Karl Michael Ziehrer

Karl Michael Ziehrer (cũng có thể là Carl Michael Ziehrer) (1843-1916) là nhà soạn nhạc người Áo. Ông là một người chuyên soạn nhạc waltz và hành khúc. Ông là đối thủ của gia đình Strauss, đặc biệt là của Johann Strauss II và Eduard Strauss. Sau khi Johann II và Josef Strauss ra đi, Ziehrer đã làm lu mờ hình ảnh của gia đình danh tiếng này và đưa ra nhiều thách thứ hơn đối với Eduard.

Tiểu sử

Thời niên thiếu và giáo dục 
Karl Michael Ziehrer sinh ra tại Neubau (ngày nay là quận 7 của thủ đô Viên), là con trai của Carl Borromäus Ziehrer, một thợ làm mũ giàu có. Mặc dù cha ông mong muốn con trai nối nghiệp kinh doanh gia đình, nhưng Ziehrer đã sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc. Ông bắt đầu học nhạc với Simon Sechter, một nhà lý thuyết âm nhạc nổi tiếng (người cũng từng dạy Anton Bruckner và Franz Schubert), và Johann Emanuel Hasel.

Khởi đầu sự nghiệp và sự bảo trợ của Carl Haslinger 
Sự nghiệp của Ziehrer bắt đầu cất cánh nhờ sự can thiệp của nhà xuất bản âm nhạc Carl Haslinger. Vào đầu những năm 1860, Haslinger có mâu thuẫn tài chính gay gắt với gia đình Strauss và quyết định tìm kiếm một tài năng mới để phá vỡ sự độc quyền của họ.

Haslinger đã đầu tư mạnh mẽ vào Ziehrer, quảng bá ông như một đối trọng với Johann Strauss II. Ngày 21 tháng 11 năm 1863, Ziehrer có buổi ra mắt công chúng đầu tiên với tư cách nhạc trưởng tại phòng hòa nhạc Dianabad-Saal ở Viên. Buổi biểu diễn này đánh dấu sự khởi đầu của một sự nghiệp kéo dài và cuộc cạnh tranh không ngừng nghỉ với nhà Strauss.

Sự nghiệp Nhạc trưởng Quân đội 
Một trong những yếu tố quan trọng giúp Ziehrer xây dựng danh tiếng là vai trò nhạc trưởng (Kapellmeister) trong các ban nhạc quân đội Áo-Hung. Ông từng giữ chức vụ này ở nhiều trung đoàn khác nhau:

 1870–1873: Nhạc trưởng của Trung đoàn Bộ binh số 55 (Infanterieregiment Nr. 55).
 1875–1878: Nhạc trưởng của Trung đoàn Bộ binh số 76 (Infanterieregiment Nr. 76).
 1885–1893: Đây là giai đoạn rực rỡ nhất trong sự nghiệp quân nhạc của ông khi ông dẫn dắt ban nhạc của Trung đoàn Bộ binh số 4 danh tiếng, được gọi là "Hoch- und Deutschmeister".

Với tư cách là nhạc trưởng của "Hoch- und Deutschmeister", Ziehrer đã đạt được danh tiếng quốc tế. Năm 1893, ông dẫn đầu ban nhạc này tới Chicago để biểu diễn tại Triển lãm Thế giới (World's Columbian Exposition). Tại đây, sự thành công của ông lớn đến mức ông đã kéo dài chuyến lưu diễn tại Mỹ vượt quá thời hạn cho phép, dẫn đến việc ông bị sa thải khỏi quân đội khi trở về Áo.

Đối đầu với gia đình Strauss 
Sự cạnh tranh giữa Ziehrer và gia đình Strauss là một chủ đề nổi bật trên báo chí Viên thời bấy giờ. Năm 1878, sau khi Eduard Strauss giải tán dàn nhạc của mình do tranh chấp nội bộ, Ziehrer đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội và chiêu mộ nhiều nhạc công cũ của Eduard để thành lập dàn nhạc riêng dưới tên gọi "Cựu dàn nhạc Eduard Strauss" (Frühere Eduard Strauss-Kapelle). Hành động này đã dẫn đến một vụ kiện tụng, buộc Ziehrer phải đổi tên dàn nhạc, nhưng nó cũng chứng tỏ sự nhạy bén và quyết liệt của ông trong việc cạnh tranh thị phần âm nhạc tại Viên.

Giám đốc Âm nhạc Vũ hội Hoàng gia 
Đỉnh cao danh vọng chính thức của Ziehrer đến vào năm 1908, khi Hoàng đế Franz Joseph I của Áo bổ nhiệm ông vào vị trí k.k. Hofballmusikdirektor (Giám đốc Âm nhạc Vũ hội Hoàng gia). Vị trí này trước đó đã bị gia đình Strauss thống trị trong nhiều thập kỷ (lần lượt là Johann Strauss I, Johann Strauss II và Eduard Strauss). Ziehrer là người thứ tư và cũng là người cuối cùng giữ tước hiệu này trước khi chế độ quân chủ sụp đổ sau Thế chiến thứ nhất.

Tác phẩm 
Ziehrer là một nhà soạn nhạc vô cùng năng suất với hơn 600 tác phẩm, bao gồm các điệu waltz, polka, hành khúc và operetta. Phong cách âm nhạc của ông được đánh giá là đậm chất Viên, vui tươi và đôi khi mang âm hưởng dân gian bình dị hơn so với sự tinh tế quý tộc của Johann Strauss II.

Operetta 
Sự nghiệp sân khấu của Ziehrer bắt đầu khá sớm nhưng chỉ thực sự gặt hái thành công vang dội vào cuối thế kỷ 19. Các tác phẩm tiêu biểu bao gồm:

 Mahomeds Paradies (1866): Tác phẩm sân khấu đầu tay của ông.
 Die Landstreicher (Những kẻ lang thang, 1899): Đây được coi là kiệt tác operetta của Ziehrer. Tác phẩm được công diễn lần đầu vào ngày 26 tháng 7 năm 1899 tại nhà hát mùa hè "Venedig in Wien" ở công viên Prater. Thành công của nó đã giúp khẳng định vị thế của Ziehrer trong "Kỷ nguyên Bạc" của Operetta Viên.
 Die drei Wünsche (Ba điều ước, 1901): Công diễn lần đầu ngày 9 tháng 3 năm 1901 tại Carltheater.
 Der Fremdenführer (Người hướng dẫn du lịch, 1902): Ra mắt ngày 11 tháng 10 năm 1902 tại Theater an der Wien.
 Der Schätzmeister (Nhà thẩm định, 1904): Công diễn lần đầu ngày 10 tháng 12 năm 1904 tại Carltheater.
 Fesche Geister (Những linh hồn bảnh bao, 1905): Ra mắt ngày 7 tháng 7 năm 1905 tại "Venedig in Wien".
 Ein tolles Mädel (Cô gái điên rồ, 1907): Công diễn lần đầu ngày 24 tháng 8 năm 1907 tại Wiesbaden, sau đó nhanh chóng được đưa về Viên.

Waltz và Hành khúc nổi tiếng 

 Weaner Mad'ln (Những cô gái Viên), Op. 388: Một trong những bản waltz nổi tiếng nhất của ông, ra mắt năm 1888 khi ông còn chỉ huy ban nhạc Deutschmeister. Đặc điểm nổi bật của tác phẩm này là phần huýt sáo trong đoạn mở đầu.
 Wiener Bürger (Công dân Viên), Op. 419: Ra mắt năm 1890, tác phẩm này được đánh giá là sánh ngang với các bản waltz hay nhất của Strauss và vẫn thường xuyên được biểu diễn tại Nhạc hội Năm mới của Vienna Philharmonic.
 Schönfeld-Marsch, Op. 422: Một bản hành khúc quân đội kinh điển, được đặt theo tên của Tướng quân sự Freiherr von Schönfeld.
 Faschingskinder (Những đứa trẻ của lễ hội Carnival), Op. 382.

Những năm cuối đời và cái chết 
Thế chiến thứ nhất nổ ra đã đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên và cũng là sự suy tàn trong cuộc đời Ziehrer. Với sự sụp đổ của chế độ quân chủ Habsburg vào năm 1918, chức danh Giám đốc Âm nhạc Vũ hội Hoàng gia của ông bị bãi bỏ. Tài sản của ông bị lạm phát phi mã "nuốt chửng" và ông rơi vào cảnh nghèo túng trong những năm cuối đời.

Karl Michael Ziehrer qua đời ngày 14 tháng 11 năm 1922 tại căn hộ của mình ở Viên trong sự quên lãng của công chúng đương thời. Tuy nhiên, thi hài của ông sau đó đã được an táng trọng thể tại một ngôi mộ danh dự (Ehrengrab) ở Zentralfriedhof (Nghĩa trang Trung tâm Viên), Nhóm 32 C, Mộ số 1, gần mộ của các huyền thoại âm nhạc khác.

Vợ ông, Marianne Edelmann (mất năm 1922 trước ông không lâu), cũng được chôn cất cùng ông.

Di sản và Tưởng niệm 
Mặc dù không đạt được danh tiếng toàn cầu như Johann Strauss II, âm nhạc của Ziehrer vẫn giữ một vị trí quan trọng trong di sản văn hóa Áo.

 Tượng đài: Năm 1959, một tượng đài tưởng niệm Ziehrer do nhà điêu khắc Robert Ullmann thực hiện đã được khánh thành tại công viên Prater ở Viên. Tượng đài khắc họa ông trong bộ quân phục của nhạc trưởng Deutschmeister.
 Phim ảnh: Cuộc đời của ông là chủ đề của bộ phim năm 1944 mang tên Wiener Mädeln (Những cô gái Viên), do Willi Forst đạo diễn, trong đó Forst cũng đóng vai Ziehrer.
 Quỹ Ziehrer: Năm 1935, Quỹ Carl Michael Ziehrer được thành lập để bảo tồn các tác phẩm của ông và hỗ trợ các nhạc sĩ nghèo.
 Tên đường: Nhiều con đường tại Áo được đặt theo tên ông, bao gồm Carl-Michael-Ziehrer-Straße ở Viên và Ziehrerweg.

Danh mục tác phẩm chọn lọc 
Dưới đây là một số tác phẩm tiêu biểu trong số hơn 600 sáng tác của ông, được phân loại theo mã số Opus (Op.):

 Op. 388: Weaner Mad'ln (Waltz)
 Op. 419: Wiener Bürger (Waltz)
 Op. 422: Schönfeld-Marsch (Hành khúc)
 Op. 478: Herreinspaziert! (Waltz - từ operetta Der Schätzmeister)
 Op. 518: Samt und Seide (Waltz) (Lưu ý: Một số nguồn ghi Op. 515, cần đối chiếu danh mục chính thức).
 Op. 525: Fesche Geister (Overture)
 Op. 566: Mein Herz lässt dich grüßen (Tác phẩm cuối cùng được đánh số)

Chú thích

Tham khảo
Lamb, Andrew (1992), 'Ziehrer, C M' in The New Grove Dictionary of Opera, ed. Stanley Sadie (London) ISBN 0-333-73432-7

Ziehrer on the Johann Strauss Society of Great Britain

Liên kết ngoài
 Ziehrer Foundation (in English and German)
List Complete list of Ziehrer's compositions from the Johann Strauss Society of Great Britain 

Sinh năm 1843
Mất năm 1922
Nhà soạn nhạc Áo