Bộ Cá ốt me biển

Bộ Cá ốt me biển hay bộ Cá quế lạc (danh pháp khoa học: Argentiniformes) là một bộ cá vây tia mà sự khác biệt của nó chỉ được phát hiện tương đối gần đây. Trong quá khứ, chúng được gộp trong bộ Osmeriformes (các loài cá ốt me điển hình và đồng minh) như là phân bộ Argentinoidei. Thuật ngữ này tương đương với phân bộ cá ốt me biển và cá mắt thùng trong phân loại cho tới năm 2009, còn cá đầu trơn (Alepocephalidae) và đồng minh thuộc về phân bộ Alepocephaloidei. Các phân bộ này từng được coi tương ứng là các siêu họ Argentinoidea và Alepocephaloidea khi còn được gộp chung trong Osmeriformes hoặc Salmoniformes.

Bộ này như định nghĩa hiện nay chứa 4 họ với 21 chi và khoảng 87 loài. Tên gọi phổ biến cho nhóm là cá ốt me biển và đồng minh, nhưng điều này dễ gây hiểu nhầm do "cá ốt me nước ngọt" của họ Osmeridae chủ yếu cũng sinh sống ngoài biển.

Miêu tả và sinh thái học
Argentiniformes là các loài cá nhỏ màu trắng bạc hay sẫm màu và nói chung là cá biển sâu. Một vài loài có vây béo, một điều bất thường đối với Protacanthopterygii là nhóm mà chúng thuộc về. Vây lưng nằm ở nửa sau của thân. Chúng có bong bóng không nối với đường dinh dưỡng hoặc hoàn toàn không có bong bóng; phần lớn các loài không có răng.

Cơ dưới trục mở rộng bất thường về phía trước tại đầu kết thúc trên của nó và gắn với hộp sọ phía dưới cột sống, có lẽ để gập đầu xuống khi đớp mồi. Dây chằng thô sơ gắn về phía sau trên bề mặt trên của mỏm xương mỏ quạ hàm dưới. Xương vòm miệng mở rộng kỳ dị về phía trên và phía dưới tại phần đuôi của nó, và giống như ở một số loài trong nhánh Otocephala, phần đuôi của xương sàng giữa dường như bị ép lại khi nhìn từ phía trên. Giống như ở nhiều loài Teleostei khác, các xương tai cánh và tai cánh da không hợp nhất cùng nhau. Tuy nhiên, đặc điểm khác biệt nhất là cơ quan mang ngoài (epibranchial). Nó bao gồm một sụn bổ sung và các cào mang trên xương mang sừng thứ 5, cũng được thấy ở các loài cá xương thật sự khác, nhưng không phát triển tốt như ở bộ này.

Hệ thống học

Việc coi các loài cá của nhóm Argentiniformes như một bộ khác biệt diễn ra sau phát hiện cho thấy chúng không có quan hệ họ hàng gần với Osmeriformes như người ta từng tin tưởng trước đó.

Johnson và Patterson (1996) định nghĩa lại khái niệm Protacanthopterygii được Greenwood và ctv. (1966) đề xuất lần đầu tiên năm 1966. Protacanthopterygii nghĩa Johnson và Patterson bao gồm Salmoniformes nghĩa rộng (Osmeroidei + Salmonoidei) và Argentiniformes (Argentinoidei + Alepocephaloidei (= Alepocephaliformes hiện nay)). Tính đơn ngành của nhóm này kể từ đó luôn bị thách thức bởi các dữ liệu hình thái và phân tử. Các nghiên cứu kế tiếp nhau đã loại bỏ Osmeriformes, Sundasalangidae và Alepocephaloidei ra khỏi Protacanthopterygii.

Trước năm 2009, phân loại của bộ Argentiniformes bao gồm 2 phân bộ:
 Phân bộ Argentinoidei
 Họ Argentinidae – 2 chi, 27 loài cá ốt me biển, cá quế lạc (Glossanodon semifasciatus)
 Họ Bathylagidae – 8 chi, 22 loài cá ốt me biển sâu (đôi khi gộp trong Microstomatidae)
 Họ Microstomatidae – 3 chi, 19 loài cá bút chì
 Họ Opisthoproctidae – 8 chi, 19 loài cá mắt thùng
 Phân bộ Alepocephaloidei. Hiện tại được coi là bộ riêng rẽ với danh pháp Alepocephaliformes:
 Họ Alepocephalidae – 17 chi, 94 loài cá đầu trơn điển hình
 Họ Bathylaconidae (đôi khi gộp trong Alepocephalidae) – 2 chi, 4 loài
 Họ Leptochilichthyidae – 1 chi, 3 loài cá đầu trơn dị thường
 Họ Platytroctidae (gộp cả Searsiidae) – 13 chi, 39 loài.

Họ hóa thạch có thể thuộc về bộ này là Pattersonellidae.
 Chi †Pattersonella
 Chi †Cretargentina

Phát sinh chủng loài
Quan hệ của Argentiniformes với các bộ/nhánh khác từng là một phần của bộ Osmeriformes theo định nghĩa cũ như sau (vị trí của Argentiniformes và Galaxiiformes trong Li et al (2010) đảo chỗ so với trong cây phát sinh theo Betancur et al (2013):

Ghi chú:

 Các bộ từng là một phần của Osmeriformes được đánh dấu *.
 Alepocephaliformes từng được coi là phân bộ Alepocephaloidei của bộ Argentiniformes.

Quan hệ trong nội bộ bộ Argentiniformes như sau:

Tham khảo