Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vườn quốc gia Núi lửa Arenal

Vườn quốc gia Núi lửa Arenal () là một vườn quốc gia nằm ở trung tâm của Costa Rica thuộc khu bảo tồn Arenal Tilaran. Tính năng chính của vườn quốc gia là Núi lửa Arenal, là một ngọn núi lửa hình nón vẫn còn hoạt động mạnh nhất ở Costa Rica. Trước đây nó được cho là không hoạt động cho đến khi một vụ phun trào lớn vào năm 1968. Bên cạnh là hồ Arenal với dự án đập thủy điện lớn nhất đất nước.

Vườn quốc gia cũng là nơi có ngọn Núi lửa Chato có miệng là một đầm phá. Nó còn được biết đến là Cerro Chato và là một ngọn núi lửa đã không còn hoạt động trong khoảng 3.500 năm, trùng với sự hình thành và phát triển của chính ngọn núi lửa Arenal.

Mô tả
Vườn quốc gia là địa điểm phổ biến đối với những người yêu thích xem chim khi có tới 850 loài có mặt tại đây. Trong đó có một số loài quý hiếm và đẹp nhất như Nuốc nữ hoàng. Một số loài động vật khác có mặt tại đây gồm Khỉ thầy tu mặt trắng Panama, Báo đốm, Gấu mèo Nam Mỹ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Governing body National System of Conservation Areas official data 
1968 Arenal Eruption
Arenal Volcano National Park  at Costa Rica National Parks
Arenal Volcano History 

Arenal
Sao biến quang Cepheid cổ điển

Sao Cepheid cổ điển (còn được gọi là quần thể I Cepheid, loại I Cepheid hay sao biến quang Delta Cepheid) là một loại sao biến quang Cepheid. Đây là những sao biến quang quần thể I thể hiện các xung xuyên tâm (radial pulsation) đều đặn với chu kỳ từ vài ngày đến vài tuần.

Khoảng 800 sao Cepheid cổ điển đã được biết đến trong Dải Ngân Hà, và có 6.000 sao Cepheid cổ điển được dự đoán tồn tại trong Ngân Hà. Vài ngàn sao Cepheid cổ điển khác nữa được biết đến trong các Đám mây Magellan và các thiên hà khác. Kính viễn vọng không gian Hubble đã xác định được các sao Cepheid cổ điển trong NGC 4603 cách Trái Đất 100 triệu năm ánh sáng.

Tham khảo

Trắc lượng học thiên thể
Người đến từ Triều Châu

Người đến từ Triều Châu (chữ Hán: 我來自潮州, ) là một bộ phim truyền hình dài 45 tập sản xuất bởi hãng truyền hình Hồng Kông Asia Television vào năm 1997.

Bộ phim được biết đến vì mô tả nền văn hóa độc đáo của người Tiều. Nó cũng được coi như tác phẩm bán tiểu sử về Lâm Bách Hân (林百欣 Lim Por-yen), ông chủ và là CEO của Asia Television khi ấy - là một người Triều Châu bản địa, bởi vậy bộ phim được tái phát sóng sau cái chết của ông Lâm.

Cốt truyện phim 
Mở đầu là bối cảnh phim tại Triều Châu, Quảng Đông những năm 40 khi Trung Quốc kháng Nhật và nội chiến Quốc dân đảng và đảng cộng sản Trung Quốc.

Trịnh Sâm là con trai thương gia giàu có Trịnh Thừa Tông ở Triều Châu. Sau đó cha của Trịnh Sâm bệnh nặng ở Hồng Kông, Trịnh Sâm cùng đồng hương Châu Nhuận, Lý Nãi Cường đến Hồng Kông. Cha Trịnh Sâm bệnh nặng qua đời, 3 người lưu lại Hồng Kông mưu sinh. Trịnh Sâm cùng vợ là Giang Sảnh Như trở thành ông trùm ngành may mặc, Lý Nãi Cường trở thành thám trưởng nổi tiếng, Châu Nhuận dựa vào tay nghề nấu nướng các món Triều Châu mà trở thành ông chủ một tập đoàn kinh doanh món Triều Châu nổi tiếng ở Hồng Kông.

Nhạc phim 
Ca khúc chủ đề của bộ phim là bài "胜利双手创" (Hai tay giành lấy thắng lợi) do Diệp Chấn Đường thể hiện, rất quen thuộc với thính giả Việt Nam, được đặt lời Việt với tựa "Người đến từ Triều Châu", nhiều phiên bản, từng được nhiều ca sỹ Việt Nam thể hiện như Quang Linh, Trường Vũ, Ngọc Sơn.

Bộ phim còn một ca khúc khác nữa là "缘分是天意" (Duyên phận là ý trời) do Diệp Chấn Đường và Điền Nhị Ni thể hiện,

Lời bài hát

Bản 1 
Nghìn trùng xa ai còn vấn vương sông hồ

Mà nơi đây, bỗng dừng bước phiêu du

Ở đây có bếp lửa hồng,

Và nơi đây có mối duyên nồng

Cũng nơi đây em đang chờ anh xây mộng kết tơ.

Ngày anh đến ấm lại mùa đông giá lạnh mịt mờ

Ngày anh đến cánh hoa vườn em ngát hương

Sẽ không còn những u buồn,

Chúng mình mãi gắn bó suốt đời nhau

Ngày anh đến với em, gió cũng hát lao xao

Cùng đàn én trong vườn xuân.

Bản 2 
Dù đi đến nơi nào vẫn nhớ quê nhà

Định mệnh kia không làm bối rối lòng ta

Nào ta hãy nắm tay nhau,

Và ung dung đi trong cuộc đời

Đầy sương gió chẳng chút lo lắng khi mình có nhau.

Đường ta đi gian nan từng bước vẫn đi hiên ngang

Và trong trái tim ta mặt trời sáng soi

Dám yêu, dám liều, dám vượt hết tất cả để thành công

Lòng ta chẳng đổi thay, phía trước quyết tiến lên

Muôn đời xứng danh Triều Châu.

Xem thêm 
 Phim truyền hình Hồng Kông
 Làn sóng Hồng Kông

Tham khảo 

Phim Hồng Kông
Người Tiều
Phim truyền hình Hồng Kông
Amba (địa hình)

Amba ( āmbā,   imbā) là một kiểu địa mạo đặc trưng ở Ethiopia. Nó là một ngọn núi dốc đứng hai bên nhưng đỉnh bằng phẳng, thường là địa điểm của các ngôi làng, giếng nước và đất đai nông nghiệp xung quanh của chúng. Những khu định cư như thế thường được tập trung tại các cao nguyên amba này vì chúng có tính phòng thủ và hầu như không thể tiếp cận từ vùng đất thấp hơn bao quanh.

Thuật ngữ gốc trong tiếng Amhara là để nói về thành lũy trên núi. Chẳng hạn như Amba Geshen, một amba có tầm quan trọng lịch sử, nơi các thành viên của các gia đình hoàng tộc được bảo vệ vì sự an toàn của họ cũng như để ngăn chặn họ tham gia vào các âm mưu chống lại vị hoàng đế đương nhiệm. Các amba đáng chú ý khác còn có Amba Aradam và Amba Alagi, các địa điểm diễn ra những trận chiến nổi tiếng trong Chiến tranh Ý-Ethiopia lần thứ nhất (1895-1896) và Chiến tranh Ý-Ethiopia lần thứ hai (1935-1937). Trong tiếng Tigrinya, thuật ngữ này là "Emba" (cũng được đánh vần là "Imba").

Các amba nổi tiếng trong lịch sử Ethiopia
 Magdala - Nơi ẩn náu cuối cùng của hoàng đế Tewodros (1818-1868) trước khi thất bại và tự vẫn trong chiến tranh Anh-Ethiopia.
 Amba Alagi - Điểm diễn ra 3 trận chiến trong 2 cuộc chiến tranh Ý-Ethiopia.
 Amba Geshen - Nhà tù hay nơi giam cầm lịch sử đối với các thành viên của hoàng tộc.
 Debre Damo - Tên gọi của một Amba và một tu viện Ethiopia có từ thế kỷ 6.

Thông tin khác
Năm 2008, một nhiệm vụ khoa học trên một amba gần Harar, Kundudo đã xác định một trong hai quần thể ngựa nhà sinh sống hoang dã ở Châu Phi.

Xem thêm 
 Thành lũy trên núi 
 Mesa hay núi đỉnh bằng

Nguồn 
 Stuart Munro-Hay, Ethiopia, the Unknown Land: A Cultural and Historical Guide, Pamala Taor cộng tác, I. B. Tauris xuất bản năm 2002, 384 trang, ,

Tham khảo

Địa hình dốc
Địa mạo Ethiopia
Công sự châu Phi
Mesa
Công sự theo loại
Xói mòn thẳng đứng

Cắt xén, còn được gọi là cắt xói mòn,xuống hoặc xói mòn thẳng đứng là một quá trình thay đổi địa chất bằng hành động thủy lực làm sâu kênh của các con suối hoặc các thung lũng bằng cách loại bỏ các lớp vật liệu khỏi lòng suối hoặc đáy thung lũng. Tốc độ loại bỏ các lớp vật liệu phụ thuộc vào mức cơ sở của luồng, điểm thấp nhất mà luồng có thể bị xói mòn. Mực nước biển là mức cơ sở cuối cùng, nhưng nhiều dòng suối có mức cơ sở "tạm thời" cao hơn vì chúng đổ vào một vùng nước khác nằm trên mực nước biển hoặc gặp phải đá nền chống xói mòn. Một quá trình đồng thời được gọi là xói mòn bờ đề cập đến việc mở rộng kênh hoặc thung lũng. Khi một luồng cao trên mức cơ sở của nó, việc loại bỏ sẽ diễn ra nhanh hơn so với xói mòn bờ; nhưng khi mức độ của dòng chảy đạt đến mức cơ sở của nó, tốc độ xói mòn bên tăng lên. Đây là lý do tại sao các dòng suối ở khu vực miền núi có xu hướng hẹp và chảy xiết, tạo thành các thung lũng hình chữ V, trong khi các dòng chảy ở vùng thấp có xu hướng rộng và di chuyển chậm, với các thung lũng tương ứng rộng và có đáy phẳng. Thuật ngữ độ dốc chỉ độ cao của luồng so với mức cơ sở của nó. Độ dốc càng dốc, dòng chảy càng nhanh. Đôi khi nâng cao địa chất sẽ làm tăng độ dốc của luồng ngay cả khi luồng giảm xuống mức cơ sở của nó, một quá trình gọi là " trẻ hóa ". Điều này đã xảy ra trong trường hợp ở dòng sông Colorado ở miền tây Hoa Kỳ, dẫn đến quá trình tạo ra thung lũng Grand Canyon.

Hồ hạ lưu 
Sự sụp đổ của lòng hồ là sự xói mòn của vật liệu kết dính như đất sét hoặc sét băng từ bờ biển do tác động của sóng. Khi lớp phủ cát bị tước đi và lớp dính bị lộ ra, vật liệu kết dính bị mất vào cột nước. Không giống như cát, vật liệu kết dính không thể được bổ sung bằng các sự kiện tự nhiên như xói mòn đồi. Điều này có thể dẫn đến một quá trình gọi là "suy thoái đồi", trong đó sóng làm xói mòn và mang đi các vật liệu ở đầu ngón chân và khiến nó trở nên dốc hơn. Khi độ dốc đạt đến một góc nhất định, đồi trở nên không ổn định và thất bại, khiến nó lùi vào đất liền.

Tham khảo 

 Black Hawk College: Fluvial Processes II (Địa lý vật lý 102)  
 Quân đoàn kỹ sư Hoa Kỳ: Hạ gục hồ  
 Leet, L. Don. Địa chất vật lý, tái bản lần thứ 6. Vách đá Englewood, NJ: Prentice-Hall, 1982. Mã số   0-13-669762-3

Xói mòn
Thủy văn học
Quá trình địa chất
Vườn quốc gia Manuel Antonio

Vườn quốc gia Manuel Antonio (tiếng Tây Ban Nha: Parque Nacional Manuel Antonio) là một vườn quốc gia nhỏ ở Khu bảo tồn Trung Thái Bình Dương, nằm bên bờ biển Thái Bình Dương của Costa Rica. Nó nằm ngay phía nam thành phố Quepos thuộc tỉnh Puntarenas, cách thủ đô San José . Được thành lập vào năm 1972 với diện tích 1.983 hecta, nó là vườn quốc gia nhỏ nhất của đất nước và là khu vực nổi tiếng với những bãi biển đẹp và con đường đi bộ đường dài. Năm 2011, vườn quốc gia được Forbes liệt kê là một trong số 12 vườn quốc gia đẹp nhất thế giới.

Mô tả
Vườn quốc gia này có cảnh quan ấn tượng, bao gồm một số vịnh nhỏ, bãi cát trắng và những khu rừng tươi tốt trên núi. Khí hậu mát mẻ cùng với nhiều danh thắng khiến nó là một điểm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước. Trong ranh giới vườn quốc gia này là bốn bãi biển gồm Manuel Antonio, Espadilla Sur, Teloro và Playita là những địa điểm tuyệt vời cho hoạt động lặn biển bằng ống thở.

Mặc dù là vườn quốc gia nhỏ nhất của Costa Rica, nhưng nó lại có sự đa dạng tuyệt vời với 109 loài động vật có vú và 184 loài chim. Một số loài đáng chú ý gồm Lười họng nâu, Lười hai ngón Hoffmann, Khỉ hú, Khỉ sóc Trung Mỹ, Khỉ thầy tu mặt trắng Panama, Cự đà đen, Cự đà xanh, Thằn lằn Giêsu Nam Mỹ, Gấu mèo mũi trắng cùng nhiều loài rắn. Trong khi các loài chim là sự có mặt của Chim Toucan, Gõ kiến, Chim Potoo, Sả đuôi trĩ, Vẹt đuôi dài và  Diều hâu. Ngoài bờ biển thi thoảng bắt gặp Cá heo cùng những đàn Cá voi di cư.

Trước đây, Manuel Antonio là vườn quốc gia được ghé thăm nhiều thứ hai tại Costa Rica chỉ sau Vườn quốc gia Núi lửa Poás nằm gần San José. Tuy nhiên những vụ phun trào núi lửa gần đây khiến Poás bị đóng cửa vô thời hạn và Manuel Antonio trở thành vườn quốc gia được ghé thăm nhiều nhất tại Costa Rica.

Xem thêm
 Danh sách các vườn quốc gia tại Costa Rica

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Manuel Antonio National Park  at Costa Rica National Parks
 Manuel Antonio Welcome Center

Manuel Antonio
Parasphyraenops atrimanus

Parasphyraenops atrimanus là một loài cá biển thuộc chi Parasphyraenops trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1912.

Phân bố và môi trường sống 
P. atrimanus có phạm vi phân bố rất nhỏ hẹp ở vùng biển Tây Đại Tây Dương. P. atrimanus ban đầu được cho là một loài đặc hữu của vùng Bermuda (Johnson và Smith-Vaniz, 1987), tuy nhiên ghi nhận của chúng ngoài khơi đảo La Blanquilla, Venezuela là hợp lệ, và đã xác định chính xác là P. atrimanus. P. atrimanus sống xung quanh các rạn san hô ở các dốc ngầm khá sâu; độ sâu được ghi nhận là khoảng 25 – 79 m. Do chúng sinh sống ở đô sâu tương đối lớn nên rất khó thu thập được, vì thế phạm vi phân bố của nó có thể rộng hơn nhiều nhưng chưa được khám phá hết.

Mô tả 
P. atrimanus trưởng thành đạt kích thước khoảng 10 cm. Thân thon dài, hình điếu xì gà. Mõm ngắn, miệng lồi ra. Mẫu vật ngâm rượu có nâu vàng nhạt. Có một đốm đen lớn trên nửa dưới của vây lưng, giữa các gai thứ 2 và 5. Gốc vây ngực có một đốm đen. Vây lưng được khoét rãnh sâu. Phần xương dưới mắt linh hoạt.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6; Số tia vây mềm ở vây ngực: 17 - 18; Số lược mang: 28.

Thức ăn của P. atrimanus là những loài động vật giáp xác nhỏ. Loài này không được đánh bắt trong thương mại.

Xem thêm 
G. David Johnson & William F. Smith-Vaniz (1987), REDESCRIPTION AND RELATIONSHIPS OF PARASPHYRAENOPS ATRIMANUS BEAN (PISCES: SERRANIDAE), WITH DISCUSSION OF OTHER BERMUDIAN FISHES KNOWN ONLY FROM STOMACH CONTENTS, Bulletin of Marine Science 40 (1): 48 - 58.

Chú thích 

Parasphyraenops
Động vật được mô tả năm 1912
Vườn quốc gia Núi lửa Poás

Vườn quốc gia Núi lửa Poás (tiếng Tây Ban Nha: Parque Nacional Volcán Poás) là một vườn quốc gia nằm ở Alajuela, Costa Rica. Được thành lập vào ngày 25 tháng 1 năm 1971, vườn quốc gia có diện tích  với tính năng chính là ngọn Núi lửa Poás cao . Miệng núi lửa chính của Poás sâu  hoạt động khá mạnh với các vụ phun trào nhỏ và phun trào dung nham thường xuyên, tuy nhiên những vụ phun trào lớn cuối cùng là vào năm 1952-54. Hai miệng núi lửa khác là Von Frantzuis là miệng núi lửa đã tắt và Botos, một miệng núi lửa có hồ nước xanh tuyệt đẹp có đường kính . Miệng núi lửa Botos đã không phun trào trong suốt hơn 7.500 năm và có nhiều con đường mòn dẫn đến đây.

Tuy nhiên, vườn quốc gia thường xuyên phải đóng cửa không đón tiếp du khách vì khí lưu huỳnh thoát ra. Và vào ngày 13 tháng 4 năm 2017, vườn quốc gia phải đóng cửa vì một vụ bùng nổ núi lửa.

Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, vườn quốc gia còn là nơi có sự đa dạng sinh học của các loài động thực vật như Mộc lan Poás, Nuốc nữ hoàng, Chim Toucan, Đớp ruồi bạo chúa, Chim ruồi, Chó sói, Thỏ và Sóc đất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Poás Volcano National Park  at Costa Rica National Parks
 Poas Volcano National Park

Poás
Nguyễn Mạnh Khải (thiếu tướng)

Nguyễn Mạnh Khải là Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông đã từng giữ chức vụ Cục trưởng Cục Phòng không Lục quân, Quân chủng Phòng không - Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tiểu sử
Tháng 11 năm 2011, Nguyễn Mạnh Khải là Đại tá, Phó Sư đoàn trưởng Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 1 năm 2018, Nguyễn Mạnh Khải là Đại tá, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 5 năm 2019, Nguyễn Mạnh Khải là Đại tá, Ủy viên Ban chỉ đạo Phòng không nhân dân Trung ương, Cục trưởng Cục Phòng không Lục quân, Quân chủng Phòng không - Không quân.

Tháng 8 năm 2019, Nguyễn Mạnh Khải là Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, Cục trưởng Cục Phòng không Lục quân, Phó Chủ nhiệm Phòng không toàn quân.

Lịch sử thụ phong quân hàm
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam 
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam (thụ phong năm 2019)

Tham khảo

Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2019
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Đường sắt Phủ Lý – Thịnh Châu

Đường sắt Phủ Lý – Thịnh Châu là một tuyến nhánh với điểm đầu xuất phát từ ga Phủ Lý, tách khỏi tuyến đường sắt Bắc Nam, đi về phường Châu Sơn và tới bãi đá Phủ Lý. Tuyến dài 6 km và chuyên dùng để vận chuyển đá dăm từ mỏ đá Phủ Lý đi các tỉnh phía bắc và phía nam dùng để rải nền cho đường sắt. Năng lực thông qua của tuyến là 1 đôi tàu/ ngày đêm, phần lớn chỉ là tàu chở đá. Điểm cuối là ga Thịnh Châu thuộc địa phận phường Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình. Tuyến thuộc quản lý của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Tham khảo

Tuyến đường sắt ở Việt Nam
Chùa Đồng

Chùa Đồng còn có tên Thiên Trúc tự (天竺寺 - chùa Cõi Phật), là ngôi chùa tọa lạc ở đỉnh cao nhất dãy Yên Tử (1.068m). Đây là ngôi chùa trên đỉnh núi bằng đồng lớn nhất châu Á.

Lịch sử 
Yên Tử là nơi tu hành của vua Trần Nhân Tông. Chùa Đồng xưa khi Phật Hoàng Trần Nhân Tông tới Yên Tử và sau khi Ngài viên tịch đều chưa có. Vào thế kỷ 17, thời hậu Lê, một bà phi của chúa Trịnh phát tâm công đức khởi dựng chùa, làm bằng khung sắt, mái đồng, quy mô nhỏ như một khám thờ; ngoài ra tượng Phật, chuông, khánh bên trong đều được làm bằng đồng. Đến năm Canh Thân 1740 đời vua Lê Cảnh Hưng, bão lớn làm đổ chùa, chỉ còn lại dấu tích các hố chôn cột trên mỏm đá. Năm 1930, chùa Long Hoa có bà Bùi Thị Mỹ đã tái tạo chùa Đồng bằng bê tông cốt thép trên một hòn đá vuông nhằm trúng vị trí chùa Đồng cũ.

Năm 1993, ông Nguyễn Sơn Nam, Việt kiều ở Mỹ, cùng với các Phật tử hải ngoại công đức tái thiết một ngôi chùa bằng đồng dựng bên cạnh ngôi chùa năm 1930, quy mô cũng nhỏ như một khán thờ.

Ngày 03 tháng 6 năm 2006 dưới sự chủ trì của Tiến sĩ Phật học Đại Đức Thích Thanh Quyết (Thượng tọa Thích Thanh Quyết) và Ban Quản lý Dự án chùa Đồng, bằng công đức thập phương trong và ngoài nước đã khởi lễ đúc chùa Đồng theo mẫu thiết kế của kiến trúc sư Trần Quốc Tuấn – Viện Bảo Tồn Di Tích. Chùa được khánh thành vào ngày 30 tháng 01 năm 2007, tọa lạc trên đỉnh non thiêng ở vị trí giữa hai ngôi chùa được xây dựng trước đây.

Quy mô hiện nay 
Chùa Đồng mới đã được các nghệ nhân nổi tiếng đúc đồng ở Ý Yên, Nam Định thực hiện. Và ngôi chùa được đúc theo nguyên mẫu của chùa Dâu Keo (Thuận Thành, Bắc Ninh). Chùa Đồng diện tích gần 20 m vuông, nặng 70 tấn, dài 4,6m, rộng 3,6m và chiều cao từ cột nền tới mái là 3,35m. Trong đó, mỗi viên ngói nặng khoảng 4 kg, 4 cột chùa mỗi cột nặng 1 tấn. Quả chuông và khánh đồng nặng trên 250 kg.

Hệ thống tượng Phật trong chùa gồm 1 pho tượng Phật Thích Ca và 3 pho tượng Tam Tổ Trúc Lâm. Tượng có kích thước cao trung bình từ 0,45-0,87m tọa trên đài sen, trong đó 3 pho tượng Tổ được tạo tác lớn hơn. Tượng Thích Ca trong trang phục áo cà sa, tọa thiền với tư thế kiết già (thế liên hoa tọa). Tượng Đệ nhất Tổ (Trần Nhân Tông) mặc áo cà sa, tay úp lên hai đùi, tư thế ngồi "kiết già kiểu cát tường" hay còn gọi là "cát tường tọa" mắt nhìn xuống soi rọi nội tâm. Tượng Đệ nhị Tổ (Pháp Loa) và Đệ tam Tổ (Huyền Quang) mặc áo cà sa, tư thế ngồi kiết già không lộ bàn chân, tay kết "định ấn". Toàn bộ 3 pho tượng Tổ ngự trên đài sen đặt trên bệ, trang trí hoa văn hình sen, cúc, thị, lá lật, hoa văn sóng nước.

Lễ hội 
Hàng năm, lễ hội ở chùa Đồng nói riêng và Yên Tử nói chung diễn ra vào ngày mùng 10 tháng Giêng (Âm lịch) và 3 ngày đầu năm. Ngoài ra, vào những ngày sóc, vọng hay lễ Vu Lan, Phật đản, nhiều Phật tử cả nước cũng về đây hành hương lên chốn Trúc Lâm Yên Tử linh thiêng.

Xem thêm 

 Núi Yên Tử
 Quần thể di tích danh thắng Yên Tử

Tham khảo 

Quảng Ninh
Di tích tại Quảng Ninh
Chùa tại Quảng Ninh
Clepticus parrae

Clepticus parrae là một loài cá biển thuộc chi Clepticus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài được đặt theo tên của nhà tự nhiên học người Bồ Đào Nha-Cuba Antonio Parra, người đầu tiên mô tả nhưng lại không đặt tên cho loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. parrae có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Từ bờ biển bang South Carolina và Bermuda, loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển phía đông nam Hoa Kỳ và trải dài đến vịnh México và biển Caribe, bao gồm khắp Antilles; phía nam đến Venezuela và Trinidad và Tobago.

C. parrae sống gần các rạn san hô viền bờ và phổ biến nhất ở độ sâu đến 40 m, tuy nhiên cũng có thể được tìm thấy ở độ sâu đến 100 m.

Mô tả 
C. parrae có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 30 cm. Cơ thể cá trưởng thành có tông màu tím đến màu tía; mõm đen. Cá đực mùa sinh sản có đầu, nửa thân trước, bao gồm cả vây ngực, vây bụng và nửa trước vây lưng màu hơi đen, phần thân sau phớt màu cam hoặc màu vàng (chủ yếu ở thân dưới và vây hậu môn). Đuôi của cá trưởng thành có hình lưỡi liềm, trong khi đuôi của cá con có khía. Cá con có màu tím nhạt, ánh màu bạc ở bụng, với 6 vệt đốm dọc lưng trên đường bên.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 17–18.

Sinh thái 
Thức ăn của C. parrae là các loài sinh vật phù du, ốc biển, sứa nhỏ và bọt biển. Chiều dài cơ thể khi thay đổi giới tính xấp xỉ 16 cm.

Tham khảo 

P
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá vịnh Mexico
Cá México
Cá Caribe
Cá Cuba
Cá Jamaica
Cá Guatemala
Cá Honduras
Cá Nicaragua
Cá Costa Rica
Cá Panamá
Cá Venezuela
Cá được mô tả năm 1801
Đèo Chẹn

Đèo Chẹn là đèo trên quốc lộ 37 ở vùng giáp ranh giữa huyện Mai Sơn và huyện Bắc Yên tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Vị trí 
Quốc lộ 37 ở vùng này mới được nâng cấp từ đường tỉnh 113 trước đây, nối quốc lộ 6 ở ngã ba Cò Nòi  xã Cò Nòi huyện Mai Sơn đi hướng đông bắc tới thị trấn Bắc Yên .

Đỉnh đèo Chẹn ở ranh giới xã Nà Bó huyện Mai Sơn với xã Hua Nhàn huyện Bắc Yên, trong vùng đất các bản Kéo Bó. Đỉnh đèo cách ngã ba Cò Nòi cỡ 10 km.

Đường tỉnh 113, lúc mở đường có tên đường 13, được mở năm 1953 để phục vụ chuyển quân trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Khi đó dân cư còn thưa thớt, tên đèo đặt theo tên bản Chẹn xã Mường Khoa, bản ở cách đỉnh đèo gần 8 km. Ngày nay tại vùng đèo đã có thêm nhiều bản mới, là các bản Chẹn và Kéo Bó, và ra đời xã Hua Nhàn.

Cung đèo hiểm trở, là nơi được giới du lịch mạo hiểm ưa khám phá. Tuy nhiên sự hạn chế về bảo dưỡng làm cho đèo và đường là nơi dễ xảy ra tai nạn và sạt lở ách tắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Giao thông Sơn La
(434326) 2004 JG6

''' định danh tạm thời  là một tiểu hành tinh lệch tâm cỡ km, phân loại là vật thể gần Trái Đất và là tiểu hành tinh có khả năng nguy hiểm của nhóm Atira, mà còn được gọi là "Apohele" và "nội thất Trái Đất các thiên thể". Nó là một trong những vật thể quay gần nhất với Mặt trời.

 Khám phá 
 được phát hiện vào ngày 11 tháng 5 năm 2004, bởi nhà thiên văn học hàng đầu Brian Skiff  của chương trình Tìm kiếm vật thể gần Trái Đất của Đài thiên văn Lowell (LONEOS) tại trạm Anderson Mesa gần Flagstaff, Arizona, Hoa Kỳ.

Vòng cung quan sát của hành tinh bắt đầu bằng quan sát khám phá chính thức của nó tại Anderson Mesa, vì không có sự ưu tiên nào được thực hiện và không có nhận dạng trước được thực hiện.

 Quỹ đạo và phân loại 
Nó quay quanh Mặt trời ở khoảng cách 0,3-1.0 AU cứ sau 6 tháng một lần (185 ngày). Quỹ đạo của nó có độ lệch tâm 0,53 và độ nghiêng 19° so với đường hoàng đạo.

 là tiểu hành tinh Atira thứ hai được biết đến - thiên thể đầu tiên là 163693 Atira - có nghĩa là toàn bộ quỹ đạo của nó nằm trong Trái Đất. Chu kỳ quỹ đạo của nó ít hơn sao Kim, khiến nó trở thành một trong những vật thể gần nhất được biết đến với Mặt trời, sau Sao Thủy. Do quỹ đạo lập dị của nó, nó đi qua quỹ đạo của cả hai sao Thủy và sao Kim, mà cũng làm cho nó đi qua sao Thủy và sao Kim. Nó có khoảng cách quỹ đạo tối thiểu Trái Đất là  có nghĩa là khoảng cách 14,8 âm lịch.

 Tính chất vật lý 
Dựa trên một chuyển đổi chung từ cấp sao tuyệt đối, tiểu hành tinh có đường kính từ 0,6 đến 1,4 km.

 Đặt tên 
Tính đến năm 2017, hành tinh vi hình này vẫn chưa được đặt tên.

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

 Cơ sở dữ liệu tiểu hành tinh Lightcurve (LCDB), mẫu truy vấn (thông tin ) 
 Từ điển tên hành tinh nhỏ, sách Google 
 Các tiểu hành tinh và các đường cong quay của sao chổi, CdR - Observatoire de Genève, Raoul Behrend 
 Hoàn cảnh khám phá: Các hành tinh nhỏ được đánh số (430001) - (435000) - Trung tâm hành tinh nhỏ 
 (434326) 2004 JG6  
 Tiếp cận gần   ·   Khám phá   ·   Phù du   ·   Sơ đồ quỹ đạo   ·   Yếu tố quỹ đạo   ·'''   Thông số vật lý

Thiên thể phát hiện năm 2004
Vật thể có khả năng gây nguy hiểm
Labroides bicolor

Labroides bicolor là một loài cá biển thuộc chi Labroides trong họ Cá bàng chài. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1928.

Từ nguyên 
Tính từ định danh của loài cá này, bicolor, trong tiếng Latinh có nghĩa là "hai màu", ám chỉ màu sắc khác biệt rõ rệt ở thân trước (xanh thẫm) và thân sau (vàng nhạt) của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
L. bicolor có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này được ghi nhận từ vùng biển phía nam bán đảo Ả Rập, trải dài dọc theo vùng bờ biển Đông Phi, bao gồm Madagascar và các đảo quốc, bãi ngầm xung quanh; từ Sri Lanka, phạm vi của L. bicolor trải dài về phía nam đến Maldives và Chagos, xa hơn nữa là đến quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc), cũng như vùng biển dọc theo bang Tây Úc; ở phạm vi phía đông, L. bicolor xuất hiện trải dài trên hầu hết vùng biển các nước Đông Nam Á, Papua New Guinea, bờ biển phía đông Úc (dọc theo rạn san hô Great Barrier), mở rộng phạm vi đến hầu hết các đảo quốc, quần đảo thuộc châu Đại Dương (xa nhất ở phía đông là đến Tuamotu); phạm vi phía bắc giới hạn đến vùng biển phía nam Nhật Bản; phía nam đến đảo Lord Howe và đảo Norfolk.

L. bicolor sống gần các rạn san hô viền bờ và các rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến 40 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở L. bicolor là 15 cm. L. bicolor có thân mảnh, thuôn dài. Mõm nhọn, môi dày. Đuôi hơi bo tròn. Cá con có màu đen với một dải màu vàng dọc theo lưng (từ mõm chạy dài đến rìa đuôi trên). Cá cái có màu xám với một dải sọc đen dọc theo hai bên thân trước; cơ thể chuyển sang màu vàng nhạt ở thân sau; đuôi có dải viền đen. Cá đực có đầu màu xanh lam thẫm; đen sẫm ở thân trước và chuyển thành màu vàng ở thân sau; đuôi có màu vàng lục với dải viền đen.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây mềm ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 11; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13.

Sinh thái 

Các loài Labroides đều được gọi là cá dọn vệ sinh, vì chúng có chung một tập tính là ăn các loài ký sinh và mô chết bám trên cơ thể hoặc trong các khoang mang ở các loài động vật lớn hơn.

Cá con của L. bicolor thường sống đơn độc và khá bí mật trong các hang hốc. Cá trưởng thành có xu hướng bơi trên một khu vực rộng lớn để tìm kiếm các loài cá có ký sinh để mà "dọn dẹp", thay vì tập trung cố định tại một khu vực như những loài cá bàng chài dọn vệ sinh khác (như Labroides dimidiatus).

Tham khảo 

B
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Somalia
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Indonesia
Cá Malaysia
Cá Papua New Guinea
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Philippines
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Fiji
Cá Tonga
Cá Nouvelle-Calédonie
Động vật được mô tả năm 1928
Nhóm loài do Henry Weed Fowler đặt tên
Labrus bergylta

Labrus bergylta là một loài cá biển thuộc chi Labrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1767.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài bắt nguồn từ tiếng Na Uy, berggylt, có nghĩa là "cá báng chài", vì mẫu gốc của loài này được thu thập ngoài khơi Stavanger, Na Uy.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
L. bergylta có phạm vi phân bố ở Đông Bắc Đại Tây Dương. Loài này được ghi nhận từ bờ biển Na Uy trải dài về phía nam đến Bắc Maroc, bao gồm các quần đảo ngoài khơi là Açores, Madeira, quần đảo Selvagens và quần đảo Canary. Ở Địa Trung Hải, nhiều ghi nhận về sự có mặt của loài này (nhưng chưa chắc chắn) tại biển Adriatic và biển Marmara có thể là nhầm lẫn với Labrus merula.

L. bergylta sống gần các rạn san hô, mỏm đá ngầm hoặc giữa các thảm rong tảo ở độ sâu đến 50 m, nhưng thường được ở độ sâu trong khoảng 10–20 m. Cá con thường được tìm thấy trong vùng gian triều.

Mô tả 
L. bergylta có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là gần 66 cm, nhưng chiều dài thường được quan sát là 30–50 cm. Loài này thuần thục sinh dục khi được 2 năm tuổi, với chiều dài cơ thể đo được trong khoảng 16–18 cm. Là một loài lưỡng tính tiền nữ, cá cái chuyển đổi giới tính thành cá đực khi được khoảng 4 – 14 năm tuổi.

Loài này có nhiều biến thể màu sắc và kiểu hoa văn trên cơ thể, nhưng thường được nhìn thấy phổ biến là màu nâu đỏ hoặc màu hơi xanh lục, lốm đốm các chấm trắng với các dải sọc dọc mờ. Cá con có màu xanh ngọc lục bảo.

Số gai ở vây lưng: 18–21; Số tia vây ở vây lưng: 9–13; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8–12.

Hành vi và tập tính 
Thức ăn của L. bergylta là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Những con cá cái đẻ trứng trong một cái tổ bằng rong và tảo được dựng bởi cá đực. Trứng được chăm sóc và bảo vệ bởi cá đực trong vòng 1–2 tuần đến khi chúng nở.

Tham khảo 

B
Cá Đại Tây Dương
Cá châu Âu
Cá Tây Phi
Động vật được mô tả năm 1767
Cá biển Bắc
Labrus merula

Labrus merula là một loài cá biển thuộc chi Labrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "chim hoét", có lẽ hàm ý đề cập đến màu xanh đen trên cơ thể của cá trưởng thành.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
L. merula có phạm vi phân bố ở Đông Bắc Đại Tây Dương. Loài này được ghi nhận từ bờ biển Bồ Đào Nha trải dài về phía nam đến Bắc Maroc, bao gồm quần đảo Açores ở ngoài khơi; ở phía đông, loài này có mặt gần như khắp Địa Trung Hải (trừ biển Levant).

L. merula sống xung quanh các mỏm đá ngầm, trong các thảm rong tảo và cỏ biển ở độ sâu đến 50 m.

Mô tả 
L. merula có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 45 cm, nhưng chiều dài thường được quan sát là 30–40 cm. Loài này thuần thục sinh dục khi được 2 tuổi, với chiều dài cơ thể đo được trong khoảng 15–20 cm.

Cơ thể cá trưởng thành màu xanh lam thẫm, đôi khi có màu xanh lục sẫm hơi nâu. Cá nhỏ thường có màu xanh lục hơi nâu hoặc màu nâu vàng, lốm đốm trắng. Vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi được viền bằng sọc xanh óng, thường lốm đốm xanh trên đầu. 

Số gai ở vây lưng: 17–19; Số tia vây ở vây lưng: 11–14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8–12.

Hành vi và tập tính 
Thức ăn của L. merula là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm (bao gồm cả nhím biển). Cá con sống thành từng đàn, trong khi cá lớn hơn có xu hướng sống đơn độc.

Cá cái đẻ trứng trong một cái tổ rong tảo được dựng bởi cá đực, trứng được chăm sóc và bảo vệ bởi cá đực. Mùa sinh sản của loài này diễn ra từ tháng 2 đến tháng 5.

Tham khảo 

M
Cá Đại Tây Dương
Cá châu Âu
Cá Tây Phi
Cá Địa Trung Hải
Cá Bắc Phi
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Động vật được mô tả năm 1758
Cá châu Phi
Cá được mô tả năm 1758
Labrus viridis

Labrus viridis là một loài cá biển thuộc chi Labrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "màu xanh lục", hàm ý đề cập đến màu xanh lục sáng trên cơ thể của loài này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
L. viridis có phạm vi phân bố ở Đông Bắc Đại Tây Dương. Loài này được ghi nhận từ bờ biển Bồ Đào Nha trải dài về phía nam đến Bắc Maroc; ở phía đông, loài này có mặt gần như khắp Địa Trung Hải (nhưng chưa được ghi nhận tại vùng bờ biển Israel, Liban và Syria) và mở rộng phạm vi đến bờ tây Biển Đen.

L. viridis sống ở trong các thảm cỏ biển và xung quanh các rạn đá ngầm, đặc biệt là gần các mỏm đá phủ đầy tảo ở khu vực cận duyên hải, độ sâu đến 50 m.

Loài nguy cấp 
Số lượng của L. viridis đang bị suy giảm nghiêm trọng ở Tây Bắc Địa Trung Hải bởi việc săn bắt thiếu kiểm soát. Sự suy thoái môi trường sống, cụ thể hơn là mất đi các thảm cỏ biển, cũng là mối đe dọa lớn đối với loài này. Khoảng 50–80% số lượng của L. viridis đã biến mất ở phạm vi phía tây Địa Trung Hải. Vì vậy mà L. viridis được xếp vào Loài sắp nguy cấp.

Mô tả 
L. viridis có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 47 cm, nhưng chiều dài thường được quan sát là 35–40 cm. Chúng có thể là một loài lưỡng tính tiền nữ. Cơ thể màu xanh lục hoặc màu ô liu, lốm đốm các chấm trắng (trên cả các vây) và thường có một đường sọc trắng dọc theo chiều dài cơ thể kéo dài từ mõm đến đuôi.

Số gai ở vây lưng: 17–19; Số tia vây ở vây lưng: 10–14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9–13.

Hành vi và tập tính 
Thức ăn của L. viridis là các loài động vật giáp xác và những loài cá nhỏ. Loài thường sống đơn độc hoặc theo cặp, nhưng cũng đã được quan sát là sống thành những nhóm nhỏ. Những cá thể lớn thường có màu lục vàng hoặc cam ở hai bên thân và bụng.

Cá đực dựng tổ từ rong tảo để cá cái đến đẻ trứng. Trứng được chăm sóc và bảo vệ bởi cá đực.

Tham khảo 

V
Cá Đại Tây Dương
Cá châu Âu
Cá Địa Trung Hải
Cá Bắc Phi
Cá Biển Đen
Động vật được mô tả năm 1758
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Cá Tây Á
Cá được mô tả năm 1758
Băng tích gấp nếp

Băng tích bàn giặt, còn được gọi là băng tích nhỏ hoặc băng tích gấp nếp, là một đặc điểm địa mạo gây ra bởi sông băng. Cái tên "washboard moraine" dùng để chỉ thực tế rằng, từ không khí, nó giống như một cái bàn giặt.

Sự hình thành 
Cơ chế hình thành hình dạng giống như bàn giặt chính xác không được biết đến. Một giả thuyết cho rằng khi sông băng tan chảy, nó để lại sự tích tụ của các mảnh vụn đá dưới dạng băng tích hàng năm. Những tiến bộ và suy thoái băng hà hàng năm này khiến các đường vân song song hình thành cách nhau vài mét. Bởi vì sự tích tụ của các mảnh vỡ là hàng năm, các lớp băng tích không trở nên rất lớn và chỉ cao vài mét.

Một lý thuyết khác là do sét cơ sở, bị suy yếu do áp lực nước lỗ rỗng lớn, biến dạng lên trên thành các kẽ hở cơ bản song song một khoảng cách ngắn từ rìa băng hà. Khu vực kẽ nứt hình học tương tự như khu vực trầm tích bàn giặt đã được quan sát thấy trên kệ băng của Nam Cực trải qua một lượng lớn mở rộng theo chiều dọc, tương tự như những căng áp suất mà có thể đã được gây ra bởi các sông băng hình thành các trầm tích.

Ví dụ 
Băng tích gấp nếp có thể được nhìn thấy ở nhiều nơi như Nam Dakota, Iowa, Maine và Iceland.

Tham khảo 

Băng hà học
Trầm tích
Nông Văn Lưu

Nông Văn Lưu là Phó giáo sư, Tiến sĩ, Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh 2, Bộ Công an (Việt Nam), nguyên Giám đốc Công an tỉnh Gia Lai.

Tiểu sử
Nông Văn Lưu là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Năm 2005, Nông Văn Lưu là Đại tá, Giám đốc Công an tỉnh Gia Lai.

Tháng 2 năm 2006, Nông Văn Lưu được Thủ tướng Chính phủ thăng quân hàm Thiếu tướng.
 
Năm 2006, Nông Văn Lưu là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Giám đốc Công an tỉnh Gia Lai.

Tháng 8 năm 2007, Nông Văn Lưu là Thiếu tướng, Tổng cục phó Tổng cục An ninh, Bộ Công an.

Năm 2010-2013, Nông Văn Lưu là Phó giáo sư, Tiến sĩ, Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh 2, Bộ Công an (Việt Nam).

Sáng ngày 29 tháng 5 năm 2018, tại Học viện An ninh nhân dân, Trung tướng, Phó giáo sư, Tiến sĩ Nông Văn Lưu, chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh quốc gia, được tặng Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 4 năm 2019, Nông Văn Lưu, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh 2, Bộ Công an (Việt Nam), làm ủy viên Hội đồng nghiệm thu cấp cơ sở tại Học viện Chính trị Công an nhân dân đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm "Xung đột xã hội và những vấn đề đặt ra đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở nước ta hiện nay".

Lịch sử thụ phong quân hàm
Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam (2006).
Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam (2010)

Tham khảo

Người họ Nông tại Việt Nam
Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2006
Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2010
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh 2, Bộ Công an (Việt Nam)
Phó giáo sư Việt Nam
Tiến sĩ Việt Nam
Giám đốc Công an tỉnh Gia Lai
Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu
Người Mỹ gốc Scotland

Người Mỹ gốc Scotland (, tiếng Gael Scotland: Ameireaganaich Albannach; ) là một sắc tộc người Mỹ có nguồn gốc tổ tiên từ Scotland. Người Mỹ gốc Scotland-Ireland cũng giống như họ, nhưng tổ tiên của họ đã ở lại Ireland qua nhiều thế hệ trước khi đến Hoa Kỳ.
Vào thế kỷ 18, người Scotland bắt đầu di cư sang Hoa Kỳ với số lượng lớn và tốc độ của cuộc nổi loạn của Đảng James 1745 đã tăng tốc vào năm 1745. Di cư quy mô lớn đã khiến một phần dân số Scotland trống rỗng, gây ra việc làm sạch vùng cao. Những người nhập cư này ban đầu định cư ở Nam Carolina và Virginia và sau đó lan sang các tiểu bang khác.

Nhân vật nổi tiếng

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Scottish Americans

 Scottish Emigration Database
 Scotlands People - Official government source for Scottish roots
 US Scots: includes extensive listing of Highland games events
 Website of An Comunn Gàidhealach Ameireaganach

Scotland
 Scotland
Người Ulster Scotland

Người Scotland Ulster (tiếng Ulster-Scotland: Ulstèr-Scotch) là một sắc tộc có nguồn gốc ở vùng Ulster của Ireland nhưng cũng ở một mức độ thấp hơn so với phần còn lại của Ireland. Tổ tiên của họ là người Scotland tin lành từ vùng đất thấp Scotland đã di cư sang Ireland trong thế kỷ 16 và 17 để xâm chiếm Bắc Ireland. Họ đã được cấp đất trong khu định cư của người Ulster, nơi trước đây thuộc về các quý tộc nói tiếng Ailen, những người chống lại sự cai trị của Anh. Chồi Ulster phần lớn có nguồn gốc từ thực dân từ Galloway, Ayrshire và biên giới Scotland-Anh và một số bắt nguồn từ phía bắc Scotland cũng như một số ở miền bắc nước Anh. Sau đó, họ di cư với số lượng lớn đến Hoa Kỳ và toàn bộ Đế quốc Anh, mà còn đến Argentina và Chile.

Xem thêm 
 Người Scotland-Ireland

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Ulster-Scots Academy
 Ulster-Scots Agency
 The Ulster-Scots Society of America
 BBC Ulster-Scots—culture and language portal
 The Scot in Ulster: Sketch of the History of the Scottish Population in Ulster (by John Harrison, 1888)
 Inconvenient Peripheries Ethnic Identity and the United Kingdom Estate The cases of "Protestant Ulster" and 'Cornwall' by Prof Philip Payton
 The Scots in Ulster and the Colonial "Enterprise" of Walter Devereux, Earl of Essex, 1573-1575 at University of Glasgow

Người Scotland Ulster
Nhóm sắc tộc ở Ireland
Nhóm sắc tộc ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhóm sắc tộc phân chia bởi biên giới quốc tế
Nhóm sắc tộc ở Bắc Ireland
Scotland Ulster
Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc

Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc (, Trú Đài Bắc Việt Nam Kinh tế Văn hóa Biện sự xứ) là một cơ quan đại diện ngoại giao không chính thức của Việt Nam tại Đài Loan, có chức năng như một đại sứ quán trên thực tế (de facto) do hai chính quyền không thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức. Cơ quan đối tác của nó tại Việt Nam là Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam có trụ sở tại Hà Nội.

Lịch sử 
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, chính quyền Việt Nam Cộng hòa công nhận chính thức chính quyền Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan, từng thành lập một đại sứ quán ở Đài Bắc. Tổng thống Trung Hoa Dân quốc từng gửi quân sang hỗ trợ Việt Nam Cộng hòa trong cuộc chiến chống Cộng sản dưới sự lãnh đạo của Hoa Kỳ. Nguyễn Văn Kiểu, anh trai của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, cũng đã từng giữ chức Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Trung Hoa Dân quốc. Vào ngày 25 tháng 4 năm 1975, chỉ năm ngày trước khi Sài Gòn sụp đổ, Thiệu đã bay đến Đài Bắc, khởi đầu cho cuộc sống lưu vong.

Sau khi Việt Nam thống nhất, chính quyền Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam vẫn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tuy nhiên, những mâu thuẫn trước đó nhanh chóng bùng nổ, đưa hai nước từng là đồng minh mật thiết trở thành kẻ thù. Dù những xung đột vũ trang về sau cũng được dàn xếp, nhưng Việt Nam nhanh chóng hiểu ra mình cần một chính sách quan hệ cởi mở hơn, bao gồm cả với những đối thủ cũ như Đài Loan, Hàn Quốc...

Khởi đầu cho mối quan hệ đó là những chuyến thăm Việt Nam của Hiệp hội Công nghiệp và Thương mại Trung-Việt (SVICA) và Hội đồng Phát triển Thương mại Đối ngoại Trung Hoa (CETRA) vào năm 1991. Kết quả của những cuộc viếng thăm này là sự hình thành Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam vào năm 1992 tại Hà Nội. Mặc dù vẫn duy trì mối quan hệ mật thiết và chỉ chính thức công nhận chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cũng như chính sách Một Trung Quốc, Việt Nam vẫn duy trì mối quan hệ ngoại giao không chính thức với Đài Loan một cách độc lập. Vì vậy, năm 1993, Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc được thành lập. Nó giữ vai trò như một đại sứ quán không chính thức của Việt Nam tại Đài Loan. Ngoài ra một chi nhánh của văn phòng cũng được đặt tại Cao Hùng, giữ vai trò như một Lãnh sự quán không chính thức.

Xem thêm 
 Quan hệ Đài Loan – Việt Nam 
 Danh sách phái bộ ngoại giao tại Đài Loan 
 Danh sách cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài

Tham khảo 

Quan hệ Đài Loan – Việt Nam
Cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam
Tiotropium bromide

Tiotropium bromide, được bán dưới tên thương hiệu Spiriva và các nhãn khác, là một thuốc giãn phế quản có tác dụng dài được sử dụng trong quản lý bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) và hen suyễn. Cụ thể, nó được sử dụng để cố gắng ngăn chặn các giai đoạn xấu đi thay vì cho các giai đoạn đó. Nó được sử dụng bằng cách hít qua miệng. Khởi phát thường bắt đầu trong vòng nửa giờ và kéo dài trong 24 giờ.

Tác dụng phụ thường gặp bao gồm khô miệng, sổ mũi, nhiễm trùng đường hô hấp trên, khó thở và đau đầu. Các tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm phù mạch, co thắt phế quản nặng hơn và kéo dài QT. Bằng chứng dự kiến đã không tìm thấy tác hại trong khi mang thai, tuy nhiên, việc sử dụng như vậy chưa được nghiên cứu kỹ. Nó là một loại thuốc chống cholinergic và hoạt động bằng cách ngăn chặn hành động acetylcholine trên cơ trơn.

Tiotropium được cấp bằng sáng chế vào năm 1989 và được chấp thuận cho sử dụng y tế vào năm 2002. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn là khoảng 13,75 USD mỗi liều vào năm 2019. Ở Anh, một liều thuốc khiến NHS mất khoảng 0,86 pound vào năm 2019. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 95 tại Hoa Kỳ với hơn 8 triệu đơn thuốc. Không có phiên bản thuốc gốc có sẵn ở Hoa Kỳ kể từ năm 2019.

Sử dụng trong y tế 
Tiotropium được sử dụng để điều trị duy trì bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) bao gồm viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng. Tuy nhiên, nó không được sử dụng cho các đợt nghẽn cấp tính.

Tác dụng bất lợi 
Tác dụng bất lợi chủ yếu liên quan đến tác dụng chống động kinh của nó. Phản ứng có hại của thuốc thường gặp (≥1% bệnh nhân) liên quan đến trị liệu bằng tiotropium bao gồm: khô miệng và/hoặc kích ứng họng. Hiếm khi (<0,1% bệnh nhân) điều trị có liên quan đến: bí tiểu, táo bón, cấp góc đóng cửa tăng nhãn áp, đánh trống ngực (đặc biệt là nhịp tim nhanh trên thất và rung nhĩ) và/hoặc dị ứng (phát ban, phù mạch, sốc phản vệ).

Tham khảo

RTT
Thiophene
Thuốc thiết yếu của WHO
Trần Dạ Từ

Trần Dzạ Từ (sinh năm 1940 tại Hải Dương) là một thi sĩ, kí giả người Mỹ gốc Việt.

Tiểu sử
Ông Trần Dzạ Từ sinh năm 1940 tại Hải Dương (Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương) với nguyên danh Lê Hạ Vĩnh.

Năm 1954, ông theo đoàn di cư vào ở hẳn Sài Gòn. Ông sớm nhập Hội Bút Việt, hăng hái viết báo, soạn thơ và có tên tuổi trong làng văn nghệ.

Năm 1960, ông cộng tác thi sĩ Nguyên Sa lập tờ Gió Mới. Đến năm 1963 thì bị chính quyền Ngô Đình Diệm tống giam vì biểu lộ bất đồng chính kiến trên mặt báo.

Sau Cách mạng 01 tháng 11, ông kết hôn với một nữ sinh Huế là Trần Thị Thu Vân, cùng tham gia Đài Tiếng nói Tự do ở ban chiêu hồi.

Ngay khi Việt Nam Cộng hòa cáo chung, chính quyền mới tạm giam Trần Dzạ Từ và Nhã Ca hai năm, liệt vào danh sách Biệt kích văn hóa. Sau đó, Nhã Ca được thả, còn Trần Dzạ Từ tiếp tục ngồi tù 12 năm. Tuy nhiên, vì từng là hội viên Bút Việt nên thuộc phận sự Tổ chức Văn bút Quốc tế, Văn Bút và Ân xá Quốc tế cùng thủ tướng Thụy Điển Ingvar Carlsson đã đến thăm, trao quà và tích cực vận động cho ông bà cùng các con được sang Thụy Điển tị nạn.

Năm 1992, Trần Dzạ Từ và Nhã Ca lại đưa gia đình sang California định cư và lập hệ thống Việt Báo Daily News tại Quận Cam.

Tác phẩm
 Thuở làm thơ yêu em (Sài Gòn, 1960)
 Tỏ tình trong đêm (Sài Gòn, 1965)
 Nụ cười trăm năm (Quận Cam, chưa phát hành)
 Thơ Trần Dzạ Từ (Quận Cam, 2018)

Xem thêm
 Nhã Ca

Tham khảo

Sinh năm 1940
Người Hải Dương
Người Sài Gòn
Người Mỹ gốc Việt
Nhà thơ Việt Nam
Nhà báo Việt Nam
Người chống cộng Việt Nam
Vật lý kỹ thuật số

Trong vật lý và vũ trụ học, vật lý kỹ thuật số là một tập hợp các quan điểm lý thuyết dựa trên tiền đề rằng vũ trụ có thể mô tả bằng thông tin. Nó là một hình thức bản thể học kỹ thuật số về thực tế vật lý. Theo lý thuyết này, vũ trụ có thể được hình thành như là đầu ra của một chương trình máy tính xác định hoặc xác suất, một thiết bị tính toán kỹ thuật số rộng lớn hoặc một đẳng cấu toán học cho một thiết bị như vậy.

Lịch sử 
Các hoạt động của máy tính phải tương thích với các nguyên tắc của lý thuyết thông tin, nhiệt động học thống kê và cơ học lượng tử. Năm 1957, một liên kết giữa các lĩnh vực này đã được Edwin Jaynes đề xuất. Ông xây dựng một cách giải thích lý thuyết xác suất là logic Aristotele tổng quát, một quan điểm liên kết vật lý cơ bản với máy tính kỹ thuật số, bởi vì chúng được thiết kế để thực hiện các phép toán của logic cổ điển và, tương đương, của đại số Boole.

Giả thuyết cho rằng vũ trụ là một máy tính kỹ thuật số đã được Konrad Zuse đề xuất trong cuốn sách Rechnender Raum (dịch sang tiếng Anh là Tính toán không gian). Thuật ngữ vật lý kỹ thuật số được sử dụng bởi Edward Fredkin, người sau này thích thuật ngữ triết học kỹ thuật số. Những người khác đã mô hình hóa vũ trụ như một máy tính khổng lồ bao gồm Stephen Wolfram, Juergen Schmidhuber, và người đoạt giải Nobel Gerard 't Hooft. Các tác giả này cho rằng bản chất xác suất của vật lý lượng tử không nhất thiết là không tương thích với khái niệm tính toán. Các phiên bản lượng tử của vật lý kỹ thuật số gần đây đã được Seth Lloyd, Paola Zizzi  và Antonio Sciarretta  đề xuất.

Các ý tưởng liên quan bao gồm lý thuyết nhị phân của Carl Friedrich von Weizsäcker về các lựa chọn thay thế ur, chủ nghĩa tính toán, lý thuyết vũ trụ tính toán, "It from bit" của John Archibald Wheeler, và bản hòa tấu cuối cùng của Max Tegmark.

Tham khảo

Truyền thông kỹ thuật số
Kỹ thuật số
Lý thuyết tính toán
Vật lý xã hội

Vật lý xã hội là một lĩnh vực khoa học trong đó sử dụng các công cụ toán học lấy cảm hứng từ vật lý để hiểu được hành vi của đám đông. Trong một sử dụng thương mại hiện đại, nó cũng có thể đề cập đến việc phân tích các hiện tượng xã hội với dữ liệu lớn.

Vật lý xã hội có liên quan chặt chẽ với vật lý kinh tế trong đó các nhà nghiên cứu sử dụng các phương pháp vật lý để mô tả kinh tế.

Lịch sử 
Các yếu tố đầu tiên của vật lý xã hội đã được phác thảo trong cuốn sách đầu tiên của nhà tư tưởng xã hội học người Pháp, Henri de Saint-Simon, cuốn sách 1803 Lettres d'un Habitant de Geneve, đưa ra ý tưởng mô tả xã hội bằng cách sử dụng các định luật tương tự như khoa học vật lý và sinh học. Sinh viên và cộng tác viên của ông là Auguste Comte, một triết gia người Pháp được coi là người sáng lập xã hội học, người đầu tiên định nghĩa thuật ngữ vật lý xã hội trong một bài luận xuất hiện trong Le Producteur, một dự án tạp chí của Saint-Simon. Comte định nghĩa vật lý xã hội là  Vật lý xã hội là khoa học chiếm lĩnh các hiện tượng xã hội, được coi trong cùng một ánh sáng với các hiện tượng thiên văn, vật lý, hóa học và sinh lý, nghĩa là phải tuân theo các quy luật tự nhiên và bất biến, phát hiện ra nó là đối tượng đặc biệt của nghiên cứu của nó. Sau Saint-Simon và Comte, nhà thống kê người Bỉ Adolphe Quetelet, đề xuất rằng xã hội được mô hình hóa bằng xác suất toán học và thống kê xã hội. Cuốn sách năm 1835 của Quetelet, Tiểu luận về Vật lý xã hội: Con người và sự phát triển của các Khoa của ông, phác thảo dự án vật lý xã hội được đặc trưng bởi các biến đo lường theo phân phối bình thường và thu thập dữ liệu về nhiều biến số như vậy. Một giai thoại thường xuyên được nhắc tới là khi phát hiện ra rằng Comte Quetelet đã chiếm đoạt thuật ngữ 'vật lý xã hội', ông thấy cần phải phát minh ra một thuật ngữ mới 'sociologie' (xã hội học) vì ông không đồng ý với bộ sưu tập các thống kê của Quetelet.

Đã có một vài thế hệ khác của các nhà vật lý xã hội. Thế hệ đầu tiên bắt đầu với Saint-Simon, Comte và Quetelet, và kết thúc vào cuối những năm 1800 với nhà sử học Henry Adams. Vào giữa thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu như nhà vật lý thiên văn người Mỹ John Q. Stewart và nhà địa lý người Thụy Điển Reino Ajo, đã chỉ ra rằng sự phân bố không gian của các tương tác xã hội có thể được mô tả bằng mô hình trọng lực. Các nhà vật lý như Arthur Iberall sử dụng một cách tiếp cận homeokinetics để nghiên cứu các hệ thống xã hội như hệ thống tự tổ chức phức tạp. Ví dụ, phân tích gia đình của xã hội cho thấy rằng người ta phải tính đến các biến dòng chảy như dòng năng lượng, vật liệu, hành động, tốc độ tái tạo và trao đổi giá trị. Gần đây đã có một số lượng lớn các giấy tờ khoa học xã hội có sử dụng toán học một cách rộng rãi tương tự như vật lý, và được mô tả như là " khoa học xã hội tính toán ".

Tham khảo

Vật lý học
Dữ liệu lớn