Nhà nước Hồi giáo (chính thể)

Một nhà nước hồi giáo hay Quốc gia hồi giáo  (, dawlah islāmiyyah) là một loại chính phủ chủ yếu dựa vào việc áp dụng luật Hồi giáo (shari'a), pháp quyền, bảo vệ luật pháp và trật tự. Từ những năm đầu của Hồi giáo, nhiều chính phủ đã được thành lập gọi là "Hồi giáo".

Tuy nhiên, từ "nhà nước Hồi giáo" đã có một ý nghĩa cụ thể hơn kể từ thế kỷ XX. Khái niệm về nhà nước Hồi giáo hiện đại đã được các nhà tư tưởng như Ayatollah Khomeini, Israr Ahmed hoặc Sayyid Qutb lên tiếng và thúc đẩy. Giống như khái niệm trước đó của triều đại khalip, nhà nước Hồi giáo hiện đại bắt nguồn từ luật Hồi giáo. Nó được mô phỏng theo luật của Muhammad. Tuy nhiên, không giống như các chính phủ do khalip lãnh đạo là các đế chế chuyên chế hay chế độ quân chủ (tiếng Ả Rập: malik), một quốc gia Hồi giáo hiện đại có thể kết hợp các thể chế chính trị hiện đại như bầu cử, luật lệ của quốc hội, kiểm tra tư pháp và chủ quyền quần chúng.

Ngày nay, nhiều quốc gia Hồi giáo đã kết hợp luật Hồi giáo, toàn bộ hoặc một phần vào hệ thống pháp luật của họ. Một số quốc gia Hồi giáo tuyên bố Hồi giáo là quốc giáo trong hiến pháp của họ, nhưng không áp dụng luật pháp Hồi giáo trong tòa án của họ. Các quốc gia Hồi giáo không phải là các chế độ quân chủ Hồi giáo thường được gọi là các nước cộng hòa Hồi giáo.

Nhà nước Hồi giáo theo lịch sử

Chính phủ Hồi giáo ban đầu

Nhà nước Hồi giáo đầu tiên là thực thể chính trị được thành lập bởi Muhammad ở Medina năm 622 CE, theo Hiến pháp Medina. Nó đại diện cho sự thống nhất chính trị của Ummah Hồi giáo (quốc gia). Sau đó, các đệ tử của Muhammad biến nó thành triều đại khalip người được biết đến như những Khalip Rashidun (632-661 CE). Nhà nước Hồi giáo đã mở rộng đáng kể dưới triều đại Khalip Umayyad (661-750) và do đó là Khalip Abbasid (750-1258).

Bản chất của các chính phủ Hồi giáo 
Bản chất hay nguyên tắc chỉ đạo của một chính phủ Hồi giáo hay nhà nước Hồi giáo là khái niệm về "Al - Shura". Các học giả khác nhau có những hiểu biết hoặc suy nghĩ khác nhau, liên quan đến khái niệm al-Shura. Tuy nhiên, hầu hết các học giả Hồi giáo đều cho rằng Hồi giáo al-Shura nên bao gồm:

 Gặp gỡ hoặc tham vấn, theo lời dạy của đạo Hồi.
 Tư vấn theo các hướng dẫn của ['Quran'] và  Sunnah .
 Có một nhà lãnh đạo được bầu trong số họ để đứng đầu cuộc họp.
 Thảo luận nên dựa trên  mushawarah  và  mudhakarah .
 Tất cả các thành viên đều có cơ hội công bằng để phát biểu ý kiến.
 Các vấn đề nên thuộc về  maslahah ammah  hoặc lợi ích công cộng.
 Tiếng nói của đa số được chấp nhận, miễn là nó không vi phạm các giáo lý của Qur'an hay Sunnah.

Chính Muhammad tôn trọng quyết định của các thành viên Shura. Ông là nhà vô địch của khái niệm al-Shura, và điều này đã được minh hoạ trong một trong những sự kiện lịch sử, chẳng hạn như trong trận Khandaq (Trận chiến Trench), nơi Muhammad đã phải đối mặt với hai quyết định, tức là để chống lại quân đội Ảrập không phải Hồi giáo đang xâm chiếm bên ngoài Medina hoặc đợi cho đến khi họ vào thành phố. Sau khi tham khảo ý kiến của những người bạn đồng hành, Salman al-Farsi gợi ý rằng, tốt hơn người Hồi giáo nên chiến đấu với những người Ả Rập không phải Hồi giáo ở Medina bằng cách xây dựng một cái mương lớn ở ngoại vi phía Bắc của Medina để ngăn chặn kẻ thù xâm nhập Medina. Ý tưởng này sau đó được hỗ trợ bởi phần lớn sahabah, và sau đó Muhammad cũng chấp nhận nó.

Lý do tại sao Muhammad nhấn mạnh đến sự đồng ý của quyết định của shura là bởi vì đa số ý kiến (của sahabah) là tốt hơn so với quyết định của một cá nhân.

Phục hưng và bãi nhiệm Khalip Ottoman

Sultan Ottoman, Selim I (1512-1520) giành lại danh hiệu Khalip, đã bị tranh cãi và được khẳng định bởi nhiều nhà cai trị khác nhau và "Khalip đối lập" trong hàng thế kỷ của Khalip Abbasid-Mamluk kể từ khi người Mông Cổ bao vây Baghdad và giết chết người cuối cùng của Khalip Abbasid ở Baghdad, Iraq 1258.

Tuy nhiên khalifah Ottoman bị bãi bỏ dưới thời Mustafa Kemal Atatürk vào năm 1924 trong khuôn khổ Cải cách của Atatürk. Hành động này đã bị phản đối mạnh mẽ ở Ấn Độ, vì Gandhi và người Hồi giáo Ấn Độ đã thống nhất đằng sau biểu tượng của Khalip Ottoman ở Phong trào Khilafat (hoặc "Caliphat"), nhằm khôi phục Khalip mà Atatürk bãi bỏ. Phong trào Khilafat đã thúc đẩy cuộc kháng chiến chính trị Ottoman đối với Đế quốc Anh, và sự liên kết chống đế quốc này đã chứng tỏ là một lực lượng kích động trong phong trào dân tộc mới ra đời của Ấn Độ vào đầu những năm 1900, vìẤn Độ cũng như người Hồi giáo, mặc dù Ấn Độ ở xa so với trụ sở của vị Khalip Ottoman ở Istanbul. Tuy nhiên, Khilaphat không nhận được sự ủng hộ của những người Hồi giáo ở vùng trung đông, những người vốn muốn trở thành các quốc gia độc lập, chứ không phải đứng dưới sự cai trị của Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ). Tại tiểu lục địa Ấn Độ, mặc dù Mahatma Gandhi cố gắng hợp tác với Khilafat như là một phong trào quốc gia, nhưng nó nhanh chóng biến thành cuộc thánh chiến chống lại những người không phải Hồi giáo với hàng ngàn người bị giết chết ở khu vực malabar của Kerala (còn gọi là cuộc bạo loạn Moplah).

Nhà nước Hồi giáo hiện đại

Nguồn gốc phong trào Quốc gia và chống đế quốc trong thế kỷ XX
"Từ" Nhà nước Hồi giáo ", không bao giờ được sử dụng trong lý thuyết hay thực tiễn của khoa học chính trị Hồi giáo, trước thế kỷ hai mươi", theo học giả Hồi giáo Pakistan về lịch sử Hồi giáo Qamaruddin Khan.

Quan niệm hiện đại về "nhà nước Hồi giáo" là do Abul A'la Maududi (1903-1979), một nhà thần học Hồi giáo Pakistan, người sáng lập đảng chính trị Jamaat-e-Islami và đã truyền cảm hứng cho những nhà cách mạng Hồi giáo khác như Ayatollah Ruhollah Khomeini. ] Sự nghiệp chính trị đầu tiên của Abul A'la Maududi bị ảnh hưởng rất nhiều bởi cuộc nổi dậy chống thực dân ở Ấn Độ, đặc biệt là sau khi việc bãi nhiệm Khalip Ottoman gây náo động vào năm 1924 thổi bùng lên quan điểm chống Anh Quốc.

Nhà nước Hồi giáo được coi là "con đường thứ ba" giữa các hệ thống chính trị đối lập của chế độ dân chủ và chủ nghĩa xã hội (xem chủ nghĩa hiện đại Hồi giáo). Các bài viết của Maududi về nền kinh tế Hồi giáo đã được lập luận vào đầu năm 1941 chống lại chủ nghĩa tư bản thị trường tự do và sự can thiệp của nhà nước xã hội chủ nghĩa trong nền kinh tế, tương tự như cuốn sách Kinh tế của chúng ta của Mohammad Baqir al-Sadr sau này vào năm 1961. Maududi hình dung quốc gia Hồi giáo lý tưởng là kết hợp các nguyên tắc dân chủ chính trị bầu cử với các nguyên tắc xã hội chủ nghĩa quan tâm đến người nghèo.

Các quốc gia Hồi giáo ngày nay

Ngày nay, nhiều nước Hồi giáo đã kết hợp luật Hồi giáo một phần vào hệ thống pháp luật của họ. Một số quốc gia Hồi giáo tuyên bố Hồi giáo là tôn giáo của họ trong hiến pháp, nhưng không áp dụng luật pháp Hồi giáo trong tòa án của họ. Các quốc gia Hồi giáo mà không phải là các chế độ quân chủ Hồi giáo, thường được gọi là các nước cộng hòa Hồi giáo, như các nước cộng hòa Hồi giáo của Pakistan, Mauritania, Iran và Afghanistan. Pakistan đã thông qua danh hiệu này theo hiến pháp năm 1956. Mauritania thông qua nó vào ngày 28 tháng 11 năm 1958. Iran thông qua nó sau cuộc Cách mạng năm 1979 đã lật đổ triều đại Pahlavi. Ở Iran, hình thức chính phủ được gọi là "Giám hộ của các nhà lập pháp Hồi giáo". Afghanistan đã được điều hành với tư cách là một quốc gia Hồi giáo ("Nhà nước Hồi giáo Afghanistan") trong thời kỳ sau cộng sản từ năm 1992 nhưng sau đó là do Taliban ("Tiểu vương Hồi giáo của Afghanistan") trên các khu vực do họ kiểm soát kể từ năm 1996 và sau năm 2001 khi Taliban bị lật đổ đất nước này vẫn còn được gọi là "Cộng hòa Hồi giáo Afghanistan". Mặc dù có tên tương tự, các nước khác nhau rất nhiều trong chính phủ và pháp luật của họ.

Chủ nghĩa Liên Hồi giáo là một hình thức chủ nghĩa quốc gia tôn giáo trong Hồi giáo chính trị ủng hộ sự thống nhất của thế giới Hồi giáo dưới một quốc gia Hồi giáo duy nhất, thường được mô tả như một triều đại khalip hay ummah. Nhóm Hồi giáo nổi tiếng, mạnh mẽ và hung hãn nhất đang theo đuổi mục tiêu nhằm thống nhất thế giới Hồi giáo và thiết lập một triều đại khalip toàn thế giới là Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant của phong trào thánh chiến wahhabi / salafi.

Tuyên bố Hiến pháp lâm thời Libya vào ngày 3 tháng 8 năm 2011 tuyên bố Hồi giáo là tôn giáo chính thức của Libya.

Iran
Dẫn đầu cuộc Cách mạng Iran năm 1979, nhiều giáo sĩ hàng đầu ở Shia Islam đã giữ nguyên lý thuyết chuẩn của Imamate, cho phép việc cai trị chính trị chỉ có thể do Muhammad hoặc một trong những người kế nhiệm thực sự của ông ta. Họ chống lại việc tạo ra một nhà nước Hồi giáo (xem Ayatollah Ha'eri Yazdi (người thầyn của Khomeini), Ayatollah Borujerdi, Đại Ayatollah Shariatmadari, và Grand Ayatollah Abu al-Qasim al-Khoei)  Các nhà thần học đương đại từng là một phần của cuộc Cách mạng Iran cũng trở nên bất mãn và phê bình về sự thống nhất của tôn giáo và nhà nước ở Cộng hòa Hồi giáo Iran, đang ủng hộ việc tục hóa nhà nước để bảo vệ sự thanh khiết của đức tin Hồi giáo (xem Abdolkarim Soroush và Mohsen Kadivar).

Pakistan
Pakistan được tạo ra như một quốc gia riêng biệt cho người Hồi giáo Ấn Độ ở Ấn Độ của Anh vào năm 1947, và theo khuôn mẫu nghị viện về dân chủ. Năm 1949, Hội đồng Lập hiến đầu tiên của Pakistan đã thông qua Nghị quyết Mục tiêu (Objectives Resolution) dự kiến vai trò chính thức của Hồi giáo là tôn giáo của nhà nước để đảm bảo rằng bất kỳ luật tương lai nào cũng không nên vi phạm các giáo huấn căn bản của nó. Trên toàn bộ, nhà nước giữ lại hầu hết các luật lệ được thừa hưởng từ luật pháp Anh đã được thực thi bởi Vương quốc Anh từ thế kỷ XIX. Năm 1956, quốc hội được bầu chính thức thông qua tên "Cộng hòa Hồi giáo Pakistan", tuyên bố đạo Hồi là tôn giáo chính thức.

Tham khảo

Đọc thêm 
 Ankerl, Guy Contemporary Coexisting Civilizations. Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. INUPress, Geneva, 2000, 5001 p. .

Liên kết ngoài 
 Why Islamic States Would Be Bad for Muslims
 The Islamic State by Amin Ahsan Islahi

Chính thể
Hồi giáo và chính phủ
Quốc gia Hồi giáo