Ga Kim Mã

Ga Kim Mã là một nhà ga đường sắt đô thị thuộc tuyến số 3 và tuyến số 5 của hệ thống đường sắt đô thị Hà Nội. Nhà ga tọa lạc trên phố Kim Mã, thuộc địa bàn phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội. Ga Kim Mã là một trong bốn ga ngầm thuộc đoạn đi ngầm của tuyến số 3 (đoạn Nhổn – Ga Hà Nội), đồng thời là một trong sáu ga ngầm của tuyến số 5 (đoạn Văn Cao – Hòa Lạc). Ga được ký hiệu mã là T3-S09 trên tuyến 3 và T5-02 trên tuyến 5.

Vị trí và bối cảnh đô thị 
Ga Kim Mã nằm trên phố Kim Mã, đoạn gần ngã tư giao cắt giữa đường Kim Mã và phố Liễu Giai, thuộc phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội. Vị trí nhà ga nằm trong khu vực có mật độ giao thông cao, tiếp giáp với nhiều công trình quan trọng của Thủ đô.

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố Hà Nội đã thực hiện sáp nhập tỉnh và bãi bỏ cấp huyện. Do đó, phường Giảng Võ hiện trực thuộc thành phố Hà Nội, không còn thuộc quận Ba Đình như trước đây. Sự thay đổi này tác động đến công tác quản lý hành chính và quy hoạch đô thị xung quanh khu vực nhà ga.

Khu vực xung quanh ga Kim Mã tập trung nhiều trụ sở ngoại giao và cơ quan quốc tế, bao gồm Đại sứ quán Nhật Bản, Đại sứ quán Australia, Văn phòng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, cùng các tổ hợp thương mại – văn phòng cao cấp như Lotte Center Hà Nội, Capital Place Hà Nội, Vincom Center Metropolis, Khách sạn Daewoo Hà Nội, và các cơ sở giáo dục như Trường Đại học RMIT cơ sở Hà Nội, Trường Phổ thông Thực nghiệm, Trường THPT Phạm Hồng Thái, Trường THCS Thăng Long.

Lịch sử và quá trình thi công

Giai đoạn lập kế hoạch và khởi công 
Ga Kim Mã được quy hoạch như một phần của dự án tuyến đường sắt đô thị số 3, đoạn Nhổn – Ga Hà Nội. Dự án tuyến số 3 có tổng mức đầu tư ban đầu trên 36.000 tỷ đồng, chiều dài 12,5 km, bao gồm 8,5 km đi trên cao từ Nhổn đến Kim Mã và 4 km đi ngầm từ Kim Mã đến Ga Hà Nội. Đến năm 2026, tổng mức đầu tư được điều chỉnh lên 34.826 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn vay ODA và vốn đối ứng từ ngân sách thành phố.

Công tác thi công ga ngầm S9 Kim Mã bắt đầu từ cuối năm 2017, đánh dấu việc khởi công ga ngầm đầu tiên của hệ thống đường sắt đô thị Hà Nội. Quá trình thi công gặp nhiều thách thức do vị trí nằm trong khu vực nội đô đông đúc, mặt bằng thi công hạn chế và yêu cầu cao về an toàn đối với các công trình lân cận.

Vai trò là điểm xuất phát của máy đào hầm TBM 
Ga Kim Mã giữ vai trò trung tâm trong giai đoạn thi công ngầm khi được chọn làm điểm xuất phát cho cả hai máy đào hầm TBM (Tunnel Boring Machine) của dự án. Ngày 30 tháng 7 năm 2024, máy TBM số 1 mang tên "Thần tốc" bắt đầu hành trình khoan hầm từ ga S9 Kim Mã ở độ sâu 17,8 mét. Tiếp đó, ngày 3 tháng 2 năm 2025, máy TBM số 2 mang tên "Táo bạo" cũng khởi động từ cùng vị trí này để đào ống hầm thứ hai chạy song song.

Cả hai máy TBM đều do hãng Herrenknecht của Đức sản xuất, có chiều dài hơn 100 mét, nặng khoảng 850 tấn, được thiết kế riêng cho điều kiện địa chất Hà Nội. Đây là lần đầu tiên công nghệ TBM được áp dụng tại Hà Nội, đánh dấu bước tiến kỹ thuật quan trọng trong thi công hạ tầng ngầm đô thị.

Các mốc thi công quan trọng 
Tính đến tháng 4 năm 2026, quá trình thi công ga Kim Mã và đoạn hầm liên quan đã đạt được nhiều cột mốc đáng chú ý:
 Ngày 1 tháng 12 năm 2025: TBM số 1 "Thần tốc" về đích tại ga S12 Ga Hà Nội, hoàn thành ống hầm thứ nhất sau 16 tháng thi công.
 Ngày 13 tháng 4 năm 2026: TBM số 2 "Táo bạo" về đích an toàn tại ga S12 Ga Hà Nội, chính thức nối thông toàn bộ 4 km đường hầm ngầm qua các ga S9 Kim Mã, S10 Cát Linh, S11 Văn Miếu và S12 Ga Hà Nội.
 Tiến độ gói thầu CP03 (hầm và các ga ngầm) đến cuối năm 2025 đạt trên 72%, và đến tháng 4 năm 2026 đạt 76,69%.

Sau khi hoàn thành công tác đào hầm, các đơn vị thi công tiếp tục triển khai các hạng mục kết cấu bên trong, bao gồm thi công bản đáy, bản trung chuyển, hệ thống cơ điện và hoàn thiện nội thất nhà ga. Theo kế hoạch, đầu khoan của các máy TBM sẽ được tháo dỡ tại ga Hà Nội, trong khi các hệ thống phụ trợ sẽ được kéo về ga S9 Kim Mã để tháo dỡ.

Tuyến số 5 
Bên cạnh tuyến số 3, Ga Kim Mã còn là một trong những nhà ga quan trọng của tuyến đường sắt đô thị số 5 (tuyến Văn Cao – Hòa Lạc). Tuyến số 5 có tổng chiều dài gần 40 km, đi qua 20 nhà ga, trong đó có 6 ga ngầm, 12 ga mặt đất và 2 ga trên cao. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 72.300 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố kết hợp với hình thức đối tác công – tư (PPP).

Lễ khởi công tuyến số 5 diễn ra ngày 19 tháng 12 năm 2025, đánh dấu bước khởi đầu cho giai đoạn thi công đại trà. Ga Kim Mã được thiết kế là một ga trung chuyển quan trọng giữa tuyến số 3 và tuyến số 5, với các kết cấu ngầm phức tạp nhằm bảo đảm khả năng kết nối thuận tiện cho hành khách. Theo thiết kế, tuyến số 5 sẽ đi ngầm trong khu vực nội đô (bên trong Vành đai 3) và chuyển sang đi nổi khi ra khu vực ngoại thành.

Đặc điểm kỹ thuật và kiến trúc

Kết cấu ga ngầm 
Ga Kim Mã được thiết kế theo dạng ga ngầm nhiều tầng, với độ sâu khoảng 17,8 mét so với mặt đất. Cấu trúc nhà ga bao gồm:
 Tầng mặt đất: Lối lên xuống dành cho hành khách, được bố trí tại nhiều vị trí dọc phố Kim Mã và khu vực lân cận.
 Tầng trung chuyển (B1F): Khu vực bán vé, cổng soát vé tự động, khu thương mại, phòng chờ và các phòng kỹ thuật. Đây là không gian kết nối giữa mặt đất và tầng ke ga.
 Tầng ke ga (B2F): Bố trí ke ga đảo cho cả hai hướng tàu của tuyến số 3. Cửa ke ga được lắp đặt hệ thống cửa chắn (platform screen doors) nhằm bảo đảm an toàn và kiểm soát môi trường trong ga.

Đối với tuyến số 5, Ga Kim Mã cũng được thiết kế với cấu trúc tương tự, bao gồm tầng mặt đất, tầng trung chuyển và tầng ke ga ngầm. Hai tuyến được kết nối thông qua các lối đi ngầm và thang cuốn, tạo điều kiện thuận lợi cho hành khách trung chuyển.

Thiết kế kiến trúc và cảnh quan 
Thiết kế kiến trúc của Ga Kim Mã hướng tới mục tiêu tạo ra một không gian công cộng đa chức năng, không chỉ đơn thuần là điểm trung chuyển hành khách. Năm 2023, một nhóm sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã thực hiện đề tài "Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan ga ngầm S9, Kim Mã" và đạt giải Nhất sinh viên nghiên cứu khoa học cấp trường. Đề tài đề xuất biến nhà ga thành không gian cộng đồng, kết nối người dân với các tiện ích và không gian mở, góp phần phủ xanh và cải thiện cảnh quan đô thị.

Phối cảnh thiết kế ban đầu của các nhà ga tuyến Nhổn – Ga Hà Nội, bao gồm Ga Kim Mã, được công bố năm 2017 với phong cách hiện đại, sử dụng vật liệu kính và thép, tạo cảm giác rộng rãi và thân thiện. Tuy nhiên, các thiết kế này có thể được điều chỉnh trong quá trình thi công thực tế để phù hợp với điều kiện kỹ thuật và ngân sách.

Hệ thống kỹ thuật 
Ga Kim Mã được trang bị các hệ thống kỹ thuật hiện đại nhằm bảo đảm vận hành an toàn và hiệu quả:
 Hệ thống thông gió và điều hòa không khí cho không gian ngầm.
 Hệ thống phòng cháy chữa cháy tự động.
 Hệ thống chiếu sáng tiết kiệm năng lượng.
 Hệ thống thang cuốn và thang máy phục vụ người khuyết tật.
 Hệ thống thông tin hành khách (PIS) hiển thị thời gian tàu đến và đi.
 Hệ thống camera giám sát an ninh.

Kết nối và dịch vụ

Kết nối đường sắt đô thị 
Ga Kim Mã là điểm trung chuyển giữa hai tuyến metro quan trọng:
 Tuyến số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội): Hướng đi Nhổn qua ga Cầu Giấy; hướng đi Ga Hà Nội qua ga Cát Linh. Tại ga Cát Linh, hành khách có thể trung chuyển sang tuyến số 2A (Cát Linh – Hà Đông).
 Tuyến số 5 (Văn Cao – Hòa Lạc): Hướng đi Văn Cao qua ga Quần Ngựa; hướng đi Hòa Lạc qua ga Vành đai 1. Tuyến số 5 kết nối trung tâm Hà Nội với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và các đô thị vệ tinh phía Tây.

Kết nối với các phương thức vận tải khác 
Ga Kim Mã được quy hoạch kết nối với hệ thống xe buýt công cộng thông qua các điểm dừng xe buýt dọc phố Kim Mã và đường Liễu Giai. Trong tương lai, khu vực quanh ga có thể được phát triển thành đầu mối giao thông đa phương thức, tích hợp với hệ thống xe đạp công cộng và các bãi đỗ xe.

Tiện ích trong ga 
Theo thiết kế, Ga Kim Mã sẽ bao gồm khu vực thương mại với các cửa hàng tiện lợi, quầy bán đồ ăn nhanh và máy bán hàng tự động phục vụ nhu cầu của hành khách. Ngoài ra, nhà ga còn được trang bị nhà vệ sinh công cộng, khu vực chờ có ghế ngồi và các tiện ích hỗ trợ người khuyết tật.

Tác động và đánh giá

Tác động đến giao thông đô thị 
Việc thi công Ga Kim Mã và đoạn hầm liên quan đã gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến giao thông khu vực trung tâm Hà Nội. Từ năm 2017, nhiều đoạn phố Kim Mã đã bị rào chắn để phục vụ thi công, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) đã thực hiện các biện pháp thu hẹp rào chắn nhằm giảm thiểu tác động. Tại khu vực ga S9 Kim Mã, rào chắn dọc đường Kim Mã đoạn từ hồ Thủ Lệ đến cầu vượt Nguyễn Chí Thanh đã được thu hẹp từ 0,5 đến 1 mét trên chiều dài khoảng 400 mét.

Theo đánh giá của MRB, quá trình thi công các công trình ngầm trong khu vực nội đô gặp nhiều khó khăn do mặt bằng hạn chế, vừa thi công vừa phải bảo đảm giao thông. Các hạng mục buộc phải triển khai theo từng giai đoạn, từng phần, gắn với phương án phân luồng giao thông.

Đánh giá của chuyên gia và cơ quan quản lý 
Việc hoàn thành đào thông toàn bộ 4 km hầm ngầm vào tháng 4 năm 2026 được các chuyên gia đánh giá là một cột mốc quan trọng, khẳng định năng lực của chủ đầu tư và các nhà thầu Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ thi công hầm đô thị phức tạp. Ông Nguyễn Bá Sơn, Phó Trưởng ban Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, nhận định rằng sự kiện TBM "Thần tốc" đến ga Cát Linh là "một bước tiến quan trọng của dự án, là kết quả của nỗ lực vượt qua khó khăn, cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan".

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trong chuyến kiểm tra công trường vào tháng 2 năm 2026 đã biểu dương những nỗ lực của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt đô thị.

Ý kiến cộng đồng 
Trong quá trình thi công, người dân sinh sống và làm việc quanh khu vực Ga Kim Mã bày tỏ sự ủng hộ đối với dự án, dù phải chịu đựng những bất tiện tạm thời. Một tài xế taxi công nghệ thường xuyên di chuyển qua khu vực thi công tuyến số 5 trên Đại lộ Thăng Long cho biết ban đầu có hơi bất tiện vì phải đi chậm và không còn nhiều khoảng trống để vượt xe, nhưng việc cho phép đi vào làn dừng khẩn cấp trong đoạn thi công đã giúp giảm áp lực phần nào.

Tranh cãi và thách thức

Sự cố kỹ thuật trong quá trình thi công 
Tháng 2 năm 2025, tại khu vực ngõ 7 phố Giang Văn Minh (thuộc phường Kim Mã), đã xảy ra hiện tượng phụ gia đào hầm phun trào lên mặt đất trong quá trình vận hành máy TBM. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, sự cố không ảnh hưởng đến chất lượng công trình và đã được xử lý kịp thời. Các chuyên gia cho rằng việc thi công hầm ngầm trong điều kiện địa chất phức tạp và mật độ xây dựng cao của Hà Nội tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi công tác giám sát và xử lý nghiêm ngặt.

Vấn đề giải phóng mặt bằng và tái định cư 
Quá trình thi công Ga Kim Mã và các hạng mục liên quan gặp phải những khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng. Đến năm 2018, tại khu vực ga S9 Kim Mã vẫn còn 11/13 hộ dân chưa được di dời, ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Những vướng mắc này sau đó đã được các cơ quan chức năng tập trung giải quyết để bảo đảm tiến độ dự án.

Các ý kiến trái chiều về tiến độ và chi phí 
Dự án tuyến đường sắt đô thị Nhổn – Ga Hà Nội từng bị một số phương tiện truyền thông gọi là dự án "siêu rùa bò" do thời gian triển khai kéo dài. Tổng mức đầu tư của dự án cũng có sự điều chỉnh qua các giai đoạn, từ hơn 36.000 tỷ đồng ban đầu xuống còn 34.826 tỷ đồng theo số liệu năm 2026. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc triển khai dự án metro ngầm đầu tiên tại Hà Nội là một thách thức lớn, đòi hỏi thời gian và nguồn lực đáng kể để bảo đảm chất lượng và an toàn.

Bố trí ga

Tuyến 3

Tuyến 5

Xung quanh nhà ga 
 Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam
 Đại sứ quán Australia tại Việt Nam
 Lotte Center Hà Nội
 Lotte Mart chi nhánh Lotte Center Hà Nội
 Khách sạn Lotte Hà Nội
 Vincom Center Metropolis
 CGV Vincom Metropolis Liễu Giai
 Khách sạn Daewoo Hà Nội
 Trường Đại học RMIT cơ sở Hà Nội
 Capital Place Hà Nội
 Vietjet Office Hanoi
 Văn phòng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam
 Trường Phổ thông Thực nghiệm
 Trường THPT Phạm Hồng Thái
 Trường THCS Thăng Long

Hình ảnh

Ga kế cận

Xem thêm 
 Ga Cầu Giấy
 Ga Cát Linh
 Tuyến số 3 (Đường sắt đô thị Hà Nội)
 Tuyến số 5 (Đường sắt đô thị Hà Nội)
 Đường sắt đô thị Hà Nội

Chú thích 

Nhà ga đường sắt đô thị Hà Nội
Ga đường sắt đô thị Hà Nội tuyến 3
Ga đường sắt đô thị Hà Nội tuyến 5
Công trình giao thông Hà Nội