Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Danh sách Thống đốc của Milan

Dưới đây là danh sách các thống đốc cai trị Milan trong thời gian thành phố này bị các thế lực ngoại bang chiếm đóng, từ khi Lothair I cho thiết lập chức vụ cai quản thành Milan năm 840 cho tới tận khi Napoleon I thủ tiêu chức vụ này và cho sát nhập thành phố sau này cùng với Vương quốc Ý năm 1800

Cha xứ Đế quốc và Tổng giám mục của thành Milan 
Trong thời kỳ trung cổ, việc cai quản với quyền lực của các Thống đốc hiện đại ngày nay được giao cho các Cha xứ đế quốc và sau là các Tổng giám mục của thành Milan (thiết lập bởi Lothair I để đại diện ông này cai trị các lãnh thổ ở Ý nói chung và thành Milan nói riêng), được chia làm hai giai đoạn chính: từ năm 840 đến năm 975 và từ năm 980 đến năm 1042. Sau đó, mối liên hệ giữa hai bên là phía giám mục thành Milan và Đế quốc La Mã Thần thánh bị cắt đứt và Milan cai trị như một chính thể riêng biệt, không còn liên hệ gì với đế quốc nữa.

Cha xứ Đế quốc cai trị với vai trò là một thống đốc

Các cha xứ cai trị 

 Leone (840 - 856).
 Alberico (865 - 892).
 Maginfredo (892 - 901).
 Sigifredo (901 - 918).
 Berengario (918 - 962).
 Oberto (962 - 975).

Tổng giám mục cai trị

Thống đốc thời thuộc Pháp 
Trong thời gian Pháp chiếm đóng Công quốc Milano từ cuối thế kỷ 15 đến đầu thế kỷ 16 trong, họ có thiết lập lại chức vụ này, chủ yếu là các chỉ huy quân sự đóng tại thành Milan quanh khu lâu đài nhà Sforza đảm nhận.
Công quốc sau được nhà Sforza chiếm lại và được nhà Habsburg bảo hộ từ năm 1526 đến năm 1535. Sau đó, Nhà Sforza tuyệt tự và Karl V của Habsburg lên cai quản công quốc này, và ông vẫn tiếp tục cho duy trì chức thống đốc này.

Nhà Habsburg bảo hộ và chiếm đóng

Tây Ban Nha chiếm đóng 
Sau khi giao lại cho Felipe II của Tây Ban Nha vào năm 1554, việc bổ nhiệm Thống đốc cai quản thành phố được một Hội đồng Nhà nước tiến hành, với vua Tây Ban Nha là Chủ tịch Hội đồng này. Việc lựa chọn này dựa theo đề xuất của phía Hội đồng Tối cao Ý, một bộ phận cấu thành vương quốc Tây Ban Nha lúc bấy giờ. Thống đốc cai trị vùng sẽ được nhận 24000 ducat mỗi năm và được nhận tước hiệu quý tộc Dom ở phía trước tên mình.
Milan bị người Áo chiếm vào ngày 26 tháng 9, 1706, trong chiến tranh kế vị Tây Ban Nha. Sau đó, khi hòa ước Utrecht được ký kết, Milan chính thức về tay người Áo.

Áo chiếm đóng 
Trong thời ký bị Áo chiếm đóng, chính phủ Áo tại Milan có một vai trò cực kỳ quan trọng đối với người Áo. Hoàng đế Áo tự xưng tước hiệu "Công tước xứ Milan" và hưởng lợi bằng việc cử người đại diện để cai trị thành phố miền Bắc nước Ý này. Phần lớn những người được cử đi theo lệnh của Hoàng đế là các quý tộc người Áo và không ai là người Lombart cả, điều này là để nhà nước Áo dễ dàng quản lý và ra chỉ đạo trực tiếp đối với chính quyền thành phố.

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo
Tiếng Maleng

Tiếng Maleng, còn được gọi là Pakatan hay Bo, là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Việt của Lào và Việt Nam.

Tiếng Maleng được nói chủ yếu ở Khăm Muộn, Lào.

Tiếng Maleng có hệ thống bốn âm vực giống tiếng Thavưng (phân biệt về cả cao độ).

Tiếng Malieng, mặc dù có tên giống với Maleng, là một phương ngữ của tiếng Chứt (Chamberlain 2003, Sidwell 2009).

Phương ngữ
Tiếng Maleng bao gồm ba cụm phương ngữ:

Maleng (Mã Liềng); Kha Pakatan; Malang; Arem/Harème (Rivière 1902). Phương ngữ con gồm Kha Muong Ben and Kha Bo (Fraisse 1950).
Mã Liềng, còn gọi là Pa Leng (Đặng Nghiêm Vạn và cộng sự 1986)
Khả Phong (trước đây là ngoại danh, nay cũng được dùng như danh tự); Maleng Kari; Maleng Bro. Còn gọi là Kha Nam Om (Fraisse 1949). Người Khả Phong sống thành 2 đến 3 làng ở Lào, và một làng ở tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam. Tiếng kha Phong chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi tiếng Lào. Maleng Bro đã được ghi lại bởi Michel Ferlus vào năm 1992 (xem Ferlus 1997) và bởi Cuộc thám hiểm ngôn ngữ Nga-Việt 2012-2013.

Phân bố
Tiếng Maleng được nói ở các làng sau của Lào và Việt Nam.

Tỉnh Khăm Muộn, Lào
Nậm Huay
 Pưng Kẹt
Song Khôn
Thượng nguồn sông Nrông
Xang Huay E An
tỉnh Quảng Bình (hơn 500 người) và tỉnh Hà Tĩnh (ở huyện Hương Khê; 133 người vào năm 2012), Việt Nam
Hương Lâm
Hương Liên
Lâm Hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 https://web.archive.org/web/20120321112336/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=493

Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Lào
Tiếng H'roi

Tiếng H'roi (hay Haroi, Chăm H'roi) là một ngôn ngữ Chăm của Việt Nam. Nó được nói bởi người Chăm H'roi (Chăm Hời) sống ở các tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk.

Tham khảo 

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ Chăm
Uỷ ban Chống Cộng sản của Sinh viên Đại học

Uỷ ban Chống Cộng sản của Sinh viên Đại học (Comite de Estudiantes Universitarios Anticomunistas), (CEUA), (tiếng Anh: Anti-Communist University Students Committee) là một tổ chức cánh hữu, chống cộng sản ở Guatemala, được thành lập vào cuối năm 1953, trong năm cuối cùng của Cách mạng Guatemala. Những người sáng lập và lãnh đạo của nó là Mario Sandoval Alarcon, Lionel Sisniega Otero, Mario Lopez Villatoro và Eduardo Taracena de la Cerda. Lionel Sisniega Otero là phát thanh viên của đài phát thanh bí mật rằng phong trào giải phóng hoạt động trước khi Jacobo Arbenz Guzmán từ chức, cùng với Mario Lopez Villatoro và Jose Toron Barrios, cả hai đều bị quân du kích giết vào những năm 1960. Họ đã chiến đấu chống lại chính phủ Arbenz. Đứng đầu là một nhà hoạt động trẻ tuổi, nhóm này gồm có 50 thành viên ở thủ đô và một mạng lưới sinh viên có thiện cảm trên toàn quốc sẵn sàng liều lĩnh bắt giữ. Sau cuộc đảo chính năm 1954, CEUA ủng hộ chính phủ của Carlos Castillo Armas.

Thư mục 

 "Lịch sử bí mật: Tài khoản phân loại của CIA về các hoạt động của nó ở Guatemala, 1952-1954." (Xem lại) Tạp chí Lịch sử Liên ngành ngày 22 tháng 9 năm 2000.
 Schneider Ronald M. Chủ nghĩa cộng sản ở Guatemala, 1944-1954 New York: Sách Bát giác 1979.
 Các đảng chính trị của Châu Mỹ: Canada, Mỹ Latinh và Tây Ấn Robert J. Alexander ed. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1982.
 Berger Susan A. Sự phát triển chính trị và nông nghiệp ở Guatemala của Boulder: Westview Press 1992.
 Một trường hợp lịch sử về sự xâm nhập của cộng sản: Guatemala. bởi Hoa Kỳ. Bộ Ngoại giao. Văn phòng Dịch vụ Công cộng. Xuất bản năm 1957, (Washington).
 Gleijeses, Piero, Hy vọng tan vỡ: Cách mạng Guatemala và Hoa Kỳ, 1944-1954, Princeton, 1991.
 Bách khoa toàn thư của Lịch sử và Văn hóa Mỹ Latinh: ấn bản lần 2 năm 2008.

Tham khảo

Tổ chức chống cộng
Bộ Bưu chính và Viễn thông (Bắc Triều Tiên)

Bộ Bưu chính Viễn thông () là một bộ của chính phủ ở Bắc Triều Tiên nhằm chịu trách nhiệm về dịch vụ bưu chính, hệ thống điện thoại và các phương tiện truyền thông như truyền hình và báo in của Bắc Triều Tiên. Ngoài ra, Bộ còn chịu trách nhiệm về tem mới. Năm 2010, Bộ đã tham gia cuộc tấn công mạng vào Hàn Quốc bằng cách sử dụng địa chỉ IP được thuê từ Trung Quốc. Bộ cũng là thành viên của Viễn thông Châu Á - Thái Bình Dương.

Bộ trưởng hiện tại là Ju Yong Il. Kim Kwang-chol bộ trưởng trước đó là ông Sim Chol-ho, người được bổ nhiệm vào vị trí này vào tháng 2 năm 2012. Sim đã được báo cáo là Bộ trưởng của Bộ Bưu chính Viễn thông trong một bài báo tháng 2 năm 2016.

Danh sách Bộ trưởng
 Kim Jong-ju: từ ngày 2 tháng 9 năm 1948 ~ ?.
 Pak Il-u: từ tháng 3 năm 1953 - 28 tháng 11 năm 1955.
 Chang-Hum Kim: từ ngày 29 tháng 11 năm 1955 ~ ngày 19 tháng 9 năm 1957.
 Jun jun Ko: từ ngày 20 tháng 9 năm 1957 ~ ngày 24 tháng 4 năm 1958.
 Choi Hyun: từ ngày 24 tháng 4 năm 1958 ~ ngày 22 tháng 10 năm 1962.
 Park Young-soon: từ ngày 23 tháng 10 năm 1962 ~ ngày 16 tháng 12 năm 1967, từ ngày 16 tháng 12 năm 1967 ~ ngày 27 tháng 12 năm 1967.
 Kim Young-chae: từ ngày 15 tháng 12 năm 1977 ~ 1980, từ năm 1980 ~ 4 tháng 4 năm 1982, từ ngày 5 tháng 4 năm 1982 ~ 28 tháng 12 năm 1986, từ ngày 29 tháng 12 năm 1986 ~ ?.
 Changho Kim: từ ngày 24 tháng 5 năm 1990 ~ ?.
 Blind hag Lee Geum-bum: từ 5 tháng 9 năm 2000 ~ năm 2002.
 Lee Geum-beom: từ năm 2002 ~ 2 tháng 9 năm 2003, từ 3 tháng 9 năm 2003 ~ tháng 7 năm 2005.
 Ryu Yong-sop: (2005 英 燮) từ tháng 7 năm 2005 ~ tháng 1 năm 2009.
 Sim Chol-ho: từ tháng 2 năm 2012 ~ năm 2015.
 Kim Kwang-chol: từ năm 2015 ~ năm 2021.
 Ju Yong Il: từ tháng 1 năm 2021 ~ Hiện tại.

Xem thêm
 Nội các Triều Tiên
 Viễn thông ở Bắc Triều Tiên
 Dịch vụ Bưu chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Chính phủ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Nội các Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Võ Văn Ánh

Võ Văn Ánh là một nhà học ứng dụng người Việt, giáo sư emiratus tại Đại học Công nghệ Queenland, Úc. Ông là một trong 4 người Việt nằm trong danh sách các top 1% nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới năm 2015 của Thomson Reuters.

Sự nghiệp 
Năm 1978, ông bảo vệ luận văn tiến sĩ tại Đại học Tasmania, Úc dưới sự hướng dẫn của Pham Do Tuan. Luận văn của ông có nhan đề "Extremal problems for functions of positive real part and applications"''''.

Ông giảng dạy tại Khoa Toán, Đại học Công nghệ Queenland từ năm 1984 và phong giáo sư  từ tháng 8, năm 2004.

Từ tháng 4 năm  2016 ông trở thành giáo sư emiratus tại Đại học Công nghệ Queenland và giữ ghế giáo sư đặc biệt tại Đại học Công nghệ Swinburne.

Đóng góp 
Chuyên ngành giảng dạy của ông là Toán học tính toán và ứng dụng. Lĩnh vực nghiên cứu của ông là xác suất thống kê ứng dụng, bao gồm mô hình ngẫu nhiên của quá trình khuếch tán phi tuyến (spatiotemporal nonlinear diffusion processes) với những đặc điểm đa hệ fractal; ước lượng thống kê và phép xấp xỉ của khuếch tán dị thường (anomalous diffusion); sự khuếch tán và vận chuyển của nước mặn trong tầng ngậm nước vùng duyên hải.

Năm 2015, GS Võ Văn Ánh, PGS Nguyễn Xuân Hùng (ĐH Công nghệ Tp HCM), GS Nguyễn Thục Quyên (ĐH California Santa Barbara, Mỹ), GS Nguyễn Sơn Bình (ĐH Northwestern) là 4 người Việt được liệt kê trong danh sách các top 1% nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới của Thomson Reuters.

GS Võ Văn Ánh đã công bố một sách chuyên khảo, hơn 286 bài báo trên các tạp chí quốc tế. Ông còn là thành viên trong ban biên tập nhiều tạp chí danh tiếng.

Tham khảo 

Nhà toán học Việt Nam
Nhà toán học Úc
Giáo sư Úc
Arnór Dan Arnarson

Arnór Dan Arnarson (thường hay gọi là Arnór Dan) là một ca sĩ người Iceland, thành viên hát chính cho ban nhạc rock Agent Fresco, thường xuyên cộng tác cùng với nhà soạn nhạc, nhạc công nổi tiếng người Iceland Ólafur Arnalds.  Anh từng được vinh danh là giọng hát nam của năm tại lễ trao giải Icelandic Music Awards năm 2016.

Sự nghiệp
Arnór Dan bắt đầu sự nghiệp âm nhạc mình tại một ban nhạc trung học gọi là Rosa.

Vào năm 2008, anh đã cùng ban nhạc rock Agent Fresco, cho phát hành hai album và một EP.

Anh cũng thường xuyên hợp tác cùng với nhạc công - nhà soạn nhạc người Iceland Ólafur Arnalds. Tham gia góp giọng một phần cho bốn bài hát album For Now I Am Winter của Ólafur Arnalds năm 2013 và năm 2015 tiếp tục góp giọng cho các bài hát như: So Close, So Far, và Take My Leave of You ở soundtrack của Boardchurch, cũng do chính Arnalds sáng tác.

Tuy vậy, đối với nhiều khán giả ngoài lãnh thổ Iceland, nhất là khán giả châu Á lại biết anh qua bài hát Von (Tựa Anh: Hope) - một trong ba bài hát anh góp giọng trong bản Original Soundtrack bộ anime Terror in Resonance sản xuất năm 2014, được thực hiện cùng nhà soạn nhạc nổi tiếng của Nhật Bản Kanno Yoko.

Vào năm 2018, Arnór Dan debut đơn với bài hát Stone by Stone, được viết lời bởi Janus Rasmussen của Kiammos và Sakaris Emil Joensen.

Hiện tại nam ca sĩ là một trong những đại sứ về các vấn đề môi trường biển cho tổ chức Hòa bình xanh

Đời tư 
Nam ca sĩ có đời tư khá kín tiếng. Anh có một người vợ kết hôn năm 2019 và một người con gái chào đời năm 2020.

Các tác phẩm âm nhạc

Với Agent Fresco 
Albums
 A Long Time Listening (2010)
 Destrier (2015)

EPs
 Lightbulb Universe (2008)

Solo 
Singles
 "Stone by Stone" (2018)

Các đóng góp âm nhạc- hợp tác 
 "Út" Föstudagurinn Langi (Úlfur Úlfur, 2011)
 "For Now I Am Winter" For Now I Am Winter (Ólafur Arnalds, 2013)
 "A Stutter" For Now I Am Winter (Ólafur Arnalds, 2013)
 "Reclaim" For Now I Am Winter (Ólafur Arnalds, 2013)
 "Old Skin" For Now I Am Winter (Ólafur Arnalds, 2013)
 "No. Other" For Now I Am Winter (Ólafur Arnalds, 2013)
 "Von" Terror in Resonance OST (Yoko Kanno, 2014)
 "Birden" Terror in Resonance OST (Yoko Kanno, 2014)
 "Bless" Terror in Resonance OST (Yoko Kanno, 2014)
 "Akkeri" Tvær Plánetur (Úlfur Úlfur, 2015)
 "So Close" Broadchurch OST (Ólafur Arnalds, 2015)
 "So Far" Broadchurch OST (Ólafur Arnalds, 2015)
 "Say My Name" (Destiny's Child cover) Late Night Tales: Ólafur Arnalds (Ólafur Arnalds, 2016)
 "Waves" Waves - Single (Hugar, 2016)
 "Take My Leave of You" Broadchurch - The Final Chapter (Music from the Original TV Series) (Ólafur Arnalds, 2017)
 "Gravity" Made in Abyss Original Soundtrack 3 (Kevin Penkin, 2022)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official page
 Twitter
 Instagram
 Facebook
 Youtube
 Soundcloud

Sinh năm 1985
Nhà soạn nhạc Iceland
Nhân vật còn sống
Rotunda Zamość

Rotunda Zamość hay Bảo tàng Tử đạo vùng Zamość - Rotunda () là một bảo tàng tọa lạc tại Zamość gần Lublin, Ba Lan, dành để tưởng nhớ những tội ác đã xảy ra tại nơi trước đây là trại Gestapo của Đức Quốc xã Rotunda Zamość.

Lược sử hình thành 

Rotunda là một phần công sự của Pháo đài Zamość, được xây dựng từ năm 1825–1831 theo thiết kế của Tướng Jean-Baptiste Mallet de Grandville. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, năm 1940, Gestapo của Đức tiếp quản và biến nơi này thành nhà tù, trại giam giữ và nơi thảm sát hàng loạt người Ba Lan.

Ước tính rằng hơn 50.000 người đã đi qua trại, trong đó 8.000 người đã chết trong trại Gestapo Rotunda ở Zamość. Trong lần hành quyết cuối cùng diễn ra vào ngày 20 và 21 tháng 7 năm 1944, 150 người bị xử bắn.

Chính giữa sân là nơi trước đây bọn tội phạm Đức Quốc xã thiêu xác những nạn nhân mà chúng đã sát hại, những tù nhân của Rotunda. Ngày nay, tại đây đặt một tấm bảng đá tưởng niệm nơi hỏa táng thi thể người. Trong nghĩa trang xung quanh Rotunda có tro cốt của hơn 45.000 người.

Triển lãm

Danh mục 
 J. Kowalczyk, Zamość. Przewodnik, Zamość, Zamojski Ośrodek Informacji Turystycznej, 1995.
 Zygmunt Klukowski, Zamojszczyzna I. 1918-1943 and Zamojszczyzna II. 1944-1953, Karta, Warszawa 2007.
 Maria Rzeźniak, The Zamojska Rotunda. Rotunda Zamojska., Zamość 2007, .
 Virtual Shtetl, Rotunda – niemieckie więzienie śledcze (1940–1944)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Rotunda & Martyrdom Museum at lonelyplanet.com
 The Rotunda - Martyrs' Museum  at travelguide.michelin.com
 ROTUNDA – Zamojszczyzna Martrys Mausoleum at poland.travel
 THE ROTUNDA at zamosc.pl
 Old City of Zamość at whc.unesco.org

Bảo tàng Ba Lan
Tội ác chiến tranh Đức Quốc xã ở Ba Lan
Ba Lan năm 1944
Trại tập trung của Đức Quốc xã ở Ba Lan
Ba Lan trong Thế chiến thứ hai
Trần Văn Trung (giáo sư)

Tran van Trung (sinh năm 1947 tại Khánh Bình Tây, Việt Nam) là một nhà toán học người Việt, giáo sư Đại học Duisburg-Essen, Đức. Ông được biết đến với các đóng góp quan trọng về lý thuyết nhóm, lý thuyết tổ hợp và lý thuyết mật mã.

Sự nghiệp 
Trần Văn Trung nhận bằng cử nhân toán năm 1970 tại Đại học Sài Gòn.

Ông sang Đức và nhập học năm 1971 tại Đại học Heidelberg. Ông bảo vệ luận văn tiến sĩ tại cũng tại trường này năm 1976 dưới dự hướng dẫn của Zvonimir Janko. Luận văn của ông có nhan đề "Über eine Klasse endlicher einfacher Gruppen der Charakteristik 2"''''. Ông tiếp tục bảo vệ bằng tiến sĩ khoa học năm 1988.

Từ năm 1990, ông là giáo sư toán học tại Đại học Duisburg-Essen.

Đóng góp 
Ông có nhiều đóng góp quan trọng trong chuyên ngành lý thuyết nhóm, lý thuyết tổ hợp (thiết kế tổ hợp, mặt phẳng xạ ảnh hữu hạn và các nhóm tự đẳng cấu của chúng) và lý thuyết mật mã.

Ông đồng sáng lập và biên tập tạp chí Journal of Mathematical Cryptology và là phó tổng biên tập Journal of Combinatorial Designs.

Các công trình nổi bật 
 The existence of symmetric block designs with parameters (41,16,6) and (66, 26,10), J. Comb. Theory 33, 1982, 201–204
 On the existence of an infinite family of simple 5-designs, Mathematische Zeitschrift 187, 1984, 285–287
 On the construction of t-designs and the existence of some new infinite families of simple 5-designs, Arch. Math. 47, 1986, 187–192
 Some existence theorems for t-designs, Discrete Mathematics 128, 1994, 337–348
 Non-embeddable quasi-residual designs, Contemporary Mathematics 111, 1990, 237–278
Năm 2013, tạp chí "Journal of Mathematical Cryptology" dành riêng một số để đăng các báo của các tác giả đề tặng ông nhân ngày sinh nhật thứ 65.

Tham khảo 

Nhà toán học Việt Nam
Nhà toán học Đức
Giáo sư Đức
Tiếng Ca Dong

Tiếng Ca Dong (Ca Giong) là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á. Người nói thứ tiếng này được chính phủ Việt Nam chính thức phân loại là người Xơ Đăng.

Tiếng Ca Dong được nói ở vùng chân núi Ngọc Lĩnh ở hai huyện Nam và Bắc Trà My thuộc tỉnh Quảng Nam, huyện Sa Thầy và huyện Kon Plông của tỉnh Kon Tum (Lê Bá Thảo và cộng sự 2014: 175)

Tham khảo 

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Tiếng Mơ Nâm

Tiếng Mơ Nâm (Monom, Monam), không nên nhầm lẫn với Bơ Nâm (một phân nhóm Bahnar), là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á. Người nói thứ tiếng này được chính phủ Việt Nam chính thức phân loại là người Xơ Đăng.

Tiếng Mơ Nâm được nói chủ yếu ở huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum (Lê Bá Thảo và cộng sự. 2014: 175)

Tham khảo 

Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Tiếng Takua

Tiếng Takua  hay tiếng Langya là một ngôn ngữ thuộc ngôn ngữ hệ Nam Á được sử dụng bởi người Takua sống ở vùng núi của tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi.

Tham khảo 

Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Tiếng Rơ Ngao

Tiếng Rơ Ngao là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Bahnar, được nói bởi khoảng 18.000 người Rơ Ngao (một phân nhóm của dân tộc Ba Na) sống ở miền Trung Việt Nam, chủ yếu ở thành phố Kon Tum, huyện Đắk Hà và huyện Đăk Tô tỉnh Kon Tum. Địa bàn cư trú của người Rơ Ngao xen kẽ với người Bahnar và người Xơ Đăng, và cũng là người chủng mới của người người Ba Na.

Ngữ âm

Tham khảo 

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Tiếng Sơ Drá

Tiếng Sơ Drá là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á. Hai phương ngữ, Didrah và Modrah, khá khác biệt nhau. Người nói thứ tiếng này được chính phủ Việt Nam chính thức phân loại là người Xơ Đăng.

Tiếng Sơ Drá phân biệt rõ các nguyên âm modal, breathy và creaky.

Phân bố 
Tiếng Sơ Drá (Sdrah, Hdrah) được nói ở huyện Đắk Glei, Kon Rẫy và huyện Kon Plông của tỉnh Kon Tum (Lê Bá Thảo và cộng sự 2014: 175)

Theo Ethnologue, tiếng này được nói ở tây nam Kon Rẫy đến mạn đông huyện Đăk Hà (từ Kon Hring đến Kon Braih).

Tham khảo 

Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Tiếng Rơ Măm

Tiếng Rơ Măm (Kaco') là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á. Hai phương ngữ, Kaco' và Rơ Măm, khá khác biệt nhau. Lamam (Lmam) là một tên tộc được tìm thấy trong nhóm Kaco', không phải là một ngôn ngữ riêng biệt.

Ở Việt Nam, tiếng Rơ Măm được nói tại làng Le, xã Mô Rai, tỉnh Quảng Ngãi (Đặng Nghiêm Vạn và cộng sự 2010: 115).

Tham khảo 

 Magaspag, Chitse E. 2012. Sử dụng ngôn ngữ và thái độ của người nói tiếng Kachok: Hướng tới đánh giá sức sống ngôn ngữ Kachok . SIL quốc tế.

Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Campuchia
Bảo tàng Khu vực ở Szczecinek

Bảo tàng Khu vực ở Szczecinek (tiếng Ba Lan: Muzeum Regionalne w Szczecinku) là một trong những bảo tàng lâu đời nhất ở Tây Pomerania. Bảo tàng tọa lạc tại số 1 Phố Szkolna, Szczecinek, Ba Lan.

Lược sử hình thành 
Bảo tàng Khu vực ở Szczecinek được thành lập trên cơ sở cuộc triển lãm khảo cổ học năm 1866 do Thiếu tá người Phổ Fryderyk Wilhelm Krasiski tổ chức. Bảo tàng chính thức được thành lập vào tháng 6 năm 1914, trong tháp Nhà thờ Thánh Nicholas (di tích của nhà thờ Thiên Chúa giáo đầu tiên ở thành phố Szczecinek). Tuy nhiên, khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, hoạt động của cơ sở này bị dừng lại. Nhờ những nỗ lực của Georg Zehm, Bảo tàng được chuyển đến Lâu đài của Công tước Pomerania vào năm 1935.

Từ tháng 7 năm 1947 đến năm 2006, tháp Nhà thờ Thánh Nicholas lại trở thành trụ sở của Bảo tàng. Cuối cùng, nhờ cựu thị trưởng của thành phố Marian Tomasz Goliński, Bảo tàng được chuyển đến một tòa nhà được xây dựng từ thế kỷ 19. Với sự hỗ trợ tài chính từ EU, Bộ Văn hóa và Di sản Quốc gia và thành phố Szczecinek, tòa nhà đã được điều chỉnh làm bảo tàng. Trụ sở mới lớn hơn nhiều lần so với trụ sở trước và có nhiều chức năng hơn.

Triển lãm 
Từ đầu thập niên 1970, bộ sưu tập của Bảo tàng Khu vực ở Szczecinek gồm ba nội dung chính:

 Bộ sưu tập khảo cổ (gốm sứ, đồ trang sức, công cụ)
 Bộ sưu tập nghệ thuật (hội họa, điêu khắc - tất cả đều liên quan đến thành phố Szczecinek và toàn bộ khu vực Tây Pomerania). Bức tượng nổi tiếng nhất trong Bảo tàng là bức tượng đá "Belbuk". Đây là tượng một vị thần Slav và là một trong những bức tượng cổ nhất được trưng bày. 
 Bộ sưu tập săn bắn (hơn 130 vật dụng săn bắn: súng cầm tay và vật dụng chiến đấu tay đôi, dụng cụ săn bắn, hiện vật và kỷ vật săn bắn) và đúc kim loại (hiện vật bằng vàng)

Những đồ vật có giá trị nhất thuộc thế kỷ XVIII.

Bảo tàng Khu vực ở Szczecinek hiện tổ chức sáu cuộc triển lãm thường trực. Bên cạnh đó, Bảo tàng cũng tổ chức các buổi triển lãm tạm thời nhằm giới thiệu những bộ sưu tập có giá trị của các nghệ sĩ có ảnh hưởng.

Danh mục 

 "100 Years of the Museum in Szczecinek - Guide to Permanent Exhibitions of the Regional Museum in Szczecinek" (100 lat muzeum w Szczecinku - Przewodnik po wystawach stałych Muzeum Regionalnego w Szczecinku), Jerzy Dudź, 2014, Szczecinek.
 "Visiting the Castle of Prince Warcisław" (Na zamku księcia Warcisława), Bogdan Urbanek, 2016, Szczecinek.
 "Szczecinek, Historical Guide (Szczecinek Przewodnik historyczny), Jerzy Dudź, 2004, Szczecinek.
 "My Town, Known - Unknown" (Moje miasto, Znane - nieznane), Jerzy Gasiul, 2011, Szczecinek.

Tham khảo 

Bảo tàng Ba Lan
Szczecinecki
Tiếng Tay Nhài

Tiếng Thái Thanh ; ')  được nói tại tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa, Bắc Trung Bộ Việt Nam.Tiếng Tayten''' (300 người nói tính đến năm 1995) được nói ở 2 bản Ban Phia và Ban Tenngiou thuộc huyện Pak Xeng, tỉnh Luang Prabang, Lào có thể là tiếng Tày Thanh hoặc tiếng Mal.

Tham khảo 

Nhóm ngôn ngữ Thái
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Tiếng Tày Tấc

Tiếng Tày Tấc là một ngôn ngữ Tai Tây Nam, được sử dụng ở Mường Tấc (Muang Tâk), nay thuộc huyện Phù Yên, mạn đông tỉnh Sơn La, Việt Nam, nơi người dân còn được gọi là Thái Trắng (Donaldson & Edmondson 1997: 235).

Tiếng Tày Tấc có hệ thống bảng chữ cái riêng. Có 22 phụ âm, 13 nguyên âm, 6 cho âm tiết mở và 3 cho âm tiết đóng.

Tham khảo 

 Donaldson, Jean; Edmondson, Jerold A. 1997. "A preliminary examination of Tay Tac." In Comparative Kadai: The Tai branch, Jerold A. Edmondson and David B. Solnit (eds.). pages 235-266. Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington Publications in Linguistics 124. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington.

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Nhóm ngôn ngữ Thái
Tiếng Lào Bóc

Tiếng Lào Bốc hay tiếng Sun Lào (, ) là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Thái được sử dụng ở tỉnh Lai Châu, vùng Tây Bắc Việt Nam.

Tham khảo 

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Nhóm ngôn ngữ Thái
Nhà hát Scena STU ở Kraków

Nhà hát Scena STU ở Kraków (tiếng Ba Lan: Krakowski Teatr Scena STU) là một trong những nhà hát có lịch sử lâu đời ở Ba Lan, tọa lạc tại số 16-18 Đại lộ Zygmunta Krasińskiego, Kraków.

Nhà hát có nguồn gốc từ Nhà hát STU được Krzysztof Jasiński thành lập vào năm 1966.

Sau năm 1970, Nhà hát nổi tiếng không chỉ ở Ba Lan mà còn ở nước ngoài. Nhà hát STU chủ động giới thiệu các buổi biểu diễn đến những liên hoan sân khấu quốc tế nổi tiếng nhất. Trong nhiều năm, Nhà hát đã biểu diễn khắp thế giới, tại hơn hai mươi quốc gia trên bốn lục địa.

Năm 1975, Nhà hát trở thành một sân khấu chuyên nghiệp có cơ sở và tổ chức, nhưng vẫn giữ những nét riêng của một nhà hát chuyên đi lưu diễn: "tự do" và "phong cách".

Năm 1997, Nhà hát Scena STU chính thức được thành lập và Krzysztof Jasiński đảm nhận vị trí giám đốc nghệ thuật (cho đến ngày nay).

Từ đầu thế kỷ 21, Nhà hát Scena STU là nơi tổ chức nhiều buổi hòa nhạc với sự tham gia của những người nổi tiếng về văn hóa, nghệ thuật và khoa học (được kênh TVP 2 ghi hình và phát sóng).

Hoạt động 
Tiết mục truyền thống của Nhà hát Scena STU chủ yếu là các vở kịch được thực hiện bởi những diễn viên sân khấu tài năng. Trong đó, Nhà hát nổi tiếng với các vở kịch kinh điển của Ba Lan và thế giới, chẳng hạn như: Madman and the Nun (1986), Hamlet (2000), Zemsta (2004), Biesy (2007), Happy Days (2007), Król Lear (2010). Ngoài ra, Nhà hát vẫn luôn cởi mở với những điều mới lạ hoặc thú vị của điện ảnh cũng như tạo điều kiện để ra mắt các đạo diễn và diễn viên nổi bật.

Đạo diễn và diễn viên 
Nhà hát Scena STU hợp tác với nhiều đạo diễn và diễn viên xuất sắc từng đạt được nhiều giải thưởng và danh hiệu quan trọng trong cả sự nghiệp sân khấu và điện ảnh, chẳng hạn như: Pamela Adamik, Maja Barełkowska, Anna Cieślak, Alexander Fabisiak, Krzysztof Globisz, Jan Peszek cùng nhiều nghệ sĩ khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang web chính thức (bằng tiếng Ba Lan)

Nhà hát ở Ba Lan
Thành phi

Thành phi (chữ Hán: 成妃) là một tước hiệu được phong cho các phi tần trong thời phong kiến ở vùng Á Đông. Từ Thành (成) trong mỹ hiệu mang ý nghĩa là "làm xong, hoàn thành".

Việt Nam 
 Từ Dụ Hoàng thái hậu Phạm Thị Hằng, chính thất của Hiến Tổ Thiệu Trị, từng được phong làm Nhị giai Thành phi (二階誠妃).

Trung Quốc

Minh 
 Túc Hi Thành phi Hà thị (肃僖成妃何氏), một trong những cung tần phải tuẫn táng theo Minh Tuyên Tông.
 Cung Hy Thành phi Trương thị (恭僖成妃張氏, phi tần của Minh Anh Tông.
 Thành phi Lý thị(成妃李氏), phi tần của Minh Hy Tông.

Thanh 
 Thành phi Đới Giai thị (成妃戴佳氏), phi tần của Thánh Tổ Khang Hi.
 Thành Quý phi Nữu Hỗ Lộc thị (成貴妃鈕祜祿氏), phi tần của Tuyên Tông Đạo Quang, từng được tôn Hoàng tổ Thành phi (皇祖成妃) dưới thời Đồng Trị.

Triều Tiên 
 Thành phi Nguyên thị (誠妃元氏), kế thất thứ ba của Triều Tiên Thái Tổ.

Tham khảo

Tước hiệu hoàng gia
Bảo tàng Thành phố "Sztygarka"

Bảo tàng Thành phố "Sztygarka" (tiếng Ba Lan: Muzeum Miejskie „Sztygarka") là một bảo tàng cung cấp cho khách tham quan các cuộc triển lãm về lịch sử của lưu vực Dąbrowski, khảo cổ học, thiên nhiên, dân tộc học địa phương và các nền văn hóa phi Châu Âu. Bảo tàng tọa lạc trong khuôn viên của nơi trước đây là trụ sở của Cơ quan Khai thác mỏ tại số 69 Phố Legionów Polskich, Dąbrowa Górnicza, Ba Lan.

Lược sử hình thành 

Lịch sử của Bảo tàng Thành phố "Sztygarka" bắt nguồn từ năm 1912 với sự ra đời của Bảo tàng Địa chất Zygmunt Gloger. Những hiện vật đầu tiên của bảo tàng này do sinh viên Trường Mỏ thu thập được. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, phần lớn bộ sưu tập đã bị đánh cắp và tẩu tán. Sau chiến tranh, Bảo tàng Địa chất Zygmunt Gloger được tái lập trong khuôn viên trường học. Bảo tàng là một cơ sở giáo dục của nhà trường trong nhiều năm. Chỉ đến năm 1997, Bảo tàng Thành phố "Sztygarka" mới chính thức được thành lập.

Triển lãm 
Các phần trong bộ sưu tập của Bảo tàng Thành phố "Sztygarka" bao gồm các nội dung:

 khảo cổ học  
 dân tộc học địa phương  
 dân tộc học và du lịch  
 lịch sử  
 thiên nhiên và địa chất

Trong Bảo tàng còn có Công viên Lịch sử-Quân sự "Reduta".

Tham khảo 

Bảo tàng Ba Lan
Bộ giảm thanh động cơ

Bộ giảm thanh động cơ (tiếng Anh: muffler hoặc silencer) là một thiết bị dùng để giảm tiếng ồn phát ra từ ống xả của một động cơ đốt trong, thường gặp dưới dạng thiết bị tiêu âm thuộc hệ thống khí thải của xe ô tô.

Mô tả 

Bộ giảm thanh được sử dụng trong hệ thống khí thải của đa số các loại động cơ đốt trong. Bộ giảm thanh được thiết kế dưới dạng một thiết bị âm học, có nhiệm vụ giảm cường độ âm của áp suất âm thanh gây ra bởi động cơ bằng phương pháp triệt âm (tiêu âm).

Bộ giảm thanh dùng trong xe hơi thường có hai kiểu thiết kế chính: kiểu dòng ngược (reverse-flow) và kiểu thẳng (straight-through). Giảm thanh kiểu dòng ngược có tác dụng làm thay đổi hướng di chuyển của khí xả khi đi qua thiết bị. Đây là kiểu thiết kế phổ biến nhất dùng cho xe ô tô. Giảm thanh kiểu thẳng cho phép khí xả đi xuyên qua một đoạn ống thẳng dọc trục thiết bị. Trên thân ống thẳng có nhiều lỗ đục giúp triệt tiêu xung động áp suất. Kiểu thiết kế này khi hoạt động gây ồn hơn thiết kế giảm thanh dòng ngược. Trong những năm gần đây, thiết kế của bộ giảm thanh động cơ đã có nhiều cải tiến quan trọng. Mục đích của những cải tiến này nhằm giảm khối lượng và lượng khí thải, giảm tiêu thụ nhiên liệu, và đơn giản hóa thiết kế hệ thống khí xả. Bộ giảm thanh động cơ ngày nay thường được làm bằng thép không gỉ hoặc thép mạ nhôm, có đặc tính nhẹ và bền hơn.

Việc giảm tiếng ồn của bộ giảm thanh sẽ làm cản trở dòng khí thải. Điều này có thể dẫn đến hiện tượng áp suất ngược, làm giảm hiệu suất thể tích của động cơ. Khi bộ giảm thanh hoặc những bộ phận khác trong ống xả bị hỏng, dẫn đến áp suất ngược tăng quá mức, có thể khiến động cơ hoạt động chậm lại hoặc thậm chí dừng hoạt động. Tuy nhiên, áp suất ngược ở mức độ nhỏ có thể chấp nhận được, vì áp lực này tạo lực cản và làm khí xả đi qua bộ chuyển đổi xúc tác chậm hơn một chút. Điều này giúp quá trình xúc tác diễn ra hoàn toàn, làm giảm những loại khí độc hại trong khí xả.

Một số loại ống giảm thanh không chính hãng được quảng cáo có tính năng giúp tăng hiệu suất động cơ và giảm tiêu thụ nhiên liệu bằng cách giảm áp suất ngược. Tuy nhiên, việc này thường làm giảm hiệu quả giảm tiếng ồn (nghĩa là những loại ống giảm thanh này sẽ gây ồn hơn). Những thiết bị giảm thanh không chính hãng thường làm thay đổi khả năng vận hành của xe do hiệu ứng áp suất ngược.

Xem thêm 

 Kiểm soát tiếng ồn
 Cách âm
 Giảm xóc
 Sóng sin tắt dần
 Hệ số tắt dần
 Ống giảm thanh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Cơ khí
Động cơ
Bộ phận động cơ
Kĩ thuật động cơ
Chi tiết máy
Công nghệ ô tô
Giới thiệu năm 1897
Violette Wautier

Violette Wautier (tiếng Thái: วิโอเลต วอเทียร์, phiên âm: Vi-ô-lét Vo-thia, sinh ngày 10 tháng 10 năm 1993) còn có nghệ danh là Vee (วี), là một nữ ca sĩ và diễn viên người Thái Lan gốc Bỉ. Cô được biết đến qua cuộc thi The Voice Thái Lan mùa 2 (2013), sau đó cô bắt đầu đi hát và đóng phim. Cô đoạt giải "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" tại giải thưởng Suphannahong National Film Awards (2016) và phát hành album tiếng Anh Glitter and Smoke (2020).

Tiểu sử
Violette Wautier sinh ngày 10/10/1993 tại Yokohama, Kanagawa, Nhật Bản. Cô là người Thái Lan gốc Bỉ. Mẹ là người Thái và bố là người Bỉ. Violette là con cả, cô có một em trai tên là Kan.

Violette thành thạo 3 thứ tiếng Thái, Anh và Pháp. Không chỉ hát hay, diễn tốt, cô còn biết chơi guitar, piano và sáng tác nhạc.

Sự nghiệp
Năm 20 tuổi, Violette tham gia cuộc thi The Voice Thái Lan. Kể từ đó, cô bắt đầu thu âm các bản nhạc phim điện ảnh lẫn truyền hình, gặt hái nhiều giải thưởng trong cả hai lĩnh vực ca hát và diễn xuất.

Với khả năng đóng phim tự nhiên, Violette từng chiến thắng giải "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" tại sự kiện Suphannahong National Film Awards danh giá nhờ bộ phim Bắt cóc trái tim năm 2015.

Ca khúc ra mắt năm 2018 - "Smoke" đã giúp cô lập kỉ lục là nghệ sĩ solo người Thái sở hữu bài hát tiếng Anh nhiều view nhất trên YouTube (đạt hơn 60 triệu lượt xem). Bản hit này còn đứng đầu BXH 8 quốc gia như Thái Lan, Singapore, Malaysia

Violette bật mí Taylor Swift chính là người có sức ảnh hưởng lớn nhất, đồng thời cũng là thần tượng của mình. Theo đuổi dòng nhạc Pop thịnh hành, Violette không quên đa dạng hóa phong cách của mình, khi thì dịu dàng, nhẹ nhàng, lúc lại tươi tắn và sôi nổi. Hai single gần đây nhất cô xuất xưởng gồm "Brassac" và "I'd Do It Again" mang đậm style này. Cả hai single này đều góp mặt trong "Glitter And Smoke" - album đầu tay hoàn toàn bằng tiếng Anh mà "bông hồng lai" trình làng vào ngày 19 tháng 6.

Âm nhạc

Album

MV

Các phim đã tham gia

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Giải thưởng
 2015: Thai International Female Singer Award from Siam Star Awards.
 The 25th Suphannahong National Film Awards for Best Supporting Actress from a Freelance Film.
 The 6th Thai Film Director Association Award for Best Supporting Actress from Freelance Movies.. Do not sick, do not rest, do not love doctors.
 Award Sharp Award for the 13th Best Supporting Actress from the movie Free Lance.. I do not care, do not love, do not stay.
 Thai Film Awards 24th Entertainment Critics Club, Best Supporting Actor from a Freelance Film.. Do not get sick, do not rest, do not love doctors.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ Thái Lan
Nữ ca sĩ Thái Lan
Nữ diễn viên Thái Lan
Nữ diễn viên Bangkok
YouTuber Thái Lan
Nữ diễn viên điện ảnh Thái Lan
Người Thái Lan gốc Bỉ
Người viết bài hát người Thái Lan
Nữ diễn viên truyền hình Thái Lan
Hacienda

Hacienda ( hoặc ;  hoặc), là đơn vị bất động sản kinh doanh trên các thuộc địa của Đế quốc Tây Ban Nha, tương tự như latifundium La Mã. Một số hacienda là đồn điền, hầm mỏ hoặc nhà máy. Nhiều hacienda đã kết hợp các hoạt động này. Từ ngữ này có nguồn gốc từ "hacer" hoặc "haciendo" trong tiếng Tây Ban Nha, có nghĩa là: tạo nên hoặc làm việc, tách biệt; và phần lớn là các doanh nghiệp kinh doanh bao gồm các dự án kinh doanh tài chính khác nhau ví dụ trang trại chăn nuôi và trồng cây ăn quả.

Thuật ngữ hacienda khá mơ hồ, nhưng thường dùng để chỉ bất động sản trên đất liền có quy mô đáng kể. Đất cho thuê nhỏ được gọi là estancia hoặc ranchos hầu như chỉ thuộc sở hữu của người Tây Ban Nha và criollos và trong một số trường hợp hiếm hoi là cá nhân lai giữa các chủng tộc. Ở Argentina, thuật ngữ estancia được sử dụng cho bất động sản lớn mà ở Mexico sẽ được gọi là haciendas. Trong những thập kỷ gần đây, thuật ngữ này đã được sử dụng ở Hoa Kỳ để chỉ một phong cách kiến trúc gắn liền với nhà trang viên bất động sản thời ký trước.

Hệ thống hacienda của Argentina, Bolivia, Chile, Colombia, Guatemala, El Salvador, México, New Granada và Peru là một hệ thống gồm nhiều đất đai sở hữu. Một hệ thống tương tự đã tồn tại theo quy mô nhỏ hơn ở Philippines và Puerto Rico. Ở Puerto Rico, hacienda lớn hơn estancia, thường trồng mía, cà phê hoặc bông, và xuất khẩu cây trồng ra ngoài Puerto Rico.

Tham khảo

Tiếng Tây Ban Nha
Bất động sản
Lịch sử kinh tế México
Lịch sử Colombia
Thực dân Tây Ban Nha tại châu Mỹ
Lao động cưỡng bức
Trung Phi (khu vực)

]]
Trung Phi theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc là vùng đất thuộc lục địa châu Phi ở phía nam sa mạc Sahara, nằm giữa Tây Phi và thung lũng Great Rift. Địa hình của khu vực này bị sông Congo và các nhánh của nó chia cắt thành nhiều bồn địa. Hệ thống sông Congo là hệ thống sông lớn thứ hai thế giới, sau hệ thống sông Amazon. Theo định nghĩa của Liên hiệp quốc thì chín quốc gia ở vùng Trung Phi bao gồm:

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Tất cả các quốc gia trong vùng Trung Phi theo định nghĩa của Liên hiệp quốc và hai nước nữa hình thành nên Cộng đồng Kinh tế Trung Phi (ECCAS).

Liên bang Trung Phi (1953-1963), còn được gọi là Liên bang Rhodesia và Nyasaland được hình thành ở vùng đất nay là Malawi, Zambia và Zimbabwe, nay đã được chia ra thành nhiều phần thuộc Nam Phi hoặc Đông Phi. Xem thêm Trung Phi thuộc Anh (1891-1907).

Trung Phi là khu vực đông dân nhất châu Phi, dân cư chủ yếu là người Bantu.Tín ngưỡng của họ rất đa dạng.

Tham khảo

Châu Phi

Vùng của châu Phi
Lịch sử Trung Phi
Địa lý Trung Phi
Núi Pantokrator

Núi Pantokrator (đôi khi còn gọi là Pantocrator, Pantōkrator, Παντοκράτωρ trong tiếng Hy Lạp) là một ngọn núi nằm ở phía Đông Bắc Corfu. Ở độ cao  so với mặt nước biển, đây là ngọn núi cao nhất trên đảo. Tại đỉnh núi, có thể nhìn thấy toàn bộ Corfu, cũng như Albania nằm cách hòn đảo một khoảng cách ngắn. Vào những ngày đặc biệt quang đãng, bạn cũng có thể nhìn thấy nước Ý mặc dù nó cách ngọn núi khoảng . Ở đỉnh núi có một quán cà phê cho khách du lịch, một trạm viễn thông với tháp lớn nhất nằm ngay trên một cái giếng, và một tu viện. Tu viện đầu tiên ở đây là Angevin, được xây dựng vào năm 1347 nhưng sau đó bị phá hủy vào khoảng năm 1537. Tu viện mới đã được xây dựng lại thông qua sự đóng góp của người dân các làng xung quanh. Tu viện hiện tại có từ khoảng năm 1689, và mặt tiền của tu viện được xây dựng trong thế kỷ XIX. Nó  dành riêng cho Giêsu hiển dung.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Quang cảnh từ Mount Pantokrator
 Old Perithia, ngôi làng ma
 
 
 
  

Địa mạo Kerkyra (đơn vị vùng)
Kérkyra
Yefim Moiseyevich Fomin

Yefim Moiseyevich Fomin (tiếng Nga: Ефим Моисеевич Фомин; 15 tháng 1 năm 1909 - 26 tháng 6 năm 1941) là một sĩ quan chính trị Liên Xô. Ông được biết đến với vai trò của mình trong trận phòng thủ Pháo đài Brest năm 1941, trong đó quân Đức khi bắt được ông đã xử tử ngay lập tức.

Cuộc đời và sự nghiệp 
Fomin sinh ra trong một gia đình Do Thái nghèo (cha là thợ rèn, mẹ là thợ may) tại Kolyshki thuộc Tỉnh bang Vitebsk (Liozna Raion, Belarus ngày nay) vào năm 1909. Ông mồ côi cha mẹ từ nhỏ và được cô chú nuôi dưỡng và bắt đầu làm thợ học việc khi chỉ mới 12 tuổi. Một năm sau, ông được đưa vào nuôi dưỡng trong một trại trẻ mồ côi.

Năm 1924, Fomin gia nhập Komsomol khi mới 15 tuổi. Ông làm việc tại một nhà máy sản xuất giày ở Vitebsk và sau đó chuyển đến Pskov. Tại đây, ông được cử đi học tại trường Đảng để chuẩn bị cho con đường trở thành một cán bộ chính trị chuyên nghiệp. Năm 1930, khi đang học tại trường đảng, Fomin trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô ở tuổi 21. Khi trở về trường, ông được giao làm tuyên truyền viên của Đảng ủy thành phố Pskov.

Năm 1932, ông được điều động vào Hồng quân, trở thành một sĩ quan chính trị và bắt đầu cuộc sống quân ngũ: Pskov -Krym - Kharkiv - Moskva - Litva.

Tháng 8 năm 1938, Fomin được bổ nhiệm làm Chính ủy của sư đoàn súng trường số 23 (Kharkov). Tháng 9 năm 1939, ông cùng sư đoàn tham gia vào chiến dịch Ba Lan của Hồng quân. Mùa hè năm 1940, sư đoàn ông được điều động tiến vào lãnh thổ Latvia, đóng tại Daugavpils.

Tuy nhiên, tháng 3 năm 1941, ông bị giáng chức xuống giữ chức vụ Phó chỉ huy Trung đoàn súng trường 84 thuộc Sư đoàn súng trường số 6 đóng tại Brest, Belarus.

Ngày 21 tháng 6 năm 1941, Fomin dự định đến Daugavpils để đưa gia đình đến Brest, nhưng ông không lấy được vé tàu do có rất đông người ở nhà ga. Đến ngày 22 tháng 6, Fomin đang ở Pháo đài Brest, khi Wehrmacht bắt đầu cuộc chiến có mật danh Chiến dịch Barbarossa. Với tư cách là sĩ quan có cấp bậc cao nhất có mặt (tương đương cấp Đại tá), ông đã nắm quyền chỉ huy nhóm binh sĩ Liên Xô bảo vệ Cổng Kholm. Hai ngày sau, bộ chỉ huy phòng thủ pháo đài được thành lập, ông được bầu làm phó chỉ huy trưởng bộ tham mưu phòng thủ pháo đài.

Trận chiến giành pháo đài tiếp tục trong nhiều ngày. Fomin di chuyển đến phần phía bắc của pháo đài 'Đảo Trung tâm', nơi ông bị bắt vào ngày 26 tháng 6 năm 1941. Fomin được xác định là một chính ủy và một người Do Thái và do "Lệnh về các Chính ủy" của quân Đức, ông đã bị bắn ngay lập tức, có lẽ, gần Cổng Kholm.

Vinh danh 

Ngày 3 tháng 1 năm 1957, theo Nghị định của Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô, ông được truy tặng Huân chương Lenin vì vai trò của ông trong việc bảo vệ Pháo đài Brest.
Ngày 8 tháng 5 năm 1991, theo yêu cầu của các cựu chiến binh sư đoàn 23, Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô đã hủy bỏ lệnh năm 1941 về việc áp dụng một hình phạt không đáng có đối với Fomin và phục hồi chức vụ phó tư lệnh sư đoàn cho ông.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Thông tin về các trận chiến trong thành vào tháng 6 năm 1941 tại trang web chính thức của đài tưởng niệm chiến tranh "Pháo đài anh hùng Brest" 

Huân chương Lenin
Sĩ quan Liên Xô
Quân nhân Liên Xô gốc Do Thái
Gia tộc Shibata

'''''' là một gia tộc Nhật Bản đã tồn tại từ thời kỳ Heian (thế kỷ 12) của Nhật Bản. Gia tộc Shibata của tỉnh Echigo có liên quan mật thiết tới gia tộc Shibata của tỉnh Owari. Gia tộc Shibata của Echigo là hậu duệ của Sasaki Moritsuna, một người ủng hộ Minamoto no Yoritomo và là con trai của Sasaki Hideyoshi. Gia tộc Shibata sau đó trở thành thuộc hạ của gia tộc Nagao, do Uesugi Kenshin lãnh đạo. Sau sự kiện Shibata Shigeie qua đời vào năm 1587, gia tộc Shibata cố gắng thoát khỏi Uesugi. Sau đó, gia tộc của Echigo bị tuyệt diệt, không còn được thấy một lần nào nữa.

Xem thêm
Shibata Naganori (1538–1580), chỉ huy quân đội Nhật Bản
Shibata Katsuie (1522–1583), chỉ huy quân đội Nhật Bản
Shibata Katsutoyo (1556–1583), chỉ huy samurai Nhật Bản

Tham khảo

S
Đường kính xi lanh

Trong động cơ piston, đường kính xi lanh (tiếng Anh: bore, cylinder bore) được định nghĩa là đường kính trong của mỗi xi lanh. Thuật ngữ "đường kính xi lanh" có thể được áp dụng cho đường kính xi lanh động cơ đầu máy (locomotive engine) hoặc piston trong động cơ hơi nước.

Đường kính xi lanh và dung tích xi lanh 
Dung tích xi lanh (hay còn gọi là thể tích công tác của xi lanh) được tính dựa trên chiều dài hành trình piston (B) và đường kính xi lanh (Vd) theo công thức sau:

Trong đó: 
 Dung tích xi lanh (cm³)
 Chiều dài hành trình piston (cm)
 Đường kính xi lanh (cm)

Đường kính xi lanh và hành trình piston 
Tỷ số giữa đường kính xi lanh () và hành trình piston () được tính theo công thức sau:

Đối với những động cơ công suất nhỏ và trung bình, giá trị  trong khoảng từ 0,8 đến 1,2. Đối với động cơ diesel lớn, tốc độ vòng tua chậm, giá trị  giảm xuống khoảng 0,5.

Tỷ số giữa đường kính – hành trình piston () được dùng để xác định động cơ có phù hợp cho nhu cầu về công suất ở tốc độ vòng tua cao (đơn vị RPM) hoặc nhu cầu về momen xoắn ở ở tốc độ vòng tua thấp.

Chú thích

Xem thêm
 Tỷ số nén 
 Dung tích xi lanh 
 Động cơ hai kỳ
 Động cơ bốn kỳ
 Kỳ (động cơ)

Cơ khí
Động cơ
Kĩ thuật động cơ
Midtown Manhattan

Midtown Manhattan là phần trung tâm của quận Manhattan, Thành phố New York. Midtown là nơi có một số tòa nhà nổi bật nhất của thành phố, bao gồm Empire State Building, Chrysler Building, Hudson Yards Redevelopment Project, trụ sở Liên Hợp Quốc, Grand Central Terminal, và Rockefeller Center, cũng như các điểm du lịch như Broadway và Times Square.

Midtown Manhattan là khu trung tâm thương mại lớn nhất trên thế giới và được xếp vào hàng bất động sản đắt đỏ nhất; Đại lộ số 5 ở Midtown Manhattan có giá thuê bán lẻ cao nhất thế giới, với giá thuê trung bình hàng năm là US năm 2017. Tuy nhiên, do giá mặt bằng bán lẻ ở Midtown quá cao, nên khu vực lân cận cũng có nhiều mặt tiền trống. 
Midtown là trung tâm thương mại, giải trí và truyền thông lớn nhất đất nước, đồng thời cũng là trung tâm tài chính đang phát triển.

Phần lớn các tòa nhà chọc trời của Thành phố New York, bao gồm các khách sạn cao nhất và tòa tháp căn hộ, đều ở Midtown. Khu vực này tập trung những người đi làm và cư dân làm việc tại các văn phòng, khách sạn và cơ sở bán lẻ, khách du lịch và sinh viên. Quảng trường Thời đại, trung tâm được chiếu sáng rực rỡ của khu Nhà hát Broadway, 
là một trung tâm lớn của ngành giải trí thế giới. 
Sixth Avenue cũng có trụ sở của ba trong số bốn mạng truyền hình lớn của Hoa Kỳ.

Midtown là một phần của Manhattan Community District 5.  Nó được tuần tra bởi Quận 14 và 18 của Sở cảnh sát thành phố New York.
Đường hầm Lincoln đi dưới sông Hudson nối Weehawken, New Jersey với Midtown Manhattan.

Tham khảo

Thành phố New York
Bảo tàng "Ngôi nhà Thợ đóng giày" ở Pszczew

Bảo tàng "Nhà của thợ đóng giày" ở Pszczew (tiếng Ba Lan: Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie) là một bảo tàng tọa lạc tại số 19 Quảng trường chợ, làng Pszczew, Międzyrzecki, tỉnh Lubuskie, Ba Lan. Bảo tàng hoạt động trong Trung tâm Văn hóa Thành phố về Nuôi ong.

Lược sử hình thành 
Bảo tàng "Nhà của thợ đóng giày" ở Pszczew mở cửa đón công chúng từ tháng 9 năm 1984. Bảo tàng nằm trong một ngôi nhà bằng gỗ được xây dựng vào giữa thế kỷ 18, mái của căn nhà được lợp bằng ván lợp. Bên trong Bảo tàng, nội thất cũ của căn nhà được tái thiết, bao gồm "căn phòng đen", vốn là một xưởng đóng giày và một cửa hàng hoạt động vào đầu thế kỷ 20 thuộc sở hữu của Feliks Paździorek. Ngoài ra, khi đến thăm Bảo tàng "Nhà của thợ đóng giày" ở Pszczew, khách tham quan có thể xem các triển lãm liên quan đến lịch sử và khảo cổ của Pszczew và vùng phụ cận.

Giờ mở cửa 
Bảo tàng "Nhà của thợ đóng giày" ở Pszczew mở cửa hàng ngày trong tháng Bảy và tháng Tám, và chỉ mở cửa trong các ngày làm việc vào các tháng còn lại. Đối với những thời gian khác, Bảo tàng đón du khách theo sự sắp xếp trước. Khách tham quan phải trả phí vào cửa.

Tham khảo 

Bảo tàng Ba Lan
Nellie Bly

Elizabeth Cochrane Seaman (tên khai sinh là Elizabeth Jane Cochran; sinh ngày 5 tháng 5 năm 1864 - mất ngày 27 tháng 1 năm 1922), được biết đến nhiều hơn với bút danh Nellie Bly, là một nhà báo, nhà sáng chế và nhân viên từ thiện người Mỹ, người được biết đến rộng rãi nhờ thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới trong 72 ngày, bắt chước nhân vật hư cấu Phileas Fogg trong tác phẩm Vòng quanh thế giới trong 80 ngày của nhà văn Jules Verne và vạch trần mà bà đã làm việc bí mật để đưa tin về trại tâm thần từ bên trong. Bà là người tiên phong trong lĩnh vực của mình và đưa ra một loại hình báo chí mới báo chí điều tra.

Thời trẻ
Elizabeth Jane Cochran sinh ngày 5 tháng 5 năm 1864, ở "Cochran's Mills", nay thuộc ngoại ô Pittsburgh của xã Burrell, Quận Armstrong, Pennsylvania. Cha của bà, Michael Cochran, sinh khoảng năm 1810, khởi đầu là một người lao động và công nhân nhà máy trước khi mua lại nhà máy địa phương và phần lớn đất xung quanh trang trại của gia đình ông. Sau đó, ông trở thành một doanh nhân, người quản lý bưu điện và công lý tại Cochran's Mills (được đặt theo tên ông) ở Pennsylvania. Michael kết hôn hai lần. Ông có 10 người con với người vợ đầu tiên tên là Catherine Murphy, và 5 người con nữa, bao gồm cả Elizabeth, với người vợ thứ hai tên là Mary Jane Kennedy. Cha của Michael Cochran di cư từ hạt Londonderry, Ireland trong thập niên 1790. Ông mất năm 1870 hoặc năm 1871.

Tham khảo

Người viết hồi ký Mỹ
Người Mỹ gốc Scotland-Ireland
Jules Verne
Chẩn đoán sai tâm thần học
Hầm đường bộ Cù Mông

Hầm đường bộ Cù Mông là hầm trên Quốc lộ 1 và đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn Quy Nhơn – Chí Thạnh xuyên qua dãy núi Cù Mông, nối liền 2 tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk. Đây là hầm đường bộ dài thứ 4 tại Việt Nam (tính đến hiện tại), đứng sau hầm Hải Vân, hầm Đèo Cả và hầm Bình Đê thuộc cao tốc Quảng Ngãi – Hoài Nhơn.

Hầm Cù Mông và đường dẫn có tổng chiều dài là 6,6 km; được xây dựng theo tiêu chuẩn đường cấp III, tiêu chuẩn đường cao tốc loại B, gồm hai đường hầm có chiều dài là 2,6 km, đường dẫn dài 4 km, chiều rộng là 10 m, vận tốc thiết kế 80 km/h. hầm phía Bắc thuộc địa phận phường Quy Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai; cửa hầm phía Nam thuộc địa phận xã Xuân Lộc, tỉnh Đắk Lắk.

Công trình có tổng mức đầu tư là 3.921 tỷ đồng, được thực hiện từ nguồn vốn tiết giảm của dự án hầm đường bộ Đèo Cả, theo hình thức BOT do Tập đoàn Đèo Cả làm nhà đầu tư. Dự án được khởi công vào ngày 26 tháng 9 năm 2015 và thông xe toàn tuyến vào ngày 21 tháng 1 năm 2019 với giai đoạn 1 lưu thông 2 chiều ở đường hầm phía Tây, còn đường hầm phía Đông được sử dụng làm hầm cứu nạn, vận tốc tối đa 60 km/h. Giai đoạn 2, sẽ mở rộng thành 2 đường hầm và đường dẫn lên 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp, vận tốc tối đa đường hầm 80 km/h, đường dẫn 100 – 120 km/h.

Trong tương lai, khi đường cao tốc Quy Nhơn – Chí Thạnh hoàn thành, sẽ trở thành 1 phần của đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông thay vì Quốc lộ 1 như hiện tại.

Trước khi hầm được đưa vào sử dụng, nhiều ô tô, xe tải từng gặp tai nạn khi qua đèo Cù Mông, 1 trong những đèo núi hiểm trở nhất Việt Nam.

Chi tiết tuyến đường

Làn xe 
 2 làn xe, đường dẫn 2 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp

Chiều dài 
 Đường dẫn: 4,02 km
 Đường hầm: 2,6 km

Tốc độ giới hạn 
 Đường dẫn: Tối đa: 80 km/h
 Đường hầm: Tối đa: 60 km/h, Tối thiểu: 40 km/h

Chú thích

Xem thêm 
Đèo Cù Mông
Đường cao tốc Quy Nhơn – Chí Thạnh

Sơ khai công trình giao thông
Cù Mông
Giao thông Bình Định
Giao thông Phú Yên
Quốc lộ 1
Đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông
Đường cao tốc Việt Nam
Hồ Tràng Vinh

Tràng Vinh là một trong những hồ nước ngọt nhân tạo lớn nhất tỉnh Quảng Ninh và là hồ có diện tích lưu vực lớn tại khu vực gần biên giới Việt Nam – Trung Quốc.
Công trình được khởi công năm 1999 và khánh thành và bàn giao cho đơn vị quản lý sử dụng vào tháng 12/2005.

Khái quát 
Khu vực đầu mối hồ thuộc địa bàn xã Hải Tiến, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, cách Hạ Long khoảng chừng 150 km về hướng Bắc. Hồ hình thành do việc chặn dòng sông Tràng Vinh, được đưa vào sử dụng từ năm 2005 với dung lượng nước chứa có thể lên đến 84 triệu mét khối. Theo thiết kế, công trình này ngoài việc cung cấp nước ngọt tưới cho 5.850 ha đất nông nghiệp, còn có chức năng cấp nước phục vụ sinh hoạt của nhân dân các xã liền kề và thành phố Móng Cái.

Thông số kỹ thuật chính 
Hồ Tràng Vinh là công trình được đánh giá là một trong các công trình đẹp nhất của ngành thủy lợi khu vực miền bắc tại thời điểm đưa vào sử dụng.
Công trình đầu mối hồ chứa nước Tràng Vinh có phần chính là đập đất ngăn sông cao 28,13m, dài 232,2m, chiều rộng đỉnh đập 6m, cao trình đỉnh đập 26,3m.

Khí hậu

Du lịch

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Tràng Vinh
Hồ nhân tạo