Xoài (cây)

Xoài (tên khoa học Mangifera indica) là một loài xoài trong họ Đào lộn hột. Nó được tìm thấy trong tự nhiên ở Ấn Độ và canh tác giống đã được đưa vào khu vực ấm áp khác trên thế giới. Đây là cây ăn quả lớn nhất thế giới, có khả năng đạt chiều cao một trăm mét và có chu vi trung bình 12–14 feet, đôi khi đạt hai mươi.
 
Loài này dường như đã được thuần hóa khoảng 24.000 năm trước đây ở Ấn Độ. Loài này đã được đưa đến khu vực Đông Á khoảng 400-500 trước Công nguyên từ Ấn Độ; tiếp theo, vào thế kỷ 15 đến Philippines, và sau đó, thế kỷ thứ 16 đến châu Phi và Brazil bởi người Bồ Đào Nha. Loài này đã được mô tả cho khoa học bởi Linnaeus năm 1753. Xoài là loại trái cây quốc gia của Ấn Độ, Pakistan và Philippines.

Mô tả
Mangifera indica là một cây thân gỗ lớn màu xanh lá cây, được đánh giá cao chủ yếu nhờ quả của nó, cả khi còn xanh và khi chín.Khoảng 500–1000 giống đã được xác định, đặt tên hoặc báo cáo, chủ yếu ở Ấn Độ. Nó có thể cao tới 15–30 mét (50–100 feet).với tán cây rộng tương tự và chu vi thân cây hơn 3,7 m (12 ft). Lá đơn, bóng và màu xanh đậm. Cây mất 2–4 năm kể từ khi trồng đến khi thu hoạch lần đầu và có thể có tuổi thọ sản xuất hơn 50 năm.

Hoa thơm màu vàng trắng xuất hiện vào cuối mùa đông đến đầu mùa xuân, tùy thuộc vào vị trí. Cả hoa đực và hoa cái đều mọc trên cùng một cây.Điều kiện khí hậu có ảnh hưởng đáng kể đến thời gian ra hoa.Ở Ấn Độ, hoa bắt đầu nở vào tháng 12 ở miền nam, tháng 1 ở Bengal, tháng 2 ở phía đông Uttar Pradesh và Bihar, và tháng 2-3 ở miền bắc Ấn Độ. Thời gian nở hoa là 20-25 ngày đối với giống Dasheri, trong khi chùm hoa xuất hiện vào đầu tháng 12 và hoa nở hoàn toàn vào tháng 2. Giống Neelum cho hai vụ một năm ở Kanyakumari, Tamil Nadu, nhưng chỉ nở hoa một lần ở miền Bắc Ấn Độ.

Xoài là một loại quả không đều, hình trứng, là một loại quả hạch mọng nước.Xoài thường dài 8-12 cm (3-5 inch) và có màu vàng xanh. Quả có thể tròn, bầu dục, hình trái tim hoặc hình thận.Quả xoài có màu xanh khi chưa chín.Phần thịt bên trong có màu cam sáng và mềm với một hạt lớn, dẹt ở giữa.Xoài chín vào tháng 4 và tháng 5. Xoài xanh có thể được sử dụng để làm dưa chua và tương ớt.Xoài chín là một loại trái cây phổ biến trên toàn thế giới. Vỏ và thịt quả chiếm 85% trọng lượng của quả xoài, và 15% còn lại là từ hạt.

Hóa học
Mangiferin (một loại xanthone C-glycoside hydroxyl hóa có hoạt tính dược lý) được chiết xuất từ ​​xoài ở nồng độ cao từ lá non (172 g/kg), vỏ cây (107 g/kg) và từ lá già (94 g/kg).Urushiol gây dị ứng có trong vỏ quả.

Phân loại
Người ta tin rằng xoài có nguồn gốc từ khu vực giữa tây bắc Myanmar, Bangladesh, đông và đông bắc Ấn Độ. M. indica được thuần hóa riêng biệt ở Ấn Độ và Đông Nam Á qua nhiều thế kỷ, dẫn đến hai quần thể di truyền khác biệt trong xoài hiện đại - "loại Ấn Độ" và "loại Đông Nam Á".

Loài này được Linnaeus mô tả lần đầu tiên vào năm 1753.

Phân bố và môi trường sống
Kể từ khi được thuần hóa ở Đông Nam Á, xoài đã được du nhập vào các vùng ấm áp khác trên thế giới.Nói chung, cây xoài có thể chịu được nhiệt độ tối thiểu là 17 °F (−8 °C).

Phạm vi phân bố tự nhiên rộng hơn của nó trải dài từ Pakistan đến Malesia trong khí hậu cận nhiệt đới và nhiệt đới.

Cây phát triển tốt nhất trong đất thịt pha cát thoát nước tốt; nó không phát triển tốt trong đất nặng và ẩm ướt. Độ pH tối ưu của đất nên nằm trong khoảng từ 5,2 đến 7,5.

Độc tính
Urushiol trong vỏ quả có thể gây viêm da tiếp xúc ở những người nhạy cảm. Phản ứng này có nhiều khả năng xảy ra hơn ở những người đã tiếp xúc với các loại cây khác thuộc họ Anacardiaceae , chẳng hạn như cây sồi độc và cây thường xuân độc , vốn phổ biến ở Hoa Kỳ.

Loại gỗ này được biết đến là có chứa các chất phenolic có thể gây viêm da tiếp xúc.

Công dụng
Cây này được biết đến nhiều hơn nhờ quả chứ không phải nhờ gỗ. Tuy nhiên, cây xoài có thể được chuyển đổi thành gỗ xẻ sau khi hết thời kỳ ra quả. Gỗ dễ bị hư hại do nấm và côn trùng.  Gỗ được dùng để làm nhạc cụ như đàn ukulele ,  ván ép và đồ nội thất giá rẻ. 

Vỏ cây được dùng để sản xuất thuốc nhuộm màu vàng.

Văn hóa
Xoài là trái cây quốc gia của Ấn Độ, Pakistan và Philippines, đồng thời là quốc thụ của Bangladesh.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

I
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Pakistan
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Assam
Thực vật Maharashtra
Thực vật Myanmar
Loài thiếu dữ liệu theo Sách đỏ IUCN
Biểu tượng quốc gia Bangladesh
Biểu tượng quốc gia Ấn Độ
Biểu tượng quốc gia Pakistan
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên