Sách Lăng

Sách Lăng (chữ Hán: 策棱; chữ Mông Cổ: , chữ Cyril: цэрэн, chữ Mãn: , bính âm: Ts῾ering, ? - 1750), Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị, Thai cát của Khách Nhĩ Khách, hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn. Ông là một trong những tướng lĩnh và Ngạch phò của nhà Thanh, cũng là 1 trong 2 người Mông Cổ duy nhất được phối hướng trong Thái miếu.

Cuộc đời 
Năm Khang Hi thứ 31 (1692), ông nội của ông là Đan Luật (丹律) mang theo ông đến cư trú tại Tháp Mễ Nhĩ (塔米尔), quy phục nhà Thanh. Khang Hi Đế cực kỳ vui mừng, phong cho ông làm Khinh xa Đô úy, lưu lại Kinh sư, vào nội đình học tập, đem bộ chúng của ông quy vào Sát Cáp Nhĩ Tương Hoàng kỳ.

Năm thứ 45 (1706), ông được chỉ hôn với con gái thứ 10 của Khang Hi, thụ phong Hòa Thạc Ngạch phò, ban phẩm cấp Bối tử. Tháng 5 thì chính thức thành hôn. Sau khi thành hôn, Hoàng nữ được phong làm "Hòa Thạc Thuần Khác Công chúa", nhậm mệnh cùng trở về cư trú tại Tháp Mễ Nhĩ. Năm thứ 59 (1720), ông nhiều lần đánh bại quân Chuẩn Cát Nhĩ, thụ phong Trát Tát Khắc.

Năm Ung Chính nguyên niên (1723), ông đặc biệt được phong làm Đa La Quận vương. Năm thứ 2 (1724), ông đóng quân ở A Nhĩ Thái (阿尔泰) và được phong làm Phó tướng. Cùng năm, nhờ quân công mà được phong Khách Nhĩ Khách Quận vương. Mẹ vợ là Quý nhân Ô Lạp Na Lạp thị cũng được gia tôn làm Hoàng khảo Thông tần. Năm thứ 5 (1727), ông cùng Nội đại thần Tư Cách (斯格) đến sông Chikoy ký Hiệp ước Kyakhta với Đại sứ Nga là Sava Vladislavich.

Năm thứ 9 (1731), ông đánh bại quân Chuẩn Cát Nhĩ, giành đại thắng ở Ngạc Đăng Sở Lặc (鄂登楚勒), được tấn phong làm Hòa Thạc Thân vương, ban thưởng bốn ngàn lượng bạc, trở thành Đại Trát Tát Khắc của Khách Nhĩ Khách. Năm thứ 10 (1732), chiến thắng trong trận Quang Hiển Tự (光显寺之战), ông được tứ hiệu "Siêu Dũng Thân vương", tấn phong Cố Luân Ngạch phò. Triều đình nhà Thanh đã lấy 19 kỳ thuộc về Thổ Tạ Đồ Hãn để ban cho ông, gọi chung là Tái Âm Nặc Nhan bộ. Năm thứ 11 (1733), nhậm chức Định Biên tả Phó tướng quân (定边左副将军), tiến vào chiếm giữ Khovd.

Năm Càn Long nguyên niên (1736), đóng quân tại Uliastai. Năm thứ 15 (1750), ông qua đời, được đưa vào thờ trong Hiền Lương từ và Thái miếu ở Kinh sư. Ông cùng với Tăng Cách Lâm Thấm là hai người Mông Cổ duy nhất được thờ tự trong Thái miếu, đều nhờ vào công bình định Chuẩn Cát Nhĩ và đều có mối quan hệ với Hoàng thất.

Gia quyến

Thê thiếp 

 Đích thê: Ái Tân Giác La thị, tức Cố Luân Thuần Khác Công chúa, con gái của Khang Hi Đế với Thông tần Na Lạp thị.
 Trắc thất: Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị, tên Tháp Bản (塔本)

Hậu duệ 
Ông có tám người con trai, trong đó:

 Trưởng tử: Thành Cổn Trát Bố (成衮札布, ? - 1771), mẹ là Thuần Khác Công chúa, được phong làm Thế tử, sau tập tước Trát Tát Khắc Thân vương kiêm Minh trưởng. Có bảy con trai.
 Trưởng tử: Ngạch Nhĩ Khắc Sa Lạt (額爾克沙喇, ? - 1766), thụ Nhất đẳng Đài cát, sau thăng Phụ quốc công rồi Bối tử. 
 Thứ tử: Y Thập Trát Mộc Sở (伊什扎布楚), kế thừa tước vị Bối tử của anh trai.
 Tứ tử: Chiêm Sở Bố Đa Nhĩ Tế (占楚布多尔济).
 Thứ tử: Đức Lăng Đa Nhĩ Tế (德楞多爾濟).
 Thất tử: Lạp Vương Đa Nhĩ Tế (拉旺多尔济, 1754 - 1816), được phong Thế tử, sau kế thừa tước vị Trát Tát Khắc Thân vương, lấy con gái Càn Long Đế là Cố Luân Hòa Tĩnh Công chúa. Sau khi công chúa qua đời, Thân vương tục huyền với một quý tộc Mông Cổ, trở thành Ngạch phò duy nhất của Càn Long tái hôn.
 Con thừa tự: Ba Ngạn Tế Nhĩ Cát Lặc (巴彥濟爾噶勒), thụ phong Phụ quốc công.
 Xa Đăng Ba Tát Nhĩ (車登巴咱爾), sau tập tước, sau thăng Siêu Dũng Thân vương, lấy Quận quân, con gái Vinh Thân vương Dịch Hội.
 Đạt Nhĩ Mã (達爾瑪), kế thừa tước vị Trát Tát Khắc Thân vương, lấy con gái của Di Thân vương Tái Viên.  
 Na Ngạn Đồ (那彦图, 1867 - 1938), kế thừa tước vị Trát Tát Khắc Thân vương, cũng là vị Trát Tát Khắc Thân vương cuối cùng. Từng nhậm Đô thống Mông Cổ Tương Bạch kỳ, Mãn Châu Chính Hồng kỳ, Mãn Châu Tương Hoàng kỳ, Lĩnh thị vệ Nội đại thần, Ngự tiền đại thần. Dưới thời Dân quốc, ông giữ nhiều chức vụ quan trọng như Nghị viên Tham chính viện, qua đời tại Bắc Kinh. Phủ đệ của ông còn tồn tại đến ngày nay, gọi là Na vương phủ (那王府). Đích thê là con gái Khánh Thân vương Dịch Khuông. 
 Trưởng tử (thứ xuất): Kỳ Thành Vũ (祺誠武), lấy con gái của Trấn quốc tướng quân Dục Trường (毓長), con trai Định Quận vương Phổ Hú. Có một con gái, sau lấy anh trai của Uyển Dung là Nhuận Lương (润良) làm kế thê. 
 Thứ tử (thứ xuất): Kỳ Khắc Thản (祺克坦).
 Tam tử (đích xuất): Kỳ Khắc Thận (祺克慎), từng là Nghị viên Tham nghị viện. Vợ đầu là Khương thị (姜氏), con gái Thái tử Thái sư Sùng Lễ (崇禮);  kế thê là con gái nhà ngoại giao Tất Quế Phương (畢桂芳).
 Tứ tử (đích xuất): Kỳ Phác Sâm (祺璞森). Vợ đầu là con gái Lại bộ Tả thị lang Kế Lộc (繼祿), sau lại lấy một kỹ nữ làm vợ thứ. 
 Ngũ tử (thứ xuất): Kỳ Khắc Thái (祺克泰). Vợ là Kim Văn Dung (金文容), con gái Lễ Thân vương Thành Khôn. 
 Trưởng nữ, nhị nữ chết yểu, đều do thứ thiếp sinh.
 Tam nữ (đích xuất), Đích Phúc tấn của Túc Thân vương Hiến Chương (憲章).
 Tứ nữ (đích xuất), Đích Phúc tấn của Duệ Thân vương Trung Thuyên.
 Ngũ nữ (thứ xuất), lấy con trai của Đông Minh Quách Vương (东盟郭王).
 Thứ tử: Sách Bố Đẳng Bố (策布登扎, 1704 - 1782), còn gọi Sa Bố Đăng Trát Bố (車布登札布) hay Xa Nhĩ Đăng Tháp Bố (車爾登扎布), mẹ là Thuần Khác công chúa. Thụ Nhất đẳng Đài cát, sau thăng Đa La Bối lặc, Đa La Quận vương, hưởng phẩm cấp Thân vương, được đưa chân dung vào Từ Quảng các, trở thành Trát Tát Khắc Siêu Dũng Quận vương đầu tiên. 
 Thứ tử: Chiêu Khoa Đồ (昭科圖), mẹ là Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị.

Chú thích

Nguồn 

 
 
 
 
 

Mất năm 1750
Sinh thế kỷ 17
Thân vương ngoại phiên Mông Cổ
Bột Nhi Chỉ Cân
Người Mông Cổ thuộc Thanh
Ngạch phò nhà Thanh
Nhân vật quân sự nhà Thanh