Tổng công ty Cà phê Việt Nam

Tổng công ty Cà phê Việt Nam (VINACAFE) là doanh nghiệp nhà nước được thành lập theo Nghị định số 174/HĐBT ngày 13/10/1982 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), trên cơ sở Công ty Cà phê Ca cao - thuộc Bộ Nông nghiệp & PTNT. 
Trụ sở chính đặt tại số 211-213-213A đường Trần Huy Liệu, phường Phú Nhuận (trước đây là phường P.8, Phú Nhuận), TP.Hồ Chí Minh.

Lịch sử phát triển
Tổng công ty Cà phê Việt Nam có tên giao dịch quốc tế là Viet Nam national coffee corporation (viết tắt là VINACAFE), tiền thân là Liên hiệp các Xí nghiệp Cà phê Việt Nam, được thành lập theo Nghị định số 174/HĐBT ngày 13/10/1982 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), trên cơ sở Công ty Cà phê Ca cao - thuộc Bộ Nông nghiệp & PTNT, và từ việc chuyển 03 sư đoàn quân đội thuộc Quân khu 5 (Sư đoàn 331 tại Gia Lai, Sư đoàn 333 tại Đắk Lắk & Sư đoàn 359 tại Kon Tum) sang làm kinh tế cùng với một số đơn vị kinh tế thuộc Bộ Nông nghiệp & PTNT, thuộc địa phương tại các tỉnh ở Tây Nguyên. 

Trên cơ sở Quyết định số 91/QĐ-TTg ngày 07/3/1994 của Thủ tướng Chính phủ về việc thí điểm thành lập các tập đoàn kinh tế, Tổng công ty Cà phê Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 251/QĐ-TTg ngày 29/4/1995 của Thủ tướng Chính phủ; tổ chức và hoạt động theo Nghị định số 44/CP ngày 15/7/1995 của Chính phủ; Quyết định số 04/2008/QĐ-TTg ngày 09/01/2008 (hoạt động theo mô hình Tổng công ty 91).

Ngày 29/10/2009, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 1736/QĐ-TTg phê duyệt Đề án chuyển đổi Tổng công ty Cà phê Việt Nam sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con và Quyết định số 1737/QĐ-TTg về việc thành lập Công ty mẹ - Tổng công ty Cà phê Việt Nam.

Ngày 25/6/2010, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 980/QĐ-TTg chuyển Công ty mẹ - Tổng công ty Cà phê Việt Nam thành Công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu; Tổ chức và hoạt động theo Quyết định số 475/QĐ-TTg ngày 31/3/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Tổng công ty Cà phê Việt Nam.

Bộ máy tổ chức

Hội đồng quản trị của Tổng công ty Cà phê Việt Nam gồm 5 thành viên có nhiệm kỳ 5 năm, do Chính phủ bổ nhiệm là các thành viên chuyên trách trong đó có một Chủ tịch hội đồng quản trị, một phó chủ tịch, một thành viên kiêm trưởng ban kiểm soát, một thành viên kiêm tổng giám đốc, một thành viên quản lý trong lĩnh vực tài chính, kinh tế, quản trị kinh doanh và pháp luật. Hội đồng quản trị chịu trách nhiệm về quá trình phát triển của công ty.

Ban kiểm soát: Ban kiểm soát của công ty gồm có 3 thành viên do Hội đồng quản trị của công ty thành lập để giúp hội đồng quản trị kiểm tra, giám sát hoạt động điều hành của tổng giám đốc, bộ máy giúp việc và các đơn vị thành viên trong hoạt động tài chính, chấp hành điều lệ của tổng công ty, quyết định của hội đồng quản trị chấp hành pháp luật của nhà nước. Trong đó, có một thành viên là trưởng ban kiểm soát đồng thời là một thành viên của Hội đồng quản trị, 2 thành viên khác do hội đồng quản trị miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật. Ban kiểm soát thực hiện nhiệm vụ do Hội đồng quản trị giao, chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng quản trị về chi phí hoạt động, kiểm soát, kể cả tiền lương và các điều kiện vật chất cho hoạt động của ban kiểm soát do Tổng Công ty bảo đảm.

Tổng giám đốc và các phó tổng giám đốc: Tổng giám đốc của Tổng Công ty do chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng và kỷ luật theo đề nghị của hội đồng quản trị với nhiệm kỳ là 5 năm. Tổng giám đốc là đại diện đương nhiên và hợp pháp của Tổng Công ty trong các quan hệ kinh doanh và trước Chính phủ. Giúp việc cho Tổng giám đốc có các phó tổng giám đốc, trong đó có một phó tổng giám đốc phụ trách hoạt động sản xuất khu vực Bắc Tây Nguyên, một phó giám đốc phụ trách khu vực Đắc Lắc, một phó giám đốc phụ trách Tổ chức cán bộ.

Ban tham mưu: Ban tham mưu được sắp xếp theo kiểu phân công chức năng, bao gồm có: 
 Văn phòng tổng công ty
 Ban tổ chức cán bộ thanh tra 
 Ban tài chính kế toán 
 Ban xuất nhập khẩu 
 Ban kế hoạch đầu tư 
 Các công ty trực thuộc: Hiện nay, tổng công ty có 58 đơn vị thành viên. Các đơn vị đều có con dấu riêng, được mở tài khoản tại các kho bạc nhà nước và các ngân hàng. Các thành viên gia nhập tổng công ty có trách nhiệm thực hiện điều lệ của tổng công ty.

Công ty mẹ
Các đơn vị phòng ban:
 Văn phòng
 Ban Kinh doanh Xuất nhập khẩu
 Ban Tài chính Kế toán
 Ban Tổ chức cán bộ
 Ban Pháp chế và Kiểm soát nội bộ
 Ban Kế hoạch - Nông nghiệp

Công ty thành viên
Các chi nhánh và Trung tâm của Công ty mẹ 

Tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ: 29 đơn vị

Tổng công ty nắm quyền chi phối: 8 đơn vị 

Các công ty liên kết: 8 đơn vị 
Tổng công ty có các đơn vị đặt trên địa bàn các tỉnh, thành phố trong cả nước. Địa bàn trong nước chủ yếu tại vùng Tây Nguyên, có nhiều đóng góp quan trọng phát triển kinh tế xã hội của vùng. Đây cũng là nhà cung cấp hàng đầu của Việt Nam về cà phê nhân - chiếm 30% thị phần xuất khẩu cà phê nhân của cả nước. Tổng công ty còn có hệ thống các Trung tâm Thương mại dịch vụ VINACAFE trong các vùng sản xuất, tiêu thụ cà phê lớn, các đô thị lớn trong cả nước nhằm thúc đẩy thương mại và quảng bá thương hiệu.

Chức năng nhiệm vụ
Chức năng: 
 Quản lý, sử dụng vốn, đất đai, tài nguyên và các nguồn lực khác của nhà nước theo quy định của pháp luật. 
 Đề ra các biện pháp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm. Từ đó, có kế hoạch mở rộng sản xuất kinh doanh tạo điều kiện tăng thu nhập và việc làm cho cán bộ công nhân viên toàn Tổng công ty.
 Xuất khẩu hàng hoá theo nhu cầu của khách hàng
 Nhập khẩu một số sản phẩm phục vụ tiêu dùng và sản xuất trong nước.

Nhiệm vụ: 
 Thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh theo quy hoạch và kế hoạch phát triển, đầu tư, tạo nguần vốn, cung ứng vật tư, thiết bị trồng trọt, chế biến, tiêu thụ sản phẩm trong nước. 
 Xuất nhập khẩu hàng hoá, tham gia liên doanh, liên kết với các tổ chức kinh tế trong và ngoài nước phù hợp với chính sách và pháp luật của nhà nước. 
 Tổ chức đoàn cán bộ ra nước ngoài để tìm thị trường tiêu thụ, học hỏi kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh
 Tổ chức quản lý công tác nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, đào tạo bồi dưỡng cán bộ và công nhân phục vụ cho sản xuất và kinh doanh. 
 Quản lý và phân bổ chỉ tiêu chất lượng sản phẩm, chỉ tiêu xuất khẩu, nhập khẩu cho các đơn vị thành viên theo nguyên tắc bình đẳng và có chiếu cố thích đáng đến các đơn vị thành viên có gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh.
 Tổ chức cung cấp kịp thời, chính xác về thông tin thị trường, giá trong nước và cả thế giới cho các đơn vị thành viên. 
 Quản lý giá xuất, giá nhập khẩu hàng hoá của Tổng công ty, công bố giá sàn xuất khẩu cà phê, giá trần nhập khẩu thiết bị, vật tư phục vụ cho ngành ở thời điểm thích hợp để các đơn vị thành viên theo đó mà thực hiện, khắc phục được tình trạnh tranh mua, tranh bán.
 Kiểm tra, giám sát các hoạt động sản xuất, kinh doanh của các đơn vị thành viên.

Ngành nghề kinh doanh
 Đầu tư, quản lý vốn đầu tư và trực tiếp sản xuất, kinh doanh trong các ngành, nghề, lĩnh vực chính là:
 Trồng, sản xuất, kinh doanh cà phê, ca cao, cao su, tiêu, điều, mía, chè, cây lương thực và các loại cây công nghiệp khác; trồng rừng, khai thác lâm nghiệp, lâm sản và dịch vụ có liên quan; nuôi, trồng, khai thác thủy, hải sản và dịch vụ có liên quan.
 Đầu tư công nghiệp chế biến nông sản: cà phê, chè, cao su, ca cao, tiêu, điều, đường, mật....
 Sản xuất, kinh doanh phân bón, vật tư, hàng hoá tiêu dùng phục vụ sản xuất và đời sống.
 Chăn nuôi gia súc, sản xuất, chế biến thức ăn gia súc, chế biến thực phẩm.
 Sản xuất, kinh doanh các loại vật liệu xây dựng.
 Xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi, khai hoang, quản lý, sử dụng và khai thác thủy nông, thủy điện.
 Kinh doanh dịch vụ du lịch, dịch vụ lưu trú, khách sạn, dịch vụ ăn uống, quảng cáo.
 Tư vấn đầu tư xúc tiến thương mại; kinh doanh kho bãi, vận tải hàng hoá và các thiết bị vận tải.
 Đầu tư kinh doanh bất động sản, trung tâm thương mại, cho thuê văn phòng, cao ốc.
 Đào tạo, chuyển giao kỹ thuật liên quan đến trồng, sản xuất, chế biến cà phê và các hàng hoá nông, lâm, thủy, hải sản; tư vấn, cung ứng xuất khẩu lao động.
 Đầu tư vốn vào các công ty thành viên, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn và các công ty khác hoạt động theo quy định của pháp luật.
 Kinh doanh các ngành, nghề khác theo quy định của pháp luật.

Mối quan hệ với Vinacafé Biên Hòa (VCF)

Phân biệt pháp nhân: Tổng Công ty Cà phê Việt Nam (VINACAFE) là doanh nghiệp nhà nước lớn quản lý vùng nguyên liệu & hoạt động nông nghiệp công nghiệp. Vinacafé Biên Hòa (Công ty CP Vinacafé Biên Hòa, mã VCF) là doanh nghiệp cổ phần hóa, xuất phát từ Nhà máy Coronel (thành lập năm 1968), sau đó là Nhà máy Biên Hòa (1975); hai bên có mối liên hệ lịch sử nhưng là pháp nhân khác nhau hiện nay. 

Cổ phần hóa & sở hữu: Vinacafé Biên Hòa đã cổ phần hóa (2004) và hiện có cổ đông lớn như Masan; Tổng Công ty Cà phê Việt Nam từng là đơn vị liên quan/đối tác lịch sử với Vinacafé Biên Hòa nhưng cấu trúc sở hữu hiện đã thay đổi.

Tham khảo

Tổng công ty Nhà nước
Tổng công ty Cà phê Việt Nam
Cà phê
Cà phê
Cà phê