Vương quốc Montenegro

Vương quốc Montenegro (tiếng Serbia: Краљевина Црнa Горa / Kraljevina Crna Gora) là một quốc gia theo chế độ quân chủ ở Đông Nam châu Âu, hiện nay là Montenegro, tồn tại trong những năm hỗn bất ổn trên bán đảo Balkan và chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Về mặt pháp lý, quốc gia này theo chế độ quân chủ lập hiến, nhưng trên thực tế là quân chủ chuyên chế. Ngày 28 tháng 11 năm 1918, sau khi kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cùng với chính phủ Montenegro vẫn đang lưu vong, hội đồng Podgoria tuyên bố thống nhất vương quốc này với Vương quốc Serbia, mà ngay sau đó 3 ngày, quốc gia thống nhất này tiếp tục được sáp nhập vào Vương quốc của người Serb, Croat và Slovene.

Trong giai đoạn này, Montenegro vẫn duy trì đặc điểm chủ yếu là một xã hội nông nghiệp và truyền thống. Hiến pháp được thông qua năm 1905 đã cung cấp một khuôn khổ cơ bản cho việc quản trị quốc gia và công nhận một số quyền dân sự, chẳng hạn như tự do tôn giáo và tự do báo chí, tuy nhiên hệ thống chính trị vẫn tập trung quyền lực cao độ vào nhà vua. Vua Nikola duy trì sự kiểm soát chặt chẽ đối với đời sống chính trị, và bộ máy nhà nước vận hành với sự ảnh hưởng hạn chế từ phía nghị viện. Xã hội mang tính gia trưởng và bảo thủ, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ giáo hội và các phong tục bộ lạc, đồng thời đạt được rất ít tiến bộ trong công cuộc hiện đại hóa hay phát triển các thể chế dân sự.

Trên phương diện quốc tế, Montenegro đã liên kết với Serbia và các quốc gia Balkan khác trong các cuộc Chiến tranh Balkan (1912–1913), với mục tiêu mở rộng lãnh thổ từ Đế quốc Ottoman đang trên đà suy yếu. Những nỗ lực này đã mang lại một số thành quả nhất định nhưng cũng khiến quốc gia này bị ràng buộc sâu sắc hơn vào các tham vọng chính trị của Serbia. Khi Thế chiến thứ nhất bùng nổ vào năm 1914, Montenegro gia nhập phe Hiệp ước, nhưng đến năm 1916, đất nước đã bị các lực lượng Áo-Hung chiếm đóng. Vua Nikola cùng chính phủ của ông phải sống lưu vong, và nền quân chủ này không bao giờ còn cơ hội quay lại nắm quyền.

Sự sụp đổ của vương quốc diễn ra vào tháng 11 năm 1918, khi Hội đồng Podgorica — dưới sự ảnh hưởng mạnh mẽ của các lực lượng thân Serbia — tuyên bố thống nhất Montenegro với Serbia, qua đó xóa bỏ nền độc lập của Montenegro một cách thực tế mà không thông qua trưng cầu dân ý. Vua Nikola bị phế truất khi đang vắng mặt. Nhiều người Montenegro coi hành động này là bất hợp pháp, dẫn đến Cuộc nổi dậy Giáng sinh năm 1919 do các lực lượng bảo hoàng khởi xướng, tuy nhiên cuộc nổi dậy này đã nhanh chóng bị trấn áp. Bất chấp sự kháng cự này, Montenegro đã bị sáp nhập vào Vương quốc của người Serb, Croat và Slovene (sau này là Nam Tư) mới được thành lập, và chấm dứt sự tồn tại với tư cách là một vương quốc có chủ quyền.

Lịch sử 

Vào ngày 28 tháng 8 năm 1910, Thân vương Nikola của Montenegro đã tuyên bố thành lập Vương quốc Montenegro tại Cetinje, nâng vị thế của đất nước từ cấp bậc thân vương quốc. Vua Nikola I đã cai trị đất nước với tư cách là Thân vương từ năm 1860 và đã khởi xướng nhiều cải cách hiện đại hóa vào đầu thế kỷ 20, bao gồm việc ban hành hiến pháp và giới thiệu đơn vị tiền tệ mới là đồng perper Montenegro. Mặc dù là một quốc gia độc lập, Montenegro có sự gắn bó chặt chẽ về mặt dân tộc và văn hóa với Serbia.

Montenegro tham gia Chiến tranh Balkan lần thứ nhất vào năm 1912 với hy vọng giành được một phần lãnh thổ tại các khu vực cuối cùng do Ottoman kiểm soát ở Rumelia. Montenegro thực sự đã mở rộng lãnh thổ bằng cách phân chia vùng Sandžak với Serbia vào ngày 30 tháng 5 năm 1913. Tuy nhiên, người Montenegro buộc phải từ bỏ thành phố İşkodra (Skadar trong tiếng Serbia, ngày nay là Shkodër) mới chiếm được để nhượng lại cho nhà nước Albania mới thành lập vào tháng 5 năm 1913, dưới áp lực của các Cường quốc. Trước đó, Esad Pasha đã thỏa thuận giao nộp thị trấn này cho người Montenegro để đổi lấy sự ủng hộ của họ đối với các yêu sách của ông tại Trung Albania. Tuy nhiên, do Shkodër và các vùng phụ cận có đa số dân cư là người sắc tộc Albania, khu vực này đã được sáp nhập vào nhà nước Albania. Khi Chiến tranh Balkan lần thứ hai bùng nổ vào tháng 6 năm 1913, Serbia giao chiến với Bulgaria, và Vua Nikola đã đứng về phía Serbia.

Trong Thế chiến thứ nhất (1914–1918), Montenegro liên minh với phe Hiệp ước (Triple Entente), phù hợp với chính sách thân Serbia của Vua Nikola. Do đó, Đế quốc Áo-Hung đã chiếm đóng Montenegro từ ngày 15 tháng 1 năm 1916 đến tháng 10 năm 1918. Năm 1918, các khu vực ven biển bị quân đội Pháp và Ý chiếm đóng trong khuôn khổ cuộc chiếm đóng vùng phía đông biển Adriatic.

Ngày 20 tháng 7 năm 1917, việc ký kết Tuyên bố Corfu đã báo trước sự thống nhất của Montenegro với Serbia. Vào ngày 26 tháng 11 năm 1918, Hội đồng Podgorica – một cơ quan dân cử tuyên bố đại diện cho người dân Montenegro – đã nhất trí thông qua nghị quyết phế truất Vua Nikola I (lúc đó vẫn đang lưu vong) và sáp nhập Montenegro vào Serbia. Sau sự kiện này, Nikola I – người trước đây từng ủng hộ việc thống nhất với Serbia thành một quốc gia lớn hơn với vai trò nòng cốt thuộc về triều đại của mình – đã chuyển sang thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc Montenegro và phản đối liên minh với Serbia. Ông giữ lập trường này cho đến khi qua đời tại Pháp năm 1921.

Ngày 1 tháng 12 năm 1918, Serbia và Montenegro cùng nhau hợp thành một phần lớn của Vương quốc của người Serb, Croat và Slovene (tức Nam Tư) mới được thành lập.

Trong Thế chiến thứ hai, các lực lượng chiếm đóng tại Nam Tư đã cân nhắc việc biến tỉnh Montenegro do Ý cai trị thành một vương quốc bù nhìn, nhưng những kế hoạch này đã không trở thành hiện thực.

Những người cai trị

Vua Montenegro (1910–1918) 

 Nicholas I của Montenegro (1910–1918)

Thủ tướng (1910–1916) 

 Lazar Tomanović (1910–1912)
 Mitar Martinović (1912–1913)
 Janko Vukotić (1913–1915)
 Milo Matanović (1915–1916)

Thủ tướng lưu vong (1916–1922) 

 Lazar Mijušković (1916)
 Andrija Radović (1916–1917)
 Milo Matanović (1917)
 Evgenije Popović (1917–1919)
 Jovan Plamenac (1919–1921)
 Anto Gvozdenović (1921–1922)
 Milutin Vučinić (1922)
 Anto Gvozdenović (1922)

Thư viện ảnh

Xem thêm 

 Lịch sử Montenegro
 Công quốc Montenegro

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài 

 
 Vương quốc Montenegro vào năm 1918 
 Montenegro - World Statesmen

Khởi đầu năm 1910 ở châu Âu
Quốc gia Kitô giáo
Cựu quốc gia Balkan
Cựu vương quốc
Cựu quốc gia quân chủ
Cựu quốc gia quân chủ châu Âu
Chế độ độc tài quân sự