sự là Vương hậu vì đã qua đời trước khi chồng chính thức trở thành quân chủ Pháp vào năm 1814.

Thời thơ ấu 

Maria Giuseppina sinh ngày 2 tháng 9 năm 1753 tại Cung điện Hoàng gia Turin, là người con thứ ba và là con gái thứ hai của Vittorio Amedeo xứ Savoia (khi ấy mang tước Thân vương xứ Piemonte) và Maria Antonia Fernanda của Tây Ban Nha, con gái của Felipe V của Tây Ban Nha và Elisabetta Farnese. Vào thời điểm bà chào đời, ông nội là Carlo Emanuele III, đương kim Quốc vương của Sardegna, vì vậy cha mẹ của bà khi ấy được xưng là Công tước và Công tước phu nhân xứ Savoia. Maria Giuseppina là chị em của ba vị quân vương tương lai cuối cùng của Vương quốc Sardegna thuộc nhánh chính của Nhà Savoia: Carlo Emanuele IV, Vittorio Emanuele I và Carlo Felice. Bà lớn lên trong một triều đình khép kín bậc nhất châu Âu, nơi lễ nghi cứng nhắc và lòng mộ đạo được đặt cao hơn đời sống tình cảm. Bà được nuôi dạy cùng em gái là Maria Teresa của Sardegna.

Hôn nhân 
Maria Giuseppina được đính hôn với Louis Stanislas, Bá tước xứ Provence, một vương tử nước Pháp. Hai cô ruột của bà, Maria Luisa xứ Savoia và Eleonora xứ Savoia, trước đây từng được đề cử làm vợ cho Louis Ferdinand, phụ thân của Louis Stanislas.

Xét về thứ bậc huyết thống và mối quan hệ liên triều, Maria Giuseppina được coi là một đối tượng hôn phối vô cùng xứng đáng với một vương tử Pháp, trước năm 1770, bà thậm chí từng được xem là ứng viên thích hợp cho ngôi vị Trữ phi nước Pháp (Dauphine). Cuộc hôn nhân này được Madame du Barry – tình nhân của Quốc vương Louis XV hết sức ủng hộ, với mục đích tạo dựng một đồng minh trong hoàng thất. Nhà vua cho phép Madame du Barry đứng ra sắp đặt toàn bộ gia quyến quan hầu cận của tân vương tử phi, trong đó đáng chú ý nhất là Bá tước phu nhân xứ Valentinois giữ chức thị nữ chính.

Maria Giuseppina cử hành hôn lễ theo hình thức ủy hôn vào ngày 16 tháng 4 năm 1771 tại Vương quốc Sardegna,  sau đó là hôn lễ chính thức vào ngày 14 tháng 5 năm 1771 tại Cung điện Versailles. Nghi lễ ủy hôn kèm theo lễ động phòng tượng trưng, còn quốc yến được tổ chức tại triều đình Sardegna ở Turin. Sau đó, tân nương vượt qua cầu Beauvoisin, ranh giới giữa Savoia – Pháp, nơi bà từ biệt đoàn tùy tùng Savoia và được đón tiếp bởi đoàn tùy tùng Pháp.

Bà được giới thiệu với hoàng gia và triều đình Pháp tại Cung điện Fontainebleau, nơi bà được nghênh tiếp bởi người chị họ – Thân vương phu nhân xứ Lamballe.  Một vũ hội long trọng được tổ chức vào ngày 20 tháng 5 để mừng hôn lễ.

Cuộc hôn nhân này nằm trong chuỗi liên hôn Pháp–Sardegna diễn ra trong vòng tám năm, bao gồm: hôn lễ giữa Công nương de Lamballe và Louis Alexandre de Bourbon, Thân vương xứ Lamballe, hôn lễ của chính Maria Giuseppina với Louis Stanislas, tiếp đó là hôn lễ năm 1773 giữa em gái Maria Teresa với Bá tước xứ Artois (tức tương lai là Charles X của Pháp) và năm 1775, huynh trưởng của bà là Thân vương Carlo Emanuele (tức Quốc vương Sardegna tương lai) thành hôn với Vương nữ Clotilde của Pháp. Ngoài ra, anh trai bên chồng của bà, Trữ quân Louis Auguste (tức Louis XVI tương lai)  đã thành hôn với Marie Antoinette sớm hơn một năm.

Do kết hôn với một Petit-fils de France (Cháu trai của nước Pháp), Maria Giuseppina được ban tước hiệu và địa vị Petite-fille de France (Cháu gái của nước Pháp).

Sau khi Quốc vương Louis XV băng hà năm 1774, huynh trưởng của phu quân bà đăng cơ với vương hiệu Louis XVI. Khi ấy, phu quân với tư cách là em trai của Quốc vương được xưng là Monsieur, đồng thời Maria Giuseppina, trong triều đại của anh chồng, được tôn xưng là Madame.

Bá tước phu nhân xứ Provence 
Cuộc hôn nhân này được Louis XV coi là cần thiết, bởi hôn nhân của Louis Auguste vẫn chưa hoàn phòng; do đó, nếu cần có người nối dõi ngai vàng, trách nhiệm ấy có thể rơi vào Louis Stanislas, Bá tước xứ Provence, người đứng thứ hai trong hàng kế vị sau anh trai. Liên minh hôn nhân Pháp–Sardegna này lại bị Đế quốc Áo và Hoàng hậu Maria Theresia kịch liệt phản đối. Bà lo ngại Maria Giuseppina sẽ gây ảnh hưởng lên triều đình Pháp theo hướng có lợi cho Sardegna – đối thủ của Áo tại Bắc Ý – đồng thời làm suy yếu địa vị của con gái bà, Marie Antoinette, nhất là nếu Maria Giuseppina sinh được người thừa kế trong khi hôn nhân của Trữ quân vẫn chưa viên mãn.

Marie Joséphine nhận được một khối lượng lớn châu báu từ Louis XV, phần lớn từ hòm trang sức của Trữ phi, và từ phu quân bà là một bức chân dung kèm lời thề tình cảm.

Tuy nhiên, khi đến Pháp, bà không tạo được ấn tượng tốt tại triều đình Versailles. Bà bị mô tả là nhỏ con, dung mạo tầm thường, da sạm, chiếc mũi bị vua Louis XV chê bai, lại nhút nhát, vụng về và thiếu những phép tắc duyên dáng mà triều đình Pháp coi trọng. Xuất thân từ triều đình Sardegna nghiêm khắc, bà không quen trang điểm cầu kỳ. Triều đình phải yêu cầu gia đình bà nhắc nhở về việc chăm chút dung nhan cho phù hợp với tập quán Pháp. Theo lời khuyên của Madame du Barry, Maria Giuseppina bắt đầu sử dụng phấn son để chiều lòng phu quân.

Trong khi đó, Louis Stanislas, để tránh những lời đồn về sự bất toàn trong đời sống vợ chồng, thường khoe khoang rằng hôn nhân của mình rất viên mãn. Tuy nhiên, Marie Antoinette lại cho rằng điều đó khó có thể tin. Năm 1772, Maria Giuseppina xác nhận mình không mang thai. Hai lần mang thai sau đó (1774 và 1781) đều kết thúc bằng sẩy thai, khiến cuộc hôn nhân này không có con nối dõi.

Trong những năm đầu tại Pháp, ba cặp vương thất trẻ tuổi Provence, Artois và Trữ quân cùng Công nương de Lamballe từng sinh hoạt thân thiết, tham gia các buổi diễn kịch, dạ hội, săn tuyết và giải trí trong cung. Maria Giuseppina giữ vị trí đệ nhị phu nhân triều đình.

Tuy nhiên, sau khi Louis XVI kế vị năm 1774, quan hệ giữa hai anh em và hai phu nhân dần trở nên căng thẳng. Bá tước Provence công khai nghi ngờ tính chính thống của con đầu lòng Vương hậu và tìm cách nâng cao địa vị của mình trong hàng kế vị. Maria Giuseppina cũng tham gia những mưu đồ trong hậu cung, song ít đạt thành quả.

Bà là người có học thức, yêu văn chương và được đánh giá là thông minh, khéo thích nghi với những đấu đá cung đình. Trái lại, Hoàng đế Joseph II – anh trai Marie Antoinette lại nhận xét cay nghiệt rằng bà “thô kệch và đầy mưu mô.”

Về sau, vợ chồng Provence sống phần lớn tách biệt. Louis Stanislas thân cận với Công tước xứ Avaray, còn Maria Giuseppina gắn bó với Marguerite de Gourbillon. Bà lui về sống tại Pavillon Madame ở Montreuil, nơi bà xây dựng một khu biệt viên xa hoa mang tính biểu trưng cho tình yêu và tình bằng hữu.

Trước kỳ Hội nghị Ba Đẳng cấp, các thành viên hoàng gia đều trở thành đối tượng châm biếm trong những truyền đơn đả kích; Maria Giuseppina bị giễu cợt đặc biệt vì những lời đồn thất thiệt về thói nghiện rượu.

Ghi chú

Tham khảo 

Vương nữ Sardegna
Vương nữ Savoia
Vương tộc Savoia
Vương thất Ý
Vương nữ
Công nữ
Vương tức Pháp
Vương tộc Bourbon (Pháp)
Công tước phu nhân xứ Vendôme
Người Ý thế kỷ 19
Người Ý thế kỷ 18
Sinh năm 1753
Mất năm 1810
Nguồn CS1 tiếng Pháp (fr)
Bài viết có văn bản tiếng Pháp