Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Tiếng Pu Péo

Tiếng Pú Péo (tên tự gọi: ''; tên tiếng Trung Pǔbiāo 普标 Phổ Tiêu) là một ngôn ngữ Kra, là tiếng nói của người Pu Péo ở miền Bắc Việt Nam và Vân Nam, Trung Quốc. Chưa rõ ý nghĩa của cái tên "Pu Péo".

Tiếng Pu Péo đang bị đe doạ nghiêm trọng. Thêm nữa, đa số người Pu Péo không có điều kiện tiếp cận nước sạch.

Tiếng Maza, một ngôn ngữ Lô Lô-Miến nói ở gần vùng người Pu Péo, nổi bật ở chỗ có một lớp nền tiếng Pu Péo (Hsiu 2014:68-69).

 Phân bố 
Ở Việt Nam, tiếng Pu Péo được nói ở làng Phố Là và Sủng Chéng tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, và có lẽ ở cả huyện Yên Minh và Mèo Vạc.

Tran (2011: 15) ghi nhận tiếng Pu Péo được nói ở các địa điểm sau của tỉnh Hà Giang.

 Phố Là, Sùng Chéng, Phố Bảng, Phó Cáo và xã Má Lé của huyện Đồng Văn 
 Cháng Lổ và Sùng Chéng của xã Phú Lũng, huyện Yên Minh 
 Tiến Xuân, xã Yên Cường, huyện Bắc Mê 
 Huyện Mèo Vạc

Người Pu Péo ở Việt Nam tuyên bố rằng họ đã sống lâu đời ở các làng sau ở Việt Nam và Trung Quốc (Tran 2011: 16).

 Huyện Đồng Văn, Việt Nam 
 Phố Bảng (Mó Biêng) 
 Phó Cáo (Mó Cao) 
 Phó Là (Mó Nê) 
 Phó Lủng (Mó Căn) 
 Huyện Ma Lật Pha, Trung Quốc 
 Phú Trú (Mó Nương) 
 Phú Trác (Mó Căn) 
 Phú Pliông (Mó Phuông) 
 Phú Trao (Mó Rào)

Ở Trung Quốc, tiếng Pu Péo được nói ở Thiết Xưởng 铁厂 và Đổng Can 懂干 ở huyện Ma Lật Pha, châu tự trị Tráng Miêu Văn Sơn, Vân Nam (Liang, et al. 2007). Nhiều người Pu Péo đã chuyển sang tiếng Quan Thoại Tây Nam, mặc dù nó vẫn được sử dụng ở các làng như Phổ Phong 普峰.

 Âm vị học 
Tiếng Pu Péo có các thanh sau: A1, A2, B1, B2, C1, C2, D1, D2.

Giống như tiếng Cờ Lao Trắng và tiếng Bố Ương, từ trong tiếng Pu Péo có thể mang cấu trúc âm tiết rưỡi hiếm thấy trong ngữ hệ Thái-Kadai.

 Tham khảo 

 Đọc thêm 

Hsiu, Andrew. 2014. "Mondzish: a new subgroup of Lolo-Burmese ". In Proceedings of the 14th International Symposium on Chinese Languages and Linguistics (IsCLL-14). Taipei: Academia Sinica.
Liang Min, Zhang Junru & Li Yunbing (2007). Pubiao yu yanjiu. Beijing: The Ethnic Publishing House.
Nguyen, Thu Quynh. 2019. Characteristics of Pu Peo: A language at risk of endangerment . Presentation at the Conference on Asian Linguistic Anthropology, the CALA 2019, Paññāsāstra University of Cambodia.
Trần, Văn Ái. 2011. Văn hóa dân gian của dân tộc Pu Péo ở Việt Nam. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa thông tin. 
Various. 2012. Dân ca các dân tộc Pu Péo, Sán Dìu, Dao, Lô Lô, Cao Lan''. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa dân tộc.

Liên kết ngoài 

 ABVD: danh sách từ Qabiao 
 https://web.archive.org/web/20131202230837/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=526

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Ngữ chi Kra
Buôn lậu người

Chuyển người lậu, đưa người lậu, buôn lậu người (còn gọi là đưa người bất hợp pháp), theo luật pháp Hoa Kỳ, là "việc tạo thuận lợi, vận chuyển, hay cố gắng vận chuyển hoặc nhập cảnh bất hợp pháp của một người hoặc nhiều người qua biên giới quốc tế, vi phạm luật pháp của một hoặc nhiều quốc gia, một cách trắng trợn hoặc thông qua sự lừa dối, chẳng hạn như việc sử dụng các tài liệu gian lận.

Trên bình diện quốc tế, thuật ngữ này được hiểu và thường được sử dụng thay thế cho việc chuyển người di cư lậu, được định nghĩa trong Nghị định thư chống buôn lậu người di cư bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không, bổ sung cho Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia là "... mua sắm, để có được, trực tiếp hoặc gián tiếp, một lợi ích tài chính hoặc vật chất khác, về sự xâm nhập bất hợp pháp của một người vào một đảng của nhà nước mà người đó không phải là một quốc gia".

Hành vi của việc chuyển người lậu đã chứng kiến sự gia tăng trong vài thập kỷ qua và ngày nay chiếm một phần đáng kể trong nhập cư bất thường ở các nước trên thế giới. Việc chuyển người lậu thường diễn ra với sự đồng ý của những người bị chuyển lậu, và những lý do phổ biến cho các cá nhân tìm cách di chuyển lậu bao gồm cơ hội việc làm và kinh tế, cải thiện cá nhân và/hoặc gia đình, và thoát khỏi sự khủng bố, bạo lực hoặc xung đột.

Năm 2015, cuộc nội chiến đang diễn ra ở Syria đã dẫn đến sự dịch chuyển lớn và phụ thuộc vào những người buôn lậu để hỗ trợ người dân tìm kiếm nơi trú ẩn ở châu Âu. Điều này cũng đã dẫn đến các phong trào chưa từng có - và hàng loạt cái chết - trên khắp Địa Trung Hải. Theo thống kê của UNHCR, đã có gần một triệu lượt người đến bằng đường biển ở châu Âu vào năm 2015 và hơn 2900 người di cư đã chết hoặc mất tích. Theo Dự án Di dân mất tích của IOM, đã có hơn 3800 người chết trong khi di cư trên khắp thế giới vào năm 2015.

Không giống như buôn người, đưa người lậu được đặc trưng bởi sự đồng ý giữa khách hàng và người thực hiện đưa người lậu - một thỏa thuận hợp đồng thường chấm dứt khi đến địa điểm đích. Tuy nhiên, trong thực tế, tình huống đưa người có thể rơi vào tình huống có thể được mô tả tốt nhất là vi phạm nhân quyền cực độ, với những người muốn được chuyển lậu đã bị đe dọa, lạm dụng, khai thác và tra tấn, và thậm chí tử vong dưới tay những kẻ đưa người. Những người liên quan đến hoạt động đưa người lậu cũng có thể là nạn nhân của nạn buôn người, ví dụ như khi họ bị lừa về các điều khoản và điều kiện về vai trò của họ cho mục đích khai thác sức lao động của họ trong hoạt động đưa người lậu.

Tham khảo 

Quyền tị nạn
Hoạt động tội phạm có tổ chức
Nhập cư trái phép
Lĩnh Toại

Lĩnh Toại là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Hà Hải, Hà Châu, Thái Lai và Lĩnh Toại, xã Lĩnh Toại chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Địa lý 
Xã Lĩnh Toại nằm ở phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, thuộc tả ngạn sông Lèn, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp các xã Nga Thắng, Ba Đình
 Phía bắc giáp xã Hoạt Giang
 Phía tây giáp xã Hà Trung
 Phía nam giáp các xã Đông Thành, Hoa Lộc với ranh giới là sông Lèn.

Xã Lĩnh Toại có diện tích tự nhiên 30,48 km², quy mô dân số năm 2024 là 24.888 người, mật độ dân số đạt 817 người/km².

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Hà Trung bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Lĩnh Toại được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 4 xã: Hà Hải, Hà Châu, Thái Lai, Lĩnh Toại. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Xã Lĩnh Toại trước 16/6/2025 
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lĩnh Toại là một xã thuộc huyện Hà Trung. Năm 1954, xã Lĩnh Toại chia thành ba xã Hà Hải, Hà Phú và Hà Toại.

Đến năm 2018, xã Hà Toại có diện tích 2,93 km², dân số là 1.560 người, mật độ dân số đạt 532 người/km². Xã Hà Phú có diện tích 3,09 km², dân số là 2.685 người, mật độ dân số đạt 869 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hà Phú và xã Hà Toại thành xã Lĩnh Toại.

Từ xa xưa trên địa bàn xã Lĩnh Toại có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).

Hành chính 
Xã Lĩnh Toại có 31 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích
Hoạt Giang

Hoạt Giang là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Yên Dương, Hoạt Giang cùng một phần thị trấn Hà Trung và xã Hà Bình, xã Hoạt Giang chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Địa lý 
Xã Hoạt Giang nằm ở phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp các xã Lĩnh Toại, Ba Đình
 Phía bắc giáp các phường Bỉm Sơn, Quang Trung và xã Hà Long
 Phía tây giáp các xã Hà Long, Tống Sơn
 Phía nam giáp các xã Hà Trung, Lĩnh Toại.

Xã Hoạt Giang có diện tích tự nhiên 27,34 km², quy mô dân số năm 2024 là 21.561 người, mật độ dân số đạt 789 người/km².

Xã là địa phương có quốc lộ 1 và đường sắt Bắc Nam đi qua.

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Hà Trung bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Hoạt Giang được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:

 Toàn bộ 2 xã Yên Dương, Hoạt Giang
 Một phần thị trấn Hà Trung (sau khi phần lớn được sáp nhập vào xã Hà Trung)
 Phần lớn còn lại của xã Hà Bình (sau khi khu vực các thôn Xuân Sơn, Nhân Lý, Xuân Áng được sáp nhập vào xã Hà Trung).

Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Xã Hoạt Giang trước 16/6/2025 
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hoạt Giang là một xã thuộc huyện Hà Trung. Năm 1954, xã Hoạt Giang chia thành ba xã Hà Dương, Hà Thanh và Hà Vân.

Đến năm 2018, xã Hà Vân có diện tích 6,80 km², dân số là 3.874 người, mật độ dân số đạt 570 người/km². Xã Hà Thanh có diện tích 4,99 km², dân số là 2.655 người, mật độ dân số đạt 532 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hà Vân và xã Hà Thanh thành xã Hoạt Giang.

Từ xa xưa trên địa bàn xã Hoạt Giang có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).

Hành chính 
Xã Hoạt Giang có 21 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích
Vạn Tùng Hành Tú

, còn gọi là Vạn Tùng Lão Nhân, là Thiền sư Trung Quốc, thuộc đời thứ 14 của tông Tào Động. Sư là một trong những vị Thiền sư có ảnh hưởng nhất trong Tông Tào Động và Thiền tông Trung Quốc vào cuối nhà Tống và đầu nhà Nguyên. Sư là tác giả của tập Thong dong lục nổi tiếng, mà trong đó sư đưa ra kệ tụng, lời bình về 100 tắc công án do Thiền sư Hoằng Trí Chính Giác sưu tập. Tác phẩm này cùng với Bích nham lục được xưng là “Thiền môn song bích”.

Sư là đệ tử đắc pháp của Thiền sư Tuyết Nham Như Mãn và có nhiều môn đệ xuất chúng như Tuyết Đình Phúc Dụ, Hoa Nghiêm Chí Ôn, Lâm Tuyền Tùng Lâm và Nghĩa Giới.

Cơ duyên ngộ đạo 
Sư họ Thái, quê ở vùng Giải Lương, huyện Hà Nội, tỉnh Hà Nam. Từ nhỏ sư đã có cốt cách phi phàm, sớm có chí xuất gia. Sau sư đến xuất gia với Đại sư Bân Công ở Tịnh Độ tự vùng Hình Châu, tỉnh Hà Nam.

Ban đầu sư đến tham vấn với Thiền sư Thắng Mặc, Thắng Mặc dạy sư: "Hãy tham câu "Quay lại chính mình" của Trường Sa!" Sư bèn tham cứu nhưng không ngộ. Thắng Mặc bảo: "Ta chỉ mong ông lĩnh hội chậm!" Sư nghe câu này bèn có chút tỉnh ngộ. Sau sư từ giã Thiền sư Thắng Mặc đến tham vấn với Thiền sư Huyền Sa nhưng cũng chưa được triệt ngộ.

Cuối cùng sư đến tham học với Thiền sư Tuyết Nham Huệ Mãn ở chùa Đại Minh, vùng Từ Châu, tỉnh Hà Bắc. Một hôm sư thấy con gà bay lên liền đại triệt đại ngộ. Thiền sư Huệ Mãn ấn khả, truyền y cà sa và phó chúc cho sư nối pháp Tào Động Chính Tông. Từ đó, dân chúng ở vùng Lưỡng Hà, Tàm Tấn đều biết đến và ngưỡng mộ danh tiếng, đạo hạnh của sư.

Hoằng pháp 

Đầu tiên sư đến trụ trì tại Tịnh Độ, cất am Vạn Tùng Niên (nghĩa là mười nghìn cây thông) và cư trú tại đây. Vào năm Quý Sửu (1193), vua Chương Tông nhà Kim cung thỉnh sư vào cung và đích thân hỏi sư về Phật pháp. Vì ngưỡng mộ đức hạnh và ấn tượng với các câu trả lời của sư nên vua ban cho sư một chiếc cà sa gấm. Đến năm Đinh Tỵ (1197), sư được vua ban chiếu dời đến trụ trì ở Thê Ẩn tự, Ngưỡng Sơn và Báo Ân Hồng Tế tự ở phủ Thuận Thiên. Năm 1215, kinh đô nhà Kim bị quân Mông Cổ cướp phá, vua Kim cho dời Kinh đô đến phủ Khai Phong. Sư vẫn ở lại trụ trì tại Bảo Ân tự phía ngoài kinh thành nhà Kim.

Năm 1223, chính khách Mông Cổ là Gia Luật Sở Tài (Yelü Chucai) đến gặp sư để tham hỏi Phật pháp. Sau đó, ông trở thành đệ tử tại gia của sư và thường xuyên đến trao đổi với sư về chính sự và học Thiền. Sau ba năm tham Thiền, ông đại ngộ và được sư ấn khả.

Sư từng sáng tác Thong Dong Lục (zh. 從容錄) là bản niêm tụng cổ gồm 100 công án của Thiền sư Thiên Đồng và trình tấu lên vua Ninh Tông nhà Tống. Bên cạnh đó, sư cũng nghiên cứu tinh tường các kinh điển, thông thạo cả nội điển và ngoại điển, đã ba lần xem đại tạng và soạn nhiều pháp lục lưu hành ở đời.

Vào ngày mồng 7 tháng 4 năm đầu nhuận niên hiệu Định Tông (zh. 定宗) 1246, sư nói kệ rồi thị tịch, hưởng thọ 81 tuổi đời và 60 hạ lạp. Môn đệ trà tỳ nhục thân sư, thu được nhiều xá lợi và xây tháp phụng thờ các nơi, trong đó ngọn tháp Vạn Tùng Lão Nhân ở Bắc Kinh đến nay vẫn còn.

Tham khảo và chú thích 

Thiền sư Trung Quốc
Tào Động tông
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Nhóm ngôn ngữ Môn

nhóm ngôn ngữ Môn là một nhóm ngôn ngữ trong ngữ hệ Nam Á, bắt nguồn từ tiếng Môn cổ của vương quốc Dvaravati tại nơi ngày nay là trung bộ Thái Lan. Người Môn ngày nay là hậu duệ của những người đến Pegu lánh nạn sau khi Dvaravati rơi vào tay người Khmer, còn người Nyah Kur là hậu duệ những người ở lại.

Phân loại
Sidwell (2009:114) đề xuất cây phát sinh sau cho nhóm ngôn ngữ Môn, tổng hợp từ phân loại trước đó của Therapan L-Thongkum (1984) và Diffloth (1984).

Tiếng Môn cổ
Nyah Kur
Bắc
Trung
Nam
Môn trung đại
Môn văn học
Môn Ro: phương ngữ cực bắc, nói trong vùng Pegu-Paung-Zingyaik
Môn Ro Tây: nói trong một vùng từ bắc Martaban đến Thaton
Môn Ro Đông: nói ở một khu vực nhỏ bên bờ nam sông Gyaing
Môn Rao: nói quanh Moumein, lan về phía nam đến tận Tavoy
Môn Rao Bắc
Môn Kamawet
Môn Rao Nam
Môn Rao Ye: phương ngữ tiếng Môn cực nam
Môn Thái

Xem thêm
Danh sách mục từ ngôn ngữ Môn nguyên thủy phục dựng (Wiktionary)
Tiếng Môn
Tiếng Nyah Kur

Tham khảo 

Sidwell, Paul (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art . LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

Đọc thêm 

 Monic language studies. (1984). Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Print. House.
 Diffloth, Gérard. 1984 The Dvaravati Old Mon languages and Nyah Kur. Monic Language Studies. Chulalongkorn University Printing House, Bangkok.
 Eppele, John William, Carey Statezni, and Nathan Statezni. 2008. Monic bibliography . Chiang Mai: Payap University.
 Eppele, John William, Carey Statezni, and Nathan Statezni. 2008.Monic bibliography with selected annotations . Chiang Mai: Payap University.
 Ferlus, Michel. 1983. Essai de phonétique historique de môn. Mon-Khmer Studies 12: 1–90.
 Huffman, Franklin E. 1990. Burmese Mon, Thai Mon, and Nyah Kur: a synchronic comparison. Mon-Khmer Studies 16–17: 31–84.

Liên kết ngoài 

 SEAlang Project: Mon–Khmer languages: The Monic Branch
 
 Old Mon inscriptions

Tiếng Môn
Môn
24 Themis

Themis  (định danh hành tinh vi hình: 24 Themis) là một trong những tiểu hành tinh lớn nhất trong vành đai tiểu hành tinh. Đây cũng là thành viên lớn nhất trong hệ Themis. Nó được Annibale de Gasparis phát hiện vào ngày 5 tháng 4 năm 1853. Nó được đặt theo tên của Themis, sự hiện thân của luật tự nhiên và trật tự thiêng liêng trong thần thoại Hy Lạp.

Tránh nhầm lẫn với 269 Justitia, được đặt tên theo Justitia, tên La Mã của Themis.

Khám phá và quan sát 
24 Themis được phát hiện vào ngày 5 tháng 4 năm 1853 bởi Annibale de Gasparis của Napoli, mặc dù nó được đặt theo tên của nhà thiên văn học người Ý, ông Secur Secchi. Tiểu hành tinh được đặt theo tên của Themis, nữ thần luật pháp Hy Lạp. Các nhiễu loạn hấp dẫn trong quỹ đạo của Themis đã được sử dụng để tính toán khối lượng của Sao Mộc vào đầu năm 1875.

Vào ngày 24 tháng 12 năm 1975, 24 Themis đã có cuộc chạm trán với 2296 Kugultinov với khoảng cách tối thiểu 0,016 AU (2,4 × 106 km). Bằng cách phân tích sự nhiễu loạn quỹ đạo của Kugultinov do lực hấp dẫn của Themis, khối lượng của Themis được xác định là xấp xỉ  lần khối lượng mặt trời ( lần khối lượng Trái Đất). Themis là một tiểu hành tinh siêu mát.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Asteroid Themis has 'frosted surface'
 NASA detection of Water Ice and organics on the surface of 24 Themis 
 
 

Themis
Themis
18530405
Tiểu hành tinh được đánh số
Themis
Tiểu hành tinh kiểu C (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu B (SMASS)
Tiểu hành tinh Themis
Tiểu hành tinh vành đai chính
ABBA (album)

ABBA là album phòng thu thứ ba (thứ hai trên quy mô quốc tế) của nhóm nhạc pop cùng tên của Thụy Điển. Ban đầu nó được phát hành vào ngày 21 tháng 4 năm 1975 thông qua Polar Music và có các bản hit " Mamma Mia " và " SOS ".

Tổng quan 
Sau thành công tại Eurovision của "Waterloo", ABBA đã chứng kiến ban nhạc giành được sự công nhận trên toàn thế giới. " I Do, I Do, I Do, I Do, I Do " đứng đầu các bảng xếp hạng ở Úc, cũng như "Mamma Mia " ngay sau đó. " SOS " và "Mamma Mia" đã trở thành hit ở cả Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Album đã chứng kiến ABBA rẽ sang nhạc reggae với bài hát "Tropical Loveland", và bao gồm một nhạc cụ bàn phím cổ điển lớn theo truyền thống của Keith Emerson và Rick Wakeman với "Intermezzo số 1" (tựa đầu tiên: "Mama").

ABBA được phát hành lần đầu tiên trên CD tại Nhật Bản vào năm 1986, với bản mix thay thế của "Man in the Middle" không được tìm thấy trong bất kỳ bản CD nào sau đó. Tuy nhiên, đó có thể là một lỗi trong quá trình trộn vì bản nhạc dường như không chính thức là một phiên bản khác của "Man in the Middle". ABBA sau đó đã được phát hành trên CD ở Tây Đức vào năm 1987 (sau đó được phát hành quốc tế), với năm bài hát bổ sung từ các album Waterloo và Ring Ring, chưa được phát hành trên CD vào thời điểm đó. ABBA đã được phát hành trên CD ở Thụy Điển vào năm 1988 chỉ bao gồm 11 bài hát gốc. Album đã được phát hành lại dưới dạng kỹ thuật số được làm lại nhiều lần; đầu tiên vào năm 1997, sau đó vào năm 2001 và một lần nữa vào năm 2005 như là một phần của The Complete Studio Recordings. Vào năm 2012, nó đã được phát hành dưới dạng một bộ CD / DVD phiên bản cao cấp. Trên bản phát hành băng gốc của album Anh "Bang a Boomerang" đã bị chia làm hai phần, nhỏ tiếng dần trong câu thơ thứ hai ở cuối phần một và tiếp tục ở đầu phần hai.

Tham khảo 

Album năm 1975
Album của ABBA
Album do Benny Andersson sản xuất
Album do Björn Ulvaeus sản xuất
Album của Polar Music
Album của Epic Records
Album của Atlantic Records
Nhất vị luận

Nhất vị luận (tiếng Anh: Unitarianism, từ tiếng Latinh unitas "duy nhất") là phong trào thần học cho rằng Thiên Chúa là một ngôi vị, khác với giáo lý Ba Ngôi của hầu hết các nhánh Kitô giáo tin rằng Thiên Chúa là một bản thể trong ba ngôi vị: Cha, Con, và Thánh Linh. Người theo Nhất vị luận tin rằng Giê-su được Thiên Chúa hướng dẫn, và là Đấng cứu chuộc, nhưng không phải là thần linh hay Thiên Chúa nhập thể làm người. Nhất vị luận không hợp thành một hệ phái đơn nhất nhưng đây là thuật từ dùng để gọi các nhóm Kitô giáo khác nhau, dù có liên hệ lịch sử với nhau hay không, cả trước đây và còn tồn tại, mà có chung một ý niệm thần học về bản tính duy nhất của Thiên Chúa.

Nhất vị luận cũng được biết đến vì sự khước từ một số giáo lý như nguyên tội, sự tiền định, tính vô ngộ của Kinh Thánh. Về mặt lịch sử, phong trào Nhất vị luận gắn với một cách tiếp cận triệt để trong Cải cách Kháng nghị, ban đầu được tổ chức tại Thịnh vượng chung Ba Lan–Litva và Transylvania vào giữa thế kỷ 16, hình thành nên Giáo hội Nhất vị luận Transylvania. Cho tới thế kỷ 18, Nhất vị luận tại Anh thường chịu sự áp bức chính trị. Tại Mỹ, thần học Nhất vị luận xuất hiện từ vùng New England và Trung Atlantic. Giáo đoàn King's Chapel tại Boston dưới sự giảng thuyết của James Freeman đã sửa đổi sách cầu nguyện chung theo giáo lý Nhất vị luận từ năm 1786.

Encyclopedia of American Religions của J. Gordon Melton xếp Nhất vị luận vào tập hợp các giáo hội theo thần học tự do. Từ giữa thế kỷ 19 với ảnh hưởng của thuyết siêu việt, các giáo đoàn nhất vị luận ngả theo chiều hướng đa nguyên tôn giáo và từ bỏ căn tính Kitô giáo. Năm 1961, Hiệp hội Nhất vị luận Hoa Kỳ hợp nhất với Giáo hội Phổ độ Hoa Kỳ để trở thành Hiệp hội Phổ độ Nhất vị luận. Hình thức Phổ độ giáo Nhất vị luận (Unitarian Universalism) mới này là một tôn giáo hỗn hợp tự do, không tuyên xưng các tín lý cố định.

Chú thích

Thuật ngữ Kitô giáo
Thuyết phi Ba Ngôi
Sự kiện Dover 2000

Vào ngày 18 tháng 6 năm 2000, ngay trước nửa đêm, 58 xác chết được tìm thấy trong một xe tải tại thị trấn cảng Dover, Anh. Hai người được tìm thấy còn sống nhưng bị thương và được đưa đến bệnh viện.

Sự cố 
Xe tải Hà Lan xuất phát từ một chiếc phà đến từ Zeebrugge ở Bỉ. Người ta đã xác định rằng người chết là người nhập cư bất hợp pháp, và có khả năng chết vì ngạt, mặc dù ngộ độc carbon monoxide không được loại trừ. 60 người đã bị mắc kẹt trong container trong hơn 18 giờ, khi nhiệt độ bên ngoài đạt 32 °C. Được cảnh sát xác nhận rằng tất cả những người đã chết là người nhập cư người Trung Quốc, bao gồm 54 người đàn ông và 4 phụ nữ. Vụ việc là một trong những vụ giết người hàng loạt lớn nhất trong lịch sử tội phạm của Anh và lớn nhất liên quan đến những người nhập cư bất hợp pháp vào Vương quốc Anh.

Người lái chiếc xe tải là Perry Wacker, 33 tuổi, ở Rotterdam. Wacker đã bị bắt tại hiện trường và, năm 2001, đã bị kết án 14 năm tù vì tham gia vào một hoạt động buôn lậu người có tổ chức, được điều phối bởi một băng đảng đầu rắn. Ông cũng bị kết tội âm mưu tạo điều kiện cho người nhập cư bất hợp pháp. Năm 2003, chín thành viên băng đảng Trung Quốc đã bị bỏ tù tại Hà Lan vì tham gia vào thảm kịch.

Xem thêm
Sự kiện Grays 2019

Tham khảo

Anh năm 2000
Thảm họa năm 2000
Thảm họa tại Anh
Khủng hoảng người nhập cư châu Âu
Chó sói quần đảo Alexander

Chó sói quần đảo Alexander (Canis lupus ligoni) là một phân loài của sói thung lũng Mackenzie (C. l. occidentalis). Loài sói này sinh sống ở vùng duyên hải ven biển phía đông nam Alaska, bao gồm Quần đảo Alexander và một dải bờ biển hẹp có địa hình gồ ghề, bị cô lập về mặt sinh học so với Bắc Mỹ bởi dãy núi Coast.

Rừng quốc gia Tongass chiếm phần lớn diện tích phân bố của loài, lên đến 80% diện tích khu vực. Năm 1993, một bản kiến nghị đề nghị bổ sung sói Alexander Archipelago vào danh sách các loài bị đe dọa theo Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hoa Kỳ đã được nộp cho Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Năm 1997, Cục này quyết định không bổ sung loài này vào danh sách vì chưa được cấp phép.

Năm 2011, một bản kiến nghị thứ hai liệt kê các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng đã được đệ trình lên Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Nó tham chiếu các nghiên cứu khoa học và thông tin khác đã được công bố trong 14 năm trước đó. Vào tháng 3 năm 2014, để đáp lại kiến nghị này, Cục này đã có một hành động tuyên bố lần đầu tiên rằng việc liệt kê các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng "có thể được cấp phép" và các loài trên sẽ chuẩn bị được đánh giá tình trạng chính thức.

Tham khảo

Chó sói
Alexander Archipelago
Phân loài của sói xám
Động vật có vú Bắc Mỹ
Giải thưởng Quốc tế Václav Havel cho sự Bất đồng chính kiến sáng tạo

Giải Thưởng Quốc Tế Václav Havel cho Sự Bất đồng chính kiến sáng tạo là một giải thưởng được Tổ chức Nhân quyền (HRF) thành lập vào năm 2012, có trụ sở tại thành phố New York, Hoa Kỳ. Theo Chủ tịch HRF Thor Halvorssen, giải thưởng công nhận những cá nhân "tham gia vào bất đồng chính kiến sáng tạo, thể hiện sự can đảm và sáng tạo để thách thức sự bất công và sống trong đời thật".

Được đặt tên để vinh danh nhà viết kịch bất đồng chính kiến, chính trị gia Václav Havel người Séc, người qua đời vào tháng 12 năm 2011. Giải thưởng được thành lập với sự giúp đỡ của góa phụ Dagmar Havlová. Sergei Brin đồng sáng lập của Google và Peter Thiel đồng sáng lập của PayPal là những người cung cấp một phần kinh phí của giải thưởng.

Chú thích

Václav Havel
Giải thưởng năm 2012
Sói Beringia

Sói Beringia là một loại sói đã tuyệt chủng (Canis lupus) sống trong Kỷ băng hà. Chúng có mặt ở vùng hiện nay là các bang Alaska, Yukon, và phía bắc bang Wyoming. Một số sói sống sót sinh sống vào giai đoạn Thế Holocene. Người ta đã xác định rằng những con sói này có hình thái khác biệt với những con sói Bắc Mỹ hiện đại. Sói Beringia đã không được chỉ định phân loại phân loài và mối quan hệ của nó với sói hang châu Âu đã tuyệt chủng (Canis lupus spelaeus) không rõ ràng.

Phân loại
Sói xám được phân bố rộng khắp vùng Bắc Mỹ trong cả thời kỳ Thế Pleistocen và các thời kỳ trong lịch sử. Năm 2007 Jennifer Leonard đã thực hiện một nghiên cứu dựa trên các phân tích di truyền, hình thái và đồng vị ổn định của bảy mươi bốn mẫu vật sói Beringian từ Alaska và Yukon tiết lộ mối quan hệ di truyền, con mồi và hành vi kiếm ăn của chó sói thời tiền sử và hỗ trợ phân loại cho loại sói này là C. lupus.

Các mẫu vật không được chỉ định phân loại phân loài bởi Leonard, vì người này coi chúng là "những con sói đông Beringia". Một phân loài có thể không được chỉ định vì mối quan hệ giữa sói Beringia và sói hang châu Âu đã tuyệt chủng (C. l. Spelaeus) không rõ ràng. Beringia đã từng là một vùng đất trải dài trên Biển Chukchi và Biển Bering, nối liền lục địa Á-Âu và Bắc Mỹ. Đông Beringia bao gồm những vùng đất mà ngày nay có tên gọi là Alaska và Yukon.

Tham khảo

Chó sói
Động vật có vú tiền sử Bắc Mỹ
Nhóm ngôn ngữ Khasi

Nhóm ngôn ngữ Khasi là một nhóm ngôn ngữ Nam Á nói ở bang Meghalaya miền đông bắc Ấn Độ và vùng lân cận thuộc Bangladesh.

Ngôn ngữ 
Sidwell (2018: 27–31) phân loại các ngôn ngữ Khasi như sau.

Khasi nguyên thủy
War (Amwi, Mnar)
Pnar-Khasi-Lyngngam nguyên thủy
Lyngngam 
Pnar (Jaintia), Khasi, Maharam (Maram)

Bhoi là tên cho một số phương ngữ tiếng Pnar và Khasi.

Mối quan hệ ngoại tại 
Paul Sidwell (2011) đề xuất rằng nhóm ngôn ngữ Khasi có quan hệ chặt chẽ với nhóm ngôn ngữ Palaung, hợp nên ngữ tộc Khasi–Palaung.

Sidwell (2018: 32) liệt kê tám từ mà hai nhóm cùng chia sẻ.

Từ vựng mới phát sinh 
Sidwell (2018: 23) liệt kê những từ vựng mới phát sinh chỉ có trong nhóm Khasi, không có trong các nhóm Nam Á khác.

Phục dựng
Cả ngôn ngữ Khasi nguyên thủy và Pnar-Khasi-Lyngngam nguyên thủy đều do Paul Sidwell (2018) phục dựng. Ngôn ngữ Khasi nguyên thủy có lẽ được nói vào khoảng 2.000-2.500 năm trước, tiếng War tách khỏi phần còn lại khoảng 1.500 năm trước (Sidwell 2018: 20).

Về hình thái học, ngôn ngữ Khasi nguyên thủy có tiền tố gây khiến *pN- và trung tố động từ hoá *-r- (Sidwell 2018: 66-67).

Bảng đại từ phục dựng dưới đây là của Sidwell (2018: 51-67).

Đại từ

Đại từ chỉ định
 *ni 'này (gần)'
 *tu 'kia (vừa)'
 *taj 'đó (xa, thấy được)'
 *te 'kìa (gần đối phương, người được đối thoại)'
 *tɛ 'đó (không thấy được)'

Từ phủ định
 *ʔǝm 'không, chẳng'
 *ham 'đừng'
 *ta 'không, chẳng'

Phụ tố hình thái học
 *pN- 'tiền tố gây khiến'
 *-r- 'trung tố động từ hoá'

Số đếm

Biến âm
Sidwell (2018) liệt kê những sự biến âm sau.
Tiền Khasi *b- > *p-, *ɓ- > *b-
Nam Á nguyên thủy *b- > Khasi nguyên thủy *p-
Nam Á nguyên thủy *ɓ- > Khasi nguyên thủy *b-
Tiền Khasi *d- > *t-, * ɗ- > *d-
Nam Á nguyên thủy *d- > Khasi nguyên thủy *t-
Nam Á nguyên thủy *ɗ- > Khasi nguyên thủy *d-
Tiền Khasi *-l > *-n/*-Ø
Tiền Khasi *-h > *-s > *-t
Tiền Khasi *-ʔ > *-Ø >, *-k > *-ʔ 
Tiền Khasi *g- > *k-

Xem thêm
Danh sách mục từ Khasi nguyên thủy phục dựng (Wiktionary)

Nguồn tham khảo

Sidwell, Paul. 2011. Proto-Khasian and Khasi-Palaungic. Journal of the South East Asia linguistics society , Vol. 4.2, pages 144-168, December 2011.
Sidwell, Paul. 2011b. Proto-Khasian (or -War-Khasi); reconstruction and classification. Presented at SEALS 21, Kasetsart University, Bangkok, Thailand.
Sidwell, Paul. 2018. The Khasian Languages: Classification, Reconstruction, and Comparative Lexicon. Languages of the World 58. Munich: Lincom Europa.

Liên kết ngoài
Khasian Languages Project (by Paul Sidwell)

Ngữ hệ Nam Á
Č

Č (Latin C với dấu mũ ngược, hay còn gọi là háček ở Tiếng Séc, mäkčeň trong Tiếng Slovak, và strešica trong tiếng Slovenia) được sử dụng trong những bối cảnh khác nhau, thường biểu thị không có tiếng nói postalveolar affricate phụ âm [t͡ʃ] như tiếng Anh ch trong từ sô cô la. Nó được biểu thị bằng Unicode là U + 010C (chữ hoa) và U + 010D (chữ thường č).

Unicode 

Ngôn ngữ tại Séc
Ngôn ngữ tại Slovakia
Nhóm ngôn ngữ Slav Tây
Ngôn ngữ chủ-động-tân
Nguyễn Thế Bình

Nguyễn Thế Bình là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là Cục trưởng Cục Viễn thông và cơ yếu, Bộ Công an Việt Nam.

Tiểu sử
Tháng 3 năm 2014, Nguyễn Thế Bình là Đại tá, Cục trưởng Cục Thông tin liên lạc, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an Việt Nam.

Từ tháng 3 năm 2016 đến tháng 5 năm 2018, Nguyễn Thế Bình là Thiếu tướng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an Việt Nam.

Từ tháng 3 năm 2019, Thiếu tướng Nguyễn Thế Bình giữ chức vụ Cục trưởng Cục Viễn thông và cơ yếu, Bộ Công an Việt Nam.

Lịch sử thụ phong quân hàm
Đại tá
Thiếu tướng

Tham khảo

Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2016
Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an (Việt Nam)
Hàng không học

Hàng không học hay khoa học hàng không là khoa học hoặc nghệ thuật liên quan đến nghiên cứu, thiết kế và sản xuất máy móc có khả năng bay trên không, và các kỹ thuật vận hành máy bay và tên lửa trong khí quyển.

Mặc dù thuật ngữ ban đầu chỉ đề cập đến việc vận hành máy bay, nhưng nó đã được mở rộng để bao gồm công nghệ, kinh doanh và các khía cạnh khác liên quan đến máy bay. Thuật ngữ "hàng không" đôi khi được sử dụng thay thế cho hàng không học, mặc dù "hàng không học" bao gồm các máy bay nhẹ hơn không khí như khí cầu, và bao gồm cả phương tiện đạn đạo trong khi "hàng không" về mặt kỹ thuật thì không.

Một phần quan trọng của khoa học hàng không là một nhánh của động lực học gọi là khí động học, liên quan đến chuyển động của không khí và cách nó tương tác với các vật thể chuyển động, như máy bay.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 
 
 
 
 
 

Hàng không vũ trụ
Vận hành phương tiện giao thông
The Curiosity of Chance

The Curiosity of Chance là một bộ phim hài năm 2006 của đạo diễn Russell P. Marleau, được sản xuất bởi Bigfoot Entertainment và có sự tham gia của Tad Hilgenbrink.

Nội dung
Vào những năm 1980 ở Châu Âu, Chance Marquis 16 tuổi rực lửa và đồng tính xuất hiện tại một trường trung học quốc tế với chiếc mũ top hat và trang phục tailcoat, ngay lập tức thu hút sự chú ý của kẻ bắt nạt cư dân "ghét-queer", trong số những người khác. Thông qua việc tham gia vào tờ báo của trường, anh gặp một nhiếp ảnh gia hướng nội với chiếc cặp bí ẩn, và trong khi luyện tập quần vợt, anh kết bạn với một tín đồ thời trang trẻ con, cả hai đóng vai trò là đồng đội của anh ở trường trung học mới. Anh ta cũng gặp jock-next-side, người mà anh ta hình thành một tình bạn ngập ngừng, bất chấp nhóm bạn bè ồn ào của jock. Bộ phim theo chân Chance qua một năm trung học, với những bộ phim truyền hình tiếp theo, thành công, và Hijinks, bao gồm cả việc lẻn vào một thanh kéo, nơi Chance bắt đầu khám phá con người thật của mình.

Các chủ đề được nhấn mạnh trong suốt bộ phim bao gồm phải đối mặt với nỗi sợ hãi của một người khi trưởng thành và những rào cản mà mọi người đưa ra để đối phó với cuộc sống. Chance tuyên bố là mạnh mẽ với thái độ thờ ơ của mình, nhưng khi những bức ảnh của anh ta trong drag show xuất hiện trên khắp trường, Chance phải đối mặt với những lời rao giảng của chính mình để luôn trung thực với chính mình.

Diễn viên
 Tad Hilgenbrink vai Chance Marquis
 Brett Chukerman vai Levi Sparks
 Aldevina Da Silva vai Twyla Tiller
 Pieter Van Nieuwenhuyze vai Hank Hudson
 Chris Mulkey vai Sir
 Maxim Maes vai Brad Harden
 Colleen Cameron vai Sienna Marquis
 Magali Uytterhaegen vai Vice Principal Ophelia Smelker

Giải thưởng
 Người chiến thắng "Phim kể chuyện hay nhất" tại Liên hoan phim quốc tế LGBT Chicago - Chicago, IL 2007
 Người chiến thắng "Đạo diễn mới xuất sắc nhất" tại Liên hoan phim đồng tính nữ & đồng tính nam Seattle - Seattle, WA 2006
 Danh hiệu đáng trân trọng "Âm nhạc hay nhất trong phim truyện" tại Liên hoan phim Nashville- Nashville, TN 2007
 Được chọn là một trong những "Khán giả xuất sắc nhất" của Khán giả và Nhà phê bình tại Liên hoan phim quốc tế Palm Springs - Palm Springs, CA 2007

Xem thêm
 Danh sách các bộ phim liên quan đến đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính hoặc chuyển giới theo cốt truyện
 Mặc quần áo trong phim và truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 
 
 Distributor's site

Phim hài thập niên 2000
Phim liên quan đến LGBT thập niên 2000
Phim năm 2006
Phim hài Mỹ
Phim Mỹ
Phim liên quan đến LGBT của Mỹ
Phim thiếu niên Mỹ
Phim Bỉ
Phim tiếng Anh
Phim lấy bối cảnh ở châu Âu
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1980
Phim độc lập Mỹ
Phim hài liên quan đến LGBT
Phim liên quan đến đồng tính nam
Phim tiếng Anh thập niên 2000
Lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019

Lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 dự kiến sẽ diễn ra vào tối thứ bảy ngày 30 tháng 11 năm 2019 tại Philippine Arena ở Bocaue, Bulacan.

Đây sẽ là lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á đầu tiên được tổ chức tại một địa điểm trong nhà.

Bối cảnh
Lễ khai mạc sẽ được lấy cảm hứng từ lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2017 tại Kuala Lumpur, Malaysia và Thế vận hội Mùa đông 2018 tại Pyeongchang, Hàn Quốc. Các nhà tổ chức đã công bố kế hoạch tiến hành thắp sáng ngọn lửa kỹ thuật số trong sự kiện này nhưng nói thêm họ có kế hoạch dự phòng cho "lễ khai mạc truyền thống, bình thường". FiveCurrents, những người sáng tạo nội dung trực tiếp đã tạo ra lễ khai mạc và bế mạc London 2012, sẽ là nhà sản xuất cho lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 cùng với các nhà sản xuất địa phương; Video Sonic và sân khấu thủ công.

Nghệ sĩ người Mỹ gốc Philippines, Apl.de.ap của The Black Eyed Peas sẽ biểu diễn trong lễ khai mạc. Phối hợp với Ryan Cayabyab, anh ấy sẽ biểu diễn một bản phối lại bài hát của đoàn hát của mình được thể hiện bằng nhạc cụ truyền thống của Philippines và nhạc đệm. Trước đây, ban tổ chức đã đàm phán với một nghệ sĩ người Mỹ gốc Philippines khác, Bruno Mars, để làm điều tương tự.

Vào tháng 8 năm 2019, các nhà tổ chức đang lên kế hoạch để các nghệ sĩ địa phương Lea Salonga và Arnel Pineda biểu diễn trong lễ khai mạc.

Chuẩn bị
Các nhà tổ chức đang phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải liên quan đến hậu cần cho đại hội bao gồm cả việc đóng cửa Đường cao tốc Bắc Luzon cho công chúng trong 12 giờ dẫn đến lễ khai mạc.

Quốc ca
 Lupang Hinirang

Địa điểm

Philippine Arena sẽ được coi là địa điểm tổ chức lễ khai mạc. Được xây dựng vào năm 2014, đây là đấu trường trong nhà lớn nhất thế giới với sức chứa 55.000 chỗ ngồi.

Tham khảo

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019
Lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Chó sói Sicilia

Chó sói Sicilia (Canis lupus cristaldii) (Tiếng Sicilia: lupu sicilianu) là một phân loài tuyệt chủng của sói xám từng là loài đặc hữu của Sicily. Giống chó sói này có màu nhạt hơn sói Ý và có kích thước tương đương với sói Ả Rập hiện còn tồn tại và giống sói Nhật Bản đã tuyệt chủng. Phân loài này được coi là tuyệt chủng do con người tác động vào thập niên 1920, mặc dù có một số cá thể có thể còn tồn tại cho đến thập niên 1970. Sói Sicilia được xác định là một phân loài riêng biệt vào năm 2018 thông qua các kiểm tra hình thái của một số mẫu vật và hộp sọ còn lại, cũng như các phân tích DNA ty thể.

Lịch sử
Sói Sicilia có khả năng đã đến vùng Sicily bằng một "cây cầu" bằng đất liền hình thành trong khoảng thời gian từ 21.500 đến 20.000 năm trước. Sự suy giảm số lượng sói Sicilia có khả năng bắt đầu từ thời kỳ hậu Vương quốc Sicilia, khi con mồi của loài sói này là các động vật thuộc các loài có móng guốc bị tuyệt chủng. Phân loài này đã tuyệt chủng trong thế kỷ 20, nhưng thời điểm chính xác cho đến nay vẫn chưa rõ ràng. Quan điểm thông thường cho rằng con sói Sicilia cuối cùng đã bị giết vào năm 1924 gần vùng Bellolampo, mặc dù có nhiều báo cáo về những vụ sói bị giết chết khác trong khoảng thời gian từ 1935 đến 1938, tất cả đều ở vùng lân cận thành phố Palermo. Một số trường hợp nhìn thấy sói cũng được báo cáo vào năm 1960 và 1970.

Vào năm 2018, một cuộc kiểm tra về mẫu gốc - một mẫu vật và hộp sọ của nó được lưu trữ tại Bảo tàng di sản Naturale di Firenze - và ba mẫu vật khác đã xác nhận sự khác biệt về hình thái của loài sói Sicilia. Kiểm tra DNA ty thể được chiết xuất từ răng của một số hộp sọ cho thấy các phân loài sở hữu một kiểu haplotype độc đáo, khác so với loài sói Ý.

Vào năm 2019, một nghiên cứu của mDNA đã chỉ ra rằng chó sói Sicilia và chó sói Ý có mối quan hệ mật thiết với nhau và tạo thành một "đội quân Ý", là cơ sở cho tất cả những con sói hiện đại khác, ngoại trừ sói Hy Lạp và sói Nhật Bản đã tuyệt chủng. Nghiên cứu chỉ ra rằng một sự khác biệt di truyền đã xảy ra giữa hai dòng dõi 13.400 năm trước. Thời điểm này tương thích với sự tồn tại của cây cầu trên đất liền mới nhất giữa Sicily và mũi phía tây nam của Ý, đã tràn vào cuối kỷ Pleistocene muộn để tạo thành eo biển Messina

Tham khảo

Phân loài của sói xám
Chó sói
Động vật đặc hữu Ý
Loài tuyệt chủng theo Sách đỏ IUCN
Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Smithsonian

Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia của Viện Smithsonian, còn được gọi là Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ, là bảo tàng ở Washington, DC, Hoa Kỳ.

Bảo tàng được thành lập năm 1946 với tư cách là Bảo tàng Hàng không Quốc gia và mở tòa nhà chính của nó tại Trung tâm mua sắm Quốc gia gần Trung tâm thương mại quốc gia vào năm 1976. Năm 2018, bảo tàng đã có khoảng 6,2 triệu lượt khách, khiến nó trở thành bảo tàng được truy cập nhiều thứ năm trên thế giới và là bảo tàng được truy cập nhiều thứ hai ở Hoa Kỳ. Bảo tàng chứa mô-đun chỉ huy Apollo 11, khoang lái Friendship 7 được John Glenn sử dụng, Spirit of St. Louis của Charles Lindbergh, máy bay Bell X-1 đã phá vỡ rào cản âm thanh, mô hình USS Enterprise được sử dụng trong chương trình truyền hình khoa học viễn tưởng Star Trek: The Original Series, và máy bay của anh em nhà Wright gần lối vào.

Các hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 History of NASM
 American Institute of Architects on the building
 rocket displays outside Arts and Industries building prior to construction of Air and Space Museum
 'Star Wars: The Magic of Myth, virtual walk through of the past NASM exhibit
 C-SPAN American History TV Tour of the museum looking at 'First Half-Century of Aviation'
 C-SPAN American History TV Tour of the museum looking at 'Space Exploration From the Moon to Mars'
A Place of Dreams - 1978 available for free download at Internet Archive

Viện bảo tàng Smithsonian
Khởi đầu năm 1976 ở Hoa Kỳ
Du lịch nguyên tử
Lịch sử hàng không Hoa Kỳ
Nguyễn Phúc Hồng Diêu

Nguyễn Phúc Hồng Diêu (còn có âm đọc là Dao) (chữ Hán: 阮福洪傜; 16 tháng 6 năm 1845 – 5 tháng 7 năm 1875), tước phong Phú Lương công (富良公), là một hoàng tử con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử 
Hoàng tử Hồng Diêu sinh ngày 12 tháng 5 (âm lịch) năm Ất Tỵ (1845), là con trai thứ 25 của vua Thiệu Trị, mẹ là Tam giai Đức tần Nguyễn Thị Huyên. Khi còn là hoàng tử, ông là người có học hạnh. Chị cùng mẹ với ông là Phú Lệ Công chúa Đôn Trinh, con gái thứ 18 của vua Thiệu Trị, lấy chồng là Phò mã Đô úy Nguyễn Cửu Toản.

Năm Tự Đức thứ 18 (1865), hoàng đệ Hồng Diêu được vua anh là phong làm Phú Lương Quận công (富良郡公), cùng với Hồng Cai làm Kiên Quốc công và Hồng Dật làm Văn Lãng Quận công. Vua anh Tự Đức ra bài cho cả ba hoàng đệ cùng làm, vì hoàng đệ Hồng Cai học hành hơn cả nên mới được đặc cách phong làm Quốc công.

Năm Tự Đức thứ 28, Ất Hợi (1875), ngày 3 tháng 6 (âm lịch), quận công Hồng Diêu mất, hưởng dương 31 tuổi, được ban thụy là Cung Lượng (恭亮), mộ táng tại An Ninh Thượng (Hương Trà, Thừa Thiên). Phủ thờ của ngài hiện tọa lạc tại số 84, đường Văn Thánh, thành phố Huế.

Năm 1941, vua Bảo Đại truy tặng cho hoàng thân Hồng Diêu làm Phú Lương công (富良公), cải thụy thành Cung Túc (恭肅).

Phú Lương công có năm người con trai và 5 người con gái. Ông được ban cho bộ chữ Lỗi (耒) để dặt tên cho các con cháu trong phòng. Con trưởng của ông là công tử Ưng Ngẫu, con của người vợ thứ, được tập phong làm Kỳ ngoại hầu (畿外侯). Năm Đồng Khánh thứ nhất, bổ làm chức Phó quản cơ. Sau vì tội vu cáo người khác đi theo giặc để nhận hối lộ nên công tử bị cách chức, phải đổi theo họ mẹ.

Tham khảo 
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam thực lục chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích 

Sinh năm 1845
Mất năm 1875
Hoàng tử Thiệu Trị
Công tước nhà Nguyễn
Lee Jae-wook

Lee Jae-wook (Hangul: 이재욱, Hán Việt: Lý Tại Húc, sinh ngày 10 tháng 5 năm 1998) là nam diễn viên, người mẫu Hàn Quốc được biết đến các với vai Marco Han trong phim Ký ức Alhambra, vai Seol Ji-hwan trong phim truyền hình Search: WWW và đặc biệt trong phim Extraordinary You với vai diễn Baek Kyung năm 2019.

Sự nghiệp 
Lee Jae-wook bắt đầu sự nghiệp diễn xuất vào năm 2018 với vai phụ cho bộ phim truyền hình Memories of the Alhambra với tư cách là một lập trình viên tin tặc và bộ phim The Battle of Jangsari trong vai một người lính sinh viên.

Năm 2019, Lee đóng vai trò là một trong những diễn viên chính cho Search: WWW của đài Tvn đồng thời là nam chính thứ hai cho MBC Extraordinary You với tư cách là vị hôn phu của nữ chính.

Danh sách phim

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lee Jae-wook at VAST Entertainment
 
 

Nam diễn viên Seoul
Nam diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Họ Lý
Nghệ sĩ Hàn Quốc sinh năm 1998
Noguchi Hideyo

, còn được gọi là Noguchi Seisaku (野口 清), là một nhà vi khuẩn học nổi tiếng của Nhật Bản vào năm 1911 ông đã phát hiện ra tác nhân của bệnh giang mai là nguyên nhân gây ra bệnh bại liệt tiến triển.

Tuổi thơ 

Noguchi Hideyo chào đời tại Inawashiro, tỉnh Fukushima vào ngày 9 tháng 11, năm 1876. Năm 1878, ông không may đã bị ngã vào lò sưởi và bị thương ở tay trái. Không có bác sĩ trong ngôi làng nhỏ, nhưng một trong những người đàn ông đã kiểm tra cậu bé và nói rằng: "Các ngón tay của bàn tay trái hầu hết đã biến mất và cánh tay trái, bàn chân trái và bàn tay phải bị bỏng; tôi không biết điều đó tệ đến mức nào."Tuy ông bị liệt cánh tay trái nhưng ông luôn cố gắng phấn đấu bản thân nên ông học rất giỏi vì thế đến năm 20 tuổi ông đã đậu vào trường Đại học y khoa Nhật Bản. Năm 1898, ông đã đổi tên thành Hideyo vì ông đã đọc được một tiểu thuyết về một bác sĩ trùng tên Seisaku với ông. Bác sĩ trong câu chuyện thông minh như Noguchi nhưng trở nên lười biếng và hủy hoại cuộc đời.

Sự nghiệp 
Năm 1900, Noguchi du hành trên chiếc tàu America Maru tới Hoa Kỳ để đi du học và nghiên cứu, nơi ông có được công việc trợ lý nghiên cứu với Tiến sĩ Simon Flexner tại Đại học Pennsylvania và sau đó tại Viện nghiên cứu y khoa Rockefeller, nay là trường Đại học Rockefeller. Ông đã nhanh chóng làm quen với môi trường này. Công việc của ông là nghiên cứu về rắn độc. Một phần, động thái của ông được thúc đẩy bởi những khó khăn trong việc có được vị trí y tế tại Nhật Bản, vì các chủ nhân tương lai lo ngại rằng biến dạng bàn tay của ông sẽ làm nản lòng các bệnh nhân tiềm năng. Trong một môi trường nghiên cứu, anh ta không có tật. Anh ấy và các đồng nghiệp của anh ấy đã học được từ công việc của họ và từ nhau. Ông và các đồng nghiệp của ông đã học được từ công việc của họ và từ nhau. Trong thời kỳ này, một trợ lý nghiên cứu đồng nghiệp trong phòng thí nghiệm của Flexner là người Pháp Alexis Carrel, người mà sẽ giành giải Nobel Sinh lý và Y khoa vào năm 1912.

Qua đời 
Mặc dù đã hứa nhiều lần với Young, Noguchi đã thất bại trong việc giữ muỗi bị nhiễm bệnh trong nhà an toàn được thiết kế đặc biệt của chúng. Vào tháng 5 năm 1928, trong khi đi sang châu Phi để trị bệnh vì không tìm được bằng chứng cho các lý thuyết của mình, Noguchi đã quay trở lại New York, nhưng bị nhiễm lây bệnh ở Lagos. Ông lên tàu để về nhà, nhưng vào ngày 12 tháng 5 tại Accra ông đã được đưa đến bệnh viện trong tình trạng sốt vàng. Sau vài ngày chống chọi với cơn bệnh, ông đã mất vào ngày 21 tháng 5 năm 1928 ở tuổi 51 tại Accra, Gold Coast (Ghana). Ông được an táng tại nghĩa trang Woodlawn, Thành phố New York, Hoa Kỳ.

Trao tặng và vinh danh 
 
Ông được trao tặng Huân chương Mặt Trời Mọc
Chính phủ Nhật Bản đã quyết định in chân dung của ông lên mệnh giá 1000 yên Nhật để vinh danh những công lao đóng góp của ông.
Tên ông còn được đặt cho giải thưởng Noguchi Hideyo châu Phi như một giải thưởng dành cho nghiên cứu và dịch vụ y tế sau chuyến thăm của thủ tướng Nhật Bản Koizumi Junichiro vào tháng 5 năm 2006 và cũng như kỷ niệm 80 ngày mất của bác sĩ Noguchi Hideyo.

Tham khảo

Sinh năm 1876
Mất năm 1928
Ĕ

Ĕ (hay: ĕ), được gọi là E With caron có dấu trăng trên đầu chữ E, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê.

E với dấu trăng trên đầu(caron) được sử dụng trong bảng chữ cái tiếng Séc và tiếng Sorbia, theo bính âm và trong ký hiệu Proto-Slav.

Biểu diễn Trên Máy Tính 

Chữ cái Latinh
Gia tộc Ashikaga

'''''' là gia tộc samurai xuất chúng của Nhật Bản thành lập Mạc phủ Muromachi cai trị Nhật Bản từ năm 1333 tới năm 1573. 
 
Ashikaga có nguồn gốc từ một chi của Gia tộc Minamoto, bắt nguồn từ thủ phủ Ashikaga ở tỉnh Shimotsuke (nay là Tochigi).

Trong khoảng một thế kỷ, gia tộc bị chia rẽ thành hai nhánh đối đầu, Kantō Ashikaga, cai trị Kamakura, và Kyōto Ashikaga, cai trị Nhật Bản. Sự cạnh tranh kết thúc với suhw thất bại của Kantō Kubō năm 1439. Gia tộc có nhiều nhánh, bao gồm gia tộc Hosokawa, Imagawa, Hatakeyama (sau năm 1205), Kira, Shiba, và Hachisuka. Sau khi trưởng tộc gia tộc Minamoto qua đời trong thời kỳ Kamakura, Ashikaga tự tuyên bố là trưởng tộc Minamoto, tạo uy tín tập hợp lại lấy dưới tên đó.

Cũng tồn tại một gia tộc Ashikaga, không liên quan đến huyết thống, và xuất phát từ Gia tộc Fujiwara.

Trưởng tộc 

1. Ashikaga Yoshiyasu
2. Ashikaga Yoshikane
3. Ashikaga Yoshiuji
4. Ashikaga Yasuuji

5. Ashikaga Yoriuji
6. Ashikaga Ietoki
7. Ashikaga Sadauji
8. Ashikaga Takauji

Chinh di tướng quân

1. Ashikaga Takauji
2. Ashikaga Yoshiakira
3. Ashikaga Yoshimitsu
4. Ashikaga Yoshimochi
5. Ashikaga Yoshikazu
6. Ashikaga Yoshinori
7. Ashikaga Yoshikatsu
8. Ashikaga Yoshimasa

9. Ashikaga Yoshihisa
10. Ashikaga Yoshitane
11. Ashikaga Yoshizumi
12. Ashikaga Yoshiharu
13. Ashikaga Yoshiteru
14. Ashikaga Yoshihide
15 Ashikaga Yoshiaki

Người nổi tiếng
Ashikaga Chachamaru
Ashikaga Masatomo
Ashikaga Mitsukane
Ashikaga Mochiuji
Ashikaga Motouji
Ashikaga Satouji
Ashikaga Shigeuji
Ashikaga Tadafuyu
Ashikaga Tadayoshi
Ashikaga Tadatsuna 
Ashikaga Ujimitsu
Ashikaga Yoshimi

Phả hệ

Xem thêm
Thời kỳ Muromachi
Kantō Kubō
Gia tộc Ashikaga (Fujiwara)

Ghi chú

Tham khảo
 Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005).  Japan encyclopedia. Cambridge: Harvard University Press. ;  OCLC 58053128

A
Gia tộc Minamoto
Gia tộc Ashikaga
Định luật dịch chuyển Wien

Định luật dịch chuyển Wien nói rằng đường cong bức xạ của vật đen đối với các nhiệt độ khác nhau sẽ đạt cực đại ở các bước sóng khác nhau tỷ lệ nghịch với nhiệt độ. Sự dịch chuyển của giá trị cực đại đó là hệ quả trực tiếp của định luật bức xạ Planck, mô tả độ sáng của phổ của bức xạ vật đen là một hàm của bước sóng ở bất kỳ nhiệt độ nào. Tuy nhiên, Wilhelm Wien đã tìm ra định luật này vài năm trước khi Max Planck phát triển phương trình tổng quát hơn, và mô tả toàn bộ sự dịch chuyển của phổ bức xạ vật đen sang bước sóng ngắn hơn khi nhiệt độ tăng.

Định luật dịch chuyển của Wien phát biểu rằng bức xạ quang phổ của bức xạ vật đen trên mỗi bước sóng đơn vị, cực đại ở bước sóng λ max được cho bởi:

 

Trong đó T là nhiệt độ tuyệt đối đo bằng kelvin. b là hằng số tỷ lệ được gọi là hằng số dịch chuyển Wien, bằng  hoặc để thu được bước sóng tính bằng micromet, . Nếu đang xem xét mức phát xạ cơ thể đen trên mỗi tần số đơn vị hoặc trên mỗi băng thông tỷ lệ, thì phải sử dụng hằng số tỷ lệ khác nhau. Tuy nhiên, hình thức của định luật này vẫn giống nhau: bước sóng cực đại tỷ lệ nghịch với nhiệt độ và tần số cực đại tỷ lệ thuận với nhiệt độ.

Định luật dịch chuyển Wien có thể được gọi là "định luật Wien", một thuật ngữ cũng được sử dụng cho phương pháp tính gần đúng Wien.

Tham khảo 

Đọc thêm

Liên kết ngoài 
 Eric Weisstein's World of Physics

Khoa học năm 1893
Quang học
Cơ học thống kê
Ánh sáng