Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan

Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan () là lực lượng cảnh sát của Thái Lan, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội của nước này. Lực lượng có quân số khoảng 230.000 người, hoạt động dưới sự giám sát của Thủ tướng Chính phủ và sự chỉ huy, quản lý trực tiếp của Tổng cục Cảnh sát.

Tổng cục Cảnh sát là hệ thống tổ chức cao nhất của lực lượng Cảnh sát Hoàng gia, là cơ quan trực thuộc Văn phòng Chính phủ. Đại tướng Kitrat Panphet hiện đang là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, chỉ huy cao nhất của lực lượng, được bổ nhiệm vào tháng 10 năm 2024.

Lịch sử 

Cho đến thế kỷ 19, quân nhân Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Thái Lan, ngoài nhiệm vụ bảo vệ quốc gia, còn thực hiện nhiệm vụ thực thi pháp luật cùng với các công chức tận tụy. Trách nhiệm về luật pháp và trật tự được chia thành sáu bộ do các chưởng ấn đứng đầu (trong thời kỳ Ayutthaya và Thonburi); trong thời chiến, các đơn vị cảnh sát nằm dưới sự chỉ huy của hoàng gia như một phần của quân đội. Chỉ trong thời trị vì của vua Mongkut (Rama IV) và vua Chulalongkorn (Rama V), quốc gia này mới chứng kiến một cuộc cải cách lớn và sự Tây hóa của lực lượng thi hành pháp luật để thích ứng với tình hình và nhu cầu thay đổi của đất nước. Đến năm 1902, Học viện Cảnh sát Hoàng gia được thành lập để đào tạo các chiến sĩ Cảnh sát tương lai. Cùng năm đó, vua Chulalongkorn đã ban tặng cho lực lượng Cảnh  biểu tượng riêng của mình là thanh kiếm Phra Saeng (พระแสงดาบ) và tấm khiên xua đuổi mọi điều xấu Chaturmuk (จตุรมุข). Năm 1915, lực lượng Cảnh sát tỉnh và thành phố đã được hợp nhất thành một tổ chức quốc gia trực thuộc Bộ Nội vụ (thành lập năm 1894).

Ban đầu được mô phỏng theo lực lượng cảnh sát quốc gia Nhật Bản trước Thế chiến II, Cảnh sát Quốc gia Thái Lan đã được tổ chức lại nhiều lần để đáp ứng nhu cầu an ninh nội bộ và trật tự công cộng đang thay đổi. Lời khuyên, đào tạo và trang thiết bị của Mỹ, được cung cấp từ năm 1951 đến đầu những năm 1970, đã góp phần lớn vào việc giới thiệu các khái niệm và hoạt động thi hành pháp luật mới và hỗ trợ quá trình hiện đại hóa lực lượng. Trong thời kỳ này, sức mạnh và hiệu quả của lực lượng cảnh sát đã tăng lên đều đặn.

Tất cả các đơn vị của tổ chức cảnh sát đều do trụ sở Cảnh sát Quốc gia tại Bangkok quản lý, nơi cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các hoạt động thi hành pháp luật trên khắp vương quốc. Các đơn vị hoạt động chính của lực lượng là Cảnh sát vùng, Cảnh sát thủ đô, Cảnh sát tuần tra biên giới và các đơn vị chuyên biệt nhỏ hơn do Cục điều tra trung ương giám sát.

Vào giữa năm 1987, tổng quân số của Cảnh sát Quốc gia Thái Lan, bao gồm cả nhân viên hành chính và hỗ trợ, ước tính khoảng 110.000 người. Hơn một nửa lực lượng được phân công về Cảnh sát vùng, khoảng 40.000 người cho lực lượng Tuần tra biên giới và hơn 10.000 người phục vụ tại Cảnh sát Thủ đô. Cảnhu ốc gia Thái Lan có tính chất bán quân sự, được lãnh đạo bởi Tổng giám đốc, mang cấp bậc hàm Đại tướng. Hỗ trợ bởi ba Phó Tổng giám đốc và năm Trợ lý Tổng giám đốc, tất cả đều mang cấp bậc hàm Thượng tướng. Trong toàn bộ hệ thống, tất cả các cấp bậc hàm ngoại trừ cấp thấp nhất (chiến sĩ) đều tương ứng với cấp bậc quân hàm của quân đội. Sự gia tăng các cấp bậc hàm cao trong cơ cấu tổ chức bộ máy giống như trong quân đội, cho thấy tác động chính trị của lực lượng đối với đời sống quốc gia.

Năm 1998, Cảnh sát Quốc gia Thái Lan được chuyển từ trực thuộc Bộ Nội vụ sang trực thuộc Văn phòng Thủ tướng. Lực lượng được đổi tên thành "Cảnh  Hoàng gia Thái Lan". Chức danh lãnh đạo được đổi tên từ "Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Thái Lan" thành "Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát".

Nhân sự 

Khoảng 8% (18.400 người) tổng số lực lượng cảnh sát của Thái Lan là phụ nữ. Trong khi đó, ở Philippines, tỷ lệ nữ cảnh sát là 20%, Malaysia là 18% và Thụy Điển là 30%, là nơi có tỷ lệ nữ cảnh sát cao nhất thế giới. Trong số 8.000 điều tra viên của Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan thì có 400 người là phụ nữ.

Vào năm 2009, phụ nữ lần đầu tiên được nhận vào các trường Cảnh sát Hoàng gia. Kể từ đó, các trường đã đào tạo được khoảng 700 nữ cảnh sát. Bắt đầu từ đợt tuyển sinh năm 2019, 280 suất dành riêng cho phụ nữ trước đây đã bị hủy bỏ. Đầu năm 2018, Tổng cục Cảnh  đã cấm phụ nữ đảm nhiệm các chức vụ "điều tra viên". Lý do đưa ra là phụ nữ bị cản trở bởi công việc gia đình, do đó kém hiệu quả hơn nam. Phụ nữ vẫn có thể trở thành cảnh sát thông qua các con đường khác. Ví dụ, phụ nữ có bằng luật sẽ được tuyển dụng.

Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Chakthip Chaijinda cho rằng việc cấm phụ nữ gia nhập các trường Cảnh sátlà do chính sách mới của Bộ Quốc phòng rằng tất cả học viên các trường phải trải qua giai đoạn đào tạo ban đầu tại Trường Dự bị Lực lượng Vũ trang vốn chỉ dành cho nam. Những người chỉ trích cho rằng chính sách mới này vi phạm Đạo luật Bình đẳng giới năm 2015, hiến pháp, chiến lược quốc gia 20 năm của Thái Lan cũng như các công ước quốc tế cấm phân biệt đối xử về giới.

Tổ chức

Cảnh sát Thủ đô 

Cảnh sát Thủ đô hay Cảnh sát thành phố Băng Cốc là cơ quan Cảnh sát của thành phố Băng Cốc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn thành phố. Ban Giám đốc Cảnh sát thành phố gồm 1 Giám đốc (mang cấp bậc hàm Thượng tướng) và 6 sáu Phó Giám đốc. Cảnh sát thành phố Băng Cốc có nhiều cơ quan và đơn vị trực thuộc.
 Phòng Cảnh sát giao thông chịu trách nhiệm về hoạt động tuần tra và hỗ trợ các đơn vị khác khi đang tuần tra trên các tuyến đường thuộc phạm vi hoạt động. Ngoài ra, còn thực hiện việc cải thiện an toàn đường bộ, giải quyết tội phạm về phương tiện, tội phạm sử dụng mạng lưới đường bộ.
 Phòng Tuần tra và Tác chiến đặc biệt là đơn vị chỉ huy trực tiếp của lực lượng Arintharat 26 (Cảnh sát đặc nhiệm 191) chịu trách nhiệm về phòng chống các mối đe dọa liên quan đến tội phạm và khủng bố.
 Phòng Bảo vệ và Kiểm soát đám đông được thành lập vào năm 2009 chịu trách nhiệm bảo vệ an toàn cho Quốc vương, Nữ hoàng, gia đình hoàng gia, khách đại diện hoàng gia và kiểm soát đám đông.

Cục Cảnh sát Biên phòng 

Cảnh sát Biên phòng là lực lượng chịu trách nhiệm về an ninh biên giới, chống nổi dậy, cứu trợ thiên tai, hoạt động ở địa hình khó khăn và hỗ trợ kiểm soát bạo loạn.

Cục Điều tra Trung ương 

Cục Điều tra Trung ương được thành lập để hỗ trợ các đơn vị Cảnh sát cấp tỉnh trong việc ngăn chặn và trấn áp hoạt động tội phạm cũng như giảm thiểu các mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.

Cục Di trú 
Cục Di trú chịu trách nhiệm cấp thị thực du lịch và quản lý việc nhập cảnh và xuất cảnh tại Thái Lan.

Cục Cảnh sát Chống Ma túy 
Cục Cảnh sát Phòng chống Ma túy là cơ quan chủ trì các cuộc điều tra chống ma túy tại Thái Lan. Cục này có một đơn vị chiến thuật mang tên Sayobpairee 43 (Bộ Tư lệnh Cảnh sát Chống Ma túy).

Cục Hậu cần

Cục Y tế

Cảnh sát vùng

Cục Chi nhánh Đặc biệt

Cục Cảnh sát Du lịch

Trang phục 
Trang phục của Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan rất đa dạng tùy theo từng cấp bậc, khu vực và loại nhiệm vụ được thực hiện. Một số lực lượng có đồng phục giống với quân phục của quân đội hơn các lực lượng thông thường.

Ngoài ra, tất cả các nam giới trong lực lượng Cảnh sát đều phải cạo tóc hai bên và sau đầu, để lại một phần tóc ngắn ở đỉnh đầu. Kiểu tóc này có tên gọi là Ba bên trắng (, ), nó bắt nguồn từ các cận vệ của vua Vajiralongkorn. Họ nổi tiếng với kiểu tóc cắt ngắn, theo yêu cầu của quốc vương. "Đó là một thông lệ của hoàng gia", một tướng Cảnh sát đã nghỉ hưu cho biết. "... tất cả chúng tôi đều phục vụ Bệ hạ... Trông đẹp lắm... Nó không làm hại ai cả."

Cấp hiệu, cấp bậc

Các lãnh đạo đáng chú ý 
 Phao Sriyanond (còn gọi là "Pao Sriyanond") là Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Thái Lan từ năm 1951 đến năm 1957.
 Sarit Thanarat là Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Thái Lan từ năm 1959 đến năm 1963.
 Praphas Charusathien là Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Thái Lan từ năm 1963 đến năm 1973.
 Pao Sarasin là Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Thái Lan từ năm 1987 đến năm 1989.
 Pratin Santiprapop là Tổng giám đốc Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan từ năm 1994 đến năm 1994.
 Isarapong Noonpakdee là Tổng giám đốc Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan vào năm 1992.
 Poj Boonyajinda là Tổng giám đốc Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan từ năm 1994 đến năm 1997.
 Pracha Promnok là Tổng giám đốc cuối cùng của Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan từ năm 1997 đến năm 1998 và là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát đầu tiên từ năm 1998 đến năm 2000.
 Sant Sarutanon là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát từ năm 2001 đến năm 2004.
 Kowit Wattana là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát từ năm 2004 đến năm 2007 và được tái bổ nhiệm làm Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát từ ngày 10 tháng 9 năm 2007 đến ngày 30 tháng 9 năm 2007 (ngày nghỉ hưu bắt buộc của ông). Ông là Tổng cục trưởng đầu tiên đến từ Cảnh sát Biên phòng.
 Sereepisuth Temeeyaves là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát từ ngày 1 tháng 10 năm 2007 đến tháng 4 năm 2008. Được chính quyền quân sự bổ nhiệm làm Phó Tổng cục trưởng. Là một sĩ quan Cảnh sát, ông nổi tiếng với việc nhắm mục tiêu vào các thủ lĩnh mafia. Ông đã bị chính quyền dân cử của Samak Sundaravej cách chức vào tháng 4 năm 2008 với cáo buộc tham nhũng. Tuy nhiên, những người ủng hộ ông tuyên bố rằng những cáo buộc này là công việc được dựng lên để trừng phạt ông vì đã truy tố nhiều vụ án chống lại cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra bị quân đội phế truất.
 Somyot Poompanmoung là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát từ năm 2014 đến năm 2015.
 Chakthip Chajinda là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát giữ chức vụ lâu nhất từ năm 2015 đến năm 2020.
 Suwat Jangyodsuk là Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát từ năm 2020 cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2022.

Xem thêm
 Quân đội Hoàng gia Thái Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Official Royal Thai Police website  
English Information on the Royal Thai Police
  Catalogue of Torture and Corruption by The Royal Thai Police 

Cảnh sát theo quốc gia
Luật pháp Thái Lan
Văn phòng Trung ương Quốc gia của Interpol