Đảng Cộng sản Nepal

Đảng Cộng sản Nepal (Nepal Communist Party, viết tắt là NCP (, ) là một đảng cộng sản ở Nepal tồn tại từ năm 2018 đến năm 2021, từng là đảng cộng sản lớn nhất ở Nam Á và lớn thứ ba ở châu Á. Đảng được thành lập vào ngày 17 tháng 5 năm 2018, từ sự hợp nhất của hai đảng cánh tả, Đảng Cộng sản Nepal (Chủ nghĩa Mác - Lênin Thống Nhất) và Đảng Cộng sản Nepal (Chủ nghĩa Mao Trung dung). Ủy ban Điều phối Thống nhất Đảng đã hoàn tất việc hợp nhất sau tám tháng đàm phán. Hai đảng tiền nhiệm sau đó đã giải thể, mở đường cho đảng thống nhất mới. Đảng vẫn giữ nguyên biểu tượng bầu cử của CPN (UML), mặt trời.

Đảng này là đảng chính trị lớn nhất tại Hạ viện, Quốc hội và tất cả các hội đồng tỉnh trừ số 2. Cựu thủ tướng Nepal Pushpa Kamal Dahal và K. P. Sharma Oli, cả hai đều từng là chủ tịch của đảng. Sau những xung đột nội bộ trong đảng và việc giải tán quốc hội, đảng đã chia thành hai phe phái chính. Đảng này đổi tên thành Đảng Cộng sản Nepal (Nepal Communist Party, NCP) sau khi Ủy ban bầu cử Nepal từ chối đăng ký tên gọi vì đã có một đảng khác gọi là Đảng Cộng sản Nepal (Communist Party of Nepal, CPN) đã đăng ký tên này. Vào ngày 8 tháng 3 năm 2021, Tòa án Tối cao Nepal tuyên bố rằng việc sử dụng tên gọi tên "Đảng Cộng sản Nepal (Nepal Communist Party, NCP)" khi sáp nhập CPN-UML và CPN (Maoist Trung dung), và theo nghĩa mở rộng là chính vụ sáp nhập, là vô hiệu ngay từ đầu, vì tên này đã được đăng ký bởi một đảng do Rishiram Kattel lãnh đạo, và NCP đã bị "giải tán".  Sau phán quyết, hai đảng tiền nhiệm đã được khôi phục lại trạng thái ban đầu ngay trước khi sáp nhập, mặc dù nếu hai đảng này muốn sáp nhập lại theo đúng thủ tục thì sẽ được phép hoàn toàn.

Lịch sử

Liên minh cánh tả và thống nhất 
Vào ngày 3 tháng 10 năm 2017, hai đảng cộng sản lớn, Đảng Cộng sản Nepal (Chủ nghĩa Mác - Lênin Thống Nhất) và Đảng Cộng sản Nepal (Chủ nghĩa Mao Trung dung) lần lượt là đảng lớn thứ hai và thứ ba của Nepal, đã tuyên bố thành lập liên minh cho cuộc bầu cử lập pháp và bầu cử cấp tỉnh sắp tới. Đảng Naya Shakti do cựu thủ tướng Baburam Bhattarai lãnh đạo cũng tham gia liên minh này. Đây là một động thái nhằm loại bỏ đảng lớn nhất Nepal, Đảng Quốc đại Nepal, khỏi chính phủ và làm giảm sức mạnh của đảng này trong quốc hội. Ba đảng cũng công bố kế hoạch thống nhất sau cuộc bầu cử với việc thành lập Ủy ban Điều phối Thống nhất.

Vào ngày 14 tháng 10 năm 2017, Đảng Naya Shakti đã tách khỏi liên minh với lý do bất đồng quan điểm với hai đảng. Liên minh giữa hai đảng đã giành được đa số ghế tại Hạ viện và tại sáu trong số bảy hội đồng lập pháp cấp tỉnh. Sau cuộc bầu cử, người ta quyết định rằng CPN (Đảng Marxist-Leninist Thống nhất) sẽ nắm giữ các thủ hiến chính quyền ở Tỉnh số 1, Tỉnh Bagmati, Tỉnh Gandaki và Tỉnh Lumbini, và CPN (Chủ nghĩa Mao Trung dung) sẽ nắm giữ các bộ trưởng chính quyền ở Tỉnh Karnali và Tỉnh Sudurpashchim. Đảng này cũng giành được đa số hai phần ba trong Quốc hội. Sau khi Quốc hội Liên bang Nepal được thành lập, lãnh đạo đảng tại nghị viện của Đảng Cộng sản Nepal (Đảng Marxist-Leninist Thống nhất), Khadga Prasad Oli đã tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng vào ngày 15 tháng 2 năm 2018. Việc sáp nhập hai đảng ban đầu được công bố vào ngày 22 tháng 4 năm 2018, trùng với ngày thành lập Đảng Cộng sản Nepal ban đầu vào năm 1949, nhưng việc sáp nhập đã bị hoãn lại do không đủ thời gian để giải quyết các vấn đề còn lại.

Đảng CPN (Marxist-Leninist Thống nhất) và CPN (Trung tâm Maoist) đã giải tán các ủy ban trung ương của họ vào ngày 17 tháng 5 năm 2018 và đảng mới được thành lập cùng ngày. Khadga Prasad Oli và Pushpa Kamal Dahal sẽ giữ chức đồng chủ tịch của đảng cho đến khi đại hội được tổ chức. Đảng cũng đã thành lập Ban Thường vụ gồm 26 thành viên của UML cũ và 19 thành viên của  Maoist Trung dung cũ vào ngày 12 tháng 6 năm 2018. Các Tỉnh uỷ của đảng đã được hoàn thiện vào ngày 4 tháng 12 năm 2018. Các uyện uỷ đã được hoàn thiện vào ngày 22 tháng 4 năm 2019,, và các huyện ủy viên được bổ nhiệm vào ngày 22 tháng 7 năm 2019.

Xung đột nội bộ 
Trong cuộc họp Ban Bí thư Đảng vào ngày 21 tháng 8 năm 2019, lãnh đạo cấp cao của Đảng Madhav Kumar Nepal đã ghi nhận ý kiến bất đồng về việc phân công công tác trong Đảng và chỉ trích hai đồng chủ tịch, K.P. Sharma Oli và Pushpa Kamal Dahal, vì đã không hoàn tất quá trình sáp nhập sớm hơn. Ông cũng chỉ trích Oli vì không tuân thủ chính sách "Một Lãnh đạo, Một Vị trí" mà Đảng đã quyết định và kêu gọi Oli từ chức lãnh đạo Đảng hoặc từ chức thủ tướng. Trong cuộc họp Ban Bí thư vào ngày 21 tháng 11 năm 2019, Đảng đã quyết định tiếp tục với hai lãnh đạo nhưng bổ nhiệm Dahal làm lãnh đạo điều hành của Đảng. Cuộc họp cũng quyết định để Oli hoàn thành toàn bộ nhiệm kỳ thủ tướng thay vì thỏa thuận giữa hai lãnh đạo luân phiên lãnh đạo chính phủ. Nội các cũng được cải tổ sau những chỉ trích từ nội bộ Đảng đối với chính phủ. Một sự rạn nứt trong nội bộ đảng cũng hình thành sau khi một số phe phái trong đảng không ủng hộ khoản tài trợ theo Millennium Challenge Corporation mà chính phủ đã thỏa thuận với chính phủ Mỹ. Một lực lượng đặc nhiệm do đảng thành lập đã quyết định không chấp thuận thỏa thuận nếu không có sửa đổi.

Bam Dev Gautam được bổ nhiệm làm phó chủ tịch đảng sau khi ủy ban trung ương của đảng sửa đổi điều lệ đảng. Đồng chủ tịch đảng, Pushpa Kamal Dahal và Madhav Kumar Nepal đã chỉ trích cách chính quyền Oli xử lý đại dịch COVID-19 và các nhà lãnh đạo trong đảng đã thúc giục ban lãnh đạo cấp cao trong đảng triệu tập một cuộc họp của ban bí thư đảng để thảo luận về công việc của chính phủ. Tại cuộc họp của ban bí thư đảng, một số nhà lãnh đạo đã yêu cầu Oli từ chức nhưng một cuộc họp sau đó đã quyết định cho phép Oli làm như vậy sau khi ông đồng ý làm việc theo chỉ đạo của đảng và để Dahal thực hiện nhiệm vụ của mình với tư cách là lãnh đạo điều hành của đảng. Một hội đồng do đảng thành lập để giải quyết tranh chấp nội bộ đã đề xuất rằng một đại hội toàn quốc của đảng sẽ được tổ chức vào tháng 4 năm 2021 để giải quyết các vấn đề liên quan đến sự đoàn kết của đảng và đề xuất này đã được ủy ban thường vụ của đảng thông qua. Một cuộc cải tổ nội các khác đã được thực hiện vào ngày 16 tháng 10 năm 2020 nhưng Oli đã bị đảng chỉ trích vì không tham khảo ý kiến của đảng.

Vào ngày 14 tháng 11 năm 2020, đồng chủ tịch Pushpa Kamal Dahal đã trình bày một tài liệu chính trị tại một cuộc họp của ban bí thư đảng, cáo buộc K.P. Sharma Oli không tuân theo chỉ đạo của đảng, đơn phương lãnh đạo chính phủ và làm ngơ trước nạn tham nhũng. Đáp lại, Oli chỉ trích Dahal vì không cho ông ta tham gia chính phủ, cổ súy cho chủ nghĩa bè phái và gia đình trị cũng như không để các nạn nhân của Nội chiến Nepal được hưởng công lý.

Tư tưởng 
Là một phần của thỏa thuận sáp nhập, hệ tư tưởng của đảng sẽ bao gồm chủ nghĩa Marx - Lênin và ủng hộ hệ thống đa đảng ở Nepal, trong khi chính đảng sẽ vẫn thế tục và chịu sự chi phối của chế độ tập trung dân chủ.

Tham khảo 

N
Chính trị Nepal