Thường Châu tuyết trắng

"Thường Châu tuyết trắng" là cụm từ được giới truyền thông Việt Nam sử dụng để nói về trận chung kết của Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2018 giữa hai đội tuyển U-23 quốc gia Việt Nam và Uzbekistan, diễn ra tại Trung tâm Thể thao Olympic ở Thường Châu, Trung Quốc vào ngày 27 tháng 1 năm 2018. Đây là trận đấu cuối cùng của Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2018, lần thứ ba của giải đấu do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức dành cho các đội tuyển bóng đá nam quốc gia dưới 23 tuổi của châu lục. Cả hai đội đều có lần đầu tiên góp mặt trong một trận chung kết của giải, sau khi tạo ra những bất ngờ đáng kể trên hành trình tiến đến trận đấu cuối cùng. U-23 Việt Nam được xem là một hiện tượng lớn của giải đấu khi thất bại trước Hàn Quốc ở trận mở màn nhưng sau đó vượt qua hàng loạt đối thủ mạnh là Úc, Syria, Iraq và Qatar, trong đó Việt Nam phải trải qua hai trận đấu liên tiếp ở tứ kết và bán kết được phân định thắng thua trên chấm luân lưu. Trong khi ấy, U-23 Uzbekistan cũng để thua trong trận ra quân gặp Qatar trước khi đánh bại đội chủ nhà Trung Quốc và Oman để vào vòng đấu loại trực tiếp, nơi họ tiếp tục quật ngã các nhà đương kim vô địch Nhật Bản và đương kim á quân Hàn Quốc bằng những tỷ số đậm. 

Trận đấu diễn ra trong thời tiết giá lạnh và tuyết rơi tại Thường Châu, dẫn đến những lo ngại ban đầu rằng cuộc đối đầu này có thể phải hoãn lại do điều kiện khắc nghiệt. Mặc dù vậy, trận chung kết vẫn được tiến hành như kế hoạch trước sự chứng kiến của 6.200 khán giả, dưới sự điều khiển chính của trọng tài người Oman Ahmed Al-Kaf. Uzbekistan giành chiến thắng chung cuộc với tỷ số 2–1 sau hiệp phụ bằng bàn thắng quyết định của tiền đạo Andrey Sidorov, trước đó Rustamjon Ashurmatov và Nguyễn Quang Hải là những người lần lượt lập công cho Uzbekistan và Việt Nam trong 90 phút thi đấu chính thức. Kết quả này giúp U-23 Uzbekistan lần đầu tiên lên ngôi vô địch giải U-23 châu Á. 

Cả Uzbekistan lẫn Việt Nam sau khi trở về từ giải đấu đều nhận được sự hưởng ứng từ công chúng ở những mức độ khác nhau, thành tích mà hai nền bóng đá đạt được trong giai đoạn kế tiếp cũng cho thấy những bước phát triển đáng kể theo thời gian. Riêng ở Việt Nam, trận đấu đặc biệt được ghi nhớ bởi đây là lần đầu tiên một đội tuyển bóng đá nước này đi đến trận chung kết của một giải châu lục. Các hoạt động ăn mừng tại đây đã nổ ra trên quy mô lớn, với những cuộc "đi bão" trên đường phố sau mỗi chiến tích của U-23 Việt Nam trong giải đấu và biển người chào đón các cầu thủ khi họ trở về dù chỉ với ngôi vị á quân. Trận đấu cũng được xem là góp phần khơi dậy trở lại tình yêu bóng đá, sự cổ vũ cuồng nhiệt và lòng tự hào dân tộc trong bối cảnh nền bóng đá vừa trải qua quãng thời gian dài với nhiều thất bại nặng nề. Hàng loạt tác phẩm âm nhạc, thơ ca, sách và phim tài liệu đã được phát hành tại Việt Nam, lấy cảm hứng từ trận đấu và thành tích của đội tuyển U-23 nước này.

Bối cảnh 
Giải đấu năm 2018 đánh dấu lần thứ hai mà Việt Nam góp mặt tại Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á, trước đó đội tuyển đã tham dự giải năm 2016 nhưng sớm dừng bước với ba trận toàn thua tại vòng bảng. Trong khi đó, Uzbekistan đã tham dự cả giải U-22 châu Á 2013 và giải U-23 châu Á 2016, nhưng cũng đều bị loại từ vòng bảng với chỉ một chiến thắng, hai trận thua ở mỗi giải đấu. 

Hai đội gặp nhau lần đầu tại giải giao hữu VFF Cup 2011, khi trận đấu kết thúc với tỷ số hòa 1–1. Năm 2015, U-23 Việt Nam gặp lại U-23 Uzbekistan trong một trận giao hữu khác và họ cũng hòa nhau với tỷ số 0–0. Tại giải M-150 Cup 2017 được tổ chức tại Thái Lan vào tháng 12 năm 2017, U-23 Uzbekistan đã vượt qua U-23 Việt Nam với tỷ số 2–1. Đây cũng là giải đấu mà hai đội tham dự để chuẩn bị cho Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2018. Trận chung kết trên đất Trung Quốc là trận chung kết đầu tiên mà cả hai đội U-23 Việt Nam và Uzbekistan góp mặt, và là lần đầu tiên một đội tuyển bóng đá Việt Nam bước vào một trận chung kết ở cấp châu lục.

Trước khi giải đấu diễn ra, bóng đá Việt Nam vừa trải qua một giai đoạn được xem là đầy ám ảnh khi các đội tuyển quốc gia không đạt được những thành tích khả quan: đội tuyển quốc gia liên tiếp dừng bước ở bán kết Cúp AFF 2014 và 2016 theo những kịch bản không tưởng, trong khi nặng nề nhất là việc đội tuyển U-22 bị loại ngay từ vòng bảng SEA Games 2017 sau trận thua sốc trước U-22 Thái Lan, khiến huấn luyện viên trưởng Nguyễn Hữu Thắng phải tuyên bố từ chức. Dưới sự dẫn dắt của tân huấn luyện viên người Hàn Quốc Park Hang-seo, đội đã có quá trình chuẩn bị với các đợt tập huấn trong và ngoài nước, bao gồm việc tham dự giải M-150 Cup tại Thái Lan – nơi họ phục thù thành công cho thất bại tại SEA Games trước chính đội chủ nhà để giành hạng ba chung cuộc. Về phía Uzbekistan, quốc gia Trung Á được biết đến nhờ những thành tích khá ấn tượng tại các giải trẻ, giành ngôi á quân giải U-19 châu Á năm 2008 và chức vô địch giải U-16 châu Á năm 2012, bên cạnh tấm huy chương vàng môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao châu Á 1994 của đội tuyển quốc gia. Đội tuyển U-23 Uzbekistan cũng vừa đoạt cúp vô địch giải giao hữu M-150 Cup, với những đóng góp đáng kể đến từ huấn luyện viên trưởng Ravshan Khaydarov – người từng dẫn dắt đội U-19 vào đến bán kết giải U-19 châu Á 2014 và tứ kết U-20 World Cup 2015.

Đường đến trận chung kết

Việt Nam 
Được xếp vào bảng D cùng với các đối thủ mạnh là Hàn Quốc, Úc và Syria, U-23 Việt Nam không được đặt nhiều kỳ vọng sẽ tiến xa tại giải đấu. Điều này càng được củng cố khi họ để thua 1–2 trước đương kim á quân U-23 Hàn Quốc trong trận mở màn, mặc dù có bàn thắng dẫn trước của Nguyễn Quang Hải. Tuy nhiên ở trận đấu thứ hai, đội tuyển đã tạo nên bất ngờ lớn khi đánh bại U-23 Úc với tỷ số 1–0 nhờ pha lập công duy nhất cũng của Quang Hải. Trận hòa 0–0 trước Syria ở lượt cuối giúp Việt Nam kết thúc vòng bảng với 4 điểm và giành quyền vào tứ kết với tư cách nhì bảng – lần đầu tiên một đội tuyển bóng đá trẻ Việt Nam vượt qua vòng bảng của một giải châu lục ở cấp độ U-23. 

Tại vòng tứ kết, U-23 Việt Nam chạm trán với đội nhất bảng C là Iraqmột trong những ứng cử viên hàng đầu cho chức vô địch. Hòa nhau 1–1 sau 90 phút và để cho đối thủ vươn lên ở hiệp phụ đầu tiên, Việt Nam đã giành lại thế dẫn trước với hai bàn thắng liên tiếp trong hiệp phụ thứ hai của Phan Văn Đức và Hà Đức Chinh, trước khi Alaa Mhawi của Iraq cân bằng tỷ số vào những phút gần cuối trận. Bước vào loạt sút luân lưu, thủ môn Bùi Tiến Dũng đã cản phá thành công một quả đá của cầu thủ Iraq, góp phần giúp Việt Nam giành chiến thắng 5–3. Ở trận bán kết ba ngày sau đó, toàn đội tiếp tục trải qua một trận đấu kịch tính khác với U-23 Qatar khi Akram Afif và Almoez Ali hai lần đưa Qatar vượt lên dẫn điểm, nhưng một mình Quang Hải đã giúp Việt Nam san bằng cách biệt trong cả hai lần. Tỷ số hòa 2–2 được giữ nguyên sau 120 phút và một lần nữa Việt Nam đã thể hiện bản lĩnh của mình bằng chiến thắng 4–3 trong loạt đá luân lưu, qua đó lần đầu tiên giành quyền vào chơi một trận chung kết của châu lục.

Uzbekistan 
Uzbekistan được xếp vào bảng A cùng với chủ nhà Trung Quốc, Qatar và Oman. Ở trận đấu ra quân, U-23 Uzbekistan đã để thua trước U-23 Qatar với tỷ số tối thiểu. Nhưng trong hai lượt trận sau đó, họ đều vượt qua Trung Quốc và Oman với cùng tỷ số 1–0 và kết thúc vòng bảng với vị trí nhì bảng.

Gặp U-23 Nhật Bảnđương kim vô địch giải đấu và là đội đứng đầu bảng Bở tứ kết, U-23 Uzbekistan gây bất ngờ lớn khi giành chiến thắng đậm với cách biệt 4 bàn không gỡ để tiến vào bán kết gặp U-23 Hàn Quốc, đương kim á quân của giải. Javokhir Sidikov, Dostonbek Khamdamov và Jasurbek Yakhshiboev đã thay phiên nhau lập công chỉ trong vòng 8 phút của hiệp 1, cùng với một bàn thắng khác được ghi bởi Yakhshiboev vào đầu hiệp 2. Trong trận bán kết, Uzbekistan và Hàn Quốc hòa nhau 1–1 sau hai hiệp chính với Zabikhillo Urinboev và Hwang Hyun-soo là những người lập công cho mỗi bên, sau đó lần lượt Azizjon Ganiev, Khamdamov và Akramjon Komilov ghi liền ba bàn trong hiệp phụ giúp Uzbekistan giành chiến thắng chung cuộc 4–1, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử lọt vào trận chung kết U-23 châu Á.

Trước trận đấu

Địa điểm
Sân vận động nằm trong Trung tâm Thể thao Olympic Thường Châu, tỉnh Giang Tô được chọn làm địa điểm tổ chức trận chung kết vào ngày 27 tháng 1 năm 2018. Tất cả các trận đấu trước đó của giải cũng được diễn ra trên các sân vận động thuộc tỉnh Giang Tô. 

Ngày 26 tháng 1 năm 2018, tức một ngày trước trận đấu, bầu trời Thường Châu hửng nắng nhẹ làm băng tuyết tan nhanh. Tuy nhiên cho đến sáng sớm ngày diễn ra trận chung kết, tuyết rơi dày trở lại khiến sân vận động ngập trong tuyết, nhiệt độ tại Thường Châu được ghi nhận rơi vào khoảng -2 độ C. Việc tuyết rơi liên tục với mật độ ngày càng tăng đã làm dấy lên những lo ngại về khả năng trận chung kết buộc phải hoãn lại, song Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) vẫn không đưa ra quyết định hoãn trận đấu; thay vào đó ban tổ chức sân đã phủ bạt bảo vệ mặt cỏ và huy động xe gạt cùng lực lượng nhân công lớn để dọn tuyết. Sau trận đấu, ban tổ chức giải đã vấp phải nhiều chỉ trích từ truyền thông Việt Nam, cho rằng họ đã quá tắc trách và hời hợt trong việc tổ chức trận đấu.

Trọng tài
Ban đầu, Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) chỉ định trọng tài người Trung Quốc Mã Ninh là người cầm còi điều khiển trận chung kết giữa Việt Nam và Uzbekistan, cùng với các trợ lý trọng tài và trọng tài thứ tư cũng đến từ Trung Quốc. Mã Ninh từng bắt chính trong các trận đấu thuộc khuôn khổ Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2012 và 2014, cũng như một số trận đấu tại AFC Cup. Tuy nhiên, chỉ vài giờ trước khi trận chung kết diễn ra, AFC đã thay thế ông Mã Ninh bằng trọng tài chính người Oman Ahmed Al-Kaf với nguyên nhân được cho là để đảm bảo an ninh cho trận đấu. Al-Kaf được công nhận là trọng tài FIFA từ năm 2010 và từng cầm còi một số trận đấu của AFC Champions League; ông cũng là người điều khiển chính trận Việt Nam hòa Syria 0–0 ở vòng bảng của giải đấu này.

Hai trọng tài Abu Bakar Al-Amri người Oman và Sergey Grischenko người Kyrgyzstan được lựa chọn làm trợ lý cho Al-Kaf, trong khi trọng tài người Jordan Ahmad Alroalle đảm nhiệm vai trò trọng tài bàn. Các trợ lý trọng tài bổ sung cũng được sử dụng cho trận đấu này, bao gồm Ali Sabah (người Iraq) và Adham Makhadmeh (người Jordan).

Bán vé và truyền thông 
Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) niêm yết giá vé trận đấu này ở các mệnh giá 200 nhân dân tệ, 300 nhân dân tệ, 400 nhân dân tệ và 600 nhân dân tệ đối với hình thức trực tuyến, tương đương từ 700 nghìn đồng đến 2,1 triệu đồng Việt Nam (thời điểm năm 2018). Trong khi đó, vé bán trực tiếp tại sân có giá từ 100 đến 400 nhân dân tệ, tương đương từ 350 nghìn đến 1,4 triệu đồng Việt Nam. Bất chấp tình hình thời tiết khắc nghiệt, một lượng lớn cổ động viên từ Việt Nam đã lên đường sang Trung Quốc hầu cổ vũ cho đội tuyển. AFC cũng khuyến cáo khán giả đến sân xem trận chung kết nên giữ lại cuống vé phòng trường hợp trận đấu bị hoãn.

Tại Việt Nam, trận đấu được truyền hình trực tiếp trên hai kênh VTV2 và VTV6 của Đài Truyền hình Việt Nam, đơn vị nắm bản quyền phát sóng giải đấu trong nước. Ngoài ra, tại nhiều địa phương ở Việt Nam như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Huế, Đắk Lắk..., các màn hình lớn đã được lắp đặt nhằm phục vụ công chúng thưởng thức bóng đá và cổ vũ cho U-23 Việt Nam. Một số doanh nghiệp cho phép nhân viên nghỉ làm vào buổi chiều ngày 27 tháng 1 để theo dõi trận đấu, thậm chí có nơi cho nghỉ mà hưởng nguyên lương. Nhiều trường phổ thông và đại học, cao đẳng tại Việt Nam cũng cho học sinh, sinh viên nghỉ học, nghỉ thi vào chiều 27 tháng 1 để xem đội tuyển U-23 thi đấu; thậm chí đã xuất hiện trường hợp làm giả công văn của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam về việc cho học sinh, sinh viên cả nước nghỉ học để xem trận chung kết.

Trận đấu

Diễn biến 
Trận đấu diễn ra trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, khi tuyết rơi trắng xóa và ngập cả mặt sân trong hiệp 1 khiến hai đội gặp rất nhiều khó khăn trong việc triển khai lối chơi. Khi kết thúc hiệp 1, ban tổ chức phải tiến hành dọn tuyết khiến thời gian nghỉ giữa hai hiệp kéo dài hơn 30 phút so với thông thường. Việt Nam thi đấu trong trang phục toàn đỏ, còn Uzbekistan ra sân với trang phục toàn trắng cho trận chung kết. Vì tuyết rơi nặng hạt khiến trang phục của Uzbekistan trở nên khó phân biệt đối với các cầu thủ và khán giả, nên sau hiệp 1 họ đã phải chuyển sang mặc áo màu xanh dương.
 
Uzbekistan kiểm soát thế trận ngay từ đầu và sớm mở tỷ số ở phút thứ 8, khi Rustamjon Ashurmatov đánh đầu chuẩn xác từ một tình huống phạt góc. Bốn phút trước khi hiệp 1 khép lại, U-23 Việt Nam được hưởng quả đá phạt từ cự ly khoảng 20 mét, tiền vệ Nguyễn Quang Hải thực hiện cú sút đẹp mắt đưa bóng bay vào góc cao khung thành, gỡ hòa 1–1 trong sự vui mừng của số đông cổ động viên người Việt trên sân. Bàn thắng nói trên cũng đánh dấu pha lập công thứ năm của anh tại giải. Không có bàn thắng nào được ghi thêm trong suốt quãng thời gian sau đó và cả hai đội phải bước vào hiệp phụ. Khi trận đấu gần như phải phân định bằng loạt đá luân lưu thì ở phút thứ 120, tiền đạo vào sân thay người Andrey Sidorov dứt điểm cắt mặt đánh bại thủ môn Bùi Tiến Dũng, chấm dứt mọi hy vọng của các tuyển thủ Việt Nam.

Chi tiết

Hệ quả và tác động

Sau trận đấu 
Uzbekistan đã giành được chức vô địch lần đầu tiên của mình tại giải đấu, qua đó trở thành đội bóng thứ ba đăng quang sau ba lần tổ chức của giải U-23 châu Á. Tiền vệ Odiljon Xamrobekov của đội tuyển được ban tổ chức trao giải Cầu thủ xuất sắc nhất của vòng chung kết. Về phía Việt Nam, dù chỉ kết thúc với ngôi vị á quân nhưng đây vẫn được coi là thành tích lịch sử đối với nền bóng đá nước này; toàn đội cũng đoạt danh hiệu fair-play (giải phong cách) của giải đấu nhờ vào màn trình diễn của họ trong suốt giải. Sau trận chung kết, huấn luyện viên của U-23 Uzbekistan Ravshan Khaydarov cho biết chức vô địch này rất quan trọng đối với họ bởi "trong vài năm qua chúng tôi đã không giành được một danh hiệu nào và chúng tôi không thể nói là đã chơi tốt tại các giải đấu mà chúng tôi tham dự". Ông cũng dành lời khen ngợi cho đội U-23 Việt Nam vì đã "chơi thứ bóng đá hấp dẫn, chặt chẽ và kiên cường" và "muốn cảm ơn họ vì đã cùng chúng tôi tạo nên trận đấu hay và kịch tính". Trong khi ấy, người đồng nghiệp Park Hang-seo bên phía Việt Nam bày tỏ sự tri ân đến các cầu thủ, những người thậm chí đã cố gắng đến mức "vượt ngoài năng lực” của chính họ, và xem giải đấu này là khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong sự nghiệp cầm quân của mình. Park tự hào trước màn thể hiện của toàn đội song cũng nói thêm rằng không một huấn luyện viên nào lại coi một trận thua là thành công.

Kết quả ấn tượng tại giải đấu này được xem là cột mốc mở đầu cho một chu kỳ thành công kéo dài của bóng đá Việt Nam dưới thời của huấn luyện viên trưởng Park Hang-seo, trong đó đội tuyển quốc gia nước này đã giành chức vô địch Đông Nam Á năm 2018, lọt vào vòng tứ kết Cúp bóng đá châu Á 2019 sau lần gần nhất vào năm 2007, cũng như giành quyền tham dự vòng loại cuối cùng của World Cup 2022 – lần đầu tiên đội tuyển Việt Nam làm được điều này tại vòng loại World Cup; các đội tuyển trẻ lần đầu tiên cán đích ở vị trí thứ tư chung cuộc tại Đại hội Thể thao châu Á 2018, đồng thời giành hai huy chương vàng môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á vào các năm 2019 và 2022. Dẫu sau đó quốc gia này lại trải qua một đợt khủng hoảng ngắn khác khi các đội tuyển bóng đá liên tiếp không đạt được những thành tích tốt trong gần hai năm, họ đã kịp trở lại bằng danh hiệu vô địch ASEAN Cup vào đầu năm 2025, với một vài thành viên còn sót lại từ đội hình U-23 năm 2018. Ngoài ra, tuyển U-23 Việt Nam cũng lọt vào vòng tứ kết của giải U-23 châu Á trong hai kỳ liên tiếp vào các năm 2022 và 2024, đồng thời giành hạng ba chung cuộc vào năm 2026. 

Đối với Uzbekistan, họ tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong nền bóng đá trẻ châu lục với các danh hiệu vô địch của lứa U-20 vào năm 2023 và lứa U-17 vào năm 2025, huy chương đồng Á vận hội của đội Olympic vào năm 2023. Bên cạnh đấy, đội tuyển U-23 đã tiến vào trận chung kết của hai trong ba giải U-23 châu Á tiếp theo, dù ở cả hai lần họ đều không giành được chiến thắng. Cùng với đội hình gồm những cầu thủ từng đoạt ngôi vô địch U-23 châu Á 2018, đội tuyển quốc gia Uzbekistan đã có lần đầu tiên trong lịch sử giành suất tham dự Giải vô địch bóng đá thế giới nhờ việc vượt qua vòng loại thứ ba World Cup 2026 khu vực châu Á; trong khi đội U-23 cũng đã giành vé tham dự giải bóng đá nam Thế vận hội Mùa hè lần đầu tiên với tư cách á quân Cúp bóng đá U-23 châu Á 2024.

Hiệu ứng truyền thông 

Mặc dù tỏ ra thất vọng và tiếc nuối về kết quả của trận đấu, nhiều người hâm mộ Việt Nam vẫn đổ bộ khắp các đường phố để ăn mừng chiến tích của đội nhà, hô vang những bái hát và khẩu hiệu cổ vũ đội tuyển, thậm chí pháo sáng cũng đã được đốt. Các cuộc "bão đêm" cũng đã xuất hiện từ những ngày trước đó, khi U-23 Việt Nam liên tiếp giành chiến thắng trước các đối thủ tại giải. Sau khi kết thúc giải đấu, đội tuyển U-23 Việt Nam đã đáp chuyến bay trở về nước vào chiều ngày 28 tháng 1 năm 2018 tại Hà Nội. Ngay từ sáng sớm cùng ngày, dòng người hâm mộ đã đổ về khu vực Sân bay quốc tế Nội Bài, mang theo cờ đỏ sao vàng, băng rôn, biểu ngữ và trống kèn để chào đón. Toàn đội sau đó di chuyển trên xe buýt hai tầng mui trần, thực hiện hành trình diễu hành dài gần 30 km từ sân bay Nội Bài về trung tâm thành phố Hà Nội. Hàng vạn người hâm mộ đã vây kín chiếc xe chở đội tuyển dọc theo các tuyến đường mà đoàn đi qua, liên tục vẫy cờ và hô vang tên của các cầu thủ, cùng với những tấm băng rôn cảm ơn đội tuyển. Cuộc diễu hành kéo dài hơn 5 tiếng đồng hồ do lượng người tập trung quá lớn làm nhiều đoạn đường bị ùn tắc nghiêm trọng và xe di chuyển chậm; theo VTV, đây cũng là lần đầu tiên mà hàng trăm nghìn người xuống đường trong khoảng thời gian dài như vậy để chào đón sự trở về của một đội bóng đá ở quốc gia này. Đến khoảng 18 giờ 45 phút cùng ngày, đội tuyển tới trụ sở Chính phủ và được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp đón chính thức. Hàng loạt hình thức khen thưởng đã được trao tặng cho huấn luyện viên Park Hang-seo, các thành viên ban huấn luyện và toàn bộ đội tuyển, trong đó huấn luyện viên trưởng và hai cầu thủ Nguyễn Quang Hải, Bùi Tiến Dũng được trao Huân chương Lao động hạng Ba. Tối ngày 28 tháng 1, một chương trình nghệ thuật đặc biệt kết hợp lễ vinh danh đội tuyển đã được tổ chức tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, thu hút hơn 40.000 người tham dự.

Bàn thắng của Quang Hải trong trận chung kết đã nhận được sự đánh giá cao từ giới truyền thông và người hâm mộ, mà về sau nó được mệnh danh là "cầu vồng trong tuyết". Không chỉ gây ấn tượng với đường cong hoàn hào được Quang Hải vẽ nên trên một mặt sân đầy tuyết, pha làm bàn này còn được ca ngợi bởi tinh thần đồng đội, khi các cầu thủ Việt Nam đã cố gắng cào tuyết xung quanh vị trí đặt bóng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho anh thực hiện cú sút. Bàn thắng này được xếp vào một trong những pha lập công đẹp nhất tại giải đấu năm đó, đồng thời vượt qua bảy bàn thắng khác để trở thành bàn thắng biểu tượng của giải U-23 châu Á, theo kết quả bình chọn trực tuyến dành cho cổ động viên do AFC tổ chức vào năm 2019.

Trận chung kết đã thiết lập một kỷ lục về lượng người xem truyền hình tại Việt Nam, với khoảng 5,3 triệu khán giả theo dõi và tỷ suất người xem đạt 77% theo các báo cáo của công ty CSM Media và Kantar Media, trở thành một trong những sự kiện được xem nhiều nhất tại quốc gia này trong những năm gần đây. Đài Truyền hình Việt Nam cũng được cho là đã thắng lớn ở sự kiện,  với việc thu về một khoản tiền lớn từ quảng cáo nhờ thành tích xuất sắc của đội tuyển, trong khi chi phí mua bản quyền gần như không đáng kể. Lượng tim kiếm liên quan đến từ khóa "U-23 Việt Nam" trên Google đã tăng đột biến tại nhiều quốc gia bao gồm Việt Nam, và dẫn đầu các bảng xếp hạng tìm kiếm trong suốt tuần cuối cùng của tháng 1 năm 2018. Nhiều cầu thủ trong đội hình U-23 Việt Nam sau giải đấu đã nhanh chóng trở thành hiện tượng truyền thông, thu hút hàng triệu lượt theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội. Hiệu ứng từ đội tuyển U-23 cũng góp phần lôi kéo sự chú ý trở lại của người hâm mộ Việt Nam đối với các giải đấu quốc nội, nhất là Giải bóng đá Vô địch Quốc gia (V.League) – vốn đang chứng kiến đà suy giảm về số lượng khán giả đến sân trong quãng thời gian "đen tối" trước đó.

Thành tích của U-23 Việt Nam cùng lễ đón đội tuyển trở về sau giải đấu đã tạo nên hiệu ứng lan tỏa sâu rộng trong giới truyền thông và công chúng. VTV dẫn lại bình luận của Đại đoàn kết rằng khó có thể tưởng tượng ở một nơi nào đó trên thế giới mà một đội bóng không giành được cúp lại được đón tiếp hoành tráng như những nhà vô địch, đồng thời khẳng định các tuyển thủ Việt Nam "đã thổi bùng lên ngọn lửa tự hào, kiêu hãnh của người dân nước Việt". Báo Tin tức đánh giá thành công lớn nhất mà đội tuyển đạt được là "đã khơi dậy, đánh thức niềm đam mê, tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc trong mỗi người dân". Tuổi Trẻ nhận định kỳ tích của đội U-23 đến một cách bùng nổ trong bối cảnh dư luận đang tỏ ra lạnh nhạt với bóng đá Việt Nam sau chuỗi thất bại triền miên và niềm tin dành cho nền bóng đá gần như chạm đáy; thậm chí theo VietnamPlus, một số trang thể thao trước giải đấu còn không cử phóng viên sang tác nghiệp vì không tin rằng đội nhà sẽ làm nên chuyện. Trên AFP, bình luận viên bóng đá Đặng Gia Mẫn ca ngợi đội tuyển vì đã mang cả đất nước xích lại gần nhau hơn bất kỳ sự kiện thể thao nào trước đây. Truyền thông quốc tế cũng tỏ ra ngạc nhiên trước sự chào đón cuồng nhiệt này, xem đây là minh chứng cho tình yêu bóng đá mãnh liệt và sự đoàn kết dân tộc của người Việt; một số trang tin còn so sánh không khí bóng đá tại đây tương đương với bầu không khí ở World Cup.

Trái ngược với sự ăn mừng cuồng nhiệt ở Việt Nam, bầu không khí tại Uzbekistan có phần bình lặng hơn hẳn. Ngay khi đội tuyển U-23 Uzbekistan đặt chân trở về nước ngay trong đêm, toàn đội đã được Thủ tướng cùng một số quan chức bóng đá nước này ra tận Sân bay quốc tế Tashkent tiếp đón, đồng thời được bố trí bốn xe buýt hai tầng đưa về trung tâm thủ đô Tashkent. Một bộ phận cổ động viên cũng đã đổ ra đường để chào đón các cầu thủ với đủ băng rôn, quốc kỳ và các dụng cụ cổ vũ, mặc dầu báo chí và người hâm mộ tại đây được cho là khá thờ ơ với sự kiện này. Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev sau đó đã gửi thư chúc mừng đến các cầu thủ, coi họ là tấm gương cho thanh niên cả nước về tình yêu và sự cống hiến cho tổ quốc, lòng dũng cảm và khát khao chiến thắng.

Trong văn hóa đại chúng 

Trận đấu đã được người hâm mộ và báo chí Việt Nam gọi bằng cái tên "Thường Châu tuyết trắng", và vẫn còn được nhắc lại về sau như một chiến tích đáng tự hào bậc nhất trong lịch sử bóng đá nước này. Theo bài viết trên trang thông tin điện tử của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam vào năm 2021, hình ảnh "Thường Châu tuyết trắng" đã được coi là một "huyền thoại". Khoảnh khắc trung vệ Đỗ Duy Mạnh cắm cờ đỏ sao vàng của Việt Nam trên tuyết trắng Thường Châu sau trặn chung kết đã giành chiến thắng ở hạng mục Hình ảnh của năm tại giải thưởng Cúp Chiến thắng 2018.

Vào tháng 3 năm 2018, cuốn sách đầu tiên về U-23 Việt Nam với nhan đề Bão lửa U23 – Thường Châu tuyết trắng đã được xuất bản, lấy cảm hứng từ chiến tích của đội tuyển tại giải U-23 châu Á. Tác phẩm được in 5 nghìn bản trong lần in đầu tiên, tuy nhiên số lượng đặt sách lên đến 6 nghìn và sau đó đơn vị xuất bản đã quyết định in thêm 10 nghìn cuốn. Khi ra mắt tại Hội sách Thành phố Hồ Chí Minh năm 2018, sách này không nằm trong danh sách bán chạy của hai ngày đầu tiên, nhưng sau buổi giao lưu vào ngày 21 tháng 3, cuốn sách đã xuất hiện trong danh sách bán chạy nhất ở các ngày tiếp theo của sự kiện. Một cuốn sách khác có tựa đề U23 – Những chuyện chưa kể – do chính trợ lý ngôn ngữ của đội tuyển U-23 Việt Nam Lê Huy Khoa chấp bút – được phát hành trong tháng 7 cùng năm, ghi lại quá trình đồng hành cùng các cầu thủ trong suốt một tháng diễn ra giải đấu. 

Vào ngày 14 tháng 12 năm 2018, một bộ phim tài liệu dài 65 phút với tựa đề Park Hang Seo – Người truyền lửa đã được phát hành chính thức, với nội dung xoay quanh các trận đấu của đội U-23 Việt Nam tại giải U-23 châu Á 2018 và ASIAD 2018 sau đó cũng như về nhà cầm quân người Hàn Quốc. Trailer của phim đã tái hiện khoảnh khắc quay chậm cú sút của Quang Hải vào lưới U-23 Uzbekistan trong tuyết trắng ở trận chung kết. Phim do KBS Media và SaryeoNi Film sản xuất và Lotte Entertainment Việt Nam phát hành trong nước.

Hàng loạt ca khúc viết về đội tuyển U-23 Việt Nam đã được nhiều ca sĩ, nhạc sĩ trong nước trình làng trong những ngày trước và sau trận đấu, như một cách ca ngợi và cổ vũ tinh thần chiến đấu của các tuyển thủ. Trong số đó, "Việt Nam ơi" của Minh Beta – ra mắt vào năm 2011, thời điểm được xem là tệ nhất của U-23 Việt Nam – đã trở nên phổ biến rộng rãi khi video âm nhạc của bài hát được Đài Truyền hình Việt Nam phát lại liên tục xen kẽ giữa các chương trình trực tiếp trận đấu của đội tuyển trong suốt giải. "Việt Nam ơi" về sau được sử dụng như một bài hát cổ động cho các đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam và dần trở thành "bài hát quốc dân" gắn liền với những sự kiện thể thao quan trọng ở quốc gia này. Một vài người nổi tiếng như Trấn Thành, Hiếu Orion, Vượng "râu", một số nhà báo, nhà thơ và cả những người dân Việt Nam cũng đã sáng tác hàng loạt bài thơ để nói về trận đấu và thành tích của đội tuyển; thậm chí vào dịp kỷ niệm 7 năm diễn ra trận đấu vào năm 2025, FIFA đã đăng một bài viết trên Facebook nói về thành tích này của bóng đá Việt Nam, đi kèm dòng trạng thái trích dẫn một câu trong bài thơ "Mai này ai nhắc lại Thường Châu" của nhà báo Hà Quang Minh.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 
 The AFC Hub – 

Việt Nam năm 2018
Bóng đá Việt Nam năm 2018
Thể thao Việt Nam năm 2018
Trận đấu bóng đá quốc tế
Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2018
Trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Uzbekistan
Chung kết bóng đá