Xe mang phóng tự hành

Xe mang phóng tự hành (Transporter erector launcher - TEL) là một xe tên lửa tích hợp một đơn vị kéo có khả năng vận chuyển, dựng tên lửa vào vị trí bắn và phóng một hoặc nhiều tên lửa.

Lịch sử 
Các loại phương tiện này tồn tại cho cả tên lửa đất đối không (SAM) và tên lửa đất đối đất. Thuở sơ khai, các loại tên lửa này thường được phóng từ các địa điểm cố định và phải được bốc xếp lên xe tải để vận chuyển. Điều này khiến chúng dễ bị tấn công, vì một khi bị đối phương phát hiện, chúng không thể dễ dàng di chuyển sang nơi khác; và nếu có di chuyển, thường phải mất hàng giờ hoặc thậm chí hàng ngày để chuẩn bị cho việc phóng sau khi đến địa điểm mới.

Thông thường, một số xe TEL và TELAR sẽ được kết nối với một phương tiện đóng vai trò là trạm chỉ huy (CP hoặc CPV). Chúng có thể sử dụng thông tin mục tiêu từ hệ thống nhận dạng mục tiêu, chỉ thị và radar dẫn đường (TADAGR hoặc TAR).

Xe phóng kiêm radar (TELAR) 
Xe phóng kiêm radar (Transporter erector launcher and radar - TELAR) là một loại TEL tích hợp một phần hoặc toàn bộ hệ thống radar cần thiết để khai hỏa các tên lửa đất đối không. Những phương tiện như vậy có khả năng hoạt động độc lập , giúp tăng cường đáng kể hiệu quả chiến đấu. Với loại hệ thống này, mỗi xe có thể tác chiến bất kể trạng thái hay sự hiện diện của các phương tiện hỗ trợ. Phương tiện có thể phải hướng tên lửa về phía mục tiêu, thường thông qua một tháp pháo xoay, hoặc chúng có thể phóng thẳng đứng.

Xe phóng và radar (TLAR) 
Xe phóng và radar (Transporter launcher and radar - TLAR) tương tự như TELAR nhưng không có khả năng dựng, vì loại tên lửa tương ứng mặc định đã được vận chuyển ở tư thế sẵn sàng phóng. Một ví dụ điển hình là hệ thống 9K330 Tor, sử dụng các khối tên lửa SAM kiểu hệ thống phóng thẳng đứng (VLS), loại tên lửa này sẽ tự điều chỉnh quỹ đạo bằng các động cơ đẩy ngay trên thân tên lửa sau khi rời bệ phóng.

Bệ phóng di động (MEL) 

Hệ thống tên lửa Patriot sử dụng một phương tiện phóng dạng rơ-moóc kéo hoặc bệ phóng di động (mobile erector launcher - MEL).

Bệ phóng dạng pallet  
Một biến thể khác của TEL là các bệ phóng kiêm cơ cấu dựng được lắp trên các tấm pallet, sau đó có thể được vận chuyển bằng các phương tiện phù hợp để tạo thành một hệ thống TEL hoàn chỉnh. Hệ thống iLauncher của MBDA dùng để phóng tên lửa Sky Sabre là một ví dụ; đây là một đơn vị nặng 15 tấn được vận chuyển bằng xe tải MAN HX trong biên chế Quân đội Anh.

Phương tiện phóng tên lửa đẩy 
Trong du hành vũ trụ, các xe chở và dựng (TEL) là những cấu trúc hỗ trợ được sử dụng để vận chuyển tên lửa đẩy theo phương nằm ngang từ cơ sở lắp ráp đến một bệ phóng cố định gần đó, nơi nó được dựng thẳng đứng để chuẩn bị phóng. Nó tương tự như các xe TEL quân sự, ngoại trừ việc hầu hết các tên lửa vũ trụ phải được dựng và phóng với các cơ sở hạ tầng phù hợp, chẳng hạn như những cơ sở tại một sân bay vũ trụ. 

Hệ thống này được sử dụng bởi nhiều cơ quan hàng không vũ trụ; dòng tên lửa Soyuz có một cơ cấu dựng (TE) có thể vận chuyển bằng đường sắt, SpaceX sử dụng cho các tên lửa đẩy của mình như Falcon 9 và Falcon Heavy (nhưng không áp dụng cho Starship).

Một số tên lửa đẩy hạng nhẹ, chẳng hạn như dòng Start-1 của Nga và Khoái Châu của Trung Quốc, có thể được phóng từ các xe TEL thông thường tại các bãi phóng chưa được chuẩn bị trước.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Vũ khí phòng không tự hành