Đường Kiệm

Đường Kiệm (chữ Hán: 唐儉; 579－656), là một công thần khai quốc nhà Đường thời kỳ khởi sự và lên ngôi của Đường Thái Tông. Ông là một trong 24 công thần được vẽ chân dung trên Lăng Yên các.

Hành trạng 
Ông nội Đường Kiệm là Đường Ngụy (唐邕), tể tướng thời Bắc Tề. Gia đình ông có mối giao tình nhiều đời với gia đình họ Lý, chính là hoàng thất triều Đường. Cha Đường Kiệm, Đường Tiễn (唐鉴) là thuộc hạ thân cận Cao Tổ Lý Uyên, vị vua đầu tiên nhà Đường.

Đường Kiệm sinh trưởng tại Thái Nguyên (晋阳), chính là Thái Nguyên, Sơn Tây ngày nay.

Đường triều đại thần
Đường Kiệm đóng vai trò ngoại giao quan trọng trong việc tiêu diệt Đông Đột Quyết ở Đông Á. Ông được Đường Thái Tông gửi đến gặp Khả Hãn của Đông Đột Quyết. Nhiệm vụ chính của ông là thuyết phục Khả Hãn Hiệt Lợi đầu hàng. Trong khoảng thời gian đó, quân đột nhà Đường do Lý Tĩnh thống lĩnh đã tấn công Đông Đột Quyết bất ngờ, đánh bại và bắt giữ Khả Hãn Hiệt Lợi.

Mộ chí 
Bia mộ của ông được dựng lên năm Hiền Khánh thứ nhất (656). Do bia gốc bị nứt gãy theo thời gian nên đến năm Khai Nguyên thứ 29 (741) được sửa lại, được khai quật vào tháng 3 năm 1978, hiện tại đang được lưu giữ tại Bảo tàng Chiêu lăng, tỉnh Thiểm Tây. Trên bia có viết chữ triện "Đường cố Đặc tiến Cử Quốc công Đường phủ quân chi bia" gồm 12 chữ lớn, văn bia viết chữ chính thư (正书), tổng cộng 40 hàng, mỗi hàng đầy đủ có 85 chữ. Phần lớn văn bia phía trên còn khá rõ nét, phần còn lại đều đã bị hư hại hoặc đục phá.

Thông tin cá nhân 

 Cao tổ phụ: Đường Nhạc (唐岳), thời Ngụy nhậm Tứ châu trường sử.
 Tằng tổ phụ: Đường Linh Chi (唐灵芝), thời Bắc Tề nhậm Thượng thư hữu bộc xạ, tước Ty không công (司空公).
 Tổ phụ: Đường Ung (唐邕, ? - 580), thời Bắc Tề nhậm Thị trung, Thượng thư tả - hữu bộc xạ, Thượng thư lệnh, tước Tấn Xương vương (晋昌王). 
 Tổ mẫu: Đoàn thị (段氏), kế thất của Đường Ung, con gái Vũ Uy vương Đoàn Vinh (段榮), cháu gái Hoàng hậu Lâu Chiêu Quân của Cao Hoan. Đoàn thị vốn là sủng phi của Bắc Tề Văn Tuyên Đế, phong đến Chiêu nghi (昭仪), sau khi Văn Tuyên Đế băng thì tái giá với Đường Ung.
 Thân phụ: Đường Quân Triệt (唐君彻), thời Bắc Tề nhậm Trung thư xá nhân, Tán kị thường thị, Nhị châu thứ sử, tước Tấn Xương Quận công (晋昌郡公), thời Đường tặng Thái thường khanh.
 Thúc phụ: Đường Hi (唐羲), nhậm Khai phủ nghi đồng tam tư.
 Anh trai: 
 Đường Hiển (唐憲), thời Tùy nhậm Đông cung Tả huân vệ.
 Đường Mẫn (唐敏), nhậm Ty nông tự Trường Lạc giám.
 Thê tử: Hà Nam Nguyên thị (河南元氏), xuất thân hoàng tộc Bắc Ngụy, con gái Mao Châu Tư mã Nguyên Hành Nho (元行儒), phong Cử Quốc phu nhân (莒国夫人).
 Con trai:
 Đường Tung Linh (唐松齡), nhậm Thái thường khanh.
 Đường Mông (唐蒙), nhậm Lâm Kinh phủ chiết xung.
 Đường Tuần (唐循), nhậm Phụng thiện đại phu. 
 Đường Đồng Nhân (唐同人), nhậm Tư nông thiếu khanh.
 Đường Tiễn Chân (唐踐貞), nhậm Dương Châu đô đốc phủ tham quân. 
 Đường Gia Hội (唐嘉會, 614 - 678), nhậm Hân Châu thứ sử. Chính thê Nguyên Vạn Tử (元万子, ? - 658) xuất thân hoàng tộc Bắc Ngụy, con gái Tường Châu thứ sử Nguyên Vụ Chỉnh (元务整); kế thê Diêm thị (阎氏, 637 - 690) là con gái danh họa Diêm Lập Đức. 
 Đường Tòng Tâm (唐從心), nhậm Điện trung giám.
 Đường Hân (唐昕), nhậm Hồng lô khanh.
 Đường Tuấn (唐晙, ? - 713), nhậm Thái thường khanh. Vợ là Vạn Tuyền huyện chúa (万泉县主), con gái Thái Bình công chúa và phò mã Tiết Thiệu, về sau vợ chồng đều bị xử tử do liên can. 
 Đường Thiện Thức (唐善識), nhậm Phò mã đô úy. Vợ là Dự Chương công chúa (豫章公主), con gái Đường Thái Tông.
 Đường Quan (唐观), nhậm Bí thư giám.
 Đường thị, phi tần của Đường Duệ Tông, phong Nhụ nhân (孺人).

Tham khảo 

 Cựu Đường thư
 Tân Đường thư.

Nhân vật quân sự nhà Đường