Pháo dã chiến cấp sư đoàn 85 mm D-44

Pháo cấp sư đoàn 85 mm D-44 () là một loại pháo dã chiến cỡ nòng 85 mm cấp sư đoàn của Liên Xô, được sử dụng trong giai đoạn cuối của Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó được thiết kế nhằm thay thế cho khẩu pháo dã chiến cấp sư đoàn 76 mm M1942 (ZiS-3). Loại pháo này vốn đã không còn nằm trong biên chế tiền phương của Lục quân Nga, cho đến khi được đưa trở lại phục vụ trong cuộc Chiến tranh Nga-Ukraina vào năm 2023. Trong lịch sử, loại pháo này từng được các lực lượng cộng sản sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam và bởi các lực lượng Ả Rập trong các cuộc xung đột với Israel.

Tổng quan 
Việc thiết kế D-44 được bắt đầu vào năm 1943 tại cục thiết kế của nhà máy số 9 "Uralmash" và bắt đầu sản xuất từ năm 1944. Chỉ số GRAU của nó là 52-P-367. SD-44 là một biến thể từ những năm 1950 được trang bị thêm bộ phận tự hành phụ trợ và hòm đạn 10 viên; có 697 khẩu loại này đã được trang bị cho lực lượng đổ bộ đường không (VDV) từ năm 1954. D-44N là biến thể từ những năm 1960 với thiết bị chiếu sáng hồng ngoại APN 3-7 hỗ trợ chiến đấu đêm. Trung Quốc đã tiếp nhận các khẩu D-44 trong Chiến tranh Triều Tiên và bắt đầu sản xuất một bản sao với tên gọi Kiểu 56 (Type 56) vào đầu những năm 1960. Cuối cùng, Quân đội Ba Lan đã trang bị thêm các hệ thống phụ trợ điện tử cho một số khẩu D-44 của họ vào đầu những năm 1980 và đặt ký hiệu là D-44M và D-44MN.

Nòng pháo được phát triển dựa trên nòng của xe tăng T-34-85, có khả năng bắn từ 20–25 phát/phút với các loại đạn nổ mạnh (HE), xuyên giáp (AP) và xuyên lõm chống tăng (HEAT). Đạn xuyên giáp dưới cỡ sơ tốc cao có vạch đường BR-365P (HVAP-T) có khả năng xuyên thủng 100 mm giáp thép ở khoảng cách 1.000 mét với góc chạm vuông góc (90 độ), trong khi đạn BR-367P HVAP-T có thể xuyên tới 180 mm giáp trong cùng điều kiện. Loại đạn nổ mạnh O-365K thời hậu chiến nặng 9,5 kg với liều nổ nạp 741 gram TNT, còn đạn xuyên lõm chống tăng ổn định bằng cánh đuôi (HEAT-FS) BK-2M có thể xuyên tới 300 mm giáp. Đạn xuyên lõm của Kiểu 56 (Trung Quốc) có tầm bắn tối đa 970 mét và xuyên được 100 mm giáp ở góc chạm 65 độ.

Pháo sử dụng lốp xe của dòng GAZ-AA, thường được kéo bằng xe tải 2,5 tấn hoặc xe kéo xích Ya-12 với tốc độ trung bình 20–25 km/h trên đường rải nhựa và 11 km/h trên địa hình dã chiến; tốc độ kéo tối đa trên đường nhựa có thể lên tới 55 km/h. Động cơ phụ trợ M-72 công suất 14 mã lực của biến thể SD-44 có thể giúp pháo tự di chuyển trên đường với tốc độ lên đến 25 km/h.

Pháo sử dụng kính ngắm OP-2-7 với độ phóng đại 5,5x cho tác chiến ban ngày, cho phép bắt mục tiêu ở khoảng cách 1.500 mét.

Sản xuất 
D-44 được sản xuất từ năm 1945 cho đến năm 1953. Trong giai đoạn 1948–1950, sản lượng đạt mức hơn 2.000 khẩu mỗi năm. D-44 cũng phục vụ như một nền tảng cơ sở để phát triển pháo chống tăng 85 mm D-48; ngoài ra, khung bệ của D-44 cũng được tận dụng để chế tạo hệ thống pháo phản lực RPU-14.

Sử dụng tại các quốc gia khác 

Đến những năm 1950, D-44 đã được xuất khẩu sang các quốc gia thuộc Khối Warszawa, trong đó khẩu pháo này duy trì biên chế trong Quân đội Nhân dân Quốc gia (NVA) của Đông Đức cho đến khi Cộng hòa Dân chủ Đức sụp đổ. Ngoài Đông Đức, các quốc gia khác đã hoặc đang sử dụng loại pháo này bao gồm: Albania, Algeria, Armenia, Azerbaijan, Bulgaria, Campuchia, Trung Quốc (Kiểu 56), Cuba, Ai Cập, Georgia, Guinea, Guinea-Bissau, Hungary, Iran, Iraq, Triều Tiên, Lào, Mali, Maroc, Mozambique, Ba Lan, Romania, Somalia, Sri Lanka, Sudan, Syria, Việt Nam và Zambia.

Lịch sử hoạt động 
Nga đã triển khai các khẩu D-44 trong cuộc chiến tại Ukraine. Theo các đoạn phim được đăng tải trực tuyến, một khẩu pháo đã bị máy bay không người lái của Ukraine tiêu diệt vào ngày 27 tháng 9 năm 2023. Các cảnh quay trước đó cũng cho thấy phía Ukraine đã lắp đặt một khẩu D-44 lên xe máy kéo để làm pháo tự hành diệt tăng trong các cuộc giao tranh gần Kreminna.

Các quốc gia vận hành hiện tại 
  – 35 khẩu đang hoạt động.
  – 100 khẩu đang hoạt động.
  – 150 khẩu trong kho dự trữ.
  – Không rõ số lượng cụ thể.
  – 10 khẩu Kiểu 56 đang hoạt động.
  – Không rõ số lượng cụ thể.
 Lực lượng Phòng vệ Tigray
  – Không rõ số lượng cụ thể các khẩu Kiểu 56.
  – Không rõ số lượng cụ thể.
  – 6 khẩu đang hoạt động.
  – 8 khẩu đang hoạt động.
  – Không rõ số lượng cụ thể.
  – Không rõ số lượng cụ thể của cả D-44 và D-48.
  – 12 khẩu Kiểu 56 đang hoạt động.
 
  – Không rõ số lượng cụ thể.
  – 75 khẩu Kiểu 56 đang hoạt động.
 
  – Không rõ số lượng cụ thể.
  – Không rõ số lượng cụ thể.
 
  – 27 khẩu đang hoạt động.

Các quốc gia vận hành trước đây 
 
  – Báo cáo cuối cùng ghi nhận 80 khẩu vào năm 2019.
 
 
 
 
  – 1 khẩu bị thu giữ tại Syria.
  – Sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam.
  – Sử dụng bởi Quân đội Nhân dân Ba Lan trong và sau Thế chiến II.
 
  – Đã nghỉ hưu, thay thế bằng các khẩu Pháo dã chiến 122 mm Kiểu 60.
  – Không rõ tình trạng.

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo 
 Brassey's Encyclopedia of Land Forces and Warfare, Brassey's Inc., Washington D.C., 2000, ISBN 1-57488-087-X.
 Die Landstreitkräfte der NVA, Wilfried Kopenhagen, Motorbuch Verlag, Stuttart, 2003, ISBN 3-613-02297-4.
 German Artillery of World War Two, Ian V. Hogg, Greenhill Books, London, 2002. ISBN 1-85367-480-X.
 Foss, Christopher F. (ed.) Jane's Armour and Artillery 1981-1982, Jane's Publishing Company Ltd, London & New York, 1982. ISBN 978-0-531-03976-2
 Foss, Christopher F. (ed.) Jane's Armour and Artillery 2007-2008, Jane's Publishing Company Ltd, Coulsdon, 2007. ISBN 978-0-7106-2794-0
 Shunkov V. N. The Weapons of the Red Army, Mn. Harvest, 1999 (Шунков В. Н. - Оружие Красной Армии. — Мн.: Харвест, 1999.) ISBN 985-433-469-4.
 The American Arsenal, Ian V. Hogg (introduction), Greenhill Books, London, 2001. ISBN 1-85367-470-2.
 TRADOC Worldwide Equipment Guide

Liên kết ngoài 

Ammunition data on BattleField.Ru 
Armor penetration table 
More photos of the D-44 at Wikimedia Commons

Pháo dã chiến Liên Xô
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Pháo 85 mm