Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Đỗ Huy Kỳ

Đỗ Huy Kỳ (chữ Hán: 杜輝琪; 1695-1748) là một quan viên là nhà Lê trung hưng. Ông đỗ Đình nguyên Thám hoa khoa Tân Hợi (1731) đời vua Lê Duy Phường, từng làm đến chức Thừa chính sứ Hải Dương, tước Hoa Nhạc bá, sau khi mất được truy tặng chức Lễ bộ Hữu thị lang.

Hành trạng
Đỗ Huy Kỳ sinh năm 1695, người tổng Thử Cốc, huyện Thụy Nguyên, phủ Thiệu Thiên, thừa tuyên Thanh Hóa (nay thuộc làng Phong Cốc, xã Xuân Minh, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa).

Tương truyền, thời niên thiếu, ông từng thụ giáo thầy Trần Ân Chiêm, tục gọi quan Nghè Bón (vì ở làng Châu Bội hay làng Bón), sống tại xã Vĩnh Tường xin thụ giáo. Đồng môn với ông có Hà Tông Huân và Trịnh Đồng Giai, về sau đều là những nhà khoa bảng danh tiếng.

Sự nghiệp khoa cử của ông, trước đỗ khoa Sĩ Vọng, đến năm 37 tuổi đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ Đệ tam danh (Thám hoa) khoa Tân Hợi niên hiệu Vĩnh khánh 3 (1731) đời vua Lê Duy Phường. Khoa thi này, trong Tam khôi không có Trạng nguyên, Bảng nhãn. Vì vậy, khoa này ông đứng Thủ khoa Đình nguyên.

Sự nghiệp quan trường của ông không được rõ. Chỉ biết ông từng làm đến chức Tham nghị, rồi Thừa chính sứ Hải Dương, tước Hoa Nhạc bá. Ông từng được triều đình cử làm Chánh sứ sang nhà Thanh. Năm Cảnh Hưng Mậu Thìn (1748), sứ bộ của ông lên đường. Tuy nhiên, khi mới đi đến trạm Lã Côi (nay thuộc xã Yên Thường, huyện Gia Lâm) thì lâm bệnh mất. Ông được triều đình thương tiếc, truy tặng chức Lễ bộ Hữu thị lang.

Đỗ Huy Kỳ có tiếng hay chữ, có nhiều học trò đỗ đạt như Phan Huy Cẩn, đỗ Hội nguyên Đồng tiến sĩ xuất thân năm 1754.

Thờ tự
Hiện nay ông được thờ tại Đình làng Phong Cốc, Xuân Minh, Thọ Xuân, Thanh Hóa. Đây là ngôi đình cổ, được dân làng Phong Cốc lập cách đây gần 200 năm. Hiện tại đình Phong Cốc được xem là một trong những ngôi đình cổ hoàn toàn bằng gổ lim, to lớn đẹp nhất ở Thọ Xuân, Thanh Hóa.

Chú thích

Tham khảo

Thám hoa Việt Nam
Thủ khoa Nho học Việt Nam
Người Thanh Hóa
Đám tang

Đám tang, đám ma, đám hiếu hay tang lễ là một nghi lễ kết nối với công đoạn xử lý cuối cùng của một xác chết, chẳng hạn như chôn cất hoặc hỏa táng, có những người thân hữu đến tham dự và đưa tiễn. Phong tục tang lễ bao gồm sự phức tạp của tín ngưỡng và tập quán được sử dụng bởi một nền văn hóa để tưởng nhớ và tôn trọng người chết, từ sự can thiệp, đến các di tích, lời cầu nguyện và nghi lễ khác nhau được thực hiện để vinh danh họ. Phong tục khác nhau giữa các nền văn hóa và các nhóm tôn giáo. Động lực thế tục phổ biến cho tang lễ bao gồm để tang người quá cố, kỷ niệm cuộc sống của họ, và cung cấp hỗ trợ và cảm thông cho người mất; Ngoài ra, đám tang có thể có các khía cạnh tôn giáo nhằm giúp linh hồn của người quá cố đến thế giới bên kia, phục sinh hoặc tái sinh.

Tang lễ thường bao gồm một nghi thức mà qua đó xác chết nhận được một sự sắp xếp cuối cùng. Tùy thuộc vào văn hóa và tôn giáo, những điều này có thể liên quan đến việc tiêu huỷ thân thể (ví dụ, bằng cách hỏa táng hoặc thiên táng) hoặc bảo quản (ví dụ, bằng cách ướp xác hoặc chôn cất). Niềm tin khác nhau về sự sạch sẽ và mối quan hệ giữa cơ thể và tâm hồn được phản ánh trong các thực hành tang lễ. Một dịch vụ tưởng niệm hoặc lễ kỷ niệm của cuộc sống là một nghi lễ tang lễ được thực hiện mà không có hài cốt của người quá cố.

Xem thêm
 Mai táng
 Điếu văn
 Nghệ thuật tang lễ
 Danh sách những đám tang lớn nhất

Tham khảo

Đọc thêm
 Akyel, Dominic. From Detraditionalization to Price-consciousness: The Economization of Funeral Consumption in Germany. In Uwe Schimank and Ute Volkmann (ed.) The Marketization of Society: Economizing the Non-Economic. Bremen: Research Cluster “Welfare Societies”, 2012, pp. 105–124.
 Hoy, William G. (2013). Do Funerals Matter? The Purposes and Practices of Death Rituals in Global Perspective. New York: Routledge.
 
 Long, Thomas G. (2009). Accompany Them with Singing: The Christian Funeral. Louisville, KY: Westminster John Knox Press.

Liên kết ngoài

 
 
Funeral Program Templates

Tập tục chôn cất
Nghi lễ
Luy Tổ

Luy Tổ (), còn gọi Tây Lăng Thị (西陵氏), là một nhân vật nữ trong truyền thuyết Trung Quốc. Theo đó, bà là vợ cả của Hoàng Đế Công Tôn Hiên Viên và là người đầu tiên chế ra việc nuôi tằm với điển tích Luy Tổ thủy tằm (嫘祖始蚕).

Huyền tích 
Theo Sử Ký Tư Mã Thiên, phần "Ngũ Đế bản kỷ" thì Luy Tổ xuất thân từ Tây Lăng Thị, được Hoàng Đế cưới làm vợ chính thất và sinh ra ba con trai: Thanh Dương, Vân Trạch và Xương Ý, người sinh ra Chuyên Húc Cao Dương Thị.

Theo các truyền thuyết về sau thêm vào, sau khi Hoàng Đế chính thức đăng cơ thì Luy Tổ được phong làm Vương phi. Bà đặt ra tam cung lục viện và quy định các phép tắc nghi lễ của hậu cung rất chi tiết và chặt chẽ. Một lần, Luy Tổ cùng các thứ phi khác và cung nữ đang ngồi chơi ở vườn thượng thì bất chợt bà để ý thấy trên cây dâu có con tằm nhả tơ óng ánh, bà liên tưởng đến các sợi tơ kia liên kết với nhau để tạo ra chất liệu vải lụa nên sai cung nữ thực hành ngay. Thời bấy giờ, con người chưa có quần áo mặc mà chỉ quấn lá cây để che thân mà thôi, bà chế ra chiếc thoi dệt dùng để quay tơ lấy kén từ nhộng tằm. Lúc đầu dệt thành tấm to để quấn xung quanh người cho thật kín, rồi bà lại nghiên cứu ra cách cắt theo cơ thể người xỏ qua ống chân ống tay rất công phu kỹ lưỡng.

Sách Tùy thư - Lễ nghi chí cũng gọi bà là Tiên Tằm (先蚕), tức vị của thủy tầm. Sách Thông giám ngoại kỷ (通鉴外纪) cũng ghi chép tương tự.

Tham khảo

 Sách "Hoàng Phi Trung Quốc" - mục Luy Tổ
 Sử Ký Tư Mã Thiên - Ngũ Đế bản kỷ
 Trúc thư kỷ niên
 Kinh Thượng thư

Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế
Nhân vật thần thoại Trung Hoa
Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa
Văn hóa dân gian Trung Hoa
Hoàng hậu Trung Quốc
Nữ thần Trung Hoa
Lụa
Sa nhân đỏ

Sa nhân, sa nhân đỏ, sa nhân thầu dầu, dương xuân sa hay mè tré bà (danh pháp hai phần: Wurfbainia villosa) là loài thực vật thuộc họ Gừng. Nó được João de Loureiro mô tả lần đầu tiên theo mẫu thu thập tại Quy Nhơn và Phú Yên dưới danh pháp Amomum villosum. Năm 2018 Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi Wurfbainia.

Phân bố
Bangladesh, Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan, Trung Quốc (trung nam và đông nam, bao gồm Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam), Việt Nam. Môi trường sống là rừng, được gieo trồng ở nơi ẩm ướt và có bóng râm trong rừng thưa; ở cao độ 100–800 m.

Loài này được trồng ở khắp vùng Đông Nam Á và Hoa Nam.

Phân loài, thứ
 Wurfbainia villosa var. villosa (nguyên chủng, đồng nghĩa: Amomum echinosphaera): Bangladesh, Campuchia, Lào, Thái Lan, Trung Quốc (trung nam, đông nam), Việt Nam.
 Wurfbainia villosa var. xanthioides (Wall. ex Baker) Škorničk. & A.D.Poulsen, 2018 (đồng nghĩa: Amomum villosum var. nanum, Amomum villosum var. xanthioides, Amomum xanthioides, Wurfbainia villosa var. nana): Myanmar, Trung Quốc (đông nam, trung nam). Du nhập vào Lào.

Mô tả
Cây cao (1-)1,5–3 m. Thân rễ mọc nhô cao trên mặt đất, được bọc trong các bẹ màu nâu, giống như vảy. Lá không cuống hoặc gần như không cuống; bẹ lá có các mảng hình vuông như lưới, lõm xuống; lưỡi bẹ hình bán nguyệt, 3–5 mm; phiến lá hình mũi mác đến thẳng, 25-35 × 3–7 cm, nhẵn nhụi, đáy thuôn tròn, đỉnh hình đuôi. Cụm hoa dạng bông, hình elipxoit; cuống 4–8 cm, các bẹ giống như vảy màu nâu hoặc xanh lục, hình elip; lá bắc hình mũi mác, khoảng 1,8 cm × 5 mm; lá bắc con hình ống, khoảng 1 cm. Đài hoa màu trắng, khoảng 1,7 cm, hơi có lông tơ, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa khoảng 1,8 cm; các thùy màu trắng, hình trứng ngược thuôn dài, 1,6–2 cm × 5–7 mm. Cánh giữa môi dưới màu trắng với gân giữa màu vàng nhuốm màu tía, 2 đốm màu tía ở đáy và đỉnh màu vàng, hình tròn-hình thìa, rộng 1,6–2 cm, gân giữa lồi, đáy co hep lại thành vuốt, đỉnh uốn ngược, 2 khe. Chỉ nhị 5–6 mm; bao phấn khoảng 6 mm; phần phụ liên kết 3 thùy, thùy trung tâm hình bán nguyệt, khoảng 3 × 4 mm, các thùy bên có tai. Bầu nhụy có lông tơ màu trắng. Quả nang màu tía, xanh lục hoặc ánh nâu khi thuần thục và còn tươi, màu nâu khi khô, hình elipxoit, 1,5-2 × 1,2–2 cm, với các gai phân nhánh hoặc đơn giản, mềm. Hạt nhiều góc cạnh, mùi thơm nồng. Ra hoa tháng 5-6, tạo quả tháng 8-9.

Sử dụng
Hạt sa nhân đỏ sau khi chín sẽ khô và có mùi thơm nồng, được dùng làm gia vị và làm thuốc trong đông y.

Tên gọi khác
Tại Trung Quốc người ta gọi nó là 春砂仁  (xuân sa nhân).

Hình ảnh

Chú thích
 
 

V
Thực vật được mô tả năm 1790
Thực vật Bangladesh
Thực vật Campuchia
Thực vật Lào
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật Đông Dương
Gia vị
Siemens-Schuckert R.I

Siemens-Schuckert R.I là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Biến thể
Siemens-Schuckert R.I
Siemens-Schuckert R.II
Siemens-Schuckert R.III
Siemens-Schuckert R.IV
Siemens-Schuckert R.V
Siemens-Schuckert R.VI
Siemens-Schuckert R.VII

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 
 

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.II

Siemens-Schuckert R.II là một mẫu thử máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Quốc gia sử dụng
 Đế quốc Đức
 Luftstreitkräfte
 Riesenflugzeugersatzabteilung
 Riesenflugzeug Schulabteilung

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.III

Siemens-Schuckert R.III là một mẫu thử máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 
 

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.IV

Siemens-Schuckert R.IV là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.V

Siemens-Schuckert R.V là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 
 

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.VI

Siemens-Schuckert R.VI là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 
 

Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.VII

Siemens-Schuckert R.VII là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
 
 
 
 
 

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Siemens-Schuckert R.VIII

Siemens-Schuckert R.VIII là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Đức từ năm 1916.

Tính năng kỹ chiến thuật (Siemens-Schuckert R.VIII)

Xem thêm

Tham khảo

 Haddow, G.W. & Grosz, Peter M. The German Giants, The Story of the R-planes 1914-1919. London. Putnam. 1963.
 Gray, Peter & Thetford, Owen. "German Aircraft of the First World War". London, Putnam. ISBN 0-370-00103-6
 Sollinger, Guenther, "Villehad Forssman: Constructing German Bombers 1914-1918. Moscow, Rusavia, 2009.

Máy bay Siemens-Schuckert
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay sáu động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Kim ngân núi cao

Kim ngân núi cao (danh pháp hai phần: Lonicera alpigena L.) là loài kim ngân bản địa của vùng núi Trung Âu và Nam Âu.

Hình ảnh

Chú thích

A
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật châu Âu
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Hương nhu trắng

Hương nhu trắng hay é lớn lá (danh pháp hai phần: Ocimum gratissimum) là loài thực vật thuộc chi Húng quế Ocimum.

Tinh dầu hương nhu trắng chứa eugenol và có hoạt tính kháng khuẩn.

Ocimum gratissimum có các đơn vị dưới loài như sau:
 Ocimum gratissimum subsp. gratissimum - hương nhu trắng. Khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Cựu thế giới.
 Ocimum gratissimum subsp. iringense Ayob. ex A.J.Paton, Kew Bull. 47: 417 (1992). Tanzania.
 Ocimum gratissimum var. macrophyllum Briq., Bull. Herb. Boissier 2: 120 (1896) - é lá to. Châu Phi nhiệt đới và Đông Dương.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi Húng quế
Cây thuốc
G
Thảo mộc
Thực vật châu Phi
Thực vật châu Á
Thực vật Madagascar
Thực vật được mô tả năm 1753
The Lost Room

Căn phòng bí ẩn hay The Lost Room là một bộ phim khoa học giả tưởng với định dạng mini series của truyền hình Hoa Kỳ lên sóng trên kênh Sci Fi Channel. Bộ phim xoay quanh một căn phòng lạ thường và những vật dụng hàng ngày nhưng có khả năng kỳ lạ trong căn phòng đó. Tâm điểm của bộ phim là Joe Miller, do trong một đuổi bắt tội phạm, con gái của anh là Anna đã đi vào căn phòng mà không mang chìa khoá, cửa phòng đóng lại và cô bé biến mất. Anh phải đi tìm tất cả các món đò trong căn phòng để cứu con gái mình. Đây là một căn phòng của một nhà nghỉ điển hình của thập niên 60s ở U.S. Route 66, Căn phòng bí ẩn tồn tại ngoài thời gian và không gian kể từ năm 1961, nó trở nên như vậy kể từ sau "Sự kiện" diễn ra.

Đồ vật 
 Chiếc chìa khoá: có khả năng đưa người nắm giữ nó đi và một căn phòng và từ cánh cửa của căn phòng này họ có thể đi đến bất cứ nơi đâu họ muốn.
 Con dao nhỏ: làm hôn mê đối phương trong phạm vi nhất định.
 Cây lược: dừng thời gian lại trong tầm 10 giây, làm đông cứng các vật thể khác.
 Đồng hồ báo thức: kết hợp với chìa khóa và bốc hơi kim loại.
 Cây bút bi: sau khi bấm ngòi bút thì đâm ngòi bút vào bất kì vật thể nào sẽ bốc cháy.
 Con mắt: gắn con mắt vô mắt của mình nó sẽ khiến cơ thể trở nên bất khả xâm phạm và có thể tiêu diệt đối phương chỉ bằng cái nhìn.
 Cặp kính: ngăn ngừa mọi sự tấn công vào người sở hữu nó.
 Bút chì: mỗi lần dùng bút chi gõ xuống bàn sẽ được rơi ra một số tiền.
 Chiếc áo khoác: khả năng chống đạn nhưng không hoàn toàn bất khả xâm phạm vì viên đạn vẫn gây ra sát thương lên cơ thể.
 Đồng xu: tạo ảo ảnh.
 Tập vé xe bus: khi chạm vào ai người đó sẽ trở về khu vực có nhà nghỉ.
 Cái kéo: làm đảo lộn mọi thứ.

Tập phim

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

Phim truyền hình Mỹ ra mắt năm 2006
Phim truyền hình Mỹ kết thúc năm 2006
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Nguyễn Thức Đường

Nguyễn Thức Đường (1886 – 1916), còn có tên là Trần Hữu Lực, tên thường gọi là Nho Năm; là học sinh trong phong trào Đông Du, và là chiến sĩ trong Việt Nam Quang phục Hội của Việt Nam.

Tiểu sử
Nguyễn Thức Đường sinh năm Bính Tuất (1886) tại làng Đông Chữ, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

Ông là con trai thứ hai của nhà giáo Nguyễn Thức Tự (1841 – 1923, tục gọi cụ Sơn), là em ruột bác sĩ Nguyễn Thức Canh (còn gọi là Trần Trọng Khắc, 1884 – 1965), và là anh ruột của chiến sĩ cách mạng Nguyễn Thức Bao (? – ?).

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, năm 1908, hưởng ứng phong trào Đông Du, ông Đường xuất dương sang Nhật Bản  lấy tên là Trần Hữu Lực (hiệu Càn Kiện), học tại trường Đông Á đồng Văn thư viện.

Khoảng đầu năm 1909, tổ chức Đông Du ở Nhật bị giải tán, ông sang Trung Quốc học trường Lục quân. Ra trường, ông phục vụ trong quân đội cách mạng của Tôn Văn ở Quảng Đông (Trung Quốc).

Năm 1912, ông tham gia Việt Nam Quang phục Hội. Năm 1915, ông cùng Trần Trung Lập và Võ Đình Mẫn, từ biên giới Trung Quốc đột nhập về tấn công đồn Tà Lùng của quân Pháp tại Lạng Sơn. Cuộc đột kích thất bại, ông trốn sang Thái Lan.

Đến ngày 26 tháng 6 năm 1915, ông bị Pháp bắt được. Sau đó, họ đem ông về Việt Nam và xử chém tại Bạch Mai (Hà Nội) cùng với Nguyễn Đức Công vào ngày 24 tháng 1 năm 1916 (Bính Thìn). Khi ấy, Nguyễn Thức Đường mới 30 tuổi.

Nói về gia đình ông, đương thời nhân dân ở Nghi Lộc (Nghệ An) có bài ca:
Ai về Nghi Lộc, Nghệ An,Hỏi thăm con cháu cụ Sơn thế nào?
Hỏi Canh: hoạt động bên Tàu,Hỏi Đường? Tây đã chặt đầu năm nao?
...
Cha con sau trước bốn người,
Hiến thân cho nước, cho nòi Việt Nam.

Tại quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh, hiện có con đường mang tên Nguyễn Thức Đường.

Thông tin thêm
Nguyễn Thức Bao (? - ?), là con trai út của Nguyễn Thức Tự, và là em ruột của Nguyễn Thức Canh và Nguyễn Thức Đường. Noi theo cha anh, ông cũng sớm tham gia chống Pháp. Năm 1913, ông Bao sang Nhật Bản, rồi về hoạt động ở Trung Quốc và Thái Lan. Sau khi chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, ông bị bắt cùng với một số nhà yêu nước Việt Nam. Bị xử đày ra Côn Đảo, ông Bao đã tổ chức vượt ngục. Hai lần đầu bị quân Pháp bắt lại, đến lần thứ 3 thì bị mất tích.

Xem thêm
 Nguyễn Thức Tự
 Nguyễn Thức Canh

Nguồn tham khảo
 Nguyễn Q. Thắng- Nguyễn Bá Thế, mục từ "Nguyễn Thức Đường" in trong Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992. 
 Vũ Ngọc Khánh, bài "Thầy Nguyễn Thức Tự" in trong Gương mặt văn hóa Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2012.

Chú thích

Sinh năm 1886
Mất năm 1916
Người Nghệ An
Phong trào Đông Du
Nghĩa quân chống Pháp
Việt Nam Quang phục Hội
Phúc Âm Kells

Phúc Âm Kells, hay Sách Kells (tiếng Ireland: Leabhar Cheanannais), là một thủ bản minh họa Phúc Âm viết bằng tiếng Latinh, bao gồm bốn Phúc Âm quy điển thuộc Tân Ước cùng với những chú dẫn, bảng biểu. Cuốn sách được chế tác bởi các tu sĩ Celt theo truyền thống thánh Côlumba, có thể là tại nhiều nơi ở Đại Anh và Ireland. Với những hình minh họa đầy màu sắc và bí ẩn, cuốn sách là kiệt tác của thư pháp phương Tây và một trong những bảo vật quan trọng nhất của Ireland, đồng thời khiến cho nhiều thế hệ học giả dành thời gian nghiên cứu những chi tiết trên sách. Sau nhiều lần thất lạc, cuốn sách vẫn được bảo quản gần như nguyên vẹn, trừ trang bìa khảm vàng và đá quý bị mất, hiện lưu trữ tại thư viện của Trinity College tại Dublin.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Thập niên 800
Meath (hạt)
Luleå

Luleå là một thành phố ở bờ biển phía bắc Thụy Điển. Thành phố ngày là thủ phủ Khu tự quản Luleå và hạt Norrbotten. dân số năm 2010 là 46.000 người. Khu vực này đã là một bến cảng quan trọng từ thế kỷ 13-15. Thị xã đã được cấp hiến chương hoàng gia bởi Gustavus Adolphus của Thụy Điển năm 1621.

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển
Thủ phủ đô thị Thụy Điển
Các đỉnh nhọn Gardner

Các đỉnh nhọn Gardner (, tiếng Hawaii: Pūhāhonu) là tập hợp gồm hai hòn đá núi lửa thuộc quần đảo Tây Bắc Hawaii. Trong tiếng Hawaii, Pūhāhonu nghĩa là "rùa ngoi lên mặt nước lấy không khí", do nhìn khi nhìn từ xa thì hai hòn đá tựa như phần đầu và lưng của một con rùa ngoi lên mặt biển.

Địa lý
 

Nằm cách đảo Laysan  về phía đông đông nam và cách các bãi cạn Frigate Pháp  về phía tây bắc, các đỉnh nhọn Gardner là hai hòn đá núi lửa có diện tích đạt 24.035 m² và nằm ở phần đông bắc của một bãi ngầm sâu từ 18 đến 80 m. Hòn lớn có chiều dài , chiều rộng  và chiều cao ; hòn nhỏ nằm cách hòn lớn khoảng  về phía tây bắc, có chiều dài , chiều rộng  và chiều cao . Nhìn từ xa, đỉnh nhọn trông như có tuyết trắng bao phủ trên đỉnh nhưng sự thật là một lớp phân chim. Các đỉnh nhọn được cấu tạo từ đá bazan hạt mịn cùng với các tinh thể canxit, olivin và hạt nhỏ augit và manhếtít.

Sự kiện lịch sử
Ngày 2 tháng 6 năm 1820, thuyền trưởng Joseph Allen của tàu săn cá voi Maro ghi nhận lần đầu về các đỉnh nhọn này, đồng thời ông đặt tên là đảo Gardner (Gardner's Island). Tháng 3 năm 1961, quân đội Hoa Kỳ đổ bộ lên các hòn đá này mà không được sự cho phép từ trước và còn cho nổ một phần đỉnh của hòn lớn để tạo địa hình bằng phẳng cho máy bay trực thăng đáp xuống.

Sinh thái
Trong chuyến thám hiểm Tanager vào tháng 5 năm 1923, các nhà khoa học Hoa Kỳ đã lần đầu khảo sát sinh vật trên các hòn đá này và ghi nhận sự tồn tại của nhện, bướm, rết, động vật chân đều, sâu tai,... Tại đây có rất đông loài Cellana talcosa - một loài động vật thân mềm chân bụng đặc hữu của Hawaii - sinh sống. Xung quanh các đỉnh nhọn có tổng cộng hai mươi bảy loài san hô cứng phân bố, và số lượng loài san hô ở Gardner lớn gần gấp đôi so với số loài ở các đảo cũng cấu tạo từ đá bazan như Nihoa và Necker. Cho đến nay các nhà khoa học cũng đã xác định được mười chín loài chim tại đây. Tuy vậy, chỉ một loài cây duy nhất là Portulaca lutea từng được ghi nhận theo kết quả khảo sát của R. Geesink vào tháng 8 năm 1969.

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

  Xem nội dung

Liên kết ngoài
 Một số hình ảnh về các đỉnh nhọn Gardner (có ảnh chụp trực thăng đậu trên đỉnh của hòn lớn)

Quần đảo Tây Bắc Hawaii
Hawaii Đại Tân Sinh
Núi lửa Thế Miocen
Châu Đại Dương Kỷ Paleogen
Jayma Mays

Jayma Suzette Mays (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1979) là một diễn viên và ca sĩ người Mỹ. Cô được biết đến nhiều nhất với vai diễn Emma Pillsbury trong sê ri phim truyền hình nhạc kịch Glee của Fox. Cô cũng xuất hiện trong hai bộ phim Paul Blart: Mall Cop và The Smurfs.

Tiểu sử 
Jayma sinh ra và lớn lên ở Grundy, Virginia, là con gái của Paulette (nhũ danh Norris) và James Mays, giáo viên trung học đồng thời làm việc trong ngành khai thác than. Khi còn nhỏ Jayma tỏ ra quan tâm tới nhiều lĩnh vực từ ca hát đến toán học. Ở tuổi 15, Jayma được mời làm người đọc cáo phó cho một đài phát thanh địa phương. Sau khi tốt nghiệp trung học tại Grundy High School, cô nhận được bằng cao đẳng của trường Southwest Virginia Community College. Sau đó Jayma theo học tại trường đại học Virginia Tech trong vòng một năm rồi chuyển đến trường đại học Radford và tốt nghiệp với bằng sân khấu.

Sự nghiệp 

Năm 2004, cô xuất hiện lần đầu tiên trên truyền hình trong phim Joey. Năm 2005, cô tham gia vào bộ phim điện ảnh đầu tay với một vai phụ trong Red Eye. Các vai diễn khác của Jayma nằm trong các sê ri phim truyền hình như Six Feet Under, The Comeback, Entourage, Stacked, How I Met Your Mother, Heroes, Pushing Daisies, Ghost Whisperer và Ugly Betty cũng như các bộ phim điện ảnh như Bar Starz, Flags of Our Fathers, Blind Guy Driving, Epic Movie, Paul Blart: Mall Cop và Get Smart's Bruce and Lloyd: Out of Control. Cô đóng vai một bệnh nhân trong phim House (tập "Sleeping Dogs Lie") năm 2006. Cô còn xuất hiện trong video của bài "Awakening" (Switchfoot) cùng với chồng mình là Adam Campbell.

Jayma đảm nhận vai Emma Pillsbury trong sê ri phim truyền hình Glee của Fox, công chiếu vào ngày 19 tháng 5 ăm 2009. Tháng 3 năm 2010, Jayma thủ vai nữ chính trong bộ phim hành động pha lẫn hoạt hình The Smurfs.

Đời tư 
Jayma Mays kết hôn với nam diễn viên Adam Campbell vào ngày 28 tháng 10 năm 2007.

Các phim đã đóng

Điện ảnh

Truyền hình

Chú thích

Tham khảo

Jayma Mays  at TV.com

Nữ ca sĩ Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nhạc Mỹ Latinh

Nhạc Mỹ Latinh là một thể loại nhạc có nguồn gốc từ khu vực Mỹ Latinh thuộc châu Mỹ ngày nay. Thể loại này là một hỗn hợp các thể loại nhạc khác, gồm pop, jazz, rock, hip hop được pha lẫn và thêm thắt để phù hợp với văn hóa Mỹ Latinh.

Nhạc Mỹ Latinh theo quốc gia

Argentina 
Tại Ác-hen-ti-na, điệu tăng-gô có lẽ là thể loại nhạc Latinh phổ biến nhất của quốc gia này. Các thể loại nhạc Latinh truyền thống khác bao gồm Chacarera, Milonga, Zamba và Chamamé. Thể loại hiện đại thì gồm có Cuarteto và tango điện tử.

Belize 

Tại Bê-li-dê, vốn là một phần của văn minh Maya cũ, âm nhạc của quốc gia này chịu ảnh hưởng từ nhạc cổ xưa của các tộc người Kreol, Mestizo, Garifuna, và Maya. Sau khi Maya bị quân Tây Ban Nha, sau đó là quân Anh xâm lược, làn sóng âm nhạc châu Âu đã có thêm ảnh hưởng tới âm nhạc của Bê-li-dê. Các thể loại nhạc truyền thống phổ biến của nước này là brukdown, garifuna, ngoài ra nhạc hiện đại cũng bị chịu ảnh hưởng của reggae và hip hop.

Bolivia 
Đất nước Bô-li-vi-a từng là một phần của nền văn minh Inca xưa cũ. Sau đó, tình trạng của nền văn minh cũng chịu chung số phần với các nền văn minh lớn khác là Aztec và Maya khi nền văn minh này bị đế quốc Tây Ban Nha xâm chiếm. Tương tự như các nền văn minh khác, âm nhạc của Bô-li-vi-a cũng bị chịu tác động mạnh mẽ của âm nhạc châu Âu, với phần ảnh hưởng của pop, rock, reggae, hip hop... Một số thể loại nhạc truyền thống còn giữ lại được của đất nước này là Huayno, Saya, Lamento, Taki Taki...

Brasil 
Tương tự như các đất nước Nam Mỹ khác, âm nhạc Bra-xin cũng chịu ảnh hưởng của các thể loại nhạc Âu-Mỹ. Một số thể loại truyền thống là Bossa nova và Forró.

Xem thêm 
 Nhạc Latinh - thuật ngữ được sử dụng riêng trong ngành công nghiệp âm nhạc
 Nhạc ballad Latinh
 Nhạc pop Latinh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Latin American Music on the Open Directory Project - Định nghĩa nhạc Latin
Greatest Latin Contemporary Albums of All Time  - Các album nhạc Latin hiện đại hay nhất
South American Music and Culture Magazine - Tạp chí văn hóa và âm nhạc Nam Mỹ

Phong cách âm nhạc Mỹ Latinh
Âm nhạc tiếng Pháp
Âm nhạc tiếng Tây Ban Nha
Âm nhạc tiếng Bồ Đào Nha
Chùa Thới Sơn

Chùa Thới Sơn tọa lạc tại khu vực núi Két, thuộc phường Thới Sơn, thị xã Tịnh Biên, An Giang, Việt Nam. Đây là một ngôi chùa thờ Tam bảo của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương, và là một di tích lịch sử cách mạng của tỉnh.

Lịch sử
 
Sau khi sáng lập đạo Bửu Sơn Kỳ Hương vào năm 1849, Phật Thầy Tây An (tên thật là Đoàn Minh Huyên, 1807-1856), đã lần lượt dẫn các tín đồ và người dân nghèo đi khai hoang lập làng ở nhiều nơi, trong đó có hai làng Hưng Thới và Xuân Sơn, mà sau này hợp thành phường Thới Sơn, thuộc thị xã Tịnh Biên.

Tại địa bàn của hai làng ấy, Phật Thầy Tây An đã cho dựng đình Thới Sơn để thờ Thành hoàng Bổn cảnh, là vị thần chủ quản vùng đất mà họ đến khai phá. Đồng thời, ông còn cho dựng hai "trại ruộng", tức căn nhà bằng cây lá đơn sơ để có chỗ ở khi làm ruộng. Và cũng để thỏa mãn nhu cầu tính ngưỡng tâm linh, ông cho lập bàn thờ Tam bảo ở trong khu vực trại, mà về sau được biến cải thành chùa. Đó chính là chùa Thới Sơn và chùa Phước Điền (tục gọi Trại Ruộng) ngày nay.

Ngày 26 tháng 8 năm 1999, Chính quyền tỉnh An Giang đã ra Quyết định công nhận chùa Thới Sơn là một di tích lịch sử cách mạng của tỉnh.

Kiến trúc, thờ phụng

Chùa Thới Sơn ngày nay tọa lạc trên một khuôn viên rộng có nhiều cây xanh, và đã được xây dựng kiên cố và đẹp đẽ. Trong chùa, gồm có hai phần: chính điện và hậu điện. Trong chính điện có bàn thờ Tam bảo, và trong hậu điện có bàn thờ Phật Thầy Tây An. Trên cả hai bàn thờ đều không có các hình tượng, mà chỉ có một bức Trần điều lớn màu đỏ (ảnh).

Ở phía trước sân chùa Thới Sơn, có 3 ngôi miễu nhỏ (thờ Vinh thần, Tả và Hữu ngoại Sơn thần; nhưng cũng không có hình tượng) theo mô hình "trước miễu sau chùa" thường thấy ở các ngôi chùa của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương.

Ngoài ra, trong khuôn viên chùa còn có các nhà dành cho khách thập phương đến viếng và nghỉ lại.

Hằng năm, vào ngày 14 và 15 tháng Giêng (âm lịch), chùa Thới Sơn đều có tổ chức lễ cúng Tam bảo, Phật Thầy, và cầu an cho năm mới rất long trọng, thu hút nhiều tín đồ và khách thập phương đến dự .

Xem thêm 

Đoàn Minh Huyên
Bửu Sơn Kỳ Hương
Đình Thới Sơn 
Chùa Phước Điền (tục gọi Trại Ruộng)

Sách tham khảo
Trịnh Vân Thanh, tiểu mục "Trại ruộng ở Thới Sơn" in trong Thành ngữ - Điển tích - Danh nhân từ điển (tập 2). Nhà xuất bản Hồn Thiêng, Sài Gòn, 1967.

Chú thích

Chùa tại An Giang
Cá cóc Ziegler

Cá cóc Ziegle (tên khoa học: Tylototriton ziegleri) là một loài cá cóc được phát hiện ở vùng cao phía bắc Việt Nam tại vùng núi tỉnh Tuyên Quang và Cao Bằng. Tên gọi loài này được đặt tên theo tên phó giáo sư Thomas Ziegler, từ vườn thú Cologne, Đức - người có nhiều đóng góp trong nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học Việt Nam.

Tylototriton ziegleri (Nishikawa, Matsui & Nguyen, 2013) có đặc điểm là da nhám với các nốt sần rất nhỏ; chân chúng dài và mảnh, đuôi mảnh; mặt trên lưng của loài cá cóc màu nâu sẫm hoặc đen.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Tin tức / Thêm một loài Cá cóc mới cho khoa học được phát hiện ở Việt Nam Bài và ảnh: Nguyễn Thiên Tạo, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam 5/3/2013
 Phát hiện một loài cá cóc mới thuộc giống Tylototriton ở Cao Bằng , Nguyễn Thiên Tạo – Bảo tàng thiên nhiên Việt Nam, SVRVN

 A New Species of Tylototriton from Northern Vietnam (Amphibia: Urodela: Salamandridae) Kanto Nishikawa, Masafumi Matsui, and Tao Thien Nguyen, tập chí Current Herpetology 32(1):34-49. 2013 
 Tylototriton ziegleri trên trang AmphibiaWeb
 

Động vật lưỡng cư Việt Nam
Z
Động vật được mô tả năm 2013
Tuyên Quang
Cao Bằng
Động vật đặc hữu Việt Nam
Minh Huệ

Minh Huệ (tên khai sinh là Nguyễn Đức Thái; 1927–2003) là nhà thơ Việt Nam, được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2007. Bài thơ "Đêm nay Bác không ngủ" là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông.

Tiểu sử 

Minh Huệ (tên khai sinh là Nguyễn Đức Thái, các bút danh là: Mai Quốc Minh, Nguyễn Thái) sinh ngày 03 tháng 10 năm 1927 tại Bến Thủy, thành phố Vinh. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Minh Huệ tham gia Việt Minh từ tháng 5 năm 1945 và tham gia giành chính quyền ở Nghệ An trong Cách mạng tháng 8 năm 1945. Khi quân Pháp nổ súng tái chiếm Đông Dương, ông hoạt động tuyên truyền, văn nghệ tuyên huấn, báo chí ở Nghệ An, khu ủy khu Bốn và một số nơi. Ông bắt đầu viết năm 1951, khi mới 24 tuổi. Ông từng là Hội trưởng Hội sáng tác Văn nghệ liên khu IV, Trưởng ban thơ, lý luận, phê bình; Văn học dịch Nhà xuất bản văn học, Ủy viên Ủy ban hành chính kiêm Trưởng ty Văn hóa Nghệ An.

Sau khi chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kiểm soát hoàn toàn miền Bắc, ông tiếp tục đi học và tốt nghiệp đại học Văn. Ông là hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam năm 1957, làm Chủ tịch Hội Văn nghệ Nghệ Tĩnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam (1984-1991).

 Ông mất ngày 01 tháng 10 năm 2003.

Sự nghiệp 

Minh Huệ đã giành được các giải thưởng văn học: Giải nhất Chi hội văn nghệ kháng chiến khu Bốn và Sở Thông tin tuyên truyền khu Bốn 1954 (thơ Dòng máu Việt Hoa). Giải thưởng Nguyễn Du của Nghệ Tĩnh 1986 (tập thơ Đêm nay Bác không ngủ).

Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với 3 tập thơ: Đêm nay Bác không ngủ (1951); Tiếng hát quê hương (1959); Đất chiến hào (1970).

Tác phẩm chính 

Dòng máu Việt – Hoa (1954),
Tiếng hát quê hương (thơ, 1959),
Đất chiến hào (thơ, 1970),
Mùa xanh đến (thơ, 1972),
Đêm nay Bác không ngủ (thơ, 1985),
Rừng xưa rừng nay (bút ký, 1962),
Ngọn cờ Bến  (truyện ký, 1974-1979),
Người mẹ và mùa xuân (truyện ký, 1981),
Phút bi kịch cuối cùng (tiểu thuyết, 1990),
Thưởng thức thơ viết về Bác Hồ (tiểu luận, 1992).

Nguồn:

Vinh danh 

 Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.

Giải thưởng văn học 
Giải nhất Chi hội văn nghệ kháng chiến khu bốn và Sở Thông tin tuyên truyền khu Bốn 1954 (thơ Dòng máu Việt Hoa).
Giải thưởng Nguyễn Du của Nghệ Tĩnh 1986 (tập thơ Đêm nay Bác không ngủ).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Nhà thơ Minh Huệ đã viết bài thơ "Ðêm nay Bác không ngủ" như thế nào? Báo Nhân Dân.

Xem thêm
 Giải thưởng Nhà nước
 Giải thưởng Nhà nước đợt II (2005-2007)

Sinh năm 1927
Mất năm 2003
Người Nghệ An
Sống tại Hà Nội
Nhà thơ Việt Nam
Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)
Phân chi

Trong sinh học, phân chi là bậc phân loại trực tiếp dưới chi. Trong Mã quốc tế thuật ngữ động vật học, tên phân chi có thể được dùng độc lập hoặc bao hàm trong một danh pháp hai phần, trong ngoặc đơn được đặt giữa tên chi (sinh học) và tên đặc tả (động vật học).

Xem thêm
Bậc phân loại

Tham khảo

Danh pháp thực vật học
Phân loại thực vật
Danh pháp động vật học
Eleanor Rigby

"Eleanor Rigby" là một ca khúc của ban nhạc The Beatles, được phát hành đồng thời trong album Revolver và đĩa đơn định dạng 45rpm vào năm 1966. Ca khúc được viết bởi Paul McCartney song vẫn được ghi chung cho Lennon-McCartney.

Với phần bè của dàn tứ tấu dây được viết bởi George Martin, phần ca từ nói về sự cô đơn, ca khúc tiếp tục là một bước chuyển hướng từ thứ nhạc pop sang những trải nghiệm mang đậm tính phòng thu của ban nhạc. "Eleanor Rigby" thực tế đã từ bỏ mọi quy chuẩn của thứ âm nhạc bình dân, từ phần nhạc cho tới phần lời. Richie Unterberger của Allmusic nhận xét rằng "những gì ban nhạc hát về những lo lắng thờ ơ và cuộc đời của những người già" qua ca khúc "là một ví dụ điển hình minh chứng vì sao quan điểm của The Beatles ngày một xa rời khỏi tầng lớp nghe nhạc rock truyền thống".

Thành phần tham gia sản xuất 
 Paul McCartney – hát chính, hát bè.
 John Lennon – hát bè.
 George Harrison – hát bè.
 Tony Gilbert, Sidney Sax, Juergen Hess, John Sharpe – violin.
 Stephen Shingles, John Underwood – viola.
 Derek Simpson, Norman Jones, Peter Halling – cello.
 George Martin – sản xuất, hòa âm dàn dây.
 Geoff Emerick – kỹ thuật viên âm thanh.
Theo Ian MacDonald

Tham khảo 

Bài hát của The Beatles
Bài hát năm 1966
Đĩa đơn năm 1966
Đĩa đơn quán quân tại Đức
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn của Capitol Records
Đĩa đơn của Parlophone
Bài hát của Aretha Franklin
Tác phẩm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Grammy
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Bài hát về cái chết
Ballad thập niên 1960
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles
Bài hát do George Martin sản xuất
Pop ballad
Rock ballad
Bài hát do Lennon-McCartney sáng tác
Víctor Jara

Víctor Lidio Jara Martínez () (sinh ngày 28 tháng 9 năm 1932 – mất ngày 16 tháng 9 năm 1973) là một ca sĩ, nhạc sĩ, nhà giáo, một đạo diễn sân khấu, nhà thơ và nhà hoạt động chính trị nổi tiếng Chile, là đảng viên Đảng Cộng sản Chile. Là một nhà đạo diễn sân khẩu xuất sắc, ông đã đóng góp cho sự phát triển của sân khấu kịch Chile. Ông đã đạo diễn một loạt tác phẩm từ các tác phẩm địa phương đến các tác phẩm kịch kinh điển của thế giới, đến các tác phẩm thử nghiệm của Ann Jellicoe. Đồng thời, ông đã phát triển trong lĩnh vực âm nhạc và đóng một vai trò quan trọng trong số các nghệ sĩ tân-dân gian-người đã thiết lập Nueva Canción Chilena (Bài hát mới Chile) phong trào dẫn đến một cuộc cách mạng trong âm nhạc nhân dân của đất nước Chile dưới thời chính quyền Salvador Allende. Ngay sau khi cuộc đảo chính ở Chile ngày 11 tháng 9 năm 1973, ông bị bắt, tra tấn và cuối cùng bắn chết với 44 phát đạn súng máy. Sau đó, cơ thể của ông đã bị ném ra đường phố của một thị trấn tồi tàn ở Santiago.

Tiểu sử
Victor Jara sinh ngày 28 tháng 9 năm 1932 trong một gia đình nông dân nghèo ở Quiriquina thuộc tỉnh Nuble, miền trung Chile. Cuộc sống của gia đình Jara cũng phải trải qua thời kỳ khốn khó của tầng lớp nghèo Chile. Sau khi người cha của cậu là một người chồng nghiện rượu bỏ nhà ra đi, bà Amanda, mẹ của Jara, đã phải vật lộn với cuộc sống để nuôi sống gia đình. Bà đã phải đi lau nhà và giặt quần áo thuê để có được một chút thu nhập nuôi các con. Bất chấp cuộc sống khốn cùng như vậy nhưng bà Amanda vẫn luôn giữ được sự lạc quan, yêu đời. Trong những lúc rảnh rỗi, bà vẫn thường gảy đàn và ca những bản nhạc đồng quê, những bài ca trữ tình cho các con nghe. Cũng chính từ những đêm cùng các anh chị nghe mẹ hát, Jara đã bị cuốn hút bởi âm nhạc và dần dần được mẹ dạy cho cách chơi đàn guitar.
Tuy nhiên, mẹ của cậu đã qua đời khi Jara chưa đầy 15 tuổi. Jara nhiều lúc cảm thấy chán nản, bế tắc nhưng rồi tấm gương của người mẹ đã giúp anh vượt qua được giai đoạn khủng hoảng và đã theo đuổi con đường nghệ thuật và theo học các khóa về diễn xuất và đạo diễn tại khoa Nhạc kịch thuộc Trường Đại học Chile. Đến thập niên 1960, ở tuổi ngoài 30, Jara đã trở thành một trong những nhạc sĩ-ca sĩ, đạo diễn sân khấu nổi tiếng của Chile. Không chỉ có vậy, Jara còn được biết tới như là một nhà hoạt động chính trị không mệt mỏi. Jara quyết định tham gia các tổ chức tiến bộ của giới tri thức và sau đó trở thành một người cộng sản của Liên minh Đoàn kết Nhân dân. Ông đã dùng những lời ca, tiếng hát của mình để nói về tình hình chính trị Chile và để đấu tranh vì sự công bằng trong xã hội, vì những quyền của người nghèo được học tập và tiếp cận các dịch vụ y tế miễn phí. Ông đã sang tác bài hát ca ngợi Bác Hồ, Quyền sống trong hòa bình.

Tham khảo

Nhạc sĩ Chile
Đạo diễn sân khấu Chile
Nhà thơ Chile
Ca sĩ thế kỷ 20
Mất năm 1973
Người bị ám sát
Ca sĩ Chile
Người Chile gốc Tây Ban Nha
Cựu tín hữu Công giáo Rôma
Salvador Allende

Salvador Allende Gossens (tiếng Tây Ban Nha phát âm: [salbaðoɾ aʝende ɣosens]) (sinh 26 tháng 6 năm 1908 – mất 11 tháng 9 năm 1973) là một bác sĩ và nhà chính trị Chile, người theo chủ nghĩa Marx đầu tiên trở thành tổng thống của một nước Mỹ Latinh thông qua bầu cử mở. Thời gian tham dự chính trường của Allende kéo dài khoảng gần bốn mươi năm. Là một thành viên của Đảng Xã hội, ông đã là một thượng nghị sĩ, dân biểu nghị viện và bộ trưởng nội các. Ông chạy đua không thành công vào chức vụ tổng thống trong các cuộc bầu cử năm 1952, 1958, và 1964. Năm 1970, ông thắng cử tổng thống trong một cuộc đua ba chiều sát sao, chính thức do Quốc hội bầu ra như không có ứng cử viên, và đã đạt được đa số phiếu.

Tiểu sử
Là Tổng thống Chile, Allende đã áp dụng chính sách quốc hữu hóa các ngành công nghiệp và tập thể hóa; do các yếu tố này và các yếu tố khác, quan hệ ngày càng căng thẳng giữa ông và nhánh lập pháp và tư pháp của chính phủ Chile (những người không chia sẻ sự hăng hái của ông đối với sự xã hội hóa Chile) cuối cùng lên đến đỉnh điểm trong một tuyên bố của một "sự cố hiến pháp" của quốc hội. Ngày 11 tháng 9 năm 1973, quân đội đã tiến hành lật đổ Allende. Khi quân đội bao quanh cung điện La Moneda, Allende đã đọc bài diễn văn cuối cùng của ông tuyên bố sẽ không từ chức, và sau đó tự tử.

Xem thêm
 Chủ nghĩa xã hội dân chủ

Tham khảo

Tổng thống Chile
Dân chủ xã hội
Sinh năm 1908
Mất năm 1973
Bộ trưởng Y tế Chile
Đế Khắc

Đế Khắc (帝克) theo Sử ký tác ẩn của Tư Mã Trinh là tên vị vua thứ 8 của triều đại Viêm Đế Thần Nông thị.

Các sách khác, như Tư trị thông giám, Thái Bình ngự lãm, Thông giám tục biên, Sử toản thông yếu đều không ghi nhận vị vua này.

Bên cạnh đó, Tư trị thông giám và Thông giám tục biên còn viết rằng Khắc (克) là một tên gọi khác của Đế Ly (Đế Lai), ngoài ra Thông giám tục biên còn viết rằng có một người khác cũng tên là Khắc (克), nhưng không làm vua, là cháu gọi Đế Lai/Khắc/Lý là cụ.

Sử ký tác ẩn và Thông giám tục biên chép rằng Khắc sinh ra Đế Du Võng.

Xem thêm
 Đế Ai
 Đế Du Võng

Tham khảo

Vua Thần Nông thị
Nhân vật thần thoại Trung Hoa
Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế
Đảo chính Chile 1973

Đảo chính năm 1973 tại Chile là một cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính quyền cánh tả của Đảng Unidad Popular, là một sự kiện bước ngoặt của Chiến tranh Lạnh và lịch sử của Chile. Sau một thời gian dài gặp tình trạng bất ổn xã hội và chính trị giữa Quốc hội do những người bảo thủ chi phối và vị Tổng thống dân bầu theo đường lối xã hội chủ nghĩa Salvador Allende, Allende bị lật đổ trong cuộc đảo chính. Ông đã tuyên bố không từ chức và bị giết hại, phe đảo chính tuyên bố là ông tự sát. Quân đội đã nắm chính quyền và lập nên chính quyền quân sự.

Chính quyền quân sự bao gồm người đứng đầu của Không quân, Hải quân, Carabineros (lực lượng cảnh sát) và Lục quân, Augusto Pinochet dần vươn lên nắm quyền lực tối cao trong vòng một năm sau cuộc đảo chính, chính thức nắm giữ chức vụ Tổng thống Chile vào cuối năm 1974. Pinochet sau đó đã nắm giữ quyền lực và chấm dứt Chính phủ Thống nhất dân cử của Salvador Allende, phát động chiến dịch khủng bố nhằm vào những người ủng hộ chính phủ Allende bao gồm vụ giết chết cựu Ngoại trưởng Orlando Letelier. Trước thời kỳ cai trị của Pinochet, Chile trong nhiều thập kỷ được ca ngợi như là một điển hình của dân chủ và ổn định chính trị trong một Nam Mỹ tràn ngập các chính quyền quân sự và chủ nghĩa Caudillo.

Trong thời gian xảy ra các cuộc không kích và tấn công mặt đất trước cuộc đảo chính, Allende đã đọc diễn văn cuối cùng của ông, trong đó ông tuyên bố sẽ ở lại Dinh Tổng thống, phản đối kịch liệt đề xuất ông được ra đi an toàn nếu ông chọn sống lưu vong thay vì ở lại đối đầu. Nhân chứng trực tiếp về cái chết của ông tuyên bố rằng ông tự tử trong cung điện. Sau cuộc đảo chính, chính quyền thành lập một chế độ độc tài quân sự với sự hỗ trợ từ phương Tây  để cai trị Chile cho đến năm 1990. Chính quyền này được ghi nhớ bởi nhiều cáo buộc vi phạm nhân quyền. Một phong trào nổi dậy chống lại chính phủ Pinochet được duy trì bên trong Chile bởi các nhân vật có cảm tình với chính phủ Allende cũ, và một cuộc trưng cầu ý dân năm 1988 đã loại bỏ Pinochet khỏi quyền lực.

Tham khảo

Chile năm 1973
Chính trị Chile
Chile
Xung đột trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh
Chile
Chủ nghĩa đế quốc
Hoạt động của Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ
Project I.G.I.

Project I.G.I. (tên đầy đủ Project I.G.I.: I'm Going In) là trò chơi bắn súng góc nhìn thứ nhất được phát triển bởi Innerloop Studios và phát hành ngày 15 tháng 12, năm 2000 bởi Eidos Interactive. Đây là một trong những trò chơi máy tính đầu tiên sử dụng vũ khí mô phỏng thật và giả lập tình huống chiến đấu. Sau khi phát hành, game được đánh giá là có vài thiếu sót, chẳng hạn như lập trình AI kém, thiếu tuỳ chọn lưu game trong khi chơi, và tính năng nhiều người chơi. Tuy nhiên, game được ca ngợi về nghệ thuật âm thanh và đồ họa, một phần nhờ vào sử dụng game engine độc quyền mà trước đó đã được sử dụng trong game Joint Strike Fighter của hãng.

Phần tiếp theo của game phát hành năm 2003 với tựa đề I.G.I. 2: Covert Strike.

Phần tiền truyện I.G.I. Origins được Toadman Interactive công bố vào năm 2019 và phát triển bởi AntiMatter Games. Nhưng vào tháng 6 năm 2023 AntiMatter Games đã chính thức bị đóng cửa và dự án I.G.I Origins sẽ mãi mãi trở thành tựa game bắn súng hành động lén lút đỉnh nhất mà chúng ta không bao giờ đụơc chơi.

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước } của game.Điệp viên người Anh David Jones được phái đi truy bắt tay buôn lậu vũ khí người Nga Josef Priboi - kẻ được cho là có thông tin về một đầu đạn hạt nhân bị đánh cắp. Khi giúp Tướng Harrison bắt giữ Josef Priboi, David Jones phát hiện ra rằng, mọi hoạt động của vụ này là do Jach - chú của Josef Priboi, cầm đầu. David Jones xâm nhập vào căn cứ thông tin liên lạc của Jach và phát hiện vị trí ẩn náu của Jach.

Lúc Jach bị bắt và áp tải bằng trực thăng, các trực thăng bị bắn hạ bởi Ekk. Ekk giải cứu Jach, tịch thu các thiết bị của David Jones. David Jones và Josef Priboi hợp tác đặt ra một cái bẫy để nhử Ekk và tìm vũ khí hạt nhân. Ekk trốn thoát được trong cuộc đụng độ đầu tiên với Jones, nhưng sau đó David Jones tìm thấy nơi ẩn náu, cất giấu đầu đạn hạt nhân của Ekk; đồng thời tiêu diệt cô ả.

Nhân vật
David Jones – Một điệp viên của I.G.I. (Institute for Geotactical Intelligence) và lực lượng Đặc nhiệm Không Quân Anh (SAS). Người chơi điều khiển David Jones như nhân vật chính.
Rebecca Anya – Anya là người ở Bộ chỉ huy I.G.I. trực tiếp liên lạc với David Jones thông qua radio. Cô xuất hiện trong nhiệm vụ cuối cùng để gỡ bom.
Jach Priboi – Trùm buôn lậu vũ khí người Nga.
Josef Priboi – Cháu của Jach và là tay chân thân cận của hắn.
Ekk – Trùm khủng bố Nga có ý định huỷ diệt châu Âu bằng vũ khí hạt nhân.
Tướng Harrison – Chỉ huy quân đồng minh viện trợ David Jones trong một số nhiệm vụ. Từng là cựu quân nhân Biệt Động Quân Hoa Kỳ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 trên IMDB.
 Preview trên Next-Generation.com

Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử năm 2000
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Trò chơi điện tử một người chơi
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Nga
Trò chơi độc quyền Windows
Liên minh vì liên kết châu Âu

Liên minh vì liên kết châu Âu (tiếng Romana: Alianţa pentru Integrare Europeană) là liên minh cầm quyền tại Cộng hòa Moldova kể từ cuộc bầu cử tháng 7 năm 2009.
Sau cuộc bầu cử 2009 và tình trạng bất ổn dân sự, bầu không khí chính trị ở Moldova trở nên rất phân cực. Quốc hội quốc gia này thất bại trong việc bầu ra một tổng thống mới. Vì lý do này, quốc hội bị giải tán và đã được tổ chức bầu cử sớm. Theo kết quả cuộc thăm dò ngày 29 tháng 7, chiến thắng thuộc về Đảng của những người Cộng sản Moldova với 44,7% số phiếu bầu. Điều đó đã cho đảng cầm quyền trước đây gồm 48 nghị sĩ, và 53 ghế còn lại nghị viện 101 ghế chia cho bốn đảng đối lập. Cần phải có 51 phiếu để bầu Chủ tịch Quốc hội và Thủ tướng, và 61 phiếu để bầu tổng thống.
Sau cuộc bầu cử tháng 7 năm 2009, liên minh được thành lập bởi các đảng sau đây: Đảng Dân chủ Tự do (18 ghế), Đảng tự do (15 ghế), Đảng Dân chủ (13 ghế), và Liên minh Moldova của chúng ta (7 ghế). Vào ngày 08 tháng 8 năm 2009, bốn đảng Moldova nhất trí lập ra một liên minh cầm quyền đẩy Đảng Cộng sản thành đảng đối lập, Đảng Cộng sản đã nắm chính phủ kể từ năm 2001. Tên của liên minh là "Liên minh liên kết vì châu Âu". Sau cuộc bầu cử năm 2010, liên minh gia tăng đa số từ 53 ghế lên 59 ghế. Mặc dù Liên minh Moldova của chúng ta đã không quay trở lại quốc hội, các nhà lãnh đạo của đảng còn lại của liên minh cam kết đã ký một thỏa thuận liên minh mới vào ngày 30 tháng 12 năm 2010. Nội các mới đã được lập vào ngày 14 tháng 1 năm 2011, khi một cuộc bỏ phiếu sự trao quyền đã diễn ra trong quốc hội.
Ngày 13 tháng 2 năm 2013, Thủ tướng Moldova Vlad Filat tuyên bố xác nhận Đảng Tự do Dân chủ Moldova do ông đứng đầu đã rút khỏi "Liên minh vì liên kết châu Âu" cầm quyền, ông Filat khẳng định nguyên nhân chính đảng của ông rút khỏi Liên minh là đòi bắt đầu cuộc đàm phán về thỏa thuận mới liên quan đến liên minh cầm quyền tại Moldova. 
Mặc dù ông Filat không ủng hộ việc giải tán Quốc hội Moldova để tổ chức tổng tuyển cử trước thời hạn, nhưng với việc đảng của ông có 31 ghế rút khỏi Liên minh thì Liên minh cầm quyền này chỉ còn giữ 27 ghế (không kể 8 đại biểu độc lập ủng hộ) trong cơ quan lập. Đảng Cộng sản Moldova ủng hộ việc tổ chức tổng tuyển cử sớm vì cho rằng Liên minh này đang đưa Moldova đi chệch khỏi con đường phát triển phồn vinh và công bằng xã hội.

Tham khảo

Chính trị Moldova
Tổ chức thành lập năm 2009
Bessarabia
Lịch sử chính trị Moldova
Zeppelin-Staaken Riesenflugzeuge

Zeppelin-Staaken Riesenflugzeuge () là một chuỗi các máy bay ném bom cỡ lớn, thường trang bị 4 động cơ hoặc nhiều hơn, được thiết kế ở Đức từ năm 1915 tới 1919.

Biến thể
Zeppelin-Staaken V.G.O.I
Zeppelin-Staaken V.G.O.II
Zeppelin-Staaken V.G.O.III (a.k.a.R.III)
Zeppelin-Staaken R.IV
Zeppelin-Staaken R.V

Zeppelin-Staaken R.VI
Zeppelin-Staaken R.VII
Zeppelin-Staaken R.XIV
Zeppelin-Staaken R.XV
Zeppelin-Staaken R.XVI (Av)
Zeppelin-Staaken Type "L" Seaplane
Zeppelin-Staaken Type 8301 Seaplane

Quốc gia sử dụng
 
 Luftstreitkräfte
 Kriegsmarine

Tính năng kỹ chiến thuật (R.VI)

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

A. K. Rohrbach, "Das 1000-PS Verkehrsflugzeug der Zeppelin-Werke, Staaken," Zeitschrift für Flugtechnik und Motorluftschiffahrt, vol. 12, no. 1 (ngày 15 tháng 1 năm 1921);
E. Offermann, W. G. Noack, and A. R. Weyl, Riesenflugzeuge, in: Handbuch der Flugzeugkunde (Richard Carl Schmidt & Co., 1927).
Haddow, G.W. & Grosz, Peter M. The German Giants, The Story of the R-planes 1914–1919". London. Putnam. (1962, 3rd ed. 1988).ISBN 0-85177-812-7
Gray, Peter & Thetford, Owen. German Aircraft of the First World War". London, Putnam. (2nd Ed.) 1970. ISBN 0-370-00103-6
Wagner, Ray and Nowarra, Heinz, German Combat Planes, Doubleday, 1971.

Liên kết ngoài
 Photos of remaining pieces of an R.VI
 R.VI article 
 Line drawing of R.VI design
 Riesenflugzeug-Abteilung 501
 A.E.G. G-IV

Máy bay Zeppelin-Staaken
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh

cs:Zeppelin-Staaken R.VI
de:Zeppelin (Staaken) R.VI
it:Zeppelin-Staaken R.VI
pl:Staaken R.VI
pt:Zeppelin-Staaken R.VI
Zeppelin-Staaken R.V

Zeppelin Staaken R.V là một trong chuỗi các máy bay ném bom cỡ lớn được gọi là Riesenflugzeugen của Đế quốc Đức.

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật (Zeppelin Staaken R.V)

Ghi chú

Tham khảo

A. K. Rohrbach, "Das 1000-PS Verkehrsflugzeug der Zeppelin-Werke, Staaken," Zeitschrift für Flugtechnik und Motorluftschiffahrt, vol. 12, no. 1 (ngày 15 tháng 1 năm 1921);
E. Offermann, W. G. Noack, and A. R. Weyl, Riesenflugzeuge, in: Handbuch der Flugzeugkunde (Richard Carl Schmidt & Co., 1927).
 Haddow, G.W. and Grosz, Peter M. The German Giants. London: Putnam

Máy bay Zeppelin-Staaken
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay ném bom
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức