Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vụ giẫm đạp Mina 2015

Ngày 24 tháng 09 năm 2015 đã xảy ra một vụ đám đông chèn ép, xô đẩy và giẫm đạp tại thánh địa Mecca, có ít nhất 2,070 nạn nhân đã chết.

Đây là tai nạn diễn ra trong kỳ Hajj gây thiệt mạng nhiều nhất kể từ sự cố năm 1990 mà trong đợt đó, 1.426 người đã thiệt mạng.

Đây cũng là nguyên nhân dẫn tới Cạnh tranh ảnh hưởng giữa Ả Rập Xê Út và Iran.

Bối cảnh
]]

Hajj là cuộc hành hương diễn ra hàng năm ở thánh địa Mecca của người hồi giáo, một bổn phận tôn giáo phải được thực hiện ít nhất một lần trong cuộc đời họ nếu họ có khả năng làm như vậy. Như truyền thống, nó có một loạt các nghi thức bao gồm nghi thức Ném đá quỷ dữ ( '''') diễn ra tại Mina, một huyện của Mecca. Các nghi lễ ném đá là nghi lễ lớn cuối cùng và thường được coi là nguy hiểm nhất của Hajj, với một đám đông lớn, không gian hạn chế, và lịch trình quá chặt chẽ. Một số vụ giẫm đạp tại Hajj đã xảy ra trong quá khứ.

346 người đã thiệt mạng trong một vụ việc tương tự vào năm 2006. Vụ này đã khiến chính phủ Ả Rập Xê Út cải thiện cơ sở hạ tầng của thành phố. Ngày 11 tháng 9 năm 2015, 118 người đã thiệt mạng khi một chiếc cần cẩu bị sập rơi vào Grand Mosque, chỉ 1 tuần trước khi bắt đầu Hajj.

Ngày 17 tháng 9 năm 2015, khoảng 1.000 người hành hương đã phải rời khỏi khách sạn của họ vì một vụ cháy, ngọn lửa đã làm bị thương hai người Indonesia. Ngày 21 tháng 9 năm 2015, khoảng 1.500 người hành hương đã được sơ tán khỏi một khách sạn 15 tầng ở Mecca khi một đám cháy xảy ra tại tầng 11 trong đó bốn người hành hương từ Yemen bị thương.

Chính phủ Ả Rập Xê Út đã được chi tiêu 60 tỷ USD để mở rộng Al-Masjid Al-Haram (Grand Mosque), địa điểm của thành Kaaba, và đã triển khai 100.000 người thuộc lực lượng an ninh và 5.000 camera CCTV để theo dõi đám đông.

Thảm họa
Theo một tuyên bố của Bộ Nội vụ Ả Rập Xê Út, giẫm đạp xảy ra lúc 09:00 giờ Mecca (06:00 UTC) tại đường giao nhau giữa đường 204 và đường 223 khi người hành hương đang trên đường đến cầu Jamaraat. Bộ Nội vụ Ả Rập Xê Út nói rằng sự hỗn loạn đã xảy ra khi hai nhóm lớn các khách hành hương giao nhau từ các hướng khác nhau đi vào cùng một đường phố. Các đường giao nhau nằm giữa hai khu trại hành hương. Ước tính có khoảng 160.000 lều được phân bố trên một số các trang trại ở Mina.

Bộ Nội vụ Ả Rập Xê Út thông báo đã triển khai 4.000 nhân viên đến khu vực hỗn loạn cùng với 220 đơn vị phản ứng khẩn cấp. Những người hành hương tại khu vực hỗn loạn đã được di chuyển sang hướng khác. Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Saudi cũng đã được huy động và những người bị thương đang được điều trị tại bốn bệnh viện.

Xem thêm
Vụ sập cần cẩu ở Mecca

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Tweet from the Saudi Civil Defense Directorate

Hajj
Giẫm đạp
Hegira

Hegira (tiếng Ả Rập: هجرة, cũng Latinh hóa là Hijra và Hijrah) là cuộc di chuyển hay hành trình nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad và những môn đồ của ông từ Mecca đến Yathrib, sau này được ông đổi tên thành Medina, trong năm 622 CE. Vào năm 622 CE, sau khi được cảnh báo về một âm mưu ám sát ông, Muhammad bí mật rời khỏi nhà của ông ở Mecca di cư đến Yathrib, 320 km (200 mi) về phía bắc của Mecca, cùng với người đồng hành của ông Abu Bakr. Yathrib đã sớm đổi tên Madinat an-Nabi, nghĩa là "Thành phố của các tiên tri", nhưng an-Nabi đã sớm bị bỏ, vì vậy tên của nó là "Medina", có nghĩa là "thành phố".

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Incident of the cave 
 IslamiCity.com article on the Hijrah 
 Articles, audios on the Hijrah

Tiếng Ả Rập
Từ ngữ Ả Rập
Lịch sử Hồi giáo
Thuật ngữ Hồi giáo
Cuộc đời Muhammad
Vịt chạy Ấn Độ

Vịt Chạy Ấn Độ (tên thông dụng là Indian Runner duck hay Coureur Indien) Là giống vịt nhà có nguồn gốc ở miền đông Ấn Độ, chúng được du nhập sang Anh năm 1850, tại đó được cải tạo theo hướng chăn nuôi công nghiệp. Chúng có đặc trưng với dáng chạy như những con chim cánh cụt. Vịt này còn là giống nền để lai tạo nên Vịt Khaki Campbell.

Đặc điểm
Vịt chạy có hình cái chai dựng đứng, chạy rất nhanh, linh hoạt, khả năng chạy đồng tốt, có thể nuôi tốt trên bãi, chúng khi chạy có dáng như những con chim cánh cụt và với kiểu chạy ngộ nghĩnh này chúng mới được gọ là vịt chạy. Màu lông trắng ngà hoặc màu da bò với ánh vàng. Bộ lông phát triển, ôm sát vào thân. Vịt chạy Ấn Độ đẻ sớm và năng suất trứng cao 180 – 200 trứng / năm, trứng thơm ngon. Khối lượng vịt trưởng thành 1,7 - 1, 8 kg. Giống vịt này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giống vịt siêu trứng hiện nay.

Ở Việt Nam có nhiều loại vịt nhưng hai loại vịt thường nuôi để lấy trứng là vịt cỏ và vịt chạy Ấn Độ (Coureur Indien). Vịt chạy Ấn Độ trứng lớn hơn, mỗi quả khoảng 70-80g. Trong quá trình phát triển từ trứng vịt thành trứng vịt lộn (bào thai vịt), một số chất bị tiêu hao biến đổi thành nhiều chất cần thiết cho sự tăng trưởng của bào thai vịt tạo nên giá trị bổ dưỡng của trứng.

Tham khảo

 Storey's Guide to Raising Ducks (Holderread, 2001); The Domestic Duck (2001) and Colour Breeding in Domestic Ducks (2007) (C. and M. Ashton)
 Breed Classification. Poultry Club of Great Britain. Truy cập August 2014.
 Edward Brown, Poultry Breeding and Production, Vol. 3, 1929
 J.A.Coutts, The Indian Runner Duck, 1927
 By the d'Hondecoeter family and others. See the Indian Runner Duck Association web-site: [1]
 By Darwin (1868), Zollinger (Journal of the Indian Archipelago, 1851) and Wallace (The Malay Archipelago, 1856 note)
 By Pro. Dr.Wolfgang Rudolph, Indian Runner Duck Association Year Book
 Tegetmeier, The Poultry Book (1867), which emphasizes the 'extreme shortness of the femora'.
 John Donald, The India Runner: its History and Description (1885-90): 'very few of the original type are now to be found.
 Digby, Henry.How to make £50 a Year by Keeping Ducks. 1897.
 Detailed descriptions of these are to be found in British Waterfowl Standards (BWA 2008).
 F.M.Lancaster, The inheritance of plumage colour in the common duck (1963), and mutations and major variants in domestic ducks in Poultry Breeding and Genetics edited by R.D.Crawford (1990)

Liên kết ngoài
 British Indian Runner Duck Association
 Indian Runner ducks  page on the British Waterfowl Association website.
 Indian Runner Ducks page on poultrykeeper.com including photos.
 Indian Runner Ducks page on feathersite including photos.
 A website designed to encourage others to enjoy keeping Indian Runner ducks. 
 Oregon Zoo site with Indian Runner ducks. 
 A Complete Guide to Using Slugs as a Resource with Indian Runner Ducks.

Giống vịt
Thủy cầm
Celebration: The Video Collection

Celebration: The Video Collection là một bộ DVD tuyển tập video của ca sĩ người Mỹ Madonna. Nó được phát hành bởi Warner Bros. Records vào ngày 29 tháng 9 năm 2009, song song với album tuyệt phẩm Celebration. Ấn phẩm này tiếp tục chuỗi tuyển tập video phát hành trước đó của cô như The Immaculate Collection (1990) và The Video Collection 93:99 (1999). Việc phát hành DVD được công bố vào tháng 7 năm 2009 và bao gồm toàn bộ những video trong sự nghiệp ca hát của Madonna từ 1983 đến 2009.

Nó nhận được những đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình đương đại, trong đó họ thất vọng với chất lượng thấp và sự thiếu đầy đủ của nhiều video, nhưng số khác lại ca ngợi Celebration: The Video Collection là một lời nhắc nhở đến những thành tựu của Madonna. DVD ra mắt ở vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Top Music Videos và đứng đầu các bảng xếp hạng DVD tại Úc, Cộng hòa Séc, Hungary, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ. Nó đã được chứng nhận đĩa bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA) với 100.000 bản tiêu thụ trên toàn nước Mỹ.

Danh sách video

DVD

Tải kĩ thuật số

Chú ý
Cảnh khỏa thân trong "Justify My Love" và "Erotica" đã bị kiểm duyệt.
Hầu hết những video trên đều từng xuất hiện trong nhiều ấn phẩm video của Madonna. 26 trong tổng số 47 video được đánh dấu (*) là xuất hiện lần đầu.

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Liên kết ngoài
Madonna.com > News > Celebration 
 

Album video của Madonna
Album của Madonna
Album biên tập năm 2009
Album video năm 2009
OK

OK (cũng viết là "okay", "ok", hoặc "Ok") trong tiếng Anh là một từ biểu thị chấp thuận, chấp nhận, thỏa thuận, đồng ý, hoặc thừa nhận. "OK", như một tính từ, cũng có thể xác nhận nhanh mà không chấp thuận. "OK" là một từ vay mượn trong nhiều ngôn ngữ khác.
Là một tính từ, "OK" có nghĩa là "thích hợp", "chấp nhận được", "cũng ổn" thường trái ngược với "tốt" ("thức ăn là OK"); nó cũng có chức năng như một trạng từ trong ý nghĩa này. Như một thán từ, nó có thể biểu thị sự tuân thủ, hoặc thoả thuận. Khi là động từ và danh từ có nghĩa là "đồng ý". Là một dấu hiệu ngôn đa năng, nó cũng có thể được sử dụng với giai điệu giọng nói phù hợp để thể hiện sự nghi ngờ hoặc để tìm kiếm sự xác nhận.

Nguồn gốc
Nhiều giải thích về nguồn gốc của OK đã được đề xuất, nhưng ít trong số đó đã được các nhà ngôn ngữ học thảo luận nghiêm túc. Các đề xuất sau đây đã tìm thấy sự công nhận chính thống.
Từ nguyên từ này mà hầu hết các công trình tham khảo cung cấp hiện nay được dựa trên một cuộc khảo sát về lịch sử ban đầu được in: một loạt sáu bài viết bởi Allen Walker Read, trên tạp chí American Speech vào năm 1963 và 1964.

Ông đã theo dõi sự lan truyền và thay đổi của từ này từ trong tờ báo Hoa Kỳ và các văn bản khác, và sau đó trong suốt phần còn lại của thế giới. Ông cũng ghi nhận tranh cãi xung quanh OK và lịch sử từ nguyên dân gian của nó, cả hai đều được gắn chặt với lịch sử của từ chính nó. Công trình nghiên cứu của Read vẫn bị các học giả của cả hai Choctaw và các ngôn ngữ Tây Phi kêu gọi xem xét kỹ lưỡng hơn. Read lập luận rằng, tại thời điểm xuất hiện đầu tiên của biểu hiện trong in ấn, một trào lưu "lỗi chính tả hài hước" rộng hơn tồn tại ở Hoa Kỳ và hình thành và từ viết tắt sử dụng, bản thân dựa trên mô hình ngôn ngữ giao tiếp.
Những cụm từ như och aye (tiếng Scotland) hay ola kala (tiếng Hy Lạp), mang nghĩa là "tốt đấy, được đấy" cũng được dùng để giải thích cho nguồn gốc của từ OK. Tuy nhiên, theo những chứng cứ lịch sử và ngôn ngữ học thì có vẻ như OK không thể có xuất phát từ thành ngữ trên. Chính vì vậy mà OK đôi khi cũng khiến các nhà ngôn ngữ học tranh cãi.
"OK" bắt đầu được Đảng Dân chủ Hoa Kỳ dùng làm khẩu hiệu trong suốt thời gian bầu cử Tổng thống Mỹ năm 1840. Ứng cử viên của họ, Martin Van Buren, xuất thân từ Kinderhood của New York, nên có biệt danh là "Old Kinderhook". Những người ủng hộ ông vì thế đã thành lập câu lạc bộ tên là "OK Club". Điều này chắc chắn đã giúp quảng bá thuật ngữ OK.
Ngoài ra một số người cho rằng "OK" là cách nói rút gọn của " OKAY ", đây là sự độc đáo của ngữ âm tiếng Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Why we say “OK” - Vox News produced video
 The Choctaw Expression Okeh and the Americanism Okay
 Ok. Let's continue.
 NPR: The Origin of OK (audio)
 FAQ: "OK"
 BBC: How 'OK' took over the world. Retrieved 18 February 2011.

Tiếng Anh
Tiếng lóng
Kênh Nguyễn Văn Tiếp

Kênh Nguyễn Văn Tiếp hay còn gọi là kênh Tháp Mười là con kênh đào kết hợp sông rạch tự nhiên nối sông Tiền Giang ở Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp với sông Vàm Cỏ Tây ở Tân An, Long An, tiêu thoát lũ cho Đồng Tháp Mười.

Mô tả

Kênh chảy qua 3 tỉnh Đồng Tháp, Tiền Giang, Long An. Vị trí chảy qua huyện Cai Lậy tỉnh Tiền Giang kênh được nối thông với sông Ba Rài và sông Cái Bè rồi đổ ra sông Tiền tại Cái Bè.

Đây là con kênh chiến lược, có vai trò thủy lợi quan trọng trong việc khai hóa vùng Đồng Tháp Mười.

Lịch sử 

Năm 1785 để chống lại quân của Đỗ Thanh Nhơn trợ giúp cho Nguyễn Ánh, đang dùng địa hình rừng tràm ngập nước Đồng Tháp Mười và vùng Bàu Bèo nằm giữa Cai Lậy và sông Vàm Cỏ Tây nhằm chống lại quân Tây Sơn, viên tướng Tây Sơn là đô úy Nguyễn Trấn cho đào con kênh đào nối hai con sông nhỏ là Rạch Chanh (chảy ra Vàm Cỏ Tây) ở phía đông bắc với sông Ba Rài (ra sông Tiền) ở phía nam. Mục đích để tiện hành quân. Con kênh này được gọi là kênh Rạch Chanh (thông ra cửa sông Rạch Chanh) hay kênh Bàu Bèo (sau gọi chệch thành Bà Bèo, vì đoạn kênh đào ở giữa nằm trên vùng đất ngập nước Bàu Bèo) hoặc kênh Đặng Giang.

Thập kỷ 1850 thời Tự Đức, khi làm Kinh lược sứ Nam Kỳ Lục tỉnh Nguyễn Tri Phương cho tiến hành cải tạo thủy lợi vùng Đồng Tháp Mười bằng cách đào kênh nối Đồng Tháp Mười với kênh Rạch Chanh để thoát lũ ra sông Tiền và sông Vàm Cỏ Tây (thời đó gọi là sông Hưng Hòa) nhưng không thành công.

Đến thời Pháp thuộc, những năm 1895-1897, Trần Bá Lộc, viên Tổng đốc làm việc cho chính quyền Nam Kỳ thuộc địa của Pháp, đã thành công trong việc hoàn chỉnh kênh đào này khi cho đào đoạn kênh nối liền kênh Rạch Chanh ra Rạch Ruộng, thông đến sông Tiền tại Sa Đéc. Đồng thời đào 3 con rạch nhỏ khác từ Cái Thia, Trà Lọt, Cái Bè để mở lối vào tuyến kênh chính. Do công trạng nạo vét và mở rộng nên Kênh Nguyễn Văn Tiếp cũng thường được gọi tên là kênh Tổng Đốc Lộc. Đầu thế kỷ 20, Pháp cho nạo vét lại kênh, đồng thời cho đào một con kênh thẳng về hướng Tây Đồng Tháp Mười, xuyên qua huyện Tháp Mười và Cao Lãnh để ra sông Tiền, dài 60 km.

Năm 1947, Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh Mỹ Tho bị Pháp giết, chính quyền Việt Minh đã đặt cho con kênh này là kênh Nguyễn Văn Tiếp.

Năm 1957, Ngô Đình Diệm đổi tên thành kênh Tháp Mười.

Từ sau năm 1975, tên Nguyễn Văn Tiếp được đặt lại cho con kênh này.

Chú thích

Tham khảo 
Lịch sử đào kênh Nam Bộ thời nhà Nguyễn từ thế kỷ 18 đến giữa thế kỷ 19, Phạm Đức Hảnh.

Đồng bằng sông Cửu Long
Kênh đào Việt Nam
Guillermo Vilas

Guillermo Vilas (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1952 tại Buenos Aires, Argentina) là cựu vận động viên quần vợt chuyên nghiệp người Argentina.

Guillermo Vilas là tay vợt thành công nhất của Argentina, ông đã giành được 4 danh hiệu đơn Grand Slam trong sự nghiệp.Trong sự nghiệp thi đấu tennis chuyên nghiệp của mình ông đã giành được 62 danh hiệu đơn trong đó có 49 danh hiệu trên sân đất nện.

Sự nghiệp
Lớn lên ở Mal del Plata ông bắt đầu sự nghiệp quần vợt chuyên nghiệp năm 1969,ông kết thúc năm trong top 10 từ năm 1974 đến 1982.Ông là một chuyên gia sân đất nện nhưng cũng chơi tốt trên sân cứng, sân cỏ và sân thảm
Ông đã giành được 4 danh hiệu Grand Slam trong sự nghiệp gồm Mỹ mở rộng năm 1977, giải Pháp mở rộng năm 1977 và Úc Mở rộng năm 1978 và 1979.Ngoài ra ông còn giành được 7 Grand Prix Super Series tiền thân của Master 1000 ngày nay.

Lối chơi và thành tích
Là một tay vợt thuận tay trái,chơi trái một tay,năm thành công nhất của Guillermo Vilas là măn 1977 khi ông giành được 2 danh hiệu Grand Slam trong năm này.Đặc biệt là ở Mỹ mở rộng năm này ông đã thắng Jimmy Connors với tỷ số sau các sec lả 2-6,6-3,7-6,6-0.Năm 1977 ông đã giành được 7 danh hiệu từ sau Wimbledon và thiết lập 46 chiến thắng liên tiếp,xếp thứ 3 mọi thời đại sau thành tích của Bjorn Borg lần lượt là 49 và 48 trận thắng liên tiếp,vị trí cao nhất của Guillermo Vilas trên bảng xếp hạng của ATP là số 2 thế giới

Về hưu
Vilas nghỉ hưu các giải của ATP năm 1989 nhưng vẫn tham gia các giải Challenger cho đến năm 1992

Thành tích

Grand Slam

Vô địch (4)

Tham khảo

Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống
Vô địch Tennis Grand Slam đơn nam
Vận động viên quần vợt Argentina
Vô địch Mỹ Mở rộng
Vô địch Úc Mở rộng
Vô địch Pháp Mở rộng
Nam vận động viên quần vợt Argentina
Treasure Planet

Hành tinh Kho báu (Tiếng Anh: "Treasure Planet") là một bộ phim Hoạt hình Khoa học viễn tưởng của nhà sản xuất Walt Disney Animation Studios và nhà phát hành Walt Disney Pictures vào 27 tháng 11 năm 2002. Đây là bộ phim hoạt hình thứ 43 của loạt phim Walt Disney Animated Classics. Bộ phim Khoa học viễn tưởng này lấy cảm hứng từ cuốn tiểu thuyết phiêu lưu Treasure Island của Robert Louis Stevenson và là bộ phim đầu tiên được phát hành dưới cả định dạng bình thường và IMAX. Bộ phim sử dụng kỹ thuật vẽ tay 2D hoạt hình truyền thống theo cách mới cùng với kỹ xảo hoạt hình 3D từ máy tính.

Tham khảo

Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim hoạt hình năm 2002
Phim hoạt hình Mỹ
Phim Mỹ
Phim của Walt Disney Animation Studios
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim của Walt Disney Pictures
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2000
Nhạc nền phim của James Newton Howard
Phim về cướp biển
Phim bom xịt
Phim tiếng Anh thập niên 2000
Phim thiếu niên Mỹ
Roi hoa trắng

Roi hoa trắng, hay còn gọi là mận chuông, mận trắng, bòng bòng, mận hồng đào (Syzygium samarangense) là một loài thực vật có hoa trong họ Đào kim nương, có nguồn gốc từ một khu vực bao gồm Quần đảo Sunda Lớn, Bán đảo Mã Lai và Quần đảo Andaman và Nicobar, nhưng được du nhập dưới thời tiền sử vào một khu vực rộng lớn hơn  và hiện được trồng rộng rãi ở vùng nhiệt đới . Các tên phổ biến trong tiếng Anh bao gồm táo sáp, táo Java, táo hồng Semarang và jambu sáp .

Mô tả 
Roi hoa trắng là một loại cây nhiệt đới mọc cao  , có lá thường xanh dài  và rộng . Lá có hình elip, nhưng tròn ở gốc; tỏa hương thơm khi bị nghiền nát. Thân cây tương đối ngắn, có tán rộng  mở ra  bắt đầu ở vị trí thấp trên cây. Vỏ cây có màu xám hồng, dễ bong tróc.

Hoa có màu trắng đến trắng vàng, , có bốn cánh hoa và nhiều nhị hoa. Chúng tạo thành các chùy có từ 3 đến 30 đầu cành gần nhau. Quả thu được là quả mọng hình chuông, ăn được, với các màu từ trắng, xanh nhạt hoặc xanh lục đến đỏ, tím hoặc đỏ thẫm, đến tím đậm hoặc thậm chí đen. Quả mọc dài  trong hoang dã và có bốn thùy đài hoa nhiều thịt ở đầu. Vỏ mỏng, thịt trắng và xốp. Mỗi quả chứa một hoặc hai hạt tròn không lớn hơn  . Hoa và quả không chỉ giới hạn ở nách lá mà có thể xuất hiện ở hầu hết mọi điểm trên bề mặt thân và cành. Khi trưởng thành, cây khá sai quả, cho tới 700 quả trong một vụ.

Khi chín, quả phồng ra ngoài, hơi lõm xuống ở giữa mặt dưới "chuông". Những quả roi khỏe mạnh có màu sáng nhẹ. Khi chín có màu sắc giống quả táo ở bên ngoài. Nó không có vị như táo, không có mùi thơm cũng như độ đậm đặc của táo. Hương vị quả roi tương tự như lê tuyết và tỷ lệ chất lỏng trên thịt quả roi có thể so sánh với dưa hấu . Không giống như táo hoặc dưa hấu, thịt quả roi có đường đan kết rất lỏng lẻo. Chính giữa có một hạt giống được bọc trong một loại lưới giống như kẹo bông. Lưới này có thể ăn được, nhưng không hương vị. Màu sắc của nước ép phụ thuộc vào giống cây trồng; có thể có màu tím đến không màu hoàn toàn.

Thành phần

Dinh dưỡng

Công dụng

Ẩm thực 
Một số giống có quả lớn hơn đã được tuyển chọn. Nói chung, màu càng nhạt hoặc đậm thì càng ngọt.

Ở Đông Nam Á, những quả màu đen có biệt danh là "Ngọc trai đen" hoặc "Kim cương đen", trong khi những quả có màu trắng xanh nhạt, được gọi là "Ngọc trai", nằm trong số những loại có giá cao nhất trên thị trường trái cây. Quả thường được phục vụ ở dạng nguyên nhưng đã bỏ lõi để giữ nguyên hình dạng chuông độc đáo.

Trong ẩm thực quần đảo Ấn Độ Dương, trái cây thường được sử dụng trong món xà lách cũng như các món áp chảo nhẹ. Món chủ yếu được ăn như trái cây và cũng được dùng để làm dưa chua ( chambakka achar ) .

Ở Philippines, tên địa phương của nó là macopa hoặc makopa (tên cổ trước thời thuộc địa là dambo ). Vì bề ngoài giống nhau nên nó thường bị nhầm lẫn với tambis ( Syzygium aqueum), mặc dù loại sau được trồng phổ biến hơn.

Hình ảnh

Tham khảo 

Thực vật được mô tả năm 1827
Trái cây nhiệt đới
Thực vật Vanuatu
Chi Trâm
Điều (định hướng)

Điều trong tiếng Việt có thể là:
Thực vật
 Chi Anacardium
 Anacardium occidentale: điều, đào lộn hột.
 Chi Syzygium
 Syzygium malaccense: điều đỏ, mận đỏ, roi hoa đỏ.
 Chi Bixa
 Bixa orellana: điều nhuộm, điều màu, cà-ri.

Từ vựng
 Động từ chỉ sự đưa đi, di chuyển đi.
 Danh từ chỉ từng đơn vị của lời nói, sự việc hoặc đề mục pháp luật.

Trang định hướng tên khoa học
Đệ Ngũ Cộng hòa

Đệ ngũ Cộng hòa trong một số văn cảnh có thể chỉ:

 Đệ ngũ Cộng hòa Pháp, từ 1958
 Đệ ngũ Cộng hòa Tiệp Khắc, chính thức gọi là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc, after federalization (1969–1990)
 Đệ ngũ Cộng hòa Hàn Quốc (1979–1987)
 Đệ ngũ Cộng hòa Philippines, từ 1986
 Đệ ngũ Cộng hòa Niger (1999–2009)

Xem thêm 

 Cộng hòa
 Đệ nhất Cộng hòa
 Đệ nhị Cộng hòa
 Đệ tam Cộng hòa
 Đệ tứ Cộng hòa
 Đệ lục Cộng hòa

Trang định hướng địa danh
Danh sách cầu thủ Manchester United F.C. (dưới 25 trận)

Manchester United F.C. là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở tại Old Trafford, Greater Manchester. Câu lạc bộ được thành lập tại Newton Heath vào năm 1878 với cái tên Newton Heath (L & Y.R. F.C), và có trận đấu đầu tiên vào tháng 10 năm 1886, khi họ thi đấu ở vòng 1 Cúp FA 1886–87. Câu lạc bộ được đổi tên thành Manchester United F.C. năm 1902, và chuyển đến Old Trafford vào năm 1910.

Câu lạc bộ giành được danh hiệu quan trọng đầu tiên vào năm 1908 - Giải Hạng Nhất. Kể từ đó, câu lạc bộ đã giành thêm 18 danh hiệu vô địch quốc gia, cùng với 11 Cúp FA và 4 Cúp Liên đoàn. Câu lạc bộ cũng đã ba lần lên ngôi tại giải đấu cao nhất tại đấu trường châu lục (Cúp C1). Câu lạc bộ là một trong 22 đội bóng tại Giải bóng đá Ngoại hạng Anh khi giải đấu được thành lập vào năm 1992. Từ đó, câu lạc bộ đã trải qua giai đoạn thành công nhất trong lịch sử, dưới sự quản lý của Sir Alex Ferguson, người đã dẫn dắt đội bóng tới 13 chức vô địch trong 21 năm. Tính từ trận đấu đầu tiên của câu lạc bộ đến nay, đã hơn 850 cầu thủ đã từng thi đấu cho đội 1 của câu lạc bộ. Tính đến 30 tháng 8 năm 2015, tổng số có 226 cầu thủ đã ra sân từ 25 đến 99 trận thi đấu cho câu lạc bộ. Trong số các cầu thủ, có 7 cầu thủ vẫn đang chơi cho câu lạc bộ và có thể thêm vào tổng số ra sân của họ.
As of ngày 26 tháng 8 năm 2015, a total of 460 players have played fewer than 25 competitive matches for the club. Four former players – John Scott, Ted Buckle, Eddie Lewis và Michael Clegg – each made 24 appearances during their spell at Manchester United. The most recent player to make his debut for the club was French attacker Anthony Martial.

Các cầu thủ

 Chỉ tính số lần ra sân và bàn thắng ở đội 1, bao gồm các trận đấu tại Premier League, Football League, Cúp FA, Cúp Liên đoàn, Siêu cúp Anh, European Cup/Champions League, UEFA Cup, UEFA Cup Winners' Cup, Inter-Cities Fairs Cup, Siêu cúp châu Âu và FIFA Club World Cup; các trận đấu ở thời kỳ chiến tranh được coi là không chính thức và được loại trừ, cũng như các trận đấu của mùa giải 1939-40.
 Cầu thủ được liệt kê kể từ ngày ra mắt cho đội bóng đầu tiên của họ.

Thống kê chính xác cho các trận đấu tới ngày 21 tháng 12 năm 2013
Bảng tiêu đề
 Quốc tịch – Nếu một cầu thủ thi đấu bóng đá quốc tế, quốc gia/các quốc gia anh ta từng thi đấu cho được đưa ra. Nếu không, quốc tịch của cầu thủ sẽ là đất nước nơi họ sinh ra.
 Sự nghiệp ở Manchester United – Năm mà cầu thủ thi đấu trận đầu tiên cho Manchester United cho tới năm mà cầu thủ thi đấu trận cuối cùng.
 Bắt đầu – Số lần ra sân ở đội hình xuất phát.
 Dự bị – Số trận vào thay người.
 Tổng – Tổng số lần ra sân.

Chú thích
 Là cầu thủ đóng góp cho Manchester Untied hơn 1 vị trí trên sân.

Tham khảo
Tổng hợp

Đặc biệt

Từ 25 đến 99 trận
Manchester United
Danh sách liên quan đến Manchester United F.C.
Khmer Loeu

Khmer Lơ hay Khmer Loeu (tiếng Khmer: ខ្មែរលើ, phát âm: [kʰmae lə], "Khmer vùng cao"), là tên gọi chung cho nhóm các dân tộc bản địa khác nhau cư trú tại vùng cao nguyên của Campuchia. Dân số ước tính năm 1996 là 142.700 người, và theo Điều tra dân số năm 2008 là 179.193 người 

Người Khmer Loeu cư trú chủ yếu ở các tỉnh phía đông bắc như Ratanakiri, Stung Treng, Mondulkiri.

Hai trong số nhóm Khmer Loeu là các dân tộc Chăm, chi nhánh của các dân tộc Austronesia, và có một nền tảng ngôn ngữ và văn hóa rất khác biệt.

Các bộ tộc nói tiếng Môn-Khmer là dân tộc bản địa vùng Đông Nam Á, tổ tiên của họ đã di cư đến từ phía tây bắc trong các thời kỳ tiền sử, cùng với người Khmer.

Các nhóm người Austronesia, gồm các dân tộc Chăm, Rade và Jarai, là con cháu của dân tộc Malay-Polynesia đến từ vùng bây giờ là vùng ven biển trung bộ Việt Nam, trải qua sự thăng trầm của các vương quốc Champa.

Thuật ngữ 
Các thuật ngữ được  Sangkum Reastr Niyum của chính phủ Norodom Sihanouk đưa ra vào năm 1950-1960 để tạo ra một cảm giác của sự đoàn kết giữa các dân tộc vùng cao và đa số dân Khmer chiếm ưu thế. Theo đó, chính phủ phân loại công dân là một trong ba nhóm Khmer là Khmer Kandal, Khmer Islam và Khmer Loeu (Khmer vùng cao).

Thời chính quyền thực dân Pháp gọi họ là những người Thượng (Montagnards), tên chung cho các dân tộc vùng núi ở vùng đông bắc Campuchia, nam Lào và trung phần Việt Nam. Trước đây người Khmer đa số gọi họ là Phnong hoặc Samre thì có ý nghĩa miệt thị.

Vị thế xã hội 
Các nhóm tạo nên Khmer Loeu được ước tính có đến 17-21 nhóm dân tộc khác nhau, nói ít nhất 17 ngôn ngữ khác nhau. Không giống như người Chăm, người Việt và người Trung Quốc thiểu số ở các vùng đất thấp, các nhóm Khmer Loeu đã không tích hợp vào xã hội Khmer về văn hóa và chính trị, vẫn chưa được tổ chức và thiếu đại diện trong chính phủ Campuchia. Chưa bao giờ có bất kỳ điều ước nào giữa một nhóm Khmer Loeu với chính phủ, cũng như Campuchia chưa ký kết "Công ước về Bộ lạc và Dân tộc Bản địa" (Convention C169).

Luật đất đai năm 2001 của Campuchia đảm bảo quyền của người dân bản địa trên những vùng đất truyền thống của họ. Tuy nhiên chính phủ bị cáo buộc thường xuyên vi phạm các quy định, trưng dụng đất cho các mục đích khác nhau, từ khai thác gỗ thương mại đến phát triển công nghiệp của đầu tư nước ngoài.

Ghi chú

Tham khảo 

Nhóm sắc tộc ở Campuchia
Người Khmer
Nokia 6300

Điện thoại Nokia 6300 là một trong những dòng máy của Nokia trong những năm 2007 - 2009.

Điện thoại Nokia 6300 được thiết kế khá nhỏ gọn và sang trọng, phần sườn máy, tấm panel và cả nắp pin đều được làm từ thép không gỉ cao cấp tạo nên vẻ sang trọng và cứng cáp cho chú dế. Máy được trang bị 1 sim và sử dụng màn hình 16 triệu màu sắc nét có thể thay đổi theme cũng như kích thước font chữ.

Điện thoại Nokia 6300 sử dụng sạc Nokia đầu nhỏ, tai nghe 1,5 và sử dụng pin Nokia 4C dễ dàng thay thế nếu lỡ hư pin.

Điện thoại Nokia 6300 gồm các phiên bản: Nokia 6300 Gold, Nokia 6300 bạc, Nokia 6300 đen và socola.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Điện thoại di động Nokia
Điện thoại di động được giới thiệu năm 2006
Người Kuy

Người Kuy, còn gọi là Kui, Kuoy, Soui, Kuay (; ), là một dân tộc sống trong khu vực Đông Nam Á, gồm các nước Thái Lan, Lào và Campuchia.

Người Kuy nói tiếng Kuy, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Katu trong ngữ hệ Nam Á.

Phân bố 
Tại Thái Lan người Kuy sống ở phía đông, thường gọi là vùng Isan.

Tại Lào người Kuy sống ở các tỉnh phía nam là Salavan, Savannakhet và Sekong.

Tại Campuchia họ được ghép tất vào khối các dân tộc thiểu số và gọi là người Khmer Loeu. Người Kuy sống ở phía bắc, tại các tỉnh Preah Vihear, Stung Treng, Kampong Thom.

Chỉ dẫn

Tham khảo 

Nhóm sắc tộc ở Lào
Nhóm sắc tộc ở Campuchia
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Người bản địa Đông Nam Á
Tổ chức Bộ gen loài người

Tổ chức Bộ gen loài người viết tắt là HUGO (tiếng Anh: Human Genome Organisation) là một tổ chức phi chính phủ và phi lợi nhuận quốc tế, tham gia vào thực hiện các Dự án bản đồ gen người (Human Genome Project).

HUGO được thành lập vào năm 1989 ở phạm vi một tổ chức quốc tế, nhằm thúc đẩy sự hợp tác giữa các nhà khoa học về gen trên thế giới.

Ủy ban HUGO về danh mục gen (HGNC, HUGO Gene Nomenclature Committee), đôi khi gọi là "HUGO", là một trong những ủy ban hoạt động mạnh nhất của HUGO hỗ trợ việc gán tên gen đơn nhất và biểu tượng cho mỗi gen con người.

Lịch sử 
HUGO được thành lập vào tháng 4/1988 tại cuộc họp đầu tiên dành cho lập bản đồ bộ gen người tại Cold Spring Harbor. Các ý tưởng bắt đầu tổ chức bắt nguồn từ nhà sinh vật học Nam Phi bằng tên của Sydney Brenner, người được biết đến với những đóng góp đáng kể của mình để làm việc trên các mã di truyền và các lĩnh vực khác của sinh học phân tử, cũng như ông đã đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa vào năm 2002. Một hội đồng sáng lập đã được bầu tại cuộc họp với tổng số 42 nhà khoa học đến từ 17 quốc gia khác nhau.

HUGO có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ. Sau này HUGO đã bầu bổ sung 178 thành viên, nâng tổng số lên 220.

Hoạt động 

Năm 2000, đã có mặt bản dự thảo "đầy đủ" đầu tiên của bộ gen người. Năm 2003 thì hoàn thành các tiêu chí áp dụng cuối cùng đã được công bố.

Nhiễm sắc thể 1, thành viên cuối cùng của 23 cặp nhiễm sắc thể người đã được phân tích rất chặt chẽ vào năm 2005/2006. Thông qua hơn 160 nhà khoa học từ Anh Quốc và Hoa Kỳ, các dữ liệu trình tự gen đã được công bố ở tập 441 trên tạp chí Nature.

Tham khảo

Xem thêm 
 International Mammalian Genome Society
 Celera Corporation

Liên kết ngoài 
 HGNC homepage

Tổ chức phi chính phủ
Tổ chức phi lợi nhuận
Tổ chức khoa học quốc tế
Di truyền học
Tổ chức quốc tế có trụ sở tại Thụy Sĩ
U sao bào lông

U sao bào lông là một dạng u não, đa số trường hợp xảy ra ở trẻ em hay thanh thiếu niên (từ 20 tuổi trở xuống). U thường xuất hiện ở vùng tiểu não, gần cuống não, vùng dưới đồi, giao thoa thị giác; ngoài ra cũng có thể xuất hiện ở các vị trí khác có sao bào hiện diện, chẳng hạn như đại não hay tủy sống. Các khối u thường phát triển chậm và lành tính.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 JPA  Boston Children's hospital Juvenile Pilocytic Astrocytoma
 fightJPA  - An Organization Dedicated to Funding Research into Juvenile Pilocytic Astrocytoma

U não
Ung thư hiếm gặp
Augustin Matata Ponyo

Augustin Matata Ponyo Mapon (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1964) là chính trị gia, giữ chức Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Congo kể từ tháng 4 năm 2012. Trước đây, ông từng là Bộ trưởng Tài chính từ tháng 2 năm 2010 đến tháng 4 năm 2012. Mặc dù là Thủ tướng nhưng ông vẫn giữ trách nhiệm về danh mục đầu tư tài chính.

Ngày 18 tháng 4 năm 2012, ông được Tổng thống Joseph Kabila bổ nhiệm làm Thủ tướng.

Chú thích

Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Congo
Chính khách Cộng hòa Dân chủ Congo
Thảm họa oxy

Kỳ 1 (3.85–2.45 Ga): Không có O2 trong bầu khí quyển
Kỳ 2 (2.45–1.85 Ga): O2 được tạo ra nhưng bị hấp thụ ở đại dương và đất đá đáy biển
Kỳ 3 (1.85–0.85 Ga): O2 bắt đầu tích lũy ở đại dương, nhưng bị hấp thụ ở mặt đất
Kỳ 4 & 5 (0.85–ngày nay): O2 tích lũy trong khí quyển]]

Sự kiện oxy hóa lớn, viết tắt là GOE (Great Oxygenation Event), còn được gọi là Thảm hoạ oxy, là sự xuất hiện của dioxy (O2) trong bầu khí quyển của Trái Đất do sinh học gây ra. Các bằng chứng địa chất, đồng vị, và hóa học cho thấy sự thay đổi lớn về môi trường này đã xảy ra khoảng 2,3 Ga trước đây  (Ga/Ma: Giga/Mega annum, tỷ/triệu năm).

Vi khuẩn lam (Cyanobacteria), xuất hiện trước GOE khoảng 200 Ma, đã thực hiện quang hợp và sản sinh oxy tự do. Vào lúc bắt đầu thì bất kỳ oxy tự do nào sản ra đều bị bắt giữ về mặt hóa học của sắt hoà tan hoặc chất hữu cơ (tức là oxy hóa các chất đó). Khi những chất trên cạn kiệt, oxy tự do bắt đầu được tích lũy trong môi trường, và là thời điểm bắt đầu của GOE. Sau khi GOE, oxy tự do dư thừa bắt đầu tích lũy trong khí quyển.

Oxy tự do có hại với sinh vật kỵ khí, và khi nồng độ tăng cao có thể đã xóa sổ hầu hết cư dân kỵ khí của Trái Đất vào thời điểm đó. Do đó các vi khuẩn lam này chịu trách nhiệm cho một trong những sự kiện tuyệt chủng lớn nhất trong lịch sử Trái Đất. Nhưng nghiên cứu đã chỉ ra rằng thảm vi khuẩn tạo oxy có thể tạo ra một lớp mỏng nước chứa oxy, dày một hoặc hai milimet, trong môi trường thiếu oxy ngay cả dưới lớp băng dày, và trước cả khi bắt đầu tích lũy oxy trong khí quyển.

Cuối cùng, sinh vật hiếu khí bắt đầu phát triển, tiêu thụ oxy và dẫn đến trạng thái cân bằng của oxy trong khí quyển. Từ lúc đó oxy tự do là một thành phần quan trọng của khí quyển.

Thời gian 
Niên đại được chấp nhận rộng rãi nhất của sự kiện GOE cho thấy rằng oxy tự do được sản xuất lần đầu tiên bởi các sinh vật prokaryote, và sau đó là sinh vật nhân chuẩn (eukaryota) thực hiện quang hợp oxygenic, sản xuất oxy như là một sản phẩm chất thải. Những sinh vật này đã xuất hiện từ lâu, trước GOE, có lẽ sớm nhất là 3.500 Ma trước đây.

Xem thêm 
 Tiến trình tiến hóa loài người
 Lịch trình tiến hóa của sự sống
 Niên đại địa chất
 Lịch sử Trái Đất

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 First breath: Earth's billion-year struggle for oxygen New Scientist, #2746, 5 February 2010 by Nick Lane. 

Tiến hóa
Sinh học
Sinh học tiến hóa
Sinh học phát triển
Niên đại địa chất
Lịch sử khí hậu
Sự kiện tuyệt chủng
Lịch sử địa chất Trái Đất
Oxy
Nguồn gốc sự sống
Đại Cổ Nguyên Sinh
Free jazz

Về album của Ornette Coleman, xem Free Jazz: A Collective Improvisation.

Free jazz là một phong cách nhạc jazz phát triển và hình thành vào thập niên 1950 và 1960. Mặc dù âm nhạc của mỗi các soạn nhạc free jazz rất khác nhau, các nhạc sĩ thường tìm cách thay thế, mở rộng, và phá vỡ những quy luật của jazz, thường bằng cách thay đổi hợp âm hoặc nhịp độ. Dù thường được xem là một dạng nhạc avant-garde, free jazz cũng được mô tả là một thể loại tìm cách đưa jazz trở về cái gốc nguyên mẫu và nhấn mạnh vào ứng tác tập thể.

Free jazz chỉ có thể được định nghĩa một cách lỏng lẻo, và đây chưa bao giờ thực sự là một thể loại riêng biệt. Nhiều nhạc sĩ free jazz, đáng chú ý là Pharoah Sanders và John Coltrane, dùng kiểu thổi hơi mạnh hay các kỹ thuật khác để tạo nên những âm thanh khác thường từ nhạc cụ, họ còn lấy cảm hứng từ Dixieland jazz, và âm nhạc châu Phi.

Free jazz liên quan chặt chẽ đến nghệ sĩ thập niên 1950 như Ornette Coleman, Cecil Taylor và những nhạc phẩm thời kỳ sau của John Coltrane. Những nghệ sĩ tiên phong và/hoặc có ảnh hưởng quan trọng khác là Charles Mingus, Eric Dolphy, Albert Ayler, Archie Shepp, Joe Maneri và Sun Ra. Keith Johnson của AllMusic mô tả đây là một thể loại "Sáng tạo Hiện đại", trong đó "các nhạc sĩ chơi nhạc tự do theo cách thức được cấu trúc -- hoặc là chơi bất cứ thứ gì."

Trên thế giới
Ngoài Bắc Mỹ, giới free jazz còn phát triển ở châu Âu và Bắc Mỹ. Các nhạc công saxophone Joe Harriott, Peter Brötzmann, Evan Parker, nhạc công trombone Conny Bauer, tay guitar Derek Bailey, tay piano Fred Van Hove, Misha Mengelberg, tay trống Han Bennink, nhạc công bass clarinet và saxophone Willem Breuker, là những người trình diễn free jazz châu Âu được biết đến nhiều nhất. Free jazz châu Âu có thể xem là sự tiếp cận gần hơn với free improvisation, và cách xa jazz truyền thống hơn. 

Tay guitar Masayuki Takayanagi và nhạc công saxophone Kaoru Abe, cùng các nhạc sĩ Nhật Bản khác, có một hướng đi khác cho free jazz, đưa nó tới gần noise hơn. Vài nghệ sĩ jazz thế giới tới Mỹ và trở nên thiên về free jazz, như Ivo Perelman từ Brazil và Gato Barbieri từ Argentina (ảnh hưởng của phong cách này rõ rệt hơn trong các tác phẩm đầu tiên của Barbieri).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 "Where Did Our Revolution Go? Free Jazz Turns Fifty"  by Ted Gioia, (Jazz.com ).
 The Real Godfathers of Punk by Billy Bob Hargus (July 1996).
 Free Jazz: The Jazz Revolution of the '60s by Robert Levin (June 2006).
 "A new approach to Jazz" 

Free jazz
Jazz
Xu hướng thập niên 1960
Âm nhạc thử nghiệm
Hydrogenosome

Hydrogenosome là một bào quan có màng bao bọc của một số Trùng lông (ciliate) kỵ khí, sinh vật nguyên sinh Trichomonas, nấm và động vật.

Các hydrogenosome của trichomonad (được nghiên cứu nhiều nhất trong các vi sinh vật chứa hydrogenosome) sản xuất các phân tử hydro, acetate, CO2 và ATP bởi các tác động kết hợp của pyruvate: ferredoxin oxido-reductase, hydrogenase, acetate: succinate transferase CoA và succinate thiokinase. Superoxide dismutase, malate dehydrogenase (decarboxylating), ferredoxin, kinase adenylate và NADH: ferredoxin oxido-reductase cũng được khoanh vùng trong hydrogenosome.

Gần như được chấp nhận rộng rãi rằng hydrogenosome tiến hóa từ ty thể.

Vào năm 2010, các nhà khoa học đã báo cáo khám phá về động vật đa bào kỵ khí đầu tiên được biết đến với các bào quan tựa-hydrogenosome.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Sinh học tiến hóa
Sinh học phát triển
Bào quan
Hồ siêu mặn

Hồ siêu mặn là hồ nước mặn có chứa hàm lượng natri chloride hoặc các loại muối khác, với mức độ mặn vượt quá mức của nước đại dương (3,5%, tức là 35 gam mỗi lít hoặc 0,29 £ cho mỗi gallon). Thông thường thì đó là hồ bị cách ly với đại dương thế giới. Các hồ siêu mặn được tìm thấy trên mọi châu lục, đặc biệt là trong những khu vực khô cằn hay bán khô cằn.

Nhiều loài vi sinh vật và giáp xác phát triển mạnh trong những môi trường có độ mặn cao, vốn khắc nghiệt với hầu hết các sinh vật khác. Một số loài đạt tới trạng thái ngủ khi bị hút hết nước, và một số loài đã sống sót trong hơn 250 triệu năm.

Hồ siêu mặn cũng có mức độ đẩy nổi cao, do hàm lượng muối làm nước nặng hơn. Nó làm cho người dễ dàng nổi trên mặt nước với nỗ lực tối thiểu và không có sự trợ giúp của các thiết bị nổi.

Các hồ siêu mặn trên thế giới 
Vùng nước mặn nhất trên thế giới là Ao Gaet'ale, nằm trong vùng suy thoái Danakil ở Afar, Ethiopia. Nước của Ao Gaet'ale có độ mặn 43%, khiến nó trở thành vùng nước mặn nhất trên Trái đất; (tức là mặn gấp 12 lần nước biển). Trước đây, người ta coi hồ nước mặn nhất bên ngoài Nam Cực là Hồ Assal. Sau đó là Don Juan Pond, nằm ở Thung lũng khô McMurdo ở châu Nam Cực. Nó có thể tích giới hạn chỉ 3.000 mét khối và dung tích của nó đang thay đổi. Độ mặn cao của nó ngăn chặn nước bị đóng băng ngay cả khi nhiệt độ dưới -50 °C (-58 °F). Biển Chết, phân chia Israel và Bờ Tây Palestine với Jordan, là hồ nước mặn sâu nhất thế giới, và Đầm Araruama ở Brazil là hồ nước mặn lớn nhất thế giới.

Tại Thung lũng khô McMurdo còn có các hồ siêu mặn khác, như hồ Vanda có độ mặn trên 35 %, tức là 10 lần mặn hơn nước biển. Chúng được bao phủ bởi băng trong mùa đông.

Hồ mặn nhất nằm ngoài châu Nam Cực là hồ Assal, ở Djibouti, có độ mặn 34,8% (nghĩa là 10 lần mặn hơn nước biển).

Hồ nổi tiếng trong du lịch là Biển Chết, có độ mặn 34,2% (2010), chia tách Israel và Bờ Tây Jordan, và nó cũng là hồ nước siêu mặn sâu nhất thế giới.

Hồ Muối Lớn, nằm ở Utah, có diện tích bề mặt gấp 3 lần biển Chết, nhưng nông hơn và có sự dao động lớn hơn về mực nước so với biển Chết. Ở các mức thấp nhất đã ghi nhận, nó đạt độ mặn tới 7,7 lần độ mặn của nước biển, nhưng khi mực nước dâng cao thì độ mặn của nó chỉ hơi cao hơn so với nước biển.

Xem thêm 
Hồ nước mặn
Hồ muối
Biển Chết

Chỉ dẫn

Tham khảo 

Thủy văn học
Thiến

Thiến hay hoạn bất kỳ hành động, phẫu thuật hay dùng hóa chất khiến tinh hoàn động vật giống đực hoặc nam giới mất khả năng sử dụng. Thiến bằng phẫu thuật có thể vừa cắt bỏ cả hai tinh hoàn và, còn thiến hóa học sử dụng các loại thuốc dược phẩm để làm bất hoạt tinh hoàn. Thiến gây triệt sản (tức là, ngăn không cho chúng tái tạo); nó cũng làm giảm đáng kể việc sản xuất một số hormone nhất định, chẳng hạn như testosterone.

Thuật ngữ "thiến" đôi khi cũng được sử dụng để chỉ loại bỏ buồng trứng ở con cái/nữ giới. Nồng độ estrogen giảm sút sau khi cắt bỏ buồng trứng, và ảnh hưởng lâu dài của việc giảm tiết hormon sinh dục quan trọng trong cơ thể.

Thiến động vật nhằm mục đích làm giảm sút sự tăng trưởng số lượng các động vật hoặc các thói quen của nó, hoặc ngăn ngừa quá tải dân số. Trong ngành chăn nuôi thiến động vật nhằm mục đích vỗ béo, tăng trưởng nhanh hơn.
Thiến người có thể là hình phạt trong các xã hội trước đây, hoặc dành cho những cá nhân được chọn làm hoạn quan trong một số chế độ phong kiến châu Á.

Lịch sử
Thiến đã được thực hiện trước khi có lịch sử loài người được ghi chép. Thiến đã được sử dụng thường xuyên vì lý do tôn giáo hay xã hội ở một số nền văn hóa chủ yếu là Nam Á, châu Phi và Đông Á. Trong một số trường hợp sau trận đánh, người chiến thắng thiến kẻ bị giam cầm hoặc xác chết của kẻ chiến bại để tượng trưng cho chiến thắng của họ và nắm bắt "sức mạnh" của bên bại trận. Người đàn ông bị thiến - thái giám - thường được nhận vào lớp xã hội đặc biệt và đã được sử dụng trong nội cung triều đình: đặc biệt ở hậu cung. Thiến cũng được thực hiện trong một số giáo phái tôn giáo thiến. Các tôn giáo khác, chẳng hạn như Do Thái giáo, đã mạnh mẽ phản đối việc việc thiến hoạn. Luật Leviticus Holiness, ví dụ, đặc biệt không cho phép các linh mục là các hoạn quan hoặc bất kỳ nam giới nào có khiếm khuyết bộ phận sinh dục, cũng giống như không cho sử dụng động vật bị thiến làm vật hy sinh.

Thiến hóa học và phẫu thuật người phạm tội 
Thiến phẫu thuật không thể đảo ngược  được thực hiện ở những người phạm tội tình dục tái phát nhiều lần.

Ở Ba Lan, những kẻ phạm tội tình dục bị kết án có thể bị thiến hóa học kể từ khi luật hình sự thắt chặt vào năm 2009, nhằm giảm rủi ro thủ phạm tiếp tục vi phạm.

Tại Cộng hòa Séc, việc thiến phẫu thuật những người phạm tội tình dục bị kết án chỉ có thể được thực hiện với sự đồng ý của họ sau khi có sự chỉ trích của Hội đồng Châu Âu và luật pháp thắt chặt.  Trong mười năm qua, 94 người phạm tội tình dục đã bị thiến phẫu thuật và hơn 300 người bị thiến hóa học tại nước này. [4]

Ở một số các tiểu bang riêng lẻ ở Hoa Kỳ thiến nội tiết tố, có thể đảo ngược lại,  bởi antiandrogen tiếp tục được thực hiện ở những người phạm tội tình dục (với sự đồng ý của họ).

Chú thích

Liên kết ngoài

 Castration Through the Ages 
 The Journal of Clinical Endrocrinology and Metabolism 
 Neutering NOT Org Website arguing against the castration of domestic animals
 Boar taint in pigs selected for components of efficient lean growth rate 

Bạo lực đối với nam giới
Lạm dụng tình dục
Nam học
Tra tấn

Trừng phạt thân thể
Cải biến bộ phận sinh dục nam

Bạo hành tình dục thời chiến
Nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái

Nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái là một cụm từ trong giáo lý Kitô giáo khi đề cập đến thái độ ứng phó trước sự xúc phạm mà không trả thù. Câu nói này của Chúa Giêsu trích từ bài giảng trên núi được ký thuật trong Phúc Âm Mátthêu là đồng nghĩa với câu "hãy yêu thương kẻ thù" và là nghịch đảo của câu "Mắt đền mắt, răng đền răng".

Chú thích

Câu nói của Chúa Giêsu
Thuật ngữ Kitô giáo
Từ ngữ trong Tân Ước
Kitô giáo và chính trị
Phúc Âm Mátthêu
Câu chuyện trong Tân Ước
Giáo lý và lời dạy của Chúa Giêsu
Nguyên tắc đạo đức
Bất bạo động
Chủ nghĩa hòa bình
Nur Muhammad Taraki

Nur Muhammad Taraki (ngày 15 tháng 7 năm 1917 - ngày 14 tháng 9 năm 1979) là một chính trị gia và chính khách Afghanistan trong chiến tranh Lạnh. Taraki sinh ra gần Kabul và theo học tại Đại học Kabul, sau đó ông bắt đầu sự nghiệp chính trị của mình với nghề nhà báo. Sau đó, ông trở thành một trong những thành viên sáng lập của Đảng Dân chủ Nhân dân Afghanistan và được bầu làm Tổng bí thư của đảng tại Đại hội đầu tiên của đảng. Ông đã chạy đua làm ứng cử viên trong cuộc bầu cử quốc hội năm 1965 ở Afghanistan nhưng không thành công. Năm 1966, ông xuất bản số đầu tiên của Khalq, một tờ báo đảng, nhưng nó đã bị chính phủ Afghanistan đình bản ngay lập tức. Vụ ám sát Mir Akbar Khyber dẫn Taraki, cùng với Hafizullah Amin (nhà tổ chức của cuộc cách mạng) và Babrak Karmal, đến sự khởi đầu cuộc Cách mạng Saur và thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Afghanistan.

Thời kỳ làm chủ tịch nước của Taraki, mặc dù ngắn ngủi, đã luôn được đánh dấu bởi những tranh cãi. Taraki đưa ra một cải cách ruộng đất từ ngày 1 tháng năm 1979, chứng minh là rất không được lòng dân, và cùng với các cải cách khác của chính phủ, đã dẫn đến một phản ứng dữ dội của dân chúng bắt đầu cuộc nội chiến ở Afghanistan. Mặc dù có nhiều nỗ lực trong suốt thời kỳ cầm quyền của ông, Taraki tỏ ra không thể thuyết phục được Liên Xô can thiệp để hỗ trợ ông lập lại trật tự dân sự.

Vào thời kỳ đầu ông nắm quyền, chính phủ được phân chia giữa hai phe phái PDPA: Khalqists (mà Taraki là người lãnh đạo), đa số, và các Parchamites, thiểu số. Năm 1978, ngay sau khi thời kỳ ông bắt đầu cầm quyền, Taraki bắt đầu một cuộc thanh trừng của chính phủ và đảng dẫn đến một số thành viên Parchamite cao cấp phải lưu vong trên thực tế do được phân công phục vụ ở nước ngoài làm đại sứ. Thời gian cầm quyền của ông được đánh dấu bằng một tôn sùng cá nhân tập trung vào bản thân ông được Amin khởi xướng. Mối quan hệ của mình với Amin xấu đi dưới thời lãnh đạo của ông, cuối cùng dẫn đến việc Taraki bị giết chết vào ngày 14 tháng 9 năm 1979, theo lệnh của Amin.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 History of the brief period of Communist-controlled Government in Afghanistan 
 Biography of President Taraki  at Afghanland.com
 Telephone Conversation Between Kosygin and Taraki

Thủ tướng Afghanistan
Mất năm 1979
Gà Tè

Gà Tè hay còn gọi là Gà lùn là một giống gà có nguồn gốc ở Việt Nam, chúng được coi là giống gà cổ xưa của người Việt, được chăn nuôi từ lâu. Đây là giống gà quý thuộc diện cần bảo tồn nguồn gen giống vật nuôi hiện nay.

Phân bố
Chúng có tên gọi là gà tè bởi theo tiếng dân tộc địa phương có nghĩa là thấp lè tè hay thấp tè, mô phỏng theo hình dáng của chúng, hay chỉ việc đẻ sai trứng đẻ tè tè tức đẻ nhiều. Trước đây, nông dân thường nuôi nhỏ lẻ cải thiện bữa ăn trong gia đình. Giống gà này phân bố rải rác tại nhiều các tỉnh miền núi phía Bắc: Phú Thọ, Hòa Bình, Thanh Hóa, Tuyên Quang, Yên Bái, Hà Tây cũ, Hà Nội. Trong thời gian qua, đã có các nhà khoa học đã toả đi tới nhiều địa phương có gà Tè như Thanh Hóa, Tuyên Quang, Yên Bái để thu thập gà Tè về nhằm bảo vệ khỏi sự lai tạp.

Đặc điểm
Ngoại hình đặc trưng nổi bật của giống gà này là chân thấp lè tè, dáng đi lạch bạch, quản chân (phần xương) rất ngắn chỉ khoảng từ 5 – 7 cm. Khối lượng gà mới nở nặng khoảng 25 gam/con. Gà tè thuộc dòng gà khai thác trung & dài ngày, khoảng 6 tháng tuổi con trống nặng 1.6 kg, con mái năng 1.3 kg. Đa số gà trống màu lông sặc sỡ, một số con đen tuyền có đốm trắng trên đầu, bụng. Màu lông của chúng là loại đa sắc như vàng rơm, vàng đất, hoa mơ, tía mận, nâu đậm, nâu nhạt ở các cá thể gà mái. Còn ở gà trống cũng là dạng đa sắc nhiều màu, đặc trưng có điểm xuyến ánh biếc ở đuôi, cánh, và phần vai cánh. Mào thuộc mào đơn (dạng mào cờ cổ) với đặc trưng rất riêng có 5 răng cưa màu đỏ tươi, dạng mào tích và mào nụ cũng có nhưng số lượng ít.

Gà Tè thuộc loại chân rất ngắn, xương nhỏ, thịt nhiều, thơm ngon. Thịt gà Tè thuộc loại gà xương nhỏ, thịt nhiều, thơm ngậy. Trọng lượng gà Tè to vừa phải rất phù hợp bữa ăn gia đình của người Việt. Đặc biệt, nếu gà tè nuôi thả tự nhiên sẽ ngon thêm, thịt gà tè được xếp hạng thuộc dòng đặc sản hiếm có khó tìm. Theo kinh nghiệm, nông dân thường chọn những con gà mái chân ngắn, dáng lùn, đít xệ, lưng nở để làm giống sinh sản bởi đẻ nhiều trứng hơn các cá thể khác, tỷ lệ ấp nở cao hơn, nuôi con khéo léo. Gà Tè bắt đầu đẻ từ lúc 120 - 150 ngày tuổi, nếu nuôi thả tự nhiên gà sẽ đẻ 3 - 4 lần/năm. Mỗi lần đẻ từ 15 - 18 quả. Thuộc loại gà mắn đẻ và tiêu tốn ít thức ăn. Khối lượng trứng 48 - 48 gam/quả. Lượng trứng cao, 80-120 quả/mái (nếu nuôi nhốt không cho ấp), nuôi con khéo, kiếm ăn giỏi nhưng giống gà này đang bị mai một.

Thực trạng
Hiện tại giống gà này rất quý không chỉ về giống, giá trị dinh dưỡng vốn có, gà tè còn mang cả yếu tố văn hóa người Việt cổ, giống gà này rất cần được bảo tồn và phát triển.
Gà Tè, hay có tên gọi khác là Gà Lùn là giống gà quý, gà cổ xưa của người Việt cổ. Vì công tác tổ chức bảo tồn giống chưa được quan tâm, việc lai tạo giống hiện nay trong dân tự phát và theo kinh nghiệm là chủ yếu do đó giống gà tè thuần chủng trước kia theo thời gian bị lai tạp với nhiều giống gà khác nhau, số gà tè thuần chủng còn rất ít. Với số giống còn lại, gà Tè cũng đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng nếu không có biện pháp bảo tồn bởi giống gà này hiện đã bị lai tạp với nhiều dòng gà công nghiệp khác.

Tham khảo

Giống vật nuôi Việt Nam
Giống gà
Tăng chi Bộ

Kinh Anguttara Nikàya, dịch là Kinh Tăng Chi Bộ, là bộ thứ tư trong năm bộ kinh tạng Pali: Dìgha Nikàya (Kinh Trường Bộ), Majjhima Nikàya (Kinh Trung Bộ), Samyutta Nikàya (Kinh Tương Ưng Bộ), Anguttara Nikàya (Kinh Tăng Chi Bộ), và Khuddaka Nikàya (Kinh Tiểu Bộ).

Kinh Tăng Chi Bộ là một bộ kinh được sắp theo pháp số, từ một pháp đến mười một pháp, phân thành 11 chương (nipàtas). Mỗi chương lại chia thành nhiều phẩm (vaggas). Chương Một Pháp (Ekaka Nipàta) gồm các kinh đề cập đến một pháp. Chương Hai Pháp (Duka Nipàta) gồm các kinh có liên quan đến hai pháp, v.v... và tuần tự như thế đến Chương Mười Một Pháp (Ekàdasaka Nipata) gồm các kinh có đề cập đến 11 pháp. Tổng cộng số kinh được ghi nhận là 2,308 bài kinh, nhưng con số này không thống nhất vì số kinh phân biệt không được rõ ràng, và có học giả tính theo số đoạn, tổng cộng là 7,557.

Bộ kinh nay được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tạng Pali sang Việt ngữ năm 1976-1977, và được Viện Phật Học Vạn Hạnh, Sài Gòn, ấn hành năm 1980-1981. Trong chương trình phiên dịch và ấn hành Đại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được hiệu đính thành 4 tập và tái bản năm 1996, qua số thứ tự 21, 22, 23, và 24.

Kinh Tăng Chi Bộ của tạng Pali có bộ chữ Hán tương đương là Kinh Tăng Nhất A-hàm (Ekottara-Agama) do ngài Tăng-già Đề-bà (Sanghadeva) dịch từ bộ chữ Sanskrit năm 397 TL, trong đời nhà Tiền Tần, và đã được Hòa thượng Thích Thiện Siêu và Hoà thượng Thích Thanh Từ dịch sang Việt văn (Đại tạng kinh Việt Nam, số 25, 26, 27).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Anguttara Nikaya in Pali, English and Sinhala (metta.lk)
English Translations of the Anguttara Nikaya (accesstoinsight.org
 Danh mục kinh

A
Tăng chi Bộ kinh