Cantopop

Cantopop (; Hán-Việt: Việt ngữ lưu hành âm nhạc) là tên gọi thân mật cho "nhạc đại chúng tiếng Quảng Đông". Đôi khi Cantopop được dùng để chỉ HK-pop, rút ngắn từ cụm từ tiếng Anh "Hong Kong popular music" (nhạc đại chúng Hồng Kông). Nó được phân loại như là một nhánh của nhạc pop tiếng Hoa nằm trong C-pop. Cantopop không chỉ mang ảnh hưởng từ các hình thức khác của âm nhạc Trung Quốc mà còn từ phong cách quốc tế, bao gồm nhạc jazz, rock and roll, R&B, nhạc điện tử, nhạc pop phương Tây cùng các thể loại âm nhạc khác. Các ca khúc Cantopop hầu như luôn được thể hiện bằng tiếng Quảng Đông. Tự hào với một lượng fan hâm mộ đa quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia Đông Nam Á như Ma-lai-xi-a, Xinh-ga-po, In-đô-nê-xi-a, Thái Lan và ở tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc đại lục, tuy nhiên Hồng Kông vẫn duy trì vị thế là trung tâm quan trọng nhất của thể loại âm nhạc này.

Lịch sử

Thập niên 1980: Thời hoàng kim của dòng nhạc Cantopop

Trong suốt thập kỷ 80, dòng nhạc Cantopop cất cánh bay lên đỉnh cao với các nghệ sĩ, nhà sản xuất và công ty thu âm hoạt động một cách nhịp nhàng, trơn tru. Các ngôi sao Cantopop như Mai Diễm Phương, Trương Quốc Vinh, Lâm Tử Tường, Đàm Vịnh Lân, Diệp Thiến Văn, Trần Tuệ Nhàn, Lâm Ức Liên, Trần Bách Cường và Trương Học Hữu nhanh chóng trở thành những cái tên trong cùng một nhà. Ngành công nghiệp âm nhạc đã sử dụng các ca khúc Cantopop trong các bộ phim truyền hình lẫn điện ảnh, với một vài bài trong số những bản thu nổi tiếng nhất đến từ những bộ phim như Anh hùng bản sắc (). Các nhà tài trợ và công ty thu âm bắt đầu thích nghi với ý tưởng về các bản hợp đồng sinh lời và những bản ký tên trị giá hàng triệu đô la. Ngoài ra còn có các ca khúc tiếng Nhật được viết lại lời bằng tiếng Quảng Đông.

Nữ ca sĩ Hoa ngữ thành công nhất lúc bấy giờ, "Nữ hoàng Mandopop" Đặng Lệ Quân cũng lấn sân sang dòng nhạc Cantopop. Cô đã gặt hái được thành công về mặt thương mại với những bản hit tiếng Quảng dưới trướng công ty PolyGram vào quãng đầu thập niên 1980. Ngoài ra còn có nữ ca sĩ Chân Thục Thi là một gương mặt tiêu biểu đến từ Ma Cao.

Trong những năm 1980 đã diễn ra làn sóng thứ hai của "cơn sốt ban nhạc" (làn sóng thứ nhất diễn ra vào những năm 1960-1970 vốn chịu ảnh hưởng lớn từ hiện tượng Beatlemania trên quy mô toàn cầu lúc bấy giờ). Giới trẻ thì cho rằng việc thành lập các ban nhạc thời điểm đó là vô cùng hợp thời. Nhiều ban nhạc mới nổi lên như Lotus của Hứa Quan Kiệt, The Wynners và Teddy Robin and the Playboys (Teddy Robin và những tay chơi).

Thập niên 1990: Kỷ nguyên Tứ Đại Thiên Vương

Vào đầu những năm 1990, các ngôi sao Cantopop như Đàm Vịnh Lân, Trương Quốc Vinh, Hứa Quan Kiệt, Trần Tuệ Nhàn, nhà sáng tác Cố Gia Huy và nhiều nhân vật khác đều rút lui khỏi ánh hào quang sân khấu, hoặc không thì cũng thu hẹp phạm vi hoạt động của mình. Nữ ca sĩ Trần Tuệ Nhàn thì rời Hồng Kông để theo đuổi việc học tại ngôi trường Đại học Syracuse nước Mỹ, trong khi những người còn lại rời Hồng Kông giữa bối cảnh bất ổn xung quanh Sự kiện Thiên An Môn năm 1989 và sắp tới là sự kiện trao trả Hồng Kông từ tay Anh Quốc trở về dưới quyền quản lý của Trung Quốc năm 1997.

Trong suốt thập niên 90, bộ sậu "Tứ Đại Thiên Vương" (), bao gồm Trương Học Hữu, Lưu Đức Hoa, Quách Phú Thành và Lê Minh đã chi phối cả nền âm nhạc và phủ sóng trên các mặt báo, tạp chí, truyền hình, quảng cáo và điện ảnh. Các tài năng mới như ban nhạc Beyond, nhóm Thảo Manh, Lý Khắc Cần, Diệp Thiến Văn, Châu Huệ Mẫn, Bành Linh, Trần Tuệ Lâm, Trịnh Tú Văn và Vương Phi cũng nổi lên làm thế đối trọng. Tuy nhiên, do những tranh cãi về hợp đồng với công ty giải trí PolyGram mà Lý Khắc Cần mãi không bao giờ có thể trở thành nghệ sĩ trực thuộc hãng, thay vào vị trí đó là Trương Học Hữu và Lê Minh vốn thuộc cùng hãng thu âm.

Sự kiện chuyển giao chủ quyền đã tạo ra một bầu không khí đầy gian truân, thử thách về phương diện văn hóa đối với ngành công nghiệp âm nhạc. Sự thiết lập Luật Cơ bản Hồng Kông cũng như các pháp lệnh quy định về ngôn ngữ đã khiến cho việc áp dụng tiếng Quan thoại là không thể tránh được.

Thập niên 2000: Kỷ nguyên mới

Tại thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ, tiếng Quảng Đông vẫn đóng vai trò thống trị nền âm nhạc Hoa ngữ. Sự ra đi của hai ngôi sao Trương Quốc Vinh và Mai Diễm Phương vào năm 2003 đã làm rung chuyển cả ngành công nghiệp âm nhạc. Thời kỳ chuyển giao còn diễn ra với nhiều nghệ sĩ nổi lên ở hải ngoại như Tạ Đình Phong và Lý Mân đã được khán giả ghi nhận. Kết quả là dòng nhạc Cantopop không còn bị giới hạn trong phạm vi Hồng Kông nữa mà đã dần trở thành một phần của trào lưu âm nhạc ở quy mô lớn hơn. Thời kỳ này cũng rộ lên phiên bản thứ 2 của Tứ Đại Thiên Vương gồm Châu Hoa Kiện, Thành Long, Lý Tông Thịnh và Hoàng Diệu Minh.

Năm 2005, Cantopop bước vào giai đoạn thăng hoa. Các hãng giải trí lớn thâu tóm thị trường Hồng Kông bao gồm: Gold Typhoon Music Entertainment (EMI, Gold Label), Universal Music Group, East Asia Entertainment và hãng thu âm Amusic, cũng như là Emperor Entertainment Group. Một vài trong số những nghệ sĩ thành công nhất của giai đoạn này có thể kể đến: Mạch Tuấn Long, Dung Tổ Nhi, nhóm Twins, Trần Dịch Tấn, Dương Thiên Hoa, Cổ Cự Cơ, Ôn Triệu Luân, Vệ Lan và Trương Vệ Kiện.

Kỷ nguyên mới cũng chứng kiến sự bùng nổ các nhóm/ban nhạc như at17, Soler, Sun Boy'z, HotCha, Mr và RubberBand. Nhiều nghệ sĩ như Đặng Lệ Hân, Ngô Vũ Phi, Quan Trí Bân và Lý Uẩn cuối cùng sau đó đã tách ra hoạt động riêng.

Thập kỷ này còn được mệnh danh là kỷ nguyên "ca sĩ của dân" (; Hán-Việt: thân dân ca tinh) bởi hầu hết các nghệ sĩ đều được phổ biến với công chúng, trái ngược với thập niên 1990 khi mà những ca sĩ "tên tuổi lớn" (; Hán-Việt: đại bài ca tinh) của thời kỳ trước dường như đều rất khó để tiếp cận.

Ảnh hưởng tại Việt Nam

Cơn sốt phim truyền hình Hồng Kông (đặc biệt là phim của đài TVB) trên khắp Đông và Đông Nam Á vào những năm 1975 - 1990 đã giúp phổ biến dòng nhạc C-pop nhẹ nhàng, trữ tình (bao gồm cả Cantopop và Mandopop) ở thị trường Việt Nam, tạo nên phong trào "nhạc Hoa lời Việt" trong giới nghệ sĩ. Những năm cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, Lam Trường, Đan Trường cùng các ca sĩ Việt gốc Hoa như Sỹ Ben, Mộng Na, Tú Linh, Tú Châu, Cảnh Hàn và Nguyễn Đức hay bộ đôi Chàng trai Bắc Kinh Minh Thuận, Nhật Hào là những ca sĩ chuyển thể dòng nhạc Cantopop thành công nhất tại thị trường Việt Nam còn tại thị trường hải ngoại có Andy Quách và Don Hồ thể hiện các ca khúc nhạc Hoa. Đây cũng là thời kỳ hoàng kim của dòng nhạc Hoa lời Việt, vốn từ tứ ca Tứ đại Thiên Vương của Hồng Kông thể hiện rất thành công. Một số ca khúc phim TVB kinh điển được phổ lời Việt bởi Tuấn Đạt & Lucia Kim Chi như Tuyết Sơn Phi Hồ, Lục Tiểu Phụng hay Thần điêu đại hiệp cũng rất nổi tiếng.

Những năm 2000-nay

Thời kỳ 2004 - 2008 chứng kiến sự bùng nổ của dòng phim thần tượng Đài Loan tại thị trường châu Á, kéo theo đó là sự phổ biến dòng nhạc tình cảm lãng mạn, dễ thương kiểu C-pop (đặc biệt là Mandopop).

Ngoài ra còn có một số bài nhạc Cantopop cũng được các ca sĩ nổi tiếng V-pop lúc bấy giờ hát lại hoặc phối lại bằng tiếng Việt như:

Các nghệ sĩ

Nam ca sĩ

 Hứa Quan Kiệt
 La Văn
 Lâm Tử Tường
 Hoàng Triêm
 Trịnh Thiếu Thu
 Trần Bách Cường
 Trương Quốc Vinh
 Huỳnh Gia Câu
 Châu Hoa Kiện
 Aaron Siu
 Âu Thụy Cường
 Chung Trấn Đào
 Trần Hiểu Đông
 Trần Dịch Tấn
 Thành Long
 Phùng Tổ Danh
 Trần Tiểu Xuân
 Trần Bá Vũ
 Trần Kiện Phong
 Trần Vỹ Đình
 Châu Bách Hào
 Trần Quán Hy
 Trịnh Y Kiện
 Trịnh Tuấn Hoằng
 Trịnh Gia Dĩnh
 Trịnh Trung Cơ (người Đài Loan)
 Trương Vệ Kiện
 Trương Kính Hiên (người Trung Quốc đại lục)
 Trương Trí Lâm
 Hứa Đình Khanh
 Cổ Thiên Lạc
 Trương Kế Thông
 Trương Trí Hằng
 Benji Chiang
 Chu Quốc Hiền
 Phương Lực Thân
 Phương Đại Đồng
 Jay Fung
 Hứa Chí An
 Alex Hung
 Hồng Trác Lập
 Lưu Đức Hoa
 Trương Học Hữu
 Quách Phú Thành
 Lê Minh
 Lương Triều Vỹ
 Lý Khắc Cần
 Kim Thành Vũ
 Quan Sở Diệu
 Quan Trí Bân
 Quan Chính Kiệt
 Cổ Cự Cơ
 Quách Tấn An
 Lâm Tử Thiện
 Lâm Bảo Di
 Lâm Nhất Phong
 Lâm Phong
 Lâm Hải Phong
 Lưu Hạo Long
 Gene Lee
 Lý Nhật Lãng
 La Gia Lương
 Trắc Điền
 Lư Quan Đình
 Douglas Low
 Mạch Tuấn Long
 Mạch Tử Hào
 Lam Dịch Bang
 Lý Trị Đình
 Tiêu Chính Nam
 Tô Vĩnh Khang
 Đàm Vịnh Lân
 Đặng Kiện Hoằng
 Đỗ Đức Vỹ
 Tạ Đình Phong
 Vương Tổ Lam
 Ôn Triệu Luân
 Vương Kiệt
 Philip Wei Xiong
 Chris Wong
 Huỳnh Quán Trung
 Diệp Thế Vinh
 Huỳnh Tông Trạch
 Huỳnh Diệu Minh
 Hồ Hồng Quân
 Ứng Xương Hựu
 Mã Tuấn Vỹ
 Dư Văn Nhạc
 Âu Dương Tĩnh
 MastaMic
 Namewee (người Malaysia)
</div>

Nữ ca sĩ

 AGA
 Annabelle Louie
 Bành Linh
 Chân Thục Thi
 Châu Huệ Mẫn
 Châu Lệ Kỳ
 Chiêm Thiên Văn (After Class)
 Chung Hân Đồng (Twins)
 Chung Nhu Mỹ (After Class)
 Chung Thư Mạn
 Rachelle Chung
 Chung Gia Hân
 Cốc Á Vy
 Diệp Đức Nhàn
 Diệp Lệ Nghi
 Diệp Ngọc Khanh
 Diệp Thiến Văn
 Grace Ip
 Diêu Trác Phi (After Class)
 Dung Tổ Nhi
 Dương Thiên Hoa
 Đàm Gia Nghi
 Đặng Lệ Quân
 Đặng Tử Kỳ
 Đới Tổ Nghi
 Renee Dai
 Đường Muội
 June Tang
 Stephy Tang
 Vangie Tang
 Giang Y Tình
 J. Arie
 Cherry Ho
 Hà Lạc Dao
 Hà Nhạn Thi
 Hà Vận Thi
 Hồ Bội Úy
 Hồ Hạnh Nhi
 Hồ Định Hân
 Hồ Lâm
 Hứa Tĩnh Vận
 Khương Lệ Văn
 Kellyjackie
 Mimi Lo
 Lâm Hân Đồng
 Lâm Ức Liên
 Lê Tư
 Vivian Lai
 Liên Thi Nhã
 Prudence Liew
 Lữ San
 Lư Xảo Âm
 Winnie Lau
 Lương Tịnh Kỳ
 Lương Vịnh Kỳ
 Cathy Leung
 Isabella Leong
 Lý Hạnh Nghê
 Lý Mân
 Eunix Lee
 Tiffany Lee
 Rain Li
 Diệp Thiến Văn
 Mai Diễm Phương
 Mạc Văn Úy
 Keeva Mak
 Ngô Nhược Hy
 Kary Ng
 Yan Ng
 Phó Dĩnh
 Maggie Fu
 Phùng Hy Dư
 Quan Cúc Anh
 Quan Thục Di
 Jade Kwan
 Ella Koon
 Tạ An Kỳ
 Teresa Carpio
 Lai Ying Tong
 Karen Tong
 Thái Trác Nghiên (Twins)
 Tiết Gia Yến
 Trang Tâm Nghiên (người Trung Quốc đại lục)
 Trần Bảo Châu
 Trần Hy Nghi
 Trần Khiết Nghi
 Trần Tuệ Lâm
 Trần Tuệ Nhàn
 Trần Tuệ San
 Trần Thu Hà
 Trần Văn Viện
 Trịnh Dung 
 Trịnh Hân Nghi
 Trịnh Hy Di
 Trịnh Tú Văn
 Trương Bá Chi
 Trương Đức Lan
 Tuyên Huyên
 Từ Tiểu Phụng
 Từ Tử San
 Tưởng Nhã Văn
 Uông Minh Thuyên
 Vệ Lan
 Vệ Thi
 Viêm Minh Hy (After Class)
 Vịnh Nhi
 Emme Wong
 Vương Hạo Nhi
 Vương Phi
 Vương Uyển Chi
 Linda Wong
 Su Miaoling
 Charlie Yeung
 Amy Chan
 Angela Pang
 Bondy Chiu
 Chita Yu
 AMA Huen Ning
</div>

Nhóm/Ban nhạc
 2R
 4ando(son)
 After Class
 AMK
 As One
 At17
 Benji and Lesley
 Beyond
 Bliss
 Boy'z
 Blue Jeans 
 C AllStar
 Chochukmo
 Citybeat
 Cream
 De Argyle Peasants
 Dear Jane
 Dry
 E-Kids
 Echo
 EO2
 Error
 FAMA
 Thảo Manh
 Hotcha
 Honey Bees
 Honey Bees Junior
 KOLOR
 Krusty
 I Love You Boy'z
 The Jade Band
 LMF
 Lil' Ashes
 Little Tigers
 Mirror
 Mister (Mr)
 MP4
 My Little Airport
 Online
 Paradox 
 Pandora
 Per se
 Ping Pung
 PixelToy
 Purple Nine
 Raidas
 Relaxpose
 Robynn & Kendy
 RubberBand
 Royals
 Shine
 Sky
 Softhard
 SohBim
 Soler (người Macao)
 Super Girls (HK)
 Supper Moment
 Square
 Swing
 ToNick
 Tai Chi
 Tat Ming Pair
 The Cause Across
 The Pancakes
 The Raiders
 Wind & Cloud 
 The Wynners
 Twins
 VEGA
 XERO
 YLK Organization
 Zarahn
 Zzzsh
 Zen
 Zpecial
 24 Herbs
</div>

Xem thêm

 Âm nhạc Hồng Kông
 Nhạc pop tiếng Anh Hồng Kông
 Phim truyền hình Hồng Kông
 C-pop
 Mandopop
 Làn sóng Hoa ngữ (trong đó có Làn sóng Hồng Kông)

Chú thích

Âm nhạc Hồng Kông
C-pop
Thể loại nhạc pop
Thể loại nhạc kết hợp
Tiếng Quảng Đông
Bài hát tiếng Quảng Đông