Nước thừa kế

Nước thừa kế () là một lý thuyết và được áp dụng trong quan hệ quốc tế về sự công nhận và chấp nhận một nước có chủ quyền mới tạo ra, bởi các nước khác, dựa trên một liên hệ lịch sử được cảm nhận giữa nước mới và một nước trước đó. Quốc gia mới có thể được tạo ra từ một phần lãnh thổ của một nước bị thu nhỏ lại, hoặc bị tan rã. Quốc gia mới này khác với một quốc gia tiếp nối (continuing state), mà mặc dù có thay đổi về lãnh thổ, vẫn duy trì về mặt pháp lý những quyền lợi cũng như bổn phận của quốc gia trước đó. Lý thuyết này có nguồn gốc từ ngoại giao thế kỷ 19.

Kế thừa cục bộ và toàn cầu
Nước kế thừa có thể được mô tả là "toàn cầu" hoặc "một phần". Nước kế thừa toàn cầu xảy ra khi một đất nước bị xóa bỏ hoàn toàn và chủ quyền của nó được thay thế bằng chủ quyền của một hoặc nhiều nước kế thừa. Nước kế thừa cục bộ xảy ra khi (các) nước kế thừa  chỉ kế thừa một phần lãnh thổ và chủ quyền của một nhà nước, và chủ quyền này vẫn tiếp tục tồn tại khi sự kế thừa chưa diễn ra.

Một ví dụ về sự kế thừa một phần là trường hợp việc Bangladesh ly khai khỏi Pakistan. Không có thách thức nào đối với tuyên bố của Pakistan về việc tiếp tục tồn tại và duy trì tư cách thành viên Liên Hợp Quốc: họ là một bên tiếp nối chứ không phải là bên kế thừa. Bangladesh cuối cùng đã được công nhận là một quốc gia mới: họ là bên kế thừa và phải nộp đơn xin gia nhập Liên Hợp Quốc.

Một ví dụ về sự kế thừa nhà nước phổ quát là sự giải thể của Tiệp Khắc. Cả hai bên đều không tuyên bố bất kỳ sự kế thừa nào: cả Cộng hòa Séc và Slovakia đều là các quốc gia kế thừa mới.

Có những trường hợp một quốc gia bị xóa bỏ hoặc bị bãi bỏ hoàn toàn mà không có bất kỳ quốc gia kế thừa nào. Những trường hợp như vậy xảy ra khi, ví dụ, một quốc gia bị sáp nhập hoặc chinh phục bởi một quốc gia khác và không còn tồn tại ngay cả trên danh nghĩa (tức là, thậm chí không có "chính phủ lưu vong" nào được thành lập). Trường hợp gần đây nhất là Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức), đã bị bãi bỏ hoàn toàn sau khi nước Đức thống nhất. Nước Đức hiện đại là sự tiếp nối của Cộng hòa Liên bang Đức chứ không phải là quốc gia kế thừa của Đông Đức.

Quyền và nghĩa vụ 
Sau khi có được nhân cách pháp lý quốc tế, vấn đề khó khăn về việc kế thừa các quyền và nghĩa vụ theo hiệp ước phát sinh. Kế thừa có thể đề cập đến việc chuyển giao quyền, nghĩa vụ hoặc tài sản từ một quốc gia tiền nhiệm đã được thành lập từ trước sang quốc gia kế nhiệm, và có thể bao gồm các tài sản ở nước ngoài như các phái bộ ngoại giao, dự trữ ngoại hối, và hiện vật bảo tàng; và việc tham gia vào các hiệp ước có hiệu lực tại thời điểm kế vị hoặc tổ chức quốc tế. Trong nỗ lực hệ thống hóa các quy tắc kế vị của các quốc gia, Công ước Viên năm 1978 đã có hiệu lực vào ngày 6 tháng 11 năm 1996.

Phân loại các trường hợp 
Khi áp dụng các nguyên tắc này vào việc giành độc lập, cần phân biệt giữa các trường hợp khác nhau, mặc dù ranh giới phân định không phải lúc nào cũng rõ ràng:

 Các hiệp ước song phương và đa phương nhất thiết dẫn đến những cân nhắc khác nhau.
 Có các hiệp ước thực tế và các hiệp ước cá nhân. Các hiệp ước thực tế ảnh hưởng đến chính lãnh thổ, chẳng hạn như các thỏa thuận về ranh giới hoặc việc cấp quyền quá cảnh, có thể tiếp tục bất kể tư cách pháp nhân của quốc gia. Quốc gia mới phải tiếp quản đất nước trong điều kiện mà nó có, vì quốc gia mẹ không thể cho nhiều hơn những gì nó có. Các hiệp ước như vậy có thể được mô tả là "các hiệp ước tạo ra các nghĩa vụ hoàn toàn mang tính địa phương."

Ví dụ
 Liên bang Nga, với tư cách là quốc gia kế thừa của Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết, đã tiếp quản ghế của Liên Xô tại Liên Hợp Quốc
 Serbia, quốc gia kế thừa của Cộng hòa Liên bang Nam Tư (tuyên bố kế thừa trước đó của Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư đã bị hủy bỏ vào năm 2000)
 Cộng hòa Hồi giáo Iran, quốc gia kế thừa của Nhà nước Đế quốc Iran
 Sudan, quốc gia bị thu hẹp sau khi Nam Sudan được thành lập

Xem thêm
 Lịch sử so sánh
 Luật quốc tế
 Translatio imperii
 Công ước Viên về Kế vị Quốc gia liên quan đến Hiệp ước
 Chuyển giao quyền lực hòa bình
 Quốc gia tàn tồn

Tham khảo

Đọc thêm 
Burgenthal/Doehring/Kokott: Grundzüge des Völkerrechts, 2. Auflage, Heidelberg 2000

Liên kết ngoài 
 European Journal of International Law – State Succession in Respect of Human Rights Treaties
 Wilfried Fiedler: Der Zeitfaktor im Recht der Staatensukzession, in: Staat und Recht. Festschrift für Günther Winkler, Wien, 1997. P. 217–236. 
 Wilfried Fiedler: Staatensukzession und Menschenrechte , in: B. Ziemske u.a. (Hrsg.), Festschrift für Martin Kriele, München 1997. P. 1371–1391 
 Draft Articles on Nationality of Natural Persons in relation to the Succession of States with commentaries (1999)
  - Published online on 5 August 2011

Biên soạn lịch sử
Luật quốc tế