Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài

Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (tiếng Anh: State Committee for Overseas Vietnamese, viết tắt là SCOV) là cơ quan cấp tổng cục trực thuộc Bộ Ngoại giao, giúp Bộ trưởng Bộ Ngoại giao thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài. Chủ nhiệm của Ủy ban thường là Thứ trưởng Bộ Ngoại giao.

Lịch sử 
Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài được thành lập ngày 23 tháng 11 năm 1959 , theo Nghị định số 416/TTg của Thủ tướng Chính phủ, với tên gọi ban đầu là Ban Việt kiều Trung ương.

Ngày 18 tháng 10 năm 1973, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 220/NQ-TTg về việc thành lập Ban Việt kiều Trung ương là một Hội đồng liên ngành, có bộ máy đặt tại Văn phòng Chính phủ.

Ngày 9 tháng 5 năm 1979, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP về việc phải nhanh chóng kiện toàn bộ máy Ban Việt kiều Trung ương.

Ngày 5 tháng 6 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số209/NĐ-CP về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Ban Việt kiều Trung ương.

Tháng 7 năm 1980, Hội đồng Chính phủ đã cho thành lập Vụ Người Việt với nhiệm vụ quản lý các công việc liên quan đến Thuyền nhân, Hoa kiều rời Việt Nam và những người của chế độ cũ xuất ngoại theo Chương trình Ra đi Có trật tự (ODP, HO và con lai - AC). Vụ Người Việt do Vũ Hoàng được cử làm Vụ trưởng đầu tiên, nhiệm kỳ khoảng 1 năm. Năm 1985, Vụ Người Việt sáp nhập vào Vụ Lãnh sự, các công tác về Việt kiều được chuyển sang cho Ban Việt kiều Trung ương.

Chức năng nhiệm vụ 
Theo Quyết định số 11/2019/QĐ-TTg ngày 18 tháng 02 năm 2019 của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ủy ban Nhà nước về Người Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại giao, các nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban gồm:

1. Tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền:

a) Dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội; dự án pháp lệnh và dự thảo nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ; dự thảo quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về công tác người Việt Nam ở nước ngoài;

b) Chiến lược, kế hoạch dài hạn, chương trình mục tiêu quốc gia; chương trình hành động, đề án, dự án quan trọng của Chính phủ về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

2. Trình Bộ trưởng Bộ Ngoại giao xem xét, quyết định:

a) Dự thảo thông tư, quyết định, chỉ thị và các văn bản khác về công tác người Việt Nam ở nước ngoài;

b) Kế hoạch dài hạn, trung hạn, hàng năm về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

3. Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật, chiến lược, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án về công tác người Việt Nam ở nước ngoài sau khi được cấp có thẩm quyền ban hành hoặc phê duyệt.

4. Hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ công tác về người Việt Nam ở nước ngoài theo thẩm quyền.

5. Tổng hợp, đánh giá tình hình cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người Việt Nam ở nước ngoài ổn định cuộc sống, hòa nhập vào xã hội sở tại, thực hiện đại đoàn kết dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam; vận động, thu hút nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước; tổ chức, hỗ trợ, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài trong các mối liên hệ với trong nước.

6. Thông tin, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tình hình đất nước cho người Việt Nam ở nước ngoài.

7. Thực hiện hợp tác quốc tế liên quan đến công tác người Việt Nam ở nước ngoài theo quy định của pháp luật.

8. Thực hiện quản lý đối với các tổ chức xã hội liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài theo quy định của pháp luật.

9. Thực hiện công tác khen thưởng trong công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.

10. Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài thuộc phạm vi quản lý.

11. Thực hiện công tác cải cách hành chính theo mục tiêu và nội dung chương trình cải cách hành chính nhà nước đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

12. Quản lý về tổ chức bộ máy, biên chế; thực hiện chế độ tiền lương và các chế độ, chính sách đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật đối với công chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý của Ủy ban theo quy định của pháp luật và phân cấp của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

13. Quản lý tài chính, tài sản được giao và tổ chức thực hiện ngân sách nhà nước được phân bổ theo quy định của pháp luật.

14. Tổ chức tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tiêu cực theo quy định của pháp luật.

15. Thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn khác theo sự phân công hoặc ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và theo quy định của pháp luật.

Lãnh đạo hiện nay 
 Chủ nhiệm: Nguyễn Trung Kiên
 Phó Chủ nhiệm:
 Phạm Thị Kim Hoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Thông tin – Văn hóa, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài

Cơ cấu tổ chức 

 Vụ Nghiên cứu tổng hợp
 Vụ Thông tin - Văn hóa
 Vụ Kinh tế, Khoa học và Công nghệ
 Văn phòng

Chủ nhiệm qua các thời kỳ

Trưởng Ban Việt kiều Trung ương (và chức vụ kiêm nhiệm) 

 Nguyễn Khang (1959 – ?) Bộ trưởng, Phủ Thủ tướng
 Trần Quang Huy (? – 1976) Bộ trưởng, Phó Thủ tướng
 Đặng Thí (1976 – 1982) Bộ trưởng, Tổng Thư ký (Chủ nhiệm) Hội đồng Bộ trưởng
 Hà Văn Lâu (1982 – 1984) Thứ trưởng Bộ Ngoại giao
 Nguyễn Cơ Thạch (1984 – 1986) – Bộ trưởng Bộ Ngoại giao
 Hoàng Bích Sơn (1986 – 1991) Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương
 Nguyễn Ngọc Trân – Trưởng Ban Việt kiều Trung ương (1992 – 1994)

Chủ ngiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (kiêm Thứ trưởng) 
 Nguyễn Ngọc Trân (1994 – 1996)
 Nguyễn Dy Niên (1996 – 2000)
 Nguyễn Đình Bin (2000 – 2002)
 Nguyễn Phú Bình (2002 – 2008)
 Nguyễn Thanh Sơn (2008 – 2014)
 Vũ Hồng Nam (2014 – 2018)
 Nguyễn Quốc Cường (2014 – 2019)
 Đặng Minh Khôi (2019 – 2021)
 Phạm Quang Hiệu (2021 – 2023)
 Lê Thị Thu Hằng (2023 – 2025)
 Nguyễn Trung Kiên (4/2025 – đương nhiệm)

Hoạt động nổi bật 
Ủy ban đã chủ trì và phối hợp tổ chức một số hoạt động nổi bật cho người Việt Nam ở nước ngoài như:

- Nổi bật và quan trọng nhất trong công tác tham mưu là đã chủ động đề xuất, xây dựng và kiên trì kiến nghị Bộ Chính trị TƯ Đảng ban hành Nghị quyết NQ/TW số 36, ngày 26-3-2004, Nghị quyết công khai đầu tiên xác định rõ đường lối, chính sách đổi mới đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

- Hội nghị Người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới các năm 2009, 2012, 2016.

- Trại hè Việt Nam dành cho dành cho học sinh, sinh viên kiều bào được tổ chức bắt đầu từ năm 2004. Tổng số đại biểu gần 1500 em. Cùng với các hoạt động trải dài trên cả ba miền Bắc-Trung-Nam, chương trình có sự kết hợp hài hòa các yếu tố giáo dục chính trị, lịch sử, truyền thống, văn hóa, du lịch và trau dồi tiếng Việt góp phần khơi gợi lòng tự hào dân tộc và tình cảm gắn bó quê hương của thế hệ kiều bào trẻ.

- Chương trình Xuân quê hương dành cho kiều bào về quê đón Tết được tổ chức vào Tết Nguyên đán hàng năm với các hoạt động như: Lễ thả cá chép, thăm các di tích lịch sử, gặp lãnh đạo Đảng, Nhà nước và chương trình nghệ thuật "Xuân quê hương".

- Năm 2013, lần đầu tiên, một Hội nghị phụ nữ dành cho NVNONN được tổ chức với sự tham dự của hơn 200 đại biểu phụ nữ kiều bào đang sinh sống, làm việc tại gần 30 quốc gia và vùng lãnh thổ.

- Các diễn đàn, hội nghị lớn như: Diễn đàn chuyên gia, trí thức NVNONN với phát triển kinh tế và hội nhập của Việt Nam giai đoạn 2016-2020; “Diễn đàn kết nối các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo của người Việt tại Hoa Kỳ và Việt Nam” năm 2017 và 2018; Diễn đàn người Việt có tầm ảnh hưởng năm 2019; Diễn đàn Kinh tế Kiều bào năm 2019 tại Hàn Quốc; Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu năm 2018, 2019...

Tham khảo 

Cơ quan trực thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam
Người