Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Người Indonesia

Người Indonesia () là công dân của nước Indonesia, không phân biệt chủng tộc, dân tộc hay tôn giáo. Indonesia là một quốc gia quần đảo đa văn hóa với nhiều sắc tộc với nhiều ngôn ngữ, văn hóa và tín ngưỡng khác nhau. Tổng dân số ở Indonesia theo điều tra dân số quốc gia năm 2010 là 237,64 triệu người, và dự kiến sẽ đạt 255,4 triệu vào năm 2015. 51% dân số sống trên đảo Java, hòn đảo đông dân nhất thế giới. Khoảng 95% người Indonesia là người bản địa (bị chi phối bởi người Java) trong khi 5% còn lại là người Indonesia có nguồn gốc nước ngoài, chẳng hạn như người Ả Rập.

Xem thêm 
 Người Java
 Người Indonesia gốc Ả Rập
 Thổ dân Indonesia
 Người Mã Lai

Tham khảo
Người Singapore

Người Singapore là công dân của thành bang Singapore, một quốc gia đa chủng tộc và đa văn hóa dân tộc Trung Quốc, Ấn Độ và bản địa Mã Lai đã lịch sử hình thành phần lớn dân số, những người đến từ các nhóm dân tộc khác nhau của Trung Quốc, Ấn Độ và quần đảo Mã Lai.

Năm 1819, cảng Singapore được thành lập bởi Stamford Raffles, người đã mở cảng để buôn bán tự do và nhập cư tự do trên bờ biển phía nam của hòn đảo. Nhiều người nhập cư từ khu vực định cư ở Singapore. Cho đến năm 1827, dân số của hòn đảo bao gồm những người thuộc các nhóm dân tộc khác nhau.
Theo khảo sát của Châu Á năm 2006, phần lớn người dân Singapore tự nhận mình là "người Singapore", trong khi một nhóm thiểu số thích xác định họ theo các nhóm dân tộc của họ. Hiện tại, dân số Singapore đạt 3.343.000 và dân số Singapore ở nước ngoài đạt 212.000.

Tham khảo

Sách tham khảo 
 

Nhóm sắc tộc ở Singapore
Xyrichtys rajagopalani

Xyrichtys rajagopalani là một loài cá biển thuộc chi Xyrichtys trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1987.

Từ nguyên 
Từ định danh rajagopalani được đặt theo tên của V. Rajagopalan, người của Viện Thủy hải sản Trung ương Ấn Độ.

Phạm vi phân bố và môi trường sống 
X. rajagopalani có phạm vi phân bố giới hạn ở Bắc Ấn Độ Dương. Loài cá này hiện chỉ được tìm thấy ở vùng bờ biển phía tây nam Ấn Độ. X. rajagopalani sống gần các rạn san hô trên nền đáy cát.

Tham khảo 

R
Cá Ấn Độ Dương
Cá Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1987
Cá được mô tả năm 1987
Samuel Stephens Kistler

Samuel Stephens Kistler (26 tháng 3 năm 1900 - 6 tháng 11 năm 1975) là một nhà hóa học và kỹ sư hóa người Mỹ, được biết đến như người phát minh ra Aerogel, một trong những vật liệu rắn nhẹ nhất từng được biết đến.

Tiểu sử
Kistler, con trai của một người giữ cửa hàng, được sinh ra ở thị trấn nhỏ mang tên Cedarville ở góc đông bắc California. Gia đình ông chuyển đến Santa Rosa khi ông 12 tuổi, nơi ông bắt đầu hứng thú với hóa học. Tuy nhiên khi vào Đại học Thái Bình Dương năm 1917, kế hoạch của ông là chơi cello và theo bằng cấp nông nghiệp. Thay vào đó, ông cuối cùng cũng tham gia mọi khóa học khoa học, ba năm sau ông chuyển đến Đại học Stanford và lấy bằng B.A. trong hóa học và tiếp theo là bằng kỹ sư hóa học. Ông không bao giờ học chơi cello nữa. Sau một thời gian ngắn làm việc cho công ty Standard Oil ở California, ông trở lại học viện, làm giảng viên hóa học tại Đại học Thái Bình Dương cho đến năm 1931, ông có một khoảng thời thí nghiệm tạo aerogel ở Đại học Illinois. Ông rời vị trí giảng viên tại Đại học Illinois vào năm 1935 và ký hợp đồng với công ty Monsanto vào đầu những năm 1940 để phát triển các sản phẩm aerogel của mình. Năm 1970 các sản phẩm của ông bị ngừng sản xuất có lẽ do chi phí sản xuất cạnh tranh. Năm 1952 ông đảm nhiệm vị trí trưởng khoa của Đại học kỹ thuật Utah. Ông qua đời tại thành phố Salt Lake vào ngày 6 tháng 11 năm 1975.

Nghiên cứu

 Năm 1931, các thí nghiệm đầu tiên chế tạo aerogel tại đại học Illinois được thực hiện, nhưng kết quả ban đầu không mấy khả quan
 Năm 1940, ông ký hợp đồng với công ty Monsanto để bắt đầu phát triển các sản phẩm Silica aerogel dạng hạt lưới mang nhãn hiệu Santocel

Tham khảo

Kỹ sư Mỹ thế kỷ 20
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Cựu sinh viên Đại học Illinois
Nhà phát minh Mỹ thế kỷ 20
Đường ven biển Nghi Sơn – Cửa Lò

Dự án Đường ven biển Nghi Sơn-Cửa Lò có chiều dài tuyến là 7.5 km, điểm đầu giao với quốc lộ 46, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An và điểm cuối giao với tỉnh lộ 535, thành phố Vinh (nối với tỉnh Hà Tĩnh qua cầu Cửa Hội).

Thiết kế công trình theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, có bề rộng nền đường 12m, bề rộng mặt đường 7m và gia cố lề mỗi bên 2m bằng kết cấu như kết cấu mặt đường. Đây là tuyến mới và thực hiện trên địa bàn huyện Nghi Lộc và thị xã Cửa Lò.

Công trình dự án thuộc nhóm B và tổng mức đầu tư dự án là 521 tỷ đồng, bao gồm vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Trong đó, ngân sách Trung ương là 260.156 tỷ đồng (đã được Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự kiến bố trí vốn tại Văn bản số 4240/BKHĐT-TH ngày 25/5/2017 và báo cáo kết quả thẩm định nguồn vốn tại Văn bản số 6481/BC-BKHĐT ngày 9/9/2019). Ngân sách tỉnh là 260.844 tỷ đồng trên cơ sở khai thác quỹ đất hai bên đường của dự án, nguồn khai thác các khu đất đấu giá trên địa bàn tỉnh Nghệ An và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác).

Thời gian thực hiện dự án 3 năm, kể từ ngày khởi công.

Tuyến đường ven biển tỉnh Nghệ An sau khi được đầu tư đưa vào sử dụng sẽ góp phần làm hoàn thiện mạng lưới giao thông của tỉnh Nghệ An nói riêng và mạng lưới đường bộ ven biển của cả nước nói chung. Tuyến đường sau khi hoàn thành sẽ góp phần kết nối các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam tỉnh Nghệ An với tỉnh Hà Tĩnh thông qua cầu Cửa Hội; kết nối Cảng Cửa Lò, Cảng biển quốc tế Vissai, Cảng DKC và các khu du lịch Cửa Lò, Bãi Lữ, FLC... tạo tiền đề phát triển kinh tế - xã hội - du lịch của tỉnh Nghệ An, đặc biệt là Thành phố Vinh và thị xã Cửa Lò; đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân trong vùng.

Tiến độ thực hiện 
Giai đoạn 1, từ Km 76+00 - Km 83+500 (từ điểm giao quốc lộ 46 đến tỉnh lộ 535, tỉnh Nghệ An), được thi công từ tháng 7 năm 2020. Giai đoạn 1 của dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng được 2 năm. 

Giai đoạn 2 với 60 km, tổng mức đầu tư 4.651 tỷ đồng, được khởi công tháng 2 năm 2022, thời gian thi công đến tháng 2 năm 2026.

Tham khảo 

 Bộ giao thông thông vận tải, Nghệ An đầu tư tuyến đường ven biển 521 tỷ đồng nối với Hà Tĩnh, http://www.mt.gov.vn/vn/tin-tuc/62660/nghe-an-dau-tu-tuyen-duong-ven-bien-521-ty-dong-noi-voi-ha-tinh.aspx 

Giao thông Thanh Hóa
Giao thông Nghệ An
N
Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức

Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức (), còn được biết tới là Đảng Cộng sản Đông Đức, là đảng phái theo chủ nghĩa Marx-Lenin cầm quyền ở Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR; Đông Đức) từ khi quốc gia này được thành lập năm 1949 tới khi sáp nhập sau Cách mạng hòa bình năm 1989. Đảng thành lập từ tháng 4/1946.

Cộng hòa Dân chủ Đức là một nhà nước độc đảng nhưng các tổ chức đảng phái mặt trận nhân dân khác được tồn tại trong liên minh với SED, các đảng này là Liên minh Dân chủ Kitô giáo Đức, Đảng Dân chủ Tự do, Đảng Nông dân Dân chủ, và Đảng Dân chủ Quốc gia. SED thực hiện giảng dạy chủ nghĩa Marx-Lenin và tiếng Nga được dạy bắt buộc trong trường học. Trong những năm 1980, SED đã bác bỏ các chính sách tự do hóa của nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev, như perestroika và glasnost, điều này sẽ dẫn đến sự cô lập của Cộng hòa Đức khỏi việc tái cấu trúc Liên Xô và sự sụp đổ của Đảng vào mùa thu năm 1989.

Walter Ulbricht là người lãnh đạo đảng và nhà nước Đông Đức từ năm 1950 đến 1971. Năm 1953, công nhân xây cất Bức tường Berlin tổ chức một cuộc đình công mà sau này biến thành một cuộc nổi dậy lan tràn chống chính phủ Đông Đức. Cuộc nổi dậy này đã bị Bộ An ninh Nhà nước và Quân đội Xô viết dập tắt. Năm 1971, Erich Honecker trở thành lãnh đạo thay Ulbricht, người đã lãnh đạo một thời kỳ ổn định trong sự phát triển của Cộng hòa Dân chủ Đức cho đến khi ông buộc phải từ chức trong cuộc cách mạng năm 1989. Khác với 2 người trước, lãnh đạo đảng cuối cùng, Egon Krenz, dù theo trường phái cải cách và ôn hòa nhưng đã không thành công trong nỗ lực duy trì thêm sự lãnh đạo SED trong chính trị Cộng hòa Dân chủ Đức và bị cầm tù sau khi Tái thống nhất nước Đức.

SED tiến hành cải cách sau mùa thu năm 1989. Trong hy vọng của việc thay đổi hình ảnh của mình, ngày 16/12 đổi tên thành Đảng Chủ nghĩa Xã hội Dân chủ (PDS), từ bỏ chủ nghĩa Mác Lênin và tuyên bố là đảng đi theo ý thức hệ Chủ nghĩa xã hội dân chủ. Tuy nhiên thì đảng cũng vẫn chỉ nhận được 16.4% phiếu bầu trong bầu cử nghị viện năm 1990 trước ngày thống nhất đất nước. Năm 2007, PDS đã sáp nhập với Lao động và công bằng xã hội (WASG) thành Cánh tả (Die Linke), hiện nay đảng có 39/726 ghế trong Quốc hội Đức sau cuộc bầu cử liên bang Đức năm 2021.

Danh sách thành viên các khóa

Quyền hạn
Theo Điều lệ Đảng các công việc xử lý thường nhật do Bộ Chính trị, Ban Bí thư phối hợp với Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng và Đoàn Chủ tịch Đại hội Nhân dân phối hợp giải quyết.

Thành viên
Để trở thành Ủy viên Bộ Chính trị hoặc Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị thì ứng cử viên trước đấy phải là Ủy viên Trung ương Đảng.

Ủy viên được Ban chấp hành Trung ương Đảng bầu ra, danh sách ứng viên thường đã được hiệp thương từ trước.

Khóa III

Khóa IV

Khóa V

Khóa VI

Khóa VII

Khóa VIII

Khóa IX

Khóa X

Khóa XI

Tham khảo

Chính trị Cộng hòa Dân chủ Đức
Chấm dứt năm 1990 ở Đức
Die Wende
Khối phía Đông
Cựu đảng cộng sản cầm quyền
Đảng phái trong hệ thống đơn đảng
Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Đức
Tiếng Haryana

Tiếng Haryana ( ' hoặc  ') là một ngôn ngữ/cụm phương ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Hindi Tây và được viết bằng chữ Devanagari. Tiếng Haryana có nguồn gốc từ vùng Haryana, Ấn Độ. Tiếng Haryana cũng được nói ở thủ đô Delhi, phía bắc Rajasthan và Tây Uttar Pradesh của Ấn Độ. Nó cũng được nói ở Chandigarh và một số khu vực của Punjab.

Văn hóa 
Các bộ phim Bollywood như Dangal, Sultan (2016) và Tanu Weds Manu: Returns có sử dụng tiếng Haryana. Những bộ phim này nhận được sự đánh giá cao trên khắp Ấn Độ cũng như các nước khác. Do đó, một số người không bản ngữ đã quan tâm đến việc học tiếng Haryana.

Tiếng Haryana đã thành công trong Điện ảnh Ấn Độ, các album nhạc TV nổi tiếng  và học viện. Với ảnh hưởng của tiếng Haryana trong các lĩnh vực thể thao, Bollywood, quốc phòng, tư tưởng và chính trị. Ngôn ngữ và văn hóa Haryana cũng đã được thúc đẩy mạnh.

Nguồn tham khảo 

Haryana
Nhóm ngôn ngữ Hindi
Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Ngôn ngữ viết bằng Devanagari
Yên Định, Thanh Hóa

Yên Định là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở thị trấn Quán Lào và các xã Định Liên, Định Long, Định Tăng, xã Yên Định chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Địa lý 
Xã Yên Định nằm ở phía bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp các xã Định Hòa, Định Tân
 Phía bắc giáp các xã Định Tân, Vĩnh Lộc, Yên Trường
 Phía tây giáp xã Yên Ninh
 Phía nam giáp xã Thiệu Tiến.

Xã Yên Định có diện tích tự nhiên 29,42 km², quy mô dân số năm 2024 là 38.596 người, mật độ dân số đạt 1.312 người/km².

Xã là địa phương có quốc lộ 45 đi qua.

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Yên Định bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Yên Định được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Quán Lào và 3 xã Định Liên, Định Long, Định Tăng. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Hành chính 
Xã Yên Định có 24 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã, thị trấn cũ:

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích
Tân Kỳ, Nghệ An

Tân Kỳ là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Tân Kỳ và các xã Nghĩa Dũng, Kỳ Tân, Kỳ Sơn của huyện Tân Kỳ trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Địa lý 
Xã Tân Kỳ có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Bạch Ngọc và xã Quang Đồng;
 Phía Nam giáp xã Bạch Ngọc;
 Phía Tây giáp xã Tân An và xã Giai Xuân;
 Phía Bắc giáp xã Nghĩa Đồng và xã Giai Xuân.

Xã Tân Kỳ có diện tích tự nhiên 116,50 km².

Hành chính và tên gọi 
Xã Tân Kỳ được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Tân Kỳ và các xã Nghĩa Dũng, Kỳ Tân, Kỳ Sơn thuộc huyện Tân Kỳ trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Tân Kỳ.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Tân Kỳ 1.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 116,50 km², quy mô dân số: 32.974 người.

Chú thích
Quế Phong (xã)

Quế Phong là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Kim Sơn và các xã Châu Kim, Mường Nọc, Nậm Giải của huyện Quế Phong trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Địa lý 
Xã Quế Phong có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Châu Tiến;
 Phía Nam giáp xã Tri Lễ và xã Mường Quàng;
 Phía Tây giáp nước CHDCND Lào;
 Phía Bắc giáp xã Tiền Phong và nước CHDCND Lào.

Xã Quế Phong có diện tích tự nhiên 276,57 km².

Hành chính và tên gọi 
Xã Quế Phong được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Kim Sơn và các xã Châu Kim, Mường Nọc, Nậm Giải thuộc huyện Quế Phong trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Quế Phong.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Mường Nọc.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 276,57 km², quy mô dân số: 22.834 người.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường biên giới Việt Nam – Lào
Tiếng Lambadi

Tiếng Lambadi () hay tiếng Gor-bol, còn được gọi là tiếng Banjara, là ngôn ngữ được sử dụng bởi người Banjara du mục trên khắp Ấn Độ và nó thuộc ngữ chi Ấn-Arya. Ngôn ngữ không có chữ viết bản ngữ.

Tên khác 
Ngôn ngữ còn được gọi bằng các tên khác:

 Lamani, Lamadi, Lambani, Labhani, Lambara, Lavani, Lemadi, Lumadale, Labhani Muka
 Banjara, Banjari, Bangala, Banjori, Banjuri, Brinjari, Wanji
 Gohar-Herkeri, Goola, Gurmarti, Gormati, Kora, Singali, Sugali, Sukali, Tanda.

Chữ viết 
Các phương ngữ được phân chia giữa Banjara ở Maharashtra (viết bằng chữ Devanagari), Karnataka (viết bằng chữ Kannada), Tamil Nadu và Telangana (viết bằng chữ Telugu). Có một số người nói song ngữ với tiếng Telugu, tiếng Kannada hoặc tiếng Marathi.

Tỷ lệ biết chữ của người Banjara thấp. Gần đây, một chữ viết dành riêng cho ngôn ngữ đã được phát triển bởi Giáo sư S. Prasanna Sree của Đại học Andhra, Visakhapatnam, Andhra Pradesh. Prasanna Sree đã phát triển chữ viết dựa trên các chữ viết Ấn Độ hiện có cho một số âm vị chung cho các ngôn ngữ địa phương khác, nhưng với các bộ ký tự khác nhau cho mỗi ngôn ngữ liên quan.

 Nó có 13 nguyên âm, tùy thuộc vào hệ thống ký tự, có thể đơn lẻ (ở đầu âm tiết) hoặc kết hợp: a aa e ee u uu ae aaae i o oo ou aum auh
 Và 21 phụ âm, có thể ngắn hoặc dài (có ký hiệu khác nhau): ka gha gna cha já ta da tha dha na pa bha ma ya ra la va sa ha

Tham khảo

Tài liệu 

 Boopathy, S. Investigation & report in: Chockalingam, K., Languages of Tamil Nadu: Lambadi: An Indo-Aryan Dialect (Census of India 1961. Tamil Nadu. Volume ix)
 Trail, Ronald L. 1970. The Grammar of Lamani.

Ngôn ngữ tại Telangana
Ngôn ngữ tại Rajasthan
Nhóm ngôn ngữ Hindi
Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Động đất Antioch 115

Trận động đất tại Antioch năm 115 xảy ra vào ngày 13 tháng 12 năm 115. Nó có cường độ ước tính 7,5 trên thang cường độ sóng bề mặt và cường độ tối đa ước tính là XI (Extreme) trên thang cường độ Mercalli. Antioch và các khu vực xung quanh bị tàn phá với tổn thất lớn về tính mạng và tài sản. Nó đã gây ra một cơn sóng thần địa phương làm hư hỏng nặng bến cảng tại Caesarea Maritima. Hoàng đế La Mã Trajan bị kẹt trong trận động đất, cũng như người kế vị Hadrian. Mặc dù lãnh sự Marcus Pedo Vergilianus đã bị giết, họ đã trốn thoát chỉ với những vết thương nhẹ và sau đó bắt đầu một chương trình để xây dựng lại thành phố này.

Bối cảnh kiến tạo 
Vị trí của Antioch nằm gần ngã ba phức tạp giữa đầu phía bắc của Biển Chết, ranh giới biến đổi chủ yếu giữa mảng Châu Phi và mảng Ả Rập, đầu phía tây nam của đứt gãy Đông Anatilian, ranh giới biến đổi chủ yếu giữa Anatilian Mảng và mảng Ả Rập, và phía đông bắc của Arc Síp, ranh giới giữa các mảng Anatilian và Châu Phi. Thành phố nằm trên lưu vực Antakya, một phần của lưu vực Amik, được lấp đầy bởi các trầm tích phù sa từ Pliocene đến gần đây. Khu vực này đã bị ảnh hưởng bởi nhiều trận động đất lớn trong suốt 2.000 năm qua.

Kết quả đào rãnh ở phía bắc của Biến đổi Biển Chết cho thấy ba trận động đất lớn đã xảy ra dọc theo đoạn Missyaf của sự cố kể từ khoảng năm 100 SCN, sớm nhất có thể tương quan với trận động đất 115.

Tham khảo 

Năm 115
Antioch
Động đất thiên niên kỷ 1
Thiên tai thế kỷ 2
Vụ sóng thần
Quảng trường Thời Đại (IRT con thoi Đường 42)

REDIRECT Ga Quảng trường Thời Đại–Đường 42/Ga xe buýt Cơ quan Quản lý Cảng#Nền tảng IRT con thoi Đường 42

Railway stations opened in 1904
1904 establishments in New York (state)
Tiếng Marwar

Tiếng Marwar (còn được gọi là Marwadi, Marvadi) là một ngôn ngữ Rajasthan nói ở bang Rajasthan của Ấn Độ. Tiếng Marwar cũng được tìm thấy ở bang láng giềng Gujarat và Haryana, Đông Pakistan và một số cộng đồng di cư ở Nepal. Với khoảng 7,9 triệu người nói (2001), đây là một trong những ngôn ngữ lớn nhất của nhóm Rajasthan. Hầu hết các người nói sống ở Rajasthan, với 0.25 triệu người ở Sindh và một phần mười số đó ở Nepal. Tiếng Marwar có 20 phương ngữ.

Tiếng Marwar được viết phổ biến bằng chữ Devanagari, giống như tiếng Hindi, tiếng Marathi, tiếng Nepal và tiếng Phạn; nó từng được viết bằng chữ Mahajan và đang được viết bằng chữ Ba Tư-Ả Rập bởi người Marwar ở Đông Pakistan (biến thể chữ viết Naskh tiêu chuẩn/tây được sử dụng ở tỉnh Sindh, và biến thể Nastalik đông được sử dụng ở tỉnh Punjab), nhưng nơi này đang chuyển sang tiếng Urdu.

Tiếng Marwar không có địa vị chính thức trong chính phủ ở Ấn Độ và không được sử dụng làm ngôn ngữ giáo dục. Tiếng Marwar vẫn được nói ở khu vực Bikaner và Jodhpur.

Lịch sử 
Có ý kiến cho rằng tiếng Marwar và tiếng Gujarat phát triển từ Gujjar Bhakha hoặc Maru-Gurjar, ngôn ngữ của người Gurjar. Ngữ pháp chính thức của Gurjar Apabhraṃśa được viết bởi nhà sư Jain và học giả người Gujarat nổi tiếng Hemachandra Suri.

Phân bố địa lý 

Tiếng Marwar chủ yếu được nói ở bang Rajasthan của Ấn Độ. Những người nói tiếng Marwar phân tán rộng khắp Ấn Độ và các quốc gia khác nhưng đáng chú ý là ở bang Gujarat lân cận và ở Đông Pakistan. Nó cũng được tìm thấy ở Bhopal. Với khoảng 7,9 triệu người nói ở Ấn Độ theo điều tra dân số năm 2001. Có một số phương ngữ: Thaḷī (được nói ở phía đông huyện Jaisalmer và mạn tây bắc huyện Jodhpur), Bāgṛī (gần Haryana), Bhitrauti, Sirohī, Godwārī.

Hệ thống chữ viết 
Tiếng Marwar thường được viết bằng chữ Devanagari, mặc dù chữ Mahajan có truyền thống gắn liền với ngôn ngữ này. Theo truyền thống, nó được viết bằng chữ Mahajan (không có nguyên âm, chỉ có phụ âm). Ở Pakistan, nó được viết bằng chữ Ba-Tư-Ả Rập sửa đổi lại. Bảng chữ cái Marwar sử dụng các ký tự khác thay cho các chữ cái Devanagari tiêu chuẩn.

Nguồn tham khảo 

Lakhan Gusain (2004). Marwari. Munich: Lincom Europa (LW/M 427)

Liên kết ngoài 

 Từ điển Marwar  
 Từ điển Rajasthan của Hanvant
 Cụm từ cơ bản trong ngôn ngữ Marwar

Ngôn ngữ tại Nepal
Ngôn ngữ tại Sindh
Ngôn ngữ tại Punjab (Pakistan)
Ngôn ngữ tại Gujarat
Ngôn ngữ tại Rajasthan
Ngôn ngữ Tây Ấn-Arya
Ngôn ngữ không có mã Glottolog
Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Ngôn ngữ viết bằng Devanagari
Đường Nghi Sơn – Bãi Trành

Đường Nghi Sơn – Bãi Trành (Đường nối cảng Nghi Sơn với Bãi Trành) là một tuyến đường ở Thanh Hóa có tổng chiều dài 54,5 km, được xây dựng tiêu chuẩn đường cấp 3 miền núi, mặt đường rộng 6-12m. Trên tuyến có 7 cầu trung và 2 cầu lớn là cầu vượt quốc lộ 1 và cầu vượt đường sắt.

Dự án được xây dựng bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, với tổng mức đầu tư hơn 292 tỷ đồng. Sau khi được đưa vào sử dụng tuyến đường sẽ nối cảng Nghi Sơn với quốc lộ 1, đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông và đường Hồ Chí Minh góp phần phát huy hiệu quả đầu tư của đường Hồ Chí Minh, đặc biệt tạo điều kiện phát triển kinh tế – xã hội các tỉnh Tây Bắc cũng như các huyện phía Tây tỉnh Thanh Hóa.

Tham khảo

Giao thông Thanh Hóa
Quốc lộ Việt Nam
Lê Danh Cường

Lê Danh Cường là một Thiếu tướng đã nghỉ hưu của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là Viện trưởng Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an Việt Nam.

Tiểu sử
Lê Danh Cường có học vị tiến sĩ.

Lê Danh Cường là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Từ năm 2009 đến năm 2018, Lê Danh Cường là Cục trưởng Cục Khoa học kỹ thuật (B42), Tổng cục Tình báo, Bộ Công an Việt Nam.

Tháng 2 năm 2013, Lê Danh Cường là Thiếu tướng, Cục trưởng Cục Khoa học kỹ thuật (B42), Tổng cục Tình báo, Bộ Công an Việt Nam.

Từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 6 năm 2020, Lê Danh Cường là Thiếu tướng, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an Việt Nam.

Từ ngày 1 tháng 6 năm 2020, ông nghỉ công tác, chờ hưởng chế độ hưu trí. Thay thế ông làm Viện trưởng Viện Khoa học hình sự là Đại tá Trần Việt Kiều, Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ, Bộ Công an.

Tác phẩm
 Báo cáo "An toàn về thông tin mạng góp phần đảm bảo an ninh quốc gia" tại Ngày an toàn thông tin Việt Nam – VIETNAM INFORMATION SECURITY DAY 2011.

Tham khảo

Người họ Lê tại Việt Nam
Tiến sĩ Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 2010
Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu
Viện trưởng Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an Việt Nam
Onsen

là một kiểu tắm suối khoáng nóng truyền thống của Nhật Bản. Onsen có nhiều dạng khác nhau, bao gồm cả ngoài trời và trong nhà. Bồn tắm có thể là công cộng hoặc riêng tư, nhiều khách sạn, phòng trọ ryokan cũng có thiết kế onsen.

Người ta thường vệ sinh cơ thể sạch và cởi hết đồ trước khi bước vào bồn tắm, cũng không nên uống rượu hay các chất có cồn trước khi tắm vì tiếp xúc với nước nóng có thể gây nguy hiểm cho cơ thể.

Về mặt khoa học, tắm onsen được chứng minh là liệu pháp y tế có lợi cho sức khỏe. Nhiệt độ, áp suất và một số chất như magie, lưu huỳnh trong bồn tắm có thể hỗ trợ chữa các bệnh như viêm khớp, viêm da, đau lưng, đồng thời tăng cường sức đề kháng cơ thể.

Đọc thêm
 Hotta, Anne, and Yoko Ishiguro. A Guide to Japanese Hot Springs. New York: Kodansha America, 1986. .
 Fujinami, Kōichi. Hot Springs in Japan. Tokyo: Board of Tourist Industry, Japanese Government Railways; Maruzen Company, Ltd., 1936.
 Neff, Robert. Japan's Hidden Hot Springs. Rutland, Vermont: Charles E. Tuttle, 1995. .
 Seki, Akihiko, and Elizabeth Heilman Brooke. The Japanese Spa: A Guide to Japan's Finest Ryokan and Onsen. Boston: Tuttle Publishing, 2005. . Bản in lại Ryokan: Japan's Finest Spas and Inns, 2007. .

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Onsen Tipster A database of genuine onsen in Japan
 Sento Guide  Guide to public baths in Japan
 OnsenJapan.net Interactive Google map with easy-to-read icons, pictures, and reviews
 Secret Onsen a database with more than 125 onsen all around Japan
 Japan Onsen A mountain onsen guide of the Japan Alps

Suối nước nóng
Văn hóa Nhật Bản
Tiếng Badaga

Tiếng Badaga là một ngôn ngữ Dravida Nam được sử dụng bởi khoảng 135.000 người ở vùng đồi Nilgiri, thuộc vùng Kongu Nadu, bang Tamil Nadu. Nó là một phương ngữ của tiếng Kannada. Từ Badaga có nghĩa là "người miền Bắc" trong tiếng Kannada cổ, để chỉ tiếng Badaga cũng như người bản ngữ Badaga.

Chữ viết Badaga 
Một số nỗ lực đã được thực hiện trong việc xây dựng một bảng chữ cái dựa trên tiếng Anh và tiếng Kannada. Cuốn sách được in sớm nhất sử dụng chữ Kannada là một tác phẩm Kitô giáo, "Anga Kartagibba Yesu Kristana Olleya Suddiya Pustaka" của Nhà xuất bản Basel Mission ở Mangaluru, năm 1890. 

Danh sách các cuốn sách bằng chữ Kannada:

 Anga Kartagibba Yesu Kristana Olleya Suddiya Pustaka 
 Jonah
 Mana Kannadi 
 Marka Bareda Loka ratchagana kade 
 Zion

Tiếng Badaga cũng được viết bằng chữ Tamil.

Từ điển 
Tiếng Badaga được nghiên cứu kỹ lưỡng và một số từ điển Badaga-Anh đã được sản xuất từ cuối thế kỷ XIX.

Nguồn tham khảo

Liên kết ngoài 

 Cộng đồng Badaga trực tuyến trên toàn thế giới  
 Văn học Badaga 
 Một trang web Badaga 
 Bản ghi âm tiếng Badaga, với các chú thích ở định dạng song ngữ (Badaga, tiếng Anh, tiếng Pháp)  - được phiên âm và dịch bởi C. Pilot-Raichoor - trang web của Bộ sưu tập Pangloss, CNRS - LACITO

Ngữ hệ Dravida
Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Hanae Natsuki

là một diễn viên lồng tiếng người Nhật Bản. Trong khi họ của anh ta không được tiết lộ bởi cơ quan của anh, nó được coi là một bút danh.

Tiểu sử
Hanae gia nhập lực lượng lao động khi còn học trung học. Anh nghĩ về sự nghiệp của mình, nhưng mơ ước sau khi xem betor Ouran High School Host Club. Anh trở thành một diễn viên lồng tiếng như Kōichi Yamadera. Hanae tham gia Across Entertainment vào tháng 11 năm 2009. Ông đã thực hiện vai trò đầu tiên của mình cho Tari Tari, và được ghi nhận là nhà soạn nhạc cho các tập 5 và 12. Anh ấy đóng vai Inaho Kaizuka trong Aldnoah. Zero, Ken Kaneki trong Tokyo Ghoul và Kōsei Arima trong Lời nói dối tháng Tư. Hanae đã giành giải thưởng tại Giải thưởng Seiyu lần thứ 9. Anh và Ryōta saka đã tổ chức chương trình radio Hana . Ngày 27 tháng 8 năm 2016, Hanae thông báo rằng ông đã nhận được kết hôn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
  
 
 
 Natsuki Hanae at Nippon Columbia 

Nam diễn viên lồng tiếng Nhật Bản
Sato Satomi

là một nữ diễn viên lồng tiếng và ca sĩ người Nhật Bản.

Tiểu sử
Satō Satomi đến từ Sendai, tỉnh Miyagi. Cô trước đây được liên kết với Tài năng trẻ của Aoni Production. Cô tốt nghiệp Tokyo thông báo trường đại học nghệ thuật biểu diễn Gakuin. Cô còn được gọi là Sugar (し ゅ が Shugā), vì "satō" (砂糖) có nghĩa là "đường" trong tiếng Nhật. Cô được biết đến với vai diễn Ritsu Tainaka trong K-On! và Wendy Marvell trong Fairy Tail.

Thành tựu
Trong khi tham dự Tokyo thông báo Gakuin, Satō đã được chọn tham gia vào đội ngũ trợ lý thứ bảy (Big Bang Grand Prix V) trên Radio Big Bang của Miki Tomokazu. Là một trợ lý, cô thành lập đơn vị Kisty.

Đời tư
Satō Satomi thông báo kết hôn với nam diễn viên lồng tiếng Terashima Takuma vào ngày 6 tháng 7 năm 2017. Cô thông báo hạ sinh con đầu lòng vào ngày 30 tháng 12 năm 2021.

Sự nghiệp lồng tiếng

Anime
2007
Kamichama Karin - Michirian No. 3
GeGeGe no Kitaro (mùa 5) - nữ sinh trung học, cô gái và Kijimuna
Shugo Chara! - Wakana, Ramira
Fantastic Detective Labyrinth - Yae Yatomi

2008
GeGeGe no Kitaro (mùa 5) - hầu gái
Jigoku Shoujo Mitsuganae - Yuzuki Mikage
Hyakko - Tsubomiya Inori
Kemeko Deluxe! với vai Takayasu Hảuka, Gal (ep. 5)
Shugo Chara! Doki với vai Wakana

2009
K-On! as Tainaka Ritsu
Anyamaru Tantei Kiruminzuu - Mikogami Rimu
Asura Cryin' - Shizuma Aine
Asura Cryin' 2 as Shizuma Aine
Dragon Ball Z Kai - Cargo
Hatsukoi Limited - Yuu Enomoto
Yumeiro Patissiere - Kanako Koizumi
A Certain Scientific Railgun - Edasaki Banri, cô gái

Tham khảo

Liên kết ngoài
  
  
Satō Satomi  tại hồ sơ của Starchild 
 
 Satō Satomi trên Twitter
 Satō Satomi trên Instagram
  

Người Sendai
Nữ ca sĩ Nhật Bản
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Ca sĩ anime
Nữ diễn viên lồng tiếng Nhật Bản
Danh sách phương ngữ Hán ngữ

Sau đây là danh sách các phương ngữ Hán, được xác định bởi các nhà ngôn ngữ học.

Phân loại 
Các nhà ngôn ngữ học phân loại các phương ngữ này thuộc nhóm ngôn ngữ Hán của ngữ hệ Hán-Tạng. Trong phân loại rộng này, có từ bảy đến mười bốn nhóm phương ngữ, tùy thuộc vào phân loại.

Tập hợp được chấp nhận theo quy ước gồm bảy nhóm phương ngữ xuất hiện lần đầu tiên trong phiên bản thứ hai của cẩm nang thổ ngữ do Viên Gia Hoa biên soạn (1961). Theo thứ tự số người nói giảm dần là:

 Quan thoại (bao gồm các phương ngữ Bắc Kinh và Nam Kinh)
 Ngô (bao gồm các phương ngữ Thượng Hải và Tô Châu)
 Quảng Đông (bao gồm các phương ngữ tiếng Quảng Châu và tiếng Đài Sơn)
 Mân (bao gồm các phương ngữ Phúc Kiến và Phúc Châu)
 Khách Gia
 Tương (Hồ Nam) 
 Cám (Giang Tô)

Việc phân loại sửa đổi của Lý Vinh, được sử dụng trong Trung Quốc Ngữ ngôn Địa đồ chí (1987) đã bổ sung thêm ba nhóm được tách ra từ các nhóm sau:

Tiếng phổ thông → Tấn
Ngô → Huy Châu
Quảng Đông → Bình thoại
Mân
Tương
Khách Gia
Cám

Bảng tóm tắt 
Số lượng người nói từ thống kê hoặc ước tính (2019) và được làm tròn:

Danh sách các phương ngữ và ngôn ngữ 
Ngoài các phương ngữ được liệt kê dưới đây, người ta thường nói các phương ngữ không chính thức của từng tỉnh (như phương ngữ Tứ Xuyên và phương ngữ Hải Nam). Các chỉ định này thường không tương ứng với các phân loại được sử dụng bởi các nhà ngôn ngữ học, tuy nhiên mỗi loại vẫn có những đặc điểm riêng.

Cám (赣语/贛語)

Quan thoại (官话/官話) 

 Quan thoại Bắc Kinh (北京官话)
 Hán ngữ tiêu chuẩn (普通话 Phổ thông thoại [Trung Quốc], 国语 Quốc ngữ [Đài Loan], 标准华语 Hoa ngữ tiêu chuẩn [Singapore])
 Quan thoại Ký-Lỗ (冀鲁官话)
 Quan thoại Giang Hoài (江淮官话)
 Quan thoại Giao-Liêu (胶辽官话)
Tiếng Đại Liên
 Quan thoại Lan-Ngân (兰银官话)
Tiếng Đông Can
 Quan thoại Đông Bắc (东北官话)
 Quan thoại Tây Nam (西南官话)
 Quan thoại Trung Nguyên (中原官话)
Tiếng Gyami

Huy Châu (徽语/徽語) 

Đôi khi là phương ngữ con của tiếng phổ thông.

Tiếng Tấn (晋语/晉語) 

Đôi khi là phương ngữ con của tiếng phổ thông.

Khách Gia (客家话/客家話)

Mân (闽语/閩語)

Ngô (吴语/吳語) 

Gồm tiếng Thượng Hải (上海话), tiếng Ôn Châu (温州话), v.v.

Tương (湘语/湘語)

Quảng Đông (粤语/粵語)

Bình thoại (平话/平話)

Ba Thục (巴蜀语/巴蜀語)

Khác 
Các phương ngữ phi Mân của Hải Nam từng được coi là thuộc tiếng Quảng Đông, nhưng bây giờ không được phân loại:

Ngôn ngữ hỗn hợp 
Ngoài các ngôn trong nhánh Hán của ngữ hệ Hán-Tạng, một số ngôn ngữ hỗn hợp cũng tồn tại bao gồm các yếu tố của một hoặc nhiều phương ngữ Trung Quốc với các ngôn ngữ khác.

Xem thêm 
 Phương ngữ Hán ngữ

Tham khảo 

*
Hán
Hán
Dận Y

Doãn Y (, chữ Hán: 允禕, 1 tháng 9 năm 1706 – 30 tháng 6 năm 1755), Ái Tân Giác La, là người con thứ 20 sống đến tuổi trưởng thành của Thanh Thánh Tổ Khang Hi Đế.

Tiểu sử 
Hoàng tử Doãn Y nguyên danh là Dận Y (, chữ Hán: 胤禕), sinh ngày 25 tháng 7 (âm lịch) năm Khang Hi thứ 45 (1706), mẹ là Thứ phi Cao thị tức Tương tần. Từ năm Khang Hi thứ 55 (1716) đến năm 61 (1722), suốt 7 năm ông thường xuyên theo Khang Hi tuần du tái ngoại, có khi thì đến bãi săn Mộc Lan săn bắn, có khi lại đến ngoại ô kinh thành dạo chơi. Sau khi Ung Chính lên ngôi, ông đổi tên thành Doãn Y để tránh kỵ huý.

Năm Ung Chính thứ 4 (1726), tháng 5, ông được phong Cố Sơn Bối tử cùng lúc với Hoàng thập ngũ tử Dận Vu được phong Đa La Bối lặc. Năm thứ 8 (1730), tháng 2, tấn phong Đa La Bối lặc. Năm thứ 12 (1734), tháng 8, Ung Chính Đế vì hai lần phái ông tế lăng đều bị ông lấy cớ bệnh từ chối. Vì vậy liền báo cho Tông nhân phủ cách đi tước vị Bối lặc của ông, hàng xuống Phụ quốc công. Cùng bị phạt với ông còn có cháu trai Hoằng Xuân (trưởng tử của Tuân Cần Quận vương Dận Trinh).

Năm thứ 13 (1735), tháng 8, Ung Chính Đế qua đời, linh cữu quàn tại Càn Thanh cung, ông không được phép hành lễ trong nội điện. "Càn Long thực lục" có ghi chép lại: "Dụ: Hoằng Chí, Hoằng Hiểu, Hoằng Cảnh, Hoằng Giao, Hoằng Phổ, đều là Hoàng khảo quyến ái giáo dưỡng. Không phải chư vương ở ngoài khác có thể so sánh. Mỗi ngày vào giờ cung hiến, cùng với chư Vương tiến vào nội điện. Công Doãn Y, Doãn Kỳ, ứng dữ Bối lặc Doãn Hi, Doãn Hỗ, đều hành lễ tại thềm son ngoài Càn Thanh cung". Tháng 9, Càn Long Đế kế vị. Ngày 24, Càn Long Đế hạ chỉ, lệnh ông có thể tiến điện hành lễ, đồng thời phục phong cho ông làm Đa La Bối lặc, lệnh thủ hộ Thái lăng. Ngày 13 tháng 11, sinh mẫu của ông là Thứ phi Cao thị được phong Hoàng khảo Tú Quý nhân. Năm Càn Long nguyên niên (1736), ngày 16 tháng 2, Càn Long Đế ra chỉ dụ:前因雍和宫管人疏纵, 将王, 贝勒等交宗人府议处, 后经降旨, 胤祎着照侍郎之例.

.

Tiền nhân Ung Hòa cung quản nhân sơ túng, tương Vương, Bối lặc đẳng giao tông nhân phủ nghị xử, hậu kinh hàng chỉ, Dận Y trứ chiếu Thị lang chi lệ. Năm thứ 2 (1737), tháng 3, sau khi Ung Chính Đế nhập Thái lăng, ông đảm nhiệm việc thủ lăng. Năm Càn Long thứ 9 (1744), ông trở thành Thái lăng Lĩnh thị vệ Nội đại thần. Năm thứ 20 (1755), ngày 21 tháng 5, ông mất, thọ 50 tuổi. Thụy hiệu Giản Tĩnh (簡靖).

Gia quyến

Thê thiếp 

 Đích Phúc tấn: Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị, con gái Đa La Quận vương A Bảo.
 Trắc Phúc tấn:
 Thôi thị, con gái Thôi Sĩ Quế (崔士桂).
 Chu thị, con gái Mông Sắc (蒙色).
 Thứ Phúc tấn: Vương thị, con gái Hòa Tác Lễ (和索礼).

Hậu duệ

Con trai 

Hoằng Thường (弘晌, 1727 – 1729), chết yểu, mẹ là Thứ Phúc tấn Vương thị.
Hoằng Nhuận (弘闰, 1752 – 1792), mẹ là Thứ Phúc tấn Vương thị. Được phong Bối tử (1755).

Con gái 

 Trưởng nữ (1727 – 1795), được phong Hương quân, mẹ là Trắc Phúc tấn Thôi thị, hạ giá lấy La Bặc Tích Lạt Phổ (罗卜藏锡喇普) thuộc Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị của Ngao Hán bộ (1743).
 Nhị nữ (1729 – 1794), được phong Hương quân, mẹ là Trắc Phúc tấn Chu thị.

Phả hệ Giản Tĩnh Bối lặc

Chú thích

Tham khảo

Ái Tân Giác La tông phổ
 Thanh sử cảo

Hoàng tử nhà Thanh
Sinh năm 1706
Mất năm 1755
Lĩnh thị vệ Nội đại thần
Chuyến bay 4102 của Ryanair

Chuyến bay 4102 của Ryanair là một chuyến bay quốc tế từ sân bay quốc tế Frankfurt, Đức đến sân bay quốc tế Ciampino-G. B. Pastine, Ý đã bị những con chim tấn công khi hạ cánh. Trong số 172 người trên máy bay, 2 tiếp viên và 8 hành khách được điều trị tại bệnh viện vì thương tích nhẹ.

Máy bay 
Boeing 737-8AS, đăng ký EI-DYG, thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 17 tháng 3 năm 2008 và được giao cho Ryanair 9 ngày sau đó.

Tai nạn 
Chiếc 737 đã bị tấn công tới 90 con chim sáo đá xanh trong khi tiếp cận sân bay quốc tế Ciampino-G. B. Pastine, làm hỏng càng hạ cánh bên trái và cả hai động cơ. Chiếc 737 đã thực hiện một cách tiếp cận bị bỏ lỡ sau khi một động cơ bị hỏng, nhưng động cơ còn lại cũng chịu chung số phận. Được biết, chiếc 737 đã rời đường băng 15 trong một thời gian ngắn trước khi các phi công đưa nó trở lại đường băng.

Hậu quả 
Sân bay đã đóng cửa trong 36 giờ  và tất cả giao thông đã được chuyển hướng đến sân bay quốc tế Leonardo da Vinci do chiếc 737 bị mắc kẹt trên đường băng sau khi thiết bị hạ cánh bên trái bị sập.

Vụ tai nạn này đã gây ra thiệt hại đáng kể đến mức chiếc 737 đã bị xóa sổ. Ryanair giữ quyền sở hữu nó cho các bộ phận nhất định và cho mục đích đào tạo.

Xem thêm 

 Chuyến bay 1549 của US Airways - một tai nạn liên quan đến ngỗng trời xảy ra 2 tháng sau đó tại thành phố New York, liên quan đến một chiếc Airbus A320, khiến chiếc máy bay phải đáp khẩn cấp xuống sông Hudson/ Tất cả 155 người trên máy bay sống sót.

Tham khảo 

Tai nạn và sự cố liên quan đến Boeing 737
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2008
Bigos

Bigos ( ; , ', hay бігус, ', ) là một món hầm có xuất xứ từ Ba Lan, xuất hiện lần đầu thế kỉ 17. Nó là sự kết hợp của dưa cải Đức, bắp cải, khoai tây, nấm và các loại thịt khác nhau, trong đó thịt lợn là phổ biến hơn cả, cùng thịt hun khói và xúc xích truyền thống của Ba Lan, nhưng ngày nay bigos cũng có thể chứa thịt hoang dã hoặc vịt. Hương liệu chế biến đi kèm có tỏi, hành tây, lá nguyệt quế. Quá trình xỏ lỗ mất hai đến bốn ngày khi được chuẩn bị theo truyền thống Ba Lan và cho hương vị của từng thành phần đủ thời gian để trộn lẫn với nhau. Bigos thường được phục vụ vào đêm vọng Giáng sinh ở Ba Lan. Bigos còn được biết đến với tên gọi "Thức ăn của những người thợ săn" bởi đây luôn là món ăn được thợ săn chuẩn bị và mang đi trước các chuyến đi săn lâu khỏi gia đình. Đây cũng là món ăn truyền thống trong ẩm thực phía tây Belarus và Litva, vì những vùng này từng là một phần của Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva.

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài 
 
 
 

Ẩm thực Ba Lan
Ẩm thực Belarus
Ẩm thực Litva
Ẩm thực Ukraina
Món ăn từ thịt
Thức ăn mùa Giáng sinh
Thực phẩm Lễ Phục Sinh
Món ăn quốc gia
Tiếng Wakhi

Tiếng Wakhi (chữ Wakhi: ) là một ngôn ngữ Ấn-Âu thuộc nhánh ngôn ngữ Iran Đông được nói ở huyện Wakhan, Bắc Afghanistan và cả ở Tajikistan, Bắc Pakistan và Trung Quốc.

Phân loại và phân bố 
Tiếng Wakhi là một trong những ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Pamir. Mối quan hệ của nó với các ngôn ngữ khác của ngữ chi Iran là không rõ ràng; trong một số đặc điểm nhất định, tiếng Wakhi thể hiện mối quan hệ với tiếng Saka đã biến mất.

Ở Afghanistan 
Tại Hành lang Wakhan của Afghanistan, tiếng Wakhi được nói từ Putur, gần Ishkashim, đến thượng nguồn của sông Wakhan.

Ở Tajikistan 
Ở Tajikistan, người Wakhi (và các cộng đồng khác nói một trong những ngôn ngữ Pamir) tự gọi mình là người Pamiri hoặc Badakhshan và đã dựng lên một phong trào nhằm tách biệt về danh tính với người Tajik (đa số nói tiếng Ba Tư). Các nhà ngôn ngữ học coi tiếng Wakhi là một ngôn ngữ Iran Đông độc lập với tiếng Ba Tư Tajik, nhưng nhiều người theo chủ nghĩa dân tộc Tajik khẳng định rằng tiếng Wakhi và các ngôn ngữ Pamir khác thực sự là phương ngữ tiếng Tajik.

Ở Trung Quốc 
Tiếng Wakhi cũng được nói ở huyện tự trị Taxkorgan, Tân Cương của Trung Quốc.

Ở Nga 
Có khoảng 6.000 người Wakhi ở Nga, hầu hết trong số là dân nhập cư từ Tajikistan và Afghanistan.

Ở Thổ Nhĩ Kỳ 
Có một số làng Wakhi ở Thổ Nhĩ Kỳ ở các khu vực phía đông, nơi họ đã di cư từ Afghanistan vào năm 1979 trong cuộc chiến tranh Afghanistan-Xô.

Chữ viết 
Tiếng Wakhi không phải là một ngôn ngữ viết. Các hệ thống chữ viết đã được phát triển sử dụng chữ Ả Rập, chữ Kirin và chữ Latinh.

Xem thêm 

Người Wakhi

Nguồn tham khảo

Đọc thêm 
 Backstrom, Peter C. Languages of Northern Areas (Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 2), 1992. 417 pp. .

Liên kết ngoài 

 Wakhies ở Gojal, Pakistan 
 The Wakhis: Bài viết từ Ismaili dot net  
 Từ vựng tiếng Anh-Ishkashimi-Zebaki-Wakhi-Yazghulami 
 Thơ Wakhi 
 Cơ sở dữ liệu đa phương tiện Georg Morgenstierne 
 

Ngôn ngữ tại Tajikistan
Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Nhóm ngôn ngữ Iran Đông
Ngôn ngữ tại Afghanistan
Bạn muốn hẹn hò

Bạn muốn hẹn hò hay Bạn muốn hẹn hò? (viết tắt: BMHH; ) là một chương trình truyền hình Việt Nam do Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV) và Công ty Cổ phần Phát triển Truyền thông Quảng cáo MAC Việt Nam (MCV Corporation) phối hợp sản xuất. Là một chương trình hẹn hò, Bạn muốn hẹn hò được tạo ra với mục đích kết nối những cặp đôi nam nữ với nhau. Trong lễ trao giải Mai vàng lần thứ 23–2017, chương trình đã giành Giải Mai Vàng cho Chương trình truyền hình, đồng thời MC Cát Tường được Giải Mai Vàng cho Người dẫn chương trình. Chương trình phát sóng được phát sóng từ ngày 10 tháng 11 năm 2013 và hiện nay đã phát sóng hơn 1000 tập.

Định dạng 
Mỗi tập của chương trình bao gồm hai cặp đôi, mỗi cặp gồm hai người chơi nam và nữ. Mỗi người sẽ ngồi cùng với một trong hai người dẫn chương trình và bị che khuất bởi một tấm màn (từ tháng 6 năm 2018 được thay bằng một hàng rào trái tim). Hai người chơi sẽ giới thiệu bản thân về tính cách, sở thích, thói quen, mẫu người lý tưởng và tham khảo ý kiến của người thân ở trường quay. Sau đó, tấm màn sẽ được kéo lên để hai người nhìn mặt và cùng trò chuyện. Sau 2 phút, hai người chơi sẽ quay mặt hướng về khán giả và đặt tay lên nút bấm sau ghế; nếu đồng ý hẹn hò thì bấm nút. Khi một người chơi bấm nút, nửa trái tim trên màn hình bên người đó sẽ đổi màu, nếu cả hai người chơi cùng bấm thì hai nửa trái tim sẽ ghép lại thành một trái tim cùng màu. Nếu một trong hai người chơi không bấm nút, thì việc ghép đôi thất bại.

Phát sóng 
Bạn muốn hẹn hò được trình chiếu trên kênh HTV7 từ năm 2013. Chương trình ban đầu được phát sóng vào lúc 15 giờ 20 phút Chủ nhật hàng tuần. Đến ngày 13 tháng 9 năm 2015 (tập 97), chương trình nâng thời lượng phát sóng lên hai tập mỗi tuần, vào lúc 22 giờ 45 phút các ngày thứ Hai. Hiện chương trình được phát sóng vào lúc 17 giờ 50 phút thứ Bảy hàng tuần và 20 giờ 20 phút thứ Hai hàng tuần. Ngoài ra, chương trình cũng từng được phát lại trên một số kênh truyền hình khác, bao gồm VTV8, HTV9, QPVN, Kiên Giang, Đồng Tháp, Lâm Đồng, Đồng Nai.

Tạm ngừng phát sóng 
Bạn muốn hẹn hò đã có một số lần phải tạm ngừng hoặc thay đổi việc ghi hình và phát sóng theo kế hoạch do trùng thời điểm diễn ra sự kiện đặc biệt. Các chương trình bị hoãn đã được phát sóng trở lại sau 7 ngày. Cụ thể:
4 tháng 12 năm 2016, do trùng với dịp lễ quốc tang Nguyên chủ tịch Hội đồng nhà nước Cuba Fidel Castro.
7 tháng 10 năm 2018, do trùng với lễ quốc tang Nguyên tổng bí thư Đỗ Mười.
Trong các ngày 4 tháng 2 năm 2019 và 31 tháng 1 năm 2022: để phát sóng các chương trình đặc biệt trong dịp Tết Nguyên Đán Kỷ Hợi 2019 và Nhâm Dần 2022.

Xem thêm 
 Người ấy là ai

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài 
 
 

Chương trình truyền hình trên HTV
Macrobrachium lamarrei

Macrobrachium lamarrei thường được gọi là tép/ tôm râu Ấn Độ, tép/ tôm sông kuncho là một loài tôm nước ngọt về đêm được tìm thấy Biratnagar, Nepal.

Mô tả 
M. lamarrei có màu trắng kem đến trắng nhạt với sắc tố nâu xanh trên khắp cephalothorax. Con đực có thể đạt tổng chiều dài 80 mm trong khi con cái dài 75 mm. Loài này có mỏ (rostrum) mang 7-9 răng ở mặt lưng và 5-8 ở bụng.

Tôm vị thành niên và tôm trưởng thành là loài ăn tạp và ăn các loài tảo, sinh vật phù du, các mảnh cơ nhỏ hoặc cá. Tôm hậu ấu trùng ăn thức ăn động vật thuần túy hơn chế độ ăn hỗn hợp tảo và nauplii.

Hành vi 
Tôm có kích cỡ khác nhau không tấn công lẫn nhau. Khi tôm chết hoặc trở nên yếu, những con khác có thể tấn công và biến chúng thành bữa ăn của chúng.

Tham khảo 

L
Động vật được mô tả năm 1837
Động vật giáp xác nước ngọt châu Á
Mỏ (giải phẫu học)

Trong giải phẫu học, thuật ngữ mỏ/ mõm hoặc rostrum (từ '''' Latin có nghĩa là mỏ chim) được sử dụng cho một số cấu trúc không liên quan đến phát sinh trong các nhóm động vật khác nhau.

Động vật không xương sống 
 Trong động vật giáp xác, các rostrum là phần mở rộng về phía trước của carapace ở phía trước của mắt. Nó thường là một cấu trúc cứng nhắc, nhưng có thể được kết nối bằng khớp bản lề, như đã thấy trong Leptostraca. 
 Trong số các loài côn trùng, các rostrum là tên cho xỏ lỗ phần miệng của trật tự bộ Cánh nửa. Mõm dài của mọt cũng có thể được gọi là rostrum. 
 Động vật thân mềm Gastropod có một rostrum hoặc vòi. 
 Động vật thân mềm có phần miệng giống cái mỏ cứng được gọi là rostrum.

Động vật có xương sống 

Ở động vật có vú, rostrum là một phần của cranium nằm ở phía trước của vòm zygomatic, nơi nó giữ răng, vòm miệng và khoang mũi.

Mỏ hoặc mõm của động vật có xương sống cũng có thể được gọi là rostrum.

 Một số loài thuộc Bộ Cá voi, bao gồm cả cá voi có răng như cá heo và cá voi bị mỏ, có rostrum phát triển từ xương hàm của chúng. Kỳ lân biển sở hữu một sợi dây thừng lớn (ngà) phát triển từ một chiếc răng nanh nhô ra. 
 Một số loài cá có phần nhô ra vĩnh viễn mọc ra từ xương hàm trên. cá hàm dài (Họ Cá buồm, cá kiếm và Chi Cá buồm) sử dụng rostrums (bill) để chém và làm choáng con mồi. Cá mái chèo, cá mập yêu tinh và cá mập đầu búa có những sợi dây được đóng gói với chất điện phân báo hiệu sự hiện diện của con mồi bằng cách phát hiện điện trường yếu. Sawsharks và các loài cưa cực kỳ nguy cấp có rostrums (cưa) vừa nhạy cảm với điện và được sử dụng để cắt. Các rostrum mở rộng bụng ở phía trước của cá. Trong trường hợp đầu búa, rostrum (búa) kéo dài cả hai bên và ngang (sang một bên).

Xem thêm 

 Mỏ 
 Lỗ mũi 
 Mõm (động vật)

Tham khảo 

Giải phẫu học động vật
Chuyến bay 471 của Japan Airlines

Chuyến bay 471 của Japan Airlines là một chuyến bay quốc tế từ sân bay quốc tế Don Mueang ở Bangkok, Thái Lan đến sân bay Palam (nay là sân bay quốc tế Indira Gandhi) ở New Delhi, Ấn Độ. Vào ngày 14 tháng 6 năm 1972, chiếc máy bay Douglas DC-8-53 bị rơi bên ngoài sân bay Palam, giết chết 82 trong số 87 người: 10 trong số 11 thành viên phi hành đoàn và 72 trong số 76 hành khách. 4 người trên mặt đất cũng chịu chung số phận.

Máy bay 
Douglas DC-8-53, đăng ký JA8012. Chiếc máy bay đã bị phá hủy sau vụ tai nạn.

Hành khách và phi hành đoàn 
16 người chết là người Mỹ. Nữ diễn viên người Brazil Leila Diniz cũng nằm trong số những người thiệt mạng. Hành khách Ấn Độ duy nhất trên chuyến bay này, Tiến sĩ KKP Narasinga Rao, một quan chức cấp cao của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) của Liên Hợp Quốc, nằm trong số những người thiệt mạng. 72 trong số 76 hành khách thiệt mạng, cùng với 4 người trên mặt đất. 1 tiếp viên hàng không sống sót.

Tai nạn 
Chiếc DC-8 trên tuyến Bangkok-New Delhi của tuyến Tokyo-London khi vụ tai nạn xảy ra. Chuyến bay cất cánh tại sân bay quốc tế Don Mueang ở Bangkok lúc 11:21 UTC trên đường đến sân bay quốc tế Palam ở New Delhi. Vào lúc 14:43 UTC, chuyến bay đã được thông quan cho cách tiếp cận ILS vào đường băng 28. Tuy nhiên, chiếc DC-8 đã rơi xuống bờ sông Yamuna không lâu sau báo cáo 23 dặm (43 km) từ DME.

Nguyên nhân 
Nguyên nhân chính xác của vụ tai nạn vẫn còn tranh cãi. Các nhà điều tra đại diện cho Nhật Bản đã chỉ ra khả năng tín hiệu đường trượt sai gây ra vụ tai nạn. Các nhà điều tra Ấn Độ tuyên bố vụ tai nạn là do lỗi phi công, cụ thể là phi công phụ trách bỏ qua các chỉ dẫn dụng cụ và không đảm bảo tầm nhìn của đường băng. Cơ phó chịu trách nhiệm bay khi tiếp cận New Delhi.

Xem thêm 

 Chuyến bay 440 của Indian Airlines, một tai nạn khác diễn ra tại Palam chưa đầy một năm sau chuyến bay 471 của Japan Airlines.

Tham khảo 

Tai nạn và sự cố liên quan đến Douglas DC-8
Nhật Bản năm 1972
Tai nạn và sự cố máy bay dân dụng do lỗi phi công
Tai nạn và sự cố của Japan Airlines
Tai nạn và sự cố hàng không ở Ấn Độ
Máy đo thủy triều

Máy đo thủy triều, Thủy triều kế, hoặc máy ghi mực nước biển (tên thương phẩm là Mareograph hoặc marigraph) là thiết bị đo sự thay đổi mực nước biển so với mốc độ cao địa hình của điểm đo đạc.

Máy đo thủy triều được phát triển vào thế kỷ 19, hoạt động tự động hóa việc đọc định kỳ vào thời các điểm xác định trong ngày. Tại mỗi trạm quan trắc xử lý số liệu ghi được của nhiều năm sẽ cho phép xác định mực nước trung bình với độ chính xác đến centimet, và được sử dụng làm độ cao tham chiếu của trắc đạc quốc gia. Mức độ của mực nước biển trung bình này xấp xỉ bằng Geoid.

Các thành phần 
Máy đo thủy triều gồm có hai thành phần chính, gồm Cảm biến đo mực nước, và khối số liệu gồm có phần chuyền tải lưu trữ hiển thị số liệu.

 Máy đo mực nước hay Cảm biến đo mực nước, là bộ phận xác định giá trị mực nước và đặt tại điểm quan trắc, là vị trí thích hợp ở vùng nước cần quan trắc. Những máy đo phục vụ kiểm tra trực quan thì lắp thước đo để hiển thị tại chỗ. Các quan trắc từ xa thì dùng cảm biến chuyển số liệu thành tín hiệu điện, ngày nay thường được số hóa tại chỗ và truyền đến trạm quan trắc theo các giao thức mạng.
 Hệ thống thu thập, hiện và lưu trữ xử lý số liệu. Hiện nay có cả hai dạng là lưu số liệu ở bộ nhớ nội, và/hoặc truyền số liệu về trạm điều khiển ở xa.
Khi lắp đặt cảm biến thì phải thực hiện việc đo liên kết tọa độ và độ cao điểm đặt cảm biến theo cấp độ chính xác cần thiết. Các trạm này được chia ra trạm quan trắc quốc gia, và trạm tạm thời phục vụ dự án vùng hẹp.

Tại Việt Nam năm 2019 có 6 trạm hải văn đặc biệt quan trọng là Hòn Dấu, Vũng Tàu, Quy Nhơn, Phú Quốc, Nha Trang, DK1-7. Ngoài ra là các trạm địa phương ở dọc bờ biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Historical Examples  Brown University
Mean Sea Level Explanation 
NOAA Tide Data

Thủy triều
Tự tử ở Nhật Bản

Tự tử ở Nhật Bản hay tự sát ở Nhật Bản đã trở thành một vấn đề xã hội lớn của quốc gia này. Nhật Bản có tỷ lệ tự tử tương đối cao so với các quốc gia khác, nhưng số vụ tự tử đang giảm dần và tính đến năm 2013 đã dưới 30.000 trong ba năm liên tiếp. Năm 2014 trung bình 70 người Nhật chết vì tự tử mỗi ngày và phần lớn là nam giới.70% số người tự tử ở Nhật Bản là nam giới,  và đó là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở nam giới ở độ tuổi 20-44. Vào năm 2016, tỷ lệ tự tử đã đạt mức thấp nhất trong 22 năm là 21.764, tức là ở nam giới giảm 1.664 xuống 15.017 và ở phụ nữ giảm 597 xuống còn 6.747.

Cũng như nhiều quốc gia khác, các yếu tố tự tử bao gồm thất nghiệp, thời kỳ trì trệ hoặc suy thoái kinh tế (chẳng hạn như " 20 năm mất mát" từ 1990 đến 2010) và áp lực xã hội. Năm 2007, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia (NPA) đã sửa đổi việc phân loại động cơ tự tử thành một nhóm gồm 50 lý do với tối đa ba lý do được liệt kê cho mỗi vụ tự tử. tự tử bắt nguồn từ việc mất việc làm tăng 65,3%, trong khi những người có những khó khăn trong cuộc sống tăng 34,3%. Trầm cảm vẫn đứng đầu danh sách lý do trong năm thứ ba liên tiếp, tăng 7,1% so với năm trước.

Trong văn hóa Nhật Bản, có một lịch sử lâu dài với một số loại tự tử được coi là đáng kính, đặc biệt là trong thời gian thực hiện nghĩa vụ quân sự. Ví dụ, seppuku là việc sử dụng một thanh kiếm ngắn để tự rạch bụng chủ yếu do các samurai (chiến binh) thực hiện để tránh phải chịu nhục nhã, như sau thất bại trong trận chiến hoặc như một hành động phản kháng lại chính phủ. Kamikaze là phương pháp lái máy bay vào kẻ thù được sử dụng trong Thế chiến II. Tấn công vạn tuế là các cuộc tấn công bằng sóng người được sử dụng trong Chiến tranh Thái Bình Dương. Trong Trận Saipan và Trận Tinian, các chiến binh và thường dân Nhật Bản đã tự sát hàng loạt tại Vách núi tự sát và Vách đá Banzai.

Đã có sự gia tăng nhanh chóng các vụ tự tử kể từ những năm 1990. Ví dụ, năm 1998 chứng kiến mức tăng 34,7% so với năm trước. Điều này đã khiến chính phủ Nhật Bản phản ứng bằng cách tăng tài trợ để điều trị các nguyên nhân tự tử và những người đang hồi phục sau những vụ tự tử bất thành.

Tham khảo 

Văn hóa Nhật Bản
Xã hội Nhật Bản
Sức khỏe ở Nhật Bản
Tự tử ở Nhật Bản