Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Acanthurus albimento

Acanthurus albimento là một loài cá biển thuộc chi Acanthurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2017.

Từ nguyên 
Danh từ định danh albimento trong tiếng Latinh có nghĩa là "cằm trắng" (albus: "trắng", mentum: "cằm"), hàm ý đề cập đến đốm trắng ở dưới cằm của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
A. albimento có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Loài cá này hiện chỉ được biết đến thông qua 6 mẫu vật được thu thập ở vùng biển phía đông bắc Luzon, Philippines.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. albimento xấp xỉ 25,2 cm. Như tất cả những thành viên chi Acanthurus, A. albimento có một mảnh xương nhọn màu xám chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc, được bao quanh bởi một vệt đốm màu đen. Vây đuôi lõm sâu, hình cánh nhạn, thùy đuôi nhọn.

A. albimento tổng thể có màu nâu da cam, trở nên sẫm nâu ở thân sau. Đầu có nhiều vệt sọc màu xanh lam; thân cũng có những dải sọc cùng màu, nhưng nhiều và mờ hơn so với sọc ở đầu. Môi có màu nâu với phần cằm trắng. Các vây có màu nâu nhạt, có các dải sọc mờ.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây mềm ở vây lưng: 26 - 28; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 25 - 27; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Tham khảo

Chú thích

Trích dẫn 
 

A
Cá Thái Bình Dương
Cá Philippines
Động vật được mô tả năm 2017
Acanthurus nigros

Acanthurus nigros là một loài cá biển thuộc chi Acanthurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1861.

Từ nguyên 
Tính từ định danh của loài cá này, nigros, trong tiếng Latinh có nghĩa là "màu đen", hàm ý đề cập đến những đốm đen ở điểm tiếp giáp giữa gốc vây lưng và vây hậu môn với cuống đuôi.

Phân loại 
Trước đây, A. nigros được coi là danh pháp đồng nghĩa của Acanthurus nigroris vì sự tương đồng về hình thái. Tuy nhiên, số tia vây giữa hai loài này lại có sự chênh lệch, và kết quả phân tích di truyền cũng cho thấy, A. nigros thực sự là một danh pháp hợp lệ.

Phạm vi phân bố 
Những mẫu vật của A. nigroris trước đây được thu thập ở nhiều quốc đảo thuộc khu vực Trung - Nam Thái Bình Dương và tại rạn san hô Great Barrier đã được xác định lại là của A. nigros. Trong khi đó, phạm vi phân bố của A. nigroris đã được giới hạn xung quanh quần đảo Hawaii và đảo Johnston, trở thành loài đặc hữu của khu vực này.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. nigros là 25 cm. Loài cá này có một mảnh xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi tạo thành ngạnh sắc, là đặc điểm của họ Cá đuôi gai.

A. nigros có màu nâu sẫm với những vân sọc màu xanh lam ở hai bên thân, dọc theo chiều dài của cơ thể. Đầu có màu xám nhạt. Cuống đuôi có một dải trắng. Điểm tiếp giáp giữa gốc vây lưng và vây hậu môn với cuống đuôi có đốm đen. Rìa của vây lưng và vây hậu môn có màu xanh ánh kim hoặc trắng.

So với A. nigroris, A. nigros có số lượng tia vây ở vây lưng và vây hậu môn, cũng như số lược mang ít hơn. Vây đuôi của A. nigroris lõm hơn một chút so với A. nigros.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 23 - 26; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 22 - 24; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 16.

Tham khảo

Trích dẫn

Liên kết ngoài 
 

N
Cá Thái Bình Dương
Cá châu Đại Dương
Cá Tonga
Động vật được mô tả năm 1861
Nhóm loài do Albert Günther đặt tên
Cửa khẩu Trapeang Kriel

Cửa khẩu Trapeang Kriel là cửa khẩu quốc tế đường bộ tại vùng đất tỉnh Stung Treng, Campuchia.

Cửa khẩu Trapeang Kriel thông thương với cửa khẩu Nong Nokkhien ở bản Veun Kham muang Khong tỉnh Champasak, CHDCND Lào  .

Tên trước đây của các cửa khẩu là cửa khẩu Dong Kralor bên phía Campuchia, và cửa khẩu Veun Kham bên phía Lào.

Tháng 4/2009 giới chức hai nước khai trương nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế, và đặt tên là cửa khẩu Nong Nokkhien (tên trên biển hiệu là Nong Nokkhiene) bên phía Lào, và cửa khẩu Trapeang Kriel (hoặc Trapeang Kreal) bên phía Campuchia.

Tại cả hai cửa khẩu đường bộ đều có cấp thị thực Visa on arrival cho khách nước ngoài.

Một số văn liệu quốc tế ghi tên theo phiên âm là cửa khẩu Dom Kralor. Trong các tên này chuyển tự "Dong" hay "Dom" có gốc là "Don", theo tiếng vùng Si Phan Don (Bốn ngàn đảo) có nghĩa là "Đảo".

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Stung Treng
Dong Kralor
Biên giới Campuchia
Acanthurus tractus

Acanthurus tractus là một loài cá biển thuộc chi Acanthurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1860.

Từ nguyên 
Danh pháp của loài cá này, tractus, trong tiếng Latinh có nghĩa là "vệt, sọc", không rõ hàm ý, có lẽ đề cập đến các sọc mờ màu vàng ở hai bên thân của chúng.

Phân loại 
Trước đây, Acanthurus bahianus được xem là loài có phạm vi phân bố trải dài từ Bắc Đại Tây Dương (bang Massachusetts, Hoa Kỳ và Bermuda) đến Tây Nam Đại Tây Dương (Brasil), bao gồm các hòn đảo ở Trung Đại Tây Dương. Tuy nhiên, quần thể A. bahianus ở Bắc Đại Tây Dương lại có sự khác biệt về hình thái với quần thể ở Trung và Tây Nam Đại Tây Dương. Ngoài ra, sự khác biệt về mặt di truyền học giữa hai quần thể này đã cho thấy, đây là những quần thể của hai loài riêng biệt.

Danh pháp A. bahianus sau đó vẫn được giữ lại để chỉ những quần thể ở Trung và Nam Đại Tây Dương; còn những quần thể ở Bắc Đại Tây Dương được mô tả dưới danh pháp A. tractus, vốn trước đây được cho là danh pháp đồng nghĩa của A. bahianus.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
A. tractus có phạm vi phân bố rộng rãi ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Từ bang Bắc Carolina và Bermuda, loài cá này được ghi nhận dọc theo bờ biển phía đông nam Hoa Kỳ, trải dài khắp Antilles; trong vịnh México, A. tractus xuất hiện dọc theo bờ biển Trung México trải dài đến Bắc Venezuela.

A. tractus sống gần các rạn san hô và đá ngầm ở những vùng đáy cát, độ sâu đến 56 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. tractus là 38 cm. Loài cá này có một mảnh xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi tạo thành ngạnh sắc, là đặc điểm của họ Cá đuôi gai.

Cơ thể của A. tractus có màu nâu xám hoặc màu vàng nâu. Một dải sọc màu xanh lam từ mắt chạy dài xuống đến mõm, và một dải cùng màu bao quanh phần sau của mắt. Phía sau mắt cũng có những vạch ngắn màu vàng tươi. Cuống đuôi có vệt trắng; vây đuôi lõm. Vây ngực trong mờ, có các tia vây màu vàng nâu. Rìa sau của vây đuôi, vây hậu môn và vây lưng có rìa màu xanh ánh kim hoặc trắng.

Trong khi đó, vây lưng của A. bahianus có viền màu cam (hơi đỏ) ở rìa, và rìa vây đuôi có dải viền màu vàng, khác hoàn toàn so với A. tractus.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 23 - 26; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 21 - 23.

Sinh thái 
Thức ăn của A. tractus là các loại tảo sợi, đôi khi chúng ăn cả cỏ biển. A. tractus thường sống theo nhóm từ năm cá thể trở lên.

Đánh bắt 
A. tractus rất hiếm được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, nhưng chúng được xem là một loài cá thực phẩm ở nhiều nơi trong khu vực biển Caribe.

Tham khảo 

T
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá vịnh Mexico
Cá México
Cá Caribe
Cá Cuba
Cá Jamaica
Cá Honduras
Cá Nicaragua
Cá Costa Rica
Cá Panamá
Cá Colombia
Cá Venezuela
Cá Trinidad và Tobago
Động vật được mô tả năm 1860
Cá được mô tả năm 1860
Naso lopezi

Naso lopezi là một loài cá biển thuộc chi Naso trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1927.

Từ nguyên 
Loài cá này được đặt theo tên của G. A. Lopez, người thu thập mẫu vật của Cục Khoa học Philippines. Không rõ ông có phải là người thu thập mẫu vật của loài cá này hay không.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
N. lopezi có phạm vi phân bố rộng rãi ở Đông Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy từ biển Andaman, trải rộng sang phía đông đến vùng biển các nước Đông Nam Á (trừ Biển Đông và vịnh Thái Lan), Papua New Guinea và một đảo quốc thuộc châu Đại Dương; về phía bắc đến đảo Honshu (Nhật Bản); về phía nam đến rạn san hô Great Barrier và New Caledonia.

N. lopezi sống gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 6 đến 70 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở N. lopezi là 60 cm. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu lam xám, phần bụng nhạt màu hơn (gần như trắng). Nửa đầu trên và thân trên, cũng như vây đuôi, có nhiều đốm màu xám sẫm. N. lopezi không có sừng hay bướu ở trước trán. Có 2 phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. Đuôi cụt, có khía.

Số gai ở vây lưng: 6; Số tia vây ở vây lưng: 28 - 31; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 27 - 30; Số tia vây ở vây ngực: 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.

Sinh thái 
N. lopezi sống thành từng nhóm nhỏ, và có thể hợp thành đàn lên đến vài ngàn con, đôi khi các cá thể lẫn vào đàn của những loài Naso khác. Thức ăn chính của N. lopezi là các loài giáp xác và sứa lược; chúng cũng ăn các loại tảo và động vật thân mềm. Vào sáng sớm và chiều muộn, chúng kiếm ăn ở gần đáy biển, và vào lúc trưa và đầu chiều, chúng bơi lên tầng nước trên để kiếm ăn. Ở Philippines, người ta quan sát thấy N. lopezi hợp thành đàn từ vài trăm đến vài nghìn cá thể cùng kiếm ăn vào ban ngày.

Tham khảo 

L
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Indonesia
Cá Malaysia
Cá Philippines
Cá Papua New Guinea
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Palau
Cá Fiji
Cá Tonga
Động vật được mô tả năm 1927
Thụ thể cannabinoid

Thụ thể cannabinoid, nằm trên khắp cơ thể, là một phần của hệ thống endocannabinoid, tham gia vào một loạt các quá trình sinh lý bao gồm thèm ăn, cảm giác đau, tâm trạng và trí nhớ.

Các thụ thể cannabinoid thuộc một nhóm các thụ thể màng tế bào trong siêu họ thụ thể kết hợp protein G.  Là điển hình của các thụ thể kết hợp protein G, các thụ thể cannabinoid chứa bảy miền xuyên màng.  Các thụ thể Cannabinoid được kích hoạt bởi ba nhóm phối tử chính: endocannabinoid, được sản xuất bởi cơ thể động vật có vú;     cannabinoid thực vật (như cannabidiol, được sản xuất bởi cây cần sa); và cannabinoids tổng hợp (như HU-210).  Tất cả các endocannabinoid và phytocannabinoid (cannabinoids dựa trên thực vật) là lipophilic, chẳng hạn như các hợp chất hòa tan trong chất béo.

Hiện tại có hai phân nhóm thụ thể cannabinoid được biết đến, được gọi là CB1 và CB2.  Thụ thể CB1 được thể hiện chủ yếu ở não (hệ thần kinh trung ương hoặc "CNS"), nhưng còn được thể hiện ở phổi, gan và thận.  Thụ thể CB2 được thể hiện chủ yếu trong hệ thống miễn dịch và trong các tế bào tạo máu.  Bằng chứng gắn cho thấy có những thụ thể cannabinoid mới, đó là không phải CB1 và không phải CB2, được biểu hiện trong các tế bào tế bào nội mô và trong hệ thần kinh trung ương.  Năm 2007, sự gắn kết của một số cannabinoids với thụ thể kết hợp protein G GPR55 trong não đã được mô tả.

Trình tự protein của thụ thể CB1 và CB2 giống nhau khoảng 44%.  Khi chỉ xem xét các vùng xuyên màng của các thụ thể, độ tương tự amino acid giữa hai phân nhóm thụ thể là khoảng 68%.  Ngoài ra, các biến thể nhỏ trong mỗi thụ thể đã được xác định.  Cannabinoids liên kết thuận nghịch và chọn lọc âm thanh nổi với các thụ thể cannabinoid. Các cannabinoid chọn lọc đã được phát triển mà về mặt lý thuyết có thể có lợi thế để điều trị một số bệnh như béo phì.

Dường như các thụ thể cannabinoid là duy nhất đối với ngành Động vật có dây sống và, do đó, chúng có sự phân bố chủng loại khá hạn chế trong vương quốc động vật.  Tuy nhiên, các enzym tham gia vào sinh tổng hợp / bất hoạt của endocannabinoid và tín hiệu endocannabinoid nói chung (liên quan đến các mục tiêu khác hơn là thụ thể CB1 / 2-type) xảy ra trên khắp thế giới động vật.  Mặc dù các thụ thể cannabinoid là duy nhất đối với Động vật có dây sống, các sinh vật khác vẫn có thể xử lý endocannabinoid thông qua các kỹ thuật khác.

Tham khảo

Gen trên nhiễm sắc thể 1 ở người
Protodioscin

Protodioscin là một hợp chất saponin steroid được tìm thấy trong một số loài thực vật, đáng chú ý nhất là trong các họ Tribulus, Trigonella và Dioscorea.  Nó được biết đến như là thành phần hoạt động giả định của cây thuốc kích dục Tribulus terrestris.

Các chất chiết xuất từ T. terrestris được chuẩn hóa cho hàm lượng protodioscin đã được chứng minh là tạo ra hiệu ứng tiền cương cứng trong các mô bị cô lập và hành động kích thích tình dục ở một số loài động vật.  Người ta cho rằng protodioscin đạt được điều này chủ yếu thông qua việc gây tăng miễn dịch thụ thể androgen, nghĩa là nó làm tăng nồng độ thụ thể androgen trong tế bào, khiến sinh vật trở nên nhạy cảm hơn với androgen như testosterone và DHT.  Cơ chế cho những tác dụng này chưa được thiết lập rõ ràng, và trong khi protodioscin đã được chứng minh là kích hoạt giải phóng oxit nitric trong mô corpus cavernosum, và cũng tạo ra sự gia tăng đáng kể về mặt thống kê của hormone testosterone, dihydrotestosterone và dehydroepiandro nghiên cứu trên động vật, nghiên cứu ở người đã không cho thấy hiệu quả và việc sử dụng nó vẫn còn gây tranh cãi.

Tham khảo

Thuốc không có mã ATC
Băng trôi

Băng trôi là một loại băng biển. Loại còn lại là băng cố định (là loại băng tiếp xúc với bờ biển, cát ngầm). Băng trôi di chuyển trên mặt biển nhờ gió và dòng hải lưu. Khi nhiều băng trôi đi cùng một khối băng lớn (với mật độ che phủ > 70%), chúng được gọi là một tảng băng. Gió và dòng hải lưu có thể tác động lên băng trôi để tạo thành những sườn núi cao vài mét. Băng trôi gây khó khăn đối với tàu phá băng, các công trình ngoài khơi hoạt động ở vùng biển lạnh.

Băng trôi bao gồm các mảnh băng biển rộng  hoặc rộng hơn. Mảnh được phân loại theo kích thước: nhỏ -  đến ; trung bình -  đến ; lớn -  đến ; rất lớn -  đến ; và khổng lồ - hơn .

Băng trôi ảnh hưởng đến:

 An ninh hàng hải 
 Tác động khí hậu 
 Tác động địa chất 
 Ảnh hưởng đến sinh quyển (xem Sinh thái học băng biển)

Băng trôi tác dụng lực rất lớn khi đâm vào các công trình trên biển, có thể làm lệch trục, phá hủy chân vịt, làm đứt gãy các mỏ neo của tàu, phá hỏng cầu tàu. Các cấu trúc tàu này phải được thiết kế để có thể thu vào trong tàu hoặc tháo rời ra để tránh gây nên thiệt hại. Tàu còn có thể bị mắc kẹt giữa các tảng băng trôi.

Hai khối băng chính là tảng băng Bắc Cực và tảng băng Nam Cực. Các tảng băng ở hai cực này thay đổi đáng kể về kích thước tuân theo chu kỳ mùa trong năm. Do một lượng lớn nước được thêm/thoát liên tục khỏi đại dương và bầu khí quyển theo chu kỳ, sự hẹp lại hay mở rộng khối băng vùng cực có tác động đáng kể đến khí hậu trên Trái Đất.

Băng trôi theo mùa ở Biển Okhotsk (bờ biển phía bắc của Hokkaidō, Nhật Bản) đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch của khu vực này. Biển Okshotsk là khu vực xa nhất tính từ Bắc Bán cầu, nơi có thể quan sát được băng trôi.

Hình ảnh

Xem thêm
 Tảng băng trôi 
 Băng biển

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "Băng trên biển", chương từ American Practical Navigator của Nathaniel Bowditch
 Cryosphere Today: Current Arctic sea ice conditions  
 Nguồn dữ liệu hình ảnh băng biển 
 Chi nhánh Phân tích và Mô hình hóa Hàng hải  
 Tất cả mọi thứ bạn có lẽ rất muốn biết về băng biển nhưng bạn ngại hỏi  
 Hoạt hình: Sự di chuyển của băng biển, từ tháng 9 năm 2003 đến tháng 5 năm 2004 
 Atlas Băng trôi trên Nam Đại Dương

Băng biển
Hải dương học
Cửa khẩu Kon Tuy Neak

Cửa khẩu Kon Tuy Neak là cửa khẩu tại vùng đất xã Ta Veaeng Loeu (Tà Veng Lơ) huyện Ta Veaeng tỉnh Ratanakiri, Campuchia.

Cửa khẩu Kon Tuy Neak thông thương với Cửa khẩu Đăk Kôi tại xã Pờ Y huyện Ngọc Hồi tỉnh Kon Tum, Việt Nam.

Cặp cửa khẩu này là cửa khẩu địa phương (local), không dành cho người nước ngoài qua lại.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Tỉnh Ratanakiri
Cửa khẩu Campuchia
Biên giới Việt Nam – Campuchia
Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Iraq

Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Iraq (, còn được gọi là Đội tuyển bóng đá Olympic quốc gia Iraq) là đội tuyển bóng đá dưới 23 tuổi đại diện cho Iraq tại Thế vận hội, Đại hội Thể thao châu Á, Cúp bóng đá U-23 châu Á, Giải vô địch bóng đá U-23 Tây Á và các giải đấu U-23 quốc tế khác. Đội tuyển được quản lý bởi Hiệp hội bóng đá Iraq (IFA).

Đội tuyển U-23 Iraq sở hữu một số thành tích nổi bật như giành vị trí thứ tư tại Thế vận hội Mùa hè 2004 ở Athens, giành huy chương bạc tại Đại hội Thể thao châu Á 2006 ở Doha và huy chương đồng tại Đại hội Thể thao châu Á 2014 ở Incheon. Iraq cũng là nhà vô địch đầu tiên của Cúp bóng đá U-23 châu Á khi lên ngôi ở giải đấu năm 2013.

Thành tích tại các giải đấu

Giải đấu Olympic

Thế vận hội Mùa hè 
*Các trận hòa bao gồm các trận đấu thuộc vòng đấu loại trực tiếp được quyết định bằng loạt sút luân lưu.

Đại hội Thể thao châu Á
*Các trận hòa bao gồm các trận đấu thuộc vòng đấu loại trực tiếp được quyết định bằng loạt sút luân lưu.

Đại hội Thể thao Đoàn kết Hồi giáo
*Các trận hòa bao gồm các trận đấu thuộc vòng đấu loại trực tiếp được quyết định bằng loạt sút luân lưu.

Cúp bóng đá U-23 châu Á
*Các trận hòa bao gồm các trận đấu thuộc vòng đấu loại trực tiếp được quyết định bằng loạt sút luân lưu.

Giải vô địch bóng đá U-23 Tây Á
*Các trận hòa bao gồm các trận đấu thuộc vòng đấu loại trực tiếp được quyết định bằng loạt sút luân lưu.

Các danh hiệu

Giải đấu chính
 Thế vận hội
Hạng tư: 2004
 Đại hội Thể thao châu Á
Huy chương bạc:  2006
Huy chương đồng:  2014
 Cúp bóng đá U-23 châu Á
Vô địch: 2013
Hạng ba: 2016, 2024 
 Giải vô địch bóng đá U-23 Tây Á
Vô địch: 2023

Giải đấu khác
 Emir Abdullah Al-Faisal Cup
Vô địch: 2003
 Rajiv Gandhi Gold Cup
Vô địch: 1998

Xem thêm
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Iraq
 Đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Iraq
 Đội tuyển bóng đá U-17 quốc gia Iraq
 Iraqi League

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web bóng đá Iraq
Thông tin đội tuyển tại Goalzz.com
Các trận đấu

U-23
Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia châu Á
Epsilon Serpentis

Epsilon Serpentis (Latinh hóa từ ε Serpentis) là một sao đơn, màu trắng trong chòm sao Cự Xà, trong phần đầu của nó (Serpens Caput). Nó có thể nhìn thấy bằng mắt thường với cấp sao biểu kiến +3,69. Dựa trên sự thay đổi thị sai hàng năm là 46,30 mili giây cung khi nhìn từ Trái Đất, tính toán được sao này cách Mặt Trời 70 năm ánh sáng. Nó đang tiến lại gần Mặt Trời với vận tốc xuyên tâm −9 km/s.

Nó là một sao Am trên dãy chính với phân loại sao là kA2hA5mA7 V. Ký hiệu này cho biết quang phổ thể hiện vạch K calci của một ngôi sao A2, các vạch hydro của một ngôi sao A5 và các vạch kim loại của một ngôi sao A7. Nó đã được kiểm tra về sự hiện diện của từ trường, nhưng mức độ phát hiện không có ý nghĩa thống kê.

Epsilon Serpentis có khối lượng ước tính gấp 1,82 lần Mặt Trời và bán kính gấp 1,78 lần Mặt Trời. Ngôi sao này đang tỏa sáng gấp 12 lần độ sáng của Mặt Trời từ quang quyển của nó với nhiệt độ hiệu dụng khoảng 7.928 K. Nó là một ứng cử viên cho dư thừa hồng ngoại ở bước sóng 25 μm, gợi ý rằng có một đĩa vòng quanh sao bao gồm bụi với nhiệt độ 250±70 K có thể quay trên quỹ đạo khoảng 4,2 AU từ ngôi sao chủ. Ngôi sao này có tuổi thọ khoảng 500 triệu năm tuổi và đang tự quay với vận tốc tự quay dự kiến là 33,1 km/s.

Từ nguyên 
Epsilon Serpentis là thành viên của khoảnh sao bản địa Ả Rập gọi là al-Nasaq al-Yamānī, thuộc "đường phía nam" trong "hai đường" của al-Nasaqān. cùng với α Ser (Unukalhai), δ Ser, Oph (Yed Tiền), ε Oph (Yed Hậu), ζ Oph và γ Oph.

Theo danh lục sao trong Bản ghi nhớ kỹ thuật 33-507 - Danh lục sao rút gọn gồm 537 tên sao, al-Nasaq al-Yamānī hoặc Nasak Yamani là tên gọi của hai sao: Δ Ser là Nasak Yamani I và ε Ser là Nasak Yamani II (trừ α Ser, δ Oph, ε Oph, ζ Oph và γ Oph).

Trong thiên văn học Trung Quốc, 天市右垣 (Tiān Shì Yòu Yuán, Thiên Thị Hữu Viên), có nghĩa là tường bao bên phải của chợ trời, để chỉ tới một khoảnh sao đại diện cho 11 quốc gia cổ tại Trung Quốc tạo thành đường bao bên phải của Thiên Thị viên, chứa các sao ε Serpentis, β Herculis, γ Herculis, κ Herculis, γ Serpentis, β Serpentis, α Serpentis, δ Serpentis, δ Ophiuchi, ε Ophiuchi và ζ Ophiuchi. Theo đó, tên gọi tiếng Trung của ε Serpentis là Thiên Thị Hữu Viên bát (天市右垣八, Tiān Shì Yòu Yuán bā, nghĩa đen là sao thứ tám của Thiên Thị Hữu Viên), đại diện cho nước Ba (巴).

Tham khảo

Sao dãy chính nhóm A
Đĩa vòng quanh sao
Thiên thể Bayer
Chòm sao Cự Xà
Thiên thể Durchmusterung
Thiên thể Flamsteed
Thiên thể HD
Thiên thể HR
Thiên thể Hipparcos
Sao có tên riêng
Gamma Serpentis

Gamma Serpentis (γ Serpentis, γ Ser) là một ngôi sao trong chòm sao xích đạo Cự Xà, trong phần chòm sao đại diện cho đầu con rắn (Serpens Caput). Nó có cấp sao biểu kiến +3,85, có nghĩa là có thể nhìn thấy nó bằng mắt thường. Dựa trên các đo đạc thị sai của tàu vũ trụ Hipparcos, ngôi sao này cách Trái Đất khoảng 36,7 năm ánh sáng.

Tính chất 
Gamma Serpentis là một sao dãy chính loại F thông thường với phân loại sao là F6 V. Nó lớn hơn và nặng hơn Mặt Trời, với độ sáng gấp 3 lần Mặt Trời. Dựa theo khối lượng của nó, có thể có một vùng đối lưu trong vùng lõi của nó. Tốc độ tự quay dự kiến dọc theo xích đạo là 10,2 km/s. Nó trẻ hơn Mặt Trời với tuổi ước tính 3,5 tỷ năm. Nhiệt độ hiệu dụng của bầu khí quyển bên ngoài của ngôi sao này là 6.350 K, tạo cho nó ánh sáng vàng trắng của một sao loại F.

Đôi khi Gamma Serpentis được liệt kê là có 2 sao đồng hành cấp sáng 10, nhưng có vẻ như những ngôi sao này chỉ là hàng xóm quang học.

Từ nguyên 
Gamma Serpentis là thành viên của khoảnh sao bản địa Ả Rập gọi là al-Nasaq al-Yamānī, thuộc "đường phía bắc" trong "hai đường" của al-Nasaqān, cùng với β Her (Kornephoros), γ Her (Hà Gian) và β Ser (Chow).

Theo danh lục sao trong Bản ghi nhớ kỹ thuật 33-507 - Danh lục sao rút gọn gồm 537 tên sao, al-Nasaq al-Sha'āmī hoặc Nasak Shamiya là tên gọi của ba sao: β Ser là Nasak Shamiya I, γ Ser là Nasak Shamiya II, γ Her là Nasak Shamiya III (trừ β Her). Ngôi sao này sau đó đã được đặt tên riêng là Ainalhai, từ tiếng Ả Rập  'Ayn al-Ḥayyah nghĩa là "con mắt của Cự Xà".

Trong thiên văn học Trung Quốc, 天市右垣 (Tiān Shì Yòu Yuán, Thiên Thị Hữu Viên), có nghĩa là tường bao bên phải của chợ trời, để chỉ tới một khoảnh sao đại diện cho 11 quốc gia cổ tại Trung Quốc tạo thành đường bao bên phải của Thiên Thị viên, chứa các sao β Herculis, γ Herculis, κ Herculis, α Serpentis, β Serpentis, γ Serpentis, δ Serpentis, ε Serpentis, δ Ophiuchi, ε Ophiuchi và ζ Ophiuchi. Theo đó, tên gọi tiếng Trung của γ Serpentis là Thiên Thị Hữu Viên tứ (天市右垣四, Tiān Shì Yòu Yuán sì, nghĩa đen là sao thứ tư của Thiên Thị Hữu Viên), đại diện cho nước Trịnh (鄭), cùng với 20 Capricorni (theo phiên bản của Ian Ridpath) trong Thập Nhị Quốc của Sao Nữ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gamma Serpentis by Professor Jim Kaler.

Thiên thể Bayer
Chòm sao Cự Xà
Sao dãy chính nhóm F
Sao kiểu Mặt Trời
Hệ ba sao
Thiên thể Flamsteed
Thiên thể HR
Thiên thể HD
Thiên thể Durchmusterung
Sao biến quang bị nghi ngờ
Heosemys

Heosemys là một chi rùa nước ngọt trong họ Geoemydidae (trước đây gọi là Bataguridae). Chi Heosemys được tách ra khỏi chi Geoemyda bởi McDowell vào năm 1964.

Loài
Có 4 loài thuộc chi Heosemys:
 Heosemys depressa (Boulenger, 1903)
 Heosemys grandis (Gray, 1860)
 Heosemys spinosa (Gray, 1831)
 Heosemys annandalii (Anderson, 1875), rùa răng hay càng đước

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 Key to identifying Heosemys species

Heosemys
Động vật bò sát Bangladesh
Cửa khẩu Nam Lieou

Cửa khẩu Nam Lieou là cửa khẩu trên vùng đất huyện Pechr Chenda tỉnh Mondulkiri, Campuchia.

Cửa khẩu Nam Lieou thông thương với Cửa khẩu Đăk Peur ở xã Thuận An, huyện Đăk Mil, tỉnh Đắk Nông, Việt Nam  

Cửa khẩu Nam Lieou cách trung tâm huyện Pechr Chenda khoảng 35 km, đến tỉnh lỵ Muldulkiri khoảng 40 km, đến trung tâm huyện lỵ Kaoh Nheaek khoảng 100 km.

Cặp cửa khẩu này là cửa khẩu địa phương (local), không dành cho người nước ngoài qua lại.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Mondulkiri
Nam Lieou
Biên giới Việt Nam – Campuchia
Sân vận động Pocitos

Sân vận động Pocitos là một sân vận động đa dụng ở Montevideo, Uruguay. Sân vận động này chủ yếu được sử dụng cho các trận đấu bóng đá của câu lạc bộ chủ sở hữu Peñarol từ năm 1921 đến năm 1933. Sân vận động đã bị phá bỏ sau đó vào những năm 1930 vì Peñarol bắt đầu thi đấu ở Sân vận động Centenario với tư cách là sân nhà của nó, và thêm vào đó là do quá trình đô thị hóa ngày càng tăng. Bàn thắng đầu tiên của Giải vô địch bóng đá thế giới được ghi trong sân vận động này bởi cầu thủ người Pháp Laurent. Trận đấu diễn ra giữa Pháp và Mexico và là một trong hai trận mở màn World Cup, trận đấu còn lại được tổ chức cùng lúc tại Công viên Trung tâm.

Sân vận động này là một trong những sân vận động bóng đá đầu tiên bao gồm các khán đài hình elip, được lấy từ mô hình của nhà hát Hy Lạp cổ đại. Người ta đã nói rằng Sân vận động Centenario đã được lên kế hoạch trở thành một "phiên bản khổng lồ" của sân vận động này. Sân vận động này được bao gồm trong một cuốn sách của Đức trong số 40 sân vận động có ảnh hưởng nhất trong lịch sử ở World Cup 1930 có sức chứa 1000 chỗ ngồi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
The first goal of the world cup

Sân vận động Giải vô địch bóng đá thế giới 1930
Địa điểm bóng đá Uruguay
Toho (định hướng)

Toho là một công ty sản xuất và phân phối phim Nhật Bản.

Toho hay Tōhō có thể đề cập đến:

Vị trí địa lý 
 Tōhō, Fukuoka
 Toho, Indonesia, một khu ở huyện Pontianak, Tây Kalimantan, Indonesia

Giáo dục 
 Toho Gakuen School of Music, một trường nhạc đại học tư thục
 Toho University, trường đại học ở Ōta, Tokyo

Công ty 
 Toho Bank, một ngân hàng ở Fukushima, Nhật Bản
 Toho Zinc, một công ty sản xuất kẽm

Cách dùng khác 
 Toho (kachina), thần thợ săn của bộ tộc Hopi và Zuni
 Touhou Project (còn được gọi là Toho Project), một loạt trò chơi điện tử bắn đạn trên máy tính

Xem thêm 
Tonho (tên riêng)
Touhou Island
Quang cầu

Quang cầu hay quang quyển là lớp vỏ ngoài của ngôi sao mà từ đó ánh sáng được phát ra. Thuật ngữ tiếng Anh photosphere có nguồn gốc từ gốc Hy Lạp cổ đại, φῶς, / phos, hình ảnh có nghĩa là "ánh sáng" và σφαῖρα / sphaira có nghĩa là "hình cầu", liên quan đến nó là một bề mặt hình cầu được coi là phát ra ánh sáng. Nó kéo dài vào bề mặt của một ngôi sao cho đến khi plasma trở nên mờ đục, tương đương với độ sâu quang học khoảng 2/3, hoặc tương đương, độ sâu mà 50% ánh sáng sẽ thoát ra mà không bị tán xạ. Nói cách khác, một không gian quang cầu là vùng sâu nhất của một vật thể phát sáng, thường là một ngôi sao, trong suốt đối với các photon có bước sóng nhất định.

Nhiệt độ 
Bề mặt của một ngôi sao được xác định là có nhiệt độ được đưa ra bởi nhiệt độ hiệu quả theo định luật Stefan Muff Boltzmann. Các ngôi sao, ngoại trừ sao neutron, không có bề mặt rắn hoặc lỏng. Do đó, không gian ảnh thường được sử dụng để mô tả bề mặt hình ảnh của Mặt trời hoặc của một ngôi sao khác.

Thành phần của Mặt Trời 
Mặt Trời có thành phần chủ yếu là các nguyên tố hóa học hydro và heli; chúng lần lượt chiếm 74,9% và 23,8% khối lượng Mặt Trời trong quang cầu. Tất cả các nguyên tố nặng hơn, được gọi là kim loại trong thiên văn học, chiếm ít hơn 2% khối lượng, với oxy (khoảng 1% khối lượng Mặt Trời), carbon (0,3%), neon (0,2%) và sắt (0,2%) là vật phong phú nhất.

Mặt Trời 

Quang cầu của Mặt Trời có nhiệt độ từ  (với nhiệt độ hiệu quả là ) và mật độ đâu đó khoảng 1  đến 1  kg/m 3; các ngôi sao khác có thể có quang cầu nóng hơn hoặc mát hơn.  Không gian quang ảnh của Mặt trời dày khoảng 100 km và bao gồm các tế bào đối lưu gọi là các hạt plasma có đường kính khoảng 1000 km với plasma tăng nóng ở trung tâm và plasma lạnh rơi trong không gian hẹp giữa chúng, chảy với vận tốc 7 km mỗi giây. Mỗi hạt có tuổi thọ chỉ khoảng hai mươi phút, dẫn đến mô hình "sôi" liên tục thay đổi.  Nhóm các hạt điển hình là các hạt siêu lớn có đường kính lên tới 30.000 km với tuổi thọ lên tới 24 giờ và tốc độ dòng chảy khoảng 500 mét mỗi giây, mang các bó từ trường đến các cạnh của các tế bào. Hiện tượng khác từ tính liên quan đến bao gồm các vết đen và năng lượng Mặt Trời faculae phân tán giữa các hạt. Những chi tiết này quá tốt để có thể nhìn thấy khi quan sát các ngôi sao khác từ Trái Đất.

Các lớp khác của Mặt Trời 
Bầu không khí hữu hình của Mặt Trời có lớp khác trên quyển sáng: 2.000 km sâu sắc cầu (thường là quan sát bằng ánh sáng được lọc, ví dụ H-alpha) nằm ngay giữa quyển sáng và nóng hơn nhiều nhưng mong manh hơn corona.  Các "đặc điểm bề mặt" khác trên quang quyển là các tia sáng mặt trời và các vết đen mặt trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Giải thích hoạt hình của Photosphere  (Đại học South Wales). 
 Giải thích hoạt hình về nhiệt độ của Photosphere  (Đại học South Wales). 
 Năng lượng mặt trời và khí quyển thấp hơn (MPS)

Nguồn ánh sáng
Mặt Trời
Thiên văn học sao
Tiểu thuyết đồ hoạ

Tiểu thuyết đồ hoạ (Tiếng Anh: Graphic Novel), hay tiểu thuyết hình ảnh, là một thể loại sách tiểu thuyết được viết và vẽ theo kiểu truyện tranh comics nhưng không phải là truyện tranh comics. Nói một cách đơn giản, "tiểu thuyết đồ hoạ" là từ để chỉ những quyển sách có cách trình bày theo kiểu truyện tranh, trong khi độ dài và lối kể chuyện lại mang hơi hướng tiểu thuyết. Nhiều người xem Graphic Novels là Comics, hay là một nhánh con của Comics, điều đó cũng không sai.

Lợi ích

Đối với học sinh
Tiểu thuyết đồ hoạ là một sự lựa chọn mới mẻ cho những học sinh vốn gặp khó khăn trong việc đọc những quyển sách chính thống. Thực tế cho thấy kể cả những đứa trẻ ghét đọc sách cũng thể hiện sự nhiệt tình trong việc đọc tiểu thuyết đồ hoạ. Ngoài ra, những đứa trẻ lười đọc sách, mê chơi game và coi phim cũng bị những hình ảnh minh họa đặc sắc của tiểu thuyết đồ hoạ lôi cuốn.

Đối với những độc giả khuyết tật
Thông qua sự kết hợp của hình ảnh minh họa và ngôn từ dẫn truyện, tiểu thuyết đồ hoạ có thể cải thiện khả năng đọc của những học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp thu ngôn ngữ, bao gồm những học sinh khuyết tật hay mắc chứng khó đọc. Tiểu thuyết đồ hoạ có thể giúp cho những trẻ tự kỷ nhận biết được những biểu hiện tình cảm cảm xúc trong câu chuyện mà nếu đọc văn bản chính thống, chúng có thể không nhận ra được.

Đối với người học Tiếng Anh
Với những người đang học Tiếng Anh thì tiểu thuyết đồ hoạ sẽ giúp họ học từ vựng và nâng cao năng lực ngoại ngữ một cách nhanh chóng.

Đối với trẻ em
Tiểu thuyết đồ hoạ có một sức hấp dẫn rất lớn, tạo ra động lực giúp trẻ em có thêm hứng thú trong việc đọc sách. Nhiều hệ thống thư viện trường học đã triển khai đưa tiểu thuyết đồ hoạ vào danh sách đọc và nhận thấy rằng số lượng mượn sách thư viện đã tăng lên đáng kể. Những thủ thư và giáo viên đã cảm thấy tự hào khi khuyến khích được các em nhỏ đọc tiểu thuyết đồ hoạ, nhất là các bé trai vốn rất ghét đọc sách.

Đón nhận 
Ngày nay, khi nói đến tiểu thuyết đồ hoạ, người ta không còn nghĩ nó như 1 phân khúc nhỏ trong thị trường sách hướng tới một số lượng thiểu số độc giả nữa. Nó đã trở thành một dạng tiểu thuyết dành cho trẻ em và thanh thiếu niên được các nhà giáo dục, các tổ chức thư viện ủng hộ, sử dụng để khuyến khích trẻ em đọc sách nhiều hơn.Nhiều bậc phụ huynh và các nhà giáo dục không xem tiểu thuyết đồ hoạ như là một loại hình đáng đọc hay giúp trẻ em nâng cao kỹ năng đọc sách. Họ cho rằng tiểu thuyết đồ hoạ có thể đem lại ảnh hưởng xấu với trẻ em, làm giảm trình độ đọc hiểu. Đồng thời, họ xem tiểu thuyết đồ hoạ là một dạng văn học thứ cấp, không phải là "sách" thật sự. Nếu có cho con em đọc tiểu thuyết đồ hoạ thì họ cũng nghĩ đây chỉ là một cách để thúc đẩy kỹ năng đọc sách cho những học sinh lười đọc với hi vọng rằng đến một lúc nào đó, trẻ em sẽ chuyển sang đọc những thể loại văn học thuần túy bài bản hơn.

Tham khảo 

Từ mới thập niên 1960
Giới thiệu năm 1971
Lịch sử văn học
Kính thiên văn Khổng lồ

Kính thiên văn khổng lồ (OWL) là một khái niệm được định nghĩa bởi Tổ chức Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu để chỉ một Kính thiên văn cực lớn với đường kính thiết kế lên tới 100 mét. Tuy nhiên, do sự phức tạp và chi phí xây dựng quá đắt đỏ cho một chiếc kính lớn nhất thế giới theo thiết kế, ESO đã thay thế bằng việc xây dựng Kính thiên văn cực lớn châu Âu với đường kính 39,3 mét.

Lịch sử 
OWL lần đầu tiên được đề xuất vào năm 1998, và tại thời điểm đó được ước tính là khả thi về mặt công nghệ vào năm 2010-2015.

Mặc dù thiết kế 100 mét ban đầu sẽ không vượt quá khả năng phân giải góc của kính thiên văn giao thoa kế, nhưng nó sẽ có khả năng thu thập ánh sáng và hình ảnh đặc biệt giúp tăng đáng kể độ sâu mà loài người có thể khám phá vũ trụ. OWL có thể được dự kiến sẽ nhìn thấy bình thường các vật thể thiên văn với cấp sao biểu kiến là 38, hoặc 1.500 lần so với vật thể mờ nhất được Kính viễn vọng không gian Hubble phát hiện.

Tất cả các thiết kế được đề xuất cho OWL là các biến thể trên gương phân đoạn, vì không có công nghệ để chế tạo và vận chuyển theo khoảng cách lớn, một chiếc gương 60 hoặc 100 mét nguyên khối. Hoạt động của gương phân đoạn có phần phức tạp hơn so với gương nguyên khối, đòi hỏi phải căn chỉnh cẩn thận các phân đoạn (một kỹ thuật gọi là cophasing). Kinh nghiệm thu được trong các gương phân đoạn hiện tại (ví dụ, kính thiên văn Keck) cho thấy rằng gương được đề xuất cho OWL là khả thi. Tuy nhiên, chi phí dự kiến (khoảng 1,5 tỷ euro) được coi là quá cao, vì vậy ESO hiện đang chế tạo Kính thiên văn cực lớn châu Âu nhỏ hơn có đường kính khoảng 39 m. Ngoài ra, dường như có một số mâu thuẫn về chi phí xây dựng thực tế của OWL, với một số ước tính, chi phí của nó cao hơn một bậc (26 tỷ đô la) 

Người ta ước tính rằng một kính viễn vọng có đường kính 80 mét sẽ có thể phân tích quang phổ các hành tinh có kích thước Trái Đất xung quanh bốn mươi ngôi sao giống như Mặt Trời gần nhất. Như vậy, kính viễn vọng này có thể giúp khám phá các ngoại hành tinh và sự sống ngoài Trái Đất (vì quang phổ từ các hành tinh có thể tiết lộ sự hiện diện của các phân tử biểu thị sự sống).

Xem thêm 
Kính thiên văn cực lớn châu Âu
Kính thiên văn Magellan khổng lồ

Tham khảo

Liên kết ngoài 
The ESO 100-m optical telescope concept
OWL BLUE BOOK – Phase A design report
ESO - ELT
The Future of Filled Aperture Telescopes: Is a 100 m feasible?

Tổ chức Nghiên cứu vũ trụ châu Âu tại bán cầu Nam
Kính viễn vọng quang học
Đài thiên văn ở Chile
Tiếng Tây Ban Nha México

Tiếng Tây Ban Nha México (español mexicano) là một tập hợp giống của tiếng Tây Ban Nha như nói ở México và ở một số bộ phận của Hoa Kỳ và Canada.
Tây Ban Nha được đưa đến México vào thế kỷ 16. Như trong tất cả các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha khác (bao gồm cả Tây Ban Nha, các giọng nói và giống ngôn ngữ khác nhau tồn tại ở các vùng khác nhau của đất nước, vì cả lý do lịch sử và xã hội học. Trong số này, những giống được biết đến nhiều nhất ở ngoài nước là những giống của miền trung México cả hai giống có giáo dục và không có giáo dục chủ yếu vì thủ đô, Thành phố México, tổ chức hầu hết các phương tiện truyền thông đại chúng với dự báo quốc tế. Vì lý do này, hầu hết các bộ phim lồng tiếng được xác định ở nước ngoài với nhãn "Tây Ban Nha México" hoặc "Tây Ban Nha Mỹ Latinh" thực sự tương ứng với các loại trung tâm México.

Thành phố México được xây dựng trên địa điểm của Tenochtitlan, thủ đô của Đế chế Aztec. Bên cạnh người Aztec hay Mexica, khu vực này cũng là nơi có nhiều nền văn hóa khác nhau của người Nahuatl; do đó, nhiều người nói tiếng Nahuatl tiếp tục sống ở đó và trong khu vực xung quanh, đông hơn những người nói tiếng Tây Ban Nha, và tiếng Tây Ban Nha của miền trung México đã kết hợp một số lượng đáng kể các từ ngữ và văn hóa Nahuatl gốc Tây Ban Nha. Đồng thời, do vai trò trung tâm của thành phố México trong chính quyền thuộc địa của Tây Ban Nha mới, dân số của thành phố bao gồm một số lượng lớn người nói từ Tây Ban Nha, thành phố và các bang láng giềng México Trong lịch sử có xu hướng thực hiện một hiệu ứng tiêu chuẩn hóa đối với ngôn ngữ của toàn bộ khu vực miền trung của đất nước.

Phương ngữ tương tự 
Tiếng Tây Ban Nha México mới có nhiều điểm tương đồng với một phiên bản cũ hơn của tiếng Tây Ban Nha México. Một lượng nhỏ tiếng Tây Ban Nha được nói ở Philippines có truyền thống chịu ảnh hưởng của Tây Ban Nha México (vì lãnh thổ ban đầu được quản lý cho vương miện Tây Ban Nha của Thành phố México và sau đó được kiểm soát bởi Acapulco). Chavacano, một ngôn ngữ Creole có trụ sở tại Tây Ban Nha ở Philippines, dựa trên tiếng Tây Ban Nha México.

Xem thêm 
 Tiếng Tây Ban Nha Chile

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Jergas de habla hispana—Một từ điển tiếng Tây Ban Nha chuyên về các biến thể biện chứng và thông tục của tiếng Tây Ban Nha, bao gồm tất cả các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha bao gồm cả México.
 Latin American Spanish—Đây là tên phổ quát và hơi tùy tiện được đặt cho các thành ngữ và thành ngữ bản địa và từ vựng cụ thể của ngôn ngữ Tây Ban Nha ở Mỹ Latinh.
 Güey Spanish —Từ điển tiếng lóng México và Flashcards.
 Mexican Spanish slang—Hàng trăm từ tiếng lóng México và nghĩa tiếng Anh.

Tiếng Tây Ban Nha
Phương ngữ tiếng Tây Ban Nha
Văn hóa México
Ngôn ngữ tại México
Tiếng Tây Ban Nha Cuba

Tiếng Tây Ban Nha Cuba (español Cubano) gọi là thông tục đơn giản là cubano, hoặc thậm chí là cubañol là một phương ngữ của tiếng Tây Ban Nha. Đó là phương ngữ được sử dụng chủ yếu ở Cuba. Nó chia sẻ nhiều tính năng giống như các phương ngữ Caribe khác của tiếng Tây Ban Nha.

Nguồn gốc 
Tiếng Tây Ban Nha Cuba gần giống nhất và có nguồn gốc chủ yếu từ tiếng Tây Ban Nha được nói ở 
Quần đảo Canaria và Andalusía. Cuba nợ nhiều kiểu nói của mình đối với các cuộc di cư nặng nề của người Canaria trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Giọng của La Palma là điểm nhấn gần nhất của đảo Canary so với giọng Cuba. Nhiều người Cuba và người Canada trở về định cư ở Quần đảo Canaria sau cuộc cách mạng Cuba năm 1953–1959. Di cư của những người định cư Tây Ban Nha khác (người Asturia, Catalunya, Galicia và Castilia) cũng xảy ra, nhưng ít ảnh hưởng đến giọng nói.

Phần lớn các thay thế điển hình của Cuba cho từ vựng tiếng Tây Ban Nha bắt nguồn từ từ vựng Canaria. Ví dụ: guagua ('xe buýt) khác với autobús tiêu chuẩn của Tây Ban Nha. Từ guagua có nguồn gốc từ Canaria và là một từ tượng thanh bắt nguồn từ âm thanh của sừng Klaxon. Một ví dụ về cách sử dụng tiếng Canaria cho một từ tiếng Tây Ban Nha là động từ fajude (chiến đấu). Ở Tây Ban Nha, động từ sẽ là pelearse và fajar tồn tại dưới dạng động từ không phản xạ liên quan đến viền của váy.

Phần lớn từ vựng đặc biệt với tiếng Tây Ban Nha Cuba đến từ những ảnh hưởng lịch sử khác nhau trên đảo. Nhiều từ đến từ Quần đảo Canaria, nhưng một số từ có nguồn gốc Taino của Tây Phi, Pháp hoặc bản địa, cũng như ảnh hưởng của bán đảo Tây Ban Nha từ bên ngoài Quần đảo Canaria, như Andalucia hoặc Galicia. Tiếng Anh Mỹ đã mượn nhiều từ, trong đó có một số quần áo, chẳng hạn như pulóver [sic] (được sử dụng để có nghĩa là "Áo thun") và chor ("quần short", với sự thay đổi của tiếng Tây Ban Nha điển hình từ tiếng Anh sh để ch).

Xem thêm 

 Tiếng Tây Ban Nha México
 Tiếng Tây Ban Nha Caribe
 Tiếng Tây Ban Nha Chile

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Learn Cuban Spanish
 Cuban Spanish 101 
 Cuban Spanish Guide
 Learn Spanish and Cuban Slang 

Phương ngữ tiếng Tây Ban Nha
Ngôn ngữ tại Cuba
Văn hóa Cuba
Xã hội Cuba
Hồ Thị Tùy

Hồ Thị Tùy (chữ Hán: 胡氏隨; 1795 – 23 tháng 11 năm 1839), còn có húy là Khiên, phong hiệu Ngũ giai An tần (五階安嬪), là một cung tần của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử 
An tần Hồ Thị Tùy nguyên quán ở tổng Bái Ân, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Bà Tùy sinh vào tháng 2 âm lịch năm Ất Mão (1795), là con gái của ông Hồ Văn Chiêm, sau được truy tặng là Cẩm y vệ Hiệu úy; mẹ là phu nhân họ Lâm. Bà nhập cung hầu vua Minh Mạng vào năm Gia Long thứ 9 (1810), khi ông còn là Thái tử nơi tiềm để.

Năm 1820, vua Minh Mạng lên ngôi, lần lượt phong cho bà Tùy làm Tài nhân, Mỹ nhân (1824), Tiệp dư (1829), đều ở hàng Lục chức. Năm 1836, sau khi cấp bậc nội cung được định lại, Tiệp dư Hồ thị được tấn làm An tần (安嬪) ở hàng Ngũ giai. Địa vị của bà khi đó ở hàng thứ 4, sau Hiền phi, Trang tần, Thục tần. Vì ba vị Huệ tần, Lệ tần và Hòa tần phải đến năm 1838 mới được phong. Sau khi bà Thục tần Nguyễn Thị Bảo mắc tội bị giáng thì địa vị của An tần vươn lên thứ 3 nhưng lại bị đẩy xuống thứ 4 năm 1838 vì Huệ tần Trần Thị Huân được cất nhắc lên hàng Tứ giai.

Ngày 18 tháng 10 âm lịch năm Kỷ Hợi, tức ngày 23 tháng 11 năm 1839, An tần Hồ thị qua đời, hưởng thọ 45 tuổi, được ban thụy là Hoa Diễm (華艷). Bà được vua Minh Mạng ân chuẩn cho lập từ đường để thờ gọi là Ý Thục từ, nhiều thứ phi của vua Minh Mạng mất trước đó cũng được cho thờ tại đây. Đến năm 1870, thần chủ (bài vị) của bà An tần được đưa về phủ của người con trai trưởng là Tương An Quận vương Miên Bảo.

Tẩm của bà ở làng Cư Chính, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên (nay thuộc xã Thủy Bằng, thành phố Huế).

Hậu duệ 
Bà An tần Hồ Thị Tùy sinh cho vua Minh Mạng được 3 hoàng tử và 1 hoàng nữ, là:

 Phong Hòa Công chúa Nguyễn Phúc Nhu Thuận (21 tháng 4 năm 1819 – 18 tháng 10 năm 1840). Công chúa mất trước khi lấy chồng.
 Tương An Quận vương Nguyễn Phúc Miên Bảo (30 tháng 5 năm 1820 – 8 tháng 3 năm 1854), hoàng tử thứ 12.
 Nghĩa Quốc công Nguyễn Phúc Miên Tể (21 tháng 10 năm 1822 – 5 tháng 12 năm 1844), hoàng tử thứ 18.
 Hòa Thạnh vương Nguyễn Phúc Miên Tuấn (12 tháng 6 năm 1827 – 22 tháng 6 năm 1907), hoàng tử thứ 37

Tham khảo 
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Xem thêm 
 Gia đình Minh Mạng

Chú thích 

Sinh năm 1795
Mất năm 1839
Người Quảng Trị
Phi tần Minh Mạng
Nguyễn Thị Khuê

Nguyễn Thị Khuê (chữ Hán: 阮氏奎; ? – ?), còn có húy là Bích Chi, phong hiệu Ngũ giai Hòa tần (五階和嬪), là một cung tần của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử 
Hòa tần Nguyễn Thị Khuê nguyên quán ở Phúc Lộc, Gia Định. Phụ thân của bà là Chưởng cơ Nguyễn Văn Thanh, được giao nhiệm vụ trấn thủ Quảng Yên. Năm sinh năm mất và thời gian nhập cung của Hòa tần đều không được sử sách ghi lại. Bà được phong làm Hòa tần năm 1838. Khi mất bà được ban thụy là Tĩnh Nhã (靜雅).

Tẩm mộ của Hòa tần Nguyễn Văn thị hiện nay tọa lạc tại phường Thủy Biều. Bia mộ của bà ghi là "Tiền triều Hòa tần Nguyễn Văn thị thụy Tĩnh Nhã chi tẩm", nên có thể đoán rằng, bà Hòa tần mất vào những năm trị vì của vua Tự Đức.

Hậu duệ 
Hòa tần Nguyễn Văn Thị Khuê sinh cho vua Minh Mạng được 4 hoàng tử và 6 hoàng nữ, là:

 Xuân Vinh Công chúa Nguyễn Phúc Tường Tĩnh (5 tháng 2 năm 1828 – 24 tháng 1 năm 1875), hoàng nữ thứ 28.
 Quảng Trạch Quận công Nguyễn Phúc Miên Cư (16 tháng 10 năm 1829 – 6 tháng 4 năm 1854), hoàng tử thứ 47.
 Điện Quốc công Nguyễn Phúc Miên Tỉnh (11 tháng 11 năm 1830 – 18 tháng 3 năm 1870), hoàng tử thứ 52.
 Vĩnh Chân Công chúa Nguyễn Phúc Thục Tuệ (2 tháng 2 năm 1832 – 9 tháng 10 năm 1854), hoàng nữ thứ 39.
 Nghĩa Đường Công chúa Nguyễn Phúc Tĩnh An (29 tháng 7 năm 1833 – 27 tháng 4 năm 1857), hoàng nữ thứ 42.
 Tân An Quận công Nguyễn Phúc Miên Bảo (26 tháng 4 năm 1835 – 13 tháng 7 năm 1854), hoàng tử thứ 68.
 Xuân Vân Công chúa Nguyễn Phúc An Nhàn (1836 – 7 tháng 7 năm 1854), hoàng nữ thứ 51.
 Phù Cát Quận công Nguyễn Phúc Miên Thân (20 tháng 7 năm 1837 – 17 tháng 8 năm 1875), hoàng tử thứ 74.
 Hoàng nữ Trinh Hoà (18 tháng 12 năm 1838 – 14 tháng 8 năm 1839), hoàng nữ thứ 55. Tảo thương.
 Hoàng nữ Tĩnh Trang (13 tháng 7 năm 1840 – 30 tháng 6 năm 1847), hoàng nữ thứ 60. Tảo thương.

Tham khảo 
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (1993), Khâm định Đại Nam Hội điển sự lệ, tập 5, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Xem thêm 
 Gia đình Minh Mạng

Chú thích 

Người Sài Gòn
Phi tần Minh Mạng
Nguyễn Thị Thúy Trúc

Nguyễn Thị Thúy Trúc (chữ Hán: 阮氏翠竹; ? – ?), còn có húy là Điện, phong hiệu Ngũ giai Lệ tần (五階麗嬪), là một cung tần của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử 
Lệ tần Thúy Trúc nguyên quán ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Phụ thân của bà là ông Nguyễn Gia Quý, giữ chức Phó Vệ úy. Năm sinh năm mất và thời gian bà Lệ tần vào hầu vua Minh Mạng đều không được sử sách ghi lại. Bà được sắc phong làm Lệ tần vào năm 1838. Khi mất, Lệ tần Nguyễn Gia thị được ban thụy là Thục Tắc (淑則). Tẩm mộ của bà được táng tại khu vực Trầm Bái, nay thuộc địa phận của phường Thủy Xuân, Huế. Gần đó là tẩm của hai bà công chúa Trinh Nhàn và Nhu Nghi, là hai người con gái của bà Lệ tần.

Dân gian kể lại rằng, bà Lệ tần vốn xuất thân bình dân, nhân vào một năm vua Minh Mạng đi tuần du, dân chúng thấy ngự giá đi qua đều dạt ra xa để tránh đường, duy chỉ một người con gái cầm liềm cắt cỏ vẫn dửng dưng không chịu tránh đường. Nhà vua lấy làm lạ cho thị vệ bắt cô gái đó đến xét hỏi. Cô gái bèn than rằng:

Chàng đi võng giá nghênh ngang
Thiếp cầm bán nguyệt giữ an cõi bờ.

Nhà vua nhìn kỹ thấy cô gái rất đẹp, ăn nói có duyên lại, có vẻ bướng bỉnh dễ thương nên động lòng cho nạp cung và thăng làm Lệ tần ở hàng Ngũ giai.

Hậu duệ 
Bà Lệ tân sinh cho vua Minh Mạng tổng cộng 6 hoàng tử và 2 hoàng nữ, tất cả đều sống qua tuổi trưởng thành:

 Sơn Tĩnh Quận công Nguyễn Phúc Miên Lương (27 tháng 2 năm 1826 – 24 tháng 8 năm 1863), hoàng tử thứ 31.
 Nghĩa Điền Công chúa Nguyễn Phúc Trinh Nhàn (14 tháng 6 năm 1827 – 28 tháng 7 năm 1902), hoàng nữ thứ 26.
 Tuy An Quận công Nguyễn Phúc Miên Kháp (5 tháng 10 năm 1828 – 14 tháng 7 năm 1893), hoàng tử thứ 41.
 Hoài Đức Quận vương Nguyễn Phúc Miên Lâm (20 tháng 1 năm 1832 – 28 tháng 12 năm 1897), hoàng nữ thứ 57.
 Xuân Lai Công chúa Nguyễn Phúc Nhu Nghi (22 tháng 11 năm 1833 – 1929), hoàng nữ thứ 44. Bà là người sống thọ nhất trong số những người con của vua Minh Mạng.
 Vĩnh Lộc Quận công Nguyễn Phúc Miên Chí (20 tháng 9 năm 1836 – 18 tháng 12 năm 1888), hoàng tử thứ 73.
 An Xuyên vương Nguyễn Phúc Miên Bàng (5 tháng 6 năm 1838 – 19 tháng 8 năm 1902), hoàng tử thứ 76.
 Yên Thành vương Nguyễn Phúc Miên Lịch (13 tháng 5 năm 1841 – 5 tháng 11 năm 1919), hoàng tử thứ 78 và cũng là hoàng tử út. Chào đời sau khi vua cha đã mất.

Tham khảo 
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (1993), Khâm định Đại Nam Hội điển sự lệ, tập 5, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Xem thêm 
 Gia đình Minh Mạng

Chú thích 

Người Quảng Ngãi
Phi tần Minh Mạng
Trần Thị Huân

Trần Thị Huân (chữ Hán: 陳氏勳; ? – ?), còn có tên húy là Lại, phong hiệu Tứ giai Huệ tần (四階惠嬪), là một cung tần của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử 
Huệ tân Trần Thị Huân nguyên quán ở huyện Diên Khánh, tỉnh Quảng Nam. Phụ thân của bà là ông Trần Văn Hùng, sau được truy tặng chức Vệ úy. Năm sinh năm mất của bà đều không được sử sách ghi lại. Bà vào hầu vua Minh Mạng từ thuở ông còn ở nơi tiềm để. Khi vua Minh Mạng lên ngôi, phong rõ bà trải qua những chức gì. Đến năm 1838, bà được tấn phong làm Huệ tần (惠嬪) ở hàng Tứ giai.

Sau khi qua đời, Huệ tần Trần thị được ban thụy là Uyển Thuận (婉順). Tẩm mộ của bà Huệ tân hiện nay tọa lạc tại phường Thủy Xuân, Huế. Không xa đó là mộ của Kỳ ngoại hầu Hồng Tuần, cháu nội của bà (Hồng Tuần là con của An Quốc công Miên Ngung).

Hậu duệ 
Huệ tần Trần Thị Huân sinh cho vua Minh Mạng tổng cộng 6 hoàng tử và 9 hoàng nữ. Bà cũng là phi tần sinh cho Minh Mạng nhiều con nhất.

 An Cát Công chúa Nguyễn Phúc Nhu Thục (16 tháng 12 năm 1819 – 1886), hoàng nữ thứ 9.
 Nguyễn Phúc Miên Trạch (18 tháng 5 năm 1824 – 15 tháng 2 năm 1826), hoàng tử thứ 28. Tảo thương.
 Quảng Ninh Quận vương Nguyễn Phúc Miên Mật (17 tháng 8 năm 1825 – 23 tháng 5 năm 1847), hoàng tử thứ 30.
 Nghĩa Hòa Công chúa Nguyễn Phúc Tường Hòa (14 tháng 6 năm 1827 – 28 tháng 6 năm 1847), hoàng nữ thứ 27.
 Nguyễn Phúc Miên Tỉnh (5 tháng 1 năm 1829 – 30 tháng 7 năm 1837), hoàng tử thứ 43. Tảo thương.
 An Quốc công Nguyễn Phúc Miên Ngung (1 tháng 1 năm 1830 – 18 tháng 10 năm 1853), hoàng tử thứ 48.
 Phương Hương Công chúa Nguyễn Phúc Nhàn An (2 tháng 8 năm 1832 – 6 tháng 4 năm 1854), hoàng nữ thứ 41.
 Xuân Hòa Công chúa Nguyễn Phúc Thục Tư (5 tháng 8 năm 1833 – 15 tháng 3 năm 1879), trước có tên là An Thục, hoàng nữ thứ 43.
 Nguyễn Phúc Miên Thất (30 tháng 7 năm 1834 – 24 tháng 6 năm 1837), hoàng tử thứ 67. Tảo thương.
 Mỹ Duệ Công chúa Nguyễn Phúc Hòa Nhàn (28 tháng 8 năm 1835 – 11 tháng 6 năm 1912), hoàng nữ thứ 48.
 Đa Lộc Công chúa Nguyễn Phúc Nhu Hòa (31 tháng 7 năm 1836 – 7 tháng 8 năm 1929), hoàng nữ thứ 52.
 Thông Lãng Công chúa Nguyễn Phúc Lương Nhàn (13 tháng 1 năm 1838 – 6 tháng 11 năm 1872), hoàng nữ thứ 54.
 Nguyễn Phúc Lương Tĩnh (18 tháng 12 năm 1838 – 18 tháng 1 năm 1840), hoàng tử thứ 56. Tảo thương.
Nguyễn Phúc Miên Sách (11 tháng 12 năm 1839 – 27 tháng 1 năm 1856), hoàng tử thứ 77, mất sớm chưa kịp sách phong.
 Nghi Xuân Công chúa Nguyễn Phúc Phúc Tường (8 tháng 7 năm 1841 – 20 tháng 3 năm 1865), hoàng nữ thứ 64 (út nữ của Minh Mạng).

Tham khảo 
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (1993), Khâm định Đại Nam Hội điển sự lệ, tập 5, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Xem thêm 
 Gia đình Minh Mạng

Chú thích 

Phi tần Minh Mạng
Người Quảng Nam