Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vòng loại bóng đá nam Thế vận hội Mùa hè 2020 khu vực châu Đại Dương

Giải đấu vòng loại bóng đá nam Thế vận hội Mùa hè khu vực châu Đại Dương 2019(còn được gọi là Giải vô địch bóng đá U-23 châu Đại Dương 2019) sẽ là lần thứ tám của Giải đấu vòng loại Olympic nam khu vực châu Đại Dương, Giải vô địch bóng đá được tổ chức bởi Liên đoàn bóng đá Châu Đại Dương (OFC) dành cho các đội tuyển quốc gia dưới 23 tuổi của Châu Đại Dương.

Vào tháng 11 năm 2018, OFC đã thông báo rằng Fiji sẽ tổ chức giải. Giải đấu sẽ được tổ chức từ ngày 21 tháng 9 đến ngày 5 tháng 10 năm 2019.

Đội chiến thắng sẽ đủ điều kiện làm đại diện của OFC tại Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2020 tại Nhật Bản.

Fiji là những nhà đương kim vô địch.

Các đội tham dự
Eight of the 11 FIFA-affiliated national teams from OFC entered the tournament.

Không tham dự

Lưu ý:  New Caledonia và Tahiti không phải là thành viên của Ủy ban Olympic Quốc tế và do đó không đủ điều kiện để tham gia Giải bóng đá Olympic.

Địa điểm
Các trận đấu sẽ được diễn ra tại Suva và Lautoka.
 Sân vận động Quốc gia ANZ, Suva
 Công viên Churchill, Lautoka

Đội hình 

Cầu thủ sinh vào hoặc sau ngày 1 tháng 1 năm 1997 mới có đủ điều kiện để tham gia giải đấu.

Bốc thăm
Lễ bốc thăm của giải đấu được tổ chức vào ngày 6 tháng 5 năm 2019 tại Học viện OFC ở Auckland, New Zealand. Tám đội được chia thành hai bảng, mỗi bảng bốn đội. Hai đội xếp hạng cao nhất, New Zealand và Fiji, lần lượt được chỉ định vào các vị trí nhóm A1 và B1, và hai đội xếp hạng tiếp theo là Quần đảo Vanuatu và Solomon đã được bốc thăm vào vị trí 2 của Bảng A hoặc Bảng B, trong khi các đội còn lại bôc thăm vào vị trí 3 hoặc 4 của Bảng A hoặc Bảng B.

Vòng bảng
Hai đội đầu bảng giành quyền vào bán kết.

Tất cả thời gian là giờ địa phương, FJT (UTC+12).

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Sơ đồ

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết
Vô địch vòng loại và giành quyền tham dự Olympic Mùa hè 2020.

Đội đủ điều kiện tham dự Thế vận hội mùa hè
Đội bóng của OFC đủ điều kiện tham gia Giải bóng đá nam Thế vận hội mùa hè 2020.

1 Bold indicates champions for that year. Italic indicates hosts for that year.

Vua phá lưới
4 bàn
 Ben Waine

2 bàn

 Patrick Joseph
 Adrian Mara
 Augustine Waita
 Azariah Soromon

1 bàn

 Savenaca Baledrokadroka
 Bruce Hughes
 Logan Rogerson
 Myer Bevan
 Gregory Togubai
 Michael Tumua Leo
 Darold Kakasi
 Patrick Taroga
 Hemaloto Polovili
 Ronaldo Wilkins

Tham khảo

Liên kết ngoài
OFC Men's Olympic Qualifier 2019
News > OFC Men's Olympic Qualifier 2019 , oceaniafootball.com

2019
Football at the 2020 Summer Olympics – Men's qualification
2019 in youth association football
Men's Olympic Qualifying Tournament
International association football competitions hosted by Fiji
2019 in Fijian football
Current sports events
September 2019 sports events in Oceania
October 2019 sports events in Oceania
Họ Cá nâu

Họ Cá nâu (danh pháp khoa học: Scatophagidae) là một họ cá nhỏ, theo truyền thống xếp trong bộ Perciformes, nhưng gần đây được phân loại lại như là một họ ở vị trí không chắc chắn (incertae sedis) trong loạt Eupercaria.

Trong ấn bản lần 5 của Fishes of the World năm 2016, họ này cùng họ Siganidae được xếp trong liên họ Siganoidea của bộ Perciformes.

Các loài cá trong họ này là cá nhỏ bản địa Ấn Độ Dương và tây Thái Bình Dương từng phổ biến trong thương mại cá cảnh trong khoảng 30 năm gần đây. Mặc dù cá nâu non có thể sống trong môi trường nước ngọt nhưng phần lớn cá trưởng thành ưa thích môi trường nước lợ. Tuy nhiên, cá nâu châu Phi (Scatophagus tetracanthus) có thể sinh sống trong môi trường nước ngọt trong tự nhiên. Loài lớn nhất có thể dài tới  và một số cá thể được biết là sống tới 20 năm trong điều kiện nuôi nhốt miễn là các điều kiện về môi trường nước phù hợp được cung cấp. Chúng là cá ăn xác chết, ăn tảo và phân, vì thế mà có tên khoa học của chúng, từ tiếng Hy Lạp ' nghĩa là "phân" và ' nghĩa là "ăn".

Chi và loài
Bốn loài trong hai chi như sau:
 Scatophagus Cuvier, 1831
 Scatophagus argus – cá nâu, cá nâu xanh, cá nâu hồng
 Scatophagus tetracanthus (Lacépède, 1802) – cá nâu châu Phi.
 Selenotoca Myers, 1936
 Selenotoca multifasciata (Richardson, 1846) – cá nâu bạc.
 Selenotoca papuensis Fraser-Brunner, 1938 – cá nâu mặt trăng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cá nóc tro

Cá nóc tro, còn gọi là cá nóc đầu thỏ mắt to, tên khoa học là Lagocephalus lunaris, là một loài cá biển thuộc chi Lagocephalus trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên 
Tính từ định danh lunaris trong tiếng Latinh có nghĩa là "như trăng lưỡi liềm", hàm ý đề cập đến vây đuôi của loài cá này lõm sâu vào trong tạo thành hình lưỡi liềm.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
Cá nóc tro được phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, ngược lên phía bắc đến vịnh Ba Tư và vùng biển phía nam Nhật Bản và Hàn Quốc, xa về phía đông đến Biển Đông, giới hạn phía nam đến Úc và Nam Phi.

Cá nóc tro sống trên nền đáy bùn hoặc cát, cũng có thể được bắt gặp ở khu vực cửa sông và rừng ngập mặn, được tìm thấy ở độ sâu khoảng từ 5 đến ít nhất là 150 m.

Mô tả 
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc tro là 45 cm. Thân có nhiều gai nhỏ.

Số tia vây ở vây lưng: 11–13; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–12; Số tia vây ở vây ngực: 16–18.

Sinh thái học 
Thức ăn chủ yếu của cá nóc tro là các loài thủy sinh không xương sống như giun nhiều tơ và tôm.

Thương mại 
Ở Việt Nam, mặc dù được đánh giá là có độc tính rất mạnh, nhưng cá nóc tro là một loài có năng suất khai thác cao và chiếm tỉ lệ lớn trong sản lượng khai thác.

Còn ở Thái Lan, cá nóc vàng được đánh giá là loài không có độc, và được chế biến dưới dạng cá viên.

Ở khu vực vịnh Ba Tư, cá nóc tro không được quan tâm trong ngành thủy sản, nhưng có thể được nuôi cá cảnh.

Tham khảo 

L
Cá có độc
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Iran
Cá Pakistan
Cá Yemen
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Ấn Độ
Cá Bangladesh
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Nhật Bản
Cá Hàn Quốc
Cá Úc
Cá được mô tả năm 1801
Cá Trung Quốc
Cá Indonesia
Tọa độ trên Mặt Trăng

Tọa độ trên Mặt Trăng được dùng để chỉ vị trí trên bề mặt Mặt Trăng của Trái Đất. Bất kỳ vị trí nào trên bề mặt Mặt Trăng được thể hiện bằng hai thông số, giống như vĩ độ và kinh độ của Trái Đất. Kinh độ cho biết vị trí phía đông và phía tây của Mặt Trăng theo kinh tuyến gốc, là một đường thẳng xuyên qua cực bắc Mặt Trăng và cực nam Mặt Trăng.  (xem thêm kinh tuyến gốc của Trái Đất.)  Đây được xem là tầm nhìn thấy Mặt Trăng từ Trái Đất. Vĩ độ cho biết vị trí phía bắc và phía nam theo xích đạo của Mặt Trăng. Hai tọa độ được đo bằng độ.

Các nhà thiên văn học xác định các địa điểm trọng yếu trên hệ tọa độ Mặt Trăng bằng cách xác định hố vệ tinh 'Mösting A'. Tọa độ của hố này được xác định bằng:

Hệ tọa độ của Mặt Trăng được xác định chính xác hơn bằng thí nghiệm đo khoảng cách đến Mặt Trăng bằng tia laser.

Vật gì đi qua 90°Đ hoặc 90°T sẽ không được nhìn thấy từ Trái Đất, ngoại trừ sự hiệu chỉnh của Mặt Trăng, sẽ làm 59% độ nhìn thấy Mặt Trăng.

Kinh độ hoàn hảo trên Mặt Trăng 
Kinh độ hoàn hảo trên Mặt Trăng là kinh độ vào lúc sáng của đường rạng đông, được đo bằng độ và về phía tây của kinh tuyến gốc. Đường rạng đông vào lúc sáng sẽ hình thành một nửa vòng tròn qua Mặt Trăng khi Mặt Trời mới bắt đầu mọc. Khi Mặt Trăng tiếp tục đi theo quỹ đạo của nó, đường này sẽ thay đổi trong kinh độ. Giá trị của kinh độ hoàn hảo tăng từ 0° đến 359° theo hướng di chuyển của đường rạng đông.

Bình minh diễn ra tại kinh tuyến gốc khi pha Mặt Trăng tiến tới Bán nguyệt đầu tháng, sau một phần tư của ngày âm lịch. Tại vị trí này kinh độ hoàn hảo lúc bình mình được xác định là 0°. Do đó, khi đến thời điểm Trăng tròn, kinh độ hoàn hảo tăng đến 90°; vào Bán nguyệt cuối tháng là 180°; vào lúc Mặt Trăng mới, kinh độ hoàn hảo đạt 270°.  Chú ý rằng vào thời điểm Mặt Trăng mới, Mặt Trăng sẽ không thể nhìn thấy từ Trái Đất ngoại trừ vào thời điểm nhật thực.

Góc tới nhỏ của tia tới khiến bóng chiếu dày, do đó khu vực gần đường rạng đông là tầm nhìn ưa thích của các nhiếp ảnh gia chụp ảnh qua kính thiên văn. Các nhà quan sát sẽ phải biết vị trí của đường rạng đông để chụp được cảnh này. Kinh độ hoàn hảo sẽ có ích cho mục đích này.

Kinh độ hoàn hảo vào lúc đường rạng tối sẽ bằng kinh độ hoàn hảo cộng với 180°.

Kinh độ 

Kinh độ trên Mặt Trăng xác định vị trí đông và tây theo kinh tuyến gốc. Khi không có hướng nào được xác định, phía đông là dương và phía tây là âm.

Nói đại khái, kinh tuyến gốc của Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm đĩa Mặt Trăng được nhìn thấy từ Trái Đất. Theo dữ kiện chính xác hơn, nhiều hệ tọa độ đã xác định toàn bộ Mặt Trăng, nhưng sự khác nhau không nhiều. Hiệp hội Thiên văn Quốc tế yêu cầu hệ tọa độ "mean Earth/polar axis" (hệ tọa độ cực), khi mà kinh tuyến gốc là hướng gốc (từ trung tâm của Mặt Trăng) của trung tâm Trái Đất.

Tham khảo

"A Unified Lunar Control Network — The Near Side", Merton E. Davies, Tim R. Colvin, & Donald L. Mayer, RAND Corporation, Santa Monica, 1987.

Khoa học Mặt Trăng
Góc
Hệ tọa độ
Darayisung Gödeng Khan

Daraisung Guden Khan (tiếng Mông Cổ: Дарайсүн гүдэн хаан, 1520 - 1557) là một Khả hãn của triều đại Bắc Nguyên tại Mông Cổ. Ông là con trai cả của Bodi Alagh Khan.

Trong thời gian cai trị của mình, Altan Khan trở nên mạnh mẽ và coi thường sức mạnh của Đại hãn và Daraisung Khan không thể giành được chiến thắng trong các cuộc xung đột giữa họ. Altan Khan buộc Daraisung Guden Khan phải chạy trốn về phía đông. Bốn năm sau, vào năm 1551, Daraisung đã thỏa hiệp với Altan thừa nhận sự lãnh đạo của Altan để đổi lấy việc trao danh hiệu "Gegeen Khan" cho ông. Do đó, Daraisung Guden Khan đã buộc phải di dời triều đình của mình đến phía đông gần Mãn Châu, và sức mạnh của Đại hãn bắt đầu suy giảm. Mặc dù hầu hết các quý tộc Mông Cổ vẫn công nhận Đại hãn là người lãnh đạo đất nước, nhưng đó chỉ là trên danh nghĩa và hai quý tộc Bột Nhi Chỉ Cân tự xưng là khả hãn của các vùng đất của chính họ.

Với sự suy tàn của một nước Mông Cổ thống nhất, chắt của ông, Ligdan Khan, hãn Bột Nhi Chỉ Cân cuối cùng của Mông Cổ, cuối cùng được biết đến với cái tên Ligdan của người Chahar, và cuối cùng bị triều đại nhà Thanh khuất phục.

Xem thêm 

 Bodi Alagh Khan
 Altan Khan

Tham khảo 

Đại hãn Bắc Nguyên
Sinh năm 1520
Mất năm 1557
Tümen Zasagt Khan

Tümen Zasagt Khan (tiếng Mông Cổ: Түмэн засагт хаан, Tümen zasagt xaan, 1539-1592) là một Khả hãn của triều đại Bắc Nguyên tại Mông Cổ. Chính trong thời kỳ cai trị của mình, người Mông Cổ đã chinh phục người Daur và người Evenk. Không giống như cha mình, ông đã thành công trong việc hợp nhất toàn bộ người Mông Cổ, bao gồm cả người Oirat, với một chút ít đổ máu.

Trị vì 
Tümen là người đầu tiên trong ba người con trai của Darayisung Gödeng Khan. Bằng cách được công nhận là Khả hãn, Altan Khan cho thấy quyền lực của mình. Tuy nhiên, nhờ phối hợp hành động cùng Altan Khan, Tümen đã chiến thắng Uriyangkhai và người Daur Mông Cổ. Họ hàng của ông, Abtai Khan và Khutughtai Sechen Khung Taiji, đã mang một phần lớn của Liên minh Oirat trở lại vào nếp sống Mông Cổ. Ngoài cuộc xâm lược thành công vào lãnh thổ Trung Quốc của nhà Minh, Tümen còn chinh phục Koko Nur và bổ nhiệm con trai mình cai trị ở đó.

Tümen và các hoàng tử Mông Cổ khác quyết định chấp nhận Phật giáo Tây Tạng. Năm 1576, Tümen được Ilduni Sanggiduktshi Garma Lama đổi đạo thành Phật giáo. Ông tập hợp sáu bộ lạc, và thiết lập luật pháp. Ông đã thực hiện cải cách luật pháp nhà nước và miễn cho các quý tộc Mông Cổ khỏi một số loại thuế. Ông đã biên soạn một bộ luật mới được cho là dựa trên Yekhe Zasag của Thành Cát Tư Hãn. Từ đó, ông được gọi là Jasagtu, người đã làm hòa với bộ lạc cánh hữu và trao cho các nhà lãnh đạo danh hiệu chính thức của họ. Ông đã buộc ba bộ lạc Nữ Chân như Jurjis ở Mãn Châu và các dân tộc Tungus ở Yekhe, phải thần phục để cống nạp cho triều đình của mình.

Zasaghtu Khan mất năm 1592, sau 34 năm tại vị.

Xem thêm 
Danh sách các Đại hãn nhà Bắc Nguyên
 Daraisung Guden Khan

Tham khảo 

Đại hãn Bắc Nguyên
Sinh năm 1539
Mất năm 1592
Stethojulis albovittata

Stethojulis albovittata là một loài cá biển thuộc chi Stethojulis trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1788.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có dải sọc trắng" (albus: "màu trắng" + vittata: "có dải sọc"), hàm ý đề cập đến các đường sọc màu xanh lam nổi bật trên cơ thể cá đực, khi ngâm mẫu vật trong rượu sẽ chuyển sang màu trắng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
S. albovittata có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận từ Biển Đỏ và vùng bờ biển Oman–Yemen trải dài về phía nam dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và hầu hết các đảo quốc trong Ấn Độ Dương; từ quần đảo Mergui trải dài đến phía bắc đảo Sumatra, xa hơn ở phía đông là đến các đảo phía tây của quần đảo Sunda Nhỏ (Indonesia).

Loài này sống xung quanh các bãi đá ngầm và rạn san hô trong các đầm phá và vùng biển ngoài khơi, cũng được tìm thấy trong các thảm cỏ biển ở độ sâu đến 21 m.

Mô tả 
S. albovittata có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 14 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá đực trưởng thành có màu xanh lục (xanh thẫm ở thân trên và nhạt màu ở bụng) 3 đường sọc sáng màu xanh lam: sọc trên cùng từ đỉnh mõm chạy dọc theo gốc vây lưng; sọc giữa từ khóe miệng kéo dài đến giữa vây đuôi; sọc dưới cùng từ cằm băng lên trên gốc vây ngực và băng thẳng xuống nửa dưới cuống đuôi. Sau mắt có một sọc ngắn (chỉ kéo dài đến phần thân trước). Vùng má có màu vàng; gốc vây ngực có đốm vàng bao quanh.

Cá cái và cá đực đang phát triển màu nâu xám hoặc nâu phớt xanh lục, trắng hơn ở bụng. Nửa thân trên lốm đốm các chấm trắng, thường xuất hiện hai dải sọc trắng mờ. Có một dải sọc màu đỏ mờ chia tách hai phần thân trên và dưới. Cuống đuôi có 2 đốm đen nhỏ viền trắng ngay giữa. Một đốm màu cam ở trên gốc vây ngực.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 25–30.

Hành vi và tập tính 
Thức ăn của S. albovittata là các loài thủy sinh không xương sống, chủ yếu là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Loài này có thể sống đơn độc hoặc hợp thành những nhóm nhỏ với một cá thể đực thống lĩnh bầy cá cái trong hậu cung của nó.

Tham khảo 

A
Cá Ấn Độ Dương
Cá biển Đỏ
Cá Oman
Cá Yemen
Cá Somalia
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Indonesia
Động vật được mô tả năm 1788
Cá bàng chài chấm đỏ

Stethojulis bandanensis là một loài cá biển thuộc chi Stethojulis trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1851.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài được đặt theo tên của đảo Banda Neira, một hòn đảo thuộc quần đảo Banda (Indonesia), nơi mẫu gốc được phát hiện.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
S. bandanensis có phạm vi phân bố tập trung ở Tây Thái Bình Dương, thưa thớt hơn ở Đông Thái Bình Dương và Đông Ấn Độ Dương. Ở Ấn Độ Dương, loài này chỉ được tìm thấy tại đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling) (đều thuộc Úc), về phía nam đến Tây Úc; ở Tây Thái Bình Dương, phạm vi của chúng mở rộng trên khắp các vùng biển Đông Nam Á; ngược lên phía bắc dọc theo bờ biển Nam Trung Quốc trải dài tới Nam Nhật Bản; phía đông trải dài đến các quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương (ngoại trừ quần đảo Hawaii); phía nam giới hạn đến bờ biển bang New South Wales (Úc); ở Đông Thái Bình Dương, S. bandanensis xuất hiện ở ngoài khơi bán đảo Baja California và vịnh California, dọc theo bờ biển México, Costa Rica và Panama, bao gồm tất cả các hòn đảo xa bờ. Loài chị em gần với S. bandanensis, Stethojulis albovittata, có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương.

Loài này sống gần các rạn san hô trên nền đáy cát lẫn đá vụn trong các đầm phá nông và vùng biển gần bờ ở độ sâu đến 30 m.

Mô tả 
S. bandanensis có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

S. bandanensis đực có một vệt màu đỏ ửng trên gốc vây ngực, một đặc điểm không có ở S. albovittata. Cá đực có 4 dải sọc màu xanh lam sáng: sọc trên cùng từ mắt dọc theo gốc vây lưng xuống cuống đuôi; sọc thứ hai ngắn nằm trên mõm, ngang mắt và kéo dài đến thân trước; sọc thứ ba (dài đến khoảng nửa thân trước) từ khoé miệng băng xuống dưới mắt, vòng lên trên vệt đốm đỏ; dải dưới cùng từ cằm băng qua gốc vây ngực kéo dài đến giữa vây đuôi. Cá đực có vệt màu vàng trên má.

Cá cái có màu xám với những đốm trắng nhỏ chi chít bao phủ khắp phần thân trên. Dưới mắt có một vệt vàng tươi. Một đốm đỏ ở trên gốc vây ngực và hai đốm đen nhỏ ở giữa cuống đuôi. Cá con có thêm các đốm ở sau vây lưng và vây hậu môn.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Hành vi và tập tính 
Thức ăn của S. bandanensis là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ, chủ yếu là các động vật giáp xác. Loài này bơi thành các nhóm nhỏ, và cũng có thể sống đơn độc. Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo 

B
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Campuchia
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Papua New Guinea
Cá Trung Quốc
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Fiji
Cá Tonga
Cá vịnh California
Cá México
Cá Costa Rica
Cá Panamá
Động vật được mô tả năm 1851
Stethojulis interrupta

Stethojulis interrupta là một loài cá biển thuộc chi Stethojulis trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1851.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "bị gián đoạn", hàm ý đề cập đến thân trên và dưới của cá đực được chia tách bởi một đường sọc màu xanh lam sáng chỉ kéo dài ở thân sau.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
S. interrupta có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận từ Biển Đỏ và vùng bờ biển Oman–Yemen trải dài về phía nam dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và một vài các đảo quốc trong Ấn Độ Dương (Mauritius và Sri Lanka), phía nam Ấn Độ và Tây Úc; từ biển Andaman, S. interrupta xuất hiện ở hầu hết các vùng biển Đông Nam Á (trừ phần lớn Biển Đông) và Papua New Guinea; phía đông giới hạn đến quần đảo Solomon; về phía nam tới bờ biển Đông Úc (bao gồm rạn san hô Elizabeth và rạn san hô Middleton ngoài khơi).

Loài chị em gần với S. interrupta, Stethojulis terina, có phạm vi phân bố từ vùng bờ Biển Đông thuộc Việt Nam ngược lên phía bắc đến Trung Quốc và Nhật Bản.

Loài này sống gần các rạn san hô ở vùng biển gần bờ và ngoài khơi có độ sâu đến 45 m.

Mô tả 
S. interrupta có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 13 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá con có màu trắng ở thân dưới, thân trên màu nâu vàng hoặc màu vàng lục với một dải sọc đen chạy dọc chiều dài cơ thể''. Cá cái có nhiều kiểu màu (màu hồng; lục xám; hoặc nâu lục) nhưng thường có mõm màu vàng và lốm đốm các chấm đen; không có một đường sọc đen viền trắng trên gốc vây ngực rõ rệt như S. terina.

Cá đực của S. interrupta và S. terina có màu ô liu xám hoặc xanh lục và đều có 5 đường sọc màu xanh lam sáng: hai sọc trên đầu băng qua rìa trên và dưới của mắt; một đường sọc dọc theo gốc vây lưng; một đường sọc ở giữa thân sau (chỉ dài khoảng một nửa chiều dài cơ thể, là sọc giúp phân biệt với các loài Stethojulis có cùng kiểu sọc); một sọc rất ngắn dưới gốc vây ngực (ngắn hơn Stethojulis strigiventer). Cá đực của S. interrupta không có vệt đen mờ ở mỗi bên cuống đuôi như S. terina. Một đốm màu cam sáng trên gốc vây ngực.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 12–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 25; Số lược mang: 19–23.

 Hành vi và tập tính 
Thức ăn của S. interrupta'' chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ như động vật giáp xác và động vật thân mềm. Loài này thường bơi theo từng nhóm nhỏ, và được ghi nhận là sinh sản theo nhóm.

Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo 

I
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Oman
Cá Yemen
Cá Somalia
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Sri Lanka
Cá Ấn Độ
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Campuchia
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1851
Stethojulis trilineata

Stethojulis trilineata là một loài cá biển thuộc chi Stethojulis trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên 
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có ba dải sọc" (tri: "số ba" + lineata: "dải sọc"), hàm ý đề cập đến ba dải sọc không đứt đoạn màu xanh lam sáng ở cá đực.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
S. trilineata có phạm vi phân bố tập trung ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận tại Maldives và từ biển Andaman trải rộng trên hầu hết vùng biển các nước Đông Nam Á; phạm vi phía bắc giới hạn đến quần đảo Tokara (Nhật Bản); phía đông trải dài đến một vài quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương: Papua New Guinea, quần đảo Solomon, Liên bang Micronesia, Palau, Fiji, Tonga, Vanuatu, Wallis và Futuna, Nouvelle-Calédonie; phía nam dọc theo bờ đông của Úc trải dài đến đảo Montague.

Loài này sống gần các rạn san hô ở độ sâu đến 20 m.

Mô tả 
S. trilineata có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá cái có màu hơi xanh lục đến xám nâu và có nhiều chấm trắng ở thân trên và một đốm đen ở gốc vây đuôi. Khác với cá cái Stethojulis bandanensis, S. trilineata có các sọc ngang sáng màu và không có vệt màu vàng ở mõm. Cá đực có 4 dải sọc màu xanh lam sáng: ngoại trừ sọc trên mõm băng xuống dưới mắt chỉ kéo dài đến qua gốc vây ngực, cả 3 dải còn lại kéo dài đến cuối thân, là đặc điểm giúp phân biệt loài này với các loài Stethojulis đực có cùng phạm vi.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học 
Thức ăn của S. trilineata là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ, chủ yếu là các động vật giáp xác. Loài này thường bơi thành từng nhóm nhỏ, và cũng có thể sống đơn độc hoặc theo cặp.

Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo 

T
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Maldives
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Campuchia
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Fiji
Cá Tonga
Cá được mô tả năm 1801
Kristin Chenoweth

Kristin Dawn Chenoweth (; tên khai sinh:  Kristi Dawn Chenoweth, sinh ngày 24/7/1968) là nữ diễn viên, ca sĩ người Mỹ. Năm 1999, bà thắng một giải Tony cho vai Sally Brown trong vở nhạc kịch You're a Good Man, Charlie Brown (Broadway). Ở lĩnh vực truyền hình, bà từng vào các vai như Annabeth Schott trong The West Wing hay Olive Snook trong phim Pushing Daisies, vai Olive mang về cho bà một giải Primetime Emmy năm 2009 ở hạng mục Nữ phụ xuất sắc trong sê-ri phim hài.

Thời thơ ấu
Nữ ca sĩ được hai vợ chồng kỹ sư hóa học Junie Smith và Jerry Morris Chenoweth nhận nuôi và đặt tên là Kristi Dawn Chenoweth khi bà mới 5 ngày tuổi. Gia đình bà sống ở Broken Arrow, Oklahoma, vùng ngoại ô thành phố Tulsa.

Sự nghiệp

Đời tư

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official Website

Biography at Biography.com
TonyAwards.com Interview
Excerpt from A Little Bit Wicked
Kristin Chenoweth at Emmys.com 

Người viết hồi ký nữ
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Người giành giải Tony
Nhân vật còn sống
Người giành giải Drama Desk
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên nhạc kịch Mỹ
Người viết hồi ký Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc đồng quê người Mỹ
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Sinh năm 1968
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Eponym

Thuật ngữ eponym dùng để chỉ tên của một người được dùng để đặt tên cho một sự vật, sự việc, hiện tượng, hoặc địa điểm hoặc được tin tưởng để đặt tên cho một sự vật, sự việc, hiện tượng hoặc địa điểm. Ví dụ, tên của nữ Vương Elizabeth I của Anh là một eponym của Thời kỳ Elizabeth, và eponym Henry Ford đề cập đến Công ty Ford Motor". Hiện nay, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp ghi âm, thuật ngữ eponym có nghĩa là "được đặt tên theo sau nhân vật chính hoặc người tạo ra nó".

Lịch sử
Giai đoạn được đặt tên theo sau người chủ chốt và có ảnh hưởng:
 Một trong những trường hợp eponym đầu tiên được diễn ra vào thiên niên kỷ thứ hai trước Công Nguyên, khi tên của người Assyria được dùng để đặt tên cho người đứng đầu (limmu).
 Trong Hy Lạp cổ đại, thuật ngữ eponymous archon là những người điều hành tối cao trong Athen cổ đại. Eponymous archon cũng được dùng để đặt tên cho một năm (năm 594 trước CN được đặt tên là Solon). Sau đó, các nhà lịch sử cung cấp một số trường hợp về việc sử dụng eponym, điển hình là giai đoạn thế kỷ thứ năm Athen là The Age of Pericles được đặt tên theo sau chính khách có tầm ảnh hưởng là Perikles.
 Trong thời kỳ Ai Cập thuộc Hy Lạp (Ptolemaic Kingdom), thời kỳ này được đặt tên theo tên của tín đồ đứng đầu là Cult of Alexander and the Ptolemies.
 Kinh Thánh Hebrew giải thích về nguồn gốc của con người thông qua cá nhân - những người đã gánh chịu tên của họ. Jacob được đặt tên lại là "Israel" (Gen 35:9) và tên con trai của ông (hoặc cháu trai) được dùng để đặt tên cho dân tộc Israel, trong khi dân tộc Edomites (Gen. 25:30), Moabites and Ammonites (Gen. 19:30-38), Canaanites (Gen. 9:20-27) và một số dân tộc khác (dân tộc Kenite được đặt tên theo sau Cain Gen. 4:1-16) được đặt tên theo sau tổ tiên của họ. Trong phần lớn trường hợp, kinh nghiệm và cư xử của tổ tiên nêu rõ tính cách của một người được đặt tên theo sau họ.
 Trong La Mã cổ đại, một trong hai cách trang trọng để chỉ một năm là lấy tên hai người điều hành hàng năm. Ví dụ, năm 59 trước CN được một tả là "năm của Marcus Calpurnius Bibulus và Gaius Julius Caesar". Dưới đế chế, người điều hành sẽ thay đổi thường xuyên trong hai tháng, nhưng chỉ có hai người điều hành đầu tiên mới được lấy tên.
 Trong thời kỳ sau Công Nguyên, quý tộc hoàng gia gọi thời kỳ này là năm của Vua. Tuy nhiên, Giáo hội Công giáo Rôma cuối cùng phải sử dụng thuật ngữ Anno Domini (AD) dựa trên ngày sinh của Chúa trên cả hai phương diện quần chúng và quý tộc. Tiêu chuẩn năm của Vua vẫn còn dùng để viết và báo cáo luật xuất bản trong một vài phần của Vương quốc Anh và một vài nước khá giả khác (Anh bãi bỏ điều này vào năm 1963).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Definitions of -nym words, at Fun-with-Words.com
 WhoNamedIt.com , a database of medical eponyms
 Eponyms explored, BBC ideas, 2019

Hình thái tu từ
Microsoft FreeCell

Microsoft FreeCell, còn được gọi tắt là FreeCell, là một trò chơi máy tính trên Microsoft Windows. Tên gọi của trò chơi này bắt nguồn từ một lối chơi bài cùng tên, FreeCell.

Lịch sử phát triển 
Paul Alfille đã triển khai trò chơi FreeCell trên hệ thống máy tính PLATO vào năm 1978. Vào đầu những năm 1980, tổng công ty Control Data Corporation (CDC) đã phát hành trò chơi này trên tất cả các hệ thống PLATO. Jim Horne, người rất thích chơi FreeCell trên hệ thống PLATO tại Đại học Alberta, đã phát hành phần mềm trò chơi (dạng shareware) giá 10 USD với phiên bản đồ họa vào năm 1988. Tuy nhiên, mãi đến năm 1995 thì trò chơi này mới được biết đến trên Windows 95.

Microsoft FreeCell lần đầu được phát hành chính thức cho Windows 3.1 trong Microsoft Entertainment Pack bản 2. FreeCell được đi kèm với các gói Win32s cho phép các ứng dụng 32-bit chạy trên Windows 3.1 16-bit. Mục đích của nó là thử nghiệm lớp 32-bit thunking để đảm bảo rằng lớp thunk đã được cài đặt đúng cách.

Phát hành 
Ngày nay, có các bản ứng dựng FreeCell cho hầu hết mọi hệ điều hành hiện đại vì đây là một trong số ít trò chơi được cài đặt sẵn với mọi bản cài đặt Windows. Trước Windows Vista, các phiên bản dành cho Windows bị giới hạn về các tính năng hỗ trợ người chơi, chẳng hạn như thu hồi các nước đi. Bản cập nhật FreeCell cho Windows Vista chứa các gợi ý cơ bản và thu hồi nước đi không giới hạn (thông qua lựa chọn hoặc lệnh Hoàn tác), và tùy chọn khởi động lại trò chơi. Một số tính năng đã bị xóa, chẳng hạn như màn hình nhấp nháy để cảnh báo người chơi về một nước đi còn lại. FreeCell không có sẵn trong hệ điều hành Windows 8 nhưng có sẵn trong Microsoft Store dưới dạng Bộ sưu tập Microsoft Solitaire miễn phí, cũng có trên Windows 10 (2015) và Windows 11 (2021).

Chú thích 

Trò chơi điện tử năm 1991
Trò chơi trên Windows
Trò chơi của Microsoft
Chơi bài
Fra Mauro (hố)

Fra Mauro là một hố mòn trên bề mặt Mặt Trăng và nó cũng là một phần địa chất của Fra Mauro, nằm ở phía đông bắc của Mare Cognitum và phía đông nam của Mare Insularum. Tiếp giáp ở phần vành phía nam là hố Bonpland và hố Parry, cả hai hố này kết hợp với nhau tạo thành hai vòng tròn tiếp xúc ngoài. Hố được đặt tên theo nhà địa lý người Ý Fra Mauro.

Mô tả
Phần vành ngoài của Fra Mauro đã bị xói mòn rất nặng vì vụ va chạm trong quá khứ và tạo ra 2 cửa hở ở phía bắc và phía đông. Vành ngoài ở phía nam rất dễ quan sát vì nó giao nhau với vành của hố Parry. Phần còn lại là những vành bị xói mòn nhưng chưa bị hở, gọi là những rặng đất nhấp nhô. Vành ngoài có chiều cao cao nhất là 0.7 km.

Thềm địa chất được bao phủ bởi dung nham bazan. Bề mặt gần như bị chia cắt bởi những khe nứt trải dài từ phía bắc xuống vành phía nam. Không có đỉnh giữa, mặc dù hố vệ tinh Fra Mauro E hầu như nằm ở tâm của dải địa chất.

Nhiệm vụ Apollo

Khu vực phía Bắc của hố Fra Mauro được dự kiến là sẽ đáp Apollo 13 xuống đây, nhưng bị hủy bỏ vì bình oxy bị vỡ. Phi hành đoàn sau đó trở về Trái Đất an toàn. Nhiệm vụ tiếp theo, phi hành đoàn Apollo 14 của NASA đầu năm 1971 đã đổ bộ tại khu vực Fra Mauro của Mặt Trăng. Hai phi hành gia là Alan Shepard và Edgar Mitchell đã thực hiện 2 chuyến đi dạo vũ trụ và thu thập gần 45 kg mẫu đất đá được đặt ở đây vì vụ chấn động Mare Imbrium.

Hố vệ tinh
Theo quy ước, những tính chất này được xác định trên bản đồ bằng cách đặt từng chữ cái là tâm của các hố về tinh gần với Fra Mauro nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Fra Mauro at The Moon Wiki

Bài liên quan
 
 
 
 

Hố va chạm trên Mặt Trăng
Apollo 13
Apollo 14
Quỹ đạo Trái Đất

Quỹ đạo Trái Đất là vùng quỹ đạo mà bất kỳ vật thể nào quay quanh Trái Đất theo quỹ đạo ổn định như Mặt trăng hoặc các vệ tinh nhân tạo. Năm 1997, NASA ước tính có khoảng 2.465 vệ tinh nhân tạo quay quanh Trái Đất và 6.216 mảnh vụn vũ trụ theo dõi bởi Trung tâm vũ trụ Goddard. Hơn 16.291 vật thể được phóng trước đó đã tan vỡ/phân rã vào bầu khí quyển của Trái Đất.

Một tàu vũ trụ đi vào quỹ đạo khi tồn tại gia tốc hướng tâm phù hợp do lực hấp dẫn nhỏ hơn hoặc bằng gia tốc lực ly tâm do thành phần nằm ngang của vận tốc của nó. Đối với quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, vận tốc này là khoảng ; để so sánh, tốc độ máy bay có người lái nhanh nhất từng đạt được (không bao gồm tốc độ đạt được khi đáp tàu vũ trụ) là  vào năm 1967 bởi X-15 Bắc Mỹ. Năng lượng cần thiết để đạt vận tốc quỹ đạo Trái Đất ở độ cao  khoảng 36 MJ/kg, gấp sáu lần năng lượng cần thiết chỉ để phóng lên độ cao tương ứng.

Tàu vũ trụ với một củng điểm gần nhất dưới  có thể bị kéo từ bầu khí quyển của Trái Đất, làm giảm độ cao của quỹ đạo. Tốc độ phân rã quỹ đạo phụ thuộc vào diện tích và khối lượng mặt cắt của vệ tinh, cũng như sự thay đổi mật độ không khí của bầu khí quyển phía trên. Dưới khoảng , sự phân rã trở nên nhanh hơn với thời gian tồn tại được đo bằng ngày. Khi một vệ tinh rơi xuống đến độ cao , nó chỉ có vài giờ trước khi nó bốc hơi trong khí quyển. Các vận tốc thoát cần thiết để kéo miễn trường hấp dẫn của Trái Đất hoàn toàn và di chuyển vào không gian liên hành tinh là khoảng .

Tham khảo 

Quỹ đạo Trái Đất
Duvet

Duvet là loại chăn có độ dày và ấm, bên trong được nhồi đầy lông vũ hoặc bông mềm. Loại chăn này có phần vỏ và ruột dễ dàng tách rời nên ở các khách sạn hiện nay, duvet được ưa dùng nhiều hơn vì chúng có thể dễ dàng tháo rời để vệ sinh, giặt giũ. Duvet cover là thuật ngữ dùng để chỉ lớp vỏ bên ngoài của chăn. Lớp ruột của chăn rất khó giặt và chi phí rất tốn kém nên vì vậy lớp vỏ bên ngoài có tác dụng bảo vệ cho lớp ruột bên trong luôn sạch sẽ. Duvet cover chính là một trong những tiêu chuẩn thiết yếu để khách hàng đánh giá chất lượng dịch vụ tại khách sạn đó.

Duvet và comforter đều là những từ dùng để chỉ cái chăn sử dụng trong phòng ngủ ở các khách sạn, vì vậy thường hay bị nhầm lẫn với nhau. Duvet cover có phần vỏ và ruột tách rời, comforter thì không (vỏ và ruột không thể tách rời), vì vậy việc giặt giữ, vệ sinh comforter rất khó khăn và tốn kém. Do đó, hiện nay duvet cover được sử dụng nhiều hơn comforter.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Chăn
Giường chiếu
Giường
Trang trí
Cá đàn lia đuôi lõm

Cá đàn lia đuôi lõm hay cá đàn lia sừng (danh pháp khoa học: Callionymus curvicornis) là một loài cá biển thuộc chi Callionymus trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1837.

Phân bố và môi trường sống 
C. curvicornis được tìm thấy ở Tây Bắc Thái Bình Dương. Chúng sống trên đáy cát nông của các vịnh và đầm phá.

Mô tả 
Chiều dài tối đa được ghi nhận ở C. curvicornis là khoảng 11,1 cm.

Chú thích 

C
Động vật được mô tả năm 1837
Cá được mô tả năm 1837
Callionymus draconis

Callionymus draconis, tên thông thường là cá đàn lia gai Nhật Bản, là một loài cá biển thuộc chi Callionymus trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1977.

Phân bố và môi trường sống 
C. draconis được tìm thấy ở ngoài khơi Nhật Bản và Tây Úc, ở độ sâu khoảng 150 m trở lại.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. delicatulus là khoảng 9 cm.

Chú thích 

draconis
Cá được mô tả năm 1977
Callionymus valenciennei

Callionymus valenciennei là một loài cá biển thuộc chi Callionymus trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1845, được đặt theo tên của nhà ngư học Achille Valenciennes.

Phân bố và môi trường sống 
C. valenciennei được tìm thấy ở ngoài khơi Nhật Bản và bờ biển phía tây của bán đảo Triều Tiên. Loài này được thu thập ở độ sâu khoảng từ 20 đến 50 m.

Mô tả 
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. bentuviai là khoảng 10 cm.

Chú thích 

V
Động vật được mô tả năm 1845
Hjalmar Hammarskjöld

Knut Hjalmar Leonard Hammarskjöld (4 tháng 2 năm 1862 – 12 tháng 10 năm 1953) là chính trị gia, nhà nghiên cứu, bộ trưởng, nghị sĩ quốc hội từ năm 1923 đến năm 1938 (Thượng viện), và Thủ tướng Thụy Điển from 1914 to 1917.

Năm 1890, ông kết hôn với Agnes Maria Carolina Almquist (Stockholm, 15 tháng 1 năm 1866 – Stockholm, 21 tháng 1 năm 1940). Hai người có với nhau 4 người con: Bo, Åke, Sten and Dag.

Tham khảo

Sinh năm 1862
Mất năm 1953
Thành viên Thượng viện Riksdag
Thủ tướng Thụy Điển
Tòa án Đặc biệt Sierra Leone

Tòa án Đặc biệt Sierra Leone, hay "Tòa án đặc biệt" (SCSL), còn được gọi là Tòa án Sierra Leone, là một cơ quan tư pháp được chính phủ Sierra Leone và Liên hiệp quốc  thành lập để "truy tố những người chịu trách nhiệm lớn nhất đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế và luật Sierra Leone " đã cam kết tại Sierra Leone sau ngày 30 tháng 11 năm 1996 và trong Nội chiến Sierra Leone. Ngôn ngữ làm việc của tòa án là tiếng Anh. Tòa án liệt kê các văn phòng tại Freetown, The Hague và Thành phố New York.

Vào ngày 26 tháng 4 năm 2012, cựu Tổng thống Liberia Charles Taylor đã trở thành nguyên thủ quốc gia châu Phi đầu tiên bị kết án vì tham gia vào các tội ác chiến tranh.

Nguồn gốc 
Vào ngày 12 tháng 6 năm 2000, Tổng thống Sierra Leone Ahmad Tejan Kabbah đã viết một lá thư gửi Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan yêu cầu cộng đồng quốc tế thử những người chịu trách nhiệm về tội ác trong cuộc xung đột. Vào ngày 10 tháng 8 năm 2000, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết 1315 yêu cầu Tổng thư ký bắt đầu đàm phán với chính phủ Sierra Leone để tạo ra một Tòa án đặc biệt.

Vào ngày 16 tháng 1 năm 2002, Liên Hợp Quốc và chính phủ Sierra Leone đã ký một thỏa thuận thành lập tòa án. Một hợp đồng đã được trao cho Sierra Construction Systems, công ty xây dựng lớn nhất ở Sierra Leone, để xây dựng tòa nhà sẽ xây dựng tòa án. Các nhân viên đầu tiên đã đến Freetown vào tháng 7/2002. 

Vào ngày 10 tháng 3 năm 2004, tòa nhà tòa án mới của Tòa án đặc biệt cho Sierra Leone đã chính thức được khai trương, trước một khán giả gồm các chức sắc trong nước và quốc tế.

Tính đến tháng 4 năm 2012, hơn 40 quốc gia đã đóng góp quỹ cho công việc của tòa án, trong đó người đóng góp đáng chú ý nhất ở châu Phi là Nigeria. Trong năm 2004, 2011 và 2012, SCSL đã nhận được tài trợ từ các khoản trợ cấp từ Liên Hợp Quốc.

Tham khảo 

Nội chiến Sierra Leone
Tòa án quốc tế
Điệu phi

Điệu phi Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị (chữ Hán: 悼妃博尔济吉特氏, ? - 1658), là một phi tần của Thanh Thế Tổ Thuận Trị Đế trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế 
Sử sách không ghi năm sinh của Điệu phi, chỉ biết bà họ Bác Nhĩ Tế Cát Đặc, xuất thân từ gia tộc Khoa Nhĩ Thấm của Mông Cổ. Tổ phụ của bà là Trại Tang (宰桑), sinh ra Trác Lễ Khác Đồ Thân vương Ngô Khắc Thiện (吴克善), Cố Sơn Bối tử Sát Hãn (察罕), Hòa Thạc Đạt Nhĩ Hãn Thân vương Mãn Châu Tập Lễ (滿珠習禮), Mẫn Huệ Cung Hòa Nguyên phi và Hiếu Trang Hoàng thái hậu. Mãn Châu Tập Lễ, anh trai Hiếu Trang Thái hậu, chính là thân phụ của Điệu phi.

Theo vai vế gia tộc, bà là cháu gọi Hoàng thái hậu là cô mẫu, là biểu muội của Thuận Trị Đế, đường muội của Phế hậu Tĩnh phi và đường cô của Hiếu Huệ Chương Hoàng hậu.

Đại Thanh tần phi 
Từ nhỏ bà được nuôi dạy trong cung, gọi là [Đãi niên; 待年], những người mang thân phận này thường Hán ngữ gọi [Đồng dưỡng tức; 童養媳], mang nghĩa tương tự với "Nàng dâu nuôi từ nhỏ" trong dân gian người Hán. Có thể do sống trong cung lâu năm và có quan hệ họ hàng nên Thuận Trị Đế thấy thân thiết và gần gũi với bà. Đương thời, chế độ hậu cung chưa hoàn thiện, cũng có thể vì bà chưa chính thức trở thành tần phi nên chưa có phong hào chính thức, chỉ gọi là Thứ phi.

Năm Thuận Trị thứ 15 (1658), ngày mùng 5 tháng 3 (âm lịch), Thứ phi Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị lâm trọng bệnh rồi qua đời, tuổi đời cơ hồ còn rất trẻ. Tiếc thương phi tử yểu mệnh, ngay ngày hôm đó, Thuận Trị Đế hạ chỉ dụ cho bộ Lễ truy phong bà làm Phi. Lời dụ nói:

Ngày 21 tháng 3 (âm lịch) cùng năm, Bác Nhĩ Tề Cát Đặc thị chính thức được truy phong Điệu phi (悼妃). Nghi lễ của bà đều được tiến hành theo Phi vị, dùng bạc Quả tử (锞子) cúng tế 35.000 cái, tiền 35.000, bàn thờ cúng 15 cái, thịt dê dùng 9 chỉ, rượu trắng và rượu vàng tổng 9 bình.

Lăng viên 
Điệu phi là người qua đời sớm nhất trong 32 hậu phi của Thuận Trị Đế. Khi bà mất, Thanh Hiếu lăng dù đã được chọn làm nơi an nghỉ cho Hoàng đế, khu vực dưới chân núi Xương Thụy thuộc địa phận huyện Cảnh, Tuân Hóa, tỉnh Hà Bắc; song công trình này vẫn còn chưa được khởi công xây dựng. Thuận Trị Đế quyết định an táng Điệu phi bên cạnh Hoàng lăng, vì vậy ông hạ lệnh xây cho Điệu phi một tòa Phi viên tẩm. Đến ngày 8 tháng 9 (âm lịch) cùng năm thì hạ huyệt, gọi là [Điệu phi viên tẩm; 悼妃园寝]. Sau đó 2 ngày, Thuận Trị Đế phái Nội đại thần Ngao Bái đặc biệt vượt đường xa đi cúng tế Điệu phi. Những điều này cho thấy, Thuận Trị Đế dành cho bà một tình cảm đặc biệt. Ngoài Đổng Ngạc Hoàng quý phi, bà gần như là phi tần duy nhất được Hoàng đế thương cảm như vậy.

Về sau, quan quách của Đổng Ngạc phi, Trinh phi và Khác phi cũng được đặt ở Điệu phi viên tẩm một thời gian trước khi được đưa vào Địa cung của Hiếu lăng. Năm Khang Hi thứ 57 (1718), ngày 7 tháng 4 (âm lịch), Điệu phi được đưa đến an táng tại Hiếu Đông lăng - lăng tẩm riêng dành cho cháu gái bà Hiếu Huệ Chương Hoàng hậu. Bảo đỉnh của bà tọa lạc ở vị trí tôn quý nhất trong 28 vị tần phi.

Tham khảo 

 Thanh sử cảo
 Thanh thực lục
 Thanh hoàng thất tứ phổ - (清皇室四谱)

Mất năm 1658
Phi tần nhà Thanh
Người Mông Cổ thuộc Thanh
Sinh lý học lâm sàng

Sinh lý học lâm sàng là cả một ngành học trong các ngành khoa học y tế và lâm sàng chuyên khoa cho các bác sĩ trong các hệ thống chăm sóc sức khỏe của Thụy Điển, Đan Mạch  và Phần Lan. Sinh lý học lâm sàng cũng có thể được định nghĩa rộng hơn là ứng dụng kiến thức về sinh lý con người cho bệnh nhân trong môi trường chăm sóc sức khỏe.  Là một chuyên khoa cho các bác sĩ y khoa, sinh lý học lâm sàng là một chuyên khoa chẩn đoán mà bệnh nhân được yêu cầu phải trải qua các xét nghiệm chuyên biệt về chức năng của tim, mạch máu, phổi, thận và đường tiêu hóa và các cơ quan khác. Các phương pháp kiểm tra bao gồm đánh giá hoạt động điện (ví dụ điện tâm đồ của tim), huyết áp (ví dụ chỉ số áp lực mắt cá chân) và lưu lượng không khí (ví dụ kiểm tra chức năng phổi bằng phương pháp đo phế dung). Ngoài ra, các nhà sinh lý học lâm sàng đo các chuyển động, vận tốc và quá trình trao đổi chất thông qua các kỹ thuật hình ảnh như siêu âm, siêu âm tim, chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp bằng tia X (CT) và máy quét y học hạt nhân (ví dụ như chụp cắt lớp phát xạ photon (SPECT) và chụp cắt lớp phát xạ positron (PET) có và không có CT).

Vai trò 
Sinh lý học con người là nghiên cứu về các chức năng cơ thể. Kiểm tra sinh lý lâm sàng thường bao gồm đánh giá các chức năng như trái ngược với đánh giá cấu trúc và giải phẫu. Chuyên khoa này bao gồm sự phát triển của các xét nghiệm sinh lý mới trong chẩn đoán y khoa, trong khi một số khoa Sinh lý học lâm sàng thực hiện các xét nghiệm từ các chuyên ngành y học liên quan bao gồm y học hạt nhân, sinh lý thần kinh lâm sàng và X quang. Trong các hệ thống chăm sóc sức khỏe của các quốc gia thiếu chuyên khoa này, các xét nghiệm được thực hiện trong sinh lý học lâm sàng thường được tcác chuyên khoa nội tạng khác nhau trong nội khoa, như các chuyên khoa tim mạch, phổi, thận, và các chuyên khoa khác hực hiện.

Tham khảo 

Môn học
Sinh lý học
Chuyên ngành y khoa
Sinh lý học môi trường

Sinh lý học môi trường (Tiếng Anh: Ecophysiology)(từ tiếng Hy Lạp , oikos, "nhà (giữ)"; , Physis, "bản chất, nguồn gốc"; và , -logia) hoặc sinh thái sinh lý học là một nhánh của sinh học nghiên cứu về cách các sinh vật có thể thích nghi với điều kiện của môi trường. Nó liên quan chặt chẽ đến sinh lý so sánh và sinh lý tiến hóa. Ernst Haeckel tạo ra thuật ngữ bionomy và đôi khi được sử dụng như một từ đồng nghĩa.

Thực vật 
Sinh lý học thực vật chủ yếu liên quan đến hai chủ đề: cơ chế (cách thực vật cảm nhận và phản ứng với thay đổi môi trường) và nhân rộng hoặc tích hợp (cách phản ứng với các điều kiện biến đổi cao, ví dụ: độ dốc từ ánh sáng mặt trời đến 95% trong tán cây với nhau) và tác động tập thể của chúng đối với sự tăng trưởng thực vật và trao đổi khí có thể được hiểu trên cơ sở này.

Trong nhiều trường hợp, động vật có thể thoát khỏi các yếu tố môi trường không thuận lợi như nóng, lạnh, hạn hán hoặc lũ lụt, trong khi thực vật không thể di chuyển và do đó phải chịu đựng các điều kiện bất lợi hoặc bị diệt vong. Do đó, thực vật có kiểu hình dẻo dai và có một loạt các gen hỗ trợ cho sự thích nghi với các điều kiện thay đổi. Người ta đưa ra giả thuyết rằng số lượng lớn gen này có thể được giải thích một phần bởi nhu cầu của các loài thực vật để thích nghi với nhiều điều kiện khác nhau.

Thức ăn 
Như với hầu hết các yếu tố phi sinh học, cường độ ánh sáng (chiếu xạ) có thể là cả dưới mức tối ưu và quá mức. Cường độ ánh sáng cũng là một thành phần quan trọng trong việc xác định nhiệt độ của các cơ quan thực vật (ngân sách năng lượng). Đường cong phản ứng ánh sáng của quang hợp thuần (đường cong PI) đặc biệt hữu ích trong việc mô tả khả năng chịu đựng của cây đối với các cường độ ánh sáng khác nhau.

Ánh sáng dưới mức tối ưu (bóng râm) thường xảy ra ở gốc của tán cây hoặc trong môi trường dưới tán cây. Cây chịu bóng râm có một loạt các thích nghi để giúp chúng tồn tại với số lượng và chất lượng ánh sáng thay đổi điển hình của môi trường bóng râm.

Tham khảo 

Sinh thái học thực vật
Sinh thái học động vật
Thuật ngữ sinh thái học
Sinh lý học thực vật
Sinh lý học động vật
Sinh lý học
Sinh thái học
Ray Clemence

Raymond Neal "Ray" Clemence, MBE (sinh ngày 5 tháng 8 năm 1948  15 tháng 11 năm 2020) là cựu thủ môn tuyển Anh và là một trong những cầu thủ quan trọng đóng góp vào giai đoạn thành công của Liverpool trong giai đoạn những năm 1970. Ông là một trong số 25 cầu thủ đã có hơn 1.000 lần ra sân trong suốt sự nghiệp của mình. Hiện ông đang là người đứng đầu đội ngũ phát triển của hiệp hội bóng đá Anh, chịu trách nhiệm theo dõi và giám sát sự phát triển của các cầu thủ đội trẻ Anh từ cấp độ U-16 đến U-21, và trước đây ông từng nằm trong ban huấn luyện cho đội tuyển Anh.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Scunthorpe United
Sinh ra ở Skegness, Lincolnshire, Clemence có lần đầu ra sân cho Scunthorpe United vào năm 1966 và đã có 48 lần ra sân cho đội bóng này ở giải hạng 3.

Liverpool
Clemence được huấn luyện viên Bill Shankly mang về Liverpool vào ngày 24 tháng 06 năm 1967 từ Scunthorpe United với mức giá 18,000 bảng

Tham khảo

Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1982
Huấn luyện viên bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Mất năm 2020
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Cầu thủ vô địch UEFA Europa League
Robert O. Dean

Robert Orel Dean (2 tháng 3 năm 1929 – 11 tháng 10 năm 2018) là một nhà UFO học người Mỹ quê ở Tucson, Arizona.

Dean rời Lục quân Mỹ về nghỉ hưu với quân hàm Thượng sĩ nhất cao cấp sau 28 năm phục vụ trong quân ngũ. Ông xuất hiện trên các chương trình phát thanh, phim tài liệu truyền hình và tại các hội nghị thảo luận về chủ đề UFO và một chính phủ che đậy các chuyến thăm của người ngoài hành tinh đến Trái Đất. Dean tuyên bố từng xem qua một tài liệu chính phủ được phân loại có tên "The Assessment" (Đánh giá) được cho là thảo luận về các mối đe dọa do hoạt động của người ngoài hành tinh trên Trái Đất và kết luận rằng không có mối đe dọa nào như vậy tồn tại. Dean cho biết ông coi mình là một nhà nghiên cứu UFO chuyên nghiệp và có được giấy phép khai thác "bí mật hàng đầu vũ trụ" khi còn trong quân đội. Năm 1992, khi đang làm điều phối viên dịch vụ khẩn cấp cho quận Pima, Arizona, Dean đã kiện chủ mình vì sự phân biệt đối xử, nói rằng ông bị đối xử bất công vì niềm tin vào UFO và vì tuổi già sức yếu, về sau ông cho biết là cả hai đã hòa giải với số tiền bồi thường 100.000 đô la.

Tác phẩm
Greatest Story Never Told (video), Margana Anagram Production, 1997 (author/host)
UFO – Cosmic Top Secret (video), Visual Corporation Ltd, 1996, ASIN: B000057YNB (presenter)
The UFO Anthology CD–ROM, Dreamland Interactive, 1998,  (host)
Secrets from the Underground – Hybrid 101 Vol 6: Military Coverup & Hybrids, Alien Secrets, 2007, ASIN: B000TRILM8 (DVD interview with Robert O. Dean)

Xem thêm
 Thuyết âm mưu UFO
 Danh sách nhà UFO học

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tucson Weekly feature from 1995
Bob Dean at Project Camelot Reviews
Report by Dr Gregory Pedlow, SHAPE historian (PDF) 

Nhà UFO học
Sinh năm 1929
Mất năm 2018