Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Thiên tài lang băm

Yong-pal () là một bộ phim truyền hình Hàn Quốc sản xuất năm 2015 với sự tham gia của Joo Won và Kim Tae-hee. Ban đầu bộ phim dự kiến phát sóng 16 tập vào lúc 21:55 thứ Tư và Năm trên kênh SBS, bắt đầu từ ngày 5 tháng 8 năm 2015, nhưng sau đó do sức hút lớn từ khán giả nên được kéo dài thêm 2 tập.

Nội dung
Kim Tae-hyun là một bác sĩ phẫu thuật tài năng, giới xã hội đen thường gọi anh là Yong-pal. Vì cần tiền để chữa bệnh cho em gái nên Tae-hyun phải thực hiện những ca phẫu thuật phi pháp, bệnh nhân của anh là những tay anh chị máu mặt trong thế giới ngầm. Tae-hyun sau đó gặp "Công chúa ngủ trong rừng" Han Yeo-Jin, một nữ thừa kế, người đang hôn mê trong bệnh viện.

Diễn viên
Diễn viên chính
Joo Won vai Kim Tae Hyun
Một bác sĩ phẫu thuật tài năng, được biết đến với cái tên Yong-pal
Kim Tae-hee vai Han Yeo Jin
Người thừa kế chính Tập đoàn Hanshin
Jo Hyun-jae vai Han Do Joon
Anh trai cùng cha khác mẹ với Han Yeo-jin, người mong muốn có được gia sản của cô
Chae Jung-ahn vai Lee Chae Young
Vợ Han Do-joon
Tầng 12 Bệnh viện Hanshin
Jung Woong-in vai Trưởng khoa Lee
Bae Hye-sun vai Y tá Hwang
Stephanie Lee vai Cynthia
Bệnh viện Hanshin
Jo Bok-rae vai Park Tae Yong
Cha Soon-bae vai Trưởng khoa Shin
Kim Mi-kyung vai Y tá trưởng Kang Soo Min, phòng mổ
Oh Na-ra vai Y tá, phòng chăm sóc đặc biệt
Park Pal-young vai Giám đốc bệnh viện Byung
Moon Ji-in vai Y tá Song
Yoo Joon-hong vai Thực tập sinh 1
Im Hwa-young vai Thực tập sinh 2
Kim Don-sSuk vai Kim Do Young (Thực tập sinh 3)
Kim Kwang-in vai Lee Seung Hoon
Người quen của Tae-hyun
Song Kyung-chul vai Doo Chul
Ahn Se-ha vai Man Shik
Park Hye-soo vai Kim So Hyun (em gái)
Choi Joon-yong vai bố Tae Hyun
Kim Na-woon vai mẹ Tae Hyun
Tập đoàn Hanshin
Nam Myung-ryul vai bố Chae Young
Jang Kwang vai Chủ tịch Go
Cảnh sát
Yoo Seung-mok vai Thanh tra Lee
Jo Hwi vai Thanh tra Kim
Diễn viên khác
Choi Min vai Choi Sung Hoon (Andre)
Choi Byung-mo vai Secretary Min (trợ lý của Han Do Joon)
Min Jin-woong vai Lee Sang Chul (vệ sĩ của Tae Hyun)

Rating

Key
-Rating thấp nhất
-Rating cao nhất

Giải thưởng và đề cử

Phát sóng quốc tế
  Indonesia - ONE TV ASIA
  Malaysia - ONE TV ASIA
  Singapore - ONE TV ASIA
  Philippines - GMA Network
  Nhật Bản - KNTV
  Việt Nam - HTV2

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ Yong-pal trên SBS 

Phim truyền hình SBS, Hàn Quốc
Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2015
Chương trình truyền hình tiếng Triều Tiên
Phim truyền hình lãng mạn Hàn Quốc
Phim truyền hình Hàn Quốc thập niên 2010
Sâu vòi voi

Sâu đục thân chuối hay còn gọi là sâu vòi voi (Danh pháp khoa học: Cosmopolites sordidus) là một loài côn trùng trong họ Dryophthoridae, chúng là loài côn trùng ký sinh và gây hại trên cây chuối. Còn được gọi là con nhậy, con bọ đầu dài hay con sùng đục gốc chuối, nhìn chung nơi nào trồng chuối cũng đều thấy có mặt của loài sâu hại này, nhất là trên giống chuối già (chuối tiêu). Đây là loại sâu nguy hiểm gây hại cho vườn chuối.

Đặc điểm
Là một loại bọ cánh cứng đầu dài, có màu nâu đen hoặc màu xám đen, cơ thể hình bầu dục, dài khoảng 12-16 ly, chiều ngang khoảng 3-4 ly, và có vòi dài khoảng 3 ly, chúng hoạt động và đẻ trứng vào ban đêm, ít khi bay mà thường di chuyển bằng cách bò. Con trưởng thành có thể sống tới 2 năm.

Trứng có hình bầu dục dài khoảng 2 ly, màu trắng, thời gian trứng kéo dài khoảng 7-8 ngày. Sau khi nở sâu non (ấu trùng) có màu trắng sữa, mập mạp. Thời gian sâu non kéo dài khoảng 3 tuần. Đẫy sức sâu non làm một cái kén hình bầu dục ở những bẹ bị thối nhũn phía ngoài, rồi hoá nhộng bên trong, thời gian nhộng kéo dài khoảng 5-8 ngày. Cũng cần phân biệt loại sâu đục thân giả của cây phá hoại thân giả và sâu đục thân thật còn gọi là sâu vòi voi phá hoại chủ yếu ở thân thật dưới mặt đất.

Gây hại
Sâu đẻ trứng vào gốc chuối, trúng nở thành sâu đục vào củ chuối và lan lên thân giả.Sâu làm cây chuối chậm phát triển. Con cái thường đẻ trứng rải rác ở giữa các bẹ lá, vào chỗ bẹ hay cuống lá bị thối nhũn, hoặc đục lỗ nhỏ ở mặt ngoài bẹ của những cây chuối đang có hoặc sắp có buồng rồi đẻ trứng vào đó. Con trưởng thành cái cũng có thể chui xuống đất dùng vòi nhọn ở đầu đục củ chuối thành những lỗ nhỏ rồi đẻ trứng vào trong đó.

Con non không có chân đục vào trong thân giả thành những đường hầm ngang dọc trong thân, các đường hầm này ngày càng dài và rộng ra (tại các lỗ đục thường thấy có nhựa chuối tiết ra lầy nhầy màu vàng đục). Chúng đi đến đâu sâu để lại một đường phân như mùn cưa. Nếu nặng thân cây có thể bị rỗng như xơ mướp, làm cho thân giả bị thối, lá vàng, nõn bị héo, củ thối và cuối cùng là cả cây bị chết. Nếu cây đã có buồng thì thường sẽ bị gẫy ngang thân hoặc gẫy cuống buồng. Những cây bắt đầu trổng bông trở đi thường là những cây bị sâu gây hại nhiều nhất.

Chú thích

Tham khảo
 

S
Động vật được mô tả năm 1824
Bọ xít

Bọ xít (Danh pháp khoa học: Pentatomidae) là một họ côn trùng thuộc bộ cánh nửa. Trong họ này có nhiều loài được coi là có hại đối với nông nghiệp khi phá hoại cây trồng.

Gây hại
Chúng thường gây hại khi lúa còn non ở giai đoạn mạ,lúa hồi xanh và đang đẻ nhánh. Lúa xuân muộn (tháng 3, 4) thường bị hại nặng hơn cả. Lúa gieo thẳng bị hại nặng hơn lúa cấy. Những năm khô hạn thích hợp cho bọ trĩ phát sinh rộ. Ruộng lúa càng khô hạn thì thiệt hại do bọ trĩ gây ra càng lớn. Bọ xít thường gây hại nặng ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Trứng bọ xít bị nhiều loài ong ký sinh, đó là Anatatus aff japonicus và Oeneyrtus fongi.

Bọ xít còn hại thanh long. Hai loài bọ xít là bọ xít xanh và bọ xít đen. Hai loài bọ xít này thường gây hại cho cây thanh long từ khi cây có nụ hoa cho đến khi hình thành quả. Chúng thường bu lại thành từng đám trên nhánh non, nụ hoa, quả non để gây hại. Cả con bọ trưởng thành và con bọ ấu trùng đều gây hại cho cây thanh long bằng cách chích hút nhựa, để lại những vết chích rất nhỏ, khi quả chín chỗ vết chích xuất hiện một chấm đen, vỏ quả sần sùi, làm mất giá trị thương phẩm.

Một số loài
 Bọ xít hôi (Leptocorisa acuta) 
 Bọ xít xanh (Nezara viridula) 
 Bọ xít đen (Scotinophara spp).
 Bọ xít hại nhãn vải (Tessaratoma papillosa): Sâu non và sâu trưởng thành của bọ xít vải đều hại cây. Chúng chích hút dinh dưỡng ở các chồi non, quả non, gây ra hiện tượng hoa, rụng quả.

Tham khảo

Liên kết ngoài
I.A.D. Robertson: The Pentatomoidea (Hemiptera: Heteroptera) of Sub-Saharan Africa: a database. Malindi, 2009
 I. A. D. Robertson: The Pentatomoidea (Hemiptera: Heteroptera) of Sub-Saharan Africa: a database. Malindi, 2009. Online version in Repository Naturalis Leiden

Pentatomoidea
Pon de Replay

Pon de Replay là đĩa đơn đầu tay của nghệ sĩ thu âm người Barbados Rihanna nằm trong album phòng thu đầu tay của cô Music of the Sun (2005). Nó được viết và sản xuất bởi Vada Nobles, Alisha Brooks, Carl Sturken và Evan Rogers. Bài hát được phát hành vào ngày 24 tháng 5 năm 2005 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album. Trước khi ký kết hợp đồng thu âm 6 album với Def Jam Recordings, "Pon de Replay" là một trong ba bài hát được Rihanna thu âm dưới dạng bản thu nháp và gửi đến các hãng thu âm. Đây là một bản dance-pop, dancehall và R&B với những âm hưởng từ pop và reggae, trong đó nội dung bài hát xoay quanh việc Rihanna hỏi DJ để bật âm lượng của bài hát mình yêu thích lên to hơn. "Pon de Replay" có nghĩa là "phát lại bài hát" trong Bajan Creole, một trong hai ngôn ngữ chính thức ở Barbados.

"Pon de Replay" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao cấu trúc của bài hát và sự lựa chọn nó như là đĩa đơn đầu tay của nữ ca sĩ. Đây là một đĩa đơn thành công về mặt thương mại, đạt vị trí quán quân ở New Zealand và bảng xếp hạng Dance Club Songs của Billboard. Nó cũng đạt vị trí thứ hai trên Billboard Hot 100 và UK Singles Chart, cũng như lọt vào top 5 ở 8 quốc gia khác như Áo, Bỉ, Đan Mạch và Thụy Sĩ. Video ca nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Little X, trong đó Rihanna tham gia một bữa tiệc ở câu lạc bộ với bạn bè của cô, và nữ ca sĩ đã lên sàn nhảy và yêu cầu DJ phát bản nhạc yêu thích của mình lớn hơn.

Danh sách bài hát
Bản trên radio
 "Pon de Replay" (bản trên radio) – 3:34

Đĩa CD
 "Pon de Replay" (bản trên radio) – 3:34
 "Pon de Replay" (Elephant Man phối lại) – 3:37

Đĩa CD maxi tại châu Âu
 "Pon de Replay" (bản trên radio) – 3:34 
 "Should I? (hợp tác với J-Status)" – 3:06
 "Pon de Replay" (Cotto's Replay Dub) – 6:48
 U-MYX remix software "Pon de Replay"

Đĩa CD tại Đức
 "Pon de Replay" (bản album) – 4:06
 "Pon de Replay" (Cotto's Replay Dub) – 6:48

iTunes EP
 "Pon de Replay" (bản Play) – 7:32
 "Pon de Replay" (bản Cotto's Replay Dub) – 6:47

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

| Bạch kim
| 70,000
| Vàng
| 10,000
| Vàng
| 20,000
| Bạc
| 254,800
| 2× Bạch kim
| 2,000,000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Đĩa đơn năm 2005
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn đầu tay
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Bài hát của Rihanna
Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Mix Show Airplay
Bài hát năm 2005
Bài hát nhạc dance-pop
Bài hát dancehall
Đĩa đơn của Def Jam Recordings
Bài hát về khiêu vũ
Bài hát về âm nhạc
Bàn tay khỉ

Bàn tay khỉ (nguyên tác tiếng Anh: The Monkey's Paw) là một truyện ngắn kinh dị siêu nhiên của W.W. Jacobs sáng tác năm 1902.

Tóm tắt nội dung 

Câu chuyện bắt đầu trong ngôi nhà của gia đình White gồm hai vợ chồng ông bà White và anh con trai tên Herbert. Thượng sĩ Morris, người giúp việc cũ cho gia đình, đã có cuộc đến thăm nhà. Cả bốn người ngồi nói chuyện. Ông White đã gợi cho Morris kể về bàn tay khỉ. Thượng sĩ rút trong túi ra một bàn tay khỉ đã khô, nói rằng nó đã được một đạo sĩ yểm bùa khiến cho tất cả có ba người đàn ông có thể có được ba điều ước. Đã có hai người ước là chủ nhân đầu tiên của bàn tay và chính Morris. Morris chỉ biết điều ước cuối cùng của chủ nhân ban đầu là được chết và không tiết lộ điều ước của chính anh. Sau đó Morris quăng bàn tay khỉ vào lò sưởi. Ông White nhanh tay chộp lại, dù Morris khuyên ông hãy hủy nó đi. Sau khi Morris ra về, cả gia đình cùng vây quanh bàn tay khỉ. Bà White hỏi hai cha con muốn ước gì và Herbert đã gợi cho cha ước có hai trăm bảng. Ước xong, bàn tay khỉ bỗng nhiên cử động.

Sáng hôm sau, không có gì xảy ra. Herbert đi làm. Chiều hôm đó, người đại diện của hãng Meggins và Maw đến gặp ông bà White, báo tin Herbert đã chết vì rơi vào máy trộn bột giấy. Để đền bù, họ sẽ trao cho hai ông bà White một khoản tiền hai trăm bảng. Bà White đau đớn khóc ngất, còn ông White thì tối sầm mặt.

Mười ngày sau khi Herbert chết, bà White nhớ đến bàn tay khỉ, bảo ông White hãy ước cho Herbert sống lại. Ông White từ chối, nhưng rồi đành phải làm theo ý vợ. Ngay sau đó, có tiếng đập cửa dưới nhà. Bà White định ra mở cửa nhưng ông White cố sức ngăn cản. Tuyệt vọng vì sợ hãi, ông White sử dụng điều ước cuối cùng là để cho Herbert ra đi mãi mãi. Câu chuyện kết thúc với tiếng gõ cửa ngưng bặt. Khi bà White mở cửa thì không thấy ai cả.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Toàn văn nguyên tác
Plocaederus

Xén tóc hại thân xoài hay còn gọi là bù xòe (Danh pháp khoa học: Plocaederus) là một chi bọ cánh cứng thuộc họ xén tóc Cerambycidae. Nhiều loài trong số chi này là đối tượng gây hại ở cây xoài.

Các loài
Chi này có các loài sau
 Plocaederus barauna Martins & Monné, 2002
 Plocaederus bipartitus (Buquet, 1860)
 Plocaederus confusus Martins & Monné, 2002
 Plocaederus dozieri Martins & Galileo, 2010
 Plocaederus fasciatus (Martins & Monné, 1975)
 Plocaederus fragosoi Martins & Monné, 2002
 Plocaederus fraterculus (Martins, 1979)
 Plocaederus glaberrimus (Martins, 1979)
 Plocaederus glabricollis (Bates, 1870)
 Plocaederus inconstans (Gounelle, 1913)
 Plocaederus mirim Martins & Monné, 2002
 Plocaederus pactor (Lameere, 1885)
 Plocaederus pisinnus (Martins & Monné, 1975)
 Plocaederus plicatus (Olivier, 1790)
 Plocaederus rugosus (Olivier, 1795)
 Plocaederus rusticus (Gounelle, 1909)
 Plocaederus yucatecus (Chemsak & Noguera, 1997)

Gây hại
Những loại xén tóc này đục trên thân chính hoặc nhánh lớn thường làm chết nhánh hoặc suy yếu cả cây. Trưởng thành có thân mình cứng, màu nâu sậm, dài khoảng 30-35mm. Chân và râu màu nâu đỏ, râu cứng và dài hơn cơ thể. Con cái đẻ trứng vào các vết nứt của cây hoặc ngay cháng cây. Ấu trùng màu trắng, dài khoảng 50-60mm, đầu rất nhỏ so với mình. Khi nở ra, ấu trùng chui qua vỏ vào trong đục thành đường hầm trong thân cây và cành cây, ăn phá ở đó.

Giai đoạn ấu trùng kéo dài sức phá hại của chúng rất lớn. Ấu trùng đủ lớn chui ra làm nhộng ngay ở dưới vỏ cây. Nhộng được bao bọc bởi một kén trắng to, có cấu tạo bằng calcium rất cứng. Trong một cây có thể có nhiều con gây hại cùng một lúc. Loài này thường tấn công cây lớn khoảng 10 năm tuổi. Rất khó để phát hiện triệu chứng gây hại vì loài này trong quá trình ăn không thải phân ra ngoài, thường chỉ phát hiện khi ấu trùng đã vũ hóa và qua sự hiện diện của các lỗ đục.

Tham khảo

 Bezark, Larry G. A Photographic Catalog of the Cerambycidae of the World. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2012.
Fahrenheit 9/11

Fahrenheit 9/11 là phim tài liệu năm 2004 được thực hiện bởi nhà làm phim, đạo diễn và nhà bình luận chính trị người Mỹ Michael Moore. Phim đưa ra cái nhìn quan trọng trước tổng thống George W. Bush, chiến tranh chống khủng bố và phản ánh của giới truyền thông.

Trong phim, Moore cho rằng giới truyền thông Mỹ là "cổ vũ viên" cho Cuộc tấn công Iraq 2003 mà không đưa ra một phân tích chính xác hay khách quan nào về nhân tố chiến tranh hoặc kết quả thương vong. Phim gây nên nhiều tranh cãi mạnh mẽ, trong đó có sự nghi ngờ tính chính xác của nó. Tựa đề phim là sự ám chỉ đến tiểu thuyết Fahrenheit 451 năm 1953 của Ray Bradbury, đưa ra quan điểm tiêu cực đến tương lai của Hoa Kỳ.

Phim mở màn tại Liên hoan phim Cannes 2004 và nhận được tràng vỗ tay khen ngợi suốt 20 phút, một trong những lần hoan nghênh dài hơi nhất lịch sử liên hoan phim. Phim cũng giành được giải thưởng lớn nhất, Cành cọ vàng. Trong khi đó, phim bị nhận 5 đề cử giải Mâm xôi vàng và "thắng" 4 giải.

Sản xuất

Phát hành

Đánh giá chuyên môn

Giải thưởng

Tranh cãi

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
 
 
 
 
 

Phim tài liệu Mỹ
Phim Mỹ
Phim độc lập Mỹ
Phim dựa trên sự kiện ngày 11 tháng 9
Phim của hãng Lionsgate
Phim và người giành giải Cành cọ vàng
Alice Cooper

Alice Cooper (tên khai sinh Vincent Damon Furnier; sinh ngày 4 tháng 2 năm 1948) 
là một ca sĩ, nhạc sĩ, nhạc sĩ và diễn viên không chuyên người Mỹ có sự nghiệp kéo dài năm thập kỷ. Lưu diễn với một chương trình sân khấu có máy chém, ghế điện, máu giả, trăn khổng lồ, búp bê em bé, và đấu kiếm, Cooper được người hâm mộ và các đồng nghiệp mệnh danh là "Bố già của Shock Rock"; ông đã lấy ý tưởng từ phim kinh dị, tạp kỹ, và garage rock để đi tiên phong tạo ra một thương hiệu rock rùng rợn trên sân khấu để gây sốc cho các khán giả.

Sự nghiệp âm nhạc

Giải thưởng và đề cử
Giải Grammy

Sự nghiệp điện ảnh
 Diary of a Mad Housewife – 1970
 Roadie – 1980
 Monster Dog - 1984
 Prince of Darkness – 1987
 Freddy's Dead: The Final Nightmare - 1991
 Wayne's World – 1992
 Suck – 2009
 Dark Shadows – 2012
 Bigfoot – 2012
 Skum Rocks! – 2013
 Super Duper Alice Cooper – 2014

Tham khảo

Sách tham khảo 

 This Day in Rock Cooper accident

Liên kết ngoài 

 

 
 Official Nights with Alice Cooper website 
 Nights With Alice Cooper on Planet Rock 
 Alice Cooper Artist Page @ VH1.com 
 Alice Cooper at Allmusic.com

Sinh năm 1948
Nhạc sĩ Mỹ thế kỷ 20
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Nhạc sĩ Mỹ thế kỷ 21
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Nam ca sĩ Mỹ
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Ireland
Người Mỹ gốc Scotland
Nhạc sĩ nhạc rock Mỹ
Ca sĩ nhạc rock Mỹ
Người viết bài hát nhạc rock Mỹ
Nghệ sĩ của Atlantic Records
Nhân vật còn sống
DJ người Mỹ
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Người Mỹ gốc Pháp
Nhạc sĩ hard rock Mỹ
Nghệ sĩ của Epic Records
Người đoạt giải Kerrang!
Nghệ sĩ của MCA Records
Người viết bài hát từ Arizona
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Ống nano

Ống nano (tiếng Anh: nanotube) single là một cấu trúc nano 2 chiều dạng ống với đường kính ống ở cỡ nano. Ống nano có thể hình thành với một số loại vật liệu khác nhau, trong đó nổi tiếng nhất là ống nano cacbon, nhưng ngoài ra cũng có các từ boron nitride (BN), silic,... và cả vật liệu hữu cơ như DNA. Ống nano có thể là đơn vách (single-walled nanotube-viết tắt là SWNT) hoặc đa vách (multi-walled nanotube). Hiện người ta đã thành công trong việc chế tạo những ống nano nhỏ đến cớ 4 Angstrom (0.4 nm). Ống nano được cho là có tiềm năng lớn trong nhiều lĩnh vực khác nhau như điện tử, năng lượng sạch, xúc tác,...

Xem thêm
Ống nano cacbon

Tham khảo

Tập chỉ mục hóa học
Lũ chuột trong tường

Lũ chuột trong tường (tiếng Anh: The Rats in the Walls) là một truyện ngắn kinh dị của H.P. Lovecraft sáng tác năm 1923.

Câu chuyện
Câu chuyện kể về một lũ chuột lông lá và đông đúc sống ở tu viện Exham của Anh. Chúng có tới hàng vạn con, thường xuyên quấy nhiễu người dân địa phương. Tiếng động của chúng trong những bức tường đã khiến cho người chủ mới và con mèo của ông bực mình. Thế là ông liền tổ chức một cuộc thám hiểm để tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra cùng với vài người bạn bao gồm cả đại úy Norrys, một người đàn ông vốn rất mập mạp. Họ đi xuống hầm tu viện và phát hiện cả một thành phố cổ bị chôn vùi, với đầy dẫy những bộ xương người.

Những người này có lẽ đã bị giam giữ từ rất lâu, và mục đích của việc đó là dùng họ như đồ hiến tế cho một nghi lễ thần thánh. Bất ngờ, lũ chuột tấn công đám người cùng với con mèo của người chủ. Ba giờ sau, ông tỉnh dậy và kinh hoàng nhận ra cái xác bị ăn mất phân nửa của đại úy Norrys ngay bên cạnh mình, và con mèo thì đang bơi xé cuống họng của ông ta. Sau thảm họa đó, chính quyền đã cho phá nổ tu viện Exham và cho rằng chính người chủ mới đã ăn thịt Norrys. Suốt những năm tháng còn lại, ông luôn nghe thấy tiếng chuột kêu trong những bức tường, chỉ có điều là những bức tường bên trong xà lim của một bệnh viện tâm thần.

Ghi chú

Tham khảo 
 Definitive version.
H. P. Lovecraft, More Annotated Lovecraft, S. T. Joshi and Peter Cannon, eds.
H. P. Lovecraft, The Annotated Lovecraft, S. T. Joshi, ed.
Lin Carter, Lovecraft: A Look Behind the Cthulhu Mythos.
S. T. Joshi and David E. Schultz, An H. P. Lovecraft Encyclopedia.

Liên kết ngoài 

Truyện ngắn năm 1924
Hải đồ

Hải đồ là một loại bản đồ thể hiện các vùng biển và các vùng bờ biển lân cận. Tùy thuộc vào tỷ lệ bản đồ mà trên hải đồ có thể thể hiện độ sâu đáy biển và cao độ của đất liền, các đặc điểm tự nhiên và nhân tạo dùng để định vị, thông tin về thủy triều và dòng chảy, chi tiết về trường từ khu vực, và các công trình nhân tạo như cảng, các toàn nhà, và cầu. Các hải đồ là công cụ thiết yếu trong định vị trên biển; nhiều quốc gia yêu cầu các tàu vận tải, đặc biệt là tàu thương mại phải trang bị nó. Hải đồ có thể được thành lập ở dạng in ra giấy hoặc hải đồ điện tử. Các công nghệ gần đây cho phép in ra các hải đồ theo các khu vực yêu cầu, có thể tải xuống từ các công ty in thương mại.

Tham khảo

Thủy đạc học
Đồ họa thông tin
Loại bản đồ
Trợ giúp dẫn đường

Thuật ngữ hàng hải
George Langelaan

George Langelaan (19 tháng 1 năm 1908 – 9 tháng 2 năm 1972) là một nhà văn và nhà sưu tầm thông tin người Anh sinh ra ở Paris, Pháp. Ông được biết đến nhiều nhất qua tác phẩm Người ruồi (The Fly).

Sự nghiệp
Trong Thế chiến II, George là một điệp viên và đặc vụ cho phe Đồng minh như là một thành phần của SOE (Tổ chức Hoạt động Đặc biệt). Ông hoạt động trong phân khu F cấp Đại úy hải quân với mật danh Langdon. Theo hồi ký của ông, Mặt nạ chiến tranh (1959), ông đã trải qua ca phẫu thuật thẩm mỹ trước khi được đưa sang Pháp. Ông nhảy dù xuống vùng Pháp bị chiếm đóng vào ngày 7/9/1941 để liên lạc với các lực lượng kháng chiến Pháp phía nam của Chaateauroux, sắp xếp để gặp Édouard Herriot. Ông đã bị bắt vào ngày 06 tháng 10 và bị giam cầm trong trại Mauzac. Ông bị Đức quốc xã kết án tử hình, nhưng trốn thoát (ngày 16 tháng 7 năm 1942) và trở về Anh để tham gia cuộc đổ bộ Normandy. Ông đã nhận được huân chương Croix de Guerre của Pháp.

Langelaan là một người bạn của nhà huyền bí Aleister Crowley, tuyên bố ông là một gián điệp và "bằng việc chiến thắng sự tin tưởng của người Đức ở Mỹ, ông đã có khả năng tiếp xúc với các thành viên hội nhóm ngầm của họ".

Trong những năm 1950 và năm 1960, ông đã viết nhiều hồi ký, tiểu thuyết và truyện ngắn mà sau này đã được dựng thành phim và được chiếu trên truyền hình.

Ông mất năm 1972 ở tuổi 64.

Các tác phẩm

Truyện ngắn
Người tên Langdon:Kí ức của một đặc vụ
Người ruồi
Phép màu kỳ lạ
Mặt nạ chiến tranh:Từ Dunkirk đến ngày giao tranh-Những trò lừa của một đặc vụ Anh thông minh.
Những chàng kị sĩ của Dải Lụa Nổi
"Danse Macabre"
"Elaine"
Tôi đã cứu một cô vợ Hậu Cung
Máu lạnh
Theo phương diện khác
Cá heo cũng biết nói
Tàu cao tốc Thây Ma
Hết giờ
Món salad đầu người
Người máy biết nghĩ / Kẻ tầm não
Kẻ phản đảng
Những vị khách mới
Mười ba bóng ma

Chuyển thể thành phim
Người ruồi
Sự trở lại của người ruồi
Lời nguyền của người ruồi
Hyperion
Người ruồi tái bản
Người ruồi II

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 George Langelaan  at the FictionMags Index
 George Langelaan  at the Index to Science Fiction Anthologies and Collections, Combined Edition

 
 
 The cover of the June, 1957 issue of Playboy, which contained the classic short story "The Fly"
 George Langelaan @ The Encyclopedia of Science Fiction, 3rd (online) edition.

Sinh năm 1908
Mất năm 1972
Nhà văn Anh viết truyện ngắn
Điệp viên Vương quốc Anh
Nhà văn từ Paris
The Fly
Điệp viên Thế chiến 2
Tiếng Hà Nhì

Tiếng Hà Nhì (Hà Nhì tò, Haqniqdoq hay ''; ) là một ngôn ngữ Tạng-Miến thuộc nhóm ngôn ngữ Lô Lô, được người Hà Nhì ở Trung Quốc, Lào và Việt Nam sử dụng.

Phân bố
Ở Trung Quốc, tiếng Hà Nhì hiện diện chủ yếu ở khu vực phía đông sông Mê Kông thuộc trung-nam tỉnh Vân Nam, chủ yếu ở Phổ Nhĩ và Hồng Hà. Tiếng Hà Nhì còn có mặt ở tỉnh Lai Châu và Lào Cai miền Tây Bắc Việt Nam và ở tỉnh Phongsaly của Lào.

Edmondson (2002) ghi nhận rằng tiếng Hà Nhì tại Việt Nam gồm hai phương ngữ riêng rẽ, một ở phía đông (huyện Mường Tè) và một ở phía tây (Phong Thổ, Bát Xát). Người Hà Nhì ở Việt Nam nói các phương ngữ khác nhau có thể hiểu lẫn nhau. Edmondson (2002) ghi nhận các phương ngữ Hà Nhì ở Việt Nam khác nhau chủ yếu ở từ vựng.

 Âm vị học 
Tiếng Hà Nhì có 3 thanh điệu chính và ba loại nguyên âm ngắn.

 Phụ âm 

 Nguyên âm 
Độ dài nguyên âm trong tiếng Hà Nhì cũng rất đặc biệt.

 Chữ viết 

Truyện dân gian của người Hà Nhì có nhắc đến một loại chữ viết cổ nhưng đã thất truyền khi người Hà Nhì di cư khỏi Tứ Xuyên. Ở Trung Quốc, người Hà Nhì ngày nay viết chữ Latinh với dạng chuẩn dựa trên phương ngữ Haya ở Lục Xuân thuộc Hồng Hà.

Ví dụ

 Xem thêm 
 Nhóm ngôn ngữ Hà Nhì

 Tham khảo 

Edmondson, Jerold A. 2002. "The Central and Southern Loloish Languages of Vietnam". Proceedings of the Twenty-Eighth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society: Special Session on Tibeto-Burman and Southeast Asian Linguistics (2002), pp. 1–13.
Li Yongsui [李永燧]. 1986. A sketch of the Hani language [哈尼语简志]. Beijing: Ethnic Publishing House [民族出版社].
Tạ Văn Thông, Lê Đông. 2001. Tiếng Hà Nhì. Hà Nội: Nhà xuất bản văn hóa dân tộc.
Yang Shihua [杨世华]; Bai Bibo [白碧波]. 2003. A study of the culture of the Hani people of Yuxi City'' [玉溪哈尼族文化研究]. Kunming: Yunnan Nationalities Press [云南民族出版社].

Liên kết ngoài 

 Hani language recordings at GlobalRecordings.net
 Hani–Japanese wordlist

Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Ngôn ngữ tại Lào
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Nadrian Seeman

Nadrian C. "Ned" Seeman (sinh ngày 16 tháng 12 năm 1945) là một nhà khoa học được biết đến vì sáng lập ra lĩnh vực công nghệ nano DNA. Vì thành tựu này ông đã nhận được giải Feymann về Công nghệ nano năm 1995 và giải Kavli năm 2010.

Công bố đáng chú ý
 —Considered to be the earliest paper outlining the concepts of DNA nanotechnology
 —The synthesis of the DNA cube
 —The synthesis of two-dimensional periodic lattices of double crossover molecules
 —The first DNA-based nanomechanical device
 —A popular science article explaining the field of DNA nanotechnology
 —The synthesis of three-dimensional periodic lattices of tensegrity triangle molecules
 —A DNA-based molecular assembly line

Chú thích

Công nghệ nano DNA
Sinh năm 1945
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Chicago
Tiếng La Hủ

Tiếng La Hủ (tên tự gọi: Ladhof [lɑ54xo11]) là ngôn ngữ của người La Hủ ở Trung Quốc, Thái Lan, Myanmar và Lào. Tiếng La Hủ thuộc ngữ tộc Tạng-Miến trong ngữ hệ Hán-Tạng.

Tại Vân Nam, Trung Quốc, nó được sử dụng rộng rãi cả bởi những người La Hủ và các dân tộc thiểu số khác ở Vân Nam, những người sử dụng nó như là một ngôn ngữ chung của vùng.

Tuy nhiên, ngôn ngữ này không được sử dụng rộng rãi và cũng không được dạy trong bất kỳ trường học nào ở Thái Lan, nơi mà nhiều người La Hủ trong thực tế là người tị nạn và di dân bất hợp pháp, đã vượt biên vào Thái Lan từ Myanmar.

Phân loại 
Tiếng La Hủ và tiếng Kucong có liên quan chặt chẽ với nhau, được phân loại là một nhánh riêng của nhóm ngôn ngữ Lô Lô bởi Ziwo Lama (2012), nhưng thuộc nhóm ngôn ngữ Lô Lô Trung tâm đối với David Bradley (2007). Tiếng La Hủ được phân loại là một nhánh chị em của nhánh Lô Lô Nam trong phân tích phát sinh tính toán của Satterthwaite-Phillips '(2011) của các ngôn ngữ Lô Lô-Miến.

Tham khảo 

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Lào
Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Ngôn ngữ tại Myanmar
Ngôn ngữ Lô Lô
Văn hóa Vân Nam
Ngôn ngữ tại Thái Lan
Người La Hủ
Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Eric Drexler

Kim Eric Drexler (sinh ngày 25 tháng 4 năm 1955) là một nhà khoa học Hoa Kỳ nổi tiếng vì là người đề ra thuật ngữ nanotechnology (công nghệ nano) và là một trong những nhà tiên phong trong lĩnh vực này. Ông đề xuất APM (chế tạo thiết bị chính xác ở bậc nguyên tử dựng nên từ những cấu trúc nano) như là mục tiêu tối hậu của công nghệ nano thay vì chế tạo vật liệu nano, tuy nhiên đề xuất này đã không được ghi nhận bởi dự án của Chính phủ Hoa Kỳ về phát triển công nghệ nano cho thế kỷ 21.

Drexler học tại Viện Công nghệ Massachusetts, tốt nghiệp tiến sĩ năm 1991. Trong thời gian học ở MIT, ông nghiên cứu công nghệ vũ trụ và bắt đầu quan tâm tới vật liệu nano và những khả năng của nó. Năm 1986 ông viết cuốn sách Engines of Creation, biện luận về việc chế tạo những cỗ máy phân tử có khả năng sử dụng để chế tạo các thiết bị khác, mở ra một lớp những thiết bị được thiết kế với độ chính xác mức độ phân tử mà ông cho rằng sẽ tạo ra một cuộc cách mạng công nghệ quan trọng. Cuốn sách thu hút sự quan tâm rộng rãi đối với lĩnh vực mới này.

Tuy nhiên nghiên cứu về công nghệ nano đi xa dần khỏi ý tưởng của Drexler, đặc biệt từ sau cuộc tranh luận giữa ông và Richard Smalley (giải Nobel Hóa học năm 1996) năm 2003 về định hướng của công nghệ nano.

Cùng với người vợ đầu là Christine Peterson, ông sáng lập nên Viện Foresight với sứ mệnh tự nêu ra là "chuẩn bị cho tương lai của công nghệ nano", nhưng đã rời bỏ tổ chức này đồng thời ly dị với Peterson năm 2002. Sau một thời gian làm cố vấn cho một số tập đoàn công nghệ, ông lấy Rosa Wang năm 2006 và hiện sống ở Oxford nơi ông làm học giả khách mời cho tại trường Oxford Martin thuộc Đại học Oxford.

Tác phẩm
 Engines of Creation (1986)
Có thể đọc miễn phí tại online at e-drexler.com 
 Unbounding the Future (1991; cùng với Christine Peterson và Gayle Pergamit) (ISBN 0-688-12573-5)
 Đọc và tải miễn phí tại Unbounding the Future: the Nanotechnology Revolution 
 Nanosystems: Molecular Machinery Manufacturing and Computation  (1992)
 Engines of Creation 2.0: The Coming Era of Nanotechnology - Updated and Expanded(2007)
 Radical Abundance: How a Revolution in Nanotechnology Will Change Civilization(2013), ISBN 1610391136

Tham khảo

Sinh năm 1955
Kỹ sư Mỹ
Nhân vật còn sống
Kỹ sư Mỹ thế kỷ 21
Hot (EP)

Hot là EP cũng như sản phẩm âm nhạc solo đầu tay của ca sĩ người Hàn Quốc Taeyang, thành viên ban nhạc K-pop Big Bang. EP được phát hành vào ngày 22 tháng 5 năm 2008 thông qua hãng đĩa YG Entertainment. Hai đĩa đơn trong EP được phát hành bao gồm "Hot" (; Prayer) và "Only Look At Me" (Hangul: 나만 바라봐; Naman Barabwa) đi kèm theo hai video âm nhạc. Track "Make Love" sau này được làm lại (thành bản tiếng Anh) và có mặt trong album đầu tiên của Big Bang tại Nhật mang tên Number 1. Thành viên cùng nhóm G-Dragon cũng thu âm "phần hai" của "Only Look At Me". Cả hai bản đều được thể hiện trong 2008 M.Net MKMF Awards, mà ở đó mỗi thành viên của Big Bang thể hiện một đoạn cùng nữ ca sĩ Lee Hyori. EP giành về cho Taeyang hai giải thưởng trong Lễ trao giải Korean Music Awards lần thứ 6 cho hạng mục Bài hát R&B/Soul hay nhất (cho "Only Look At Me") và Album R&B/Soul hay nhất.

Danh sách bài hát 

Nhạc mẫu
"Prayer" sử dụng nhạc mẫu trong bài "High" của David Hallyday

Chú thích

Liên kết ngoài
Taeyang trên YG Family

Album của Taeyang
EP của YG Entertainment
EP đầu tay năm 2008
EP tiếng Triều Tiên
EP của nghệ sĩ Hàn Quốc
EP K-pop
Tiếng Lô Lô

Tiếng Lô Lô hoặc Nuosu (Nuosu: ꆈꌠ꒿: Nuosuhxop) là ngôn ngữ uy tín của người Lô Lô. Tiếng Lô Lô là một ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Tạng-Miến trong ngữ hệ Hán-Tạng.

Tại Trung Quốc gọi là người Di với các nhánh Bắc Di, Di Lãnh Sơn, Di Tứ Xuyên,... với dân số 7,77 triệu người. Nuosu đã được chính phủ Trung Quốc lựa chọn là ngôn ngữ Di chuẩn (bằng tiếng phổ thông: Di yǔ, 彝語 / 彝语, Di ngữ) và nó là ngôn ngữ duy nhất được giảng dạy trong các trường học, cả ở dạng nói và viết của mình.

Tại Việt Nam có 4.541 người Lô Lô sống chủ yếu ở miền bắc, theo số liệu điều tra dân số năm 2009.

Tiếng Lô Lô được khoảng 2 triệu người nói và đang gia tăng, trong đó 60% là đơn ngữ. Nuosu là tên gốc cho ngôn ngữ riêng của người Lô Lô, và không có mặt trong tiếng Trung Quốc; mặc dù đôi khi nó có thể được viết theo cách phát âm (Nuòsūyǔ 诺苏语 / 諾蘇語, Nặc Tô ngữ) trong đó các ký tự Trung Quốc cho rằng Nặc Tô không mang ý nghĩa.

Ngôn ngữ 
Chính phủ Trung Quốc công nhận sáu ngôn ngữ có tên chung là tiếng Lô Lô nhưng không thông hiểu lẫn nhau, từ nhóm ngôn ngữ Lô Lô:
Bắc Di (Nuosu 诺苏, Nặc Tô)
Tây Di (Lalo 腊罗, Lạp La)
Trung Di (Lolopo 倮倮泼, Loã Loã Bát)
Nam Di (Nisu 尼苏, Ni Tô)
Đông Nam Di (Sani 撒尼, Tát Ni)
Đông Di (Nasu 纳苏, Nạp Tô).

Bắc Di là nhóm lớn nhất với khoảng hai triệu người nói và là nền tảng cho văn liệu ngôn ngữ học. Nó là một ngôn ngữ phân tích. Ngoài ra còn có các ngôn ngữ Di của Việt Nam sử dụng chữ Lô Lô, như tiếng Mantsi.

Nhiều người Di ở Vân Nam, Quý Châu và Quảng Tây biết tiếng Trung Quốc, và thường xuyên chuyển đổi qua lại giữa tiếng Di và tiếng Trung Quốc.

Tham khảo

Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Người Lô Lô
Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Tiếng M'Nông

Tiếng M'Nông (còn gọi là Pnong hoặc Bunong) (Bunong: ឞូន៝ង) là ngôn ngữ thuộc ngữ chi Bahnar của người M'Nông, một dân tộc cư trú ở vùng Tây Nguyên ở Việt Nam và người Pnong ở vùng Mondulkiri ở đông bắc Campuchia.

Tiếng M'Nông là thành viên của ngữ chi Bahnar thuộc họ ngôn ngữ Môn-Khmer của ngữ hệ Nam Á

Phân bố 
Ở Việt Nam, tiếng M'Nông được nói ở huyện Lắk của tỉnh Đắk Lắk, huyện Đăk Song, Đăk Mil, Đăk R'Lấp, Krông Nô, thành phố Gia Nghĩa và các khu vực lân cận ở tỉnh Đắk Nông (Nguyễn & Trương 2009).

Phân loại 
Theo Ethnologue, có bốn phương ngữ chính: Trung, Đông, Nam (tất cả được nói ở Việt Nam) và Kraol (nói ở Campuchia). Các phương ngữ không hiểu lẫn nhau. Tiếng M'Nông được nghiên cứu đầu bởi nhà ngôn ngữ học Richard Phillips vào đầu những năm 1970.

Nguyễn & Trương (2009) phân chia các phương ngữ như sau:

 M'Nông Preh
 Kuêñ
 Mạ
 M'Nông Nâr (Bu Nâr)
 M'Nông Nông (Bu Nông)
 M'Nông RLăm
 M'Nông Prâng

Lê Bá Thảo et al. (2014:234-235) liệt kê các phân nhóm M'Nông và vị trí tương ứng sau đây:
M'Nông Gar: tây bắc Lâm Đồng và phía nam hồ Lắk.
M'Nông Nong: huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil.
M'Nông Kuênh: huyện Krông Pắc.
M'Nông Pré: phần lớn tại huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil, và một số tại hồ Lắk.
M'Nông Prâng: rải rác tại các huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil, một số tại phía nam hồ Lắk và tại Bản Đon, huyện Ea Súp.
M'Nông Rlăm: huyện Lắk. Có mối quan hệ gần gũi với người Ê-đê.
M'Nông Bu-đâng: Bản Đon, huyện Ea Súp.
M'Nông Chỉl: huyện Lắk. Có mối quan hệ gần gũi với người Ê-đê. Một số sống tại huyện Lạc Dương và huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.
M'Nông Bu Nor: huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil
M'Nông Dih Bri: dân số nhỏ tại huyện Đắk Nông; Êa Krông.
M'Nông Đíp: huyện Đắk Mil và phần phía bắc của tỉnh Sông Bé cũ.
M'Nông Biat: dân số nhỏ tại tỉnh Sông Bé cũ. Phần lớn sống gần biên giới Việt Nam-Campuchia.
M'Nông Bu Đêh: tỉnh Sông Bé cũ và tỉnh Đắk Lắk
M'Nông Si Tô: một nhóm người Mạ (Mạ Tô) tại huyện Đắk Nông bị đồng hoá vào nhóm dân M'Nông (người Mạ "M'Nông hoá").
M'Nông K'ah: một nhóm người Ê-đê sống rải rác tại các huyện Đắk Nông, Lắk và M'Đrăk bị đồng hoá vào nhóm dân M'Nông (người Ê-Đê "M'Nông hoá").
M'Nông Phê Đâm: dân số nhỏ tại xã Quảng Tín, huyện Đắk Nông.

Các nhóm M'Nông khác bao gồm M'Nông Rơ Đe, M'Nông R'Ông và M'Nông K'Ziêng.

Ngữ âm

Phụ âm 

 Các phụ âm hút vào /ʄ, ɠ/ có thể khác nhau giữa các phương ngữ.

Nguyên âm

Từ vựng 
Từ vựng M'Nông, theo Nguyễn & Trương (2009):

Số đếm 
Bảng so sánh số đếm tiếng M'Nông trong các phương ngữ khác nhau, theo Nguyễn & Trương (2009).

Tham khảo

Đọc thêm 

 Blood, Henry Florentine. A Reconstruction of Proto-Mnong. Waxhaw, N.C.: Wycliffe-JAARS Print Shop, 1968.
 Nguyễn Kiên Trường & Trương Anh. 2009. Từ Điển Việt - M'Nông. Hà Nội: Nhà Xuất Bản Từ Điển Bách Khoa.

Liên kết ngoài 

 Mnong at www.peoplesoftheworld.org

Xem thêm 

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Campuchia
Nhóm ngôn ngữ Bahnar
Nhặng xanh má vàng

Nhặng xanh má vàng (Danh pháp khoa học: Chrysomya bezziana) là một loài ruồi trong họ Calliphoridae, chúng thuộc loài ruồi ký sinh.

Phân bố
Chúng phân bố ở châu Á, châu Phi, châu Đại Dương, nhưng chủ yếu ở khu vực Đông Nam Á. Ở Việt Nam, loài nhặng này đã được tìm thấy vào năm 1940, loài nhặng Chrysomyia bezziana phân bố rộng ở Việt Nam nhưng với số lượng cá thể không lớn và thuộc nhóm gần gia súc (trâu, bò).

Đặc điểm
Giòi của loài nhặng này có lối sống ký sinh bắt buộc. Ấu trùng (giòi) bắt buộc phải ký sinh trên các mô lành của động vật để phát triển, hay nói cách khác ruồi không thể hoàn thành vòng đời của mình nếu thiếu giai đoạn ấu trùng ký sinh trên vật chủ. Trên thế giới đã ghi nhận nhiều trường hợp ấu trùng Chrysomyia bezziana xâm nhiễm vào mũi, tai, mắt, vòm miệng, đường niệu đạo của người.

Khi các tổ chức này bị viêm nhiễm sẽ càng thu hút ruồi cái tới đẻ trứng. Tại đây, trứng nở ra giòi sau vài giờ. Giòi ruồi ký sinh ở mũi và có thể tiến vào xoang mặt hoặc xuống phế quản; ký sinh ở tai và có thể di chuyển tới não; ký sinh trong ổ mắt và ở vòm miệng có thể tiến vào xoang mặt; ký sinh ở bộ phận sinh dục hoặc tiến sâu theo niệu đạo.

Loài nhặng Chrysomyia bezziana đã được coi là một đối tượng có vai trò thú y, vì đã phát hiện được giòi ký sinh trên trâu, bò. Nó có thể ký sinh trên mắt. Bệnh nhiễm giòi thường xảy ra ở những người không có khả năng tự vệ hay khả năng tự phòng vệ yếu như trẻ em, người già, người bệnh ốm yếu, và sống những nơi có phân bố loài nhặng này.

Chú thích

Tham khảo
 
 Phát hiện loài nhặng gây bệnh giòi (Myiasis) tại Bắc Giang
 Bác sĩ kinh hãi phát hiện ổ giòi trong mắt bệnh nhân 

Động vật được mô tả năm 1914
Ruồi chuồng trại

Ruồi chuồng trại (Danh pháp khoa học: Stomoxys calcitrans) là một loài ruồi trong họ Muscidae.

Đặc điểm
Ruồi chuồng trại có thể dễ dàng phân biệt với các loài ruồi nhà khác bởi cái vòi dài, nhọn duỗi thẳng trước đầu. Cả con đực và con cái dùng vòi này để chích da của vật chủ và hút máu. Vết chích này gây đau và khi số lượng ruồi này xuất hiện nhiều bên ngoài thì chúng có thể tước mất những hoạt động của con người. Ruồi này đẻ trứng ở những nơi như rơm, cỏ khô mục, cỏ, rong biển lên men.

Ruồi chuồng trại thường thấy ở xung quanh chuồng trại, nhà cửa và dọc theo bờ biển và gần cũi chó. ở hai nơi sau chúng thường được gọi là ruồi bãi biển hoặc ruồi chó. Từ 1 đến 3 ngày thì trứng nở thành giòi hay ấu trùng có màu hơi vàng trắng. Những ấu trùng trải qua 3 lần lột xác và trở thành nhộng ở lần lột xác cuối cùng, ở điều kiện thời tiết ấm, giai đoạn thành nhộng kéo dài từ 6 đến 20 ngày.Trung bình, con trưởng thành sống khoảng 20 ngày.

Chú thích

Tham khảo
 
 Talley, Justin L. (2008). Management and Characterization of Stable Fly Larval Habitats at Round Bale Feeding Sites in Pastures (PDF) (Thesis). Kansas State University. p. 2. hdl:2097/1072. Truy cập 2009-04-06., citing Hall, R.D.; Smith, J.P. (1986). "Stable fly biology and control in cattle feedlots". Kansas Agricultural Experiment Station. Publication 86–362–D. |chapter= ignored (help)
 Bishop, F. (1913). "The Stable Fly (Stomoxys caclitrans L.) An Important Live Stock Pest". Journal of Economic Entomology 6: 112–126.
 Cook, DF; Dadour, IR; Keals, NJ (1999). "Stable fly, house fly (Diptera: Muscidae), and other nuisance fly development in poultry litter associated with horticultural crop production". Journal of economic entomology 92 (6): 1352–7. PMID 10633577.

C
Bộ Ruồi châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758
Côn trùng được mô tả năm 1758
Họ Ruồi nhà
Musca autumnalis

Ruồi nhà mùa thu (Danh pháp khoa học: Musca autumnalis) hay còn gọi là ruồi mặt người là một loài ruồi trong họ Muscidae, chúng ký sinh trên những con bò hay ngựa. Chúng có thể gặp ở nhiều khu vực của Đông Bắc hay Trung Mỹ.

Đặc điểm
Loài ruồi này trông giống các loại ruồi nhà thông thường khác nhưng kích thước có hơi lớn hơn và màu sắc có đậm hơn. Có thể phân biệt ruồi đực dễ dàng vì mắt chúng gần phần đầu hơn so với các loài ruồi nhà khác. Còn ở ruồi cái thì dường như khó phân biệt hơn. Loài ruồi này thường có dải lông nhỏ, mịn và hẹp ở mỗi bên mặt.

Phần mặt được phân ra bởi hai sọc mịn như nhung nối từ gần phần đầu xuống mép dưới của phần mặt. Mắt được phân ra từ phần chân râu. ở loại ruồi mặt, các sọc mịn này có ánh sáng lấp lánh ánh bạc dọc theo độ dài của sọc, Nhưng ở ruồi nhà thì phần nửa trên màu bạc còn phần dưới có màu hơi vàng. Đặc điểm này thì có ổ cả hai giới tính, ruồi đực thường tụ tập lại ở một số loài hoa.

Sinh sản
Vào những tháng mùa hè, ruồi cái sẽ đẻ trứng trên các đống phân tươi. Các ấu trùng màu vàng này sẽ sống ở đống phân cho tới khi chúng phát triển thành nhộng, sống dưới đất hay trên bề mặt đất bên dưới đống phân. Ruồi trưởng thành sống nhờ vào các màng nhầy và các chất bài tiết xung quanh mắt, mũi ngựa và gia súc. Gây cho chúng rất nhiều phiền toái.

Trong suốt những tháng mùa đông và mùa thu, con trưởng thành có thể ngủ đông ở trên tường của các toà nhà, cũng giống như ruồi đàn. Vào những ngày ấm áp, những con ruồi ngủ đông này hoạt động trở lại và thường di chuyển vào bên trong các toà nhà với số lượng lớn.

Chú thích

Tham khảo
 
 Gregor, F.; Rozkosny, R.; Bartak, M.; Vanhara, J. (2002). The Muscidae (Diptera) of Central Europe. Scientiarum Naturalium Universitatis Masarykianae Brunensis 107. Masaryk.: Masaryk University. pp. 280pp.
 Pont, A.C.; Werner, D.; Kachvoryan, E.A. (2005). A preliminary list of the Fanniidae and Muscidae (Diptera) of Armenia. Zoology in the Middle East 36. pp. 73–86 pp.

A
Động vật được mô tả năm 1776
Bộ Ruồi châu Âu
Ruồi nhà nhỏ

Ruồi nhà nhỏ (Danh pháp khoa học: Fannia canicularis) là một loại côn trùng thuộc họ ruồi nhà thường được thấy bay lởn vởn giữa không trung hoặc lao nhanh ở giữa nhà.

Đặc điểm
Chúng khác ruồi nhà ở chỗ nó được thấy ở khắp nơi trong nhà và hiếm khi xuất hiện trên bàn lớn. Loài ruồi này đẻ trứng trên rau mục nát, trên phân đặc biệt là phân gà, phân người, phân ngựa và phân bò. ấu trùng nở sau 24 giờ và có thể nhận biết ở dạng dẹt, có gai, khi phát triển đầy đủ dài khoảng 6mm. Quá trình lột xác kéo dài khoảng 7 ngày ở điều kiện thích hợp. Chu kì sống hoàn chỉnh khoảng 15 đến 30 ngày.

Chú thích

Tham khảo

.
.

C
Động vật được mô tả năm 1761
Fanniidae
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Bộ Ruồi châu Âu
Côn trùng được mô tả năm 1761
Cut the Knot

Cut the Knot là một trang web giáo dục truy cập miễn phí được thành lập vào duy trì bởi Alexander Bogomolny, trang web này giới thiệu rất nhiều các chủ đề toán học. Trang web đã được hơn 20 giải thưởng về khoa học và giáo dục. Trong đó nổi bật là giải thưởng web khoa học của Mỹ năm 2003, giải thưởng web hướng dẫn sử dụng internet của Encyclopædia Britannica, và giải thưởng NetWatch cho Tạp chí khoa học năm 2003. Trang web này là nguồn tài liệu tham khảo cho các học sinh, phụ huynh. Các chủ đề được minh họa sinh động và đẹp bởi các Applet.

Xem thêm
Các trang web giáo dục cho học sinh dưới 18 tuổi

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 

Website toán học
Website giáo dục
Nhặng đen

Nhặng đen (Danh pháp khoa học: Phormia regina) là một loài ruồi nhặng trong họ Calliphoridae.

Đặc điểm
Chúng phổ biến trên khắp nước Mỹ chúng thường phát triển mạnh vào những tháng mùa xuân ấm áp, nhưng lại thường xuyên xuất hiện vào những ngày ấm trong mùa đông. Con trưởng thành có màu xanh sẫm bạc. Chúng thường đẻ trứng lên trên các chất như: thịt, rác, hay rìa các vết thương của các động vật sống. vòng đời khoảng 10 đến 23 ngày phát triển từ trứng tới con trưởng thành.

Loài nhặng này có vòng đời tương đối ngắn, chỉ mất khoảng 9 đến 21 ngày để phát triển từ trứng đến trưởng thành. Chúng đẻ trứng lên trên xác dộng vật thối rữa hay trên các chất hỗn hợp giữa các loại rau quả hay xác động vật thối rữa. ấu trùng sống trên các chất này khoảng 2 đến 10 ngày và sau đó chúng chui xuống đất và phát triển thành nhộng Giai đoạn nhộng của những loài ruồi này thường trải qua mùa đông ở dưới đất.

Chú thích

Tham khảo
 
Anderson, G.S. Forensic Entomology: the use of insects in death investigations. 
Byrd, J.H. and J.C. Allen. 2001. The development of the black blow fly, Phormia regina (Meigen). Forensic Sci. Int. 120: 79-88.
Byrd, J. H., and J. L. Castner. 2001. Forensic entomology: The utility of arthropods in legal investigations. CRC Press, New York.
Catts, E. P., and M. L. Goff. 1992. Forensic entomology in criminal investigations. Ann. Rev. Entomol. 37: 253-272.
Fletcher F., Haub J.G. Digestions in blowfly larvae, Phormia regina meigen, used in the treatment of osteomyelitis. Ohio State University.
Greenberg, B. 1990. Nocturnal oviposition behavior of blow flies (Diptera: Calliphoridae). J. Med. Entomol. 27 (5): 807-810.
Kirkpatrick, R. S. Nocturnal light and temperature influences on necrophagous, carrion-associatingblow fly species of forensic importance in Central Texas. TAMU Undergrad. J. Sci.
Nabity, P.D., L.G. Higley, and T.M. Heng-Moss. 2007. Light-Induced Variability in Development of Forensically Important Blow Fly Phormia regina (Diptera: Calliphoridae). J. Med. Entomol. 44(2): 351-358.
Rognes, Knut. 1991. Blowflies (Diptera, Calliphoridae) of Fennoscandia and Denmark. E.J. Brill/Scandinavian Science Ltd., 272pp.
Stoffolano, J.G. Jr, E.Y. Gonzalez, M. Sanchez, J Kane, K Velázquez, A.L. Oquendo, G. Sakolsky, P. Schafer, and C.-M. Yin. 2000. Relationship Between Size and Mating Success in the Blow Fly Phormia regina (Diptera: Calliphoridae). Ann. Entomol. Soc. Am. 93(3): 673-677.
Stoffolano, J.G. Jr, M.-F. Li, J.A. Sutton Jr, and C.-M. Yin. 1995. Faeces feeding by adult Phormia regina (Diptera: Calliphoridae): impact on reproduction. Medical and Veterinary Entomology 9, 388-392.
Watson L., Dallwitz M.J., British Insects: the Families of Diptera. 
Whitworth, Terry. 2006. Keys to the Genera and Species of the Blow Flies (Diptera:Calliphoridae) of America North of Mexico. PROC. ENTOL. SOC. WASH. 30 June. 108(3), pp. 629–725

R
Động vật được mô tả năm 1826
Họ Nhặng
Côn trùng hai cánh Bắc Mỹ
Ruồi bầy đàn

Ruồi bầy đàn hay còn gọi là ruồi đàn (Danh pháp khoa học: Pollenia rudis) là một loài ruồi trong họ Calliphoridae. Chúng có tên như vậy bởi vì chúng có thói quen tụ tập thành bầy khi chúng nghỉ đông, thường trên cao, mái vòm, hay khung cửa sổ. Loài này phổ biến trên khắp nước Mỹ trừ khu vực giáp ranh vịnh Mexico.

Đặc điểm
Chúng có phần lớn hơn và có màu thẫm hơn ruồi nhà. Ruồi bầy không giống như ruồi nhà, khi chúng nghỉ, cánh nọ vắt lên cánh kia. Chuyển động của chúng cũng chậm hơn nhiều so với ruồi nhà. Sự hiện diện của vài cái lông vàng, xoăn lại ở hai bên ngực của loài ruồi này giúp ta phân biệt với bất cứ loài ruồi nhà nào khác thuộc họ calliphorid ở Bắc Mỹ.

Tập tính
Chúng đẻ trứng bừa bãi vào các khe, kẽ trên mặt đất, ấu trùng mới sinh ra sẽ thâm nhập vào cơ thể của một số loài giun đất và sống ở đó khoảng 11 đến 14 ngày. Khi trưởng thành chúng chui ra khỏi giun đất, phát triển thành nhộng và lên trên mặt đất. Vào những mùa thu các con trưởng thành tụ họp lại trên các khoảng trống của nhà cửa, đặc biệt là trên tường. Chúng có thể bay vào nhà qua các lỗ nhỏ vì vậy những màn chắn luôn có tác dụng.

Vào những ngày ấm áp mùa đông cũng như đầu mùa xuân, chúng thường dời những nơi cư ngụ này với số lượng lớn và bị mắc bẫy trong nhà. Chúng ta cũng thường thấy chúng xuất hiện phía ngoài vào những ngày mùa đông, đặc biệt là trên những bức tường phía Nam và phía Đông vì những bức tường này thường ấm bởi mặt trời chiếu suốt ngày. Chúng không gây ra tai hại cụ thể nào mà chỉ gây ra những sự phiền toái vì số lượng lớn của chúng.

Chú thích

Tham khảo
 
 Capinera, John; Heath, Allen."Cluster Fly, Pollenia rudis (Fabricius) and P. pseudorudis Rognes (Diptera: Calliphoridae)"Encyclopedia of Entomology: Springer Science+Business Media B.V. 2008. pg 932-935
 Ridge, Gale E."Cluster Flies Pollenia rudis (Fabricius) The Connecticut Agricultural Experiment Station ngày 6 tháng 4 năm 2007
 Mihályi F."Contribution to the knowledge of the Genus Pollenia R.-D. (Diptera: Calliphoridae)."Acta Zoologica Academiae Scientiarum Hungaricae. 22(3-4). 1976: 327-333. Pg. 332.
 Richards P G. Morrison F O."A Summary of Published information on the cluster fly Pollenia rudis(Fabricus) (Diptera: Calliphoridae)."Phytoprotection. 53(2-3). 1972. 103-111. Pg 104
 Houskova L. Rozkosny R."Diptera as Bioregulators of Earthworms in Southern Moravia Czechoslovakia. Scripta Facultatis Scientiarum Naturalium Universitatis Purkynianae Brunensis. 19(5-6). 1989. 213-222. Pg.214.

D
Động vật được mô tả năm 1794
Bộ Ruồi châu Âu
Sò mai

Sò mai (tên khoa học Atrina pectinata) hay còn gọi là sò biên mai là một loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ thuộc họ sò, chúng sống ở sâu dưới đáy biển. Chúng là loài động vật có giá trị và được dùng làm nguyên liệu cho món ăn còi biên mai, món ăn đặc sản tại Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang và nó cũng là đặc sản của vùng đảo Cù Lao Chàm thuộc Quảng Nam. Một số nơi ngư dân còn gọi là con bắp chuối vì nó có thân lớn, vỏ phình ra giống như bắp chuối.

Đặc điểm
Sò mai là một loại sò biển có hình dáng to gần bằng con ốc cánh tiên, hình tam giác, to cỡ mu bàn tay người lớn, nó có thân lớn, vỏ phình ra giống như bắp chuối, sò biên mai cũng có màu nâu thẫm, dạng nan quạt dẹp, suôn dài như cây quạt khép hờ, trọng lượng hơn cả ký (nặng gấp nhiều lần sò huyết)/. Nhìn chung, về hình dáng, sò mai có hai mảnh vỏ giống hình tam giác úp lại, bên trong là phần thịt sò.

Chúng có nhiều thịt nhung nhão ăn không ngon, nhưng phần ngon nhất của sò biên mai chính là phần cơ thịt nối liền hai mảnh của vỏ sò gọi là còi hay cồi. Phần còi này có màu trắng, dày và to khoảng bằng ngón tay cái, vị ngọt và dai Loại sò này thịt nhão, người ta chỉ dùng phần còi tròn cỡ đồng xu trắng phau để chế biến món ăn, thịt thân con biên mai nhão, không ngon. Duy nhất chỉ có 2 lớp cơ thịt (to cỡ đồng xu, dày chừng nửa lóng tay) nối liền 2 mảnh vỏ gọi là "còi" là ngon nhất.

Trong ẩm thực
Sò mai được dùng để chế biến thành nhiều món ăn ngon và lạ.

Các món
Một số món ăn ngon có thể kể đến như sò mai hấp tỏi, sò mai tách vỏ làm sạch. giữ lại một bên vỏ chứa thịt đặt trên đĩa, cho bún tàu đã trụng qua nước sôi vào. Tách thân sò ra khỏi vỏ đưa vào miệng nhai đến khi thấy dai dai, ngọt thơm. Món sò mai nướng, nướng chừng vài phút cho sò há miệng. Dùng tay gỡ một mặt vỏ sò, giữ lại bên chứa thịt rồi đặt vào nướng tiếp. Khi sò bắt đầu tiết nước thì rưới mỡ hành lên trên, tiếp tục nướng. Cháo sò nóng, sò mai đã hấp, gỡ thịt phi hành thơm rồi xào qua, tất cả cho vào nồi cháo đang sôi. Xong thêm tiêu chín đập dập, gừng giã nhỏ ngoài ra còn có món sò mai nướng mỡ hành để thưởng thức được trọn vẹn hương vị của còi biên mai thì có món nướng muối ớt, nướng chao hay nướng sa tế là ngon nhất. Chỉ khi nướng, từng phần còi săn lại thấm đẫm vị mằn mặn, cay cay của ớt

Còi biên mai
Còi biên mai là một trong năm món ăn đặc sản tại Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang là một hòn đảo lớn ở phía tây Việt Nam. Còi biên mai có thể chế biến nhiều món ăn ngon mang hương vị biển như: xào (nấm rơm, nấm đông cô, củ hành, cải bẹ xanh), nướng muối ớt, nướng chao, nhúng lẩu... Còi biên mai mua ở chợ về rửa nước lạnh pha ít muối cho sạch, để ra rổ cho ráo. Sả ớt bằm nhuyễn để sẵn ra chén. Bắc chảo lên bếp phi dầu mỡ và sả ớt cho thơm rồi cho còi biên mai vào xào cùng gia vị. Dùng xạng đảo nhiều lần cho thịt ngấm đều. Gần 10 phút sau thấy nước gia vị rút vào còi biên mai hơi sền sệt là chín.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Còi biên mai muối ớt
Đến Phú Quốc ăn Còi Biên Mai 

P
Động vật được mô tả năm 1767
Sò
Động vật thân mềm ăn được
Món nghêu sò‎
Ẩm thực Việt Nam
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên