Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Plectranthias bauchotae

Plectranthias bauchotae là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Heemstra (2022) xem Plectranthias elaine là đồng nghĩa của P. bauchotae, nhưng Tang và Chen (2025) vẫn công nhận tính hợp lệ của P. elaine.

Từ nguyên 
Từ định danh bauchotae được đặt theo tên của nữ tiến sĩ Marie-Louise Bauchot, nhà ngư học người Pháp từng công tác tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp, nhằm vinh danh những đóng góp của bà cho ngành ngư học.

Phân bố 
P. bauchotae hiện được biết đến ở ngoài khơi Nam Phi (tại KwaZulu-Natal và Đông Cape), phía nam Madagascar và tại bãi ngầm Saya de Malha. Loài này được tìm thấy ở độ sâu khoảng 68–273 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. bauchotae là 12 cm. Thân và các vây màu vàng phớt đỏ, hai bên lườn có các vệt đốm vàng, với hai dải đỏ sẫm đến cam hơi mờ (dải thứ nhất nằm dưới các gai vây lưng sau cùng và các tia mềm trước nhất, dải thứ hai ở cuống đuôi). Có một dải vàng nhạt chéo từ mắt xuống vây bụng. 

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15–16; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14; Số vảy đường bên: 28–32.

Tham khảo 

B
Cá Ấn Độ Dương
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Mauritius
Động vật được mô tả năm 1980
Pelontrus bennetti

Pelontrus bennetti là một loài cá biển thuộc chi Pelontrus trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2015.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias bennetti được chuyển sang chi Pelontrus.

Từ nguyên 
Từ định danh bennetti được đặt theo tên của Timothy Bennett, thợ lặn và nhà sưu tập cá cảnh biển người Úc, người đã thu thập mẫu định danh của loài này.

Phân bố và môi trường sống 
P. bennetti hiện chỉ được biết đến tại rạn Holmes trong biển San Hô (ngoài khơi Úc), được tìm thấy ở độ sâu trong khoảng 40–125 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất của P. bennetti là 5,5 cm.
 
Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 29–30.

Tham khảo 

 

 
B
Cá Thái Bình Dương
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 2015
Xenanthias cirrhitoides

Xenanthias cirrhitoides là một loài cá biển thuộc chi Xenanthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias cirrhitoides được chuyển sang chi Xenanthias.

Từ nguyên 
Từ định danh cirrhitoides được đặt theo danh pháp của họ cá Cirrhitidae, hàm ý đề cập đến sự tương đồng về kiểu hình của loài cá này, đặc biệt là các tia vây ngực dưới dày hơn, như ở một số loài cá Cirrhitidae.

Phân bố và môi trường sống 
X. cirrhitoides là loài đặc hữu của đảo Rapa Iti (Polynésie thuộc Pháp). Loài này được thu thập ở độ sâu khoảng 2–25 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở X. cirrhitoides là 5,7 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 29–30.

Tham khảo 

C
Cá Thái Bình Dương
Động vật được mô tả năm 1980
Plectranthias elaine

Plectranthias elaine là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2009.

Heemstra (2022) xem P. elaine là đồng nghĩa của Plectranthias bauchotae, nhưng Tang và Chen (2025) vẫn công nhận tính hợp lệ của P. elaine.

Từ nguyên 
Từ định danh elaine được đặt theo tên của Elaine Heemstra, vợ của tác giả chính Phillip C. Heemstra, nhằm tri ân đóng góp của bà cho việc nghiên cứu về cá qua những bản vẽ.

Phân bố 
P. elaine, nếu hợp lệ, chỉ được biết đến ở ngoài khơi Nam Phi (tại KwaZulu-Natal và Đông Cape). Loài này được tìm thấy ở độ sâu khoảng 68–114 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. elaine là 5,6 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14.

Tham khảo 

E
Cá Ấn Độ Dương
Cá Nam Phi
Động vật được mô tả năm 2009
Sayonara elongata

Sayonara elongata là một loài cá biển thuộc chi Sayonara trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2011.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias elongatus được chuyển sang chi Sayonara dưới danh pháp S. elongata.

Từ nguyên 
Tính từ định danh elongata trong tiếng Latinh có nghĩa là "thuôn dài", hàm ý đề cập đến cơ thể thon dài của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống 
S. elongata có phân bố không liên tục ở Tây Thái Bình Dương. Loài này hiện được biết đến tại 3 vị trí, bao gồm đảo Đài Loan, miền nam Nhật Bản (bờ tây đảo Kyūshū), xa hơn ở phía nam đến Vanuatu.

S. elongata được thu thập ở độ sâu trong khoảng 200–243 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở S. elongata là 5,4 cm. Cá màu trắng phớt hồng, lốm đốm các vệt lớn màu đỏ cam, trong đó có một đốm kéo dài lên phần gai vây lưng.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 15; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 16.

Tham khảo 

E
Cá Thái Bình Dương
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Vanuatu
Động vật được mô tả năm 2011
Ĭ

Ĭ (hay: ĭ), được gọi là I With caron có dấu trăng trên đầu chữ I, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê.

 ĭ upper case Ĭ
 The letter i written with a breve.

Biểu diễn Trên Máy Tính 

Chữ cái Latinh
Ñ

Ñ (hay: ñ) có dấu ngã (᷉) trên đầu chữ N, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong tiếng Ê Đê. Ñ có nguồn gốc từ tiếng Tây Ban Nha và nó cũng được sử dụng trong các ngôn ngữ khác.

Chữ Ñ thường mang âm "nhờ" giống cặp chữ NH trong tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Việt. Ví dụ như España là "Tây Ban Nha" trong tiếng Tây Ban Nha được viết thành Espanha trong tiếng Bồ Đào Nha. Tương tự, Señorita trong tiếng Tây Ban Nha cũng được viết là Senhorita trong tiếng Bồ Đào Nha.

Biểu diễn Trên Máy Tính 

Chữ cái Latinh
Chữ cái Latinh có dấu phụ
Tiếng Tây Ban Nha
Ŏ

Ŏ (hay: ŏ), được gọi là O With Breve có dấu trăng trên đầu chữ O, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê. Ŏ cũng được sử dụng trong các ngôn ngữ Itelmen & Khanty

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Chữ Ŏŏ

Chữ cái Latinh
Ŭ

Ŭ (hay: ŭ), được gọi là U With Breve có dấu trăng trên đầu chữ U, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê.

 u-caron Ǔ ǔ (caron) với Ŭ ŭ (breve) đều được dùng trong ngôn ngữ Êđê. Nhưng nó lại phân biệt trong âm thứ ba của bính âm tiếng Trung Quốc.

Biểu diễn Trên Máy Tính

Liên kết ngoài 

Chữ cái Latinh
Chữ cái Latinh có dấu phụ
Tiếng România
Zeta Reticuli

Zeta  Reticuli, Latin hóa từ ζ  Reticuli, là một hệ sao kép rộng nằm ở phía nam của chòm sao Reticulum. Từ bán cầu nam, cặp đôi này có thể được nhìn thấy như một ngôi sao đôi bằng mắt thường trên bầu trời rất tối. Dựa trên các phép đo thị sai, hệ thống sao này nằm ở khoảng cách khoảng      từ Trái Đất. Cả hai ngôi sao đều có các tính chất tương tự như Mặt trời. Chúng thuộc nhóm Sao dịch chuyển Zeta Herculis có chung nguồn gốc.

Danh pháp 
Ở mức giảm −62 °, hệ thống sao này không thể nhìn thấy từ vĩ độ + 53 °Của Anh. Tên định danh của Bayer cho hệ sao này, Zeta (ζ) Reticuli, bắt nguồn từ bản đồ sao năm 1756 của nhà thiên văn học người Pháp Abbé Nicolas Louis de Lacaille. Sau đó, hai ngôi sao đã nhận được các chỉ định riêng biệt trong Bức ảnh Cape Durchmusterung, được xử lý từ năm 1859 đến 1903, sau đó trong Danh mục Henry Draper, được xuất bản từ năm 1918 đến 1924.

Tham khảo 

Chòm sao Võng Cổ
Sao dãy chính nhóm G
Sao đôi
Thiên thể Bayer
Thiên thể HR
Thiên thể Durchmusterung
Thiên thể Gliese và GJ
Thiên thể HD
Thiên thể Hipparcos
Strasburg

Strasburg, Strasbourg và Strassburg hoặc Straßburg có thể là:

Địa điểm
Strasbourg, một thành phố tại Alsace (Pháp)
Straßburg, Sankt Veit an der Glan, trong bang Kärnten, Áo.
Strasburg, Vorpommern-Greifswald, trong bang Mecklenburg-Western Pomerania, Đức.
Strasburg, hoặc Strasburg in Westpreußen, tên cũ của Brodnica, Ba Lan
Strassburg, tên tiếng Đức cho Aiud, thuộc hạt Alba, România
Straßburg, tên cũ của Kuchurhan, Rozdilna Raion, thuộc Ukrainia sau Thế chiến 2
Hoa Kỳ
Strasburg, Colorado, được phân chia giữa Quận Adams và Quận Arapahoe
Strasburg, Illinois
Strasburg, Missouri
Strasburg, North Dakota
Strasburg, Ohio
Strasburg, Pennsylvania
Xã Strasburg, Quận Lancaster, Pennsylvania
Strasburg, Virginia

Canada
Strasbourg, Saskatchewan

Pháp
 Strasbourg (quận)
 Strasbourg-Ville (quận)
 Strasbourg-Campagne (quận)

Tên người
Stephen Strasburg, cầu thủ baseball

Xem thêm
Bảng Strassburg, Một bảng tính được ghi theo tiếng Babylon được công nhận là đại số lâu đời nhất trên thế giới
Strasbourg (thiết giáp hạm Pháp)
Strasburger, họ của một gia đình Ba Lan-Đức nổi bật
Strasbourg IG, (SIG Basket), một câu lạc bộ bóng rổ Pháp
RC Strasbourg Alsace, một đội bóng đá Pháp
Strasbourg (bài hát), đĩa đơn năm 2004 của The Rakes

Họ người Đức
Trang định hướng địa danh
Puwanai Sangwan

Puwanai Sangwan (tiếng Thái: ภูวนัย แสงวรรณ์, sinh ngày 26 tháng 10 năm 1995) là một nam diễn viên người Thái Lan.

Các phim tham gia

Phim truyền hình

Chương trình thực tế

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 

Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên Thái Lan
Người Băng Cốc
Cựu sinh viên Đại học Bangkok
Nam diễn viên từ Bangkok
Nam diễn viên truyền hình Thái Lan
Quyền tự nhiên

Quyền tự nhiên là những quyền được cho là quan trọng cho mọi con người, loài động vật hoặc thậm chí là mọi sinh vật. Những người theo học thuyết về quyền tự nhiên cho rằng quyền con người là những gì bẩm sinh, vốn có mà mọi cá nhân sinh ra đều được hưởng chỉ đơn giản bởi họ là thành viên của gia đình nhân loại. Các quyền con người, do đó, không phụ thuộc vào phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa hay ý chí của bất cứ cá nhân, giai cấp, tầng lớp, tổ chức, cộng đồng hay nhà nước nào.

Khái niệm về quyền tự nhiên đã thay đổi trong suốt lịch sử nhân loại. Ý tưởng này xuất hiện từ thời thời cổ đại, nhưng nổi tiếng nhất là do sự thảo luận bởi nhà triết học người Anh John Locke. J. Locke nói rằng các quyền tự nhiên quan trọng nhất là "quyền sống, tự do và sở hữu". Trong Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ năm 1776, các quyền tự nhiên được bao gồm là "quyền sống, tự do và mưu cầu hạnh phúc". Ý tưởng này cũng được nêu trong Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp năm 1789.

J. Locke, Th. Jefferson và những người khác cho rằng mục đích của chính phủ là bảo vệ quyền tự nhiên của người dân thông qua hợp đồng xã hội (khế ước xã hội), một thỏa thuận ngầm giữa các thành viên trong xã hội để hợp tác vì lợi ích xã hội.

Quyền tự nhiên là học thuyết có vai trò quan trọng bảo vệ con người trước sự xâm phạm của các chế độ, nhà nước độc đoán, tùy tiện giới hạn quyền con người.

Tham khảo

Thuật ngữ chính trị
Lý thuyết chủ nghĩa tự do cá nhân
Quyền
Quyền động vật
Khái niệm luân lý học
Chủ quyền
Khái niệm nhân quyền
Chó sói Mexico

Sói Mexico (Canis lupus baileyi) là một phân loài của sói xám từng phân bố ở phía đông nam bang Arizona, miền nam bang New Mexico, miền tây bang Texas thuộc Hoa Kỳ và miền bắc Mexico.

Sói Mexico là phân loài sói xám có kích thước nhỏ nhất tại khu vực Bắc Mỹ, và khá tương đồng về hình dáng với sói bình nguyên Bắc Mỹ (C. l. nubilus), dù sói Mexico có kích thước hộp sọ nhỏ hơn, dẹp hơn và có tấm da sẫm màu hơn. Sói Mexico có bộ lông màu vàng xám và nhiều vân xen kẽ lông đen tại vùng lưng và đuôi. Tổ tiên của loài này có khả năng là những con sói xám đầu tiên đến vùng đất Bắc Mỹ sau sự tuyệt chủng của sói Beringia.

Sói Mexico là phân loài sói xám có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất ở Bắc Mỹ, đã bị tuyệt chủng trong tự nhiên vào giữa thế kỷ 20 do săn bắn, đặt bẫy, đầu độc và đào bắt sói con từ hang. Sau khi được liệt kê vào danh sách bảo vệ của Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng vào năm 1976, Hoa Kỳ và Mexico đã hợp tác để bắt giữ tất cả các cá thể sói Mexico còn lại trong tự nhiên. Biện pháp cực đoan này đã ngăn chặn sự tuyệt chủng của phân loài sói này. Năm con sói Mexico hoang dã (bốn con đực và một con cái đang mang thai) đã được bắt sống ở Mexico từ năm 1977 đến năm 1980 và được dùng để bắt đầu một chương trình nhân giống nuôi nhốt. Từ chương trình này, những con sói Mexico nuôi nhốt đã được thả vào các khu vực ở Arizona và New Mexico bắt đầu vào năm 1998 để hỗ trợ các loài động vật tái hòa nhập vào môi trường tự nhiên, ở những vùng chúng từng sinh sống trước đó.

Tính đến năm 2017, có 143 con sói Mexico sống hoang dã và 240 con trong các chương trình nhân giống nuôi nhốt.

Tham khảo

M
Động vật có vú Mỹ
Động vật có vú México
Quyền kỹ thuật số

Quyền kỹ thuật số là quyền con người và quyền pháp lý cho phép các cá nhân truy cập, sử dụng, tạo ra và xuất bản các ấn phẩm bằng phương tiện kỹ thuật số, hoặc truy cập, sử dụng máy tính, các thiết bị điện tử và mạng viễn thông. Khái niệm này có phần liên quan đến việc bảo vệ và thực hiện các quyền hiện có, chẳng hạn như quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận, trong bối cảnh công nghệ kỹ thuật số phát triển, đặc biệt là Internet như hiện nay. Luật pháp của một số quốc gia công nhận quyền truy cập Internet.

Quyền con người và Internet 
Một số quyền con người đã được xác định là có mối liên hệ với Internet. Chúng bao gồm tự do ngôn luận, quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và tự do hiệp hội. Bên cạnh đó, quyền giáo dục và đa ngôn ngữ, quyền của người tiêu dùng và được nâng cao năng lực trong bối cảnh quyền phát triển cũng được tính đến.  Internet là hàng hóa công cộng toàn cầu nên được truy cập cho tất cả mọi người và tôn trọng các quyền của người khác, một tạp chí Jesuit có ảnh hưởng cho biết.

 Với các chế độ đàn áp hạn chế quyền truy cập vào thông tin và truyền thông, các chính phủ dân chủ nên làm việc để đảm bảo quyền truy cập Internet và áp dụng các nguyên tắc chung để đảm bảo sử dụng mạng tôn trọng quyền con người phổ quát, một bài xã luận của La Civilta Cattolica, một tạp chí Dòng Tên được Vatican xem xét trước khi xuất bản.

 "Những gì luật pháp cho phép hoặc cấm ngoại tuyến cũng phải là trường hợp trực tuyến", biên tập phát hành ngày 17 tháng 11.

 "Chỉ có sự đồng thuận quốc tế rộng rãi" về tài liệu trực tuyến bị kiểm duyệt liên quan đến nội dung khiêu dâm trẻ em và khủng bố mạng, bài báo viết.

 Tạp chí Jesuit nói rằng với những cá nhân lạm dụng quyền tự do ngôn luận, với các công ty có khả năng khai thác người dùng máy tính để kiếm lợi nhuận và chế độ đàn áp ngăn chặn thông tin từ công dân của họ, thế giới cần có "Hiến chương Nhân quyền cho Internet". Tổ chức Electronic Frontier Foundation đã chỉ trích chính phủ Hoa Kỳ đã xem xét trong quá trình thu giữ Megaupload rằng mọi người mất quyền sở hữu bằng cách lưu trữ dữ liệu trên một dịch vụ điện toán đám mây.

Các nhóm vận động quyền kỹ thuật số 
 Quỹ Phần mềm Tự do

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Nhóm công dân La Quadrature du Net bảo vệ quyền kỹ thuật số ở châu Âu 
 Điều lệ quyền Internet của APC  
 Quyền kỹ thuật số, Trung tâm thông tin bảo mật điện tử (EPIC ) 
 Một bài báo về một nhóm quyền kỹ thuật số ở Anh 
 TestPAC - Ủy ban hành động chính trị Hoa Kỳ bảo vệ các quyền kỹ thuật số của Mỹ 
 

Điện toán và xã hội
Chó sói đảo Baffin

Sói đảo Baffin (Canis lupus manningi) hay sói đài nguyên đảo Baffin, là một phân loài của sói xám chỉ sống ở đảo Baffin và một số hòn đảo trong khu vực xung quanh. Loài chó sói này không được chính thức công nhận là một phân loài cho đến năm 1943, khi nó được Anderson phân loại. Loài sói này được công nhận là một phân loài của Canis lupus bởi cơ quan phân loại các loài động vật có vú trên thế giới (2005).

Miêu tả
Sói đảo Baffin có bộ lông sáng màu và đôi khi có màu trắng. Chúng có kích thước nhỏ bất thường, so với các phân loài chó sói khác. Loài sói này hiện đang được đề nghị công nhận là loài có kích thước nhỏ nhất trong số tất cả các loài sói vùng Bắc Cực. Loài này có tình trạng bảo tồn thuộc nhóm loài bị đe dọa bảo tồn.

Lịch sử
Những ghi chép và bằng chứng ban đầu cho thấy những con sói ở phía tây Greenland di cư từ đảo Baffin và do đó, là tổ tiên của phân loài sói đảo Baffin.

Năm 1966, có một sự nghiên cứu tiến hành về loài sói đảo Baffin. Nghiên cứu này được công bố năm 1965 trình bày một đánh giá sơ bộ đã được thực hiện một năm trước đó tại khu vực Vịnh Wordie, bởi Đại học Toronto. Nghiên cứu này cũng được hỗ trợ bởi các sinh viên từ trường đại học.

Tham khảo

Động vật có vú Canada
Phân loài của sói xám
Loài an toàn theo NatureServe
Sói xám
Xenanthias flammeus

Xenanthias flammeus là một loài cá biển thuộc chi Xenanthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias flammeus được chuyển sang chi Xenanthias.

Từ nguyên 
Tính từ định danh flammeus trong tiếng Latinh có nghĩa là "rực lửa", hàm ý đề cập đến các vệt đốm màu vàng-cam-đỏ rực như lửa trên cơ thể của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống 
X. flammeus là loài đặc hữu của quần đảo Marquises, sống trên các ám tiêu và đới sườn dốc ở độ sâu khoảng 7–45 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở X. flammeus là 2,4 cm. Đầu và thân trắng, có các đốm vàng viền màu hạt dẻ. Có vệt màu đỏ cam chạy ngang qua phần má dưới. Góc trên cuống đuôi, phía sau gốc vây lưng, có một mảng trắng sáng nổi bật, kích thước tương đương mắt.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 14–15; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 14.

Tham khảo 

F
Cá Thái Bình Dương
Động vật được mô tả năm 2013
Bùi Công Ái

Bùi Công Ái (1928 - 1994) là một tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam. quân hàm Trung tướng. Nguyên Tư lệnh Quân đoàn 2, nguyên Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự, Quân đội nhân dân Việt Nam. Quê quán: Đông Đình, Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Quá trình công tác

1975-1983, Tham mưu trưởng Quân đoàn 2, Quân đội nhân dân Việt Nam.
1983-1988, Thiếu tướng, Tư lệnh Quân đoàn 2.
1988-1994, Trung tướng, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự, Quân đội nhân dân Việt Nam

Phần thưởng cao quý
 Huân chương Độc lập hạng Hai
 Huân chương Quân công hạng Nhất
 Huân chương Chiến thắng hạng Nhì
 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
 Huân chương Khánh chiến chống Mỹ hạng Nhất

Tác phẩm
Quảng Trị 1972 / Bùi Công Ái. - Quảng Trị: Sở VH - TT Quảng trị, 1998. - 141tr. 355V(09)22+9(V)2/T 17963
Nhớ lại chiến dịch Quảng Trị / Bùi Công Ái// Tạp chí Lịch sử quân sự, 1992.- Số 5.- tr. 14 355(V)(09)22 /T 143

Tham khảo

Người họ Bùi tại Việt Nam
Tư lệnh Quân đoàn 2, Quân đội nhân dân Việt Nam
Người Quảng Bình
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1990
Pelontrus foresti

Pelontrus foresti là một loài cá biển thuộc chi Pelontrus trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1977.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias foresti được chuyển sang chi Pelontrus.

Từ nguyên 
Từ định danh foresti được đặt theo tên của Jacques Forest (1920–2012), một nhà ung thư học người Pháp, người đã dẫn đầu chuyến thám hiểm MUSORSTOM (do Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp và Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp đồng tài trợ) tới Philippines, nhờ đó mà loài cá này được phát hiện.

Phân bố và môi trường sống 
P. foresti hiện chỉ được biết đến tại Philippines, được tìm thấy ở độ sâu khoảng 185 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. foresti là 7,2 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 14–15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 29.

Tham khảo 

F
Cá Thái Bình Dương
Cá Philippines
Động vật được mô tả năm 1977
Xenanthias fourmanoiri

Xenanthias fourmanoiri là một loài cá biển thuộc chi Xenanthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias fourmanoiri được chuyển sang chi Xenanthias.

Từ nguyên 
Từ định danh fourmanoiri được đặt theo tên của Pierre Fourmanoir (1924–2007), nhà ngư học người Pháp, người nhận ra rằng đó là một loài chưa được mô tả nhưng đã tốt bụng nhường lại công việc đó cho tác giả Randall.

Phân bố và môi trường sống 
Từ đảo Giáng Sinh và rạn Holmes (Úc), X. fourmanoiri có phân bố trải dài về phía đông đến quần đảo Pitcairn, băng qua Indonesia và Philippines, ngược lên phía bắc đến quần đảo Mariana và quần đảo Ryukyu.

X. fourmanoiri sống trên rạn san hô trong đầm phá và vùng nước gần bờ, độ sâu trong khoảng 5–44 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở X. fourmanoiri là 4,7 cm. Thân có màu trắng hoặc đỏ nhạt, lốm đốm các chấm vàng khắp cơ thể. Hai bên thân có 5 sọc dọc màu nâu. Có 4 đốm đen đặc trưng trên cơ thể: một ở giữa (lớn nhất) và một ở cuối vây lưng, một ở cuối vây hậu môn, một ở ngay trước hậu môn.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 16–18; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 12–13.

Tham khảo 

F
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Philippines
Cá Indonesia
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Động vật được mô tả năm 1980
Xenanthias gardineri

Xenanthias gardineri là một loài cá biển thuộc chi Xenanthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1908.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias gardineri được chuyển trở lại chi gốc Xenanthias.

Từ nguyên 
Từ định danh gardineri được đặt theo tên của John Stanley Gardiner (1872–1946), nhà động vật học người Anh, người dẫn đầu chuyến thám hiểm năm 1905 đến Ấn Độ Dương, nhờ đó mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập.

Phân bố và môi trường sống 
X. gardineri hiện chỉ được biết đến ở quốc đảo Seychelles, được tìm thấy ở độ sâu trong khoảng 27–64 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất của X. gardineri là 3,8 cm. Cơ thể màu đỏ, chuyển dần sang vàng nhạt ở phần bụng. Môi trên có các vạch đỏ hoặc trắng. Có các vệt đốm vàng nhạt hoặc trắng ở các gốc vây. Gai vây lưng màu trắng xanh. Con ngươi màu cam đỏ, với các vạch mỏng màu lam xám bao quanh.

Số gai vây lưng: 11; Số tia vây lưng: 14–15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14–15; Số vảy đường bên: 16–20.

Tham khảo 

Xem thêm
 

G
Cá Ấn Độ Dương
Cá Seychelles
Động vật được mô tả năm 1908
Plectranthias garrupellus

Plectranthias garrupellus là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1961.

Từ nguyên 
Từ định danh garrupellus được ghép bởi hai âm tiết: garrupa (bắt nguồn từ tiếng Bồ Đào Nha garoupa nghĩa là "cá mú") và hậu tố ellus trong tiếng Latinh (giảm nhẹ nghĩa của danh từ), hàm ý đề cập đến sự tương đồng hình thái của loài cá này với cá mú Hyporthodus nigritus.

Phân bố 
Từ bang North Carolina, P. garrupellus có phân bố dọc theo bờ đông nam Hoa Kỳ đến Bahamas, từ đông nam Cuba đến đảo Hispaniola, và từ bang Quintana Roo (México) đến bang Rio Grande do Norte (Brasil).

P. garrupellus được thu thập ở độ sâu đến ít nhất 13–375 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. garrupellus là 10 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15–17; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 12–14; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 28–29.

Tham khảo 

G
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá México
Cá Cuba
Cá Colombia
Cá Brasil
Động vật được mô tả năm 1961
Sói Nội địa Alaska

Sói Nội địa Alaska (Canis lupus pambasileus) là một phân loài của sói xám. Cái tên chó sói Nội địa Alaska thường được sử dụng tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, giống sói này còn được gọi là sói Yukon ở Canada, quốc gia mà loài sói này sinh sống ở vùng phụ cận của British Columbia, Các Lãnh thổ Tây Bắc, và Yukon. Phân loài này là chủng bản địa của chó sói ở vùng nội địa Alaska và Yukon, được bảo tồn tại vùng lãnh nguyên của Bờ biển Bắc cực.

Phân bố và môi trường sống
Loài sói Nội địa Alaska có nguồn gốc từ vùng nội địa Alaska, Hoa Kỳ và Yukon, Canada lưu lại cho vùng lãnh nguyên của Bờ biển Bắc Cực. Môi trường sống chính của sói Yukon là các khu rừng taiga phương bắc, địa hình núi cao, phụ núi cao và lãnh nguyên Bắc Cực. Số lượng chó sói thuộc loài này sinh sống tại Yukon Canada ước tính vào khoảng 5.000 con, sinh sống tại tất cả các khu vực thuộc vùng Yukon ngoại trừ diện tích thuộc Vườn quốc gia Kluane. Mật độ chó sói nội địa Alaska phụ thuộc vào điều kiện phân bố con mồi, với mật độ sói cao nhất là ở Teslin, Yukon, Canada, nơi có chín con sói trên 1.000 km², trong khi mật độ thấp nhất là ở Bắc Yukon, chỉ cói ba con sói trong địa bàn rộng 1.000 km².

Tham khảo

Chó sói
Động vật có vú Canada
Động vật có vú Mỹ
Chó sói Bán đảo Kenai

Chó sói Bán đảo Kenai (Canis lupus alces), còn được gọi là sói xám bán đảo Kenai, là một phân loài đã tuyệt chủng của sói xám, từng sống trên bán đảo Kenai, miền nam bang Alaska, Hoa Kỳ.

Lịch sử
Chó sói Bán đảo Kenai được phân loại bởi Edward Alphonso Goldman vào năm 1941 và là một trong số bốn phân loài sói xám sinh sống tại Alaska. Loài sói này được công nhận là một phân loài của Canis lupus bởi cơ quan phân loại các loài động vật có vú trên thế giới (2005).

Sói là loài động vật sinh sống phổ biến trên Bán đảo Kenai trước năm 1900. Năm 1895, vàng được phát hiện tại bán đảo này. Những người thợ khai thác vàng vì lo sợ bệnh dại đã bắt đầu đầu độc, săn bắn và bắt giữ bầy sói bản địa tại quần đảo. Đến năm 1915, chúng đã bị tiêu diệt. Sói bán đảo Kenai chính thức bị tuyên bố tuyệt chủng vào năm 1925.

Sói từ các khu vực khác trở lại bán đảo Kenai kể từ thập niên 1960. Điều này đã được chứng minh qua các nghiên cứu DNA rằng, ít nhất là sói trong quần thể sói hiện tại trên Bán đảo Kenai giao phối với các phân loài khác ở Alaska, vì cấu trúc DNA của quần thể sói hiện tại giống với các phân loài Alaska khác ở nội địa.

Hình dạng
Sói bán đảo Kenai chủ yếu ăn những con nai sừng tấm rất to ở trong vùng, và Goldman đề xuất rằng kích thước lớn của loài sói này là nhằm thích nghi với con mồi to lớn của nó.

Một hộp sọ của chó sói Bán đảo Kenai được lưu trữ tại bảo tàng Smithsonian, là mẫu vật mang số hiệu USNM 147471.

Tham khảo

Chó sói
Phân loài của sói xám
Động vật có vú tuyệt chủng Bắc Mỹ
Nghi lễ mở miệng

Nghi lễ mở miệng (được gọi đầy đủ là nghi lễ mở miệng và mắt), là một nghi thức tang lễ rất quan trọng trong văn hóa của người Ai Cập cổ đại, được mô tả trong nhiều văn tự tang lễ và các bức phù điêu trên tường mộ.

Ý nghĩa 

Người Ai Cập cổ đại tin rằng, nghi lễ mở miệng sẽ giúp linh hồn của người chết ở cõi âm có thể nói, thở, nhìn và ăn uống như khi còn sống. Nghi lễ này còn được thực hiện trên các bức tượng của các vị thần, các vị vua và những người đã khuất nhằm làm sống lại linh hồn để họ có thể hưởng hương hoa phẩm vật. Tượng có thể đóng vị trí thay thế trong trường hợp cơ thể người chết đã bị hư hại. Dưới thời kỳ Tân Vương quốc, nghi lễ này còn được thực hiện trên các cỗ quan tài.

Thực hiện 

Buổi lễ được thực hiện trước khi hạ huyệt, với sự tham gia của các thành viên trong gia đình và các tư tế. Một đại tư tế khoác áo choàng da báo sẽ là người thực hiện hiện chính thức của nghi lễ này. Trong tang lễ của một vị vua, đây là cách để một hoàng tử (hoặc một vị quan lại) của ông ta khẳng định tư cách kế vị của mình.

Một vị tư tế trong số họ cầm trên tay cuộn giấy hướng dẫn cách thức thực hiện nghi lễ này. Xác ướp của người chết được tẩy uế từ dòng nước đổ ra từ 4 chiếc bình đại diện cho 4 phương của Trái Đất. Một con bê sẽ bị giết như một vật hiến tế để kỷ niệm trận chiến mà thần Horus báo thù cho cha mình là Osiris. Nhang thơm được đốt lên, và những lời cầu khấn cũng như thần chú bắt đầu vang lên.Theo thần thoại, ác thần Set đã tránh sự truy đuổi của Horus bằng cách hóa thành nhiều con vật nhưng đều bị Horus bắt được và chặt đầu. Vì vậy sau buổi lễ, hai con bò đực (đại diện 2 phía nam-bắc), linh dương gazen và vịt đều bị giết chết. Khi con bò đực phương nam bị giết chết, một chi của nó sẽ được chặt ra, cùng với trái tim của nó, được dâng lên cho người chết. Chân bò trong chữ tượng hình Ai Cập mang ý nghĩa "tái sinh", vì thế hiến tế chân bò có thể mong muốn người chết được sống lại ở thế giới bên kia.

Trong suốt buổi lễ, các tư tế sẽ sử dụng các dụng cụ đặc biệt để chạm vào xác ướp và các bức tượng của người đã khuất:

Peseshkaf: là một con dao chĩa đôi được làm bằng đá vỏ chai, thủy tinh, kim loại hoặc các loại đá có màu xanh lục hoặc đen. Con dao này được cho là đã sử dụng để cắt dây rốn cho đứa trẻ khi mới chào đời. Nữ thần sinh nở Meskhenet, thường được mô tả với peseshkaf là đội trên đầu. Trong bối cảnh nghi lễ, peseshkaf mang ý nghĩa giúp người chết được tái sinh.
Werhekau: là một con dao hình rắn làm bằng đá jasper đỏ hoặc đá carnelian. Con dao này đôi khi được khắc tên và danh hiệu của người chết, được tìm thấy trong các ngôi mộ dưới thời Tân Vương quốc.
Meskhetyu: là một con dao lưỡi cong bằng gỗ, lưỡi dao có thể làm từ sắt thiên thạch. Con dao lưỡi cong meskhetyu được một tư tế sử dụng để chạm vào miệng người chết, và ông ta sẽ đọc những câu thần chú cuối cùng trước khi xác ướp được đưa vào mộ.
 Một số lưỡi dao có hình hai ngón tay được làm bằng đá sẫm màu hoặc thủy tinh, đôi khi được mạ vàng.

Tham khảo 

Tập tục chôn cất
Tôn giáo Ai Cập cổ đại
Tôn giáo và cái chết
Mai táng Ai Cập cổ đại
Miệng
Tiếng Kaytetye

Tiếng Kaytetye (còn được viết là Kaititj, Gaididj, Kaiditj, Kaytej) là một ngôn ngữ thổ dân Úc nói ở Lãnh thổ Bắc Úc, về phía bắc Alice Springs. Đây là tiếng nói của người Kaytetye sống quanh Barrow Creek và Tennant Creek. Nó nằm trong nhánh Aranda của ngữ hệ Pama-Nyungar, có liên quan đến các phương ngôn tiếng Thượng Arrernte tại Alice Springs. Ngôn ngữ này có hệ thống âm vị khá khác thường.

Tiếng Kaytetye đang bị đe doạ; dù vẫn là ngôn ngữ dùng trong đối thoại, số lượng người nói đang giảm xuống, với chỉ 120 người theo thống kê 2016.

Người Kaytetye có một ngôn ngữ ký hiệu phát triển gọi là Akitiri hay Eltye eltyarrenke.

Âm vị học
Tiếng Kaytetye có nhiều khía cạnh khác thường về mặt âm vị học. Từ luôn bắt đầu bằng nguyên âm, kết thúc bằng schwa; cấu trúc âm tiết CV(C) chỉ xuất hiện trong nội tại từ, như trong từ arrkwentyarte 'ba' (schwa được viết là , nhưng ở đầu từ, âm schwa không được viết ra và có khi được lượt bỏ). Chỉ có hai nguyên âm thường gặp, thay vào đó, tiếng Kaytetye có hệ thống phụ âm lớn, có cả phụ âm tắc trước và vòm hoá trước.

Phụ âm
Phụ âm có thể ở dạng thường hay môi hoá.

 về mặt âm vị là . Khi viết,  là .

Nguyên âm
 rất ít gặp.

Hệ thống hai nguyên âm rất hiếm thấy, nhưng có xuất hiện trong tiếng Thượng Arrernte (một ngôn ngữ gần gũi) cũng như trong vài ngôn ngữ Tây Bắc Kavkaz. Có vẻ hệ thống nguyên âm này bắt nguồn từ hệ thống ba nguyên âm  điển hình cho ngôn ngữ bản địa Úc: *u truyền tính tròn môi cho phụ âm lân cận, tạo nên loạt phụ âm môi hóa, còn *i mất tính nghiêng về trước (tính vòm), hình thành loạt âm vòm hoá trước trong một số trường hợp.

Nguồn tham khảo

Đọc thêm 
 (pp. 59–62 are specifically on Kaytetye)
 Materials on Kaytetye are included in the open access Arthur Capell collections (AC1) held by Paradisec.
  Has map and gives much info about Arrernte group and related languages.

Ngôn ngữ tại Úc
Longguo & Shihyun

Longguo & Shihyun () là một nhóm nhỏ Hàn Quốc được thành lập bởi Choon Entertainment tại Seoul, Hàn Quốc. Bộ đôi này trước đó đã tham gia Produce 101 Mùa 2. Họ đã ra mắt vào ngày 31 tháng 7 năm 2017, với đĩa đơn "the.the.the". Yong-guk là thành viên của nhóm nhạc nam dự án do người hâm mộ thực hiện JBJ, đã ký hợp đồng bảy tháng với nhãn Fave Entertainment.

Thành viên 
 Kim Yong-guk
 Kim Shi-hyun (시현)

Discography

Phát mở rộng

Đĩa đơn

Giải thưởng

Golden Disc Awards 

|Nghệ sĩ mới của năm
| 
| Giải thưởng Phổ biến Toàn cầu
|

Tham khảo 

Nhóm nhạc K-pop
Nhóm nhạc dance Hàn Quốc
Nhóm nhạc nam Hàn Quốc
Ban nhạc từ Seoul
Nhóm nhạc pop Hàn Quốc
Produce 101
Thí sinh Produce 101
Khởi đầu năm 2017 ở Hàn Quốc
Sói bình nguyên Bắc Mỹ

Sói Đại Bình nguyên Bắc Mỹ (Canis lupus nubilus) là một phân loài sói xám đã tuyệt chủng. Loại sói này từng sinh sống trong khu vực trải dài khắp vùng Đại Bình nguyên Bắc Mỹ, từ miền nam Manitoba và Saskatchewan đến phía nam bang Texas, Hoa Kỳ. Phân loài sói này bị công nhận tuyệt chủng vào năm 1926.

Sói Đại Bình nguyên được mô tả là một loài sói có kích thước lớn, có bộ lông sáng màu, tuy vậy vẫn có những cá thể sói có bộ lông màu trắng hoặc đen hoàn toàn hoặc bộ lông hai màu đen và trắng. Người Mỹ bản địa ở Bắc Dakota kể là chỉ cần ba con sói thuộc loài này là đã có thể hạ bệ bất kỳ con bò rừng nào, không cần quan tân đến kích thước của nó.

Phân loại
Sói Đại Bình nguyên được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1823 bởi nhà tự nhiên học Thomas Say. Say đã viết trong các tác phẩm của ông về cuộc thám hiểm của Thiếu tá Stephen Long đến Đại Bình nguyên Bắc Mỹ. Ông cũng là người đầu tiên ghi nhận sự khác biệt giữa một "con sói đồng cỏ" và một con sói mà ông đặt tên là Canis nubilus.

Năm 1995, nhà nghiên cứu động vật có vú người Mỹ Robert M. Nowak đã phân tích dữ liệu về hình thái hộp sọ của mẫu vật loài sói từ khắp nơi trên thế giới. Đối với vùng Bắc Mỹ, ông cho rằng chỉ có năm phân loài sói xám. Một trong số đó được ông mô tả là một con sói có kích thước trung bình, sinh sống trải dài từ vùng Texas đến Vịnh Hudson và từ Oregon đến New Foundland mà ông đặt tên là C. l. nubilus. Đề xuất này đã không được công nhận bởi cơ quan phân loại Động vật có vú Thế giới (2005), và cơ quan này đã phân loại loài sói này là một trong 27 phân loài thuộc Canis lupus ở Bắc Mỹ.

Tham khảo

Phân loài của sói xám
Động vật có vú Mỹ
Kim Dong-han

Kim Dong-han (, sinh ngày 3 tháng 7 năm 1998), là một ca sĩ người Hàn Quốc. Anh lần đầu tiên được biết đến khi tham gia chương trình sinh tồn thực tế Produce 101 Mùa 2, và sau đó ra mắt trong nhóm nhạc nam dự án JBJ. Anh đã ra mắt solo với việc phát hành EP D-Day vào tháng 6 năm 2018. EP thứ hai của anh, D-Night, được phát hành vào tháng 10 năm 2018.

Cuộc sống và sự nghiệp

Đầu đời 
Kim Dong-han sinh ra tại Daegu, Hàn Quốc.

Sự nghiệp 
Trước khi ra mắt, anh ấy là fan hâm mộ của The Face và DOB. Anh ấy thường xuất hiện trong các buổi biểu diễn trên đường phố. Trước đây, bộ phim thách thức tốc độ gấp đôi "DOPE" đã được bật ra. Chuyển động nhanh chóng theo kịp nhịp điệu của âm nhạc nhịp điệu. Các hành động được thực hiện, mạnh mẽ và mạnh mẽ, gây ra cuộc thảo luận trên Internet. Tuy nhiên, sau đó anh bị công ty môi giới tách khỏi công ty khiêu vũ và trở thành thực tập sinh của công ty môi giới giải trí OUI. Anh được người hâm mộ chọn là một trong những thành viên JBJ vì khả năng nhảy mạnh mẽ của anh trong chương trình tài năng nổi tiếng của Hàn Quốc "Produce 101 Mùa 2".

Chương trình truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Hồ sơ thông tin về Kim tại Oui Entertainment 

Nam ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Nam thần tượng Hàn Quốc
Nghệ sĩ của IST Entertainment
Thí sinh Produce 101
Plectranthias helenae

Plectranthias helenae là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Từ nguyên 
Từ định danh helenae được đặt theo tên của bà Helen A. Randall, người vợ của tác giả Randall, do ông muốn bày tỏ lòng biết ơn về sự động viên và giúp đỡ của bà trong các nghiên cứu của ông.

Phân bố 
P. helenae hiện được biết đến tại quần đảo Hawaii, đảo Johnston và tây nam đảo Đài Loan. Loài này được tìm thấy ở độ sâu khoảng 110–263 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. helenae là 6,2 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14; Số vảy đường bên: 29–30.

Tham khảo 

H
Cá Thái Bình Dương
Cá Hawaii
Cá Đài Loan
Động vật được mô tả năm 1980
Xenanthias inermis

Xenanthias inermis là một loài cá biển thuộc chi Xenanthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias inermis được chuyển sang chi Xenanthias.

Từ nguyên 
Tính từ định danh inermis trong tiếng Latinh có nghĩa là "không vũ khí", hàm ý đề cập đến việc thiếu ngạnh và răng cưa trên xương nắp mang, cũng như thiếu răng nanh ở cả hai hàm.

Phân bố và môi trường sống 
X. inermis có phân bố không liên tục ở vùng Ấn - Thái Dương. Loài này hiện được biết đến tại: Mauritius, Réunion, đảo Giáng Sinh, quần đảo Maluku, đảo Luzon, ngoài khơi New Guinea và New Britain.

X. inermis sống đơn độc xung quanh các rạn san hô ở những dốc ngầm gần bờ, vùng đáy đá, hoặc núp trong các kẽ đá, độ sâu được ghi nhận trong khoảng từ 14 đến 65 m. Ở Réunion, X. inermis được bắt gặp ở độ sâu khoảng 80–90 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở X. inermis là 4,5 cm.

Số gai vây lưng: 11; Số tia vây lưng: 16–20; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13.

Tham khảo 

 

 
I
Cá Thái Bình Dương
Cá Mauritius
Cá Réunion
Cá Philippines
Cá Indonesia
Cá Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1980
Plectranthias intermedius

Plectranthias intermedius là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1973.

Phân loại 
Dựa theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây được tách thành 7 nhánh riêng biệt, riêng P. intermedius được xếp vào nhóm incertae sedis. Ban đầu, loài này thuộc chi Xenanthias, nhưng hình thái tổng quát lại không phù hợp với chẩn đoán của Xenanthias. Nhìn chung, P. intermedius phù hợp với chẩn đoán của Plectranthias hiện tại, nhưng khác biệt bởi có hàm trên và hàm dưới được phủ vảy một phần hoặc toàn bộ. Đặc điểm này khiến P. intermedius tương đồng với Zalanthias, nhưng lại khác biệt đáng kể với Zalanthias bởi chỉ có vảy lược ở thân.

Từ nguyên 
Tính từ định danh intermedius trong tiếng Latinh có nghĩa là "trung gian", hàm ý đề cập đến việc loài này có các đặc điểm trung gian giữa Xenanthias gardineri và Xenanthias longimanus, được cho là cùng chi với nhau vào thời điểm đó.

Phân bố và môi trường sống 
P. intermedius hiện chỉ được biết đến ở ngoài khơi đảo Socotra (Yemen), được tìm thấy ở độ sâu khoảng 190–290 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. intermedius là 9 cm. Màu sắc khi mẫu vật còn tươi không được ghi chép lại.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 17; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14–15; Số vảy đường bên: 31–32.

Tham khảo 

I
Cá Ấn Độ Dương
Cá Yemen
Động vật được mô tả năm 1973
Sayonara japonica

Sayonara japonica là một loài cá biển thuộc chi Sayonara trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1883.

Phân loại 
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi Plectranthias trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, Plectranthias japonicus được chuyển sang chi Sayonara với danh pháp S. japonica.

Từ nguyên 
Từ định danh japonica được đặt theo tên gọi của Nhật Bản, là nơi đã thu thập mẫu định danh của loài cá này (hậu tố –ica trong tiếng Latinh có nghĩa là "thuộc về").

Phân bố và môi trường sống 
Từ miền nam Nhật Bản, S. japonica có phân bố trải dài về phía nam đến đảo Đài Loan, Philippines, Indonesia (vùng phía nam) và Úc (Bắc Úc và biển Arafura). S. japonica thường bị đánh bắt ngoài ý muốn tại vùng biển Việt Nam.

S. japonica được thu thập ở độ sâu trong khoảng 156–320 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở S. japonica là 14,5 cm.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 14–16; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 15–17.

Tham khảo 

J
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Philippines
Cá Indonesia
Cá Việt Nam
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1883
Plectranthias jothyi

Plectranthias jothyi là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1996.

Từ nguyên 
Từ định danh jothyi được đặt theo tên của Alexander A. Jothy, nguyên là thành viên của Viện Nghiên cứu Thủy sản Penang, người đã thu thập mẫu định danh của loài cá này.

Phân bố 
P. jothyi hiện chỉ được biết đến tại eo biển Malacca (vùng biển ngoài khơi thuộc Malaysia), được thu thập ở độ sâu khoảng 180–400 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở P. jothyi là 9,2 cm. Màu sắc khi còn sống của loài này không được ghi chép lại. 

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 17–18; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14–15; Số vảy đường bên: 34.

Tham khảo 

J
Cá Ấn Độ Dương
Cá Malaysia
Động vật được mô tả năm 1996
Mileva Marić

Mileva Marić (, ; 19 tháng 12 năm 1875 - 4 tháng 8 năm 1948), đôi khi được gọi là Mileva Marić-Einstein hoặc Mileva Marić-Ajnštajn, là một nhà vật lý và toán học người Serbia và là người vợ đầu tiên của Albert Einstein từ 1903-19. Bà là người phụ nữ duy nhất trong số các sinh viên của Einstein tại Đại học Bách khoa Zürich và là người phụ nữ thứ hai hoàn thành chương trình học đầy đủ tại Khoa Toán học và Vật lý. Marić và Einstein là cộng tác viên khoa học và là người tình của nhau. Hai người có một cô con gái Lieserl vào năm 1902, không rõ số phận. Sau đó họ có hai con trai, Hans Albert và Eduard.

Họ chia tay vào năm 1914, với Marić đưa các con trai trở về Zurich từ Berlin. Họ ly dị năm 1919; Năm đó Einstein tái hôn. Khi ông nhận giải thưởng Nobel năm 1921, ông đã chuyển tiền cho Marić, chủ yếu để hỗ trợ các con trai của họ; bà được quyền tiêu phần tiền lãi. Vào năm 1930, con trai bà là Eduard bị suy nhược thần kinh và được chẩn đoán mắc bệnh tâm thần phân liệt khi mới 20 tuổi. Với chi phí gia tăng vào cuối những năm 1930 cho việc chăm sóc thể chế của mình, Marić đã bán hai trong số ba ngôi nhà mà bà và Einstein đã mua. Einstein đã đóng góp thường xuyên để trả tiền chăm sóc của các con trai ông, ông vẫn tiếp tục sau khi di cư sang Hoa Kỳ với người vợ thứ hai (Elsa, em họ con chú con bác của ông).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mileva Marić-Einstein profile, teslasociety.com; accessed ngày 3 tháng 2 năm 2017.
 Einstein's Wife. The Life of Mileva Marić-Einstein , pbs.org; accessed ngày 3 tháng 2 năm 2017.
 , The Collected Papers of Albert Einstein; accessed ngày 28 tháng 10 năm 2018.
Albert-Mileva Correspondence: Original Letters, Shapell Manuscript Foundation; accessed ngày 3 tháng 2 năm 2017.
 Michael Getler: "Einstein's Wife: The Relative Motion of 'Facts'", The Ombudsman Column (pbs.org), ngày 15 tháng 12 năm 2006.
 The Einstein ControversyLetter by Gerald Holton and Robert Schulmann, ngày 17 tháng 12 năm 2008.
 Robert Dünki & Anna Pia Maissen: «...damit das traurige Dasein unseres Sohnes etwas besser gesichert wird» Mileva und Albert Einsteins Sorgen um ihren Sohn Eduard (1910–1965). Die Familie Einstein und das Stadtarchiv Zürich  In: Stadtarchiv Zürich. Jahresbericht 2007–08. 
 Thomas Huonker: Diagnose: «moralisch defekt» Kastration, Sterilisation und «Rassenhygiene» im Dienst der Schweizer Sozialpolitik und Psychiatrie 1890–1970. «Er versank immer mehr in Apathie und Untätigkeit» Prominente als Patienten, Zürich 2003, p. 204ff. 

Sinh năm 1875
Mất năm 1948
Nhà khoa học nữ thế kỷ 20
Hạ đỏ

Hạ đỏ là một truyện dài của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, xuất bản năm 1991. Là một trong một loạt tác phẩm viết về tình yêu tuổi mới lớn của tác giả, truyện đưa người đọc đi từ những tháng ngày "thơ ngây" đến những ngày tháng sầu mộng của Chương, một cậu thiếu niên mới bước vào tuổi biết yêu. Trải qua biết bao cung bậc cảm xúc, cuối câu chuyện là một cái kết bất ngờ, cái kết buồn nhưng rất hợp lí, đậm chất "Nguyễn Nhật Ánh". Truyện có nhiều hình ảnh dễ thương, trong sáng... nhưng mà vẫn không thể thiếu những “pha” thú vị khiến cho người đọc có những tiếng cười sảng khoái.

Nội dung 
Câu chuyện kể về Chương, sau kì thi tuyển sinh lớp 10 vất vả, cậu được ba mẹ cho về quê ngoại "đổi gió". Ở đó, Chương gặp được rất nhiều bạn mới, được chơi những trò chơi dân dã, thú vị cùng 2 đứa em Nhạn và Dế con nhà dì Sáu, được "Bà La Sát" Thơm hái xoài, cóc, ổi... cho để đổi lấy những cuốn truyện, được anh Thoảng dạy võ, đánh nhau với tụi xóm Miễu... và được gặp Út Thêm. Chương phải lòng Út Thêm, cậu thích những người dịu dàng như Út, thích cái răng khểnh trên nụ cười duyên dáng của Út. Út Thêm là chị của Dư thủ lĩnh tụi trẻ xóm Miễu, tình địch của tụi xóm trên. Chính vì vậy nên Chương không dám đến thăm nhà Út, sợ bị "phục kích". Cậu viết "thư tình" cho cô, nhưng khổ thay, Út Thêm không biết đọc chữ. Nhà Út Thêm nghèo lại đông anh em nên cô chỉ được học tới lớp 2, giờ đã quên hết chữ nghĩa. Chương bèn nảy ra ý định dạy học cho 2 chị em. Đầu tiên chỉ là vì Út Thêm, nhưng đến cuối cùng cậu mới phát hiện ra công việc này lại khiến cậu vui vẻ đến vậy. Cậu đã khiến tụi trẻ ở 2 xóm vốn luôn thù địch, giờ đã xích lại gần nhau. Sắp hết hè, Chương đã dạy cho 2 chị em biết đọc, biết viết, giờ cậu muốn thổ lộ với Út Thêm tình cảm của mình. Nhưng cuối cùng, Chương quyết định về thành phố sớm, để lại miền thôn quê sự thơ ngây ngày nào, để ôm theo một mối tình sầu không thể giãi bày cùng với một tin sét đánh: Út Thêm sắp đi lấy chồng, và chồng của Út Thêm lại chính là anh Thoảng, người thầy dạy võ mà Chương vô cùng yêu mến, giờ đây chính là lí do đem đến cho Chương nỗi buồn không thể nào nguôi.

Nhân vật

Nhân vật chính 
 Chương (nhân vật chính)
 Nhạn: con dì Sáu, em họ Chương (nhỏ hơn cậu 2 tuổi), từng là kình địch của Dư
 Dế: con dì Sáu, em họ Chương em của Nhạn (nhỏ hơn cậu 4 tuổi), từng là kình địch của Dư
 Dư: thủ lĩnh tụi xóm Miễu, từng là kình địch của tụi Nhạn, em của Út Thêm
 Út Thêm: người con gái mà Chương yêu mến

Nhân vật phụ 
 Dì Sáu: em ruột của mẹ Chương
 Thoảng: người thầy dạy võ yêu quý của Chương nhưng cũng là người vô tình bóp nát trái tim cậu, là chồng sắp cưới của Út Thêm
 Thơm: biệt danh Bà La Sát, chơi thân với Dế và rất mến Chương
 Thể: bạn của Nhạn và Dế, nổi tiếng gan lì

Tham khảo 

Tiểu thuyết của Nguyễn Nhật Ánh
Tiểu thuyết dành cho thiếu niên Việt Nam
Truyện Việt Nam
Nga Phượng

Nga Phượng là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Các thôn của xã Nga Lĩnh cũ gồm: Báo Văn, Hội Kê, Giải Uấn, Đồng Đội, Vân Hoàn.

Địa lý
Xã Nga Phượng nằm ở phía nam huyện Nga Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Nga Bạch và xã Nga Trung
Phía tây giáp huyện Hà Trung
Phía nam giáp huyện Hậu Lộc và xã Nga Thạch
Phía bắc giáp thị trấn Nga Sơn và các xã Nga Thắng, Nga Văn.

Xã Nga Phượng có diện tích 8,54 km², dân số năm 2018 là 7.670 người, mật độ dân số đạt 898 người/km².

Lịch sử 
Địa bàn xã Nga Phượng hiện nay trước đây là hai xã Nga Lĩnh và Nga Nhân.

Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Lĩnh và xã Nga Nhân thuộc huyện Trung Sơn. Đến năm 1982 lại thuộc Nga Sơn như cũ.

Trước khi sáp nhập, xã Nga Nhân có diện tích 5,05 km², dân số là 3.785 người, mật độ dân số đạt 750 người/km², gồm 5 thôn: Thôn 1, Thôn 2, Thôn 3, Thôn 4 và Thôn 5 (Nghị quyết 106/NQ-HĐND ngày 11 tháng 7 năm 2018 của HĐND tỉnh Thanh Hóa). Xã Nga Lĩnh có diện tích 3,49 km², dân số là 3.885 người, mật độ dân số đạt 1.113 người/km², gồm 5 thôn: Báo Văn, Đồng Đội, Giải Huấn, Hội Kê, Vân Hoàn.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Nga Lĩnh và Nga Nhân thành xã Nga Phượng.

Từ xa xưa trên địa bàn xã Nga Phượng có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).

Hành chính
Xã Nga Phượng được chia thành 10 thôn: Vân Hoàn, Đồng Đội, Giải Huấn, Hội Kê, Báo Văn, Thôn 1, Thôn 2, Thôn 3, Thôn 4 và Thôn 5.

Danh nhân
Nhà thơ Hữu Loan, quê ở thôn Vân Hoàn, tác giả của bài thơ nổi tiếng Màu tím hoa sim.

Tham khảo 
Nghị quyết 106/NQ-HĐND ngày 11 tháng 7 năm 2018 của HĐND tỉnh Thanh Hóa

Liên kết ngoài