Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Khonsu

Khonsu, Chonsu, Khensu, Khons, Chons hoặc Khonshu (, ) là vị thần cai quản Mặt trăng trong thần thoại Ai Cập cổ đại. Tên ông có nghĩa là "người du hành", ẩn dụ cho sự chuyển động của Mặt trăng trên bầu trời đêm. Bạn đồng hành của ông là thần mặt trăng Thoth, và hai ông là biểu tượng của dòng thời gian trôi. Ông cũng nắm giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra vũ trụ.

Thần Khonsu thường xuất hiện với bộ dạng một xác ướp, đầu đội chiếc đĩa mặt trăng, tay cầm móc - néo và vương trượng với 3 biểu tượng quyền lực (được cho là liên kết sức mạnh với thần Osiris). Đôi khi ông được miêu tả như một người đàn ông với đầu chim ưng, tương tự 2 thần Ra và Horus nhưng đầu đội đĩa mặt trăng.

Thần thoại 
Là thần ánh sáng của ban đêm, ông đem đến bầu không khí trong lành cho mọi người, bảo vệ những người phụ nữ mang thai và giúp gia súc sinh sôi phát triển. Ông cũng được xem là một vị thần y học, do đã chữa lành bệnh cho vua Ptolemaios IV và công chúa Bekheten.

Tuy nhiên, vào buổi đầu Ai Cập, ông được xem là 1 vị thần hung ác và nguy hiểm. Khonsu được miêu tả là một vị thần khát máu, chuyên giết những kẻ thù của Pharaoh và lấy nội tạng của họ. Vào thời Tân vương quốc, ông được thờ với hình ảnh một vị thần hiền từ.

Theo thần thoại, khi thấy Geb và Nut ôm nhau say đắm, thần Ra vô cùng tức giận đã lệnh cho Shu phải chia tách họ ra. Khi biết Nut có thai, Ra tuyên bố Nut "sẽ không sinh con vào bất cứ ngày nào trong năm". Bấy giờ, 1 năm chỉ có 360 ngày. Thoth biết được chuyện nên đã tìm cách giúp bà. Ông cùng Khonsu đánh cờ và giao ước nếu Khonsu thua thì phải đưa cho Thoth một phần ánh sáng của mình.

Thoth là vị thần trí tuệ nên Khonsu đã thua ông rất nhiều lần và số ánh trăng thu được đủ tạo thêm 5 ngày nữa. Trong 5 ngày này, Nut đã hạ sinh 5 vị thần: Osiris, Isis, Set, Nephthys và trong một số truyền thuyết, có cả Horus. Về sau, khi các giáo phái khác nhau hình thành, Horus trở thành con trai của Isis và Osiri.

Thờ cúng 
Khonsu là con của thần Atum và nữ thần Mut. Cả ba thần đều được tôn thờ tại Thebes và được gọi chung là Bộ ba Thebes. Tại Kom Ombo, Khonsu được coi là con của Sobek và Hathor và tại Edfu thì là con của Osiris.

Tham khảo 

Nam thần Ai Cập
Nam thần Mặt Trăng
Nam thần thời gian và số phận
Nhân cách hóa
Molybden(VI) oxide

Molybden(VI) Oxide là một hợp chất vô cơ có thành phần chính gồm hai nguyên tố molybden và oxy, với công thức hóa học được quy định là MoO3. Hợp chất này là chất được sản xuất với số lượng lớn nhất so với bất kỳ hợp chất nào của nguyên tố molybden. Nó tồn tại trong tự nhiên dưới dạng khoáng sản hiếm molybdit.

Trạng thái oxy hóa của molybden trong hợp chất này là +6.

Điều chế và phản ứng chính
MoO3 được sản xuất trong công nghiệp bằng cách nung chiết molybden(IV) sulfide, quặng chính của kim loại molybden, với phương trình phản ứng được miêu tả:
2MoS2 + 7O2 → 2MoO3 + 4SO2↑
Việc tổng hợp trong phòng thí nghiệm đòi hỏi phải axit hóa các dung dịch nước của natri molybdat với axit perchloric:
Na2MoO4 + H2O + 2HClO4  → MoO3(H2O)2 + 2NaClO4
Dạng hợp chất ngậm nước đihydrat dễ mất nước để tạo thành dạng ngậm nước monohydrat và cả hai hợp chất đều có màu vàng nhạt.

Molybden(VI) Oxide là một hợp chất ít tan trong nước để tạo ra các loại axit molybdic.

Hợp chất khác
MoO3 còn tạo một số hợp chất với NH3, như:
MoO3·⅕NH3·4⁄3H2O (15MoO3·3NH3·20H2O) là tinh thể dạng lăng kính;
MoO3·¼NH3·H2O (12MoO3·3NH3·12H2O) là tinh thể dạng lăng kính. Dạng 4MoO3·NH3·6H2O là tinh thể không màu;
MoO3·⅓NH3 là tinh thể không màu, D = 4,14 g/cm³;
MoO3·½NH3·⅚H2O (6MoO3·3NH3·5H2O) là tinh thể giống nước;
MoO3·3NH3 là chất rắn màu trắng tuyết.
MoO3 còn tạo một số hợp chất với CO(NH2)2, như MoO3·CO(NH2)2 là chất rắn màu trắng, D = 2,81 g/cm³.

Ứng dụng
Molybden trioxide được sử dụng làm nguyên liệu thô để sản xuất kim loại molybden. Ngoài ra, nó còn được dùng trong các thiết bị điện tử cũng như chất xúc tác oxy hóa trong ngành công nghiệp dầu khí.

Tham khảo

Oxide
Hợp chất molybden
Oxide acid
Nickel(II) hydroxide

Nickel(II) hydroxide là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học Ni(OH)2. Nó là một chất rắn màu xanh lá cây, hòa tan trong amonia tạo phức amin và phản ứng với acid. Nó là chất điện hóa, được chuyển đổi thành nickel(III) oxy-hydroxide, dẫn đến ứng dụng rộng rãi trong pin sạc.

Tính chất
Nickel(II) hydroxide có hai dạng cấu hình đặc trưng là α và β. Cấu trúc α bao gồm các lớp Ni(OH)2 với anion intercalated hoặc nước. Hình thức β thông qua một cấu trúc chặt chẽ lục giác của ion Ni2+ và OH−. Khi có sự hiện diện của nước, đa hình α thường kết tinh lại thành dạng β. Ngoài các polymorphs α và β, một số nickel hydroxide như γ đã được tìm thấy, được phân biệt bởi các cấu trúc tinh thể với khoảng cách giữa các tấm lót lớn hơn nhiều.

Khoáng vật của Ni(OH)2, theophrastit, lần đầu tiên được xác định trong vùng Vermion ở phía bắc Hy Lạp, vào năm 1980. Nó được tìm thấy trong tự nhiên như một tinh thể màu xanh ngọc lục bảo mờ trong những tấm mỏng gần các ranh giới của các tinh thể idocras hoặc clorit. Một biến thể nickel-magnesi của khoáng vật (Ni, Mg)(OH)2 đã được khám phá trước đây tại Hagdale trên đảo Unst ở Scotland.

Phản ứng
Nickel(II) hydroxide thường được sử dụng trong bình ắc quy điện. Cụ thể, Ni(OH)2 dễ dàng bị oxy hóa thành nickel(III) oxy-hydroxide, NiOOH, kết hợp với phản ứng khử, thường là của một hydride của kim loại (phản ứng 1 và 2).

Phản ứng 1: Ni(OH)2 + OH− → NiO(OH)  +  H2O + e−

Phản ứng 2: M + H2O + e− → MH + OH−

Phản ứng thực tế: (trong H2O) Ni(OH)2 + M → NiOOH + MH

Trong hai dạng, α-Ni(OH)2 có năng lực lý thuyết cao hơn và do đó thường được xem là thích hợp hơn trong các ứng dụng điện hóa. Tuy nhiên, nó biến đổi thành β-Ni(OH)2 trong các dung dịch kiềm, dẫn đến nhiều cuộc điều tra về khả năng ổn định điện cực α-Ni(OH)2 cho các ứng dụng trong công nghiệp.

Tổng hợp
Việc tổng hợp đòi hỏi phải xử lý các dung dịch của muối nickel(II) bằng kali hydroxide.

Độc hại
Ion Ni2+ là chất gây ung thư được biết đến. Các mối quan tâm về tính độc hại và an toàn liên quan đã thúc đẩy nghiên cứu tăng mật độ năng lượng của điện cực Ni(OH)2, chẳng hạn như bổ sung calci hydroxide hoặc cobalt(II) hydroxide.

Hợp chất khác
Ni(OH)2 còn tạo một số hợp chất với NH3, như chất rắn màu dương hexamin Ni(OH)2·6NH3.

Ni(OH)2 còn tạo một số hợp chất với N2H4, như Ni(OH)2·2N2H4·2H2O là tinh thể màu xanh ngọc lam (?).

Ni(OH)2 còn tạo một số hợp chất với NH2OH, như Ni(OH)2·2NH2OH là chất rắn màu xanh dương có cấu trúc polyme.

Tham khảo

Hợp chất nickel
Bài viết cần cập nhật danh pháp hóa học theo tiêu chuẩn mới
Hydroxide
Base
Cao Mật Công chúa

Cao Mật Công chúa (chữ Hán: 高密公主, bính âm: Gāomì gōngzhǔ; ? - 655), là công chúa nhà Đường, con gái thứ tư của Đường Cao Tổ Lý Uyên,  chị gái của Đường Thái Tông Lý Thế Dân.

Không rõ mẹ và năm sinh, nhưng được đoán là sinh vảo khoảng giữa năm 589 đến năm 598. Ban đầu xuất giá lấy Trưởng Tôn Hiếu Chính (長孫孝政), sau nghe theo Lý Kiến Thành tái giá với Đoàn Luân (段綸). Đại Nghiệp năm thứ 13 (617), thân phụ Lý Uyên khởi binh tại Thái Nguyên. Chồng bà Đoàn Luân bỏ chạy đến Lam Điền để tập hợp quân đội. Sau khi triều Đường kiến lập, bà được phong là Lãng Tà Công chúa (琅邪公主). Vĩnh Huy năm thứ 6 (655), bà qua đời, trước khi chết bà có thỉnh nguyện muốn lăng mộ của mình được xây dựng hướng về phía đông, phía của Đường Hiến lăng, nơi cha bà Đường Cao Tổ được chôn cất. Sau này khi bà cùng chồng được táng tại Đường Chiêu lăng. Với Trưởng Tôn Hiếu Chính bà có một người con gái là Trưởng Tôn thị, xuất giá lấy Đoàn Mỗ (段某)。

Đoàn Luân là con trai của Đoàn Văn Chấn (段文振). Với Đoàn Luân bà có một người con gái tên Đoàn Gian Bích (段蕑璧; 617 - 651), và một người con trai tên Đoàn Nghiễm (段儼). Đoàn Gian Bích có tên tự là Đàm Nương (昙娘), hiệu là Phi Quốc phu nhân (邳國夫人), xuất giá lấy con trai của Trưởng Tôn Thuận Đức (长孙顺德). Trong số những thê thiếp của con trai bà Đoàn Nghiễm có tằng tôn nữ của Độc Cô Thiện (獨孤善), và Văn An Huyện chúa (文安縣主; 623 - 648), con gái của Lý Nguyên Cát.

Ghi chú và tài liệu tham khảo 

Mất năm 655
Sinh thế kỷ 6
C
Germani dioxide

Germani dioxide, còn được gọi dưới nhiều cái tên khác là germanic Oxide và germania, là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học GeO2. Hợp chất này rất có giá trị kinh tế và là là nguồn thương mại chính của nguyên tố germani. GeO2 cũng được hình thành như một lớp thụ động trên germani thuần khiết khi tiếp xúc với oxy trong khí quyển.

Phản ứng hóa học
Là một Oxide axit, germani dioxide tác dụng với nước tạo thành axit metagermanic (H2GeO3):
hoặc axit orthogermanic (H4GeO4):

Ứng dụng
Hỗn hợp silic dioxide và germani dioxide ("silica germania") được sử dụng làm vật liệu quang học cho sợi quang và ống dẫn sóng quang.  Kiểm soát tỷ lệ của các phần tử cho phép điều khiển chính xác chỉ số khúc xạ. Kính silica-germania có độ nhớt thấp hơn và chỉ số khúc xạ cao hơn so với silic tinh khiết. Germania thay thế titania như là chất phụ gia silica cho sợi silica, loại bỏ nhu cầu xử lý nhiệt tiếp theo, và có tác dụng làm giòn cho các sợi này.

Độc tính và y tế
Germani dioxide có độc tính thấp, nhưng ở liều cao nó có gây độc.

Germani dioxide được sử dụng như là một chất bổ sung germani trong một số chất bổ sung dinh dưỡng và "chữa bệnh thần kỳ". Liều cao trong việc điều trị này dẫn đến một vài trường hợp bị ngộ độc germani.

Tham khảo

Hợp chất germani
Vật liệu gốm
Vật liệu quang học
Oxide
Vật liệu trong suốt
Hợp chất thủy tinh
Indi(III) hydroxide

Indi(III) hydroxide là hợp chất hóa học có công thức In(OH)3, là nguyên liệu để tạo ra indi(III) oxit, In2O3. Nó đôi khi được tìm thấy là khoáng chất hiếm dzhalindit.

Cấu trúc
In(OH)3 có một cấu trúc khối, nhóm không gian Im3, một cấu trúc ReO3 bị bóp méo.

Điều chế và phản ứng
Trung hòa một dung dịch của muối In3+ như  hoặc dung dịch InCl3 tạo ra kết tủa trắng, In(OH)3. Sự phân hủy của In(OH)3 cho thấy bước đầu tiên là sự chuyển đổi của In(OH)3.xH2O thành khối lập phương In(OH)3. Sự kết tủa indi hydroxide là một bước tách indi từ quặng zincblend của Reich và Richter - những người phát hiện ra indium.

In(OH)3 là một amphoteric, như Ga(OH)3 và Al(OH)3 nhưng tinh axit thấp hơn Ga(OH)3 có độ hòa tan thấp hơn trong kiềm so với axit. Hòa tan In(OH)3 trong kiềm mạnh tạo ra các dung dịch có thể có chứa  hoặc . Phản ứng với axit axetic hoặc các axit cacboxylic có thể cho muối axetat hoặc carboxylat, ví dụ .

Ở áp suất 10MPa và 250-400 °C In(OH)3 chuyển sang indi oxit hydroxide - InO(OH).

Việc giải nén nhanh các mẫu In(OH)3 nén ở 34 GPa gây ra sự phân hủy, tạo ra kim loại indi

Tham khảo

.

Hợp chất vô cơ
Hydroxide
Hợp chất indi
Natri stannat

Natri stannat, tên goị đầy đủ là hexahydoxostannat natri (IV), là hợp chất vô cơ có công thức ''''''. Muối này không màu, hình thành khi hòa tan thiếc hoặc thiếc(IV) oxit trong natri hydroxide và được sử dụng làm chất ổn định cho hydrogen peroxide. Trong các tài liệu cổ xưa, stannat đôi khi được thể hiện như một chất oxyanion đơn giản , trong trường hợp hợp chất này đôi khi được gọi là natri stannat-3-nước và đại diện là . Các dạng khan natri stannat, , được công nhận như là một hợp chất riêng biệt với riêng của số CAS Registry là 12058-66-1, và một bảng chỉ dẫn an toàn hóa chất riêng.

Điều chế
Các hợp chất stannat của kim loại kiềm được điều chế bằng cách hoà tan nguyên tố thiếc trong một hydroxide kim loại thích hợp, tạo ra natri stannat bằng phản ứng:
Sn   +   2 NaOH   +   4 H2O   →   Na2[Sn(OH)6]   +   2 H2

Một phản ứng tương tự xảy ra khi thiếc dioxide được hòa tan trong base:
SnO2   +   2 NaOH   +   2 H2O   →   Na2[Sn(OH)6]

Dạng khan cũng có thể được điều chế từ thiếc dioxide bằng cách rang với natri cacbonat trong môi trường hỗn hợp cacbon monoxit / cacbon dioxide:
SnO2   +   Na2CO3   →   Na2SnO3   +   CO2

Cấu trúc
Anion là một phức hợp phối hợp có hình dạng bát diện, tương tự như hầu hết các stannat khác, chẳng hạn như anion hexaclorostannat (SnCl6)2-. Khoảng cách liên kết Sn-O trung bình là 2,071 Å.

Tham khảo

Hợp chất natri
Hydroxide
Beryli hydroxide

Beryli hydroxide, là một hợp chất hóa học có công thức là Be(OH)2, là một hydroxide lưỡng tính, hòa tan trong cả axit và kiềm. Về mặt công nghiệp, nó được sản xuất như là một sản phẩm phụ trong quá trình chiết xuất kim loại beryli từ quặng beryl và bertrandit. Beryli hydroxide tinh khiết trong tự nhiên là hiếm (dưới dạng khoáng vật behoit, orthorhombic) hoặc rất hiếm (clinobehoit, monoclinic). Khi kiềm được thêm vào dung dịch muối beryli, hình thức α (dạng gel) được hình thành. Nếu phản ứng này xay ra khi để đứng hoặc đun sôi, sẽ tạo ra hình dạng β kết tủa. Cấu trúc này có cấu trúc giống như kẽm hydroxide, Zn(OH)2, với beryli ở trung tâm của tứ diện.

Phản ứng
Với dung dịch kiềm nó hòa tan để tạo thành anion tetrahydroxidoberyllat (2-). Ví dụ với dung dịch natri hydroxide:
2NaOH(dd) + Be(OH)2(r) → Na2Be(OH)4(dd)

Với axit, sau phản ứng sẽ tạo ra muối beryli. Ví dụ, với axit sulfuric, beryli sunfat được hình thành:
Be(OH)2 + H2SO4 → BeSO4 + 2H2O

Nung beryli hydroxide ở nhiệt độ 400 °C để tạo thành bột màu trắng hoà tan, beryli oxit:
Be(OH)2 → BeO + H2O

Tiếp tục nung ở nhiệt độ cao hơn sẽ tạo ra beryli oxit nhưng không hòa tan trong axit.

Tham khảo
Tetrabutylamoni hydroxide

Tetrabutylamoni hydroxide là hợp chất hóa học với công thức ''', viết tắt là Bu4NOH''' với TBAOH hoặc TBAH. Loại này được sử dụng làm dung dịch trong nước hoặc rượu. Nó là một cơ sở chung trong hóa học hữu cơ. So với các base vô cơ truyền thống, như KOH và NaOH, Bu4NOH hòa tan nhiều hơn trong dung môi hữu cơ.

Phản ứng
Sự cô lập của Bu4NOH gây ra sự loại bỏ Hofmann, dẫn đến Bu3N và 1-buten. Các dung dịch của Bu4NOH thường bị ô nhiễm bởi Bu3N vì lý do này.

Phản ứng của Bu4NOH với một loạt các axit tạo ra nước và các muối tetrabutylamoni khác:
Bu4NOH  +  HX   →   Bu4NX  +  H2O

Ứng dụng
Bu4NOH là một base mạnh được sử dụng thường xuyên trong các điều kiện chuyển pha để tác động đến các alkylation và deproton. Các phản ứng điển hình bao gồm benzyl hóa amin và tạo ra diclorocacben từ chloroform.

Bu4NOH có thể được phản ứng với một loạt các axit vô cơ để tạo ra các muối lipophilic của base liên hợp. Ví dụ, phản ứng của Bu4NOH với dinatri pyrophotphat, , cho , tan trong dung môi hữu cơ. Tương tự như vậy, trung hoà Bu4NOH với axit flohydric tạo ra một Bu4NF. Muối này hòa tan trong dung môi hữu cơ và rất hữu ích để desilyl hóa.

Tham khảo
Lá khởi vàng chưa nhỉ ?

Lá khởi vàng chưa nhỉ ? là một live concert diễn ra vào hai đêm 27 và 28 tháng 8 năm 2011 tại khán phòng Ngụy Như Kon Tum, Hà Nội của ca sĩ Thu Phương. Đây là live concert đầu tiên của Phương tại Việt Nam sau 9 năm cô sang Hoa Kỳ cư trú. Nó là chương trình thứ 5 nằm trong serie âm nhạc Không gian âm nhạc của đạo diễn Việt Tú và các cộng sự của anh. Đây được đánh giá là chương trình thành công nhất của serie Không gian âm nhạc, đồng thời nó cũng là chương trình kéo dài nhất, lên đến 4 tiếng đồng hồ, số bài hát được trình diễn cũng là nhiều nhất, 30 ca khúc.

Bối cảnh
Trước khi thực hiện Lá khởi vàng chưa nhỉ ? tại Hà Nội, Phương từng trở về nhiều lần sau một thời gian dài sinh sống và hoạt động âm nhạc ở Mỹ, nhưng đây là lần đầu tiên cô trở lại với tâm thế của một ca sĩ - nhân vật chính của một chương trình ca nhạc lớn.
Không gian âm nhạc số 5 là sự trở lại của Phương với khán giả Hà Nội sau 9 năm.

Danh sách ca khúc

1. Về đây nghe em (intro)

2. Có phải em mùa thu Hà Nội

3. Ngủ ngoan nhé ngày xưa

4. Cho tôi lại từ đầu

5. Quê hương tuổi thơ tôi

6. Điều cuối cùng đợi chờ

7. Dòng sông lơ đãng

8. Đêm nằm mơ phố

9. Chưa bao giờ

10.Không còn mùa thu

11.Mong về Hà Nội

12.Yêu là chết trong lòng*

13.Xin cho tôi*

14.Để dành*

15.Dấu phố em qua*

16.Sáng chủ nhật*

17.Tiếng trống Paranưng*

18.Cô gái đến từ hôm qua

19.Thôi anh hãy về*

20.Biển cạn

21.Un-Break My Heart

22.Dấu chân địa đàng

23.Sóng về đâu

24.Tôi ơi đừng tuyệt vọng

25.Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui

26.Về đi em*

27.Tình yêu tôi hát*

28.Khi xưa ta bé (Bang Bang)

29.Bèo dạt mây trôi

30.Người ở đừng về (outro)

 Các bài có phần tham gia của khách mời

Toàn bộ diễn biến live concert được tường thuật tại đây:

Thành phần tham gia sản xuất 
 Biên tập nhạc mục: Chu Minh Vũ
 Tổ chức & đạo diễn: Việt Tú
 Đạo diễn âm nhạc: Trần Thanh Phương
 Thanh Phương (guitar) 
 Lưu Hà An (piano) 
 Trần Thắng (Guitar lead) 
 Phan Kiên (Bass) 
 Huyền Trung (piano) 
 Hùng Cường (drums)
 Riêng với không gian âm nhạc số 5, ban nhạc sẽ bổ sung hai nhạc công đàn dây solo.

Chú thích

Liên kết ngoài 
Thu Phương trên Youtube

Buổi hòa nhạc của Thu Phương
Âm nhạc năm 2011
Thiếc(IV) chloride

Thiếc(IV) chloride, còn được gọi dưới nhiều cái tên khác là thiếc tetrachloride hoặc stannic chloride, là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học SnCl4. Ở nhiệt độ phòng, hợp chất này là chất lỏng không màu có tính hút ẩm cao, khói của hợp chất này tiếp xúc trực tiếp với không khí gây ra mùi hôi khó ngửi. Ngoài ra, hợp chất này còn được sử dụng làm tiền thân cho các hợp chất thiếc khác.

Lịch sử
SnCl4 lần đầu tiên được phát hiện bởi Andreas Libavius (1550–1616), được biết đến và gọi tên là spiritus fumans libavii.

Điều chế
Hợp chất khan được điều chế từ phản ứng của khí chlor với thiếc nguyên chất ở nhiệt độ 115 ℃ (239 ℉; 388,15 K).
Sn + 2Cl2 → SnCl4

Sử dụng
Ứng dụng chính của SnCl4 là tiền chất của hợp chất organotin, được sử dụng làm chất xúc tác và các chất ổn định polymer. Nó có thể được sử dụng trong quá trình tổng hợp gel để chuẩn bị lớp phủ SnO2 (ví dụ: kính cường lực); các tinh thể nano của SnO2 có thể được tạo ra bằng cách tinh chế nhờ phương pháp này.

An toàn
Thiếc(IV) chloride được sử dụng làm vũ khí hóa học trong Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, vì nó tạo thành khói dày đặc nhưng không chết người khi tiếp xúc với không khí. Sau đó hợp chất được thay thế bởi một hỗn hợp silic tetrachloride và titani(IV) chloride trong thời gian kết thúc chiến tranh do tình trạng khan hiếm thiếc.

Hợp chất khác
SnCl4 còn tạo một số hợp chất với NH3, như SnCl4·4NH3 là tinh thể trắng, bị phân hủy bởi nước.

SnCl4 còn tạo một số hợp chất với CO(NH2)2, như SnCl4·2CO(NH2)2 là tinh thể không màu.

SnCl4 còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như SnCl4·CS(NH2)2, SnCl4·2CS(NH2)2 và SnCl4·4CS(NH2)2 đều là bột màu trắng.

SnCl4 còn tạo một số hợp chất với CSe(NH2)2, như SnCl4·4CSe(NH2)2 là tinh thể màu cam, tan trong methanol, ethanol, ethylen glycol tạo ra dung dịch có màu tương tự; phức này cũng tan được trong nước, DMF và DMSO nhưng tạo thành dung dịch không màu.

Tham khảo

Hợp chất thiếc
Muối chloride
Muối halogen của kim loại
Trần Đình Long (doanh nhân)

Trần Đình Long (sinh ngày 22 tháng 2 năm 1961) là một doanh nhân, tỷ phú người Việt Nam. Ông hiện là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (HPG). Ông được coi là doanh nhân thành công và giàu có nhất ngành thép Việt Nam. Năm 2020, ông là người giàu thứ 2 trên sàn chứng khoán Việt Nam, sau Phạm Nhật Vượng.

Xuất thân
Trần Đình Long sinh ngày 22 tháng 2 năm 1961, tại Hải Dương (quê quán tại Khu Lê Bình, thị trấn Thanh Miện, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương).

Ông hiện cư trú ở quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Mẹ ông tên là Đỗ Thị Giới. Tính đến 16/6/2017, bà Đỗ Thị Giới có 890,827 cổ phiếu HPG với giá trị 36.2 tỉ đồng.

Giáo dục
Ông tốt nghiệp cử nhân kinh tế Đại học Kinh tế Quốc dân vào năm 1986.

Sự nghiệp 
Từ năm 1996 đến năm 2005, ông là Chủ tịch Hội đồng quản trị các công ty thuộc nhóm Hòa Phát.

Từ năm 1992 đến năm 1996, ông là Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thiết bị Phụ tùng Hòa Phát.

Năm 2020, ông là người giàu thứ 2 trên sàn chứng khoán Việt Nam, sau Phạm Nhật Vượng.

Đầu tháng 3 năm 2019, tên Trần Đình Long xuất hiện trong danh sách tỉ phú USD trên danh sách real time của tạp chí Forbes với tài sản 1 tỉ USD, xếp thứ 1756 thế giới.

Tài sản
Trên bảng xếp hạng tỷ phú thế giới năm 2022 của Forbes, chủ tịch Hòa Phát xếp thứ 951 với tài sản 3,2 tỉ đô la Mỹ, người giàu thứ hai tại Việt Nam.

Cổ phiếu
Tính đến 1/12/2020, ông Trần Đình Long có 864,000,000 cổ phiếu HPG, tương đương 26,08% vốn điều lệ Hoà Phát với giá trị 33,523.2 tỉ đồng, sau khi mua thỏa thuận 24 triệu cổ phiếu từ Phó Chủ tịch HĐQT Doãn Gia Cường..

Máy bay
Năm 2010, ông mua một chiếc trực thăng EC 135P2i 6 chỗ ngồi với giá gần 5 triệu USD (tương đương gần 96 tỉ đồng).

Năm 2011, ông mua một chiếc trực thăng 12 chỗ ngồi mang mã VN-D668. Chiếc trực thăng này có thể bay chặng dài Hà Nội - Đà Nẵng mà không cần phải tiếp thêm nhiên liệu. Chiếc trực thăng này thuộc sở hữu của riêng ông, hiện nay đang cho Tập đoàn Hòa Phát thuê.

Gia đình
Ông có vợ tên là Vũ Thị Hiền. Tính đến 16/6/2017, bà Vũ Thị Hiền có 110,522,391 cổ phiếu HPG với giá trị 4,492.7 tỉ đồng. Năm 2013, bà là một trong 10 người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam cùng ông Trần Đình Long.

Ông có hai người con lần lượt tên là Trần Vũ Minh và Trần Huyền Linh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 Trần Đình Long tại Forbes

Người Hải Dương
Doanh nhân Việt Nam
Tỷ phú USD Việt Nam
Người họ Trần tại Việt Nam
Cựu sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân
Tỷ phú Việt Nam
Cảm biến áp điện

Cảm biến áp điện là loại cảm biến sử dụng hiệu ứng áp điện để biến đổi áp suất thành điện tích. Cảm biến làm việc trực tiếp với các đại lượng áp suất và biến dạng. Để đo các đại lượng như lực, gia tốc, nhiệt độ,... cần đến cơ cấu chuyển đổi sang áp lực lên cảm biến.

Tiền tố piezo- là tiếng Hy Lạp có nghĩa là 'ép' hoặc 'nén'.

Nguyên lý hoạt động 
Hiệu ứng áp điện là hiệu ứng thuận nghịch, xảy ra trong một số chất rắn như thạch anh, gốm kỹ thuật,... Khi đặt dưới áp lực thì bề mặt khối chất rắn phát sinh điện tích, và ngược lại nếu tích điện bề mặt thì khối sẽ nén dãn. Hiệu ứng có mức cực đại ở các phương cắt xác định cho mảnh cắt từ tinh thể chất rắn đó, và trong nhiều loại vật liệu thì phương cắt này là góc 45° so với trục chính của tinh thể.

Hiệu ứng áp điện được áp dụng rộng rãi trong kỹ thuật điện và điện tử, như chế các cảm biến điện áp, thanh trễ, linh kiện thạch anh để lọc và ổn định tần số, loa áp điện, micro, đầu đánh lửa trong bếp ga hay bật lửa,...

Trong kỹ thuật thu phát sóng thường dùng mảnh cắt tinh thể gốm titanat bari (X-tal) và gắn điện cực (electrode) nối tới đầu ra (output), tạo ra cảm biến áp điện. Trở kháng ra của đầu gốm cao, nên phải có tiền khuếch đại tại đầu thu trong cáp. Đầu thu này không có tính hướng.

Do hiệu ứng áp điện, các khối gốm được dùng để chế đầu phát sóng, thường là phát siêu âm, và được gia công thích hợp cho phát sóng.

Sử dụng 
Cảm biến biến đổi trực tiếp với các đại lượng áp suất và biến dạng. Để đo các đại lượng như lực, gia tốc, nhiệt độ cần đến cơ cấu chuyển đổi sang áp lực lên cảm biến.

Tuy nhiên do dò điện mà các điện tích sinh ra sẽ bị tổn thất dần. Vì thế cảm biến áp điện không dùng được cho các quá trình tĩnh, có giá trị không đổi trong thời gian nhất định nào đó.

Tham khảo

Xem thêm
 Áp điện
 Loa áp điện (loa gốm)
 Đầu phát siêu âm (Ultrasonic transducer)

Liên kết ngoài 
 Material constants of gallium phosphate 
 Piezoelektrische Sensoren. In Website der Piezocryst Advanced Sensorics GmbH

Cảm biến
Linh kiện điện tử
Dụng cụ khoa học
Loa áp điện

Loa áp điện hay loa piezo (còn được gọi một cách thông dụng là loa gốm, hay buzzer) là loại loa phát âm sử dụng hiệu ứng áp điện để chuyển đổi tín hiệu điện ra âm thanh.

Nguyên lý hoạt động 
Hiệu ứng áp điện là hiệu ứng thuận nghịch, xảy ra trong một số chất rắn như thạch anh, gốm kỹ thuật,... Khi đặt dưới áp lực thì bề mặt khối chất rắn phát sinh điện tích, và ngược lại nếu tích điện bề mặt thì khối sẽ nén dãn. Hiệu ứng có mức cực đại ở các phương cắt xác định cho mảnh cắt từ tinh thể chất rắn đó, và trong nhiều loại vật liệu thì phương cắt này là góc 45° so với trục chính của tinh thể.

Hiệu ứng áp điện được áp dụng rộng rãi trong kỹ thuật điện và điện tử, như chế các cảm biến điện áp, thanh trễ, linh kiện thạch anh để lọc và ổn định tần số, loa áp điện, micro, đầu đánh lửa trong bếp ga hay bật lửa,...

Trong loa áp điện sự dao động cơ học ban đầu được tạo ra bằng cách áp một điện áp vào một vật liệu áp điện, và chuyển động này thường được chuyển thành âm thanh nghe được bằng cách sử dụng màng và bộ cộng hưởng. So với các thiết kế loa khác, loa áp điện tương đối dễ ghép nối, ví dụ có thể kết nối chúng trực tiếp tới đầu ra TTL, mặc dù các mạch điện lối ra phức tạp hơn có thể cho cường độ âm thanh lớn hơn.

Thông thường, loa áp điện có tần số cộng hưởng trong khoảng 1–5 kHz, và trong các ứng dụng siêu âm thì lên đến 100 kHz.

Ứng dụng 
Do khả năng tái tạo âm trầm không tốt, nên loa áp điện thường dùng cho phát âm thanh tần trung cao (0.5... 100 kHz) như trong điện thoại, hoặc để báo hiệu bằng âm thanh trong các thiết bị điện tử công nghiệp hoặc gia dụng. Nó không thích hợp cho tái tạo âm thanh trung thực cao (Hi-fi).

Các đầu phát siêu âm được chế tạo theo quy cách riêng, nhưng phần tử căn bản vẫn là một loa áp điện, để phục vụ đo siêu âm trong các máy siêu âm y khoa, dò khuyết tật, hay thăm dò môi trường (sonar, đo hồi âm,...).

Các đầu phát siêu âm đủ mạnh, và được thiết kế để phát xung sóng có định hướng cao, dùng trong thiết bị làm sạch bằng siêu âm, trong đó dao động siêu âm làm bật ra các hạt bụi bẩn bám vào bề mặt đồ vật.

Loa gốm tại Việt Nam 
Tại Việt Nam cũng có nhà chế tạo công bố là "sản xuất loa gốm... với vỏ gốm sứ Bát Tràng", song không rõ phần biến đổi điện-âm thanh thực hiện như thế nào.

Một số trang mạng thì mô tả "loa gốm" là phần ống loa được làm bằng gốm, do người ở Bát Tràng thực hiện, để cộng hưởng và định hướng lại âm thanh phát từ smartphone hoặc cụm loa ngoài của máy tính. Đó không phải là loa gốm điện tử theo định nghĩa ở bài này.

Tham khảo

Xem thêm 
 Cảm biến áp điện
 Linh kiện điện tử

Liên kết ngoài 
 PC internal piezoelectric vs magnetic-driven speaker

Linh kiện điện tử
Loa
Hiện tượng điện
Biến đổi năng lượng
Sekhmet

Sekhmet (cũng viết là Sachmis, Sakhmet, Sekhet, hoặc Sakhet) là một nữ thần chiến tranh của Ai Cập cổ đại. Tên bà có nghĩa là "Người mạnh mẽ" hay "Nữ thần của nỗi khiếp sợ". Bà có cái đầu của sư tử, đội đĩa mặt trời trên đầu, tay cầm quyền trượng và biểu tượng ankh. Một số sử gia cho rằng, thần Sekhmet đến từ Sudan (phía nam Ai Cập cổ đại trước kia), nơi có nhiều sư tử.

Thần thoại 
Sekhmet đại diện cho cái nóng gắt của mặt trời vào giữa trưa, vì thế bà được gọi với cái tên Nesert, tức "ngọn lửa" và là vị thần khắc nghiệt. Hơi thở của bà được cho là đã tạo nên những vùng sa mạc khô cằn của Ai Cập. Bà còn biết đến với tên gọi "Nữ thần của bệnh dịch", tương truyền bà sẽ gây bệnh cho những ai có ý chọc tức bà.

Tuy nhiên, Sekhmet cũng là vị thần liên quan đến y học, là bậc thầy chữa bệnh, thần của các bác sĩ và các thầy tư tế của Ai Cập, vì thế bà còn có tên gọi "Người phụ nữ của sự sống". Sách chết đề cập tới Sekhmet như một vị thần hủy diệt, nhưng bà lại được chép là người bảo vệ cho nữ thần Ma'at - vị thần của công bằng và pháp lý, với tên gọi "Người yêu quý Ma'at và ghét cái ác".

Theo truyền thuyết, thần Ra tức giận vì nhân loại không còn tôn trọng pháp luật nên đã phái Sekhmet. Sekhmet biến thành sư tử cái và tàn sát đám người đó trong biển máu. Để chấm dứt cuộc tàn sát say sưa của Sekhmet, thần Ra đã tưới ướt bãi chiến địa bằng hàng nghìn lít bia pha với nước trái lựu. Sekhmet khát máu uống no thứ nước màu đỏ tươi mà nó tưởng là máu và bị say xỉn không còn tấn công được nữa. Khi tỉnh dậy Ra đã đặt tên cho bà là hathor.

Các văn tự cổ chép rằng, những Pharaoh đều được sinh ra bởi nữ thần Sekhmet (Vương thiều thứ 5). Ramesses II đã lấy Sekhmet làm biểu tượng cho sức mạnh quân đội của ông ta. Vua Amenhotep III, cha của Akhenaton rất tôn sùng vị thần này. Ông đã cho làm hàng trăm bức tượng nữ thần Sekhmet để bảo vệ đền thờ của mình. Để xoa dịu cơn thịnh nộ của bà, các nữ tu đã dâng mỗi một bức tượng làm vật hiến tế vào các ngày trong năm. Đó chính là lý do giải thích tại sao có rất nhiều tượng của thần còn tồn tại.

Gia đình 
Một truyền thuyết khác kể rằng, sau cơn say đó, người đầu tiên thần nhìn thấy sau khi tỉnh giấc là Ptah và bà đem lòng yêu vị thần này. Hai người có với nhau một người con trai, đó là thần Nefertem - vị thần y học và sắc đẹp. Vì là một hiện thân của nữ thần Hathor nên bà cũng được coi là con của thần Ra.

Sekhmet cũng được cho là mẹ của thần chiến tranh Maahes, cũng là con của Ptah ở Thượng Ai Cập, ở Hạ Ai Cập thì cho Maahes là con của nữ thần Bastet. Vì thế, nữ thần Sekhmet là đại diện của vùng Thượng Ai Cập và Bastet đại diện cho Hạ Ai Cập.

Thờ cúng 
Nữ thần Sekhmet được tôn thờ nhiều nhất tại Memphis với tên gọi "Nữ thần hủy diệt" cùng với Ptah (chồng, thần Sáng tạo) và con trai Nefertem (thần Y học). Khi quyền lực chuyển giao từ Memphis sang Thebes trong thời kỳ Tân vương quốc, thần Sekhmet được thay bằng thần Mut (đôi khi xuất hiện dưới dạng sư tử), tạo nên Bộ ba Theban (Amun, Mut và Khonsu). Ba cũng được thờ riêng tại thành phố cổ Leontopolis.

Chú thích 

Thần Ai Cập
Mèo trong văn hóa đại chúng
Sư tử trong văn hóa đại chúng
Nữ thần chiến tranh
Nữ thần Ai Cập
Kepler-90

Kepler-90 là một sao dải chính loại G có vị trí vào khoảng  từ Trái Đất thuộc chòm sao Thiên Long. Ngôi sao này đáng chú ý vì nó có một hệ hành tinh có cùng số lượng hành tinh quan sát được với Hệ Mặt Trời.

Vào ngày 14 tháng 12 năm 2017, NASA và Google tuyên bố đã phát hiện ra hành tinh thứ tám, Kepler-90i, trong hệ Kepler-90: hành tinh này được phát hiện bằng cách sử dụng một phương pháp học máy mới được phát triển bởi Google.

Đặc điểm 
Kepler-90 là một ngôi sao loại G có khối lượng và bán kính xấp xỉ 120% so với Mặt Trời. Nó có nhiệt độ bề mặt là 6080 K, và tuổi của nó ước tính khoảng 2 tỷ năm. Trong khi đó, Mặt Trời là khoảng 4,6 tỷ năm tuổi và có nhiệt độ bề mặt là 5778 K.

Cấp sao biểu kiến của ngôi sao, tức là mức độ sáng của nó khi nhìn từ Trái Đất, là 14. Do đó, nó quá mờ để có thể nhìn bằng mắt thường.

Hệ hành tinh 
Kepler-90 đáng chú ý vì sự giống nhau về hình thể của hệ hành tinh của nó với Hệ Mặt Trời, trong đó các hành tinh đá ở gần ngôi sao nhất và các hành tinh khí ở xa hơn. Sáu hành tinh bên trong thì hoặc là siêu Trái Đất hoặc là tiểu Sao Hải Vương khi xét tới kích cỡ. Hai hành tinh ngoài cùng là hành tinh khí khổng lồ. Hành tinh được biết tới ở áp chót quay quanh ngôi sao chủ của nó ở cùng khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt trời. Hành tinh ở ngoài cùng vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.

.

Tham khảo 

Chòm sao Thiên Long
Sao dãy chính nhóm G
Thiên thể Kepler
Kepler-90
Thiên thể 2MASS
Sao dãy chính nhóm F
Hệ hành tinh quá cảnh biến quang
Kế hoạch Roosevelt

Kế hoạch Roosevelt là một kế hoạch cho sự chiếm đóng Đức sau Thế chiến II. Theo đề xuất của Franklin D. Roosevelt, biên giới nước Đức sẽ tương đương với lãnh thổ Đức Quốc xã trước hiệp định Munich, riêng Đông Phổ sẽ bị chia cắt giữa Ba Lan và Liên Xô. Hai khu quốc tế tạm thời sẽ được tạo ra, một giáp Pháp và một cái khác giáp Bỉ và Hà Lan. Phần còn lại của Đức sẽ được chia thành sáu quốc gia: Áo, Bavaria, Hanover, Hesse, Phổ và Saxony.

Kế hoạch được sự ủng hộ của tổng thống Mỹ và một số nhà ngoại giao phương Tây, tuy nhiên không được ủng hộ bởi Liên Xô và Ba Lan. Sau chiến tranh, một sự phân chia khác đã được thông qua, theo đó mất mát lãnh thổ của Đức về phía đông lớn hơn, và Đức Quốc xã sau cùng bị chia thành 3 quốc gia (Áo, Tây Đức, Đông Đức) thay vì 6 quốc gia như kế hoạch này.

Tham khảo

Sơ khai Đức
Chính trị trong Thế chiến thứ hai
Sơ khai Chiến tranh thế giới thứ hai
Hi-fi

Độ trung thực cao hay Hi-fi (từ rút gọn trong tiếng Anh: High fidelity) là thuật ngữ được sử dụng bởi các thính giả đam mê âm thanh ca nhạc, trong đó có ca nhạc tại nhà (Home audio), để đề cập đến việc tái tạo âm thanh chất lượng cao. Nó phân biệt với âm thanh tái tạo có chất lượng thấp hơn do dùng đến thiết bị âm thanh giá rẻ hoặc chất lượng kém có thể được nghe thấy trong bản ghi âm được thực hiện cho đến cuối những năm 1940.

HiFi là viết tắt của cụm từ "High Fidelity", nó được sử dụng để chỉ chất lượng âm thanh hoặc hệ thống âm thanh chuyên nghiệp có khả năng tái tạo âm thanh rõ ràng, chi tiết và chân thật nhất có thể.

HiFi được định nghĩa là khả năng phát lại âm thanh chất lượng cao mà không gây méo hay lẫn các tạp âm so với âm thanh gốc ban đầu. Hệ thống HiFi thường được thiết kế để có thể tái tạo âm thanh trung thực, tương tự như những gì người nghe sẽ nghe thấy nếu họ đang trực tiếp đứng bên cạnh nguồn phát âm thanh gốc.

Các hệ thống HiFi thường được sử dụng trong các phòng thu âm, phòng nghe nhạc chuyên nghiệp hoặc cho các buổi biểu diễn trực tiếp.

Hi-fi lý tưởng là thiết bị có tiếng ồn và méo tiếng thấp, và đáp ứng tần số phẳng (trung tính, không màu) trong dải tần số làm việc dự định.

Tham khảo

Xem thêm 
 Điếc

Liên kết ngoài 
 
 A Dictionary of Home Entertainment Terms

Kỹ thuật âm thanh
Hàng điện tử gia dụng
Âm thanh
Thu âm
FA Premier League Stars

F.A. Premier League Stars là một trò chơi điện tử thể thao được phát hành tại châu Âu vào năm 1999 cho PlayStation và Microsoft Windows, được phát triển và xuất bản bởi Electronic Arts.

Xem thêm
 Stars (loạt trò chơi)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 FA Premier League Stars at GameSpot 
 

Trò chơi điện tử năm 1999
Trò chơi của EA Sports
Trò chơi PlayStation
Trò chơi điện tử phát triển ở Vương Quốc Anh
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử một người chơi và nhiều người chơi
Trò chơi điện tử phát triển ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Bản quyền phát sóng Giải vô địch bóng đá thế giới 1998

FIFA, thông qua một số công ty, đã bán quyền phát sóng của giải vô địch bóng đá thế giới 1998 cho các đài truyền hình sau đây.

Truyền hình 
Ghi chú:
 Indonesia screened the tournament simulcast via 6-national free-to-air terrestrial television stations. It was broadcast simultaneously by 1-national state-owned public free-to-air terrestrial television station (TVRI) and relayed by the 5-national private commercial free-to-air terrestrial television stations (RCTI, SCTV, TPI, ANTeve, và Indosiar). They provided Indonesian sports commentary on all 64 matches.
 It is a joint venture of France 1, France 2, France 3, France 4, TV5Monde và France Ô a subsidiary of France Télévisions. Its functions are the same as the 1998 FIFA World Cup TV.

Phát thanh

Tham khảo 

Quyền phát sóng
Bản quyền phát sóng giải vô địch bóng đá thế giới
Got Talent

Got Talent là một định dạng chương trình truyền hình tài năng của Anh, được hình thành và thuộc sở hữu của công ty SYCOtv của Simon Cowell. Một series thử nghiệm đã được thực hiện ở Vương quốc Anh ở 2005, được tổ chức bởi Paul O'Grady, nhưng sau khi O'Grady chia tay với ITV, chương trình đã bị hoãn lại, sau đó Mỹ trở thành quốc gia đầu tiên thực hiện định dạng này với tên gọi American's Got Talent.

Got Talent quanh thế giới
 Đang phát sóng
 Sắp phát sóng
 Đang mua bản quyền
 Không còn phát sóng

Notes

  Joint version with India, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thailand, Vietnam and other more Asian countries, taking part
  Includes Hong Kong and Macau special administration regions
  Members: Ashley Banjo and Jordan Banjo are from Nigeria

List of judges who became judges in versions of more than one country/region
  Anggun –  (2) and Asia (1–)
  Dan Karaty –  (4–) and  (3–)
  David Hasselhoff –  (5) and  (1–4)
  Piers Morgan –  (1–4) and  (1–6)
  Simon Cowell –  (1–) and  (11–)

Chú thích 

Loạt chương trình Got Talent
Cuộc thi
Buten

Buten (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp butène /bytɛn/), còn được viết là bu-ten, tên khác là butylen, là họ các anken với công thức chung là C4H8. Khi gọi tên buten thì có thể là gọi riêng 1 chất hoặc hỗn hợp các chất này. Chúng là một loại khí không màu xuất hiện trong cùng dầu mỏ, nhưng với lượng nhỏ đến mức không thể chiết tách được. Do đó, buten được điều chế bằng cách cracking xúc tác những hydrocarbon chuỗi dài trong quá trình luyện dầu mỏ. Quá trình này tạo ra 1 hỗn hợp sản phẩm, và buten được chiết ra bằng phương pháp chưng cất phân đoạn.

Buten có thể dùng làm monome để tạo ra polybuten nhưng polyme này lại đắt hơn nhiều so với những chất polyme khác với mạch carbon ngắn hơn như polypropylen. Vì thế polybuten được sử dụng đồng thời với một loại polyme khác ví dụ như trong keo dán.

Các đồng phân 
Trong những phân tử có công thức hóa học C4H8 thì có 4 đồng phân là anken. Cả bốn hydrocarbon này đều có 4 nguyên tử cacbon và 1 liên kết đôi nhưng khác nhau về cấu trúc hóa học. Danh pháp IUPAC và tên thông thường của những chất đó là:
Trong hình cấu trúc trên, những số nhỏ màu xanh biểu thị số thứ tự của nguyên tử cacbon trong mạch chính. Một số hợp chất hữu cơ khác cũng có công thức C4H8 như cyclobutan và metylcyclopropan đều không phải anken nên không được gọi là buten. Cũng có những anken mạch vòng chứa 4 nguyên tử cacbon ví dụ như cyclobuten và 2 đồng phân của metylcyclopropen nhưng lại không có công thức C4H8 và không được đề cập ở đây.

Các tính chất 
Cả bốn đồng phân của buten đều là khí ở nhiệt độ và áp suất thông thường, nhưng có thế hóa lỏng bằng cách giảm nhiệt độ hoặc tăng áp suất, gần giống như việc nén butan. Các khí này không màu, nhưng có mùi đặc trưng và rất dễ cháy. Mặc dù chúng ít xuất hiện trong tự nhiên, chúng có thể được sản xuất bằng các chế phẩm từ dầu mỏ hoặc cracking xúc tác chính dầu mỏ. Dù cho chúng khá bền vững, liên kết đôi khiến chúng hoạt động mạnh hơn các ankan cùng số cacbon, những chất được coi là khá trơ.

Nhờ có liên kết đôi, các anken này có thể là thành phần cho phản ứng polyme. Chúng có thể dùng để sản xuất cao su tổng hợp. But-1-en có mạch thẳng còn isobutylen có mạch nhánh. Với lượng nhỏ, but-1-en có thể được dùng làm chất đồng monome cùng với các alpha-olefin khác để sản xuất nhựa HDPE và LLDPE. Cao su butyl được chế tạo bằng phương pháp polyme hóa isobutylen với 2-7% isopren. Isobutylen còn được dùng để sản xuất metyl tert-butyl ete (MTBE) và isooctan, chất dùng để tăng hiệu suất cháy của xăng.

Tham khảo

Alken
Hóa hữu cơ
Monome
Từ gốc Pháp
Bản quyền phát sóng Giải vô địch bóng đá thế giới 2002

FIFA thông qua một số công ty, đã bán quyền phát sóng của giải vô địch bóng đá thế giới 2002 cho các đài phát thanh sau đây.

Truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Quyền phát sóng
Bản quyền phát sóng giải vô địch bóng đá thế giới
Hệ số Seebeck

Hệ số Seebeck, còn gọi là độ nhạy nhiệt điện, của một chất là mức độ cường độ điện áp nhiệt gây ra do phản ứng với sự khác biệt về nhiệt độ giữa vật liệu đó, như được gây ra bởi hiệu ứng Seebeck.

Trong hệ đơn vị SI hệ số Seebeck là V/°K (volts/độ Kelvin), song phần lớn vật chất có ở mức microvolt mỗi độ Kelvin (μV/K).

Việc sử dụng các vật liệu có hệ số Seebeck cao là một trong nhiều yếu tố quan trọng cho hoạt động hiệu quả của máy tạo nhiệt điện và bộ làm mát bằng nhiệt điện. Thông tin thêm về vật liệu nhiệt điện hiệu năng cao có thể tìm thấy trong bài báo về vật liệu nhiệt điện. Trong các cặp nhiệt điện, hiệu ứng Seebeck được sử dụng để đo nhiệt độ, và để đạt chính xác cao cần sử dụng các vật liệu có hệ số Seebeck ổn định theo thời gian.

Về mặt vật lý độ lớn và dấu của hệ số Seebeck có thể được hiểu là được cho bởi entropy trên một đơn vị tích điện chạy bằng dòng điện trong vật liệu. Nó có thể là dương hoặc âm. Trong các chất dẫn điện có thể hiểu được về các vận chuyển điện tử độc lập, các hạt tải điện gần như tự do, hệ số Seebeck là âm đối với các tải điện mang điện tích âm (như điện tử), và là dương đối với các tải điện mang điện tích dương (như các lỗ trống).

Tham khảo

Xem thêm 
 Hiệu ứng Seebeck

Liên kết ngoài 

Nhiệt điện
Ceri(III) chloride

Ceri(III) chloride (CeCl3), còn gọi với cái tên khác là cerơ chloride hoặc ceri trichloride, là một hợp chất có thành phần gồm hai nguyên tố ceri và chlor. Hợp chất này tồn tại dưới dạng thức là một chất rắn hút ẩm màu trắng, nhanh chóng hấp thụ nước khi tiếp xúc với không khí ẩm để tạo thành hydrat, thông thường hợp chất dưới dạng ngậm nước heptahydrat CeCl3·7H2O được biết đến nhiều hơn. Hợp chất này dễ tan trong nước, khi khan nó hòa tan trong ethanol và aceton.

Điều chế ceri(III) chloride khan
Cách điều chế hợp chất này đơn giản nhất là đun nóng dạng ngậm nước của chính hợp chất và làm cho nó thủy phân, bay hơi để lại hợp chất khan. Cách điều chế CeCl3 khan khác là thực hiện đun nóng ceri(III) chloride tồn tại ở dạng heptahydrat dần dần đến nhiệt độ  trong nhiều giờ dưới điều kiện chân không. Ngoài ra, hợp chất halide khan của nguyên tố Ceri cũng có thể được tạo thành nhờ phản ứng của kim loại ceri và hydro chloride. Hợp chất thường được tinh chế bởi sự thăng hoa nhiệt độ cao dưới chân không cao.

Hợp chất khác
CeCl3 còn tạo một số hợp chất với NH3, như:
CeCl3·2NH3;
CeCl3·4NH3;
CeCl3·8NH3;
CeCl3·12NH3;
CeCl3·20NH3.
Chúng đều có màu trắng.

CeCl3 còn tạo một số hợp chất với N2H4, như CeCl3·3N2H4·2H2O là tinh thể lập phương nhỏ màu trắng, tan trong nước, methanol, ethanol, axit kháng nồng độ 2 H, không tan trong benzen, toluen, d20 ℃ = 2,1843 g/cm³.

CeCl3 còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như CeCl3·3CS(NH2)2 là tinh thể không màu.

Tham khảo

Muối chloride
Muối halogen của kim loại
Hợp chất ceri
Chloride
Lý Nam Đế (định hướng)

Lý Nam Đế (chữ Hán: 李南帝) có thể là tôn hiệu cũng là thụy hiệu của những vị vua nhà Tiền Lý sau:

Tiền Lý Nam Đế Lý Bí
Hậu Lý Nam Đế Lý Phật Tử

Thụy hiệu
Tôn hiệu
Tavisupleba

"Tự Do" ( Tavisupleba) là quốc ca của Gruzia. Nó được thông qua vào năm 2004, cùng với quốc kỳ và huy hiệu mới. Sự thay đổi của các biểu tượng trên được đưa ra sau khi lật đổ thành công chính quyền Eduard Shevardnadze trong cuộc Cách mạng hoa hồng. Phần nhạc được lấy từ vở opera Abesalom da Eteri ("Abesalom và Eteri") và Daisi ("The Nightfall"), bởi nhà soạn nhạc Gruzia Zachary (Zacharia) Paliashvili(ზაქარია ფალიაშვილი, 1871-1933), được chuyển thể thành thơ ca bởi Ioseb Kechakmadze (იოსებ კეჭაყმაძე). Lời bài hát được sáng tác bởi David Magradze (დავით მაღრაძე).

Lịch sử
Bài hát trên đã được thông qua bởi Quốc hội Georgia vào ngày 20 tháng năm 2004 (5 tháng sau khi Tổng thống Eduard Shevardnadze từ chức trong Cách mạng Hoa hồng). Một dự luật đã được đưa ra trong cuộc họp lần thứ sáu của Nghị viện Gruzia vào ngày 22 tháng 4 năm 2004. Dự luật thông qua Tavisupleba như bài hát được trình bày bởi Bộ trưởng Văn hoá Giorgi Gabashvili; trong đó âm nhạc đã được biểu diễn cho các đại biểu ngay sau đó. Luật pháp không đưa ra bất kỳ quy định, nhưng đề cập đến Nghị định của Tổng thống tương ứng.

Lời

Lời tiếng Gruzia

Lời tiếng Abkhaz

Tiếng Việt 
Biểu tượng của đời tôi là Tổ quốc tôi,
Đất nước muôn đời vững bền trên thế gian này,
Nơi núi đồi trập trùng hùng vĩ,
Được Thượng đế dựng nên, chở che bằng cả tấm lòng.
Hôm nay tôi hát bài ca ngợi tự do
Vì ngày mai huy hoàng của Tổ quốc tôi,
Vì quốc kì sáng tựa vầng thái dương,
Tỏa nắng rực rỡ đôi bờ biển phồn vinh
Hãy hát lên bài ca ngợi tự do,
Hát lên vì nền tự do mến yêu!

Tham khảo

Quốc ca châu Âu
Quốc ca
Nhạc khúc Si giáng trưởng
Biểu tượng quốc gia Gruzia
Titani(III) phosphide

Titan(III) phosphide là một hợp chất vô cơ có thành phần chính là hai nguyên tố titan và phosphor, với công thức hóa học được quy định là TiP. Hợp chất này thường tồn tại dưới dạng bột màu xám. TiP cũng là một kim loại dẫn điện và có điểm nóng chảy cao. Hợp chất TiP không phản ứng với bất kì loại axit nào cũng như không phản ứng với nước thông thường. Các tính chất vật lý của TiP tương phản với nhóm 1 và nhóm 2 phosphor có chứa anion P3 (như hợp chất Na3P), TiP không phải là kim loại và có thể xảy ra thủy phân một cách dễ dàng. Titan(III) phosphide được phân loại vào nhóm hợp chất "kim loại giàu phosphor", nơi các điện tử hóa trị từ kim loại bị delocal hóa.

Điều chế
Titan(III) phosphide có thể được điều chế bằng cách cho TiCl4 phản ứng với PH3.

Các titan phosphide khác
Ngoài titan(III) phosphide, titan còn có nhiều hợp chất phosphide khác, với các công thức hóa học bao gồm Ti3P, Ti2P, Ti7P4, Ti5P3, Ti4P3. Ti5P3, và Ti4P3.

Hợp chất titan(III) phosphide cũng thường bị nhầm lẫn với titan(IV) phosphat hoặc titan(IV) isopropoxit, và cả hai hợp chất này đôi khi được biết đến bằng cái tên viết tắt TIP.

Tham khảo

Hợp chất titani
Hóa chất
Phosphide
Diamoni biphosphat

Diamoni phosphat (DAP) (công thức hóa học ''', danh pháp IUPAC là diamoni hydrogen phosphat''') là một trong những muối amoni phosphat hòa tan trong nước có thể được sản xuất khi amonia phản ứng với axit phosphoric. Chất rắn diamoni phosphat thể hiện áp lực phân ly của amonia theo biểu thức và phương trình sau:

Trong đó: 
P: áp suất ly khai của amonia
T: Nhiệt độ tuyệt đối (K)

Tại 100 °C, áp lực ly khai của diamoni phosphat xấp xỉ 5 mmHg.

Ứng dụng
DAP được sử dụng làm phân bón. Khi được sử dụng cho thực vật, nó làm tăng độ pH của đất, nhưng trong một thời gian dài, đất được xử lý trở nên có tính axit hơn trước khi nitrat hóa của amoni. Nó không tương thích với hóa chất kiềm vì ion amoni của nó có nhiều khả năng chuyển đổi thành amonia trong môi trường có pH cao. PH trung bình trong dung dịch là 7,5-8. Tỉ lệ điển hình là 18-46-0 (18% N, 46% P2O5, 0% K2O)..

DAP có thể được sử dụng như một chất chống cháy. Nó làm giảm nhiệt độ đốt của vật liệu, làm giảm tỷ lệ mất trọng lượng tối đa và làm tăng sản lượng dư lượng hoặc than. Đây là những tác động quan trọng trong việc chống lại cháy rừng như giảm nhiệt độ phân huỷ và làm tăng lượng than củi tạo ra làm giảm lượng nhiên liệu có sẵn và có thể dẫn tới sự hình thành cháy. Đây là thành phần lớn nhất của một số sản phẩm chữa cháy phổ biến trên thị trường.

DAP cũng được sử dụng như là một chất dinh dưỡng men trong sản xuất rượu vang và mật ong; như một chất phụ gia trong một số nhãn hiệu thuốc lá có vẻ như là chất tăng cường nicotin; để ngăn chặn ánh sáng lấp lánh trong trận đấu, trong đường tinh chế; như là một thông lượng để hàn thiếc, đồng, kẽm và đồng thau và để kiểm soát sự kết tủa các thuốc nhuộm keo hòa tan bằng kiềm và không hòa tan trong axit trên len.

Tham khảo

Phosphat
Kali dibiphosphat

Kali đihydrophosphat, KDP, (cũng được gọi là monokali phosphat, MKP), có công thức phân tử là '''''', là muối hòa tan của kali và ion đihydrophosphat được sử dụng làm phân bón, phụ gia thực phẩm và thuốc diệt nấm. Đây là nguồn để sản xuất phosphor và kali. Nó cũng là một chất đệm buffering. Được sử dụng trong hỗn hợp phân bón với urê và amoni phosphat, nó giảm thiểu sự thoát ra của amonia bằng cách giữ pH ở mức tương đối thấp.

Tinh thể chất này có cấu trúc bốn phương ở nhiệt độ phòng, là chất thuận điện. Ở nhiệt độ dưới -150 °C (-238 °F), chúng trở thành chất sắt điện.

Cấu trúc
Kali đihydrophosphat có thể tồn tại trong một số dạng thù hình. Ở nhiệt độ phòng, nó hình thành các tinh thể thuận điện với hệ tinh thể bốn phương đối xứng. Khi làm mát đến -150 °C, nó biến đổi thành chất sắt điện đối xứng hệ thoi và nhiệt độ chuyển đổi chuyển đến -50 °C thì nguyên tử hydro được thay thế bởi deuteri. Nung đến 190 °C thì thay đổi cấu trúc thành dạng đơn nghiêng. Khi được nung nóng hơn nữa, KDP phân hủy do mất nước, tạo thành kali metaphosphat KPO3 ở 400 °C (752 °F).

Điều chế
KDP được tạo ra bởi phản ứng của axit phosphorric và kali cacbonat.

Ứng dụng
Bột KDP được dùng trong phân bón có chứa 52%  và 34% K2O và được dán nhãn NPK 0-52-34. Bột KDP thường được sử dụng như một nguồn dinh dưỡng trong nhà kính và thủy canh.

Là một tinh thể, KDP được ghi nhận vì các thuộc tính quang học phi tuyến tính. Được sử dụng trong bộ điều biến quang học và cho các hệ thống quang phi tuyến tính như thế hệ điều hòa thứ hai (SHG).

Tham khảo

Muối acid
Phosphat
Hợp chất kali
Vật liệu trong suốt