Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Curcuma coerulea

Curcuma coerulea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

Từ nguyên
Tính từ định danh coerulea (cách viết khác: caerulea, giống đực: coeruleus/caeruleus, giống trung: coeruleum/caeruleum) là tiếng Latinh, nghĩa là màu xanh lam hay xanh da trời (thiên thanh), ở đây là nói tới hoa màu xanh lam của nó (floribus coeruleis).

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở Thượng Myanmar, tại Fort Stedman (nay là Maing Thauk, phía đông bắc hồ Inle, khoảng 20 km về phía tây nam Taunggyi, thủ phủ bang Shan, đông bắc Myanmar.

Mô tả
Lá thẳng-hình mác, thu nhỏ dần, đỉnh nhọn, đáy hẹp, cả hai mặt có lông gần như lông măng, màu xanh lục, dài 15 cm, rộng 2,5 cm. Cụm hoa bông thóc hình trụ hẹp, rậm, dài 15 cm, đường kính 2,5 cm; lá bắc hoa được bao quanh ở dưới, dài 4 cm, hơi tù, nhẵn nhụi; lá bắc vô sinh ít màu; bầu nhụy nhẵn nhụi; đài hoa dài 7 mm, nhọn, 3 răng; ống tràng hoa khoảng 3 lần dài hơn, các thùy thuôn dài, nhọn, nhẵn nhụi; cánh môi màu xanh lam.

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 1904
Thực vật Myanmar
Curcuma comosa

Curcuma comosa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810 theo cây mà Felix Carey (1782-1822) tìm thấy ở Pegu (nay là Bago, Myanmar).

Phân bố
Loài này có tại Ấn Độ (Assam), Myanmar, Thái Lan. Du nhập vào Malaysia bán đảo.

Mô tả
Thân hành (thân rễ) lớn, hình trái xoan, ruột màu đất son nhạt. Không củ chân chim, nhiều củ có cuống rễ ruột trắng, mọc sâu trong lòng đất. Lá to, có cuống, hình mác, cuống lá và bẹ không thò ra, cao 5–6 ft (1,5-1,8 m), mọi phần màu xanh lục, ngoại trừ những lá đầu tiên có vết mờ màu rỉ sắt nhạt từ giữa cho tới phần trung tâm của mặt trên. Cành hoa bông thóc hình chùy, lớn; lá bắc sinh sản màu hồng nhạt: mào dồi dào, màu hồng. Hoa nhiều, mặt ngoài tràng hoa màu hồng, mặt trong màu vàng, nở tháng 5, cùng lúc lá xuất hiện.

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 1810
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Thái Lan
Thực vật Myanmar
Thực vật Assam
Curcuma flaviflora

Curcuma flaviflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong (童绍全, Đồng Thiệu Toàn) mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Từ nguyên
Tính từ định danh flaviflora bắt nguồn từ tiếng Latinh flavus nghĩa là màu vàng kim và flora nghĩa là hoa; ở đây là nói tới hoa màu vàng của nó.

Phân bố
Loài này có tại huyện Mãnh Hải, châu tự trị Tây Song Bản Nạp, tây nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, cho tới miền bắc Thái Lan. Tên gọi trong tiếng Trung là 黄花姜黄 (hoàng hoa khương hoàng), nghĩa đen là nghệ hoa vàng. Môi trường sống là rừng, ở cao độ khoảng 1.400 m.

Mô tả
Cây cao 30–40 cm. Thân rễ nhỏ, có mùi thơm; rễ có củ hình thoi ở tận cùng. Cuống lá 4–7 cm; phiến lá 20-24 × 7–8 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục rậm lông tơ, gốc hình nêm, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa trên các chồi riêng biệt sinh ra từ thân rễ; cuống 5–9 cm, bẹ giống vảy màu đỏ tía; cành hoa bông thóc 4,5-6 × 2,5–3 cm; lá bắc sinh sản màu đỏ ánh tía nhạt, hình trứng-hình tròn đến hình trứng, 4-4,5 × 2,6–3 cm, rậm lông tơ, đỉnh nhọn thon; không có lá bắc mào. Đài hoa ~2 cm, đỉnh 3 răng, có lông rung. Ống tràng hoa màu trắng, ~4 cm, rậm lông tơ màu trắng, họng nhẵn nhụi; các thùy màu vàng nhạt, hình mác hẹp, 1,8-2,4 cm × 7–9 mm. Các nhị lép bên màu vàng nhạt với tâm màu vàng sẫm, hình elip, ~2,2 × 1,2 cm. Cánh môi màu vàng nhạt với tâm màu vàng sẫm, hình trứng ngược, ~2,5–2 cm, nhẵn nhụi, gốc có 2 sọc dọc màu đỏ, đỉnh 2 khe. Bầu nhụy có lông tơ màu trắng. Ra hoa tháng 6.

Chú thích

F
Thực vật được mô tả năm 1986
Thực vật Thái Lan
Thực vật Trung Quốc
Curcuma haritha

Curcuma haritha là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Jose K. Mangaly và Mamiyil Sabu mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.

Mẫu định danh thu thập tại Kolathara, quận Calicut, Kerala, Ấn Độ ngày 30 tháng 5 năm 1988. Holotype: Sabu 39113 A ('39113'); Isotype: Sabu 39113 B, Sabu 39113 C. Tên địa phương của nó là vella kua.

Phân bố
Loài này có tại bang Kerala, tây nam Ấn Độ. Loài này là một loại địa thực vật mọc ở các khu rừng đất thấp, ở cao độ 25–100 m, cùng với các loài Curcuma khác, ví dụ: C. aeruginosa, C. zedoaria.

Chú thích

H
Thực vật được mô tả năm 1993
Thực vật Ấn Độ
Curcuma harmandii

Curcuma harmandii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Các mẫu định danh gồm 1 mẫu do L. Pierre thu thập tại Nam Kỳ ngày 24 tháng 4 năm 1867 (mẫu MNHN-P-P00292625) và 3 mẫu do François-Jules Harmand và Alexandre Godefroy-Lebeuf thu thập tại núi Pursat, Campuchia ngày 20 tháng 6 năm 1875, (Gagnepain viết nhầm, tương ứng thành tháng 4 năm 1870 và ngày 20 tháng 6 năm 1856).

Phân bố
Là một loại cây nhiệt đới bản địa miền đông, đông nam và miền trung Thái Lan, Campuchia (các tỉnh Kampong Speu và Pursat), và miền nam Việt Nam. Môi trường sinh sống là rừng lá sớm rụng và rừng thường xanh khô ở cao độ 100–500 m.

Mô tả
Cây cao khoảng 0,5 m. Thân rễ không mập. Lá 3, hình trứng-hình mác, 25-35 x 8–10 cm, đáy thu nhỏ, đỉnh nhọn đột ngột và phần nhọn ngắn, cả hai mặt nhẵn nhụi; cuống lá (với bẹ) dài 20–30 cm; bẹ khoảng 3, không bằng nhau, không phiến; các bẹ trên đi ngang qua cuống lá; lưỡi bẹ teo đi. Cụm hoa thò ra từ giữa các lá, có cuống dài 20–30 cm; cành hoa bông thóc lỏng lẻo, dài 12–15 cm; lá bắc 8-10, xếp thành 2 hàng, dài 5–6 cm, rộng tới 3 cm, màu xanh lục, nửa phía dưới có rãnh, tự chúng bao quanh lẫn nhau, nửa trên hơi lõm, tỏa rộng, dần thu nhỏ, đỉnh gần như nhọn. Hoa 4-6, dài 3-3,3 cm, xanh lục hoặc vàng, ẩn trong lá bắc; lá bắc con hình mác, nhỏ, dài 1-1,5 cm. Đài hoa hình ống, thanh mảnh, nhẵn nhụi, đỉnh 3 răng, răng nhỏ, tù. Tràng hoa dài gấp đôi đài hoa; các thùy hình mác. Đáy bao phấn có 2 cựa. Bầu nhụy nhẵn nhụi, vỏ ngoài mỏng. Hạt nhiều, dài 405 mm, rộng 2,5–3 mm, hình trứng-đa diện, màu vàng ánh đỏ, bóng.

C. harmandii hơi giống C. albiflora có ở Ceylon về cách sắp xếp các lá bắc tỏa rộng và xếp lợp lỏng lẻo; nhưng loài ở Đông Dương khác biệt ở chỗ:
 Lá của nó bao quanh cụm hoa và không ở bên với nó và dài hơn cuống lá;
 Cuống cụm hoa không bao giờ có vảy kèm theo ở dưới lá bắc;
 Các lá bắc lớn hơn bao bọc nhau ở gốc, rời, phân đôi và nhọn ở nửa trên của chúng;
 Hoa được bao hoàn toàn trong lá bắc nên chúng chiếm nách lá bắc và không lồi ra ngoài.

Chú thích

H
Thực vật được mô tả năm 1907
Thực vật Campuchia
Thực vật Thái Lan
Thực vật Việt Nam
Curcuma oligantha

Curcuma oligantha là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Trimen mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Phân bố
Loài này có tại Sri Lanka, miền nam Ấn Độ, Myanmar.

Mô tả
Mô tả theo mẫu vật tìm thấy tại Uma-oya, gần sông Mahaweli, tây bắc Badulla, tỉnh Central (nay thuộc tỉnh Uva), Sri Lanka vào tháng 10 năm 1884.
 
Nhỏ, củ thuôn dài-hình trứng hay hình thoi, dài khoảng 1-1,5 inch (2,5-3,8 cm); lá có cuống, cuống lá nở ra thành bẹ dài ở phía dưới; phiến  lá hình trái xoan, nhọn hai đầu, dài 5-7 inch (13-18 cm), gợn sóng nhiều, nhẵn nhụi, mỏng, màu xanh lục nhạt tươi trong suốt, với các gân khác biệt và gân con chạy dọc; cán hoa xuất hiện với chồi lá mới, mọc ra từ nách của một trong các vảy sát gốc của nó, ngắn và thanh mảnh, với 2-3 vảy tù màu nâu, kết thúc bằng một cành hoa bông thóc rất tiêu giảm gồm 4-6 lá bắc nhọn thon mọc thẳng, dài ~ 1 inch (2,5 cm), màu xanh lục nhạt, tất cả đều mang hoa; hoa rất ít, lớn, mọc thẳng, dài như cành hoa, màu trắng, mỗi lần chỉ nở một bông mỗi cụm hoa, nằm cao hơn lá bắc nên cán hoa thoạt nhìn như chỉ có 1 hoa; ống tràng dài 1 inch (2,5 cm), thanh mảnh, màu trắng; các đoạn dài, nhọn thon-tù, ánh hồng, đoạn sau hơi dài hơn và nhọn hơn, hình cánh hoa; nhị lép gần nhọn, nhăn, màu trắng; cánh môi lớn và rộng, xẻ 2 thùy khá sâu, màu trắng, với vết màu vàng chanh ở họng; bao phấn ngắn; cựa ở gốc khá dài, cong; hạt không áo hạt, thuôn dài, màu xám, bóng.

Có quan hệ họ hàng gần với C. albiflora, và tương tự loài này ở chỗ không có túm lá bắc không hoa ở trên cùng.

Chú thích

O
Thực vật được mô tả năm 1885
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Myanmar
Thực vật Sri Lanka
Curcuma stenochila

Curcuma stenochila là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1905. Mẫu định danh: C. Geoffray 409 - Holotype: MNHN-P-P032710, - Isotype: MNHN-P-P032712, do C. Geoffray thu thập trong cùng ngày 12-7-1904 ở cao độ 400-500 m tại núi Kamchay, tỉnh Kampot, Campuchia.

Phân bố
Là một loại cây nhiệt đới bản địa Thái Lan, Campuchia, Việt Nam.

Mô tả
Cây thảo trung bình, gần như không thân, ít lá, tổng thể nhẵn nhụi. Thân rễ thẳng, mỏng, có vảy, dạng rễ chùm. Rễ hình chỉ, đầu có củ, củ hình thoi. Lá 2-4, tất cả mọc từ thân rễ; cuống lá có rãnh không rõ nét, nhẵn nhụi, có sọc, gốc có bẹ bao; mép bẹ khô xác, đỉnh hơi có lưỡi bẹ, phiến lá hình trứng-hình mác, đáy hình tim hay thuôn tròn, không thon nhỏ, đỉnh nhọn thon lệch, bất đối xứng rõ nét, mặt dưới nhạt màu, mặt trên loang lổ không khác biệt. Cụm hoa có cuống ngắn xuất hiện giữa búi lá; cuống cụm hoa mỏng, thanh mảnh, nhẵn nhụi; cành hoa bông thóc hình trứng, hơi lỏng lẻo; mào 0; lá bắc ở đoạn dưới màu xanh lục, đoạn trên màu hồng, tất cả là sinh sản, hình mũi mác, chứa 2 hoa. Hoa thò ra; đài hoa hình ống, đoạn giữa phồng, 3 răng, răng nhỏ, tù, gần đều. Ống tràng dài gấp đôi đài hoa, đỉnh nở rộng, nhẵn nhụi; các thùy hình mũi mác, gần đều, màu tía, thùy lưng có mấu nhọn. Các nhị lép hình mác, hơi nhọn, điểm các tuyến, màu vàng, không hợp sinh với chỉ nhị ở đáy. Cánh môi hình elip, xẻ 2 thùy sâu, đáy có vuốt hẹp, màu vàng kim, điểm các tuyến, các thùy hơi tù. Chỉ nhị tự do, lõm; các ngăn tiếp giáp, đỉnh nở rộng, nhẵn nhụi, đáy có phần phụ; các phần phụ hình chỉ, lượn sóng, uốn ngược từ nửa chiều dài của ngăn, các phần bằng nhau; đỉnh mô liên kết tạo thành phiến hình tam giác. Vòi nhụy hình chỉ, nhẵn nhụi; đầu nhụy hình phễu, mép có lông rung. Nhụy lép 2, bao lấy đáy vòi nhụy, thẳng, đỉnh dần tỏa rộng-cắt cụt. Bầu nhụy hình elip, trụ nhăn, 3 ngăn, vỏ ngoài mỏng; nhiều noãn. Cán hoa dài 2-5 cm; cành hoa bông thóc 5 × 3 cm. Cuống lá dài 17-18 cm (với bẹ lá dài 7 cm); phiến lá dài 18-23 cm, rộng 7-10 cm. Lá bắc 3 × 1 cm. Hoa dài 6 cm. Đài hoa 15 mm; thùy tràng hoa 15 × 3 mm. Nhị lép 16 × 5 mm; cánh môi với vuốt (10 mm) dài 23 mm, rộng 7-8 mm. Nhị hoa dài 12 mm; chỉ nhị dài 3-4 mm.

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 1905
Thực vật Campuchia
Thực vật Thái Lan
Thực vật Việt Nam
Curcuma strobilifera

Curcuma strobilifera là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Nathaniel Wallich liệt kê năm 1832. Mô tả khoa học đầu tiên cho loài do John Gilbert Baker cung cấp năm 1890.

Phân bố
Loài này có tại vùng Bago (tên cũ Pegu), Myanmar.

Mô tả
Thân rễ nhỏ, mang vài củ hình cầu không cuống. Lá khoảng 6, mọc thành búi lá. Cuống lá xanh lục, xẻ rãnh sâu, 6-8 inch (15-20 cm). Lá nhỏ, thuôn dài, 6-8 × 2,5-3 inch (15-20 × 6,5-7,5 cm), màu xanh lục tươi, đỉnh nhọn, đáy hơi thuôn tròn, màu lục sẫm dọc theo gân. Cuống cụm hoa ngắn hơn nhiều so với cuống lá. Cành hoa bông thóc thuôn dài, 3-4 × 2 inch (7,5-10 × 5 cm). Các lá bắc giống nhau, xanh lục, rất tù, tỏa rộng ở đỉnh. Hoa dài như lá bắc. Các phần của tràng hoa nhỏ, màu ánh trắng tới vàng nhạt. Cánh môi ngắn, uốn cong xuống, tròn, có khía răng cưa khác biệt.

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 1890
Thực vật Myanmar
Curcuma trichosantha

Curcuma trichosantha là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1907. Mẫu định danh: F.J. Harmand s. n. (holotype: MNHN-P-P032681), do François-Jules Harmand (1845-1921) thu thập tháng 9 năm 1877 tại bờ trái sông Mê Kông, ở miền trung Lào trong chuyến thám hiểm sông Mekong giai đoạn 1875-1877. Mẫu vật này ban đầu được Harmand xác định là C. neilgherrensis, và Gagnepain cũng xác định như vậy, do mẫu vật ban đầu để mô tả là thiếu lá, nhưng sau đó từ bộ sưu tập mẫu cây của Pierre thì người ta tìm thấy lá của nó và vì thế nó được xác định không phải là C. neilgherrensis mà là một loài mới khác biệt.

Phân bố
Nó là loài bản địa của Lào, Thái Lan, Việt Nam.

Mô tả
Thực vật thân thảo cao 40-50 cm. Lá trưởng thành 25 × 5 cm, hình mác hoặc thuôn dài, nhọn thon ngắn, hai mặt nhẵn nhụi, xám xanh, rắn chắc, xuất hiện sau khi nở hoa; cuống lá 0; lưỡi bẹ teo đi hoặc không rõ nét; bẹ nhẵn nhụi, mép có lông. Cán hoa từ thân rễ, dài 6-8 cm, bẹ không lá bao quanh, nhẵn nhụi. Cành hoa bông thóc hình trụ, dài 5-10 cm, đường kính 3-4 cm; lá bắc sinh sản dài 2,5-3 cm, nhạt màu, hình mác-thuôn dài, nhọn thon đến tù rộng, đỉnh có rãnh, uốn ngược; lá bắc vô sinh màu trắng hoặc vàng, lớn hơn nhưng hẹp hơn lá bắc sinh sản. Đài hoa dài 8 mm, hình ống, tỏa rộng dần về phía đỉnh, 3 răng hình tam giác tù, đỉnh có lông rung. Ống tràng thò ra; các thùy dài 8 mm, thuôn dài, tù, lõm, thùy lưng 2 lần lớn hơn. Bao phấn thẳng; mô liên kết uốn nếp, đỉnh khía răng cưa, tại đáy các ngăn tạo thành phiến nhọn hình tam giác. Chỉ nhị thu nhỏ dần về phía đỉnh, phần đáy bên trong nhiều lông. Nhị lép bên thuôn dài-tù, dài bằng cánh môi, bên trong phần đáy nhiều lông. Cánh môi hình elip rộng hoặc gần tròn, đường kính 6-8 mm, nhiều lông như nhị lép và chỉ nhị. Bầu nhụy rậm lông; vòi nhụy nhẵn nhụi; đầu nhụy có lông rung; nhụy lép có vuốt, đỉnh có lông nhỏ mịn.

Nó khác với C. neilgherrensis ở chỗ lá không cuống; lá bắc ngắn hơn khoảng 33%; lá bắc vô sinh màu ánh trắng hay ánh vàng, không có màu giống màu thịt và sẫm màu. Nó là tương tự như C. angustifolia ở chỗ bên trong ống tràng có lông, nhưng khác ở chỗ các lá không cuống của nó ngắn hơn, khi so sánh tỷ lệ dài rộng; lá bắc khoảng 33% dài hơn, lá bắc vô sinh không có màu tía; đài hoa nhẵn nhụi; cánh môi chỉ hơi có khía răng cưa hoặc không.

Chú thích

T
Thực vật được mô tả năm 1907
Thực vật Lào
Thực vật Thái Lan
Thực vật Việt Nam
Distichochlamys citrea

Distichochlamys citrea là một loài thực vật có hoa thuộc chi Gừng đen trong họ Gừng. Loài này được M.F.Newman phát hiện ở Vườn quốc gia Bạch Mã (Thừa Thiên Huế) và mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Liên kết ngoài

C
Thực vật được mô tả năm 1995
Zingiberoideae
Amomum curtisii

Amomum curtisii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1892 theo mẫu vật Curtis 1578 thu thập tại Penang ở cao độ 760 m (2.500 ft) dưới danh pháp Elettariopsis curtisii. Ông cũng mô tả loài Elettariopsis serpentina theo mẫu vật trong King's Collector thu thập tại Penang ở cao độ 300–450 m (1.000-1.500 ft) trong cùng năm này, nhưng sau đó nó được xác định là đồng nghĩa của Elettariopsis curtisii.

Phân tích phát sinh chủng loại phân tử chi Amomum nghĩa rộng năm 2018 của de Boer et al. cho thấy nó thuộc về chi Amomum nghĩa hẹp, vì thế nó được Jana Leong-Škorničková và Kristýna Hlavatá chuyển sang chi Amomum.

Phân bố
Loài này có ở Thái Lan và Malaysia bán đảo.

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 1892
Thực vật Malaysia
Thực vật Thái Lan
Amomum exertum

Amomum exertum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Benedetto Scortechini mô tả khoa học đầu tiên năm 1886 dưới danh pháp Cyphostigma exertum trong Nuovo Giorn. Bot. Ital. xviii. (1886) 310, t. 13. Năm 1892, John Gilbert Baker thiết lập chi Elettariopsis và chuyển nó sang chi này với danh pháp là Elettariopsis exserta. Phân tích phát sinh chủng loại phân tử chi Amomum nghĩa rộng năm 2018 của de Boer et al. cho thấy nó thuộc về chi Amomum nghĩa hẹp, vì thế nó được Jana Leong-Škorničková và Kristýna Hlavatá chuyển sang chi Amomum.

Phân bố
Loài này có ở Thái Lan bán đảo và Malaysia bán đảo.

Chú thích

E
Thực vật được mô tả năm 1886
Thực vật Malaysia
Thực vật Thái Lan
Alpinioideae
Amomum smithiae

Amomum smithiae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Yee Kiew Kam mô tả khoa học đầu tiên năm 1982 dưới danh pháp Elettariopsis smithiae. Phân tích phát sinh chủng loại phân tử chi Amomum nghĩa rộng năm 2018 của de Boer et al. cho thấy nó thuộc về chi Amomum nghĩa hẹp, vì thế nó được các tác giả Jana Leong-Škorničková và Kristýna Hlavatá chuyển sang chi Amomum.

Phân bố
Loài này có trong khu vực từ Thái Lan bán đảo tới Malaysia bán đảo, ở độ cao đến 500 m (1.650 ft).

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 1982
Thực vật Malaysia
Thực vật Thái Lan
Alpinioideae
Etlingera baramensis

Etlingera baramensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được S.Sakai & Nagam. mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 2003
Sơ khai Bộ Gừng
Etlingera cevuga

Etlingera cevuga là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Seem.) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Sơ khai Bộ Gừng
Etlingera dekockii

Etlingera dekockii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Valeton) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Sơ khai Bộ Gừng
Etlingera gracilis

Etlingera gracilis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Valeton) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Thực vật Sumatra
Loài cực kỳ nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Etlingera heyneana

Etlingera heyneana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Valeton) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Loài tuyệt chủng theo Sách đỏ IUCN
Etlingera maingayi

Etlingera maingayi là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Baker) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Etlingera metriocheilos

Etlingera metriocheilos là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Griff.) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Etlingera sericea

Etlingera sericea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Ridl.) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Thực vật Sumatra
Etlingera vestita

Etlingera vestita là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Valeton) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

Chú thích

Liên kết ngoài

Etlingera
Thực vật được mô tả năm 1986
Thực vật Papua New Guinea
Globba albiflora

Globba albiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ridl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Liên kết ngoài

Globba
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật Đông Dương
Thực vật Malesia
Loài sắp bị đe dọa theo Sách đỏ IUCN
Zingiberoideae
Haniffia albiflora

Haniffia albiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen & J.Mood mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.

Chú thích

Liên kết ngoài

Haniffia
Thực vật được mô tả năm 2000
Thực vật Thái Lan
Hedychium bordelonianum

Hedychium bordelonianum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được W.J.Kress & K.J.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

Loài này thuộc chi Hedychium. Hedychium bordelonianum được tìm thấy ở Myanmar. Hiện chưa có phân loài nào được ghi nhận cho loài này.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hedychium
Thực vật được mô tả năm 2003
Hornstedtia costata

Hornstedtia costata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1820 dưới danh pháp Alpinia costata. Năm 1904, Karl Moritz Schumann chuyển nó sang chi Hornstedtia.

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 1820
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bangladesh
Thực vật châu Á
Họ Gừng
Hornstedtia havilandii

Hornstedtia havilandii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (K.Schum.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hornstedtia
Thực vật được mô tả năm 1904
Thực vật đặc hữu Borneo
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Pommereschea spectabilis

Pommereschea spectabilis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George King và David Prain miêu tả khoa học đầu tiên năm 1896 dưới danh pháp Croftia spectabilis. Năm 1904, Karl Moritz Schumann chuyển nó sang chi Pommereschea.

Tên gọi trong tiếng Trung là 短柄直唇姜 (đoản bính trực thần khương), nghĩa đen là gừng môi thẳng cuống ngắn.

Phân bố
Tìm thấy tại Tây Song Bản Nạp ở miền nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc và cao nguyên Shan ở đông bắc Myanmar. Môi trường sống là rừng, ở cao độ ~1.200 m.

Mô tả
Cây thảo lâu năm, thanh mảnh, với rễ chùm dày, thân rễ rất nhỏ. Thân giả cao 6,7-10 inch (17–25 cm), có lá. Lá hình trứng-hình mũi mác hoặc hình mũi mác, đáy hình tim với các thùy gần nhau, đỉnh nhọn hoặc nhọn thon hoặc hình đuôi, với bẹ lỏng lẻo dài 5-6 inch (13–15 cm), lưỡi bẹ 2 thùy, ~5 mm; cuống lá dài 0,5–2 cm; phiến lá dài 2,75-6,3 inch (7–16 cm), rộng 1,2-2 inch (3–5 cm), mỏng, nhẵn nhụi, màu xanh lục cả hai mặt, hơi nhạt hơn ở mặt dưới. Cụm hoa đầu cành. Cành hoa bông thóc dài 2-3 inch (5-7,5 cm), gần như xếp về một phía, chứa 8-12 hoa. Lá bắc mỏng, dài 0,6-0,9 inch (1,5-2,3 cm), hình trứng-hình mũi mác, dạng mo, chứa 1 hoa; lá bắc con 2, không đều, dài 0,2-0,3 inch (0,5-0,76 cm), thẳng, màu vàng nghệ. Đài hoa hình chùy, dài 0,25-0,28 inch (0,64-0,7 cm), màu vàng nhạt với các đốm đỏ. Tràng hoa với ống tràng màu vàng, dài 0,47-0,65 inch (1,2-1,65 cm), rất thanh mảnh, mặt ngoài rậm lông tơ; các thùy dài 0,3-0,32 inch (0,76-0,8 cm), rộng 0,15 inch (0,38 cm), hình trứng-hình mũi mác nhọn, nhẵn nhụi cả hai mặt. Cánh môi mọc thẳng, teo đi, hình thìa hẹp, dài 8–9 mm. Chỉ nhị dài 0,6-1 inch (1,5-2,5 cm), có rãnh chứa vòi nhụy; các nhị lép bên tựa cánh hoa, dài 0,4 inch (1,02 cm), nhẵn nhụi cả hai mặt, cong hình lưỡi liềm, thẳng đứng, xếp chồng sít lên nhau và các mép hơi kéo dài của nửa dưới của chỉ nhị để tạo thành một ống hơi lồi; rãnh dọc theo chỉ nhị hơi có lông tơ với lông thưa thớt. Bao phấn khoảng 5 mm. Bầu nhụy 3 ngăn, hình elipxoit, ~4 mm, có lông nhung ở mặt ngoài, ở đỉnh là vòi nhụy hình chỉ, dài 0,2 inch (0,5 cm), nằm trong rãnh của chỉ nhị, và với 2 nhụy lép hình chỉ dài 0,35 inch (0,9 cm), noãn đính trụ. Các tuyến mật hình chỉ, dài 7 mm. Quả nang hình từ elipxoit tới hình trứng tới gần hình cầu không đều, rậm lông, dài 0,32-0,35 inch (0,8-0,9 cm), bề ngang 0,24-0,25 inch (0,6-0,64 cm). Hạt dài 0,12 inch (0,3 cm) với áo hạt bao quanh ở đáy, như thủy tinh, hình chén. Ra hoa tháng 6-8.

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 1896
Thực vật Myanmar
Thực vật Trung Quốc
Renealmia alpinia

Renealmia alpinia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Rottb.) Maas miêu tả khoa học đầu tiên năm 1975.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1975
Thực vật Brasil
Thực vật Colombia
Thực vật Costa Rica
Thực vật Ecuador
Thực vật Guatemala
Thực vật Guyana
Thực vật Honduras
Thực vật México
Thực vật Panamá
Thực vật Perú
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Suriname
Thực vật Trinidad và Tobago
Thực vật Venezuela
Thực vật Amazon
Thực vật Guadeloupe
Thực vật Martinique
Cây thuốc Nam Mỹ
Hệ thực vật Guyane thuộc Pháp
Thực vật được mô tả năm 1775
Renealmia sessilifolia

Renealmia sessilifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Gagnep. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1902.

Chú thích

Liên kết ngoài

Renealmia
Thực vật được mô tả năm 1902
Thực vật đặc hữu Ecuador
Sơ khai Bộ Gừng
Rhynchanthus bluthianus

Rhynchanthus bluthianus là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Marx Carl Ludwig Ludewig Wittmack miêu tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Từ nguyên
Tính từ định danh bluthianus là để vinh danh Franz Bluth, chủ vườn ươm cây ở Groß-Lichterfelde (Lichterfelde, Steglitz-Zehlendorf, tây nam Berlin); người đã gửi mẫu cây đang ra hoa được trồng tại vườn ươm này cho Wittmack để nhận dạng vào ngày 15 tháng 8 năm 1896.

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở Myanmar và miền bắc Thái Lan.

Mô tả
Củ hình cầu-hình trứng. Thân giả cao 30 cm, đường kính ~1,5 cm. Lá 4, xếp thành 2 dãy, hình trứng-hình mũi mác, không cuống, với bẹ lá dài hở bao quanh thân, dài 12 cm, rộng 2–4 cm, các lá thấp nhất tiêu giảm thành các bẹ không phiến lá. Cành hoa bông thóc ít hoa (2 hoa), mỗi hoa dài ~5 cm, mọc từ nách lá bắc màu xanh lục ánh đỏ, lá bắc thấp nhất với chóp giống như lá. Đài hoa dài 1,5 cm, màu đỏ thắm, 3 răng, cắt cụt, chẻ một bên; ống tràng dài bằng đài hoa, các thùy dài khoảng một nửa, màu từ đỏ thắm tới tía, không nhị lép bên và cánh môi. Nhị 1 hình ống, với các rìa hợp nhất cùng nhau, lớn, màu trắng, với bao phấn màu vàng trên đỉnh. Bầu nhụy nhẵn nhụi, vòi nhụy nằm giữa các mô vỏ bao phấn, đầu nhụy hình cầu. Nhụy lép (vòi nhụy bên dạng dấu vết) chỉ có 1 thay vì 2.

Chú thích

B
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Zingiberoideae
Riedelia areolata

Riedelia areolata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở cao độ 75–300 m trong rừng miền núi gần Naumoni, sông Mamberamo, tỉnh Papua ở tây bắc đảo New Guinea, thuộc địa phận Indonesia. Mẫu vật điển hình: M. Moszkowski 387.

Chú thích

A
Thực vật được mô tả năm 1913
Thực vật Indonesia
Riedelia aurantiaca

Riedelia aurantiaca là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1916.

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở cao độ 46–762 m (150-2.500 ft) dọc theo sông Utakwa (Otakwa) ngược dòng tới phần trung tâm dãy núi Snow = dãy núi Maoke (trong dãy núi Nassau = dãy núi Sudirman) ở tỉnh Papua, Indonesia. Mẫu vật điển hình: C.B. Kloss s.n. thu thập năm 1912 tại núi Carstensz.

Lưu ý
Riedelia aurantiaca Loes., 1930 là đồng nghĩa của Geocharis aurantiaca Ridl., 1908 có ở Johor, Malaysia bán đảo.

Chú thích

A
Thực vật được mô tả năm 1916
Thực vật Indonesia
Riedelia decurva

Riedelia decurva là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1886 dưới danh pháp Alpinia decurva. Năm 1914, Theodoric Valeton chuyển nó sang chi Riedelia.

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở cao độ 610–762 m (2.000-2.500 ft) trên cao nguyên Sogeri (Sogere), Papua New Guinea. Mẫu vật điển hình:  H.O. Forbes 41, 53, 57, 229, 231, 253 do Henry Ogg Forbes (1851-1932) thu thập tháng 10 năm 1885. Henry Ogg Forbes đã tiến hành công việc thu thập mẫu vật tại khu vực dãy núi Astrolabe ở đông nam New Guinea, và mẫu thu tại cao nguyên Sogeri gần Port Moresby.

Chú thích

D
Thực vật được mô tả năm 1886
Thực vật Papua New Guinea
Riedelia exalata

Riedelia exalata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1917.

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở cao độ 2.591 m (8.500 ft) trong rừng trên sống núi Koebré trong dãy núi Arfak, tỉnh Tây Papua,  Indonesia. Mẫu vật điển hình: L.S. Gibbs 5637 do Lilian Suzette Gibbs (1870–1925) thu thập trên dãy núi Arfak.

Chú thích

E
Thực vật được mô tả năm 1917
Thực vật Indonesia
Riedelia ligulata

Riedelia ligulata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1916.

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở cao độ 152–945 m (500-3.100 ft) dọc theo sông Utakwa (Otakwa) ngược dòng tới phần trung tâm dãy núi Snow = dãy núi Maoke (trong dãy núi Nassau = dãy núi Sudirman) ở tỉnh Papua, Indonesia. Mẫu vật điển hình: C.B. Kloss s.n. thu thập tại núi Carstensz.

Chú thích

L
Thực vật được mô tả năm 1916
Thực vật Indonesia
Roscoea capitata

Roscoea capitata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được James Edward Smith miêu tả khoa học đầu tiên năm 1822 từ mẫu vật do Nathaniel Wallich thu thập.

Từ nguyên
Tính từ định danh "capitata" có nghĩa là "tạo thành hình đầu", ở đây là để nói tới cụm hoa hình đầu.

Phân bố và môi trường sống
Sinh sống ở cao độ 1.200-2.600 m trên các sườn hay dốc đồi núi cỏ hay đá. Có ở Nepal và Tây Tạng, Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung là 头花象牙参 (đầu hoa tượng nha sâm), nghĩa đen là sâm răng voi hoa hình đầu.

Mô tả
Cây cao 30–50 cm. Lá 3-9; phiến lá thẳng, hiếm khi hình mũi mác, 15-25 × 1-2,8 cm, có sống lá rõ nét, đáy thu hẹp lại, đỉnh nhọn. Cụm hoa hình đầu (từ đây mà có tên gọi đầu hoa tượng nha sâm), nhiều hoa mọc dày dặc; cuống 5–10 cm; lá bắc màu xanh lục, hình mũi mác, 4-4,5 × ~1 cm. Hoa màu từ xanh lam đến tím hồng. Đài hoa khoảng 2,5 cm, có lông tơ đặc biệt là dọc theo các gân, chẻ 1 bên, đỉnh 2 răng. Ống tràng hoa ngắn hơn đài hoa; thùy trung tâm thuôn dài-hình nêm, dặng nắp, ~2 cm, đỉnh nhọn đột ngột; các thùy bên dài hơn thùy trung tâm. Các nhị lép bên hình thìa lệch, ~2 cm. Cánh môi không uốn ngược, thuôn dài-hình nêm, ~2,5 × 1,4 cm, chia thùy khoảng ¼ chiều dài của nó; các thùy có khía răng cưa rõ nét ở đỉnh. Bao phấn màu trắng kem, các ngăn ~5 mm; cựa liên kết ~1 cm. Bầu nhụy màu hồng. Quả nang hình chùy, ~2,5 cm. Ra hoa tháng 7-8.

Hình ảnh

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 1822
Thực vật Nepal
Thực vật Trung Quốc
Roscoea schneideriana

Roscoea schneideriana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ludwig Eduard Loesener miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923 dưới danh pháp Roscoea yunnanensis var. schneideriana. Năm 1982, Elizabeth Jill Cowley nâng cấp nó thành loài độc lập.

Phân bố và môi trường sống
Loài này có ở Tây Tạng, miền nam Tứ Xuyên và Vân Nam, Trung Quốc.

Mô tả
Cây cao 9–45 cm. Các lá (2-)4-6, (tạo thành nơ lá ở đỉnh của thân giả); lưỡi bẹ ~0,5 mm; phiến lá hình mũi mác hẹp đến thẳng, thường cong lưỡi liềm, (5-)10-22 × 0,4–2 cm, nhẵn nhụi, đỉnh nhọn đến nhọn hoắt. Cụm hoa với cuống được các bẹ lá bao quanh hoặc hơi thò ra; lá bắc hình elip, 3,3–7 cm, các lá sát gốc hình ống. Hoa màu tía hoặc trắng, thường nở từng hoa một. Đài hoa 3–4 cm, đỉnh 2 răng. Ống tràng hoa 4-4,5 cm; thuỳ trung tâm hình elip, 1,7-3,5 cm, đỉnh nhọn đột ngột; các thuỳ bên thẳng-thuôn dài, 2-3,5 cm. Các nhị lép bên hình trứng ngược đến hình thoi, 1,5-2,5 cm. Cánh môi không uốn ngược, hình trứng ngược, 1,8-3,5 × 1-2,5 cm, 2 khe ở đỉnh khoảng 1/2 chiều dài của nó; các thùy có khía răng cưa ở đỉnh. Bao phấn màu vàng, các ngăn 6–9 mm; cựa liên kết 8–9 mm. Đầu nhụy hình phễu, cong hình móc đột ngột. Ra hoa tháng 7-8.

R. schneideriana thuộc về nhánh Trung Quốc của Roscoea, như mong đợi từ phân bố địa lý của nó.

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 1923
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Tứ Xuyên
Thực vật Tây Tạng
Thực vật Vân Nam
Roscoea scillifolia

Roscoea scillifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain miêu tả khoa học đầu tiên năm 1901 (xuất bản 1902) dưới danh pháp Roscoea capitata var. scillifolia. Năm 1982, Elizabeth Jill Cowley nâng cấp nó thành loài độc lập. Các mẫu định danh Delavay n. 2685, Delavay n. 2685 bis thu thập ở cao độ 2.800 m ngày 14 tháng 6 năm 1887 và Delavay n. 3283 thu thập ở cao độ 2.800 m ngày 8 tháng 6 năm 1888 do Père Jean Marie Delavay thu thập gần Đại Lý, Vân Nam.

Phân bố
Loài này có ở các bãi chăn thả ẩm ướt trên núi cao, ở cao độ 2.700-3.400 m tại tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung 绵枣象牙参 (miên tảo tượng nha sâm), nghĩa đen là sâm răng voi lá miên tảo, do lá của nó giống lá của miên tảo nhi (绵枣儿, mian zao er, Barnardia japonica, đồng nghĩa: Scilla scilloides).

Theo Cowley (2007), R. scillifolia có thể đã tuyệt chủng trong tự nhiên, do người ta không còn tìm thấy nó trong tự nhiên tại khu vực bản địa của nó kể từ thập niên 1900. Nó từng được tìm thấy trong một khu vực nhỏ trong tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, cụ thể là vùng núi xung quanh Lệ Giang.

Mô tả
Cây cao 10–25 cm. Lá 1-5; lưỡi bẹ 2–3 mm; phiến lá hình mũi mác đến thẳng, 11-21 × 1,5–2 cm, các lá ở đầu gần đôi khi cong lưỡi liềm, đỉnh tù đến nhọn. Cụm hoa với cuống được các bẹ lá bao quanh hoặc thò ra từ bẹ lá; lá bắc màu xanh lục, 2,6-5 × 1,2–3 cm, các lá bắc ở đáy hình ống và bao quanh cụm hoa, sớm chẻ tách. Hoa màu tía ánh đen, hồng, trắng, hoặc đôi khi có màu quỳ tím, nở từng hoa một. Đài hoa màu nâu ánh trắng, 1,5-2,1 cm, đỉnh 2 (hoặc 3) răng. Ống tràng hoa 1,6–3 cm; thùy trung tâm hình elip, 1,4–2 cm × 6–10 mm; các thùy bên thẳng-thuôn dài, 1,1–2 cm × 4–6 mm. Các nhị lép bên hình elip đến hình trứng ngược lệch, 1-1,4 cm × 3–5 mm. Cánh môi với các vạch trắng ở họng, hình trứng ngược, 1,3-2 × 0,8-1,2 cm, hiếm khi có thùy sâu; các thùy đôi khi có khía răng cưa ở đỉnh. Bao phấn màu trắng; cựa liên kết 5–6 mm. Bầu nhụy 1-1,5 cm × 3–4 mm, 3 góc. Hạt hình elipxoit đến 3 góc. Ra hoa tháng 6-8.

R. scillifolia thuộc về nhánh Trung Quốc của Roscoea, phù hợp với dự kiến từ sự phân bố của nó.

Gieo trồng
Như đã nói ở trên, R. scillifolia có lẽ đã tuyệt chủng trong tự nhiên và chỉ được biết đến trong gieo trồng. Tại Anh, nó ra hoa vào cuối tháng 5 và có thể tiếp tục cho đến tháng 8. Nó có hoa nhỏ nhất trong tất cả các loài Roscoea, và được mô tả là "không phải là một trong những thành viên có hoa đẹp nhất của chi này".

Trong một thời gian dài loài này trong gieo trồng đã bị gị không chính xác là R. alpina. Cowley (2007) trích dẫn một số bài báo viết năm 1938, thập niên 1960 và 1970, tất cả đều sử dụng tên gọi R. alpina cho các cây trên thực tế là R. scillifolia.

Hình ảnh

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 1901
Thực vật Trung Quốc
Thực vật đặc hữu Vân Nam
Thực vật được mô tả năm 1902
Scaphochlamys gracilipes

Scaphochlamys gracilipes là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp Haplochorema gracilipes. Năm 2006, Shoko Sakai và Hidetoshi Nagamasu chuyển nó sang chi Scaphochlamys.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: Beccari O. 2839; do Odoardo Beccari (1843-1920) thu thập tại núi Wah (Gunung/Gunong Wah) tỉnh Kuching, bang Sarawak tháng 11 năm 1866. Holotype lưu giữ tại phòng mẫu cây Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Italia (Museo di Storia Naturale dell'Università) ở Firenze (FI), các isotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K) và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp (Muséum National d'Histoire Naturelle) ở Paris, Pháp (P). Theo bản đồ của Beccari năm 1902 thì vị trí của Gunung Wa (không có chữ h) khoảng  ở tây nam Sarawak. Một mẫu khác là Burtt B.L. 8281 thu thập ngày 15 tháng 6 năm 1975 tại tọa độ , Vườn quốc gia Gunung Mulu, gần sông Terekan (Sungai Terekan), Sarawak, hiện nay được lưu giữ tại E.

Từ nguyên
Tính từ định danh gracilipes trong tiếng Latinh có nghĩa là chân/cuống thanh mảnh; ở đây là để nói tới cuống cụm hoa và trục cụm hoa rất thanh mảnh của loài này (theo mô tả của Schumann: inflorescentia.... petiolo et rhachi tenuibus gracillimis).

Phân bố
Loài này được tìm thấy ở bang Sarawak, Malaysia, phần trên đảo Borneo. Môi trường sống là rừng thường xanh vùng đất thấp.

Mô tả
Cây thảo sống lâu năm, cao 20–25 cm, thân rễ bò lan, thân 1 lá, các lá có cuống dài 5–8 cm, bẹ và lưỡi bẹ khó thấy, thuôn dài hoặc thuôn dài-gần hình trứng ngược; phiến lá dài 12–17 cm và rộng 4–7 cm, hai mặt nhẵn nhụi, chuyển thành màu ánh nâu khi khô. Cụm hoa hình chùy lỏng lẻo, dài 10 cm, với cuống cụm hoa và trục hoa rất mỏng và thanh mảnh; lá bắc 5, hình trứng-thẳng, dài 8 mm, gập nếp, nhẵn nhụi; bầu nhụy nhẵn nhụi.

Nhóm Anomala
Nhóm Anomala được xác định là có cụm hoa lỏng lẻo, các lá bắc dạng màng sắp xếp xoắn ốc, các lá bắc con tương tự nhưng hầu hết là dài hơn lá bắc, lá bắc con thứ nhất có 2 gờ lưng rất mờ nhạt và khó thấy, hoa nhỏ dài ~2,5 cm, với cánh môi màu trắng dài ~1 cm, vỏ quả ngoài có u/bướu nhỏ. Nhóm Anomala bị giới hạn ở phía tây của đới khâu Đường Lupar chạy theo hướng đông đông nam qua Engkilili và Lubok Antu. Gồm bảy loài là S. anomala, S. gracilipes, S. iporii, S. lanjakensis, S. penyamar, S. salahuddiniana, S. scintillans.

Chú thích

G
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật Malaysia
Curcuma involucrata

Curcuma involucrata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp Kaempferia involucrata. Trong một thời gian dài, người ta biết đến nó dưới danh pháp Stahlianthus involucratus. Năm 2015, Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi Curcuma.

Tên gọi trong tiếng Trung là 土田七 (thổ điền thất).

Phân bố
Loài này có tại đông bắc Ấn Độ (Assam, Sikkim), Bangladesh, Myanmar, Thái Lan và Trung Quốc (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam). Môi trường sống là nền rừng, sườn núi, cũng được trồng.

Mô tả
Thân rễ ruột màu vàng nâu, đường kính ~1 cm, có mùi thơm nồng; rễ nở ra thành các củ hình cầu ở đỉnh. Không thân. Lá mọc thẳng; cuống lá 6–18 cm, mọc thẳng; phiến lá màu xanh lục hoặc hơi tía, hình trứng ngược-thuôn dài hoặc hình mác hoặc mác ngược-thuôn dài, 10-18 × 2-3,5(-5) cm. Cuống cụm hoa 2,5–10 cm; tổng bao thẳng, 4-5 × 2-2,5 cm, đỉnh 2 hoặc 3 thùy, với các đốm nhỏ, màu nâu, có tuyến; lá bắc con thẳng, ~1,5 cm, như màng. Hoa vài bông, mọc thành đầu hoa. Đài hoa 0,9-1,1 cm. Ống tràng hoa 2,5-2,7(-3,8) cm; thùy ~1,2 cm, thùy trung tâm nhọn đột ngột ở đỉnh. Các nhị lép bên hình mác ngược, có mào, thuôn dài, màu trắng, (0,8)-1,6–2 cm × ~4 mm. Cánh môi màu trắng với một đốm màu vàng ở trung tâm, hình thìa, ~2 × 1,3 cm, đỉnh có khía răng cưa. Chỉ nhị ~2 mm; bao phấn ~5 mm; phần phụ liên kết nửa tròn, ~3 cm. Bầu nhụy hình trứng, ~3,5 mm. Vòi nhụy thẳng; đầu nhụy có lông rung. Ra hoa tháng 5-6. 2n = 22.

Sử dụng
Y học dân gian làm thuốc chữa bệnh.

Chú thích

I
Thực vật được mô tả năm 1890
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bangladesh
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Thực vật Trung Quốc
Curcuma macrochlamys

Curcuma macrochlamys là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp Kaempferia macrochlamys. Năm 1912, William Grant Craib chuyển nó sang chi Stahlianthus. Năm 2015, Jana Leong-Škorničková gộp Stahlianthus vào Curcuma và chuyển nó sang chi này.

Phân bố
Loài này có trong dãy núi Tenasserim, ở Myanmar và Thái Lan (Doi Suthep, Chiang Mai). Môi trường sống là rừng rậm nhiệt đới thường xanh, ở cao độ 900 m.

Mô tả
Không thân. Lá 4-5, 4-5 × 1 inch (10-13 × 2,5 cm) hình mác có cuống, nhọn, thu hẹp dần thành cuống có rãnh dài 2-3 inch (5-7,5 cm). Cụm hoa có cuống ngắn. Lá bắc ngoài 2 inch (5 cm), thuôn dài, màu nâu ánh tía. Hoa trắng. Các phần của tràng hoa dài 0,5 inch (1,3 cm). Nhị lép hình tròn-hình nêm, hơi dài hơn các phần tràng hoa. Môi rộng 1 inch (2,5 cm), xẻ thùy sâu tới 50% chiều dài thành 2 thùy tròn, màu vàng và nhiều lông ở mặt dưới. Mào bao phấn hình trứng, nguyên.

Chú thích

M
Thực vật được mô tả năm 1890
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Vanoverberghia sasakiana

Vanoverberghia sasakiana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Hidenobu Funakoshi và Hiroyoshi Ohashi mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.

Từ nguyên
Tính từ định danh loài là để vinh danh Shun'ichi Sasaki (1888–1960), một nhà thu thập mẫu thực vật của Cục Lâm nghiệp Đài Loan, người đầu tiên đã thu thập mẫu của loài này vào tháng 7 năm 1912.

Phân bố
V. sasakiana là loài bản địa đảo Lan Tự, huyện Đài Đông, Đài Loan và miền bắc Philippines, trong các rừng nguyên sinh ở cao độ 300-1.400 m (980-4.600 ft). Tên gọi trong tiếng Trung tại Đài Loan là 蘭嶼法氏薑 (Lan Tự pháp thị khương).

Mô tả
Cây thân thảo sống cạn mọc thành cụm. Chồi lá mọc thẳng rồi uốn cong, thân giả dài 2–3 m, gốc hình củ hành; bẹ lá nhẵn nhụi, ánh đỏ; lưỡi bẹ hình trứng, dài 4–5 mm, như da, nhẵn nhụi, màu nâu ánh đỏ, đỉnh thuôn tròn và nguyên; cuống lá thon tròn, dài 3–4 mm, nhẵn nhụi, màu xanh lục; phiến lá thuôn dài, 50–55 × 11–13 cm, gân lá khó thấy, nhẵn nhụi cả hai mặt, gốc thon nhỏ dần, mép nguyên, đỉnh hình đuôi với chóp lông roi. Cụm hoa dài 12–40 cm; cuống thon tròn, dài 30–50 mm, nhẵn nhụi, màu xanh lục, đối diện 2–3 lá bắc bền; cán hoa thon tròn, dài 5–20 cm, nhẵn nhụi, màu đỏ ánh vàng hoặc màu vàng; cuống hoa thon tròn, dài 8–9 mm, màu đỏ ánh vàng đến vàng; lá bắc hoa dạng mo, hình ống ở gốc, 25–27 × 10–12 mm khi dẹt, màu trắng mờ đến vàng với đỉnh ánh nâu; hoa tụ đặc dọc cán hoa, màu trắng; đài hoa hình phễu, dài 12–13 mm, màu trắng ánh vàng, đỉnh ba răng; ống tràng dài 6–7 mm, nhẵn nhụi, màu trắng; thùy tràng hoa thuôn dài đến thẳng-thuôn dài, 22 × 6 mm, nhẵn nhụi, trắng, đỉnh thuôn tròn, có nắp; cánh môi hợp sinh tại gốc của các thùy tràng hoa bên, phần tự do chẻ đôi hoặc chia thành hai thùy hình giùi, 12 × 2,5 mm, màu trắng, đáy có lông tơ, đỉnh các thùy hơi chẻ đôi; nhị lép bên hình chỉ, dài 10 mm, có lông tơ, màu trắng; chỉ nhị bao quanh vòi nhụy gần một nửa chiều dài trên cánh môi, dài 25–35 mm, màu trắng; bao phấn thuôn dài, 6-2,5 mm, như lụa, màu trắng, không mào; bầu nhụy hình gần cầu, 4–5 × 3–4 mm, nhẵn nhụi, màu trắng ánh vàng. Quả hình gần cầu, 15-17 × 12–15 mm, nhẵn nhụi, màu xanh khi thuần thục, đài hoa bền. Hạt hình gần cầu, có góc cạnh, màu đen với áo hạt màu trắng. Ra hoa diễn ra tháng 9-11, mặc dù một số quần thể nở hoa vào tháng 6. Ra quả vào khoảng tháng 1-3.

Chú thích

S
Thực vật được mô tả năm 2000
Thực vật Đài Loan
Thực vật Philippines
Zingiber banahaoense

Zingiber banahaoense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade mô tả khoa học đầu tiên năm 2001. Tuy nhiên, các nguồn dữ liệu của IPNI, POWO, WCSP, The Plant List tại thời điểm tra cứu là ngày 13 tháng 5 năm 2021 đều viết danh pháp thành Zingiber banhaoense.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: Mood J.D. 506 thu thập ngày 1 tháng 9 năm 1993 tại núi Banahao, ở cuối hẽm núi dọc theo con suối phía trên làng Kinabuhayan, Dolores, tỉnh Quezon, Philippines. Holotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU), isotype tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

Từ nguyên
Tính từ định danh banahaoense lấy theo tên núi Banahao, nơi mẫu điển hình được thu thập.

Phân bố
Loài này có tại đảo Luzon, Philippines.

Mô tả
Cây thảo mọc thành cụm, cao đến 1,5m. Các bẹ và lưỡi bẹ có lông dễ thấy màu ánh trắng. Lá màu xanh lục vừa. Các vảy và lá bắc của cụm hoa màu đỏ sẫm, không đổi màu, đầy chất nhớt; lá bắc con màu đỏ sẫm, trong; đài hoa màu trắng, trong suốt; ống tràng màu trắng sau trở thành vàng nhạt; các thùy và các bộ phận khác của hoa màu vàng đồng, không đốm.

Liên kết ngoài
 Hình ảnh cụm hoa của Zingiber banahaoense tại PhytoImages.siu.edu.

Chú thích

B
Thực vật được mô tả năm 2001
Thực vật Philippines
Zingiber clarkei

Zingiber clarkei là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892. Danh pháp này đã được George Bentham và Joseph Dalton Hooker đề cập năm 1883 theo mô tả trước đó của George King (1840-1909) khi các tác giả mô tả tổ Pleuranthesis, nhưng không hợp lệ do không kèm theo mô tả cho loài này.

Từ nguyên
Tính từ định danh clarkei là để vinh danh Charles Baron Clarke (1832-1906), nhà thực vật học người Anh, giám quản Vườn Thực vật Calcutta giai đoạn 1869-1871, viện sĩ Hiệp hội Hoàng gia từ 1882, chủ tịch Hiệp hội Linnaeus giai đoạn 1894-1896.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: Hooker J.D. & Thomson T. 3; do Joseph Dalton Hooker (1817-1911) và Thomas Thomson (1817-1878) thu thập năm 1859 ở cao độ 3.000–5000 ft (tối đa 1.600 m), tọa độ khoảng . Mẫu syntype (MNHN-P-P00450919) được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp ở Paris (P).

Phân bố
Loài này có ở Đông Himalaya, tại các bang Sikkim và Tây Bengal ở Ấn Độ cũng như tại Bhutan.

Phân loại
Loài này được xếp trong tổ Pleuranthesis.

Mô tả
Thân lá 150–200 cm, có lông tơ. Lá không cuống hoặc cuống rất ngắn, thuôn dài hoặc thuôn dài-hình mác, thon nhỏ-nhọn thon, đáy nhọn, 30-45 x 5–10 cm, có lông tơ mịn ở mặt dưới, mép và đỉnh bẹ. Lưỡi bẹ dài 6 mm, dạng màng, cắt cụt, rậm lông. Cành hoa bông thóc ở bên, thuôn dài-hình trụ nhọn, dài 7,5–10 cm, đường kính 3,5 cm, rủ xuống; cuống cụm hoa 7,5–15 cm, có lông măng, phần dưới rộng hơn. Lá bắc dài 2,5 cm, thuôn dài-hình trứng ngược, tù, màu xanh lục, phần trên cùng ánh đỏ, đỉnh có lông-lông rung, 2-4 hoa. Đài hoa dài 1 cm, 3 răng khó thấy. Ống tràng dài bằng lá bắc; các thùy tràng hơi ngắn, dài 2,5 cm, màu vàng nhạt, thùy tràng trên rộng nhất và lõm. Cánh môi dài như thùy tràng hoa, thuôn dài, màu vàng ánh màu tía nâu/tía đen. Nhị màu vàng nhạt, gần dài bằng cánh môi. Bầu nhụy rậm lông. Quả nang gần hình cầu, dạng màng, ngắn hơn lá bắc. Hạt lớn cỡ hạt đậu, đường kính 6 mm, màu nâu-nâu hạt dẻ. Áo hạt nhỏ, ngắn, màu trắng.

Chú thích

C
Thực vật được mô tả năm 1892
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bhutan
Zingiber elatius

Zingiber elatius là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ida Theilade nâng cấp thành loài độc lập năm 1998 với danh pháp Zingiber elatior; dựa trên thứ Zingiber gracile var. elatior do Henry Nicholas Ridley mô tả năm 1899.

Từ nguyên và lưu ý
Tính từ Latinh giống đực/giống cái: elatior, giống trung: elatius; nghĩa là cao hơn. Danh từ Zingiber là giống trung nên danh pháp chính xác là Z. elatius (như ghi nhận của IUCN, POWO, IPNI, WCSP, ZRC), không phải Z. elatior như ghi nhận trong các bài báo gốc hoặc trong The Plant List, TROPICOS. Ở đây là để nói tới thân cây cao hơn của nó so với dạng nguyên chủng của loài mà ban đầu nó được coi là một thứ trong đó là Z.gracile.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: Ridley H.N. 9340; thu thập tháng 6 năm 1898 ở cao độ 760–762 m, tọa độ khoảng , tại Richmond Pool, Penang Hill, Penang, Malaysia bán đảo. Mẫu lectotype được lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K). Lưu ý rằng thông tin về lectotype và isotype của Theilade (1998) là thiếu chính xác (tháng 4 năm 1896, lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore - SING, isotype tại K).

Các mẫu khác có Burkill SFN 3312, Burkill SFN 1529, Fox W. 61 (tháng 8 năm 1899) tại Penang; King's Coll. 7954 (= Kunstler H. 7954), Burkill & Haniff SFN 12712 tại Perak.

Các mẫu Ridley 7954 (tháng 8 năm 1904), Hume 8717 tại Selangor; Ridley H.N. s.n. (tháng 12 năm 1905) tại Johor.

Phân bố
Loài này có tại các bang Penang (Penang Hill trên đảo Penang), Perak (Bukit Larut, tên cũ Maxwell Hill) thuộc Malaysia bán đảo. Môi trường sống là rừng, ở cao độ 600-1.150 m.

Các bang Johor và Selangor theo thông tin của Theilade (1998) không được IUCN ghi nhận.

Phân loại
Thuộc nhóm Zingiber gracile trong tổ Zingiber, bao gồm Z. aurantiacum, Z. elatius, Z. gracile, Z. kelantanense, Z. petiolatum, Z. raja, Z. singapurense và Z. sulphureum.

Mô tả
Chồi lá cao tới 1,5–2 m. Lưỡi bẹ 2 thùy, dài 2–10 mm, có lông tơ. Lá màu xanh lục sẫm, không cuống, thẳng hẹp tới hình mác nhọn thon, 20-30 x 2-2,8 cm, mặt dưới và gân giữa về phía đáy có lông tơ. Cán hoa dài 30-40(-45) cm. Cành hoa bông thóc hình thoi thanh mảnh, dài 10-20(-25) cm và rộng 2-2,5 cm. Lá bắc màu da cam chuyển thành đỏ hay đỏ-tía, có lông tơ dọc theo mép. Lá bắc con 2,5–3 cm, khá cứng. Đài hoa dài ~2,5 cm. Tràng hoa 6 cm, màu kem. Cánh môi chẻ đôi sâu, màu vàng, đôi khi với vài đường nhỏ, ngắn, màu đỏ và đen (mẫu Burkill SFN 3312).

Về mặt sinh dưỡng, giống với Z. montanum ở Ấn Độ ở chỗ có lá thẳng, nhưng khác ở chỗ phiến lá hẹp hơn và cụm hoa hình thoi thanh mảnh với các lá bắc màu từ da cam tới đỏ.

Xem thêm
 Zingiber gracile
 Zingiber aurantiacum
 Zingiber petiolatum

Chú thích

E
Thực vật được mô tả năm 1899
Thực vật Malaysia
Zingiber elatum

Zingiber elatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh đề cập lần đầu tiên năm 1814, nhưng miêu tả khoa học chỉ được công bố năm 1820 sau khi ông mất, và in lại năm 1832 không kèm chú giải của Nathaniel Wallich.

Phân bố
Loài này có tại khu vực nội địa Bengal, Ấn Độ và Đông Himalaya.

Phân loại
Baker (1892) xếp Zingiber capitatum var. elatum (= Z. elatum) trong tổ Dymczewiczia.

Mô tả
[Thân] rễ dạng củ, ruột vàng, từ đó mọc ra các rễ thật sự, nhiều trong số này kết thúc bằng các củ thuôn dài, ruột nhạt màu – như ở Curcuma. Thân thảo, thẳng, cao 120–150 cm, bao gồm cả cành hoa bông thóc. Lá xếp thành hai dãy, thẳng, uốn ngược lại, mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới nhiều lông trắng mềm ngắn áp ép, dài 30–45 cm, rộng 2,5 cm. Bẹ hơi có lông; miệng với bướu dạng màng rất hẹp. Cành hoa bông thóc đầu cành, đơn độc, hình mác hẹp, dài 15 cm, chu vi 7,5 cm, xếp lợp kết đặc với các lá bắc hình mác, dài 3,8 cm, mặt ngoài với ít lông, đỡ 1 hoa. Lá bắc trong hay bao hoa hạ ngắn hơn và rộng hơn lá bắc ngoài, nhưng giống như lá bắc ngoài ở chỗ cứng và có ít lông. Đài hoa thượng, màu trắng, nhẵn; miệng có răng không đều, dài khoảng trên một nửa chiều dài lá bắc. Tràng hoa dài hơn đáng kể, màu vàng tươi. Nhị với chỉ nhị ngắn, với mỏ cong rất dài nằm trên đỉnh của bao phấn 2 thùy thẳng. Tuyến mật hình dùi. Bầu nhụy hình xoan, có lông, 3 ngăn, với nhiều noãn trong mỗi ngăn, noãn đính trụ. Đầu nhụy có lông rung. Quả nang hình xoan, kích thước cỡ quả ô liu, 3 ngăn, 3 mảnh vỏ. Hạt nhiều, bóng, màu đen, bao bọc trong áo hạt lớn màu trắng xé rách. Phôi gần hình mác, đáy cắt cụt, được ngoại nhũ bao bọc; nửa trên bởi noãn hoàn. Trong vườn thực vật nở hoa tháng 7-8 và hạt chín tháng 9-10.

Tương tự như Z. capitatum nhưng cao hơn, cành hoa bông thóc mập hơn và hoa lớn hơn.

Chú thích

E
Thực vật được mô tả năm 1820
Thực vật Ấn Độ