Skif

Skif, còn được gọi là Stugna-P hoặc Stuhna-P, là một hệ thống tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM) của Ukraina, được phát triển vào đầu những năm 2010 bởi Cục thiết kế Luch, một đơn vị thuộc UkrOboronProm. Thiết bị ngắm bắn ban đầu PN-S (ПН-С) của Skif được phát triển và sản xuất bởi Cục thiết kế Peleng tại Minsk.

Skif được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu bọc thép hiện đại với giáp phức hợp hoặc giáp nguyên khối, bao gồm cả giáp phản ứng nổ (ERA). Hệ thống có thể tấn công cả mục tiêu đứng yên lẫn mục tiêu di chuyển. Nó hoạt động hiệu quả ở cả tầm xa (lên tới 5 km vào ban ngày) và tầm gần (khoảng 100 m).

Ngoài xe tăng, Skif còn có thể tấn công các mục tiêu điểm như trận địa vũ khí, phương tiện bọc thép nhẹ và cả trực thăng bay treo.

Hệ thống có hai chế độ ngắm bắn:

 Điều khiển thủ công (người điều khiển dẫn hướng tên lửa)
 Tự động kiểu “bắn và quên”, không cần theo dõi mục tiêu thủ công

Năm 2018, một phiên bản xuất khẩu nâng cấp của Skif đã được quân đội Ukraina thử nghiệm.

Hệ thống Skif không nên nhầm lẫn với tên lửa chống tăng phóng qua nòng pháo 100 mm Stugna.

Từ nguyên và cách viết 
Skif () là từ tiếng Ukraina chỉ người Scythia (một dân tộc cổ đại).

Tên gọi Stugna-P (tiếng Nga) hoặc Stuhna-P (tiếng Ukraina: Стугна-П) được đặt theo sông Stuhna, một phụ lưu bên phải của Dnieper.

Thiết kế 
Hệ thống Skif bao gồm:

 Giá ba chân (tripod)
 Bảng điều khiển từ xa PDU-215
 Thiết bị dẫn hướng
 Camera ảnh nhiệt (máy ngắm nhiệt)

Mỗi quả đạn được chứa trong ống phóng riêng, với đường kính 130 mm hoặc 152 mm.

Bảng điều khiển PDU-215 có dạng giống một chiếc máy tính xách tay dạng vali, gồm cần điều khiển (joystick) và màn hình phẳng. Nó được nối với bệ phóng bằng dây cáp, cho phép người điều khiển đứng cách xa tới 50 mét.

Hệ thống có hai chế độ bắn:

 Điều khiển thủ công
 “Bắn và quên” (fire-and-forget) – tự động điều khiển đường bay của tên lửa bằng chùm tia laser

Một kíp chiến đấu 3–4 người là tối ưu để vận hành Skif. Các xạ thủ sử dụng ba lô chuyên dụng để mang vác hệ thống. Sau khi phóng, người điều khiển sẽ theo dõi và hiệu chỉnh đường bay bằng joystick nếu cần.

Tuổi thọ hệ thống là 15 năm, còn tên lửa có hạn sử dụng khoảng 10 năm.

Hệ thống sử dụng các loại đầu đạn khác nhau:

 Đầu đạn xuyên lõm tandem HEAT (RK-2S): Có thể xuyên khoảng 800 mm giáp sau ERA, đủ để đối phó với xe tăng như T-90A.
 Đầu đạn RK-2M-K: Có khả năng xuyên tới 1.100 mm sau ERA, đủ sức chống lại các xe tăng hạng nặng như M1A2 Abrams.
 Đầu đạn nổ mạnh – phân mảnh (RK-2OF, RK-2M-OF): Dùng để tiêu diệt bộ binh, công sự và phương tiện bọc thép nhẹ.

Camera ảnh nhiệt cho phép tác chiến ban đêm. Theo một nguồn năm 2014, hệ thống có thể lắp camera ảnh nhiệt SLX-Hawk của Selex ES để hoạt động trong điều kiện tầm nhìn kém.

Quân đội Ukraina hiện chủ yếu sử dụng đạn 130 mm, trong khi loại 152 mm được phát triển để cạnh tranh với hệ thống Kornet-EM trên thị trường xuất khẩu.

Phiên bản cải tiến Skif-M được ra mắt năm 2022 với nhiều cải tiến:

 Giá ba chân nhẹ hơn
 Cơ cấu xoay và nâng hạ cải tiến
 Bảng điều khiển từ xa nhẹ hơn
 Pin mới cho bệ phóng và bảng điều khiển
 Thiết bị ngắm – dẫn đường PN-U mới, tích hợp máy đo xa laser

Cục thiết kế Luch cho biết Skif-M đã được bàn giao cho quân đội Ukraina vào tháng 9 năm 2023

Các biến thể 
Bệ phóng Skif có thể sử dụng ba loại đạn khác nhau, với hai cỡ nòng

Tên lửa 130 mm 

System configuration with 130 mm missiles using RK-2S and RK-2OF warheads.

Cấu hình hệ thống sử dụng đạn 130 mm với đầu đạn RK-2S và RK-2OF:

 Cỡ nòng tên lửa: 130 mm
 Tầm bắn (ban ngày): 100 – 5.000 m
 Tầm bắn (ban đêm): 100 – 3.000 m
 Khối lượng toàn hệ thống: 97 kg 
 Khối lượng tên lửa (trong ống): 30 kg

Khả năng xuyên/phá:

 RK-2S (HEAT tandem): ≥ 1.000 mm giáp đồng nhất (RHA) sau ERA
 RK-2OF (nổ mạnh – phân mảnh): ≥ 60 mm RHA, tạo ít nhất 600 mảnh
 Chiều dài ống phóng: 1.360 mm

Tên lửa 152 mm 

Cấu hình hệ thống sử dụng đạn 152 mm với đầu đạn RK-2M-K và RK-2M-OF:

 Cỡ nòng tên lửa: 152 mm
 Tầm bắn (ban ngày): 100 – 5.500 m
 Tầm bắn (ban đêm): 100 – 3.000 m
 Khối lượng toàn hệ thống: 104 kg
 Khối lượng tên lửa (trong ống): 37 kg

Khả năng xuyên/phá:

 RK-2M-K (HEAT tandem): ≥ 1.200 mm RHA sau ERA
 RK-2M-OF (nổ mạnh – phân mảnh): ≥ 120 mm RHA, tạo ít nhất 1.000 mảnh
 Chiều dài ống phóng: 1.360 mm

SERDAR 
SERDAR là một trạm vũ khí điều khiển từ xa ổn định (RCWS), được phát triển chung bởi:

 Cục thiết kế Luch (Ukraina)
 Aselsan (Thổ Nhĩ Kỳ)
 SpetsTechnoExport (thuộc Ukroboronprom)

Hệ thống này mang:

 2 (hoặc 4) tên lửa 130 mm hoặc 152 mm với đầu đạn HEAT (RK-2S hoặc RK-2M-K)
 Súng máy 12,7 mm và 7,62 mm.

Một công ty liên doanh sản xuất tên lửa Skif đã được thành lập tại Thổ Nhĩ Kỳ, và bắt đầu sản xuất từ đầu năm 2020.

Shershen 

Shershen là một hệ thống tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM) của Belarus, được phát triển dựa trên nền tảng của Skif. Hệ thống này cũng sử dụng nhiều loại tên lửa với hai cỡ nòng 130 mm và 152 mm.

Lịch sử tham chiến 

Hệ thống tên lửa này đã được lực lượng Ukraina sử dụng trong giai đoạn trước Chiến tranh Nga–Ukraina (trước năm 2022), sau khi những lô đầu tiên được bàn giao vào năm 2018. Tuy nhiên, nó trở nên nổi bật hơn trong Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga năm 2022 bắt đầu từ tháng 2, khi được sử dụng cùng với các hệ thống chống tăng do NATO cung cấp như FGM-148 Javelin (Mỹ) và NLAW (Anh/Thụy Điển). Vào ngày 5 tháng 4 năm 2022, lực lượng Ukraina đã sử dụng hệ thống này để bắn hạ một trực thăng tấn công Kamov Ka-52 của Nga. Mặc dù không tiên tiến bằng các hệ thống “bắn và quên” như Javelin, Stugna-P vẫn có một số ưu điểm riêng:

 Tầm bắn xa hơn
 Tốc độ bay nhanh hơn đáng kể
 Khó bị gây nhiễu hơn nhờ cơ chế dẫn đường laser kiểu SACLOS

Tuy nhiên, nhược điểm là hệ thống nặng hơn nhiều và không thể vận hành bởi một người.

Khi chiến sự chuyển sang khu vực Donbas với địa hình đồng bằng trống trải, hệ thống này đã được lắp trên các phương tiện nhẹ để tăng tính cơ động. Skif được sử dụng theo cách tương tự như cách quân đội Mỹ từng dùng hệ thống tên lửa TOW trong thập niên 1980 và trong Chiến tranh Vùng Vịnh. Ngày 25 tháng 4, gần Izyum, trong một trận đánh, cùng một xạ thủ Skif đã phá hủy hoặc làm hư hại 4 xe tăng chỉ trong 4 phút.

Nhiều tên lửa ban đầu được sản xuất để xuất khẩu sang các nước Trung Đông. Tuy nhiên, khi chiến tranh bùng nổ, các phiên bản xuất khẩu này đã được quân đội Ukraina sử dụng trực tiếp.

Theo lời binh sĩ Ukraina, đã có trường hợp một quả tên lửa bắn trúng xe tăng Nga ở khoảng cách 5.300 m, tức là vượt 300 m so với tầm bắn danh định 5 km.

Các nước trang bị

Xem thêm 

 RK-3 Corsar – (Ukraina)
 Shershen – (Belarus)
 9M133 Kornet – (Nga)

 OMTAS – (Thổ Nhĩ Kỳ)

Tham khảo 

Tên lửa Ukraina
Tên lửa Belarus
Súng Ukraina
Súng Belarus