Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Calusterone

Calusterone (INN, USAN) (tên thương hiệu Methosarb, Riedemil; tên mã phát triển trước đây NSC-88536, U-22550), còn được gọi là 7β, 17α-dimethyltestosterone, là một steroid đồng hóa hoạt động bằng đường uống (AAS) một chất chống ung thư. Nó là một AAS được kiềm hóa 17α có cấu trúc tương tự bolasterone (là đồng phân 7α- của nó).

Tham khảo

Androstane
Độc tố gan
Formebolone

Formebolone (INN, BAN) (tên thương hiệu Esiclene, Hubernol, Metanor), còn được gọi là (một cách khó hiểu) là formyldienolone, cũng như 2-formyl-11α-hydroxy-17α-methyl-δ1-testosterone, là một hoạt chất đường uống. steroid androgenic (AAS) được mô tả như một anticatabolic và anabolic thuốc đó đã hoặc đang bán trên thị trường ở Tây Ban Nha và Ý. Là một AAS, nó cho thấy một số hoạt động đồng hóa, mặc dù nó kém hơn testosterone về tiềm năng, nhưng được cho là hầu như không có hoạt động androgen. Formebolone chống lại tác dụng dị hóa (kiểm soát cân bằng nitơ) của glucocorticoids mạnh như dexamethasone phosphate. Một chất tương tự gần gũi, roxibolone (và biến thể ester decylroxibolone tác dụng dài của nó), cho thấy hoạt động tương tự antiglucocorticoid với formebolone, nhưng ngược lại, không có hoạt tính như AAS.

Roxibolone đã được tìm thấy không liên kết với thụ thể glucocorticoid, và người ta đã đề xuất rằng hoạt động antiglucocorticoid của roxibolone và formebolone có thể được điều hòa bằng cách điều chế các quá trình enzyme. Thật vậy, 11α- và 11β-hydroxyprogesterone (formebolone và roxibolone là 11α- và 11β-hydroxylated (tương ứng) tương tự) được biết đến là chất ức chế mạnh của 11β-hydroxapseoid dehydrogenase (11β-HSD), chịu trách nhiệm cho quá trình sinh tổng hợp. glucocorticoids nội sinh cortisol và corticosterone (từ tiền chất deoxycortisol và deoxycorticosterone, tương ứng). Tuy nhiên, formebolone được phát hiện là chất ức chế rất yếu của 11β-HSD loại 2 (IC<sub id="mwRQ">50</sub> > 10 M), mặc dù isoenzyme đặc biệt này của 11β-HSD chịu trách nhiệm cho việc bất hoạt glucocorticoids thay vì sản xuất.

Tham khảo

Diol
Aldehyde
Androgen và steroid đồng hóa
Androstane
Enone
Độc tố gan
Cung điện Wielopolski

Cung điện Wielopolski ở Kraków, Ba Lan, là địa điểm của Hội đồng thành phố Kraków và là văn phòng của Chủ tịch Kraków. Cung điện và các tòa nhà trong sân nằm giữa Quảng trường All Saints 3-4 (Plac Wszystkich więtych) và các Đại biểu 8-12 (ul. Poselska), là địa chỉ chính thức của Tòa thị chính.

Lịch sử 
Cung điện Wielopolski được xây dựng vào năm 1535-1560 cho Hetman Jan Tarnowski. Sau cái chết của Tarnowski năm 1561, cung điện được chuyển vào tay của các gia đình Ostrogski và Zamoyski. Giữa thế kỷ 17 đến giữa thế kỷ 19, tòa nhà vẫn nằm trong tay của gia đình Wielopolski. Một phần của cung điện đã được cung cấp bởi các chủ sở hữu cho các mục đích xã hội và công cộng khác nhau. Có những tác phẩm sân khấu được tổ chức tại khán phòng và triển lãm nghệ thuật được tổ chức bao gồm phòng trưng bày tranh của Piotr Michałowski, một trong những họa sĩ Ba Lan vĩ đại nhất thời kỳ Lãng mạn. Cung điện đã bị tàn phá nghiêm trọng trong trận hỏa hoạn ở Krakow năm 1850; Wielkopolskis quyết định bán tòa nhà bị cháy.

Chủ sở hữu mới của cung điện, bác sĩ phẫu thuật Wojciech Kowalski, đã thực hiện các sửa chữa cần thiết và vào năm 1857 đã thuê cung điện cho một kẻ trục lợi người Vienna Ferdinand von Winter, người điều hành quán cà phê Winter ở đó. Nội thất đã được sửa sang lại với những quả bóng đèn giả, và những buổi tối âm nhạc. Quán cà phê của ông thanh lịch và khá nổi tiếng, đây là một trong những quán cà phê đầu tiên trong thành phố. Sau đó, các phòng được thuê cho các studio ảnh Ignacy Mażka và Napoleon Gross.

Tòa thị chính (1864) 
Năm 1864, cung điện được mua bởi thành phố Kraków. Theo Nghị quyết của Hội đồng thành phố, việc phục hồi tòa nhà được thực hiện dựa trên thiết kế của kiến trúc sư Paweł Barański từ năm 1865 đến 1868. Trong lần cải tạo tầng hai, một Phòng Hội đồng hoàn toàn mới đã được tạo ra cho Thành phố. Nội thất được thiết kế bởi kiến trúc sư Filip Pokutyński. Phần trên của các bức tường của hội trường được trang trí bằng những bức tượng chạm khắc hình ảnh của các vị vua Ba Lan. Một bộ sưu tập chân dung mới của các chủ tịch của thành phố đã được xuất bản và được đặt trên các bức tường của hội trường. Văn phòng thành phố và văn phòng của Thị trưởng được đặt ở tầng một.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 M. Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa. Urbs celeberrima, wyd. II uaktualnione, Wydawnictwo WAM, Kraków 2010, s. 244–246, .
 Pałac Wielopolskich [w:] Encyklopedia Krakowa PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000, s. 728–729.
 Lokalizacja Pałacu Wielopolskich na WikiMapia (dostęp: 2011-03-03)

Cung điện Ba Lan
Methyltestosterone 3-hexyl ether

Methyltestosterone 3-hexyl ether (tên thương hiệu Androgenol, Enoltestovis, Enoltestovister), hoặc 17α-methyltestosterone 3-hexyl enol ether, còn được gọi là 17α-methylandrost-3,5-dien-17β-ol-3-3 là một steroid đồng hóa-androgenic tổng hợp và một androgen ether - cụ thể là 3- hexyl ether của methyltestosterone.

Xem thêm 

 Penmesterol (methyltestosterone 3-cyclopentyl enol ether)

Tham khảo

Ether
Androgen và steroid đồng hóa
Este androgen
Androstane
Độc tố gan
Sơ khai steroid
Furazabol

Furazabol (, ) (tên thương hiệu Frazalon, Miotalon, Qu Zhi Shu), còn được gọi là androfurazanol, là một steroid đồng hóa-androgenic tổng hợp hoạt động bằng miệng đã được bán trên thị trường Nhật Bản từ năm 1969. Nó là một dẫn xuất 17 -alkylated của dihydrotestosterone (DHT) và có liên quan chặt chẽ về cấu trúc với stanozolol, khác với nó chỉ bằng hệ thống vòng furazan thay vì pyrazole. Furazabol có tỷ lệ đồng hóa tương đối cao với hoạt động androgenic. Như với AAS 17-kiềm khác, nó có thể có nguy cơ nhiễm độc gan. Thuốc đã được mô tả là thuốc chống tăng lipid máu và được khẳng định là hữu ích trong điều trị xơ vữa động mạch và tăng cholesterol máu, nhưng theo William Llewellyn, những đặc tính như vậy của furazabol là một huyền thoại.

Tham khảo

Androstane
Độc tố gan
Androisoxazole

Androisoxazole (tên thương hiệu Androxan, Neo-Ponden, Neo-Pondus), còn được gọi là 17α-methyl-5α-androstano [3,2-c] isoxazol-17β-ol, là một steroid đồng hóa-androgenic hoạt động bằng đường uống (AAS) và một dẫn xuất 17α-alkylated của dihydrotestosterone (DHT) được bán trên thị trường ở Tây Ban Nha và Ý. Nó liên quan chặt chẽ với stanozolol, chỉ khác nhau khi có isoxazole thay vì vòng pyrazole hợp nhất với vòng A, và cũng liên quan đến furazabol, prostanozol và danazol.

Tham khảo

Androgen và steroid đồng hóa
Androstane
Độc tố gan
Tiomesterone

Tiomesterone (INN, JAN) (tên thương hiệu Emdabol, Embadol, Emdabolin, Protabol; tên mã phát triển trước đây StA 307), hoặc thiomesterone (BAN), còn được gọi là 1α, 7α-bis (acetylthio) -17α-methyland -17β-ol-3-one, là một steroid đồng hóa-androgenic (AAS) tổng hợp, hoạt động bằng đường uống và một dẫn xuất 17 -kiềm hóa của testosterone. Nó được mô tả vào năm 1963.

Tham khảo

Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Androstane
Độc tố gan
Mebolazine

Mebolazine (; thương hiệu Dostalon và Roxilon; còn được gọi là dimethazine, dymethazine, di (methasterone) azin, hoặc 2α, 17α-dimethyl-5α-androstan-17β-ol-3-one azin) là một androgen/đồng hóa steroid tổng hợp, hoạt động qua đường uống miệng (AAS) và dẫn xuất 17 -alkylated của dihydrotestosterone (DHT) không còn được bán trên thị trường. Nó có một độc đáo và khác thường cấu trúc hóa học, là một dimer của methasterone liên kết ở 3 vị trí của vòng A bởi một nhóm azin, và báo cáo hoạt động như một tiền chất của methasterone.

Từ năm 2008, mebolazine đã được sử dụng bất hợp pháp như một thành phần là một số chất bổ sung chế độ ăn uống, bao gồm bổ sung vitamin B, và tại Hoa Kỳ , Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm đã có hành động pháp lý chống lại các nhà sản xuất đó.

Xem thêm 

 Bolazine

Tham khảo

Hợp chất nitơ hữu cơ
Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Androgen và steroid đồng hóa
Androstane
Độc tố gan
Norvinisterone

Norvinisterone, được bán dưới tên thương hiệu Neoprogestin và Nor- Proestelea, là một loại thuốc proestin và androgen/đồng hóa (AAS) đã được sử dụng ở châu Âu nhưng hiện không còn được bán trên thị trường. Nó được dùng bằng đường miệng.

Norvinisterone là một progestin, hoặc một tổng hợp progestogen, và do đó là một chất chủ vận của thụ thể progesterone, các mục tiêu sinh học của progestogen như progesterone. Nó có hoạt động androgenic.

Norvinisterone được tổng hợp vào năm 1953. Nó không còn có sẵn.

Sử dụng trong y tế 
Norvinisterone đã được sử dụng trong ngừa thai nội tiết tố để tránh thai.

Dược lý

Dược lực học 
Norvinisterone là một progestogen. Nó dường như khá androgenic, với khoảng một phần ba và một phần năm hoạt động của androgenic và đồng hóa, tương ứng của nandrolone trong sinh học động vật.

Hóa học 
Norvinisterone, còn được gọi là 17α-vinyl-19-nortestosterone hoặc 17α-vinylestr-4-en-17β-ol-3-one, là một steroid estrane tổng hợp và dẫn xuất của testosterone và 19-nortestosterone. Các chất tương tự của norvinisterone bao gồm proestin norgesterone và AAS vinyltestosterone.

Lịch sử 
Norvinisterone được tổng hợp vào năm 1953  và được nghiên cứu ở người vào năm 1960.

Xã hội và văn hoá

Tên gốc 
Norvinisterone là tên chung của thuốc và  của nó. Nó còn được gọi là vinylnortestosterone và được biết đến với tên mã phát triển SC-4641.

Tên biệt dược 
Norvinisterone đã được bán trên thị trường dưới tên biệt dược Neoprogestin và Nor-Proestelea bởi Syntex.

Tính khả dụng 
Norgesterone không còn được bán trên thị trường và do đó không còn có sẵn ở bất kỳ quốc gia nào.

Tham khảo

Androgen và steroid đồng hóa
Estrane
Độc tố gan
Canrenone

Canrenone, bán dưới tên thương hiệu Contaren, Luvion, Phanurane, và Spiroletan, là một steroid antimineralocorticoid  của spirolactone nhóm liên quan đến spironolactone được sử dụng như một thuốc lợi tiểu trong châu Âu, kể cả ở Ý và Bỉ. Nó cũng là một chất chuyển hóa hoạt động quan trọng của spironolactone, và một phần chiếm tác dụng điều trị của nó.

Sử dụng trong y tế 
Canrenone được sử dụng chủ yếu như là thuốc lợi tiểu.

Canrenone đã được tìm thấy là có hiệu quả trong điều trị rậm lông ở phụ nữ.

Dược lý

Dược lực học 
Canrenone được báo cáo là mạnh hơn như một antimineralocorticoid so với spironolactone, nhưng ít mạnh hơn và có hiệu quả như một antiandrogen. Tương tự như spironolactone, canrenone ức chế các enzyme steroidogen như 11β-hydroxylase, enzyme phân tách chuỗi bên cholesterol, 17α-hydroxylase, 17,20-lyase và 21-hydroxylase, nhưng một lần nữa, lại tương đối kém hiệu quả.

Dược động học 
Thời gian bán hủy của canrenone là khoảng 16,5  giờ.

Là một chất chuyển hóa 
Canrenone là một chất chuyển hóa hoạt động của spironolactone, axit canrenoic và kali canrenoate, và được coi là một phần chịu trách nhiệm về tác dụng của chúng. Nó đã được tìm thấy chiếm khoảng 10 đến 25% tác dụng tiết kiệm kali của spironolactone, trong khi một chất chuyển hóa khác, 7α-thiomethylspironolactone (7α-TMS), chiếm khoảng 80% tác dụng tiết kiệm kali của thuốc uống.

Lịch sử 
Canrenone được mô tả và mô tả vào năm 1959. Nó được giới thiệu cho mục đích y tế, dưới dạng kali canrenoate (muối kali của axit canrenoic), vào năm 1968.

Xã hội và văn hoá

Tên gốc 
Canrenone là  và  của thuốc.

Tên biệt dược 
Canrenone đã được bán trên thị trường dưới tên biệt dược Contaren, Luvion, Phanurane, và Spiroletan, cùng với những tên khác.

Tính khả dụng 
Canrenone dường như chỉ có sẵn ở Ý, mặc dù kali canrenoate vẫn được bán trên thị trường ở nhiều quốc gia khác.

Xem thêm 

 Axit canrenoic 
 Kali canrenoate

Tham khảo

Enone
Lactone
Chất bị Cơ quan phòng chống doping thế giới cấm
Chlorodehydromethyltestosterone

Chlorodehydromethyltestosterone (CDMT; tên biệt dược Oral turinabol) là một anabolic steroid androgen (AAS). Đây là 4-chloro-thay dẫn xuất của metandienone (dehydromethyltestosterone).

Tác dụng phụ

Lịch sử

Xã hội và văn hoá

Doping trong thể thao 
CDMT là steroid chính được quản lý cho khoảng 10.000 vận động viên từ Đông Đức (GDR) là chính sách chính thức bí mật, thường không biết bản chất của "vitamin" mà họ buộc phải uống. Chương trình doping được Chính phủ Đông Đức điều hành từ khoảng năm 1968 đến năm 1989 khi Bức tường Berlin bị phá hủy. Chương trình doping được gọi là Chủ đề Kế hoạch Nhà nước 14.25. Doping đã được thực hiện trong bí mật; Chỉ đến những năm 1990, Franke và Berendonk mới xem xét kỹ thông tin lưu trữ ban đầu và phát hiện ra phạm vi thực sự của chế độ doping được lên kế hoạch và thành công như thế nào (về thành công huy chương và thành tích kỷ lục thế giới).

Sau sự sụp đổ của chế độ Đông Đức, những người chịu trách nhiệm về doping bị buộc tội đã bị kết tội gây ra tổn thương cơ thể khủng khiếp cho khoảng 10.000 người chơi thể thao; nạn nhân được bồi thường. Ở kiếp sau, cựu vận động viên phát triển các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng được cho là do thuốc; các giai đoạn loạn thần được quy cho CDMT.

Sau những cáo buộc của bộ phim tài liệu Đức về việc pha tạp rộng rãi, IOC đã khởi động một cuộc phân tích lại các mẫu Bắc Kinh 2008 và London 2012 cho tất cả các môn thể thao.

Tham khảo

Androgen và steroid đồng hóa
Androstane
Độc tố gan
Enone
Hợp chất chlor hữu cơ
Chất bị Cơ quan phòng chống doping thế giới cấm
Khoa học và công nghệ Đông Đức
Narew

The Narew (;  Naraŭ; tiếng Lithuania: Narevas), ở miền Tây Belarus và đông bắc Ba Lan, là một nhánh phải của sông Vistula. Narew là một trong ít dòng sông phân dòng ở châu Âu, thuật ngữ để chỉ các dòng kênh chảy xoắn giống như tóc bện.

Từ nguyên 
Tên của dòng sông bắt nguồn từ gốc Proto-Ấn-Âu * nr chủ yếu liên quan đến nước (so sánh Narva, Neretva, Neris, Ner và Nur)  hoặc từ một động từ trong ngôn ngữ Litva nerti chủ yếu liên quan đến lặn và lũ lụt.

Tên của phần dưới 
Một phần của con sông nằm giữa ngã ba với Western Bug và Vistula còn được gọi là Bugonarew, Narwio-Bug, Narwo-Bug, Bugo-Narew, Narwiobug hoặc Narwobug. Tại nơi hợp lưu gần Zegrze, Bug dài hơn 1,6 lần, thoát ra một lưu vực lớn hơn 1,4 lần và có lưu lượng trung bình cao hơn một chút (158 m³ / s tại Wyszków so với 146 m³ / s tại Pułtusk cho Narew, cả ~ 25 km ngã ba). Do đó, Bugonarew thường được coi là một phần của sông Bug và Narew là một nhánh phải.

Vào ngày 27 tháng 12 năm 1962, Thủ tướng Józef Cyrankiewicz đã bãi bỏ tên Bugonarew ngay sau khi Hồ chứa Zegrze được xây dựng. Kể từ đó, dòng sông chính thức là một phần của Narew, và Bug trở thành một nhánh sông bên trái. Cái tên Bugonarew tuy nhiên vẫn tiếp tục được sử dụng, đặc biệt là người dân ở các thị trấn địa phương, như Pułtusk.

Địa lý 
Narew chảy qua khu vực địa lý của châu Âu được gọi là Wysoczyzny Podlasko - Bialoruskie (tiếng Anh: Podlasie và Belarus Plateau) nằm trong Podlaskie Voivodeship và Masovian Voivodeship của Ba Lan và Hrodna Voblast của Belarus. 
The Narew là con sông Ba Lan dài thứ năm.

Các thành phố và thị trấn

Phụ lưu

Lịch sử 
Vào ngày 23 tháng 8 năm 1939, Liên Xô và Đức đã ký Hiệp ước Rotoentrop Molotov, đồng ý chia Ba Lan dọc theo sông Narew, Vistula (Wisła) và San.

Vào ngày 6 tháng 9 năm 1939, các lực lượng quân sự Ba Lan đã cố gắng sử dụng Narew làm tuyến phòng thủ chống lại cuộc tấn công của Đức trong cuộc xâm lược Ba Lan của Đức. Sông này đã bị bỏ rơi vào ngày hôm sau để chọn sông Bug vì các lực lượng Đức đã thâm nhập vào tuyến phòng thủ.

Trận chiến Wizna đã diễn ra dọc theo bờ sông trong khoảng thời gian từ ngày 7 tháng 9 đến ngày 10 tháng 9 năm 1939, giữa các lực lượng của Ba Lan và Đức trong giai đoạn đầu của Cuộc xâm lược Ba Lan. Bởi vì nó bao gồm một lực lượng nhỏ nắm giữ một phần lãnh thổ kiên cố chống lại cuộc xâm lược lớn hơn rất nhiều trong ba ngày với chi phí lớn trước khi bị tiêu diệt mà không có người sống sót nào được biết đến, đôi khi Wizna được gọi là Thermopylae trong văn hóa Ba Lan.

Vào ngày 17 tháng 9 năm 1939, Liên Xô đã xâm chiếm Ba Lan. Đến ngày 28 tháng 9, Quân đội Liên Xô đã đến được các dòng sông Narew, Bug River, Vistula và San - hoàn thành việc phân chia Ba Lan như đã đàm phán trước.

Xem thêm 

 Vườn quốc gia Narew 
 Công viên cảnh quan Narew 
 Sông Ba Lan 
 Địa lý của Ba Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Du lịch tự nhiên (ngắm chim) trong Vườn quốc gia Narew

Sông quốc tế Châu Âu
Sông của Ba Lan
Chromis alta

Chromis alta là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Từ nguyên 
Tính từ định danh alta trong tiếng Latinh có nghĩa là "cao vút; sâu thẳm", hàm ý đề cập đến độ sâu mà mẫu định danh của loài cá này được phát hiện ở ngoài khơi Baja California, México (72–81 m).

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Từ phía nam bang California (Hoa Kỳ), C. alta được phân bố trải dài về phía nam đến bán đảo Baja California và vịnh California, bao gồm các hòn đảo ngoài khơi Đông Thái Bình Dương là đảo Cocos (Costa Rica) và quần đảo Galápagos (Ecuador), cũng như quần đảo lobos de Afuera (ngoài khơi Peru).

C. alta sống tập trung trên các rạn san hô và ám tiêu ở độ sâu khoảng 5–200 m.

Mô tả 
C. alta có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 17 cm. Cơ thể màu nâu nhạt, vảy cá được viền đen. Cá con có màu xanh lam với các sọc màu xanh óng bao quanh mắt, và một dải trắng dọc theo gốc vây lưng chéo xuống đến rìa trên của cuống đuôi.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 19–21; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 27–33; Số vảy đường bên: 16–19.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. alta là động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

A
Cá Thái Bình Dương
Cá México
Cá Mỹ
Cá vịnh California
Cá Costa Rica
Cá Ecuador
Cá Perú
Động vật được mô tả năm 1980
Azurina atrilobata

Azurina atrilobata là một loài cá biển thuộc chi Azurina trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1862.

Từ nguyên 
Từ định danh được ghép bởi 2 âm tiết trong tiếng Latinh: atri ("đen") và lobata ("có thùy"), hàm ý đề cập đến màu đen trên thùy đuôi của loài cá này.

Phân loại học 
A. atrilobata ban đầu được xếp vào chi Chromis, nhưng dựa trên bằng chứng di truyền, loài này đã được chuyển sang chi Azurina.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
A. atrilobata được ghi nhận dọc theo vùng biển Đông Thái Bình Dương, từ ngoài khơi bán đảo Baja California và vịnh California xuôi về phía nam đến Bắc Peru, bao gồm quần đảo Revillagigedo, đảo Cocos, đảo Malpelo và quần đảo Galápagos xa bờ.

A. atrilobata sinh sống tập trung gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu đến 80 m, nhưng thường được nhìn thấy ở độ sâu khoảng 20 m trở vào bờ.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. atrilobata là 13,4 cm. Cơ thể màu xám ánh bạc, hơi phớt nâu đỏ, có sọc đen ở trên vây lưng. Có một đốm trắng nổi bật ngay dưới cuối của gốc vây lưng và đốm đen ở gốc vây ngực. Vây đuôi xẻ sâu, mỗi thùy hẹp và có màu đen sẫm giống như một chiếc kéo. Chúng gần như trở nên vô hình khi bơi vào vùng nước sâu thẳm, ngoại trừ đốm trắng sau lưng tạo cảm giác phát sáng.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 18–19; Số vảy đường bên: 20–21.

Sinh thái học 
Thức ăn của A. atrilobata là những động vật phù du. Chúng thường hợp thành đàn lớn ở vùng nước mặt thoáng. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

Tham khảo 

A
Cá Thái Bình Dương
Cá México
Cá vịnh California
Cá El Salvador
Cá Honduras
Cá Nicaragua
Cá Costa Rica
Cá Panamá
Cá Colombia
Cá Ecuador
Cá Perú
Động vật được mô tả năm 1862
Pycnochromis atripes

Pycnochromis atripes là một loài cá biển thuộc chi Pycnochromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1928.

Từ nguyên 
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: atria (cách viết khác của ater, "đen sẫm") và pes ("bàn chân"), hàm ý đề cập đến màu đen ở vây bụng của loài cá này.

Phân loại học 
P. atripes ban đầu được xếp vào chi Chromis, nhưng theo kết quả phân tích hình thái vào năm 2021 thì loài này đã được chuyển sang chi Pycnochromis.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Từ đảo Giáng Sinh và các rạn san hô vòng ngoài khơi bờ tây bắc Úc, P. atripes được phân bố trải dài về phía đông, băng qua khu vực Đông Nam Á đến Kiribati và Tonga, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản (và cả quần đảo Ryukyu), xa về phía nam đến Úc và Nouvelle-Calédonie.

Ở Việt Nam, loài cá này được ghi nhận tại, cù lao Chàm (Quảng Nam); bờ biển Phú Yên và Khánh Hòa; cũng như tại hòn Mê (Thanh Hóa) và quần đảo Trường Sa.

P. atripes sống xung quanh những rạn san hô xa bờ ở độ sâu khoảng 2–40 m.

Mô tả 
P. atripes có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 9 cm. Cơ thể có màu nâu cam với nhiệt vệt đốm màu tím nhạt ở dưới đầu và ngực. Vạch đen băng qua đồng tử và mống mắt có màu vàng. Nửa ngoài của vây lưng và vây hậu môn cũng như các tia vây bụng có màu đen; phần vây mềm của vây lưng và vây hậu môn trong mờ, phớt vàng. Có đốm đen lớn ở gốc vây ngực, bên dưới là một đốm vàng cam. Vây đuôi xẻ thùy với các sợi tia ở chóp thùy, vàng tươi ở giữa (gần như trong suốt ở phía cuối) với hai dải đen dọc theo hai thùy đuôi.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 15–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 14–16; Số lược mang: 24–29.

Sinh thái học 
Thức ăn của P. atripes là những loài động vật phù du. Chúng thường sống đơn độc, có khi hợp thành từng nhóm nhỏ hoặc bơi theo cặp gần các rạn san hô.

Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

A
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Việt Nam
Cá Philippines
Cá Indonesia
Cá Úc
Cá Papua New Guinea
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Palau
Cá Fiji
Cá Tonga
Động vật quần đảo Marshall
Động vật quần đảo Solomon
Động vật Vanuatu
Động vật Kiribati
Động vật được mô tả năm 1928
Nhóm loài do Henry Weed Fowler đặt tên
Cá Ấn Độ Dương
Chromis axillaris

Chromis axillaris là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

Từ nguyên 
Tính từ định danh axillaris trong tiếng Latinh có nghĩa là "ở nách", hàm ý có lẽ đề cập đến đốm đen ở gốc vây ngực của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống 
Ở Tây Ấn Độ Dương, C. axillaris được tìm thấy dọc theo đường bờ biển Đông Phi (từ Somalia đến Mozambique) và ngoài khơi Mauritius; còn ở Tây Thái Bình Dương, C. axillaris chỉ được tìm thấy tại Nouvelle-Calédonie.

C. axillaris được thu thập ở độ sâu khá lớn, khoảng 60–80 m.

Mô tả 
C. axillaris có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 10 cm. Cơ thể đặc trưng bởi một dải đen bao quanh cuống đuôi.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. axillaris có thể là động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

A
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Somalia
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nouvelle-Calédonie
Động vật được mô tả năm 1831
Azurina brevirostris

Azurina brevirostris là một loài cá biển thuộc chi Azurina trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2008.

Từ nguyên 
Từ định danh brevirostris được ghép bởi 2 âm tiết trong tiếng Latinh: brevis ("ngắn") và rostris ("mõm"), hàm ý đề cập đến phần mõm ngắn của loài cá này.

Phân loại học 
A. brevirostris ban đầu được xếp vào chi Chromis, nhưng dựa trên bằng chứng di truyền, loài này đã được chuyển sang chi Azurina.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
A. brevirostris được ghi nhận ở Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy từ quần đảo Marshall trải dài về phía nam đến Vanuatu và Fiji, mở rộng về phía tây đến quần đảo Caroline (từ đảo Puluwat của Liên bang Micronesia chạy dài đến quốc đảo Palau).

A. brevirostris được thu thập ở độ sâu khoảng từ 42 đến 120 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. brevirostris là 6,8 cm. A. brevirostris có màu xám phớt tím, nhạt màu hơn ở bụng. Có 3–4 hàng vảy cá viền vàng kim từ gáy chạy dài đến phần trên của cuống đuôi.Vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi màu xám tím hoặc trong mờ với màu xanh lam. Mống mắt màu vàng tươi.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 18–19; Số vảy đường bên: 14–16; Số lược mang: 26–29.

Sinh thái học 
A. brevirostris hợp thành đàn và kiếm ăn giữa các cột nước. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

Tham khảo 

B
Cá Thái Bình Dương
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Fiji
Động vật Liên bang Micronesia
Động vật quần đảo Marshall
Động vật Vanuatu
Động vật được mô tả năm 2008
Chromis
Pycnochromis caudalis

Pycnochromis caudalis là một loài cá biển thuộc chi Pycnochromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1988.

Từ nguyên 
Tính từ định danh caudalis trong tiếng Latinh mang nghĩa là "ở đuôi", hàm ý đề cập đến các sợi tia vươn dài ở vây đuôi của loài cá này.

Phân loại học 
P. caudalis trước đây được xếp vào chi Chromis, nhưng theo kết quả phân tích hình thái vào năm 2021 thì loài này đã được chuyển sang chi Pycnochromis.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Từ đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling) (đều là những vùng lãnh thổ của Úc), P. caudalis được phân bố trải dài đến khu vực Đông Nam Á, một số các đảo quốc thuộc Micronesia và Melanesia, xa đến tận quần đảo Line. Ở Việt Nam, loài cá này được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam) và quần đảo Trường Sa, cũng như tại quần đảo Hoàng Sa.

P. caudalis sống trên đới sườn dốc của rạn san hô viền bờ, gần các gờ và hốc đá ở độ sâu khoảng 15–55 m.

Mô tả 
P. caudalis có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 9 cm. Cơ thể có màu nâu sẫm, gần như đen ngoại trừ vây đuôi màu trắng. Phía cuối vây lưng và vây hậu môn gần như trong suốt. Đuôi xẻ thùy, có các tia vây vươn dài thành sợi ở chóp thùy. Rìa vây lưng và vây hậu môn, cũng như vây bụng có màu xanh óng. Có đốm màu xanh lam sáng nổi bật ở gốc vây ngực giúp phân biệt với các loài có cùng kiểu hình nâu-trắng (như Pycnochromis margaritifer và Pycnochromis abruptus).

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 13–15; Số lược mang: 26–31.

Sinh thái học 
Thức ăn của P. caudalis là những loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

C
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Việt Nam
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Papua New Guinea
Cá Palau
Cá Nouvelle-Calédonie
Động vật đảo Giáng Sinh
Động vật quần đảo Solomon
Động vật Liên bang Micronesia
Động vật quần đảo Marshall
Động vật Vanuatu
Động vật Kiribati
Động vật được mô tả năm 1988
Chromis crusma

Chromis crusma là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1833.

Từ nguyên 
Từ định danh crusma không được giải thích ý nghĩa, có lẽ được Latinh hóa từ κροῦσμα (kroûsma) trong tiếng Hy Lạp cổ đại mang nghĩa là "trống prôvăng" (hàm ý không rõ ràng).

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. crusma được tìm thấy từ Ecuador trải dài về phía nam đến Chile, được thu thập ở độ sâu khoảng 5–35 m.

Mô tả 
C. crusma có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 19 cm. Loài này là màu nâu xám. Các vây có màu xám nhạt. Vây đuôi xẻ thùy.

Số gai ở vây lưng: 13–14; Số tia vây ở vây lưng: 11–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–13; Số tia vây ở vây ngực: 19–21; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 19–22.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. crusma là động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo

Xem thêm 
 

C
Cá Thái Bình Dương
Cá Ecuador
Cá Perú
Cá Chile
Động vật được mô tả năm 1833
Chromis chromis

Chromis chromis là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.

Từ nguyên 
Từ định danh chromis có lẽ bắt nguồn từ chroemo ("ngựa hí") có từ thời của Aristoteles, một từ dùng để chỉ cá lù đù vì chúng có khả năng tạo ra âm thanh rất lớn. Từ này sau đó còn dùng để chỉ các loài cá thia, cá đạm bì và cá bàng chài (tất cả những loài thuộc bộ Cá vược đều được cho là quan hệ họ hàng với nhau vào thời điểm đó).

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Từ Biển Đen, phạm vi của C. chromis trải rộng khắp Địa Trung Hải, qua eo biển Gibraltar mở rộng về phía bắc đến bờ biển Bồ Đào Nha, xa về phía nam ít nhất là đến Maroc, có thể bao gồm cả các cụm đảo thuộc Macaronesia. Những ghi nhận về sự xuất hiện của loài cá này ở Tây Sahara và Mauritanie, cũng như từ vịnh Guinea trở xuống phía nam nhiều khả năng là Chromis limbata.

C. chromis thường hợp thành đàn (có thể lên đến vài trăm cá thể), tập trung gần các rạn san hô và trên thảm cỏ biển Posidonia ở độ sâu khoảng từ 2 đến 40 m.

Mô tả 
C. chromis có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 25 cm. Cơ thể có màu nâu đen; các hàng đốm ở hai bên thân được tạo bởi lớp vảy cá sáng màu hơn. Hai thùy đuôi được viền màu xám đen (nhưng không sẫm màu như C. limbata). Vây hậu môn và vây lưng cũng có dải đen dọc theo viền ngoài. Gốc vây ngực có một đốm đen. Cá con có nhiều vệt sọc màu xanh lam óng trên đầu và thân.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 8–11; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 9–11; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 16–19; Số lược mang: 20–23.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. chromis là động vật phù du. Cá đực xây tổ và có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

Tham khảo

Xem thêm 
 

C
Cá Đại Tây Dương
Cá Biển Đen
Cá Địa Trung Hải
Động vật Maroc
Động vật Tây Ban Nha
Động vật Bồ Đào Nha
Động vật được mô tả năm 1758
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Cá châu Âu
Cá được mô tả năm 1758
Chromis dasygenys

Chromis dasygenys là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1935.

Từ nguyên 
Từ định danh dasygenys được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: dasús (δασύς; "xù xì, thô ráp") và génus (γένυς; "hàm, miệng"), hàm ý đề cập đến lớp vảy lởm chởm ở xương trước nắp mang của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. dasygenys được ghi nhận từ vịnh Delagoa (Mozambique) trải dài đến Durban (Nam Phi), tuy nhiên các mẫu vật thu được từ lưới kéo cho thấy loài này có phạm vi kéo dài về phía bắc đến Somalia.

C. dasygenys sống tập trung trên các rạn san hô viền bờ và trong các thảm cỏ biển ở độ sâu khoảng 2–40 m (được tìm thấy sâu hơn ở vùng biển phía bắc).

Mô tả 
C. dasygenys có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 12 cm. Loài này có màu xanh lam xám, ửng vàng hơn ở đỉnh đầu và thân. Vảy cá có các đốm màu xanh lam. Nửa trên của gốc vây ngực có một đốm đen lớn. Vây bụng, vây lưng và vây hậu môn có viền xanh lam nhạt. Đốm trắng thường xuất hiện trên cuống đuôi (ngay sau vây lưng). Các vây cũng có nhiều vệt đốm xanh.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 19–20; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. dasygenys là động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

D
Cá Ấn Độ Dương
Cá Somalia
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Động vật được mô tả năm 1935
Nhóm loài do Henry Weed Fowler đặt tên
Pycnochromis dimidiatus

Pycnochromis dimidiatus là một loài cá biển thuộc chi Pycnochromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1871.

Từ nguyên 
Tính từ định danh dimidiatus trong tiếng Latinh có nghĩa là "chia đôi", hàm ý đề cập đến hai màu nâu-trắng trên cơ thể loài cá này.

Phân loại học 
P. dimidiatus ban đầu được xếp vào chi Chromis, nhưng theo kết quả phân tích về mặt hình thái học vào năm 2021 thì loài này đã được chuyển sang chi Pycnochromis.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
P. dimidiatus trước đây được cho là có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương, nhưng thực sự loài này chỉ giới hạn ở Biển Đỏ, quần thể còn lại được xác định là một loài hợp lệ, Pycnochromis fieldi.

P. dimidiatus sống trên các rạn san hô viền bờ và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 36 m.

Mô tả 
P. dimidiatus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 9 cm. Cơ thể có hai màu rõ rệt: trắng ở nửa thân sau và nâu sẫm ở nửa thân trước. So với P. fieldi, đường phân chia hai màu của P. dimidiatus có gần như thẳng hoàn toàn chứ không uốn cong hình vòng cung. Ngoài ra, cả hai loài cũng có sự chênh lệch giữa số tia vây ngực và vảy đường bên, cũng như sự khác biệt về trình tự sắc tố tế bào b ở DNA ty thể.

Pycnochromis iomelas, một loài có kiểu hình tương tự cả hai loài kể trên nhưng được phân bố ở Nam Thái Bình Dương. Ngoài sự khác biệt về trình tự kiểu gen, đường phân chia màu của P. iomelas nằm ngay trước vây hậu môn nên hai vùng màu nâu và trắng gần như bằng nhau, còn vùng nâu ở P. dimidiatus chiếm phần lớn hơn vùng trắng.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 11–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–14; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 14–16.

Sinh thái học 
Thức ăn của P. dimidiatus là những loài động vật phù du. Chúng sống đơn độc hoặc hợp thành đàn lớn trên đỉnh rạn san hô. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

D
Cá Ấn Độ Dương
Cá biển Đỏ
Động vật được mô tả năm 1871
Chromis earina

Chromis earina là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2008.

Từ nguyên 
Tính từ định danh earina bắt nguồn từ εαρινός (earinós) trong tiếng Hy Lạp cổ đại và có nghĩa là "sắc xuân", hàm ý đề cập đến màu xanh lục nhạt của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. earina được phân bố trải dài từ rạn san hô vòng Poluwat trải dài về phía tây đến Palau, phía nam đến Papua New Guinea, Vanuatu và Fiji. Một cá thể duy nhất được Mark Erdmann thu thập ở độ sâu 75 m tại đảo Misool thuộc quần đảo Raja Ampat (Indonesia).

C. earina được quan sát và thu thập trên đới sườn dốc của các rạn viền bờ, gần các mỏm đá vôi và hang hốc nhỏ ở độ sâu rất sâu, khoảng 60–116 m.

Mô tả 
C. earina có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là gần 6,8 cm. Loài này có màu xanh lục nhạt; vùng gáy và phía trên ổ mắt sẫm màu xanh của đá malachit. Có một đốm trắng (đôi khi là hai) có kích thước bằng một vảy cá ở giữa thân. Vây lưng và vây hậu môn có viền ngoài màu xanh ngọc lam.

Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 17–18; Số lược mang: 26–28.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. earina là động vật phù du. Chúng bơi thành từng nhóm nhỏ hoặc theo cặp. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

E
Cá Thái Bình Dương
Cá Palau
Cá Papua New Guinea
Cá Indonesia
Cá Fiji
Động vật Liên bang Micronesia
Động vật Vanuatu
Động vật được mô tả năm 2008
Pycnochromis fatuhivae

Pycnochromis fatuhivae là một loài cá biển thuộc chi Pycnochromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2001.

Từ nguyên 
Từ định danh fatuhivae được đặt theo tên gọi của đảo Fatu-Hiva, điểm cực nam của quần đảo Marquises, nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập.

Phân loại học 
P. fatuhivae trước đây được xếp vào chi Chromis, nhưng theo kết quả phân tích hình thái vào năm 2021 thì loài này đã được chuyển sang chi Pycnochromis.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
P. fatuhivae là một loài đặc hữu của quần đảo Marquises (Polynésie thuộc Pháp), và hiện chỉ được biết đến tại đảo Fatu-Hiva và bãi ngầm Clark (điểm cực bắc của Marquises). Loài này được tìm thấy ở độ sâu khoảng 10–21 m và phạm vi của chúng có thể trải rộng khắp Marquises.

Mô tả 
P. fatuhivae có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 6,3 cm. Từ tia vây lưng thứ 6 thẳng xuống bụng là "đường ranh giới" chia hai màu sắc trên cơ thể của P. fatuhivae: từ đường này về phía đầu là màu nâu sẫm, phần thân còn lại, bao gồm phần vây mềm của vây lưng, toàn bộ vây hậu môn và đuôi có màu trắng. Gốc vây ngực có một đốm đen lớn. Thùy đuôi có các sợi tia vươn dài.

Cá hồng Lutjanus bohar được ghi nhận là có thể bắt chước kiểu hình của P. fatuhivae và nhiều loài cá thia khác là Pycnochromis margaritifer (tại Fiji); Pycnochromis iomelas (tại Tuamotu); Chromis notata, Chromis weberi và Azurina lepidolepis (tại Nhật Bản).

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 15.

Sinh thái học 
Thức ăn của P. fatuhivae là những loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

F
Cá Thái Bình Dương
Động vật Polynésie thuộc Pháp
Động vật được mô tả năm 2001
Tôn Thất Đàn

Tôn Thất Đàn (1871 - 1936) (Hán Nôm: 尊室檀), tự 
Hinh Nhi (馨兒), hiệu Lạc Viên Thị (樂園氏), là danh thần triều Nguyễn Việt Nam, Hình bộ Thượng thư thời Bảo Đại.

Tiểu sử
Tôn Thất Đàn sinh ngày 28/2/1871 (tức 10/1 năm Tự Đức thứ 24) tại xã Lại Thế, tổng Đường Anh, huyện Phú Vinh, phủ Thừa Thiên (nay là huyện Phú Vang, Thừa Thiên Huế), ông xuất thân trong gia đình Tôn thất nhà Nguyễn, là hậu duệ của Cương Quận công Nguyễn Phúc Trân (阮福溱) con thứ ba của chúa Nguyễn Phúc Tần (阮福瀕) thuộc hệ thứ năm của Hệ Tôn Thất.

Năm 1890 (Thành Thái thứ 2), ông được vào Quốc Tử Giám học tập. Năm 1897, tham gia kỳ thi hương ở Thừa Thiên, đỗ cử nhân. Sau đó nhập học tại trường Quốc học Thuận Hóa học tập tiếng Pháp.

Quan lộ
Năm 1899, ông nhậm chức tri huyện Bình Khuê, tỉnh Bình Định. Sau đó nhậm chức tri huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Năm 1907 (Duy Tân nguyên niên), thăng chức làm Tri phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Năm 1910, thăng làm Phủ thừa Thừa Thiên. Năm 1913, điều làm Án sát sứ tỉnh Quảng Bình.

Năm 1916 (Khải Định nguyên niên), điều làm Án sát sứ Quảng Nam. Năm 1917, thăng làm Bố chánh sứ Nghệ An. Năm 1919, làm Bố chánh sứ Bình Thuận. Năm 1920, thăng làm Tham tri Bộ Binh. Năm 1922, làm Tuần phủ Bình Trị, hàm Tổng đốc. Năm 1923, thăng làm Tổng đốc An Tĩnh.

Năm 1927 (Bảo Đại thứ 2), bổ nhiệm làm Thượng thư Hình bộ, sung Cơ mật viện Đại thần. Tháng 1 năm 1925, kiêm nhiếp Tôn nhân phủ vụ đại thần. Năm 1929, thăng làm Hiệp Tá Đại học sĩ, lĩnh Thượng thư Hình bộ, sung Cơ mật viện Đại thần, miễn kiêm chức kiêm nhiếp Tôn nhân phủ vụ đại thần. Năm 1930, phong Hiệp tá Đại học sĩ. Năm 1933, ông làm đại biểu Thuận Hóa, xuất sứ sang Pháp.

Ngày 2 tháng 5 năm 1933, Bảo Đại cải tổ nội các, ông nghỉ hưu mang chức Hiệp tá Đại học sĩ. Ngày 1 tháng 8 năm 1933, ông được phong tước Phò Nhơn nam (扶仁男).

Ông qua đời vào năm 1936, thọ 66 tuổi, được truy tặng tước vị Đông Các Đại học sĩ.

Gia quyến
Con
 Tôn Đức Lang - Giáo sư, Bác sĩ, nguyên Chủ tịch Hội Gây mê hồi sức Việt Nam.
 Tôn Thất Lôi - Giáo viên
 Tôn Thất Long - Liệt sĩ
 Tôn Nữ Thị Lưu
 Tôn Nữ Ngọc Trai - hay Nguyễn Thị Ngọc Trai, nhà văn, nguyên Phó Tổng biên tập báo Văn Nghệ. Chồng bà là GS Nguyễn Hồng Phong, nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam.
 Tôn Nữ Thị Cung - vợ của Giáo sư Bác sĩ Đặng Văn Ngữ
 Tôn Nữ Ngọc Toản - hay Nguyễn Thị Ngọc Toản - Giáo sư, Bác sĩ Quân y, hàm Đại tá, Phó chủ tịch Hội phụ sản Việt Nam. Chồng bà là trung tướng Cao Văn Khánh, nguyên Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cháu
 Nghệ sĩ Nhân dân Đặng Nhật Minh - đạo diễn điện ảnh, con của bà Tôn Nữ Thị Cung và Bác sĩ Đặng Văn Ngữ
 PGS.TS Cao Thị Bảo Vân - Phó khoa vi sinh miễn dịch Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng phòng Sinh học phân tử Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, con của bà Ngọc Toản và tướng Cao Văn Khánh.

Tác phẩm
Ông viết tác phẩm Lạc Viên tiểu sử (樂園小史)

Hình ảnh

Tham khảo

Tôn thất nhà Nguyễn
Sinh năm 1871
Mất năm 1936
Quan lại nhà Nguyễn
Nam tước nhà Nguyễn
Chromis flavaxilla

Chromis flavaxilla là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1994.

Từ nguyên 
Từ định danh flavaxilla được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: flavus ("có màu vàng") và axilla ("nách"), hàm ý đề cập đến đốm vàng trên gốc vây ngực của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Từ Biển Đỏ, C. flavaxilla được phân bố dọc theo đường bờ biển bao quanh bán đảo Ả Rập và trải dài đến vịnh Ba Tư, bao gồm Socotra. Chúng sống thành đàn trên rạn san hô, thường tập trung gần các cụm san hô nhánh ở độ sâu đến ít nhất là 18 m.

Mô tả 
C. flavaxilla có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 7,2 cm. Cơ thể của nó có màu vàng lục phớt nâu, nhạt dần thành màu xám ở bụng; vảy viền đen. Gai vây lưng và vây hậu môn, cũng như rìa sau của vây bụng và vây đuôi được viền màu xanh lam óng. Gốc vây ngực có đốm màu vàng cam. Vây đuôi có màu lục xám với dải viền đen ở hai thùy đuôi.

C. flavaxilla từng bị xác định nhầm là Chromis ternatensis trước khi được công nhận là một loài mới. C. ternatensis có vây đuôi lõm sâu hơn cũng như có sự chênh lệch về số lược ở cung mang dưới và vảy đường bên so với C. flavaxilla.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 10–12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 17–19; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 15–17; Số lược mang: 27–33.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. flavaxilla là những loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

F
Cá Ấn Độ Dương
Cá biển Đỏ
Cá Oman
Cá Yemen
Động vật được mô tả năm 1994
Azurina intercrusma

Azurina intercrusma là một loài cá biển thuộc chi Azurina trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1917.

Từ nguyên 
Tiền tố inter trong tiếng Latinh có nghĩa là "ở giữa, trong số", không rõ hàm ý, còn crusma là danh pháp của Chromis crusma, đề cập đến sự tương đồng giữa hai loài cá này.

Phân loại học 
A. intercrusma ban đầu được xếp vào chi Chromis, nhưng dựa trên bằng chứng di truyền, loài này đã được chuyển sang chi Azurina.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
A. intercrusma được tìm thấy từ Ecuador trải dài đến Chile. A. intercrusma sống tập trung gần những rạn đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 5 đến 35 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở A. intercrusma là 29 cm. Cơ thể màu xanh lam xám, nhạt màu hơn ở bụng. Các vây màu xám sẫm. Cá con có màu xám, gốc vây ngực màu đen, rìa vây lưng, vây bụng và vây hậu môn, cũng như hai thùy vây đuôi có dải viền màu xanh óng.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 19–21; Số vảy đường bên: 20–21; Số lược mang: 29–33.

Sinh thái học 
Thức ăn của A. intercrusma là những sinh vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

Tham khảo 

I
Cá Thái Bình Dương
Cá Ecuador
Cá Perú
Cá Chile
Động vật được mô tả năm 1917
Pycnochromis iomelas

Pycnochromis iomelas là một loài cá biển thuộc chi Pycnochromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1906.

Từ nguyên 
Từ định danh iomelas được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: iṓdēs (ἰώδης; "tím") và mélās (μέλας; "đen"), hàm ý đề cập đến hai màu sắc trên cơ thể của loài cá này (màu tím trong danh pháp có lẽ chỉ màu trắng ở thân sau, được cho là màu tím rất nhạt).

Phân loại học 
P. iomelas trước đây được xếp vào chi Chromis, nhưng theo kết quả phân tích hình thái vào năm 2021 thì loài này đã được chuyển sang chi Pycnochromis.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
P. iomelas có phạm vi phân bố giới hạn ở Nam Thái Bình Dương. Từ biển San Hô (gồm cả rạn san hô Great Barrier), xa nhất ở phía bắc đến Papua New Guinea, về phía đông băng qua các đảo quốc là Nouvelle-Calédonie, Vanuatu, Fiji, quần đảo Samoa, Tuamotu và quần đảo Société. Tất cả những ghi nhận về sự xuất hiện của P. iomelas ngoài phạm vi kể trên đều không hợp lệ (nhiều khả năng là nhầm lẫn với các loài Pycnochromis khác cũng có kiểu hình nâu-trắng).

P. iomelas sống trên rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

Mô tả 
P. iomelas có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 8 cm. Cơ thể có hai màu rõ rệt: trắng ở nửa thân sau và nâu sẫm ở nửa thân trước. Sự phân chia màu sắc như vậy cũng được biết đến ở một số loài Pycnochromis khác, là Pycnochromis dimidiatus (đặc hữu của Biển Đỏ) và Pycnochromis fieldi (phần lớn Ấn Độ Dương). Ngoài sự khác biệt về trình tự kiểu gen, đường phân chia hai màu của P. iomelas nằm ngay trước vây hậu môn nên hai vùng màu nâu và trắng gần như bằng nhau, còn vùng nâu ở hai loài kia chiếm phần lớn hơn vùng trắng. Pycnochromis margaritifer và Pycnochromis abruptus cũng có kiểu hình nâu-trắng tương tự, nhưng chỉ có phần đuôi của chúng là màu trắng.

Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 15–16.

Cá hồng Lutjanus bohar được ghi nhận là có thể bắt chước kiểu hình của P. iomelas tại Tuamotu và P. margaritifer tại Fiji.

Sinh thái học 
Thức ăn của P. iomelas là những loài động vật phù du. Chúng sống đơn độc hoặc có thể hợp thành từng nhóm nhỏ, có khi lẫn vào đàn của P. margaritifer. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

I
Cá Thái Bình Dương
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Fiji
Động vật Vanuatu
Động vật Samoa thuộc Mỹ
Động vật Polynésie thuộc Pháp
Động vật được mô tả năm 1906
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Chromis jubauna

Chromis jubauna là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1995.

Từ nguyên 
Tính từ định danh jubauna được ghép bởi hai âm tiết trong ngôn ngữ Tupi–Guarani: juba ("vàng") và una ("đen"), hàm ý đề cập đến hai màu sắc của loài này khi còn sống.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. jubauna là loài đặc hữu của Brasil, được thu thập ở độ sâu khoảng 10–21 m.

Mô tả 
C. jubauna có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 7,4 cm. Cơ thể có màu nâu đen, trừ vây đuôi và phần phía sau của vây lưng mềm là màu vàng tươi. Vây ngực trong suốt hoặc hơi vàng, có đốm đen ở gốc. Vây hậu môn và vây bụng màu đen như thân. Cá con ngược lại, phần lớn cơ thể có màu vàng, chuyển sang màu nâu tím hoặc xanh lam thẫm ở thân dưới và toàn bộ vùng đầu.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 9–11; Số tia vây ở vây ngực: 18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. jubauna là động vật phù du, thường hợp thành đàn. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

J
Cá Đại Tây Dương
Cá Brasil
Động vật được mô tả năm 1995
Chromis katoi

Chromis katoi là một loài cá biển thuộc chi Chromis trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2018.

Từ nguyên 
Từ định danh katoi được đặt theo tên của Shoichi Kato, người đã thu thập mẫu định danh và toàn bộ mẫu phụ chuẩn (paratype) của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. katoi là một loài đặc hữu của Nhật Bản, hiện chỉ được biết đến ở ngoài khơi đảo Hachijō-jima (thuộc quần đảo Izu), được thu thập ở độ sâu khoảng 15–35 m.

Mô tả 

C. katoi có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 9,8 cm. C. katoi có màu nâu, phớt vàng ở đỉnh đầu và gáy (cá con có màu vàng tươi hơn). Gốc vây ngực có một đốm đen lớn. Hai thùy đuôi có màu vàng đậm, gần như trong suốt ở giữa vây. Vây ngực trong mờ.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số tia vây ở vây ngực: 19–20; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 17–19; Số lược mang: 26–29.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. katoi có lẽ là động vật phù du như những loài cùng chi. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo 

K
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Động vật được mô tả năm 2018