Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Thần trụ trời

Thần trụ trời (Hán-Nôm: 神柱𡗶) là vị thần khai thiên lập địa, sáng tạo ra thế giới trong thần thoại Việt Nam (Thần sáng thế). Thần thoại về ông giải đáp được sự tò mò, khám phá thế giới và sự sáng tạo, giải thích những điều mà loài người chưa biết.

Thần thoại
Thuở ấy, chưa có thế gian, chưa có muôn vật. Trời đất chỉ là một vùng hỗn độn, tối tăm. Bỗng một vị thần khổng lồ xuất hiện. Thần dùng đầu đội trời lên cao. Rồi thần đắp đất đá thành một cái cột để chống trời. Cột càng được đắp lên cao bao nhiêu thì bầu trời càng cao rộng ra bấy nhiêu. Thần hì hục đào đắp để nâng vòm trời lên mãi lên mãi...

Từ đó, trời đất mới phân đôi. Đất phẳng như cái mâm vuông, trời tròn như chiếc bát úp. Nơi trời đất giáp nhau gọi là chân trời. Khi trời đất đã ổn định, rạch ròi, thần phá đi cái cột, hất tung đất đá khắp nơi. Vì thế, cột trụ trời bây giờ không còn nữa, nhưng vết tích của cột vẫn còn ở núi Yên Phụ (Kim Môn, Hải Dương). Còn những nơi đất đá văng đến, thì thành núi đồi, gò đống; những chỗ bị đào thì thành biển sâu hồ rộng. Sau đó, Thần Trụ Trời bay lên hoá thành Ông Trời (Ngọc Hoàng Thượng đế).

Rồi những thần khác xuất hiện nối tiếp công việc xây dựng nên cõi thế gian này. Các vị thần đó rất nhiều, như thần Sao, thần Sông, thần Núi, thần Biển...

Dân gian đã ghi công của các vị thần này trong câu hát được lưu truyền từ đời này sang đời khác:
 Ông đếm cát
 Ông tát bể
 Ông kể sao
 Ông đào sông
 Ông trồng cây
 Ông xây rú
 Ông trụ trời
Có nơi còn kể tiếp:
 Ông cời cua 
 Ông lùa chim
 Ông tìm sâu
 Ông xâu cá.

Chú thích 

Thần thánh Việt Nam
Thần thoại sáng thế
Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ thế giới

Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ thế giới là quá trình một đội tuyển bóng đá nữ phải trải qua để giành quyền thi đấu tại  Giải vô địch bóng đá nữ thế giới.

Các giải đấu loại được tổ chức trong nội bộ các liên đoàn châu lục (châu Phi, châu Á, Bắc, Trung Mỹ và Caribe, Nam Mỹ, châu Úc, châu Âu). Trước mỗi giải, FIFA sẽ công bố số suất tại vòng chung kết của mỗi liên đoàn khu vực dựa trên sức mạnh của các đội thuộc các liên đoàn. Chủ nhà của vòng chung kết Giải vô địch bóng đá nữ thế giới được đặc cách không phải tham dự giải đấu loại mà được vào thẳng giải đấu. Từ năm 2015 đến 2019, số đội tham gia vòng chung kết là 24. Năm 2023, số lượng sẽ được tăng trở lại lên 32.

Số suất của mỗi châu lục

Suất tham dự trận play-off liên lục địa được biểu thị bằng số thập phân (",5"). Các trận đấu liên lục địa được tổ chức làm hai lượt đi và về. Đội ghi nhiều bàn hơn sau hai lượt trận là đội giành vé tới Cúp thế giới. Luật bàn thắng sân khách được áp dụng. Nếu hai đội hòa, họ sẽ bước vào thời gian hiệp phụ và luân lưu 11 mét.

Dấu + hoặc − lần lượt biểu thị châu lục có đại diện chiến thắng hoặc thất bại trong trận play-off. "+H" có nghĩa là suất của đội chủ nhà.

1 Trung Quốc là chủ nhà nhưng nơi tổ chức chỉ được xác định sau khi vòng loại châu Á hoàn tất.
2 Dự kiến ban đầu tổ chức ở Trung Quốc, nhưng sau đó chuyển qua Hoa Kỳ. Trung Quốc giữ suất vào thẳng vòng chung kết.

Số đội tham dự vòng loại

1 Chỉ các đội Hạng A của châu Âu mới được dự vòng chung kết. Các đội khác sẽ thi đấu để giành quyền lên nhóm A ở giải đấu sau.
2 Có một đội Guatemala tham gia thi đấu nhưng kết quả của họ không được tính trog bảng trên.
3 Hoa Kỳ (sau đó là chủ nhà của giải) tham gia thi đấu vòng loại.

Lần đầu góp mặt tại vòng loại theo năm
Dưới đây là thống kê các đội lần đầu tham dự các giải đấu vòng loại của từng năm. Các đội in nghiêng là những đội đăng ký tham gia nhưng bỏ cuộc trước khi thi đấu.

Kết quả của các đội tuyển quốc gia trong vòng thi sơ loại World Cup (1991–2023) 

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
 Đội tuyển tham dự Giải vô địch bóng đá nữ thế giới

Liên kết ngoài
Danh sách quốc gia tham dự Đại hội Thể thao châu Á

Đây là danh sách các quốc gia, được đại diện bởi các Ủy ban Olympic quốc gia (NOCs), đã tham dự Đại hội Thể thao châu Á.

Danh sách các quốc gia

Đại hội Thể thao châu Á

Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á

Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á

Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á

Đại hội Thể thao Trẻ châu Á

Ghi chú
 CAM: Campuchia được gọi là Cộng hòa Khmer (KHM) giai đoạn 1970 tới 1974.
 IND: Các vận động viên Ấn Độ thi đấu với tên Vận động viên Olympic độc lập (AOI) tại Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á và Đại hội Thể thao trẻ châu Á 2013 do lệnh tạm đình chỉ đối với Ủy ban Olympic nước ngày. Cờ Olympic được sử dụng trong lễ trao huy chương.
 ISR: Israel bị loại khỏi Hội đồng Olympic châu Á năm 1981 với lý do chính trị và không còn có thể tham gia.
 KUW: Các vận động viên Kuwait thi đấu với tên Vận động viên từ Kuwait (IOC) tại Đại hội Thể thao châu Á 2010, Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2010 và Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á 2011 và với tên Vận động viên Olympic độc lập (IOA) tại Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2012 do lệnh tạm đình chỉ đối với Ủy ban Olympic nước ngày. Cờ Olympic được sử dụng trong lễ trao huy chương.
 MAS: Các vận động viên từ Malaya (MAL) và Bắc Borneo (NBO) tham dự với các đoàn độc lập tại các Đại hội 1954, 1958 và 1962. và Sarawak (SWK) cũng tham dự Đại hội 1962, trước khi thành lập Liên bang Malaysia năm 1963.
 MYA: Myanmar được gọi là Miến Điện (BIR) từ 1951 tới 1982.
 SRI: Sri Lanka được gọi là Ceylon (CEY) từ 1951 tới 1970.
 TPE: Trung Hoa Đài Bắc được gọi là Trung Hoa Dân Quốc (ROC) từ 1954 tới 1970.
 VIE: Việt Nam lần đầu tham dự Đại hội Thể thao châu Á năm 1954 với tên gọi Quốc gia Việt Nam, sau khi tạm chia cắt Việt Nam chỉ có Nam Việt Nam với tên gọi Việt Nam Cộng hòa tham dự từ 1958 tới 1974. Sau khi Việt Nam tái thống nhất, họ tham dự với tư cách Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ 1982 trở đi.
 YEM: Trước khi Yemen thống nhất năm 1990, Bắc Yemen tham dự với tên gọi Cộng hòa Ả Rập Yemen (YAR) năm 1982 và 1986 và Nam Yemen tham dự với tên gọi Cộng hòa Dân chủ Yemen (YMD) tại Đại hội 1982.

Tham khảo

NOCs
Danh sách liên quan đến Đại hội Thể thao châu Á
*Danh sách
Danh sách linh vật Đại hội Thể thao châu Á

Linh vật của Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD) là những nhân vật hư cấu, thường là các loài động vật bản địa hoặc hình tượng con người, đại diện cho di sản văn hóa của địa phương đăng cai tổ chức sự kiện. Những linh vật này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh của Đại hội đến với công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Nhờ thiết kế dễ thương, thân thiện và gần gũi, các linh vật góp phần tạo nên sự gắn kết cảm xúc, giúp mọi người – cả trong và ngoài nước – dễ tiếp cận và yêu mến sự kiện thể thao lớn nhất châu lục này.

Kể từ kỳ ASIAD năm 1982 tổ chức tại New Delhi, Ấn Độ, mỗi kỳ Đại hội đều có riêng một linh vật mang đậm dấu ấn văn hóa và tinh thần của nước chủ nhà. Linh vật đầu tiên là Appu – một chú voi con dễ thương – đã trở thành biểu tượng đáng nhớ không chỉ của ASIAD 1982 mà còn là cột mốc mở đầu cho truyền thống tạo linh vật cho các kỳ Đại hội sau này. Appu không chỉ thể hiện hình ảnh loài vật linh thiêng và gần gũi với người Ấn Độ, mà còn truyền tải thông điệp về sức mạnh, trí tuệ và lòng hiếu khách – những giá trị gắn liền với tinh thần thể thao cao thượng.

Kể từ đó, linh vật trở thành một phần không thể thiếu của ASIAD, góp phần xây dựng bản sắc riêng cho mỗi kỳ Đại hội và thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa các quốc gia châu Á.

Linh vật Đại hội Thể thao châu Á

Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á

Linh vật Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á

Linh vật Đại hội Thể thao Trẻ châu Á

Xem thêm 
 Danh sách linh vật Olympic
 Danh sách linh vật Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Tham khảo 

Đại hội Thể thao châu Á
Linh vật
Mbah Gotho

Mbah Gotho, (31 tháng 12 năm 1870 – 30 tháng 4 năm 2017), là một cụ ông sống ở thành phố Sragen trên đảo Java của Indonesia. Được biết, tuổi của ông vào năm 2016 là 145 tuổi (mặc dù bằng chứng không đủ tin cậy), hơn cụ bà Jeanne Calment, một công dân người Pháp, được ghi nhận là người thọ nhất trong lịch sử tới 23 tuổi; hơn ông Yasutaro Koide người Nhật Bản, được ghi nhận là cụ ông sống thọ nhất thế giới tới 33 tuổi. Ông có mười anh chị em và bốn người vợ, tất cả đều đã qua đời, trong đó người cuối cùng qua đời vào năm 1988. Các con của ông cũng đã qua đời hết và cụ ông Gotho sống cùng các cháu, chắt và chút.

Chú thích 

Sinh năm 1870
Mất năm 2017
Người cao niên
Người Indonesia
Người thọ bách niên Indonesia
Vườn thú Bình Nhưỡng

Vườn thú Bình Nhưỡng () là một vườn thú cấp quốc gia ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, nằm tại tại núi Taesong ở thủ đô Bình Nhưỡng. Vườn thú khánh thành từ năm 1959, do lãnh tụ Kim Nhật Thành chỉ đạo xây dựng.

Giới thiệu
Sau hai năm tạm thời đóng cửa để tu sửa, Vườn bách thú Trung tâm ở Bình Nhưỡng đã được đưa vào hoạt động trở lại vào tháng 7 năm 2016, Công việc tu sửa vườn bách thú bắt đầu vào năm 2014 và hoàn tất vào tháng 7. Đây là một nỗ lực của ông Kim Jong-un nhằm mang đến cho người dân nơi đây một địa điểm giải trí hiện đại, ấn tượng hơn. Trong vườn thú còn có một bảo tàng lịch sử công nghệ cao, trong đó trưng bày mô hình về nguồn gốc hệ mặt trời và sự tiến hóa trên trái đất. Hơn 40 chuồng thú vừa được xây dựng trong sở thú để phù hợp với cảnh quan xung quanh. Vườn thú này từng bị tạp chí du lịch Lonely Planet chỉ trích là nhốt những con thú trong các chuồng trại không phù hợp, ấn phẩm du lịch Lonely Planet chỉ trích vì nuôi dưỡng động vật trong điều kiện tồi tệ. Theo lời trích dẫn của Lonely Planet, “hầu hết các con thú ở đây trông khá tuyệt vọng”.

Các loài
Hiện nay tổng số động vật của vườn thú là 5.000 cá thể động vật hoang dã thuộc tổng cộng 650 giống loài. Ban đầu, vườn thú này chỉ mới có chứng 50 con lửng. Sau đó cùng năm, vườn thú tiếp nhận những con thú được tặng từ các nước khác, đầu tiên là một con voi do Chủ tịch Hồ Chí Minh của Việt Nam gửi tặng vào năm 1959. Sau này, tất cả những con voi hiện tại trong vườn thú là hậu duệ của con voi đó (con voi Anh Hùng). Tiếp đến là nhiều món quà khác như ngựa vằn và đà điểu do nhà lãnh đạo của Tanzania trao tặng, cố Tổng thống Suharto của Indonesia tặng đười ươi, Thị trưởng thành phố Kyoto Nhật Bản tặng con báo đốm Mỹ. Ngoài ra, vườn thú còn có thú của Lào, Tanzania, Indonesia, Nhật Bản. Bây giờ vườn thú có chỗ cho những con rùa, khỉ và các động vật hoang dã khác, như voi, lạc đà, hổ, lừa, gấu, hươu cao cổ, chim cánh cụt.

Vườn bách thú Bình Nhưỡng là nhà của nhiều giống chó độc đáo, trong đó có giống chó Schnauzers, Shih Tzus, Saint Bernards, Chihuahua hay chó chăn cừu Đức, Kim Jong-un được cho là đã tặng cho sở thú những con chó giống Schnauzer, Poodle, Becgie và một con Chihuahua. Một trong số những chó được nuôi dưỡng tại đây, con chó giống King Charles Spaniel, là món quà do một công ty Mỹ có tên Tapco gửi tặng cựu Chủ tịch Kim Jong-il vào năm 1995. Cựu Tổng thống Hàn Quốc Kim Dae-jung cũng đã gửi tặng miền Bắc một chú chó Jindo, hiện ở trong vườn thú. Cạnh chuồng chó Jindo là chó giống Pung San màu trắng, được xem là giống chó quốc khuyển của Triều Tiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vườn thú
Bình Nhưỡng
Khởi đầu năm 1959 ở Bắc Triều Tiên
Pedunculata

Hà ngỗng hay bộ Hà ngỗng hay còn gọi là đằng hồ (Danh pháp khoa học: Pedunculata) là một bộ động vật gồm các loài động vật chân khớp nhưng có thân mềm mà chúng có tập tính là chuyên sống và khoét thủng các loại đá và vật chất cứng khác. Sự tương đồng giữa hình dáng các loại hà này với cổ của một loài ngỗng (Branta leucopsis) đã khiến người cổ đại liên tưởng đến những con ngỗng, hoặc ít nhất là các loài vịt trời đã tiến hóa từ con hà này.

Từ chất dính khủng khiếp mà con hà tiết ra, người ta đã chế tạo ra loại keo hà dùng để vá tàu khi bị thủng. Chỉ cần phết vào miếng kim loại rồi dán, rất nhanh mà bền chắc. Trong Y tế, keo hà dùng làm băng giấy cầm máu, bịt miệng vết thương và vết mổ. Chúng cũng là một món ăn cao cấp ở các nước Địa Trung Hải như Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Phân nhóm

Heteralepadomorpha Newman, 1987
 Anelasmatidae Gruvel, 1905
 Heteralepadidae Nilsson-Cantell, 1921
 Koleolepadidae Hiro, 1933
 Malacolepadidae Hiro, 1937
 Microlepadidae Zevina, 1980
 Rhizolepadidae Zevina, 1980
Iblomorpha Newman, 1987
 Iblidae Leach, 1825
Lepadomorpha Pilsbry, 1916
 Lepadidae Darwin, 1852
 Oxynaspididae Gruvel, 1905
 Poecilasmatidae Annandale, 1909
Scalpellomorpha Newman, 1987
 Calanticidae Zevina, 1978
 Lithotryidae Gruvel, 1905
 Pollicipedidae Leach, 1817
 Scalpellidae Pilsbry, 1907

Tham khảo

Cirripedia
Động vật giáp xác ăn được
Tên phổ biến ngành Chân đốt
Semibalanus balanoides

Hà đá (Danh pháp khoa học: Semibalanus balanoides) là loài động vật chân khớp đặc biệt sống ở các vùng bãi biển thuộc châu Âu và Bắc Mỹ. Chúng chuyên sống bám vào các tảng đá để đục lỗ sinh sống.

Đặc điểm
Trên những bãi biển, có những tảng đá lỗ chỗ như tổ ong do hà bám, những con hà đá này tiết ra một chất dịch có tính axit cao, làm cho đá mềm ra, tiếp đến chúng dùng chân và vòi làm điểm tựa rồi xoay xoay toàn thân để cho những gai trên vỏ cứng của chúng cọ xát vào đá và làm đá vỡ vụn. Chúng cứ kiên nhẫn đào khoét suốt đời và tạo ra các hang động trên đá. Nếu không có đá để đục lỗ, các loài hà này sẽ chết cho dù được cung cấp đầy đủ thức ăn, nhưng chúng vẫn không lớn được, vỏ trước bị khép lại, chân co vào và còm cõi đến chết.

Hà đá không chỉ đào hốc trên đá mà còn đục khoét ngay trên vỏ ngoài của các loài trai, hàu. Trên một vỏ hàu có thể tìm thấy khoảng mươi con hà đá. Hà sống trên đá lại có hình dạng như quả trứng nhọn đầu. Chúng sinh sôi nảy nở rất nhanh và làm các công trình xây dựng ở các hải cảng bị đục khoét lỗ chỗ như tổ ong. Hà đá lại không thể đục được đá hoa cương, người ta phải phủ đá hoa cương lên mặt ngoài các công trình xây dựng ở hải cảng, ở các vùng khai thác dầu khí ven biển.

Tham khảo

Semibalanus
Động vật được mô tả năm 1767
Động vật giáp xác Đại Tây Dương
Động vật Bắc Băng Dương
Archaeobalanidae
Chiến dịch Hiệp Đức – Đồng Dương

Trận Hiệp Đức (1965) 
Đây là trận mở màn của chiến dịch. QGP tổ chức lực lượng tiến công vào quận lỵ Hiệp Đức, nơi là nằm ngoài cùng trong tuyến phòng thủ phía Tây của QLVNCH ở tỉnh Quảng Nam, trên trục đường 16, nên rất có giá trị về mặt chiến thuật đối với QLVNCH. QGP nhận định khi bị tiến công chắc chắn QLVNCH sẽ điều viện binh để chiếm lại mục tiêu. Trung đoàn 1 triển khai các tiểu đoàn 40, 60, 90, Đại đội Súng máy phòng không 12,7mm tham chiến ở Hiệp Đức. Sau 2 giờ chiến đấu, QGP làm chủ hoàn toàn quận lỵ, thực hiện được ý định khêu ngòi, câu viện binh VNCH ra ứng cứu. Nhưng do bố trí hỏa lực và dự kiến khu vực đổ quân chưa chính xác nên kết quả diệt viện của QGP còn hạn chế. Quân tiếp viện của QLVNCH tăng cường phòng thủ quận lỵ và gây nhiều thương vong cho QGP.

Trận Đồng Dương

Trận Cẩm Khê (1965) 
Sau khi quân VNCH bị thiệt hại nặng nề ở trận Đồng Dương, quân Mỹ đã phải hành quân giải nguy. Chủ trương của Bộ chỉ huy Chiến dịch là tránh để chủ lực của QGP đối đầu trực diện với quân Mỹ mà chờ thời cơ khi lính Mỹ hành quân về chủ quan, phòng bị sơ hở sẽ tiến công. Sau nhiều ngày lùng sục mệt mỏi, đến 13 giờ ngày 18-12-1965, quân Mỹ trên đường rút lui về Quán Rường đã bị Trung đoàn 1 (thiếu) của QGP phục kích tại chợ Cẩm Khê. Trận phục kích này QGP đẩy lui hơn 450 lính Mỹ nhưng không làm chủ được chiến trường. Đến ngày 19-12, Mỹ và VNCH rút bỏ các vị trí đã chiếm, QGP tiếp tục chặn đánh. Nhận thấy thời cơ đã hết, QGP chủ động kết thúc chiến dịch.

Kết quả 

Kết quả QGP loại khỏi vòng chiến đấu hơn 6 ngàn lính Mỹ và VNCH, bắt sống 483 lính, bắn rơi 66 máy bay, thu được 809 súng các loại, phá hủy 29 xe quân sự, phá 35 ấp chiến lược... giải phóng 43.000 dân. Thắng lợi của Chiến dịch Hiệp Đức-Đồng Dương đã khẳng định khả năng đánh thắng liên minh Mỹ-VNCH của Quân Giải phóng

Tham khảo 

Chiến tranh Việt Nam
Varanus albigularis ionidesi

Kỳ đà họng đen hay còn gọi là kỳ đà hắc hầu hay kỳ đà Tanzania (Danh pháp khoa học: Varanus albigularis ionidesi) là một phân loài kỳ đà của loài Varanus albigularis, đây là phân loài kỳ đà thuộc loài bản địa của Tanzania. Chúng hiện nay được ưa chuộng nuôi làm thú cưng độc lạ ở Mỹ.

Từ nguyên
Tên gọi chung của nó có thành tố Varanus tức là kỳ đà có nguồn gốc từ một từ tiếng Ả Rập: waral (ورل), được dịch sang tiếng Anh là "cảnh giác" hoặc "cảnh báo". Tên cụ thể của nó là albigularis xuất phát từ sự kết hợp của hai từ tiếng Latin: albus có nghĩa là "trắng" và ý nghĩa Gula có nghĩa là "cổ họng". Danh pháp ba phần của nó là ionidesi, là tên gọi đặt theo trong danh dự của Constantine John Philip Ionides (1901-1968), một gã được gọi là "Người đàn ông rắn của Đông Phi thuộc Anh".

Đặc điểm
Kỳ đà hắc hầu (V.a.ionidesi) có bề ngoài thường là một màu xám-nâu với những mảng màu vàng hoặc trắng và dưới cái họng của chúng thì có màu đen, và chúng có thể đạt chiều dài tới bảy feet (2 m) và cân nặng hơn 60 pound (27 kg). Nó là phân loài lớn nhất trong bốn phân loài của loài kỳ đà V.albigularis. Trong điều kiện nuôi nhốt, chúng nên được cắt và làm cùn móng vì bộ móng dài và cơ khỏe sẽ khiến chúng dễ gây thương tích.

Trong điều kiện nuôi nhốt kỳ đà hắc hầu (V.a.ionidesi) ăn chủ yếu là toàn bộ con mồi (nuốt chửng), gồm các loài gặm nhấm bị giết sẵn chẳng hạn như chuột, chuột nhà, rắn, thằn lằn, động vật thân mềm nước ngọt, chim nhỏ, gián lớn, động vật giáp xác, cá, và trứng. Mặc dù những con vật này thường được chấp nhận được thức ăn cho chó và thức ăn cho mèo nhưng nó không nên cho ăn như một chế độ ăn uống chủ yếu do một thành phần chất dinh dưỡng không đúng cách và hàm lượng calo cao. Trong tự nhiên, chúng sẽ ăn bất cứ điều gì mà nó có thể bắt được.

Tham khảo
Laurent RF. 1964. "A New Subspecies of Varanus exanthematicus (Sauria, Varanidae)". 
 Breviora (199): 1-5. (Varanus exanthematicus ionidesi, new subspecies).
 "Black Throated Monitor". Twycross Zoo. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2012.
 Beolens B, Watkins M, Grayson M. 2011. The Eponym Dictionary of Reptiles. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. ISBN 978-1-4214-0135-5. (Varanus albigularis ionidesi, p. 130).

Chi Kỳ đà
Sơ khai Phân bộ Thằn lằn
Taegeuk

Taegeuk (, , Hán-Việt: Thái cực) đề cập đến vũ trụ nơi mà tất cả mọi thứ và giá trị của vạn vật bắt nguồn từ đó. Đây còn là biểu tượng nằm ở vị trí trung tâm của Quốc kỳ Đại Hàn Dân Quốc và có tên gọi gốc là Taegeukgi (Hangul: 태극기, "Thái cực Kì"). Taegeuk thường được kết hợp với Đạo giáo trong các giá trị triết học Triều Tiên cũng như Shaman giáo Hàn Quốc.

Lịch sử
(palgwae = "tám thái cực", , )]]

Nguồn gốc của thiết kế thái cực ở bán đảo Triều Tiên được cho rằng có niên đại từ thế kỉ thứ 7, nhưng trong những cuộc khai quật gần đây cho thấy sự tồn tại của nó còn lâu hơn nữa. Một thanh kiếm quý giá với thiết kế này, nó niên đại từ thế kỉ thứ năm 5 và thứ 6 trong suốt thời kỳ Tân La. Trong khu tổ hợp Gameunsa, một ngôi chùa được xây dựng vào năm 628 triều đại vua Chân Bình Vương của Tân La, một tảng đá, có lẽ là nền tảng của ngôi chùa, được khắc thái cực. Dấu vết thái cực còn được tìm thấy trong các di tích của các nền văn hóa cổ đại Triều Tiên ở lăng mộ Cao Câu Ly và trong tàn tích Tân La.

Vào năm 2008, một tạo tác 1400 năm tuổi với hình thái cực được tìm thấy ở lăng mộ của Bách Tế tại Naju, Jeolla Nam, nó được xem là thái cực lâu nhất được tìm thấy ở Triều Tiên

Thái cực được sử dụng trong phần lớn các văn bản lịch sử và cũng trong các tôn giáo bản địa ở Triều Tiên. Ở Cao Ly và Nhà Triều Tiên, thiết kế này sau đó được sử dụng để đại diện cho đạo Lão ở Triều Tiên và nhanh chóng hy vọng cho sự hòa hợp của âm dương Các hình bán nguyệt màu xanh và đỏ đã từng xuất hiện trong thời cổ đại.

Cờ Hàn Quốc
Biểu tượng thái cực xuất hiện rõ nhất trên quốc kỳ Đại Hàn Dân Quốc, được gọi là taegeukgi (cùng với bốn trong tám bát quái được sử dụng trong bói toán). Nó thường được sử dụng như một biểu tượng yêu nước, với màu đỏ, xanh dương và đen. “Càn” bát quái (☰) đại diện cho bầu trời, mùa xuân, đông, và công bằng. “Khôn” bát quái (☷) biểu tượng cho trời đất, hè, tây, và sức sống, “khảm” bát quái (☵) đại diện cho mặt trăng, mùa đông, hướng bắc, và sự khôn ngoan, và “ly” bát quái (☲) đại diện cho mặt trời, mùa thu, hướng nam, và hiện thực. Bốn bát quái được di chuyển theo một chu kỳ vô hạn từ “càn” đến “ly” đến “khôn” đến “khảm” và quay trở lại “càn” trong việc theo đuổi sự hoàn hảo. Nền màu trắng biểu tượng cho sự đồng nhất, tính toàn vẹn và hòa bình tự nhiên của người dân Hàn Quốc. Theo truyền thống, người Hàn Quốc thường mặc đồ trắng.

Hình ảnh

Xem thêm

 Văn hóa Triều Tiên
 Thái cực đồ

Tham khảo

Liên kết
  Taegeuk tại Naver

Văn hóa Triều Tiên
Biểu tượng quốc gia Triều Tiên
Biểu tượng quốc gia Hàn Quốc
Đạo giáo
Giải bóng đá vô địch các câu lạc bộ sông Mê Kông 2016

Giải vô địch Toyota các câu lạc bộ bóng đá khu vực sông Mê Kông 2016 () là lần thứ 3 tổ chức của Giải bóng đá vô địch các câu lạc bộ sông Mê Kông với sự tài trợ của Toyota. Có 5 đại diện đến từ các quốc gia thuộc khu vực tiểu vùng sông Mê Kông gồm: Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.

Các đội bóng tham gia

Địa điểm

Vòng 1

Vòng đấu loại trực tiếp

Sơ đồ thi đấu

Bán kết

Chung kết

Lượt đi

Lượt về

Kết quả chung cuộc
   Buriram United
   Lanexang United
   Boeung Ket Angkor

Danh sách cầu thủ ghi bàn

3 bàn thắng

  Soukaphone Vongchiengkham

2 bàn thắng
  Khampheng Sayavutthi
1 bàn thắng

  Ezequiel David Britez
  Sebastián Gastón Merlo
  Biassi Nyakwe William
  Keoviengphet Lithideth
  Latsamy phachantha
  Manolom Phomsouvanh
  Phoutthasay Khochalern
  Myo Zaw Oo
  Wada Yuya
  Yan Paing
  Esoh Paul Omogba
  Nguyễn Vũ Phong
  Diogo Luis Santo
  Ko Seul Ki

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của giải đấu 

Giải bóng đá vô địch các câu lạc bộ sông Mê Kông
Bóng đá Việt Nam năm 2016
Tiếng Fon

Tiếng Fon (tên bản địa Fon gbè, phát âm ) là một phần của nhóm ngôn ngữ Gbe, thuộc về nhánh Volta–Niger của ngữ hệ Niger–Congo. Tiếng Fon được nói chủ yếu ở Benin bởi chừng 1,7 triệu người Fon. Nhưng các ngôn ngữ Gbe khác, tiếng Fon là ngôn ngữ phân tích với cấu trúc câu cơ bản SVO.

Phương ngữ
Capo (1988) xem Maxi và Gun là một phần của cụm phương ngữ tiếng Fon. Tuy vậy, ông, không như Ethnologue, không xếp Alada hay Toli (Tɔli) như một phần của phương ngữ Gun, mà xem chúng như những ngôn ngữ Phla–Pherá.

Âm vị

Tiếng Fon có bảy âm vị nguyên âm miệng và bảy âm vị nguyên âm mũi.

Thanh điệu
Tiếng Fon có hai thanh điệu,  và .

Chữ viết
X được sử dụng cho  trong vài trường hợp, h trong trường hợp khác. Thanh điệu thường không được viết, trừ khi cần thiết..

Văn bản mẫu
Từ Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền
GBETA GBƐ Ɔ BI TƆN EE ƉƆ XÓ DÓ ACƐ E GBƐTƆ ƉÓ KPODO SISI E ƉO NA ƉÓ N'I LƐ KPO WU E WEXWLE
Ee nyi ɖɔ hɛnnu ɖokpo mɛ ɔ, mɛ ɖokpoɖokpo ka do susu tɔn, bɔ acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛbi ɖo bo e ma sixu kan fɛn kpon é ɖi mɛɖesusi jijɛ, hwɛjijɔzinzan, kpodo fifa ni tiin nu wɛkɛ ɔ bi e ɔ,...

Chú thích

Liên kết ngoài

 A Facebook application to use and learn the Fon language, developed by Jolome.com
 The first blog totally in Fongbe. An access to a Fongbe forum is given
 Journal of West African Languages: Articles on Fon 
 Manuel dahoméen: grammaire, chrestomathie, dictionnaire français-dahoméen et dahoméen-français, 1894 by Maurice Delafosse at the Internet Archive

Nhóm ngôn ngữ Gbe
Ngôn ngữ Benin
Người Fon
Nướng hun khói

Nướng hun khói, tiếng Anh còn gọi là Barbecue (BBQ), là một hình thức làm chín đồ ăn bằng cách chế biến trực tiếp trên lửa. Dạng nấu nướng này thường được sử dụng khi đi dã ngoại, tụ tập bạn bè.

Nguyên liệu nướng rất đơn giản, dễ tìm kiếm quanh ta như củi (hoặc than thì dễ nấu hơn, tốt hơn hết là bạn nên lấy thêm củi mồi, vì nướng thường mất thời gian nhất ở giai đoạn mồi lửa), vài viên gạch (kê lên cho thức ăn cần nướng cách xa mặt lửa một chút), 1 vỉ nướng hoặc vài cây que kẽm để xiên thức ăn cần nướng. Những món ăn làm chín bằng phương pháp nướng có mùi vị đặc trưng riêng, đặc biệt khi nướng cũng làm ấm khoảng không xung quanh. Những vùng lạnh tại Việt Nam như Đà Lạt hoặc những cao nguyên có thời tiết lạnh tương tự rất chuộng phương pháp làm chín thức ăn này.

Xem thêm 
 Thịt nướng hun khói
 Asado

Tham khảo

Thịt nướng hun khói
Dụng cụ nấu ăn
Đặc trưng sân vườn
Bếp
Môn thể thao Đại hội Thể thao châu Á

Đây là danh sách các môn thể thao thi đấu tại Asian Games và các đại hội lớn khác được tổ chức bởi Hội đồng Olympic châu Á. Ngày 29 tháng 6 năm 2009, OCA đưa ra thay đổi lớn trong danh sách các nội dung thi đấu ở năm đại hội chính, nhằm hạn chế môn thể thao chỉ thi đấu ở một sự kiện, mặc dù vậy vẫn có những ngoại lệ. Thay thay đổi đầu tiên bắt đầu từ Đại hội Thể thao châu Á 2014 khi các nội dung thi đấu được giới hạn còn 35 với 28 môn thể thao Olympic và tối đa 7 môn phi Olympic. Một vài nội dung có trong chương trình thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Á có thể được chuyển xuống thi đấu tại đại hội mới được thành lập Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á lần đầu được tổ chức năm 2013 và/hoặc Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á.

Đại hội Thể thao châu Á
Số liệu trong các cột chỉ số nội dung của mỗi môn thi đấu tại Đại hội; • chỉ môn thể thao biểu diễn.

Các phân môn của cùng một môn được đánh dấu cùng màu:

 Thể thao dưới nước –
 Bóng chày –
 Bóng rổ –
 Board games –
 Canoeing –
 Xe đạp thể thao –
 Thể dục dụng cụ –
 Thể thao trượt ván, patin –
 Bóng bầu dục liên hiệp –
 Bóng chuyền

Các môn thể thao biểu diễn
 Muay Thái (1998)
 Canoe bóng nước (2018)

Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á
Số liệu trong các cột chỉ số nội dung của mỗi môn thi đấu tại Đại hội; • chỉ môn thể thao biểu diễn.

Các phân môn của cùng một môn được đánh dấu cùng màu:

 Trượt băng – 
 Trượt tuyết

Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á
Số liệu trong mỗi ô chỉ số nội dung cho mỗi môn thể thao thi đấu tại Đại hội tương ứng; một dấu chấm to (•) biểu thị môn thể thao đã bị tranh luận như môn thể thao biểu diễn.

Phân môn từ cùng môn thể thao được phân nhóm dưới cùng màu:

 Board game –
 Đua xe đạp –
 Thể thao mạo hiểm –
 Kabaddi –
 Đấu vật

Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á
Số liệu trong các cột chỉ số nội dung của mỗi môn thi đấu tại Đại hội; • chỉ môn thể thao biểu diễn.

Các phân môn của cùng một môn được đánh dấu cùng màu:

 Thể thao trên không –
 Thể thao dưới nước –
 Thể thao mạo hiểm –
 Ba môn phối hợp

Đại hội Thể thao trẻ châu Á
Số liệu trong các cột chỉ số nội dung của mỗi môn thi đấu tại Đại hội; • chỉ môn thể thao biểu diễn.

Các phân môn của cùng một môn được đánh dấu cùng màu:

 Thể thao dưới nước

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Olympic Council of Asia 

Môn thi đấu
Môn thể thao tại sự kiện thể thao đa môn theo giải thi đấu
Đỗ Mỹ Linh

Đỗ Mỹ Linh (sinh ngày 13 tháng 10 năm 1996) là 1 người mẫu kiêm người dẫn chương trình truyền hình người Việt Nam. Cô đăng quang ở các cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2016 và Hoa hậu Nhân ái Thế giới 2017.

Tiểu sử
Linh sinh ra và lớn lên tại Hà Nội trong 1 gia đình gia giáo. Cô cao 171 cm, nặng 52 kg với số đo ba vòng lần lượt 87-61-94 cm. Linh là sinh viên Đại học Ngoại thương Hà Nội, khoa Quản trị Kinh doanh. Trước khi đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2016, cô làm thêm tại cửa hàng thời trang để trang trải cho việc học.

Sự nghiệp 
Năm 2016, vào ngày 28 tháng 8, tại đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, Linh đăng quang ngôi vị cao nhất, trở thành người kế nhiệm Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên bên cạnh Á hậu 1 Ngô Thanh Thanh Tú và Á hậu 2 Huỳnh Thị Thùy Dung.

Sau khi đăng quang, Linh làm người mẫu và MC cho các chương trình truyền hình, sự kiện và làm gương mặt đại diện cho 1 số thương hiệu. Cô cũng tham gia các hoạt động thiện nguyện phục vụ cộng đồng – xã hội, giúp đỡ các cá nhân có hoàn cảnh khó khăn.

Tháng 12 năm 2016, Linh trở thành khách mời trong Lễ hội đèn lồng tại Việt Nam. Cô còn làm Đại sứ chương trình Tết an bình – Xuân cho em 2016.

Năm 2017, Linh được Phạm Thị Kim Dung và Nguyễn Thị Thúy Nga – Chủ tịch Công ty Cổ phần Quảng cáo Sen Vàng chỉ định trở thành đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới diễn ra tại Trung Quốc và lọt vào Top 40 chung cuộc. Cô giành chiến thắng phần thi Hoa hậu Nhân ái (Beauty with a Purpose) (Đây là lần đầu tiên Việt Nam đoạt giải tại phần thi này trong suốt 16 năm cử thí sinh tham gia. Trước đây đều chưa chiến thắng ở bất cứ giải phụ nào) và lọt vào top những thí sinh xuất sắc nhất của phần thi People's Choice và Hoa hậu Truyền thông.

Đời tư 
Sau khi đăng quang, Linh đã bị tố cáo rằng cô đã phẫu thuật cắt lợi và từng xúc phạm cô giáo dạy mình là "dog" (nghĩa là "con chó"). Việc cô xúc phạm cô giáo thì đã có bằng chứng còn lưu lại trên trang facebook cá nhân.

Tháng 10 năm 2022, Linh xác nhận kết hôn với chủ tịch Câu lạc bộ bóng đá Hà Nội Đỗ Vinh Quang, con trai của doanh nhân Đỗ Quang Hiển. Hôn lễ của họ được tổ chức vào ngày 23 tháng 10 năm 2022 tại Hà Nội. Tháng 7 năm 2023, Linh sinh đứa con đầu lòng. Cô đã công khai bộ ảnh lúc mang bầu của mình vào 1 tháng sau đó.

Diễn xuất MV ca nhạc
 Hết thương cạn nhớ - vai Thị Nở

Tham khảo

Liên kết ngoài 
<div style="white-space:nowrap">
Thủy triều hồng

Thuật ngữ "thủy triều hồng" (, ) hoặc "chuyển sang cánh Tả" (Sp.: vuelta hacia la izquierda, Pt.: Guinada à Esquerda) là những cụm từ được sử dụng trong phân tích chính trị thế kỷ 21 hiện đại ở các phương tiện truyền thông và những nơi khác để mô tả cảm nhận chống Mỹ, ý thức hệ thiên tả và chính trị cánh tả ngày càng gia tăng ảnh hưởng ở Mỹ Latinh 
dưới các chính quyền ngày càng chuyên chế hơn chủ yếu giữa năm 1998 và năm 2009.

Các nước Mỹ Latinh được xem như là một phần của xu hướng tư tưởng này đã được gọi là các quốc gia "thủy triều hồng". Thuật ngữ Tiền tân tự do cũng đã được sử dụng như một thuật ngữ để nói tới thủy triều hồng.

Bối cảnh
Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Mỹ thúc đẩy các chính sách kinh tế được đặt tên là "Đồng thuận Washington", kêu gọi các nước đang phát triển hãy thực hiện nền kinh tế thị trường tự do và hãy trở nên dân chủ hơn. Theo đài BBC, một "yếu tố chung của thủy triều hồng" là một từ bỏ hoàn toàn với những gì được biết đến ngay từ đầu những năm 1990 như là "đồng thuận Washington", hỗn hợp của các thị trường mở và tư nhân hóa được thúc đẩy bởi Hoa Kỳ ". Với những khó khăn phải đối mặt với các thị trường mới nổi trên toàn thế giới vào thời điểm đó, người Mỹ Latin không chấp nhận nền kinh tế tự do và sử dụng các nền dân chủ được phát huy để bầu các lãnh đạo cánh tả, với gần phân nửa của hàng tá chính phủ được bầu chuyển sang chuyên chế. với việc Trung Quốc trở thành một quốc gia công nghiệp hóa khác tại cùng một thời điểm và có nhu cầu nguồn lực cho nền kinh tế của nó đang phát triển, nó đã tận dụng các mối quan hệ căng thẳng với Hoa Kỳ và hợp tác với các chính phủ cánh tả.

Tham khảo 

Học thuyết kinh tế
Hệ tư tưởng chính trị
Mỹ Latinh
Chủ nghĩa xã hội
Nam Mỹ thập niên 1990
Nam Mỹ thập niên 2000
Nam Mỹ thập niên 2010
Nam Mỹ thập niên 2020
Từ mới chính trị
Khoảng cách số

Khoảng cách số (), còn gọi hố ngăn cách số hay phân chia kỹ thuật số, là tình trạng bất bình đẳng kinh tế và xã hội đối với ảnh hưởng từ hoặc khả năng truy cập và sử dụng các công nghệ thông tin và truyền thông (ICT). Nói về một quốc gia cụ thể như Hoa Kỳ, khoảng cách số có thể chỉ đến bất bình đẳng giữa các cá nhân, gia đình, doanh nghiệp, hay khu vực địa lý, thường ở các mức kinh tế xã hội hay đơn vị nhân khẩu học khác nhau. Khoảng cách giữa các quốc gia hay vùng trên thế giới, nhất là khi so sánh các nước công nghiệp với các nước đang phát triển, được gọi là "khoảng cách số toàn cầu" ('''').

Tham khảo

Truyền thông kỹ thuật số
Phát triển công nghệ
Địa lý kinh tế
Toàn cầu hóa văn hóa
Bất bình đẳng toàn cầu
Kinh tế học nông thôn
Công nghệ trong xã hội
Bất bình đẳng xã hội
Xã hội thông tin
VTV Đặc biệt

VTV Đặc biệt là một dự án sản xuất các chương trình đặc biệt của Đài Truyền hình Việt Nam, và là phiên bản Việt của chương trình NHK Special của Đài NHK, được phát sóng vào khung giờ vàng trên VTV1 và các kênh khác của Đài Truyền hình Việt Nam, bắt đầu từ tháng 1 năm 2015. Mỗi chương trình là một phim tài liệu nói về một vấn đề từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,...

Không giống như các chương trình khác của VTV, VTV Đặc biệt có thể do một hoặc bất kỳ đơn vị nào thuộc VTV sản xuất. Mỗi tập phát sóng sẽ do một đơn vị đảm nhận việc sản xuất.

Thời gian đầu, dự án được sản xuất với tần suất mỗi tháng một số. Từ năm 2021, dự án được chuyển sang hình thức sản xuất tùy theo thời gian hoặc sự kiện cụ thể.

Danh sách chương trình 
Lưu ý: Các chương trình phát lại được in nghiêng, và không được tính là một tập phát sóng của VTV Đặc biệt.

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

Năm 2018

Năm 2019

Năm 2020

Năm 2021

Năm 2022

Năm 2023

Năm 2024

Năm 2025

Năm 2026

Đón nhận 
Đa số các chương trình VTV Đặc biệt đều được khán giả đón nhận rất tích cực, trong đó nổi bật là Hành trình của sự sống và cái chết, Ký sự Syria,...Tuy nhiên, một số chương trình đã nảy sinh tranh cãi, đặc biệt là Ký sự Syria, khi có nhiều ý kiến cho rằng ký sự chưa khắc họa hết và đúng về bản chất của cuộc chiến tranh Syria.

Phim tài liệu "Hai đứa trẻ" phát sóng lần đầu ngày 4 tháng 12 năm 2016, sau khi được đưa lên Facebook đã tạo nên sức hút rất mạnh. Vì thế, Đài Truyền hình Việt Nam quyết định phát sóng lại bộ phim này trong khung giờ VTV Đặc biệt tháng 1 năm 2017, đưa đến việc tháng 1 năm 2017 có 2 chương trình VTV Đặc biệt.

Ghi chú

Tham khảo 

 Trang tin điện tử Đài Truyền hình Việt Nam 

Chương trình truyền hình trên VTV
Cầu Yavuz Sultan Selim

Cầu Yavuz Sultan Selim () là cây cầu đường bộ và đường sắt ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, bắc qua eo biển Bosphorus, là eo biển nằm giữa 2 lục địa Á-Âu.

Cầu Yavuz Sultan Selim khởi công xây dựng vào ngày 29 tháng 5 năm 2013, khánh thành ngày 26 tháng 8 năm 2016. Đây là cây cầu treo cao nhất thế giới, với chiều cao 322 mét, và cũng là cây cầu treo rộng nhất thế giới, với chiều rộng 58.4 mét (192 feet).

Hiện nay (2016), cầu Yavuz Sultan Selim là cầu cao thứ hai trên thế giới, tính theo cấu trúc, sau Cầu cạn Millau,

Chú thích

Liên kết ngoài 
 

Cầu hoàn thành năm 2016
Điểm tham quan ở Istanbul
Cầu dây văng tại Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu dây võng tại Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu khánh thành năm 2016
Cầu đường bộ ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thu phí tại Thổ Nhĩ Kỳ
Chăn nuôi nông hộ

Chăn nuôi nông hộ là một hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ, diễn ra tại hộ gia đình nông dân, có quy mô chăn nuôi nhỏ, dưới mức quy mô chăn nuôi ở trang trại, chủ yếu do những người lao động trong hộ gia đình thực hiện.

Vai trò 
Chăn nuôi nông hộ tạo ra sản lượng thực phẩm lớn cho xã hội, góp phần tạo công ăn việc làm, giúp xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững ở nông thôn.

Chăn nuôi nông hộ là một đầu mối tiêu thụ, chế biến những phụ phẩm của ngành Nông nghiệp, các ngành nghề phụ ở nông thôn như xay xát, nấu rượu, làm bún, bánh... để tạo ra những sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao như trứng, thịt, sữa...

Ngoài ra, chăn nuôi nông hộ tận dụng được nguồn đất đai bạc màu, công lao động nhàn rỗi và vốn tự có của hộ nông dân.

Trên thế giới 

Hình thức chăn nuôi này còn tồn tại ở hầu hết các nước có thu nhập thấp. Ở các nước có thu nhập cao, hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chỉ đóng góp khoảng 30% tổng sản lượng, còn ở các nước thu nhập thấp, tỷ lệ này là trên 60%.

Ở Việt Nam 
Ở Việt Nam, chăn nuôi nông hộ vẫn khá phổ biến. Quy mô nông hộ bình quân 3 - bốn con heo/hộ còn chiếm 65% tổng đàn heo và hơn một nửa sản lượng thịt cho thị trường; đàn gà nuôi trong nông hộ chiếm 70% tổng đàn và 60% sản lượng thịt. Hiện, số hộ nuôi gà là 6,5 triệu hộ; gần 100% đàn đại gia súc (trâu, bò) được nuôi tại nông hộ.

Hạn chế 
Năng suất thấp, nguy cơ dịch bệnh cao, vệ sinh an toàn thú y kém...

Chú thích 

Kinh tế nông nghiệp
Kumamon

Kumamon  là một linh vật do chính quyền Kumamoto, Nhật Bản, sáng tạo ra. Linh vật ra đời năm 2010 nhằm thu hút khách du lịch nhân dịp tàu điện ngầm Kyushu Shinkansen mở cửa. Cuối năm 2011, Kumamon đứng đầu trong một cuộc khảo sát với 280,000 bình chọn giữa các linh vật, gọi chung là yuru-chara, và sau đó trở nên nổi tiếng toàn quốc. Nối tiếp sau thành công trong cuộc thi, Kumamoto kiếm được  (xấp xỉ 120 , 79 , ) doanh thu bán hàng trong nửa đầu năm 2012, sau khi chỉ kiếm được  (, , ) suốt năm 2011. Kumamon lá linh vật rất được yêu thích trên toàn thế giới.

Ảnh hưởng kinh tế 
Theo một nghiên cứu gần đây của Ngân hàng Nhật Bản, chỉ trong hai năm, Kumamon đã tạo ra 1,2 tỷ đô la Mỹ lợi ích kinh tế cho khu vực, bao gồm du lịch và bán sản phẩm, cũng như trị giá tới 90 triệu đô la Mỹ,. Doanh số bán các mặt hàng của Kumamon đã đạt 29,3 tỷ Yên vào năm 2012, tăng từ 2,5 tỷ Yên trong năm 2011.

Ngân hàng Nhật Bản cũng ước tính bắt đầu từ năm 2011, Kumamon đã tạo ra 123,2 tỷ yên Nhật doanh thu trong thời gian hai năm.

Thành công 
Phần lớn thành công của Kumamon là nhờ vào vẻ ngoài hết sức dễ thương. Chiến lược tiếp thị bất thường về cấp phép miễn phí cũng là nguyên nhân dẫn đến thành công về mặt thương mại của Kumamon, vì tỉnh Kumamoto cấp quyền sử dụng miễn phí cho bất kỳ ai, miễn là sản phẩm của họ quảng bá hàng hóa và dịch vụ từ tỉnh. Hơn nữa, vào năm 2018, tỉnh Kumamoto đã quyết định cho phép các doanh nghiệp nước ngoài sử dụng Kumamon, nhằm mở rộng Kumamon ra thế giới.

Tác động văn hóa 
Linh vật này có một vai khách mời nhỏ trong trò chơi điện tử Yo-Kai Watch 2 năm 2014 và xuất hiện trong Yo-kai Watch: The Movie, theo chân các nhân vật chính (Whisper, Nate và Jibanyan) đi xung quanh. Nó cũng trở nên phổ biến trên internet khi những hình ảnh về Kumamon, thường là quanh những đám cháy lớn, được chú thích với dòng chữ "Tại sao? Tất nhiên là vì vinh quang của Satan!". Tỉnh Kumamoto đã thực hiện tốt điều này, nhưng đã hạn chế cẩn thận hơn việc chụp ảnh chính thức linh vật.

Kể từ ngày 3 tháng 9 năm 2018, Kumamon đã chấp nhận một danh tính mới là một Youtuber. Các video bằng tiếng Nhật đã được tải lên tài khoản YouTube của nó vào thứ Hai hàng tuần.

Bán lẻ

Xem thêm 
Funassyi
Hikonyan
Choruru
 Kigurumi

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
  
 
Kumamon on Facebook (in Japanese)

Kumamoto
Gấu trong các tác phẩm giả tưởng
Nhân vật quảng cáo
Tiên Tiên

Huỳnh Nữ Thủy Tiên (sinh ngày 23 tháng 1 năm 1991), thường được biết đến với nghệ danh Tiên Tiên, là một nữ ca sĩ, nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất thu âm người Việt Nam. Cô là nghệ sĩ đã giành được năm đề cử và chiến thắng ở một hạng mục của giải Cống hiến.

Tiểu sử
Tiên Tiên từng theo học tại trường Soul Academy của ca sĩ Thanh Bùi, là một trong những học sinh ưu tú và nhận được học bổng âm nhạc năm 2014. Tiên Tiên sở hữu một chất giọng đặc biệt và có khả năng sáng tác, chơi nhiều nhạc cụ khác nhau.

Vào những năm 2015 và 2016, cô liên tục phát hành những đĩa đơn mang hiệu ứng tích cực từ người hâm mộ.

Cuối năm 2018, cô cho ra mắt album đầu tiên "Chill With Me" và tổ chức concert tại 2 thành phố lớn (Sài Gòn/Hà Nội) để ra mắt album.
Cô đã chơi series live looping tất cả những bài hát trong album và chiến thắng hoàn toàn trái tim người yêu nhạc.

Năm 2025, cô tham gia Em xinh "say hi".

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu 

 Chill with Me (2018)

Đĩa mở rộng 

 Nhạc của chung (với Trang) (2019)

Đĩa đơn
 My Everything (2015)
 My Everything (Remix Version) (2015)
 Say You Do (2015)
 Vì tôi còn sống (2015)
 Vì tôi còn sống (Remix) (2015)
 Đi về đâu (2017)
 Trái tim vàng son (2017)
 Về với em đi (2017)
 I Lab You (2018)
 Chắc anh đang (với Trang) (2018)
 Over You (2018)
 Em không thể (2018)
 Đâu cần một bài ca tình yêu (với Trang) (2019)
Cần gì hơn? (với JustaTee) (2020)
 I Don't Wanna Miss You (với Trang) (2020)
Lo Xa (2020)
Damn Good (2021)

Sáng tác

 Chưa bao giờ (Trung Quân Idol)
 Gọi mưa (Trung Quân Idol)
 Giữ em đi (Thùy Chi)
 Lỡ mai này (Quốc Thiên)
 Mùa yêu cũ (Trung Quân Idol)

Giải thưởng

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến

Zing Music Awards

WeChoice Awards

Làn Sóng Xanh

Các giải khác 

 Bài hát yêu thích tháng 1 của Bài hát yêu thích 2015
 Ca sĩ đột phá YAN Vpop 20 Awards năm 2015

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Tiên Tiên trên YouTube
Tiên Tiên trên Facebook
Người họ Huỳnh tại Việt Nam Nhà sản xuất thu âm Việt Nam
 

Ca sĩ Việt Nam thế kỷ 21   
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 21
Người giành giải Âm nhạc Cống hiến 
Nữ ca sĩ Việt Nam Người Lâm Đồng
Tiếng Fula

Tiếng Fula, cũng được gọi là Fulani hay Fulah (nội danh Fulfulde, Pulaar, Pular; ) là một ngôn ngữ phi thanh điệu gồm nhiều phương ngữ tương tự nhau, tạo thành một dãy phương ngữ (dialect continuum) kéo dài qua chừng 20 quốc gia tại Tây Phi và Trung Phi. Giống những ngôn ngữ liên quan như tiếng Serer và tiếng Wolof, tiếng Fula thuộc về tiểu hệ Đại Tây Dương của ngữ hệ Niger–Congo. Đây là bản ngữ của người Fula ("Fulani", ) và nhóm người Toucouleur liên quan tại Thung lũng sông Senegal (từ vùng Senegambia và Guinea tới Cameroon và Sudan). Nó cũng được dùng như ngôn ngữ thứ hai của nhiều tộc người trong khu vực, như người Kirdi ở bắc Cameroon và đông bắc Nigeria.

Tên gọi
Có nhiều tên gọi để chỉ ngôn ngữ này, giống như có nhiều tên để gọi người Fula. Họ gọi ngôn ngữ này là Pulaar hoặc Pular ở nơi nói phương ngữ phía tây và Fulfulde ở nơi nói phương ngữ trung và phía đông. Fula(h) trong tiếng Anh có nguồn gốc từ nhóm ngôn ngữ Manding (như Mandinka, Malinke và Bamana), trong khi Fulani bắt nguồn từ tiếng Hausa; Peul trong tiếng Pháp, mà đôi khi cũng xuất hiện trong văn bản tiếng Anh, xuất phát từ tiếng Wolof.

Các dạng

Dù tiếng Fula có nhiều dạng và phương ngữ, chúng thường được xem là một ngôn ngữ duy nhất. Wilson (1989) phát biểu rằng "dù có du hành khoảng cách xa vẫn không bao giờ thấy việc giao tiếp là không thể," và Ka (1991) kết luận rằng mặc cho phân bố địa lý rộng và nhiều phương ngữ, Fulfulde vẫn chỉ là một ngôn ngữ. Tuy nhiên, Ethnologue thấy rằng cần tới chín bản dịch Kinh Thánh khác nhau để tất cả người Fula có thể hiểu được, và do đó chúng là các ngôn ngữ khác nhau.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ngôn ngữ tại Mali
Ngôn ngữ tại Mauritanie
Ngôn ngữ tại Niger
Ngôn ngữ tại Gambia
Ngôn ngữ tại Bénin
Ngôn ngữ tại Burkina Faso
Ngôn ngữ tại Cameroon
Ngôn ngữ tại Guinée
Ngôn ngữ tại Guiné-Bissau
Ngôn ngữ tại Nigeria
Ngôn ngữ tại Sénégal
Danh sách nhà vô địch bóng đá Anh

Các nhà vô địch bóng đá Anh là những nhà vô địch hàng năm của hạng đấu cao nhất trong hệ thống giải bóng đá Anh. Sau khi bóng đá chuyên nghiệp được Hiệp hội bóng đá Anh biên soạn vào năm 1885, Football League được thành lập năm 1888, sau các cuộc họp do giám đốc Aston Villa William McGregor khởi xướng.

Mùa giải đầu tiên của giải đấu mới là 1888–89, và câu lạc bộ đầu tiên được trao vương miện vô địch là Preston North End, đội đã hoàn thành các trận đấu của mình mà không thua trận nào. Trong bốn mùa giải đầu tiên, chỉ có mười hai đến mười bốn câu lạc bộ tham gia, giải đấu là một thực thể duy nhất trong đó tất cả các đội đều đến từ Bắc hoặc Midlands. Tính chuyên nghiệp đã được chấp nhận dễ dàng hơn ở những khu vực đó so với Nam Anh. Football League mở rộng số lượng thành viên vào năm 1892 khi tiếp nhận đối thủ Football Alliance. Với 28 thành viên, giải đấu được chia thành hai hạng đấu. Hầu hết các câu lạc bộ Alliance trước đây đã tham gia Second Division mới, trong khi giải đấu ban đầu trở thành First Division, với thăng hạng và xuống hạng ở giữa hai giải đấu.

Các quy định quy định mức lương tối đa cho cầu thủ đã bị bãi bỏ vào năm 1961. Điều này dẫn đến sự chuyển dịch quyền lực sang các câu lạc bộ lớn hơn với nhiều phương tiện tài chính hơn. Những cân nhắc về tài chính trở thành một ảnh hưởng lớn hơn kể từ năm 1992, khi các câu lạc bộ khi đó ở Giải hạng nhất tách ra để thành lập FA Premier League, giải đấu đã trở thành hạng đấu cao nhất mới. Một loạt các hợp đồng truyền hình ngày càng lớn đã mang lại sự giàu có chưa từng có vào tay các câu lạc bộ hàng đầu.

Danh sách nhà vô địch theo mùa giải

Tổng số danh hiệu
Các câu lạc bộ có cùng danh hiệu sẽ được sắp xếp theo ngày gần nhất họ giành được danh hiệu.

Xem thêm
Danh sách các trận chung kết Cúp FA
Danh sách các trận chung kết cúp Liên đoàn Anh

Ghi chú

Tham khảo

Cụ thể

Nguồn

Chung
 
 
 

Vô địch
English Football League
Danh sách bóng đá Anh
Chuối tiêu hồng Khoái Châu

Chuối tiêu hồng Khoái Châu là nhãn hiệu chứng nhận được Cục Sở hữu trí tuệ cấp cho sản phẩm chuối tiêu hồng được trồng trên địa bàn huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, theo Quyết định số 70428/QĐ-SHTT ngày 15/12/2015.

Quy mô 
Huyện Khoái Châu có vùng trồng chuối tiêu hồng lớn của tỉnh Hưng Yên với diện tích hơn 500 ha, trồng tập trung tại các xã: Tứ Dân, Tân Châu, Đông Ninh, Đại Tập, Hàm Tử... Hàng năm, sản lượng chuối tiêu hồng tại Khoái Châu đạt khoảng hơn 30.000 tấn cho trị giá trên 200 tỷ đồng.

Đặc điểm 
Quả chuối tiêu hồng có trọng lượng 180 - 200 g/quả, khi ăn có vị ngọt, thơm. Năng suất chuối tiêu hồng đạt 35 - 50 tấn/ha/năm.

Thị trường tiêu thụ 
Chuối được tiêu thụ mạnh ở thị trường trong nước và là sản phẩm đang xuất khẩu ra nhiều nước như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nga, Ả Rập...

Tham khảo 
 Kỳ công trồng chuối tiêu hồng bán tết
 Chuối tiêu hồng Khoái Châu: Vị ngọt của ấm no 
 Hướng đi mới cho cây chuối tiêu hồng ở Hưng Yên
 Chuối tiêu hồng xuất ngoại
 Những đặc sản lừng danh phố Hiến

Chú thích 

Đặc sản Hưng Yên
Ẩm thực Hưng Yên
Giống cây trồng Việt Nam
Hội đồng Hòa bình và Trật tự Quốc gia Thái Lan

Hội đồng Hòa bình và Trật tự Quốc gia (; ; viết tắt คสช) là chính quyền quân sự nắm quyền của Thái Lan sau cuộc đảo chính Thái Lan năm 2014 ngày 22/5/2014. Ngày 20/5/2014, quân đội đã tuyên bố thiết quân luật trên toàn bộ Thái Lan nhắm mục đích ngăn chặn sự leo thang khủng hoảng chính trị và lật đổ chính quyền dân sự. Ngày 22/5/2014, quân đội tuyên bố lật đổ chính phủ Yingluck Shinawatra thành lập Hội đồng Hòa bình và Trật tự Quốc gia để kiểm soát đất nước. Chính quyền quân sự kiểm duyệt thông tin, đình chỉ Hiến pháp, bắt giữ thành viên Nội các của Thái Lan.

Tên gọi
Hội đồng Hòa bình và Trật tự Quốc gia ban đầu có tên gọi là Hội đồng Hòa bình và duy trì trật tự Quốc gia. Sau đó được đổi tên như hiện nay ngày 22/5/2014.

Thành viên và quyền hạn
Ngày 22/5/2014, Hội đồng công bố thành phần  và lãnh đạo Hội đồng Prayuth Chan-ocha tuyên bố Hội đồng sẽ đảm nhiệm quyền hạn và nhiệm vụ theo luật pháp của Thủ tướng và Nội các cho đến khi một Thủ tướng mới được bầu hoặc bổ nhiệm.

Ngày 23/5, Hội đồng công bố chính sách ngắn hạn và dài hạn, bao gồm việc bổ nhiệm thành viên các Bộ và cơ quan chính phủ.

Ngày 24/5, Hội đồng giải tán Thượng viện và quyền lập pháp do Hội đồng nắm giữ. Đồng thời ra lệnh ngành tư pháp hoạt động theo nghị định của Hội đồng. Ngày 25/5, Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia Thái Lan, tướng Adul Saengsingkaew được chỉ định vào văn phòng Phủ Thủ tướng,  đồng thời Watcharapol Prasarnrajkit được bổ nhiệm thay thế Tư lệnh.

Ngày 26/5, Quốc vương Bhumibol Adulyadej phê chuẩn Prayut Chan-ocha là người đứng đầu chính quyền quân sự mới. Sự chấp thuận của Hoàng gia được xem là chìa khóa hợp pháp cuộc đảo chính.

Hội đồng Cố vấn 
Ngày 26/5/2014, Hội đồng công bố thành lập Hội đồng cố vấn:

Tham khảo

Chính phủ Thái Lan
Lịch sử chính trị Thái Lan
Quân đội Thái Lan
Chế độ độc tài quân sự
Methadone

Methadone, tên thương hiệu là Dolophine và các tên khác, là một thuốc giảm đau nhóm opioid dùng để giảm đau 
và dùng làm phương pháp điều trị duy trì hoặc để giúp giải độc cho người bị phụ thuộc vào opioid. Quá trình giải độc có thể xảy ra tương đối nhanh chóng trong vòng chưa đầy một tháng hoặc dần dần trong vòng sáu tháng. Một liều methadone duy nhất có tác dụng nhanh chóng, nhưng hiệu quả tối đa có thể mất năm ngày sử dụng liên tục. Tác dụng kéo dài khoảng sáu giờ sau khi uống liều duy nhất và một ngày rưỡi sau khi đã sử dụng lâu dài. Methadone được đưa vào cơ thể bằng đường miệng hoặc tiêm vào bắp thịt hoặc tĩnh mạch.

Tác dụng phụ của methadone tương tự như của các thuốc opioid khác. Thường những tác dụng phụ này bao gồm chóng mặt, buồn ngủ, buồn nôn, đổ mồ hôi. Các nguy hiểm nghiêm trọng bao gồm chứng lạm dụng opioid hoặc khó thở. Rối loạn nhịp tim cũng có thể xảy ra bao gồm hội chứng QT kéo dài. 
Số người chết liên quan đến ngộ độc methadone ở Hoa Kỳ là 4.418 trong năm 2011, chiếm 26% tổng số ca tử vong do ngộ độc opioid. Rủi ro là lớn hơn với liều sử dụng cao hơn. Methadone được sản xuất theo phương pháp tổng hợp hóa học và tác động lên các thụ thể opioid.

Methadone được Gustav Ehrhart và Max Bockmühl tổng hợp tại Đức vào khoảng năm 1937-1939 và được chấp thuận cho sử dụng tại Hoa Kỳ vào năm 1947. Methadone nằm trong Danh sách các thuốc thiết yếu của WHO, 
chứa các loại thuốc quan trọng nhất cần thiết trong một hệ thống y tế cơ bản. Trên toàn thế giới vào năm 2013, khoảng 41.400 kg methadone đã được sản xuất. Việc sử dụng chất này được quy định tương tự các chất ma túy khác. Tại Mỹ chất này không quá đắt để mua sử dụng.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 ONDCP Fact Sheet 
 DHHS, Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
 Tapering off of methadone maintenance 
 BEST PRACTICES: Methadone Maintenance Treatment* Fraser, Suzanne; valentine, kylie (2008).Substance and Substitution: Methadone subjects in liberal societies (1st ed.). Basingstoke: Palgrave Macmillan. p. 216.ISBN 9780230019980. 

Amin
Phát minh của Đức
Keton
Opioid tổng hợp
RTT