Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Moldavia

Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Moldavia (, ') gọi tắt là Moldavian ASSR hoặc Xô viết Tự trị Moldova' là một nước cộng hòa tự trị của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina từ ngày 12 tháng 10 năm 1924 đến ngày 2 tháng 8 năm 1940, bao gồm lãnh thổ hiện đại của Transnistria (ngày nay về mặt pháp lý thuộc Moldova, nhưng trên thực tế hoạt động như một quốc gia độc lập, xem xung đột Transnistria) cũng như phần lớn khu vực Podilsk Raion hiện nay của Ukraina. Đó là một sự sáng tạo chính trị nhân tạo được khơi nguồn từ chính sách dân tộc của Bolshevik trong bối cảnh mất vùng Bessarabia rộng lớn vào tay Romania vào tháng 4 năm 1918. Bằng cách đó, giới lãnh đạo Bolshevik đã cố gắng cực đoan hóa tình cảm thân Liên Xô ở Bessarabia với mục tiêu tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc hình thành một "place d'armes" (đầu cầu) địa chính trị, nhằm thực hiện một bước đột phá theo hướng Balkan bằng cách gây ảnh hưởng lên Bessarabia thuộc Romania, vùng đất cuối cùng đã bị chiếm đóng và sáp nhập vào năm 1940 sau khi ký kết Hiệp ước Molotov-Ribbentrop.

 Thành lập 

Người tích cực tuyên truyền ý tưởng tạo ra quyền tự trị Moldavia trên lãnh thổ Transnistria thuộc Ukraina là nhà cách mạng Nga và là người gốc Bessarabia Grigory Kotovsky (một thành viên của Ủy ban Chấp hành Trung ương Toàn Nga). Tháng 2 năm 1924, một bản ghi nhớ gửi tới Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Nga (Bolshevik) và Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Ukraina (Bolshevik) được ký bởi Grigory Kotovsky, Bădulescu Alexandru, Pavel Tcacenco, Solomon Tinkelman (Timov), Alexandru Nicolau, Alter Zalic, Ion Dic Dicescu (còn được gọi là Isidor Cantor), Theodor Diamandescu, Teodor Chioran và Vladimir Popovici, tất cả những người ký tên đều là các nhà hoạt động Bolshevik (một số người trong số họ đến từ Bucharest). Bản ghi nhớ nhấn mạnh thực tế rằng ở bờ trái sông Dniester có từ 500.000 đến 800.000 người Moldavia sinh sống tập trung và việc thành lập nước cộng hòa Moldavia sẽ đóng vai trò là yếu tố chính trị và tuyên truyền mạnh mẽ trong việc giải quyết cái gọi là vấn đề Bessarabia.

Việc thành lập nước cộng hòa đã trở thành vấn đề gây tranh cãi. Bất chấp sự phản đối của ủy viên ngoại giao Liên Xô Chicherin, người lập luận rằng việc thành lập mới sẽ chỉ củng cố lập trường của người Romania đối với Bessarabia và có thể kích hoạt "các yêu sách bành trướng của chủ nghĩa sô vanh Romania", Điện Kremlin đã phát động một chiến dịch để tạo ra quyền tự trị, thu hút những người tị nạn Bessarabia và những người Romania di cư chính trị sống ở Moscow và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô Viết Ukraina

Mặt khác, Kotovski cho rằng một nước cộng hòa mới sẽ truyền bá tư tưởng Cộng sản sang Bessarabia lân cận, với nguy cơ thậm chí Romania và toàn bộ vùng Balkan sẽ bị cách mạng hóa. Đối với Liên Xô, nền cộng hòa này là một cách để giành được sự ủng hộ của người Bessarabia ở Romania và là bước đầu tiên hướng tới một cuộc cách mạng ở Romania. Mục đích này được giải thích trong một bài báo của tờ báo Odessa Izvestia (d:Q12170579) năm 1924, trong đó một chính trị gia người Nga, Vadeev, nói rằng "tất cả những người Moldavia bị áp bức từ Bessarabia nhìn vào nền Cộng hòa tương lai như một ngọn hải đăng, lan tỏa ánh sáng của tự do và phẩm giá con người," cũng như trong một cuốn sách được xuất bản ở Moscow, trong đó khẳng định rằng "một khi sự phát triển kinh tế và văn hóa của Moldavia bắt đầu, Romania do giới quý tộc lãnh đạo sẽ không thể duy trì sự kiểm soát của mình đối với Bessarabia." Trong khi việc thành lập các nước cộng hòa tự trị dựa trên sắc tộc là một chính sách chung của Liên Xô vào thời điểm đó, với việc thành lập Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa tự trị Moldavia, Liên Xô cũng hy vọng củng cố yêu sách của mình đối với Bessarabia.

ngày 7 tháng 3 năm 1924, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản (b) Ukraina đã công nhận sự thận trọng về chính trị trong việc thành lập quyền tự trị, nhưng để giải quyết dứt điểm vấn đề này, họ đã quyết định sẽ quay lại sau khi xác định cẩn thận tình hình trong khu vực. Vấn đề được tranh luận là về hình thức đáp ứng lợi ích của người dân Moldavia (cộng hòa tự trị, tỉnh tự trị, huyện hoặc raion). Trong quá trình thực hiện công việc, rõ ràng là dữ liệu thống kê về số lượng người Moldavia do ủy ban Kotovsky trình bày bị thổi phồng so với số liệu chính thức, nên vào ngày 18 tháng 4 năm 1924, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản (b) Ukraina đã nhất trí coi việc thành lập quyền tự trị là không phù hợp. Tuy nhiên, lập trường này đã bị bỏ qua ở Moscow. Ủy ban Chấp hành Trung ương Toàn Ukraina (VUTsVK) còn tiến xa hơn nữa và khoảng một tuần sau, vào ngày 24 tháng 4 năm 1924, đã thành lập Ủy ban Trung ương VUTsVK về các vấn đề dân tộc thiểu số.

Quyết định của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Nga (Bolshevik), được thông qua vào ngày 29 tháng 7, chứa đựng chỉ thị rõ ràng cho Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Ukraina về việc phân bổ dân cư Moldavia vào một nước cộng hòa tự trị đặc biệt như một phần của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina và yêu cầu ủy ban này phải báo cáo sau một tháng về tiến độ công việc liên quan. Quyết định về việc thành lập Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia tự trị đã được Đại hội lần thứ 8 của Ủy ban Chấp hành Trung ương toàn Ukraina thông qua tại phiên họp thứ 3 vào ngày 12 tháng 10 năm 1924.

 Địa lý 
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa tự trị Moldavia được thành lập từ một lãnh thổ trước đây được quản lý như một phần của các tỉnh Odessa và Podolia của Ukraina. Vào thời điểm đó, nó chiếm hai phần trăm diện tích đất và dân số của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina.

Ban đầu (tháng 3 năm 1924) được tổ chức như một oblast (Tỉnh tự trị Moldavia), nó chỉ có bốn quận, tất cả đều có đa số người Moldavia:

 Rîbnița – 48.748 cư dân, trong đó 25.387 người Moldavia – 52%
 Dubăsari – 57.371 cư dân, trong đó 33.600 người Moldavia – 58%
 Tiraspol – gần như toàn bộ là người Moldavia
 Ananiv – 45.545 cư dân, trong đó 24.249 người Moldavia – 53%

Vào ngày 12 tháng 10 năm 1924, oblast được nâng lên thành một nước cộng hòa tự trị và bao gồm một số lãnh thổ khác, trong đó có một số lãnh thổ có ít dân số người Moldavia, chẳng hạn như quận Balta (nơi đặt thủ phủ), chỉ có 2,52% người Moldavia.

Thủ đô chính thức được tuyên bố là "thành phố Kishinev (Chișinău) tạm thời bị chiếm đóng". Trong khi đó, một thủ đô lâm thời được thành lập ở Balta và chuyển đến Tiraspol vào năm 1929, nơi nó vẫn ở cho đến khi một phần của MASSR được sáp nhập vào Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia mới thành lập vào năm 1940.

 Lịch sử 
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Moldavia được thành lập bên trong Ukraina Xô viết, vào ngày 12 tháng 10 năm 1924.

Khu vực này nhanh chóng được công nghiệp hóa, và vì thiếu lực lượng lao động có trình độ, một cuộc di cư đáng kể từ các nước cộng hòa Xô Viết khác đã xảy ra, chủ yếu là người Ukraina và Nga. Cụ thể, vào năm 1928, trong số 14.300 công nhân công nghiệp chỉ có khoảng 600 người là người Moldova.

Năm 1925 MASSR sống sót sau nạn đói.

Vào tháng 12 năm 1927, Time đã báo cáo một số cuộc nổi dậy chống Liên Xô giữa nông dân và công nhân nhà máy ở Tiraspol và các thành phố khác (Mogilev-Podolskiy, Kamyanets-Podolskiy) ở phía nam Ukraina Xô viết. Quân đội từ Moskva đã được gửi đến khu vực và đàn áp tình trạng bất ổn, dẫn đến khoảng 4000 người chết. Cuộc nổi dậy vào thời điểm đó bị báo chí chính thức của Kremlin phủ nhận.

Sưu tầm trong MASSR thậm chí còn nhanh hơn so với ở Ukraine và được báo cáo là hoàn thành vào mùa hè năm 1931. Điều này đi kèm với việc trục xuất khoảng 2.000 gia đình đến Kazakhstan.

Vào năm 1932–1933, một nạn đói khác, được gọi là Holodomor ở Ukraine, đã xảy ra, với hàng chục ngàn nông dân chết vì đói. Trong nạn đói, hàng ngàn cư dân đã cố gắng trốn thoát khỏi Dniester, bất chấp nguy cơ bị bắn. Vụ việc đáng chú ý nhất xảy ra gần làng Olănești vào ngày 23 tháng 2 năm 1932, khi 40 người bị bắn. Điều này đã được báo cáo trên các tờ báo châu Âu bởi những người sống sót. Phía Liên Xô đã báo cáo đây là một lối thoát của các yếu tố "kulak bị lật đổ bởi tuyên truyền của România".

Vào ngày 30 tháng 10 năm 1930, từ một phòng thu ngẫu hứng ở Tiraspol, bắt đầu phát sóng bằng tiếng România một đài phát thanh Liên Xô có công suất 4 kW với mục đích chính là tuyên truyền chống România cho Bessarabia giữa Prut và Dniester. Trong bối cảnh một đài phát thanh mới, M. Gorky, được xây dựng vào năm 1936 tại Tiraspol, cho phép phủ sóng rộng hơn về lãnh thổ của Moldova, phát thanh viên nhà nước România bắt đầu vào năm 1937 xây dựng Radio Basarabia, để chống lại tuyên truyền của Liên Xô.

 Người đứng đầu chính phủ 
Revkom
 October 1924 – April 1925 Griogriy Stary (also Borisov)
Chính ủy Liên Xô
 ngày 25 tháng 4 năm 1925 – May 1926 Aleksey Stroyev
 May 1926 – 1928 Griogriy Stary
 1928 – April 1932 Sergei Dmitriu
 April 1932 – June 1937 Griogriy Stary (arrested ngày 22 tháng 6 năm 1937)
 July 1938 – ? Fyodor Brovko
 February 1939 Georgiy Streshny

 Chủ tịch Hội đồng 
Ban chấp hành Trung ương
 ngày 25 tháng 4 năm 1925 – May 1926 Griogriy Stary
 May 1926 – May 1937 Yevstafiy Voronovich (shot in 1937)
 May 1937 – July 1938 Georgiy Streshny (acting)
Supreme Council
 July 1938 – 1940 Tikhon Konstantinov

 Xem thêm 
 Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia
 Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina

 Chú thích 

 Tham khảo 
 Charles King, The Moldovans: Romania, Russia, and the Politics of Culture, Hoover Institution Press, 2000
  Elena Negru – Politica etnoculturală în RASS Moldovenească(Ethnocultural policy in Moldavian ASSR), Prut International publishing house, Chişinău 2003
  Ion Nistor, Vechimea așezărilor românești dincolo de Nistru'', București: Monitorul Oficial și Imprimeriile Statului, Imprimeria Națională, 1939

Các nước Cộng hòa tự trị của Liên bang Xô viết
Moldavia
Lịch sử Transnistria
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga