Tài trợ hạt giống

Tài trợ hạt giống, đôi khi được gọi là tiền hạt giống, là một hình thức cung cấp chứng khoán trong đó một nhà đầu tư mua một phần của một doanh nghiệp. Thuật ngữ hạt giống cho thấy rằng đây là một khoản đầu tư ban đầu, có nghĩa là để hỗ trợ kinh doanh cho đến khi nó có thể tạo ra tiền riêng của mình, hoặc cho đến khi nó đã sẵn sàng cho các đầu tư thêm. Lựa chọn tiền hạt giống bao gồm tài trợ của bạn bè và gia đình, tài trợ thiên thần và gần đây - tài trợ đám đông.

Sử dụng

Tiền hạt giống có thể được sử dụng để trả cho các hoạt động sơ bộ như nghiên cứu thị trường và phát triển sản phẩm. Các nhà đầu tư có thể chính là những người sáng lập, sử dụng tiết kiệm và các khoản vay. Họ có thể là các thành viên gia đình và bạn bè của những người sáng lập. Các nhà đầu tư cũng có thể là các nhà đầu tư thiên thần bên ngoài, các nhà đầu tư mạo hiểm hoặc các nhà đầu tư được công nhận.

Vốn hạt giống có thể được phân biệt với vốn mạo hiểm trong đó vốn mạo hiểm có xu hướng liên quan đến nhiều tiền hơn đáng kể, một nghiệp vụ dài tay, và phức tạp hơn nhiều trong các hợp đồng và cơ cấu công ty mà đi kèm với đầu tư. Tài trợ hạt giống liên quan đến một rủi ro cao hơn tài trợ vốn mạo hiểm bình thường do nhà đầu tư không nhìn thấy bất kỳ dự án hiện có nào để đánh giá đối với tài trợ. Do đó, các khoản đầu tư thường thấp hơn (trong khoảng hàng chục ngàn đến hàng trăm ngàn đô la) so với đầu tư vốn mạo hiểm bình thường (trong khoảng hàng trăm ngàn đến hàng triệu đô la), đối với các mức tương tự của cổ phần trong công ty.

Tiền hạt giống cũng có thể đến từ tài trợ đám đông hoặc từ bootstrapping tài chính chứ không phải là cung cấp vốn cổ phần. Bootstrapping trong bối cảnh này có nghĩa là việc sử dụng dòng tiền của một xí nghiệp hiện đang tồn tại.

Các nhà đầu tư đưa ra quyết định của họ có tài trợ hay không cho một dự án dựa trên sức mạnh nhận thức của ý tưởng và các khả năng, kỹ năng và lịch sử của những người sáng lập.

Giai đoạn huy động vốn ban đầu
Vốn hạt giống có thể được phân biệt với vốn đầu tư mạo hiểm ở chỗ các khoản đầu tư mạo hiểm thường đến từ các nhà đầu tư tổ chức, liên quan đến số tiền lớn hơn đáng kể, là các giao dịch theo nguyên tắc độc lập và có mức độ phức tạp cao hơn nhiều trong hợp đồng và cấu trúc doanh nghiệp đi kèm với khoản đầu tư. Vốn hạt giống thường là một trong những bước đầu tiên mà nhà đầu tư cung cấp để giúp các công ty khởi nghiệp đứng vững trước khi trở nên hoàn chỉnh về mặt vận hành. Vốn hạt giống có mức rủi ro cao hơn so với vốn đầu tư mạo hiểm thông thường vì nhà đầu tư chưa có dự án cụ thể để đánh giá. Do đó, các khoản đầu tư thường nhỏ hơn (từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đô la Mỹ) so với đầu tư mạo hiểm thông thường (từ hàng trăm nghìn đến hàng triệu đô la Mỹ), với mức sở hữu tương đương trong công ty. Vốn hạt giống có thể được huy động trực tuyến thông qua các nền tảng gọi vốn cộng đồng cổ phần như SeedInvest, Seedrs và Angels Den. Nhà đầu tư đưa ra quyết định tài trợ dựa trên sức mạnh được cảm nhận của ý tưởng cũng như năng lực, kỹ năng và lịch sử của đội ngũ sáng lập.

Tài trợ trong các nền kinh tế khác nhau 
Khả năng tiếp cận vốn ban đầu khác nhau đáng kể trên toàn thế giới, và các dự án tại các nền kinh tế thu nhập thấp thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn này. Nghiên cứu về lĩnh vực hạt giống tại Malawi cho thấy nhiều doanh nhân hoạt động trong môi trường phi chính thức, nơi các quy định không rõ ràng và chính sách hỗ trợ không nhất quán. Trong điều kiện này, các ý tưởng mới khó phát triển, và các dự án tiềm năng hiếm khi vượt ra ngoài phạm vi địa phương do môi trường không hỗ trợ mở rộng sớm. Ngành nông nghiệp và khu vực nông thôn là ví dụ điển hình cho mô hình này. Nhiều chương trình trong các lĩnh vực này dựa vào các khoản tài trợ hạt giống để xây dựng kỹ năng, tạo điều kiện tiếp cận thị trường hoặc thậm chí củng cố hệ thống quản lý địa phương. Theo thời gian, các khoản đầu tư ban đầu này góp phần tạo ra chuỗi cung ứng ổn định hơn và nâng cao khả năng chống chịu của toàn bộ hệ thống thực phẩm.

Nghiên cứu về phát triển quốc tế cho thấy vốn ban đầu đóng vai trò trung tâm trong việc giúp các dự án mới hình thành tại các quốc gia thu nhập thấp. Khi các dự án nhận được hỗ trợ ngay từ đầu, chúng có thể thử nghiệm ý tưởng và tiếp cận thị trường vốn khó tiếp cận đối với các doanh nghiệp nhỏ. Ngân hàng Thế giới lưu ý rằng loại hỗ trợ ban đầu này thường trở thành điểm khởi đầu cho các hoạt động kinh tế rộng lớn hơn, ảnh hưởng đến mọi thứ từ tạo việc làm đến lan truyền công nghệ mới.

Các nhà sáng lập tại các nền kinh tế giàu có hoạt động trong một môi trường khác. Họ có thể tiếp cận các mạng lưới nhà đầu tư có tổ chức, chương trình tăng tốc, vườn ươm hoặc các công cụ pháp lý giúp việc huy động vốn ban đầu trở nên dễ dàng hơn. Sự khác biệt về mức độ hỗ trợ sẵn có tạo ra khoảng cách trong cách các dự án phát triển trên toàn cầu và ảnh hưởng đến số lượng startup xuất hiện cũng như khả năng tồn tại của chúng sau khi bắt đầu hoạt động.

Cơ chế tài trợ 
Hệ sinh thái startup hiện đại sử dụng một số công cụ tiêu chuẩn để huy động vốn hạt giống: SAFEs, thỏa thuận KISS và trái phiếu chuyển đổi. SAFEs (Thỏa thuận đơn giản cho vốn cổ phần tương lai – Simple Agreements for Future Equity) cho phép nhà đầu tư chuyển khoản đầu tư thành cổ phần trong các vòng gọi vốn sau mà không cần xác định định giá ở giai đoạn hạt giống. Thỏa thuận KISS (Keep It Simple Securities), được phát triển bởi 500 Startups, kết hợp các yếu tố của SAFE và trái phiếu chuyển đổi nhưng bao gồm các điều khoản chuẩn hóa và bảo vệ nhà đầu tư. Trái phiếu chuyển đổi là các khoản vay có thể chuyển thành cổ phần khi công ty gọi vốn ở các vòng sau, kết hợp đặc điểm của nợ và vốn cổ phần.

Các công cụ này ngày càng phổ biến vì chúng giảm chi phí pháp lý ban đầu và giúp startup huy động các khoản tiền nhỏ một cách nhanh chóng. Việc áp dụng chúng cũng phản ánh xu hướng các vòng vốn hạt giống nhanh hơn và linh hoạt hơn so với các hình thức phát hành cổ phần truyền thống.

Tác động của chương trình tăng tốc và vườn ươm 
Các chương trình tăng tốc và vườn ươm thường định hình những gì xảy ra sau khi một dự án nhận được nguồn tài trợ ban đầu, vì chúng hướng dẫn các nhà sáng lập trong giai đoạn đầu xây dựng một doanh nghiệp khả thi. Nghiên cứu toàn cầu của IFC cho thấy các startup tham gia chương trình tăng tốc thường tiến xa hơn trong quá trình gọi vốn và có khả năng cao hơn nhận được các khoản tài trợ tiếp theo sau khi chương trình kết thúc. Việc tham gia cũng giúp các đội ngũ tiếp cận cố vấn, mạng lưới chuyên nghiệp và đào tạo có cấu trúc, từ đó điều chỉnh mô hình kinh doanh và kết nối với khách hàng ban đầu.

Các nghiên cứu trong lĩnh vực bền vững cho thấy xu hướng tương tự. Khi vốn ban đầu được kết hợp với cấu trúc hỗ trợ của chương trình tăng tốc, các dự án công nghệ xanh và đổi mới cộng đồng có quá trình chuyển đổi thuận lợi hơn và đạt được kết quả dài hạn quan trọng.

Xu hướng toàn cầu 
Gọi vốn cộng đồng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tài trợ giai đoạn đầu, đặc biệt ở những nơi khó tiếp cận vốn đầu tư mạo hiểm. Dữ liệu về quy định gọi vốn cộng đồng tại Hoa Kỳ cho thấy số lượng công ty sử dụng phương pháp này để huy động vốn ban đầu tăng trưởng ổn định. Sự phát triển của các nền tảng này phản ánh một sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách mọi người đóng góp cho các dự án mới, khi cá nhân hiện có thể hỗ trợ các dự án giai đoạn đầu mà không cần vượt qua các rào cản truyền thống của đầu tư tổ chức. 

Đồng thời, nghiên cứu ngành cho thấy môi trường huy động vốn ngày càng khắt khe hơn. Các nhà đầu tư ở giai đoạn hạt giống thường tìm kiếm các dấu hiệu rõ ràng hơn về động lực ban đầu của dự án, bằng chứng về sự quan tâm của khách hàng hoặc lộ trình tài chính khả thi trước khi cam kết đầu tư.

Kết quả đo lường từ vốn đầu tư 
Các nghiên cứu nhất quán cho thấy vốn hạt giống mang lại những cải thiện có thể đo lường trong hiệu suất dự án ở nhiều lĩnh vực. Trong gây quỹ từ thiện, khoản đóng góp hạt giống làm tăng đáng kể khả năng quyên góp từ các nhà tài trợ sau. Trong giáo dục đại học, các khoản tài trợ hạt giống làm tăng sản lượng nghiên cứu, mức độ hợp tác và tính bền vững dài hạn của chương trình. Trong hệ sinh thái startup, vốn hạt giống kết hợp với chương trình tăng tốc cải thiện tỷ lệ gọi vốn tiếp theo và khả năng tồn tại của doanh nghiệp. Trong phát triển toàn cầu, vốn hạt giống củng cố hệ sinh thái khởi nghiệp và nâng cao khả năng chống chịu kinh tế dài hạn.

Tài trợ của chính phủ 
Đây là loại tài trợ có tính chọn lọc cao nhất. Các quỹ chính phủ có thể nhắm đến thanh niên, với độ tuổi của nhà sáng lập là yếu tố quyết định. Thông thường, các chương trình này có thể hướng đến việc tự tạo việc làm cho thanh thiếu niên trong kỳ nghỉ hè. Tùy thuộc vào hệ thống chính trị, chính quyền địa phương có thể chịu trách nhiệm phân bổ các khoản hỗ trợ nhỏ. Ủy ban châu Âu vận hành các chương trình tài chính vi mô (các khoản vay dưới €25.000) dành cho người tự kinh doanh và doanh nghiệp có dưới 10 nhân viên. Vốn hạt giống châu Âu có sẵn nhưng thường bị giới hạn ở mức 50% cổ phần. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ châu Âu thường có thể hưởng lợi từ chương trình Eureka, chương trình kết nối các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu như các trường đại học. Các chương trình của chính phủ thường gắn liền với các sáng kiến chính trị.

Phân biệt giữa các giai đoạn tài trợ 
Các nguồn trong ngành thường phân biệt giữa tài trợ pre-seed (tiền hạt giống), seed (hạt giống) và vòng Series A dựa trên mức độ tiến triển của dự án, các cột mốc đạt được và kỳ vọng của nhà đầu tư ở từng giai đoạn. Tài trợ pre-seed thường xuất hiện khi nhà sáng lập vẫn đang hoàn thiện ý tưởng, thử nghiệm tính khả thi và xác nhận vấn đề cần giải quyết. Ở giai đoạn này, vốn được sử dụng cho thử nghiệm ban đầu, nghiên cứu cơ bản và xây dựng đội ngũ ban đầu thay vì vận hành quy mô lớn.  

Các vòng pre-seed thường trùng lặp với các nguồn vốn phi chính thức như bạn bè và gia đình, các nhà đầu tư thiên thần nhỏ hoặc các khoản hỗ trợ từ chương trình tăng tốc, vì những nhà đầu tư này sẵn sàng hỗ trợ ý tưởng trước khi có doanh thu ổn định. Vốn seed thường đến sau khi dự án có dấu hiệu tiềm năng, giúp phát triển sản phẩm, thu hút khách hàng ban đầu và thử nghiệm thị trường để xác định khả năng mở rộng. Vốn ở giai đoạn này có thể đến từ nhà đầu tư thiên thần, quỹ đầu tư hạt giống, chương trình tăng tốc, chiến dịch gọi vốn cộng đồng hoặc các khoản tài trợ chính phủ nhằm đưa dự án từ nguyên mẫu đến vận hành lặp lại.

Tài trợ Series A thường chỉ diễn ra khi dự án thể hiện được lực kéo rõ ràng như tăng trưởng người dùng, khách hàng trả tiền hoặc các chỉ số cho thấy thị trường khả thi. Nhà đầu tư sử dụng các vòng này để cung cấp nguồn vốn lớn hơn nhằm mở rộng hoạt động, phát triển đội ngũ và tăng khả năng tạo doanh thu thay vì chứng minh tính khả thi ban đầu. Trên thực tế, ranh giới giữa các giai đoạn có thể không rõ ràng, nhưng việc phân biệt giúp nhà sáng lập và nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về rủi ro, bằng chứng và loại vốn phù hợp ở từng giai đoạn phát triển.

Nguồn khác 
Vốn hạt giống cũng có thể đến từ gọi vốn cộng đồng sản phẩm hoặc từ tự tài trợ (bootstrapping) thay vì phát hành cổ phần. Bootstrapping trong bối cảnh này có nghĩa là sử dụng dòng tiền của doanh nghiệp hiện có, như trong trường hợp của Chitika và Cidewalk.

Xem thêm
 Nhà đầu tư thiên thần
 Tiền kỹ thuật số
 Nguồn lực cộng đồng
 Vốn cổ phần tư nhân
 Tài trợ dựa trên doanh thu
 Series A round
 Vốn đầu tư mạo hiểm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Seed investment company etventure (based in Germany)

Tài chính doanh nghiệp
Vốn đầu tư mạo hiểm
Đầu tư thiên thần
Thương mại điện tử