Văn hóa rượu bia Hàn Quốc

Văn hóa uống rượu tại Triều Tiên () đề cập đến các tập quán, nghi thức, lịch sử và hiện trạng tiêu thụ đồ uống có cồn trên bán đảo Triều Tiên, với trọng tâm chủ yếu là văn hóa uống rượu tại Hàn Quốc. Văn hóa này gắn kết sâu sắc với cấu trúc xã hội, lối sống và truyền thống lâu đời, đồng thời phản ánh sự đa dạng về địa lý, khí hậu và văn hóa của khu vực. Các loại đồ uống truyền thống như makgeolli (rượu gạo đục), cheongju (rượu gạo trong) và soju (rượu chưng cất) không chỉ là thức uống mà còn là một phần không thể thiếu trong các nghi lễ gia đình, thờ cúng tổ tiên và giao tiếp xã hội hàng ngày.

Sự quan tâm của người Triều Tiên đối với việc sản xuất đồ uống có cồn bắt đầu từ thời Nhà Cao Ly (936–1392), khi việc tiếp xúc với các nền văn hóa nước ngoài và sự xuất hiện của kỹ thuật chưng cất từ Mông Cổ đã tạo ra nền tảng cho sự ra đời và phát triển của rượu chưng cất. Trải qua các triều đại, đặc biệt là dưới thời Joseon, nghệ thuật nấu rượu phát triển mạnh mẽ, tạo ra hàng trăm loại rượu địa phương khác nhau, mỗi loại mang hương vị và đặc trưng riêng biệt.

Trong thời kỳ hiện đại, Hàn Quốc nổi tiếng với mức tiêu thụ rượu mạnh bình quân đầu người thuộc hàng cao nhất thế giới, mặc dù xu hướng này đang có sự thay đổi đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ. Văn hóa uống rượu tại đây được mô tả là giúp tạo dựng và củng cố mối liên kết giữa các thành viên trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Tuy nhiên, những tác động tiêu cực đến sức khỏe và xã hội của việc lạm dụng rượu bia cũng đã thúc đẩy những thay đổi trong chính sách và nhận thức của công chúng trong những năm gần đây.

Lịch sử và truyền thống uống rượu 
Lịch sử uống rượu của người Triều Tiên có từ thời cổ đại, gắn liền với nông nghiệp trồng lúa nước và các nghi lễ cộng đồng. Các ghi chép lịch sử cho thấy từ thời kỳ Tam Quốc (khoảng thế kỷ 1 TCN – thế kỷ 7 SCN), người dân trên bán đảo đã biết ủ rượu từ gạo và các loại ngũ cốc khác. Tuy nhiên, bước ngoặt quan trọng trong lịch sử đồ uống có cồn của khu vực này diễn ra vào thời kỳ Cao Ly.

Sự du nhập của kỹ thuật chưng cất và phát triển dưới thời Cao Ly 
Trước thời Cao Ly, các loại rượu phổ biến chủ yếu là rượu lên men đơn thuần như takju (rượu đục, tiền thân của makgeolli) và cheongju (rượu trong). Vào thế kỷ 13, trong bối cảnh Đế quốc Mông Cổ bành trướng và ảnh hưởng của nhà Nguyên, kỹ thuật chưng cất rượu từ Trung Đông đã được truyền bá vào bán đảo Triều Tiên. Sự kiện này đánh dấu sự ra đời của soju chưng cất, một loại rượu mạnh trong suốt thường được làm từ gạo, lúa mì hoặc lúa mạch.

Dưới thời Cao Ly, ba loại rượu chính là takju, cheongju và soju đã định hình nên bộ ba đồ uống có cồn truyền thống của Triều Tiên. Các ghi chép cho thấy soju ban đầu được sử dụng cho mục đích y học trong cung đình và tầng lớp quý tộc trước khi dần phổ biến ra dân gian.

Sự đa dạng hóa dưới thời Joseon 
Bước sang thời kỳ Joseon (1392–1910), văn hóa uống rượu tiếp tục phát triển và trở nên tinh tế hơn. Nho giáo, với tư cách là hệ tư tưởng chính thống, đã định hình các nghi thức uống rượu trong các buổi lễ thờ cúng tổ tiên (jesa) và các dịp lễ tết. Rượu không chỉ là một thức uống mà còn là một lễ vật quan trọng trong các nghi thức này. Thời kỳ này chứng kiến sự nở rộ của các loại rượu địa phương (hyangtoju), với hàng trăm công thức gia truyền được lưu giữ trong các gia đình quý tộc (yangban). Các loại rượu nổi tiếng như Andong soju, Munbaeju và Jindo hongju đều có nguồn gốc từ thời kỳ này và vẫn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Rượu và các dịp lễ tết truyền thống 
Việc tiêu thụ đồ uống có cồn gắn liền với các hoạt động nông nghiệp và các ngày lễ theo mùa trong năm. Sau mùa thu hoạch, nông dân thường ủ rượu để chuẩn bị cho mùa xuân, và việc uống rượu trước khi ra đồng (thường là một bát takju) được coi là một cách để tăng cường sức lực. Âm nhạc nông dân truyền thống (nongak) thường vang lên trong những dịp này.

 Tết Nguyên đán (Seollal): Người Triều Tiên uống soju với niềm tin có thể xua đuổi bệnh tật và tà ma. Dosoju, một loại rượu thuốc đặc biệt, cũng được uống vào dịp năm mới với hy vọng mang lại sức khỏe và trường thọ.
 Rằm tháng Giêng (Daeboreum): Vào ngày rằm đầu tiên của năm âm lịch, người Triều Tiên uống rượu để cầu mong tin tốt lành. Trẻ em không uống nhưng được khuyến khích chạm môi vào chén rượu, sau đó đổ rượu xuống ống khói để phòng bệnh.
 Tết Đoan Ngọ (Dano): Vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, các gia đình tổ chức lễ tưởng niệm tổ tiên và uống các loại rượu được cho là có tác dụng xua đuổi tà ma và tăng cường sinh lực, khi năng lượng dương trong năm đạt đỉnh điểm.

Các loại đồ uống có cồn 
Văn hóa uống rượu tại Triều Tiên phản ánh một bức tranh đồ uống đa dạng, từ các loại rượu truyền thống được ủ và chưng cất thủ công đến các loại đồ uống hiện đại được sản xuất hàng loạt và các loại đồ uống nhập khẩu.

Rượu truyền thống (Jeontongju) 
Dựa trên kỹ thuật sản xuất, rượu truyền thống Triều Tiên chủ yếu được chia thành ba loại chính:

 Makgeolli (막걸리): Còn được gọi là takju (rượu đục), đây là loại rượu gạo lên men có màu trắng sữa, vị ngọt nhẹ và chua thanh, với nồng độ cồn thấp (khoảng 6-8%). Trong lịch sử, nó được coi là "rượu của nông dân" do giá thành rẻ và dễ làm. Trong những năm gần đây, makgeolli đã có sự hồi sinh mạnh mẽ, đặc biệt trong giới trẻ, với nhiều biến thể hiện đại có hương vị trái cây và đóng chai tinh tế.
 Cheongju (청주): Một loại rượu gạo trong, tương tự như sake của Nhật Bản, có nồng độ cồn cao hơn makgeolli (khoảng 12-15%). Cheongju được lọc kỹ lưỡng và có hương vị tinh tế, thường được sử dụng trong các nghi lễ thờ cúng tổ tiên và các bữa tiệc trang trọng. Các thương hiệu nổi tiếng hiện đại bao gồm Cheongha và Baekseju (một loại rượu thuốc pha thảo dược).
 Soju chưng cất (증류식 소주): Khác với soju pha loãng phổ biến ngày nay, soju chưng cất truyền thống có nồng độ cồn cao (thường trên 30%) và hương vị phức hợp từ quá trình lên men và chưng cất tự nhiên. Các thương hiệu nổi tiếng như Andong soju từ tỉnh Gyeongsang Bắc và Munbaeju từ Bình Nhưỡng (nay được sản xuất tại Hàn Quốc) là những di sản quý giá. Sự trỗi dậy của trào lưu Jeontongju (rượu truyền thống) từ khoảng năm 2020, với các thương hiệu như Wonsoju do nghệ sĩ Jay Park sáng lập, đã mang soju chưng cất đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Đồ uống hiện đại và quốc tế 
 Soju pha loãng (희석식 소주): Chiếm lĩnh thị trường rượu mạnh Hàn Quốc là loại soju pha loãng, được sản xuất bằng cách pha loãng ethanol tinh khiết với nước và chất tạo ngọt. Với nồng độ cồn dao động từ 16% đến 25% và giá thành rẻ, đây là loại đồ uống có cồn phổ biến nhất tại Hàn Quốc. Các thương hiệu hàng đầu là Chamisul (của HiteJinro) và Chum Churum (của Lotte Chilsung), với Chamisul chiếm hơn 65% thị phần nội địa tính đến năm 2026.
 Bia (Maekju): Bia là loại đồ uống có cồn phổ biến thứ hai. Thị trường bia Hàn Quốc từ lâu bị chi phối bởi các thương hiệu nội địa như Cass, Terra và Kloud, cùng với sự cạnh tranh từ các thương hiệu nhập khẩu như Heineken, Tsingtao và các loại bia thủ công. Trong bối cảnh sức khỏe được chú trọng, các loại bia ít calo và bia không cồn (non-alcoholic beer) đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ.
 Rượu nhập khẩu: Các loại rượu nhập khẩu như whisky, rượu vang, vodka và rum ngày càng phổ biến, đặc biệt là trong giới trẻ và tầng lớp trung lưu. Sự phổ biến của văn hóa "hometender" (pha chế tại nhà) và các quán bar speakeasy đã thúc đẩy nhu cầu đối với các loại rượu mạnh nhập khẩu chất lượng cao.

Văn hóa uống rượu trong xã hội đương đại 
Văn hóa uống rượu ở Hàn Quốc hiện đại là một mạng lưới phức tạp của các nghi thức truyền thống và động lực xã hội đang thay đổi nhanh chóng.

Nghi thức uống rượu truyền thống 
Nghi thức uống rượu là một phần quan trọng của văn hóa Hàn Quốc, phản ánh các giá trị Nho giáo về sự tôn trọng và thứ bậc xã hội.
 Rót rượu và nhận rượu: Khi nhận chén từ người lớn tuổi hoặc cấp trên, người nhận phải cầm chén bằng hai tay (lòng bàn tay trái đỡ đáy chén, tay phải giữ thân chén) và hơi cúi đầu. Ngược lại, khi rót rượu, người rót cũng dùng hai tay để thể hiện sự tôn trọng.
 Cách uống: Khi uống trước mặt người lớn tuổi, người uống phải quay mặt đi hướng khác và dùng tay che miệng cùng chén rượu. Chén rượu đầu tiên thường được uống cạn trong một lần ("one shot").
 Chuỗi rót rượu: Khi một người nhận được một chén rượu và uống cạn, người đó sẽ trả lại chén cho người đã rót, sau đó chính người đó sẽ rót lại một chén cho đối phương. Điều này tạo ra một chuỗi tương tác qua lại, thúc đẩy sự gắn kết và tình cảm giữa những người tham gia.

Hoesik (회식): Văn hóa uống rượu nơi công sở 
Một trong những khía cạnh nổi bật và gây nhiều tranh cãi nhất của văn hóa uống rượu Hàn Quốc là hoesik, tức là các buổi liên hoan, ăn uống sau giờ làm việc cùng đồng nghiệp. Trong nhiều thập kỷ, hoesik được coi là một phần không thể thiếu của văn hóa công ty, một công cụ để xây dựng tinh thần đồng đội, giải tỏa căng thẳng và củng cố hệ thống cấp bậc. Tuy nhiên, hoesik cũng bị chỉ trích vì áp lực phải uống quá nhiều, sự kéo dài đến đêm khuya và đôi khi là môi trường cho các hành vi không phù hợp.

Sự thay đổi trong văn hóa Hoesik dưới tác động của thế hệ MZ 
Từ giữa những năm 2020, văn hóa hoesik đã trải qua một sự chuyển đổi mạnh mẽ, chủ yếu do sự trỗi dậy của thế hệ MZ (Millennials và Gen Z) trong lực lượng lao động. Thế hệ này đề cao sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, sức khỏe tinh thần và thể chất, đồng thời phản đối mạnh mẽ văn hóa "gapjil" (lạm dụng quyền lực) và các nghi thức gượng ép.

Theo dữ liệu từ KB Kookmin Card, số lượng giao dịch thẻ công ty trong khung giờ hoesik (6 giờ tối đến nửa đêm) vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026 đã giảm 11,5% so với cùng kỳ năm trước. Các cuộc khảo sát cho thấy 92,7% người được hỏi vẫn tham gia các buổi tụ tập uống rượu, nhưng chỉ 2% cảm thấy bị "ép buộc" phải uống, cho thấy sự thay đổi từ văn hóa "phải uống" sang văn hóa "có thể uống".

Thay vì các buổi nhậu kéo dài, nhiều công ty và nhóm nhân viên trẻ đang chuyển sang các hoạt động gắn kết nhóm thay thế như chạy bộ, tham gia các lớp học nấu ăn, hoặc đơn giản là ăn tối và giải tán sớm. Xu hướng này được gọi là "Sober Life" (lối sống tỉnh táo) hay "Sober Curious" (quan tâm đến việc không uống rượu). Các chiến dịch nội bộ như "119" (1 loại rượu, 1 địa điểm, kết thúc trước 9 giờ tối) hay "829" đã được nhiều tập đoàn lớn áp dụng, dù hiệu quả còn hạn chế.

Thay đổi trong thói quen uống rượu của giới trẻ 
Xu hướng uống ít hơn và có chọn lọc hơn thể hiện rõ nhất ở nhóm tuổi 20-29. Dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) cho thấy, vào năm 2024, 56,0% người trong độ tuổi 20 cho biết họ không uống rượu hoặc chỉ uống tối đa một lần mỗi tháng. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với các nhóm tuổi lớn hơn. Chi tiêu tại các quán rượu của nhóm tuổi này cũng giảm 20,9% trong giai đoạn 2023-2025.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là giới trẻ hoàn toàn từ bỏ rượu bia. Họ chỉ đang "uống khác đi". Một cuộc khảo sát năm 2025 cho thấy 81,5% người trong độ tuổi 20-30 vẫn uống rượu, nhưng họ ưa chuộng đồ uống có nồng độ cồn thấp (54,1%), thích pha chế (34,6%) và quan tâm đến các lựa chọn không cồn (23,2%). Sự trỗi dậy của các loại "cocktail" đơn giản như Somaek (soju pha bia) hay Highball (whisky pha soda) cũng là một phần của xu hướng này.

Một nghịch lý thú vị là trong khi lượng tiêu thụ rượu thực tế giảm, lượng nội dung liên quan đến rượu trên các nền tảng truyền thông và mạng xã hội lại tăng mạnh. Số lượng quảng cáo rượu trên các phương tiện truyền thông truyền thống đã tăng từ 179.000 lần năm 2011 lên 523.000 lần năm 2024. Trên YouTube, tỷ lệ video về uống rượu có sự tham gia của người nổi tiếng đã tăng từ 10% năm 2021 lên 42% năm 2024. Điều này cho thấy văn hóa uống rượu đang dần chuyển từ hành vi thực tế sang một hình thức giải trí và tiêu dùng nội dung.

Xu hướng tiêu thụ và thị trường đồ uống có cồn 
Thị trường đồ uống có cồn Hàn Quốc đang trong giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, chịu ảnh hưởng bởi sự thay đổi nhân khẩu học, khủng hoảng kinh tế và các giá trị xã hội mới.

Số liệu tiêu thụ tổng quan 
Hàn Quốc từ lâu nổi tiếng là một trong những quốc gia tiêu thụ rượu mạnh bình quân đầu người cao nhất thế giới. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan khác cho thấy mức tiêu thụ rượu nguyên chất bình quân đầu người (trên 15 tuổi) của Hàn Quốc đã giảm từ mức đỉnh 14,4 lít vào cuối những năm 1990 xuống còn khoảng 7,79 lít vào năm 2025. Con số này đưa Hàn Quốc đứng thứ 4 ở châu Á và thứ 51 trên toàn cầu.

Tổng sản lượng rượu xuất xưởng nội địa đã giảm năm thứ hai liên tiếp, xuống còn 3,15 triệu kilô lít vào năm 2024, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 2006. Điều này cho thấy một xu hướng giảm rõ rệt và có cấu trúc, không chỉ là biến động ngắn hạn.

Sự trỗi dậy của đồ uống không cồn và ít cồn 
Phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trên thị trường đồ uống là các sản phẩm không cồn (non-alcoholic) và ít cồn (low-alcoholic). Các nhà sản xuất lớn đang chạy đua để tung ra các sản phẩm mới. HiteJinro đã đăng ký nhãn hiệu "Terra Zero" cho một loại bia không cồn mới vào đầu năm 2026, trong khi OB Beer đã ra mắt "Cass All Zero" và Lotte Chilsung giới thiệu "Kloud Non-Alcoholic". Thị trường bia không cồn nội địa được dự báo sẽ đạt quy mô 200 tỷ won vào năm 2026.

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở bia. Các loại cocktail không cồn, rượu vang không cồn và thậm chí cả "rượu mạnh" không cồn cũng đang dần xuất hiện trên các kệ hàng, đáp ứng nhu cầu của những người tiêu dùng muốn tận hưởng không khí của một buổi tiệc mà không phải chịu tác động của cồn.

Thị trường đồ uống giải rượu (Sookchwi Haeso) 
Hàn Quốc có một thị trường đồ uống giải rượu rất phát triển và độc đáo, phản ánh văn hóa uống rượu mạnh mẽ trước đây. Các sản phẩm này, thường ở dạng nước uống, thạch, kẹo hoặc viên nén, chứa các thành phần như chiết xuất từ quả lê Á Đông, cây nho khô Nhật Bản (Hovenia dulcis), nghệ và cây kế sữa, được cho là có tác dụng hỗ trợ gan và giảm các triệu chứng nôn nao.

Tuy nhiên, khi thói quen uống rượu thay đổi, thị trường này cũng đang chứng kiến sự sụt giảm. Doanh số của sản phẩm dẫn đầu thị trường "Condition" của HK inno.N đã giảm năm thứ ba liên tiếp, từ 620 tỷ won năm 2023 xuống còn 521 tỷ won năm 2025. Ngược lại, sản phẩm "Sangkwaehwan" của Samyang, vốn cung cấp các dạng viên và thạch tiện lợi hơn, lại ghi nhận mức tăng trưởng 6% trong cùng kỳ. Năm 2025, tổng giá trị thị trường đồ uống giải rượu ước tính đạt 470,6 tỷ won, giảm 10% so với năm trước.

Năm 2025, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm (MFDS) đã thắt chặt các quy định, yêu cầu tất cả các sản phẩm quảng cáo là "giải rượu" phải vượt qua các thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả. Quy định mới này đã khiến khoảng một nửa số sản phẩm trên thị trường bị loại bỏ, thúc đẩy sự hợp nhất và chuyên nghiệp hóa trong ngành.

Tác động đến sức khỏe và các chính sách liên quan 
Mặc dù xu hướng tiêu thụ rượu đang giảm, tác động của văn hóa uống rượu đối với sức khỏe cộng đồng tại Hàn Quốc vẫn là một vấn đề nghiêm trọng.

Tác động đến sức khỏe cộng đồng 
Theo Cục Thống kê Hàn Quốc, năm 2024, có 4.823 người Hàn Quốc tử vong vì các nguyên nhân liên quan trực tiếp đến rượu, chẳng hạn như bệnh gan do rượu, viêm dạ dày do rượu và ngộ độc rượu. Con số này tương đương với trung bình 13,2 người mỗi ngày, tăng 8,1% so với năm trước. Tỷ lệ tử vong do rượu trên 100.000 dân là 9,4, tăng từ mức 8,7 của năm 2023. Điều đáng chú ý là tỷ lệ tử vong ở phụ nữ đang tăng nhanh hơn so với nam giới, đặc biệt là ở nhóm phụ nữ lớn tuổi.

Mặc dù tỷ lệ uống rượu say (binge drinking) toàn quốc đã giảm nhẹ xuống 33,8% vào năm 2025 (từ mức đỉnh 35,8% năm 2023), nhưng con số này vẫn ở mức cao, đặc biệt là ở nam giới. Một mối lo ngại mới nổi là tỷ lệ uống rượu nguy cơ cao ở phụ nữ trong độ tuổi 30, đã tăng lên 12,6% vào năm 2024, đặt ra những thách thức sức khỏe cộng đồng mới.

Chính sách và quy định pháp luật 
Nhận thức được gánh nặng sức khỏe cộng đồng do rượu gây ra, chính phủ Hàn Quốc đã và đang thực hiện một loạt các biện pháp lập pháp và chính sách.

 **Cảnh báo sức khỏe trên bao bì**: Một sửa đổi quan trọng đối với Đạo luật Nâng cao Sức khỏe Quốc gia (Luật số 20813) đã được ban hành vào ngày 18 tháng 3 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 19 tháng 3 năm 2026. Luật mới yêu cầu trên tất cả các bao bì đồ uống có cồn phải in cảnh báo bằng văn bản và hình ảnh về sự nguy hiểm của việc uống rượu khi lái xe và uống rượu khi mang thai.
 **Hạn chế quảng cáo**: Chính phủ đang tăng cường giám sát và xử lý các hành vi quảng cáo rượu vi phạm, đặc biệt là trên các nền tảng trực tuyến như YouTube. Năm 2025, Bộ Y tế và Phúc lợi đã ban hành 8 lệnh sửa đổi đối với các quảng cáo rượu trên YouTube. Các cuộc thảo luận đang diễn ra về việc mở rộng hơn nữa phạm vi hạn chế quảng cáo rượu.
 **Chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng**: Các cơ quan y tế công cộng liên tục triển khai các chiến dịch nâng cao nhận thức về tác hại của rượu và khuyến khích lối sống lành mạnh. Các sáng kiến cấp cơ sở, như các chương trình phòng chống tác hại của rượu dựa vào cộng đồng, cũng được triển khai rộng rãi.

Văn hóa uống rượu tại Bắc Triều Tiên 
Thông tin về văn hóa uống rượu tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên rất hạn chế do sự cô lập của quốc gia này. Tuy nhiên, các báo cáo cho thấy rượu vẫn đóng một vai trò trong xã hội. Các loại rượu truyền thống như makgeolli và soju vẫn được sản xuất và tiêu thụ. Một số nhà máy bia quy mô nhỏ cũng tồn tại, nổi tiếng nhất là Nhà máy bia Taedonggang ở Bình Nhưỡng, sản xuất các loại bia được cho là có chất lượng khá tốt. Soju của Bắc Triều Tiên, chẳng hạn như Pyongyang Soju, cũng được biết đến. Việc uống rượu thường diễn ra trong các bữa ăn gia đình và các dịp lễ kỷ niệm chính thức, nhưng tình trạng lạm dụng rượu cũng được ghi nhận là một vấn đề, đặc biệt ở các vùng nông thôn.

Xem thêm 
 Đồ uống có cồn Triều Tiên
 Ẩm thực Triều Tiên
 Văn hóa Triều Tiên
 Makgeolli
 Soju
 Cheongju

Chú thích