Lãnh tụ Tối cao Iran

Lãnh tụ Tối cao Cộng hòa Hồi giáo Iran, cũng được gọi Lãnh tụ Tối cao Cách mạng Hồi giáo, tên gọi chính thức là Lãnh tụ Tối cao Uy quyền, là nguyên thủ quốc gia và chức vụ chính trị, tôn giáo cao nhất (trên tổng thống) của Iran. Chức vụ được Hiến pháp Iran thành lập theo học thuyết Giám hộ của Faqīh và có nhiệm kỳ suốt đời.

Lãnh tụ Tối cao quản lý Lực lượng Vũ trang, hệ thống tư pháp, phát thanh, truyền hình nhà nước và những cơ quan quan trọng khác như Hội đồng Giám hộ và Hội đồng xác định lợi ích quốc gia. Hiến pháp quy định Lãnh tụ Tối cao hoạch định đường lối chính sách của Iran và giám sát các nhánh lập pháp, tư pháp, hành pháp. Cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ban hành sắc lệnh và quyết định cuối cùng về chính sách kinh tế, môi trường, đối ngoại, giáo dục, quy hoạch quốc gia và những lĩnh vực quản lý nhà nước khác của Iran. Khamenei cũng ra quyết định cuối cùng về mức độ minh bạch trong bầu cử và bổ nhiệm, miễn nhiệm thành viên Nội các.

Lãnh tụ Tối cao do Hội đồng Chuyên gia bầu, giám sát và bãi nhiệm. Thành viên Hội đồng Chuyên gia được bầu trực tiếp, nhưng ứng cử viên phải được Hội đồng Giám hộ phê duyệt mà thành viên Hội đồng Giám hộ do Lãnh tụ Tối cao bổ nhiệm. Vì vậy, Hội đồng Chuyên gia trên thực tế chưa bao giờ chất vấn Lãnh tụ Tối cao. Đã có trường hợp thành viên Hội đồng Chuyên gia bị bắt giữ và bãi nhiệm sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei công khai chỉ trích, ví dụ như Ahmad Azari Qomi. Cũng có những trường hợp Hội đồng Giám hộ hủy bỏ lệnh cấm ứng cử viên, đặc biệt là sau khi nhận lệnh của Khamenei. Lãnh tụ Tối cao quyết định tuyên bố chiến tranh, hòa bình cùng với hai phần ba tổng số thành viên Quốc hội.

Trong lịch sử, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã có ba Lãnh tụ Tối cao: Ruhollah Khomeini, giữ chức vụ từ năm 1979 đến khi qua đời vào năm 1989; Ali Khamenei, giữ chức vụ từ sau khi Khomeini qua đời đến khi bị ám sát vào năm 2026 và mới đây nhất là Mojtaba Khamenei.

Bầu cử và nhiệm kỳ 
Lãnh tụ Tối cao Iran do Hội đồng Chuyên gia bầu ra, là cơ quan duy nhất có quyền bầu, bãi nhiệm Lãnh tụ Tối cao.

Nhiệm vụ và quyền hạn 
Lãnh tụ Tối cao là tổng tư lệnh Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran và người đứng đầu ba nhánh chính quyền (tư pháp, lập pháp và hành pháp).

Lãnh tụ Tối cao có những quyền hạn sau đây:
 Xác nhận kết quả tổng thống và bãi nhiệm tổng thống với sự tán thành của hai phần ba số thành viên Quốc hội
 Bổ nhiệm chánh án Iran; thành viên Hội đồng xác định lợi ích quốc gia; sáu trong số 12 thành viên Hội đồng Giám hộ; các Imam chủ trì lễ cầu nguyện thứ Sáu tại mỗi tỉnh (với sự tham vấn của tất cả các Marja'), các tư lệnh Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran; giám đốc Cơ quan Phát thanh Truyền hình Iran
 Giám sát Quỹ Thương binh và Liệt sĩ; đơn vị tình báo phản công, đơn vị tình báo
 Quyết định các vấn đề chiến tranh, hòa bình cùng với hai phần ba tổng số thành viên Quốc hội.

Danh sách Lãnh tụ Tối cao

Dòng thời gian

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Website chính thức của Văn phòng Lãnh tụ Tối cao
 Hiến pháp Iran
 Iran Electoral Archive - Supreme Leader

Danh sách viên chức Iran
Chức vụ có thẩm quyền
Iran
Danh sách viên chức chính quyền Iran
Thuật ngữ chính trị Iran
Nhà thần quyền