Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Lâu đài Barciany

Lâu đài ở Barciany - một lâu đài Teutonic từ thế kỷ 14 theo phong cách kiến trúc Gô tích, nằm ở ngôi làng Barciany thuộc quận Kętrzyn thuộc vùng Voianodurip của Warmian-Masurian.

Vào thế kỷ thứ XIV, Barciany (tên cũ trong lịch sử: Barty, Borty, Barten, Barthen) nằm trong kiểu kiến trúc Teutonic của Bartenland.

Lịch sử 
Lâu đài được xây dựng trên địa điểm của một lâu đài Phổ hiện có, đã bị chinh phục bởi dân tộc Giéc manh. Lâu đài đã bị người Phổ phá hủy vào năm 1320. Với việc sử dụng gỗ, thành trì Barciańska được xây dựng lại vào năm 1325. Vào cuối thế kỷ thứ XIV, Grand Master Winrich von Kniprode  đã đưa ra quyết định trích xuất một chỉ huy mới. Lâu đài nằm trên một ngọn đồi nhỏ được bao quanh bởi đầm lầy Liwny (tên cũ của lịch sử: Liebe).

Việc xây dựng một lâu đài bằng gạch được thực hiện trong những năm 1377-1390, nhưng các tòa tháp chưa được xây dựng. Nó được bao quanh bởi các công trình bên ngoài và một con hào. Đằng sau con hào ở phía đông là một khoang kinh tế.

Đến năm 1400, các bức tường được xây dựng trên một mặt bằng hình chữ nhật với kích thước 55x58 và cánh phía đông với một cổng vào. Sau đó, một cánh phía bắc ba tầng đã được thêm vào. Vào đầu thế kỷ thứ XV, một tòa tháp tròn nhỏ đã được thêm vào ở góc đông bắc. Sau khi trật tự hóa, lâu đài là trụ sở của quản trị viên của bất động sản địa phương. Trong thời kỳ này, một vựa lúa được xây dựng ở bức tường phía tây.

Từ thế kỷ 19, lâu đài vẫn nằm trong tay tư nhân cho đến năm 1945. Sau chiến tranh, đó là trụ sở của PGR địa phương. Có văn phòng và kho hàng ở đây.

Sau đó, nó đã được mua bởi một nhà đầu tư tư nhân đang có kế hoạch biến nó trở thành khách sạn. Tuy nhiên, công việc bắt đầu đã bị gián đoạn và bây giờ không có gì xảy ra. Lâu đài là một vật kín. Hiện tại, lâu đài Barcian đã được bảo tồn trong tình trạng tốt và không có tháp cao là một ví dụ về những thay đổi trong kiến trúc quân sự Teutonic.

Tham khảo

Thư mục 

  
 Barcian    T. I: Aa - Dereneczna. Warsaw 1880.

Liên kết ngoài 

 Barciany (zamki.net.pl) 
 Barciany (www.zamki.pl) 
 Barciany (www.zamkipolskie.com)
HD 89345 b

HD 89345 b (K2-234b) là một hành tinh ngoài hệ Mặt trời, nó giống như sao Hải Vương và quay quanh một ngôi sao loại G.

Phát hiện 
Nó được phát hiện bởi 43 nhà vật lý thiên văn, một trong số đó là V. Van Eylen, và được công bố vào năm 2018.

Đặc điểm 
HD 89345 b có khối lượng 0,1 MJ và bán kính 0,61 RJ, có được lớp đại dương. Ngôi sao hành tinh mẹ khoảng 5,3 tỷ năm tuổi thuộc lớp quang phổ G5V-G6V; nó lớn hơn 66% và lớn hơn 22% so với Mặt trời và cách xa 413 năm ánh sáng. Nhiệt độ  của ngôi sao là 5609 Kelvin và xem xét rằng HD 89345 b tạo ra một cuộc nổ xung quanh ngôi sao trong 11,8 ngày, từ nó ở khoảng cách 0,11 đơn vị thiên văn. Hành tinh này được các nhà nghiên cứu mô tả là một tầng ngầm ấm áp với trạng thái cân bằng nhiệt độ 1059 Kelvin.

Quỹ đạo 
Ngôi sao này có tuổi đời 9,4 tỷ năm. HD 89345 b quay quanh ngôi sao của nó trong khoảng 12 ngày trên mặt đất trên quỹ đạo hình elip. Quỹ đạo gần ngôi sao hơn giới hạn bên trong của vùng có thể ở được. Nó có mật độ thấp và có thể bao gồm khí. Nó có chỉ số tương tự Trái đất thấp (0,13) và rất khác so với hành tinh của chúng ta.

Ngôi sao mẹ của HD 89345 là một ngôi sao sángđược quan sát bởi nhiệm vụ K2 với lấy mẫu thời gian một phút. Nó thể hiện dao động giống như Mặt trời. Dữ liệu được tiến hành bởi các nhà  khoa thiên văn học để có thể xác định các tham số của ngôi sao và tìm khối lượng và bán kính của nó.

Tham khảo 

 Hành tinh
 Mặt Trời
 Ngôi sao
 NASA
 Thiên văn
2MASS
Quỹ đạo
Chu kỳ

Liên kết ngoài 

Không gian năm 2018
Ngoại hành tinh phát hiện năm 2018
Chòm sao Sư Tử
Ngoại hành tinh quá cảnh
Athletic 220 FC

Athletic 220 FC () là một câu lạc bộ bóng đá đến từ thủ đô Ulaanbaatar của Mông Cổ hiện đang chơi ở giải Ngoại hạng Mông Cổ. Câu lạc bộ được thành lập vào năm 2016  và được thăng hạng lên giải Ngoại hạng Mông Cổ sau khi trở thành á quân tại Giải hạng 1 Mông Cổ cùng năm. Huấn luyện viên trưởng hiện tại là Purevsukh Mönkhbat.

Thành tích tại sân chơi châu lục

Đội hình hiện tại

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Hồ sơ MFF  
 Hồ sơ bóng đá 
 Facebook chính thức

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
FC Ulaanbaatar

FC Ulaanbaatar (    ) là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở tại Ulaanbaatar, Mông Cổ. FC Ulaanbaatar thi đấu ở giải Ngoại hạng Mông Cổ.

Lịch sử 
FC Ulaanbaatar được thành lập vào năm 2010  Bao gồm trong danh sách của đội là tiền đạo Kim Myong-Won đã tham gia World Cup 2010 và Sin Chol-Jin từ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Năm 2011, câu lạc bộ đã giành được danh hiệu Premier League Mông Cổ lần đầu tiên.

Thành tích tại sân chơi châu lục

Tỷ số và kết quả liệt kê bàn thắng đầu tiên của FC Ulaanbaatar.

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Những huấn luyện viên trong lịch sử

Danh hiệu 

 Giải bóng đá ngoại hạng quốc gia Mông Cổ: (1)  
 Vô địch: 2011.
 Á quân: 2015, 2018. 
 Siêu cúp Mông Cổ: (0) 
 Á quân: 2011. 
 Cúp Liên đoàn: 
 Á quân: 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web chính thức 
 Hồ sơ Liên đoàn bóng đá Mông Cổ 

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
Khasiin Khulguud

Khasiin Khulguud là một câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ đến từ Ulaanbaatar, thi đấu tại Giải Ngoại hạng Mông Cổ.

Danh hiệu 

 Mông Cổ Premier League: (1)  
 Chiến thắng: 2006

Tham khảo 

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 2006
Gepro FC

Gepro FC () là một câu lạc bộ bóng đá từ thủ đô Ulaanbaatar của Mông Cổ, hiện đang chơi ở giải Ngoại hạng Mông Cổ. Câu lạc bộ được thành lập vào năm 2012 và lần đầu tiên được thăng hạng lên giải Ngoại hạng Mông Cổ sau khi trở thành á quân giải League 1 Mông Cổ năm 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Hồ sơ Liên đoàn bóng đá Mông Cổ 

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 2013
New Mongol Bayangol FC

Câu lạc bộ bóng đá New Mongol Bayangol là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở tại Ulaanbaatar, Mông Cổ. Họ chơi ở giải Ngoại hạng Mông Cổ, cấp độ bóng đá cao nhất ở Mông Cổ, ra mắt trong mùa giải 2016.

Lịch sử 
Bayangol FC được thành lập vào tháng 7 năm 2013, khi Paul Watson liên lạc với Enkhjin Batsumber đến từ Ulaanbaatar, hỏi liệu Watson có quan tâm đến việc giúp thành lập một đội bóng mới ở thủ đô không.

Vào mùa hè năm 2014, Jack Brazil, một sinh viên Đại học Coventry được bổ nhiệm làm huấn luyện viên của câu lạc bộ.

Vào tháng 5 năm 2016, Bayangol đã bổ nhiệm huấn luyện viên người Anh Shadab Iftikhar làm người dẫn dắt cho mùa giải Premier League khai mạc của họ.

Vào tháng 7 năm 2016, Bayangol đã ký một MoU với câu lạc bộ Limerick của League of Ireland.

Vào ngày 24 tháng 8 năm 2016, tên của câu lạc bộ đã được đổi thành New Mongol Bayangol FC để phản ánh mối quan hệ hợp tác phát triển của đội trẻ với Học viện  New Mongol.

Danh hiệu 
1. Vô địch giải đấu nghiệp dư 2015

2. Huy chương đồng (vị trí thứ 3) League 1 2015 (giải hạng 2)

3. Huy chương đồng (vị trí thứ 3) giải Futsal Cup 2015-2016

Câu lạc bộ liên kết 

 liên_kết=|viền Limerick (2016-hiện tại)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Facebook chính thức 
 Trang web chính thức 

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 2013
Soyombiin Baarsuud FC

Soyombiin Barsuud là một câu lạc bộ bóng đá đến từ Ulaanbaatar, Mông Cổ. Đội hiện đang chơi ở Giải vô địch quốc gia Mông Cổ, cấp độ bóng đá cao nhất ở Mông Cổ, xuất hiện lần đầu tiên trong mùa giải 2015. Đội không có cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp.

Tham khảo 

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 2009
Ulaanbaataryn Mazaalaynuud FC

Ulaanbaataryn Mazaalainuud là một câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ đến từ Ulaanbaatar. Họ đã thi đấu tại Giải Ngoại hạng Mông Cổ, tuy nhiên, họ đã bỏ cuộc giữa chừng trong mùa giải 2012 và kết quả của họ đã bị hủy bỏ.

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Mông Cổ
High Quality United F.C.

High Quality United F.C là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp đến từ Thimphu, Bhutan thi đấu tại Super League Bhutan.

Lịch sử 
High Quality United F.C lần đầu tiên xuất hiện tại Thimphu League 2017, trong đó họ thắng 6 trận, thua 7 và hòa một lần trước U-19 của Bhutan với tỷ số 0-0. Họ đã kết thúc mùa khai mạc ở vị trí thứ 5. Vì họ không lọt vào top 3, họ không đủ điều kiện tham dự Bhutan National League 2017, nhưng họ không xuống hạng và sẽ chơi lại trong Giải đấu Thimphu 2018.

Tham khảo 

Thể thao Bhutan
Câu lạc bộ bóng đá Bhutan
PSR B1257+12 C

PSR B1257 + 12 C, cũng có định danh khác là PSR B1257 + 12 d và cũng có tên là Phobetor, là một ngoại hành tinh siêu Trái Đất quay quanh sao xung PSR B1257 + 12 khoảng cách 2.315 năm ánh sáng (710 parsec, tương đương gần  km) từ Trái Đất trong chòm sao Xử Nữ. Đó là một trong những hành tinh đầu tiên được phát hiện bên ngoài Hệ Mặt trời.

Đặc điểm

Khối lượng, bán kính và nhiệt độ 
PSR B1257 + 12 C là một siêu Trái Đất, một ngoại hành tinh có bán kính và khối lượng lớn hơn Trái Đất. Nó có nhiệt độ trung bình . Nó có một khối lượng gấp 3,9 lần khối lượng Trái Đất và bán kính có khả năng là bằng 1,5 bán kính Trái Đất dựa trên khối lượng của nó.

Ngôi sao chủ nhà 
Hành tinh quay quanh một sao xung có tên PSR B1257 + 12. Sao xung này có khối lượng bằng 1,4 khối lượng Mặt Trời  và bán kính khoảng 0,000015 bán kính Mặt Trời  (10 km). Nó có nhiệt độ bề mặt ≤ 28.856 K (tương đương 28.583°C) và tuổi của nó là một tỷ năm tuổi, với một sai số nhỏ. Để so sánh, Mặt Trời khoảng 4,6 tỷ năm tuổi  và có nhiệt độ bề mặt là 5778 K.

Độ sáng biểu kiến của ngôi sao, hoặc độ sáng của nó xuất hiện từ góc nhìn Trái Đất, là 12,2. Do đó, nó quá mờ để có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Quỹ đạo 
PSR B1257 + 12 C quay quanh ngôi sao chủ của nó với ánh sáng nhận về bằng 520% của độ sáng của Mặt Trời, hoàn thành một quỹ đạo mỗi 98 ngày ở khoảng cách 0,46 AU (gần với khoảng cách quỹ đạo của Sao Thủy từ Mặt Trời, là 0,38 AU).

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Hành tinh Pulsar

Hành tinh kiểu Trái Đất
Chòm sao Xử Nữ
Hành tinh sao xung
Siêu Trái Đất
Hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Ngoại hành tinh phát hiện năm 1992
Ell

Ell (từ ngôn ngữ Proto-Germanic *alinō, cùng nguồn gốc với ulna trong tiếng Latinh) là một đơn vị đo lường, ban đầu bằng một cubit, tức là xấp xỉ chiều dài của cánh tay của một người đàn ông từ khuỷu tay (' theo nghĩa đen có nghĩa là phần uốn cong (bow) của cánh tay (hình elip)) đến đầu ngón tay giữa, hoặc khoảng 18 inch (457 mm); trong việc sử dụng sau này, bất kỳ đơn vị dài hơn. Ở các nước nói tiếng Anh, gồm có (cho đến thế kỷ 19) ell Flemish  ( yard), ell Anh ( yard) và ell Pháp ( yard), một số trong đó được cho là xuất phát từ "ell kép".Ell-wand hay ellwand''' là một thanh có chiều dài một ell được sử dụng để đo lường chính thức. Edward I của Anh yêu cầu mỗi thị trấn phải có một thanh như vậy. Ở Scotland, Đai lưng Lạp Hộ được gọi là "Vua Ellwand".

Một số dạng ell tại các quốc gia đã tồn tại, với các chiều dài khác nhau, bao gồm ell Scotland , ell [el] Flemish , ell [aune] Pháp , ell Ba Lan , alen Đan Mạch , alnThụy Điển  và ell [] Đức có độ dài khác nhau ở Frankfurt (54,7 cm), Cologne, Leipzig (Sachsen) hoặc Hamburg.

Các phong tục chọn lọc được quan sát bởi các nhà nhập khẩu hàng dệt may của Hà Lan: mặc dù tất cả các loại vải được mua theo ell Flemish, vải lanh được bán bởi ell Anh, nhưng tấm thảm được bán bởi ell Flemish.

Ell Viking là thước đo từ khuỷu tay đến đầu ngón tay giữa, khoảng 18 inch. Ell Viking hay ell nguyên thủy được sử dụng ở Iceland cho đến thế kỷ 13. Vào thế kỷ 13, một đạo luật đặt "stika" bằng 2 ell, là ell Anh thời đó.

Tham khảo 

]]

[[Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Đơn vị đo lường lỗi thời
Đơn vị đo lường dựa theo cơ thể người
Đơn vị đo chiều dài
Furlong

Furlong là thước đo khoảng cách trong các đơn vị quốc gia và các đơn vị thông thường của Hoa Kỳ bằng một phần tám dặm Anh, tương đương với 660 foot, 220 yard, 40 thanh hoặc 10 chuỗi.

Sử dụng định nghĩa quốc tế của inch là chính xác 25,4 mm, một furlong là 201.168 mét. Tuy nhiên, Hoa Kỳ không sử dụng thống nhất tỷ lệ chuyển đổi này. Tỷ lệ cũ đang được sử dụng cho mục đích khảo sát ở một số bang, dẫn đến sự thay đổi hai phần triệu trong chiều dài của Furlong, tương đương khoảng 0,4 mm ( inch). Biến thể này là quá nhỏ để có hậu quả thực tế trong hầu hết các ứng dụng. Năm furlong dài khoảng 1 km ( là giá trị chính xác, theo chuyển đổi quốc tế).

Chuyển đổi sang đơn vị SI 
Việc chuyển đổi chính xác các furlong sang đơn vị SI thay đổi một chút giữa các quốc gia nói tiếng Anh. Ở Canada và Vương quốc Anh, xác định furlong theo yard quốc tế chính xác là 0,9144 mét, một furlong là 201.168 m. Úc không chính thức xác định furlong, nhưng nó định nghĩa là chuỗi và link về mặt yard quốc tế.

Tại Hoa Kỳ, trong đó xác định Furlong, chuỗi, thanh, và liên kết về mặt foot khảo sát Mỹ chính xác bằng  mét, một Furlong dài khoảng 201,1684 m. Hoa Kỳ không chính thức định nghĩa một "yard khảo sát". Chênh lệch khoảng hai phần triệu giữa giá trị Hoa Kỳ và giá trị "quốc tế" là không đáng kể đối với hầu hết các phép đo thực tế.

Tham khảo 

]]

Đua ngựa
Khảo sát
[[Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Hệ đo lường Anh
Hệ đo lường Mỹ
Đơn vị đo chiều dài
Guz

Guz (tiếng Ba Tư: , Tiếng Hin-ddi: }) hoặc yard Mughul, cũng được viết là gaz, guzz, guj, huj hoặc gudge, là một [[đơn vị đo chiều dài]] được sử dụng ở các vùng của Châu Á. Trong lịch sử, nó là một phép đo biến đổi theo vùng, tương tự như yard Anh cả về kích thước và ở chỗ nó thường được sử dụng để đo hàng dệt may. Giá trị của guz dao động từ 24 inch đến 41 inch theo thời gian. Ngày nay, nó thường được sử dụng ở tiểu lục địa Ấn Độ như một từ để chỉ một "yard". Một sari ngày nay vẫn được đo là 7 huj trong khi một sari truyền thống có thể dài tới 9 huj.

Ấn Độ và Pakistan 
Việc sử dụng guz ở Ấn Độ lần đầu tiên trong Đế chế Mughal. Guz ở Rajasthan vào cuối thế kỷ 17 được trích dẫn là 28½ inch. Đến năm 1875, giá trị trung bình của guz ở Bengal là 36 inch (nghĩa là một sân), nhưng là 33 inch ở Madras và 27 inch ở Bombay.

Vào thế kỷ 20, guz được trích dẫn thống nhất là có chiều dài bằng một yard trong hệ thống Anh, hoặc 0,91 mét trong hệ mét.

Guz vẫn thường được sử dụng ở tiểu lục địa Ấn Độ. Nó đã trở thành từ tiêu chuẩn trong tiếng Hindi và tiếng Urdu cho "yard".

Anh 
Từ guz (cũng được đánh vần là guzz, vào thời điểm đó) đã đi vào Từ điển tiếng Anh Oxford vào cuối thế kỷ 19, ban đầu được đưa vào bởi nhà từ điển học nổi tiếng William Chester Minor, ban đầu là bằng 28 và 4/5 inch ở Ấn Độ (vì vậy rằng "5 guzz = 4 yard"). Từ này cũng được cho là đã đặt cho căn cứ của Hải quân Hoàng gia tại HMNB Devonport, ở Plymouth, biệt danh trìu mến "Guzz", khi các thủy thủ nhắc đến Dockyard, thường dùng từ viết tắt của từ đơn giản là "The Yard", dẫn đến tiếng lóng sử dụng từ tiếng Hindi cho đơn vị đo lường cùng tên.

Tham khảo

Đọc thêm 

 

]]

Đơn vị đo lường lỗi thời
[[Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Đơn vị đo chiều dài
Paraxanthine

Paraxanthin, hoặc 1,7-dimethylxanthine, là một dẫn xuất di-methyl của xanthine, đồng phân của theobromin và theophyllin, có cấu trúc liên quan đến caffeine. Giống như caffein, paraxanthin là một chất kích thích hệ thống thần kinh trung ương (Central Nervous System - CNS). Nó có hiệu lực gần bằng với caffeine và có khả năng liên quan đến việc trung gian tác động của chính caffeine.

Sản xuất và chuyển hóa 
Paraxanthine không được sản xuất bởi thực vật và chỉ được quan sát trong tự nhiên như là một chất chuyển hóa của caffeine ở động vật. Paraxanthine cũng là một chất chuyển hóa tự nhiên của caffeine ở một số loài vi khuẩn. Sau khi uống, khoảng 84% caffeine được demethyl hóa ở vị trí 3 để tạo ra paraxanthine, làm cho nó trở thành chất chuyển hóa chính của caffeine trong cơ thể.

Paraxanthine cũng là một chất chuyển hóa chính của caffeine ở người và các động vật khác, chẳng hạn như chuột. Ngay sau khi uống, caffeine được chuyển hóa thành paraxanthine bởi cytochrom P450 ở gan, giúp loại bỏ một nhóm methyl khỏi vị trí N3 của caffeine. Sau khi hình thành, paraxanthine có thể được phân hủy thành 7-methylxanthine bằng cách khử bằng vị trí N1, sau đó được khử acetyl thành xanthine hoặc oxy hóa bởi CYP2A6 và CYP1A2 thành axit 1,7-dimethylaric. Trong một con đường khác, paraxanthine được phân hủy thành 5-acetylamino-6-formylamino-3-methyluracil thông qua N-acetyl-transferase 2, sau đó được phân hủy thành 5-acetylamino-6-amino-3-methyluracil. Trong một con đường khác, paraxanthine được chuyển hóa CYPIA2 tạo thành 1-methyl-xanthine, sau đó có thể được chuyển hóa bởi xanthine oxyase để tạo thành axit 1-methyl-uric.

Một số con đường tổng hợp được đề xuất của caffeine sử dụng paraxanthine như một chất trung gian. Tuy nhiên, sự vắng mặt của nó trong các thử nghiệm alkaloid thực vật ngụ ý rằng những thứ này không thường xuyên, nếu có, được sản xuất trực tiếp bởi thực vật.

Dược lý và tác dụng sinh lý 
Paraxanthine có thể chịu trách nhiệm cho các đặc tính lipolytic của caffeine, và sự hiện diện của nó trong máu gây ra sự gia tăng nồng độ axit béo tự do trong huyết thanh.

Dược lực học 
Paraxanthine là một chất ức chế phosphodiesterase không chọn lọc cạnh tranh  làm tăng cAMP nội bào, kích hoạt PKA, ức chế tổng hợp TNF-alpha  và leukotriene, và giảm viêm và miễn dịch bẩm sinh. Paraxanthine là một chất đối kháng thụ thể adenosine không chọn lọc  làm tăng huyết áp epinephrine và huyết áp tâm trương. Paraxanthine, không giống như caffeine, hoạt động như một chất kích thích enzyme của Na+/K+ ATPase. Kết quả là, nó chịu trách nhiệm tăng vận chuyển các ion kali vào mô cơ xương. Tương tự, hợp chất cũng kích thích tăng nồng độ ion calci trong cơ bắp.

Độc tính 
Paraxanthine được cho là có độc tính thấp hơn so với caffeine. Trong khi nồng độ trong máu tương xứng với lượng trung bình dường như khá vô hại, nồng độ paraxanthine trong máu cao có liên quan đến sẩy thai ở bà mẹ mang thai.

Tham khảo

Xanthine
Chất kích thích
Chất ức chế phosphodiesterase
Theobromin

Theobromine, trước đây có tên là xantheose, là một alkaloid đắng của cây cacao, với công thức hóa học C7H8N4O2. Nó được tìm thấy trong sô-cô-la, cũng như nhiều loại thức ăn khác, bao gồm trà và hạt côla. Nó được phân loại là một xanthine alkaloid, cũng chứa theophylline và caffeine.  Hợp chất này khác với caffeine khi có thêm một nhóm methyl.

Mặc dù tên của nó, hợp chất không chứa bromine - theobromine có nguồn gốc từ Theobroma, tên của chi của cây cacao (được tạo thành từ rễ Hy Lạp theo (" thần ") và broma ("thức ăn"), nghĩa là "Thức ăn của các vị thần" ) với hậu tố -ine được trao cho các ancaloit và các hợp chất chứa nitơ cơ bản khác.

Theobromine là một ít tan trong nước (330 mg/L ), tinh thể, bột đắng. Theobromine có màu trắng hoặc không màu, nhưng các mẫu thương mại có thể có màu vàng. Nó có tác dụng tương tự, nhưng ít hơn so với caffeine trong hệ thống thần kinh của con người, khiến nó trở nên tương đồng ít hơn. Theobromine là một đồng phân của theophylin, cũng như paraxanthine. Theobromine được phân loại là dimethyl xanthine.

Theobromine được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1841  trong hạt cacao bởi nhà hóa học người Nga, Alexanderr Voskresensky. Tổng hợp theobromine từ xanthine được báo cáo lần đầu tiên vào năm 1882 bởi Hermann Emil Fischer.

Nguồn 
Theobromine là chất kiềm chính được tìm thấy trong ca cao và sô cô la. Bột ca cao có thể khác nhau về lượng theobromine, từ 2%  theobromine, cho đến mức cao hơn khoảng 10%. Bơ ca cao chỉ chứa một lượng dấu vết của theobromine. Sô cô la đen (dark chocolate) thường có nồng độ theobromine cao hơn so với sô cô la sữa. Theobromine cũng có thể được tìm thấy với số lượng dấu vết trong hạt kola, guarana berry, yerba mate (Ilex paraguariensis) và cây trà.  sô cô la sữa chứa khoảng  theobromine, trong khi cùng một lượng sô cô la đen chứa khoảng . Hạt ca cao tự nhiên chứa khoảng 1% theobromine.

Các loài thực vật và các thành phần với số lượng đáng kể của theobromine là:

 Theobroma cacao – hạt và vỏ hạt 
 Theobroma bcolor – vỏ hạt 
 Ilex paraguariensis – lá 
 Camellia sinensis – lá

Nồng độ theobromine trung bình trong các sản phẩm ca cao và carob là:

Sinh tổng hợp 
Theobromine là một alcaloid purine có nguồn gốc từ xanthosine, một nucleoside. Sự phân tách ribose và N-methyl hóa thu được 7-methylxanthosine. 7-Methylxanthosine lần lượt là tiền chất của theobromine, do đó là tiền chất của caffeine.

Xem thêm 

 Lịch sử của sô cô la 
 Theodrenaline

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Xanthine
Chất ức chế phosphodiesterase
Fenozolone

Fenozolone (ordinator) được phát triển bởi Laboratoires Dausse trong những năm 1960  và là một psychostimulant liên quan đến pemoline.

Xem thêm 

 4-Methylaminorex 
 Aminorex 
 Clominorex 
 Lốc xoáy 
 Fluminorex 
 Pemoline 
 Thozalinone

Tham khảo

Amin
Chất kích thích
Thuốc giải phóng noradrenalin-dopamin
Hợp chất phenyl
Chrysiptera arnazae

Chrysiptera arnazae là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2010.

Từ nguyên 
Từ định danh arnazae được đặt theo tên của Arnaz Mehta, vợ của tác giả Mark V. Erdmann, người đã hỗ trợ ông hết mình trong thời gian khảo sát thực địa ở bán đảo Đầu Chim (nơi loài này xuất hiện).

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. arnazae được biết đến qua các mẫu vật được tìm thấy ở phía bắc đảo New Guinea (Tây Papua và một phần Papua New Guinea), cũng như tại đảo Halmahera và phía bắc Sulawesi (Indonesia).

C. arnazae thường sống ở khu vực rạn san hô viền bờ, tập trung gần các loài san hô Acropora và Seriatopora hystrix, độ sâu khoảng 3–20 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. arnazae là gần 4 cm. Thân có màu xanh coban, trừ một phần thân sau màu vàng, lan rộng đến phía sau của vây lưng và vây hậu môn. Có hai vạch đen từ mõm ngược lên trước hốc mắt. Vây bụng phần lớn là màu vàng (một số tia có màu xanh lam).

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 9–10; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 13–15.

Sinh thái học 
C. arnazae thường hợp thành từng nhóm nhỏ và ăn động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng bám chặt vào nền tổ. C. arnazae nằm trong nhóm phức hợp loài Chrysiptera hemicyanea.

Tham khảo 

A
Cá Thái Bình Dương
Cá Indonesia
Cá Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 2010
Chrysiptera biocellata

Chrysiptera biocellata là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1825.

Từ nguyên 
Từ định danh biocellata bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh, bi ("hai") và ocellata ("có đốm lớn"), hàm ý đề cập đến đốm lớn ở vây lưng của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. biocellata có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ vùng bờ biển Đông Phi, loài này được tìm thấy trải dài đến quần đảo Marshall, quần đảo Gilbert và quần đảo Samoa, băng qua vùng biển các nước Đông Nam Á, ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), xa về phía nam đến rạn san hô Great Barrier và các đảo san hô ngoài khơi Tây Úc.

Tại Việt Nam, C. biocellata được ghi nhận tại đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), vùng triều Ninh Hải (Ninh Thuận), cùng quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

C. biocellata sống ở đới mặt bằng của các rạn viền bờ và trong các đầm phá nông, nền đáy cát có nhiều đá và san hô vụn, độ sâu đến ít nhất là 5 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. biocellata là 12,5 cm. Cá con có màu vàng với một đốm đen lớn nổi bật ở sau vây lưng, đốm đen nhỏ hơn nằm ngay gốc sau vây lưng, gần với cuống đuôi; hai đốm này đều viền xanh óng. Cá trưởng thành có màu nâu xám với một sọc trắng ngay giữa thân; hai đốm đen ở vây lưng mờ dần theo tuổi.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 17–19; Số lược mang: 23–25; Số vảy đường bên: 16–18.

Sinh thái học 
Thức ăn chủ yếu của C. biocellata là tảo, cũng có thể bao gồm động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Phân loại học 
C. biocellata có kiểu hình khá giống với Chrysiptera unimaculata, và tất cả đều nằm cùng một nhánh với Chrysiptera brownriggii và Chrysiptera leucopoma.

Tham khảo 

B
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Maldives
Cá Nhật Bản
Cá Philippines
Cá Việt Nam
Cá Indonesia
Cá Palau
Cá Úc
Cá Nouvelle-Calédonie
Động vật Liên bang Micronesia
Động vật quần đảo Marshall
Động vật Kiribati
Động vật Samoa thuộc Mỹ‎
Động vật được mô tả năm 1825
Chrysiptera bleekeri

Chrysiptera bleekeri là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1928.

Từ nguyên 
Từ định danh bleekeri được đặt theo tên của Pieter Bleeker, nhà ngư học người Hà Lan.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. bleekeri được ghi nhận tại Philippines, cũng như đảo Timor và đảo Flores, Indonesia. C. bleekeri sống tập trung gần các rạn viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. bleekeri là 8 cm. Loài này có màu xanh lam thẫm, từ mõm ngược ra sau lưng có màu vàng. Trừ vây lưng màu vàng, các vây còn lại màu xanh như thân.

C. bleekeri có kiểu hình rất giống với Chrysiptera flavipinnis, nhưng vây đuôi và vây hậu môn của C. flavipinnis lại là màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. bleekeri chủ yếu là động vật phù du. C. bleekeri sống đơn độc hoặc theo cặp, thường bơi không xa nơi trú ẩn của chúng. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo 

B
Cá Thái Bình Dương
Cá Philippines
Cá Indonesia
Động vật được mô tả năm 1928
Nhóm loài do Henry Weed Fowler đặt tên
Chrysiptera brownriggii

Chrysiptera brownriggii là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1828.

Từ nguyên 
Từ định danh brownriggii có lẽ được đặt theo tên của sĩ quan Robert Brownrigg, Thống đốc Ceylon (Sri Lanka), nơi mẫu định danh được thu thập.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. brownriggii trước đây có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhưng quần thể ở Thái Bình Dương đã được xác định là một loài chị em với C. brownriggii, là Chrysiptera leucopoma. Phạm vi thực sự của C. brownriggii chỉ giới hạn ở Ấn Độ Dương, từ vùng bờ biển Đông Phi trải dài về phía đông đến Tây Indonesia.

C. brownriggii thường sống ở đới mặt bằng rạn của rạn san hô viền bờ, nền đáy là đá vụn và có nhiều sóng ở độ sâu đến ít nhất là 12 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. brownriggii là 8 cm. Chúng có màu nâu sẫm với hai sọc trắng (một trên thân và một trên cuống đuôi) và một vệt vàng trên nắp mang. Cá con có kiểu hình giống với C. leucopoma, màu vàng với sọc xanh lam dọc lưng.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 18–19.

Sinh thái học 
Thức ăn chủ yếu của C. brownriggii là tảo, nhưng cũng có thể bao gồm cả động vật giáp xác. Loài này có tính lãnh thổ nhưng vẫn thường sống thành nhóm và không bơi xa nơi trú ẩn của chúng. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo 

B
Cá Ấn Độ Dương
Cá Yemen
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Indonesia
Cá Madagascar
Cá Sri Lanka
Động vật Seychelles
Động vật Comoros
Động vật Mauritius
Động vật Réunion
Động vật được mô tả năm 1828
Cá Thái Lan
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Chrysiptera caeruleolineata

Chrysiptera caeruleolineata là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1973.

Từ nguyên 
Từ định danh caeruleolineata được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh, caeruleus ("xanh dương") và lineata ("có sọc"), hàm ý đề cập đến dải sọc xanh trên lưng của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. caeruleolineata được ghi nhận từ quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) trải dài xuống phía nam đến đảo New Guinea, bãi cạn Rowley (Úc) và biển San Hô, phía đông mở rộng đến các quốc đảo là Guam, quần đảo Solomon, Fiji và quần đảo Samoa, nhưng vắng mặt ở hầu hết các rạn san hô ở Đông Nam Á. Ở Việt Nam, loài này được tìm thấy tại Côn Đảo và quần đảo Trường Sa.

C. caeruleolineata sống trên nền đáy cát và đá vụn ở khu vực sườn dốc của rạn viền bờ, cũng như những khu vực có nhiều san hô và tảo phát triển, ở độ sâu khoảng 20–65 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. caeruleolineata là 6 cm. Lưng có một dải sọc xanh lam sáng viền đen đặc trưng. Phần thân còn lại và các vây cò màu vàng. Đầu lốm đốm các vệt xanh óng.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 11–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Phân loại học 
C. caeruleolineata có quan hệ họ hàng gần với Chrysiptera albata vì chúng có nhiều điểm chung (mặc dù khác nhau về kiểu hình), có thể kế đến như đều có cùng số tia gai vây lưng là 14 (những loài Chrysiptera còn lại chỉ có 13), ưa sống trên nền đáy cát và đá, cũng như ở vùng nước sâu hơn so với các loài Chrysiptera khác. C. albata và C. caeruleolineata nhiều khả năng cũng có mối quan hệ với Chrysiptera leucopoma vì C. caeruleolineata và C. leucopoma có chung một kiểu hình là sọc xanh lam óng ở lưng.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. caeruleolineata chủ yếu là các loài giáp xác chân chèo. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo 

C
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Việt Nam
Cá New Guinea
Cá Úc
Cá Fiji
Động vật Samoa
Động vật quần đảo Solomon
Động vật được mô tả năm 1973
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Cá được mô tả năm 1973
Vắc-xin RVSV-ZEBOV

Virus viêm miệng tái tổ hợp virut Zaire Ebola virus (Recombinant vesicular stomatitis virus–Zaire Ebola virus - rVSV-ZEBOV) là một loại vắc-xin thử nghiệm để bảo vệ chống lại bệnh do vi-rút Ebola. Khi được sử dụng trong tiêm chủng vòng, rVSV-EBOV đã cho thấy mức độ bảo vệ cao. Khoảng một nửa số người được tiêm vắc-xin có tác dụng phụ nhẹ đến trung bình bao gồm đau đầu, mệt mỏi và đau cơ.

rVSV-ZEBOV là vắc-xin tái tổ hợp, có khả năng nhân rộng. Nó bao gồm một loại virus viêm miệng mụn nước (VSV), đã được biến đổi gen để biểu hiện glycoprotein từ Zaire ebolavirus để kích thích phản ứng miễn dịch trung hòa đối với virus Ebola.

Nó được tạo ra bởi các nhà khoa học tại Phòng thí nghiệm vi sinh quốc gia ở Winnipeg, Manitoba, Canada, một phần của Cơ quan Y tế Công cộng Canada (PHAC). PHAC đã cấp phép cho một công ty nhỏ, NewLink Genetic, bắt đầu phát triển vắc-xin; NewLink lần lượt cấp phép cho Merck vào năm 2014. Nó đã được sử dụng trong DR Congo trong đợt bùng phát năm 2018 ở tỉnh Équateur, và từ đó đã được sử dụng rộng rãi trong vụ dịch Kivu Ebola 2018, với hơn 90.000 người được tiêm phòng.

Sử dụng trong y tế 
Gần 800 người đã được tiêm vắc-xin trên cơ sở khẩn cấp với VSV-EBOV khi một vụ dịch Ebola khác xảy ra ở Guinea vào tháng 3 năm 2016. Vào năm 2017, trước sự bùng phát mới của Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo, Bộ Y tế đã phê chuẩn việc sử dụng khẩn cấp vắc-xin, nhưng nó đã không được triển khai ngay lập tức.

Tham khảo

Vắc-xin
Chrysiptera ellenae

Chrysiptera ellenae là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2015.

Từ nguyên 
Từ định danh ellenae được đặt theo tên của Ellen Gritz, bạn của các tác giả, nhằm tri ân những nghiên cứu phòng chống ung thư của bà và sự hỗ trợ cho các tác giả trong việc nghiên cứu cá rạn san hô ở vùng Đông Ấn.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. ellenae hiện chỉ được biết đến tại quần đảo Raja Ampat (tỉnh Tây Papua, Indonesia), được tìm thấy ở độ sâu khoảng 4–12 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. ellenae là 5,3 cm.

Cá con có một màu xanh lam sáng bao phủ khắp cơ thể. Các vây trong mờ. Mắt có vạch đen băng ngang đồng tử, nối với một sọc đen từ trước mắt đến mõm (nhạt hơn khi trưởng thành). Cá con của Chrysiptera sinclairi, cũng là một thành viên trong phức hợp loài Chrysiptera oxycephala, cũng có màu xanh hoàn toàn nhưng sẫm hơn và có các vạch xám trên vảy cá so với C. ellenae. Cá trưởng thành có màu vàng lục nhạt (vùng lưng hơi sẫm nâu) với nhiều chấm nhỏ màu xanh ngọc lam phủ khắp cơ thể và các vây. Các vây phần lớn trong mờ, màu xanh lục nhạt đến lục xám. C. ellenae trưởng thành dễ dàng được phân biệt với các loài trong phức hợp bởi chúng không có màu vàng tươi trên cơ thể.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10–12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 15; Số lược mang: 29–32.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. ellenae có thể là động vật giáp xác như C. oxycephala. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng như các loài cá thia khác; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo

Trích dẫn 
 

E
Cá Thái Bình Dương
Cá Indonesia
Động vật được mô tả năm 2015
Chrysiptera galba

Chrysiptera galba là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1974.

Từ nguyên 
Tính từ định danh galba trong tiếng Latinh có nghĩa là "màu vàng", hàm ý đề cập đến màu sắc cơ thể đặc trưng của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. galba được tìm thấy tại quần đảo Cook (quốc gia liên kết của New Zealand), quần đảo Australes, quần đảo Gambier và đảo Rapa Iti (đều thuộc Polynésie thuộc Pháp), cũng như quần đảo Pitcairn (Lãnh thổ hải ngoại của Anh). Chúng sống tập trung ở các rạn viền bờ, độ sâu đến ít nhất là 30 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. galba là 7 cm. C. galba có duy nhất một màu vàng tươi như chim hoàng yến, bắt nguồn cho cái tên thông thường của loài này (Canary demoiselle). Vây bụng, vây lưng và vây hậu môn có viền xanh lam. Vảy có viền vàng sẫm hơn, tạo thành kiểu hình mắt lưới trên thân của chúng. Mống mắt vàng tươi, có cặp sọc xanh lam băng ngang đồng tử.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. galba là tảo và động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo 

G
Cá Thái Bình Dương
Động vật quần đảo Cook
Động vật Polynésie thuộc Pháp
Động vật được mô tả năm 1974
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Chrysiptera glauca

Chrysiptera glauca là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1830.

Từ nguyên 
Từ định danh được Latinh hóa từ γλαυκός (glaukós) trong tiếng Hy Lạp cổ đại với nghĩa là "xanh lam xám", hàm ý đề cập đến màu sắc cơ thể đặc trưng của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. glauca có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ bờ biển Đông Phi, phạm vi của loài này trải dài về phía đông đến quần đảo Line và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến Úc, bao gồm rạn san hô Great Barrier.

Ở Việt Nam, C. glauca được ghi nhận từ bắc vào nam, như tại rừng ngập mặn Cần Giờ, bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

C. glauca sống ở vùng gian triều của đới mặt bằng rạn viền bờ, trên nền đá vụn và các bãi cát, độ sâu đến ít nhất là 3 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. glauca là 11,5 cm. C. glauca có màu lam xám, trở nên nhạt hơn ở vùng bụng và ngực. Cá con có màu xanh lam nhạt với một sọc xanh óng ngay trên mắt.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 21–24; Số vảy đường bên: 17–19.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. glauca chủ yếu là tảo. Chúng sống thành từng nhóm nhỏ. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo 

G
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nhật Bản
Cá Việt Nam
Cá Philippines
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Fiji
Cá Nouvelle-Calédonie
Động vật Réunion
Động vật Mauritius
Động vật Guam
Động vật quần đảo Solomon
Động vật quần đảo Marshall
Động vật Liên bang Micronesia
Động vật Samoa thuộc Mỹ
Động vật Polynésie thuộc Pháp
Động vật được mô tả năm 1830
Chrysiptera oxycephala

Chrysiptera oxycephala là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1877.

Từ nguyên 
Từ định danh plagiometopon được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại, oxús (ὀξύς, "sắc bén") và kephalḗ (κεφαλή, "đầu"), hàm ý có lẽ đề cập đến nét mặt bên của loài cá này, được mô tả là "có độ dốc rõ ràng" từ gáy xuống mõm.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. oxycephala trước đây được cho là có phạm vi phân bố rộng khắp quần đảo Mã Lai, nhưng đó là một phức hợp loài bao gồm những loài ẩn sinh (cryptic species) của C. oxycephala. Những loài ẩn sinh này đã được tách ra thành những loài riêng biệt, là Chrysiptera ellenae, Chrysiptera maurineae và Chrysiptera papuensis, sau đó là Chrysiptera burtjonesi và Chrysiptera uswanasi.

Phạm vi hiện tại của C. oxycephala đã thu hẹp lại ở Philippines (đảo Palawan và Visayas), rải rác ở Indonesia (phía đông Borneo, Karimunjawa, Sulawesi, quần đảo Sunda Nhỏ và quần đảo Maluku), cũng như tại Palau.

C. oxycephala sống gần các rạn san hô ven bờ và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 16 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. oxycephala là 9 cm.

Cá trưởng thành màu vàng lục, chỉ ửng màu vàng tươi ở ngực, dưới họng và bụng (đặc điểm giúp phân biệt với các loài trong phức hợp). Có nhiều chấm nhỏ màu xanh lam trên vảy ở thân. Mống mắt có cặp sọc xanh ngọc lam băng ngang đồng tử. C. papuensis là loài có kiểu hình gần giống nhất với C. oxycephala, nhưng màu vàng ở C. papuensis lan rộng lên nửa thân dưới và cuống đuôi, và C. papuensis hơi sẫm nâu hơn ở đầu và một phần thân trước.

Cá con của C. oxycephala và C. papuensis rất khó phân biệt nếu chỉ dựa vào kiểu hình. Chúng đều có màu xanh lam ở toàn bộ đầu và thân trước, và màu vàng tươi từ thân sau lan rộng đến cuống đuôi và bụng, cũng như trên vây bụng và vây hậu môn.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10–12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 13–15; Số lược mang: 29–31.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. oxycephala là các loài động vật giáp xác nhỏ. Chúng sống đơn độc hoặc theo cặp. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo

Trích dẫn 
 

O
Cá Thái Bình Dương
Cá Philippines
Cá Indonesia
Cá Palau
Động vật được mô tả năm 1877
Chrysiptera papuensis

Chrysiptera papuensis là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2015.

Từ nguyên 
Từ định danh papuensis được đặt theo tên của quốc gia mà loài cá này được phát hiện, Papua New Guinea (ensis: hậu tố chỉ nơi chốn).

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. papuensis hiện chỉ được biết đến tại vùng biển phía đông Papua New Guinea (trừ New Ireland và đảo Manus), cụ thể tại ngoài khơi tỉnh Madang, các quần đảo trong tỉnh Milne Bay và phía tây New Britain, được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 14 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. papuensis là 5,3 cm.

Cá con của C. papuensis và Chrysiptera oxycephala rất khó phân biệt nếu chỉ dựa vào kiểu hình. Chúng đều có màu xanh lam ở đầu và gần như toàn bộ thân trước, và màu vàng tươi từ thân sau lan rộng đến cuống đuôi và bụng, cũng như trên vây đuôi, vây bụng và vây hậu môn. Chrysiptera maurineae cũng có kiểu hình tương tự, nhưng màu xanh ở thân trên của C. maurineae còn lan rộng đến rìa trên của cuống đuôi.

Cá trưởng thành có màu nâu xám ở toàn bộ đầu và thân trên (nhạt dần về phía sau), phần thân còn lại màu vàng tươi với nhiều chấm nhỏ màu xanh ngọc lam trên khắp cơ thể và các vây. Mống mắt màu vàng, có cặp sọc xanh lam băng ngang đồng tử. Các vây có màu vàng, trừ vây ngực trong mờ không màu. Nửa ngoài vây đuôi trong mờ. Màu nâu ở C. papuensis bao phủ rộng hơn vùng màu nâu của C. maurineae, vốn chỉ giới hạn ở gáy và một phần lưng trước.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10–11; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số lược mang: 29–31.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. papuensis có thể là động vật giáp xác như các thành viên trong phức hợp loài oxycephala. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo

Trích dẫn 
 

P
Cá Thái Bình Dương
Cá Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 2015
Chrysiptera rex

Chrysiptera rex là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1909.

Từ nguyên 
Từ định danh rex trong tiếng Latinh mang nghĩa là "vua", không rõ hàm ý đề cập đến điều gì.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Ở Đông Ấn Độ Dương, C. rex được biết đến tại quần đảo Ashmore và Cartier và rạn san hô Scott ngoài khơi Tây Úc. Còn ở Tây Thái Bình Dương, C. rex được ghi nhận tại quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), đảo Đài Loan, Palau, Indonesia (phía đông Borneo, ngoài khơi đảo Java, quần đảo Raja Ampat và Tây Papua) và Đông Timor.

Những ghi nhận của C. rex bên ngoài các vị trí này là do xác định nhầm với các loài trong phức hợp, là Chrysiptera caesifrons và Chrysiptera chrysocephala. Trong phức hợp loài này, C. caesifrons và C. rex là hai loài chị em có quan hệ gần nhất.

C. rex sinh sống tập trung ở đới mặt bằng của các rạn viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 20 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. rex là 5 cm. Thân của C. rex có màu vàng nhạt hoặc trắng, màu vàng tươi hơn ở lưng (đôi khi có màu hồng cam ở trán và lưng trước). Đầu có màu xanh lam xám nhưng không sẫm bằng C. caesifrons, nhưng có nhiều đốm màu xanh tím. Gốc vây ngực có màu vàng cam. Cá con có kiểu hình tương tự cá trưởng thành nhưng thêm một vệt sọc trắng trên đỉnh đầu.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 15–18; Số vảy đường bên: 15–18.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. rex bao gồm tảo và động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo 

R
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Palau
Cá Indonesia
Cá Úc
Động vật Đông Timor
Động vật được mô tả năm 1909
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Chrysiptera sinclairi

Chrysiptera sinclairi là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1987.

Từ nguyên 
Từ định danh sinclairi được đặt theo tên của Nick Sinclair, nhân viên kỹ thuật tại Bảo tàng Tây Úc, một đồng nghiệp đã mất được tác giả G. R. Allen quý mến.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. sinclairi được tìm thấy chủ yếu ở các hòn đảo thuộc quần đảo Bismarck ngoài khơi phía đông bắc Papua New Guinea, bao gồm quần đảo Hermit, đảo Manus, New Britain, New Ireland và đảo New Hanover. Loài này sống trong đầm phá của các rạn viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 15 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. sinclairi là 5 cm. Không như những thành viên còn lại trong phức hợp loài Chrysiptera oxycephala, cá con lẫn cá trưởng thành ở C. sinclairi đều không có màu vàng trên cơ thể. Cá con của Chrysiptera ellenae cũng có màu xanh hoàn toàn như C. sinclairi, nhưng chúng lại thiếu các vạch xám trên vảy.

Cá con (dưới 2 cm) có màu xanh lam hoàn toàn với các vạch xám trên vảy thân, má và mang nhiều đốm xanh nhạt hơn. Mống mắt có sọc đen băng ngang đồng tử, hợp với một sọc đen nhạt từ mắt xuống mõm. Vây đuôi màu xám, trong mờ. Cá thể trưởng thành chuyển sang màu nâu xám ở đầu và gáy. Phần thân còn lại cũng như các vây vẫn giữ lại màu xanh lam. Vây ngực, phía sau của vây lưng và vây hậu môn, cũng như nửa ngoài của vây đuôi trong mờ.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10–11; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 12–15; Số lược mang: 31–34.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. sinclairi chủ yếu là các loài động vật giáp xác. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng như các loài trong phức hợp oxycephala; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

Tham khảo

Trích dẫn 
 

S
Cá Thái Bình Dương
Cá Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1987
Chrysiptera springeri

Chrysiptera springeri là một loài cá biển thuộc chi Chrysiptera trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1976.

Từ nguyên 
Từ định danh springeri được đặt theo tên của Victor G. Springer, nhà ngư học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Hoa Kỳ, người đã thu thập mẫu định danh của loài này và nhiều loài cá thia khác tại quần đảo Maluku.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
C. springeri được tìm thấy tại quần đảo Maluku và đảo Flores, Indonesia, cũng như tại Philippines. Chúng sống trên các rạn viền bờ và trong đầm phá, đặc biệt là những khu vực có nhiều san hô thuộc chi Acropora, ở độ sâu khoảng 4–30 m.

Mô tả 

Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. springeri là 5,5 cm. Toàn thân của loài cá này chỉ có một màu xanh lam thẫm bao phủ. Một hàng chấm đen dọc theo đường bên, và vảy của chúng cũng có các vạch đen. Đốm đen lớn nổi bật ngay góc nắp mang. Đầu lốm đốm các vệt đen mờ, cũng như một vệt sọc đen trên mõm. Mống mắt có vạch đen băng ngang đồng tử. C. springeri có một biến dị kiểu hình, với nhiều vệt đen trên cơ thể.

Số gai ở vây lưng: 11–13; Số tia vây ở vây lưng: 10–11; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–11; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của C. springeri có thể là tảo và động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám chặt vào nền tổ.

C. springeri cũng xuất hiện trong ngành buôn bán cá cảnh.

Tham khảo 

S
Cá Thái Bình Dương
Cá Indonesia
Cá Philippines
Động vật được mô tả năm 1976
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
54 Piscium

54 Piscium là một ngôi sao lùn màu cam cách Trái Đất khoảng 36 năm ánh sáng trong chòm sao Song Ngư.

Phát hiện 
Năm 2002, một hành tinh ngoài hệ mặt trời đã được xác nhận là quay quanh ngôi sao và năm 2006, một sao lùn nâu cũng được phát hiện quay quanh nó.

Tên gọi 
Ký hiệu Flamsteed 54 Piscium có nguồn gốc từ danh mục sao của nhà thiên văn học người Anh John Flamsteed, xuất bản lần đầu năm 1712.

Đặc điểm 
Nó có cường độ là 5,86 cho phép nhìn thấy nó bằng mắt không bị che khuất trong điều kiện quan sát phù hợp. Ngôi sao có lớp K0V, với lớp độ sáng V cho thấy đây là một ngôi sao theo trình tự chính đang tạo ra năng lượng ở lõi của nó thông qua phản ứng tổng hợp hạt nhân của hydro thành helium. Nhiệt độ hiệu dụng của quang quyển là khoảng 5.062 K, tạo cho nó màu sắc cam đặc trưng của một ngôi sao loại K.

Người ta đã tính toán rằng ngôi sao có thể có 76 phần trăm khối lượng của Mặt trời và 46 phần trăm độ sáng. Bán kính đã được xác định trực tiếp bằng giao thoa kế là 94% so với bán kính của Mặt trời bằng cách sử dụng mảng CHARA. Thời gian quay của 54 Piscium là khoảng 40,2 ngày. Tuổi của ngôi sao là khoảng 6,4 tỷ năm.

Các ngôi sao 
Năm 2006, một hình ảnh trực tiếp của 54 Piscium cho thấy có một ngôi sao lùn nâu đồng hành với 54 Piscium A. 54 Piscium B được cho là "sao lùn nâu metan" thuộc loại quang phổ "T7.5V". Độ sáng của vật thể dưới lòng đất này cho thấy nó có khối lượng 0,051 so với Mặt trời (gấp 50 lần khối lượng của Sao Mộc) và 0,082 lần bán kính của Mặt trời. Tương tự như Gliese 570 D, sao lùn nâu này được cho là có nhiệt độ bề mặt khoảng 810 K (537 °C).

Khi 54 Piscium B được chụp trực tiếp bằng Kính viễn vọng Không gian Spitzer của NASA, người ta đã chứng minh rằng sao lùn nâu có sự phân tách dự kiến của khoảng 476 đơn vị thiên văn khỏi ngôi sao chính.54 Piscium B là sao lùn nâu đầu tiên được phát hiện xung quanh một ngôi sao có hành tinh ngoài hệ mặt trời đã được biết đến (dựa trên các khảo sát vận tốc hướng tâm).

Hệ hành tinh 
Vào ngày 16 tháng 1 năm 2002, một nhóm các nhà thiên văn học (dẫn đầu bởi Geoff Marcy) đã công bố phát hiện ra một hành tinh ngoài hệ mặt trời (tên là 54 Piscium b) vào khoảng 54 Piscium. Hành tinh này được ước tính có khối lượng chỉ bằng 20% so với Sao Mộc (làm cho hành tinh xung quanh có cùng kích thước và khối lượng của Sao Thổ).

Hành tinh quay quanh mặt trời của nó ở khoảng cách 0,28 đơn vị thiên văn (sẽ nằm trong quỹ đạo của Sao Thủy), mất khoảng 62 ngày để hoàn thành. Người ta đã cho rằng hành tinh này có chung độ nghiêng của ngôi sao và do đó có khối lượng thực gần với khối lượng tối thiểu của nó; [17] tuy nhiên, một số "Sao Mộc nóng" được biết là xiên so với trục sao.

Năm 2013, các quan sát đã ám chỉ sự hiện diện của một hành tinh thứ hai quay quanh 54 Piscium. Ứng cử viên hành tinh Vách 54 Piscium c (HD 3651c) - có khối lượng 0,03 MJ và quay quanh ngôi sao chủ của nó ở khoảng cách 0,186 AU, một quỹ đạo mất khoảng 31 ngày để hoàn thành.

Liên kết ngoài.

Tham khảo