Chi Bách thanh

Chi Bách thanh (danh pháp khoa học: Lanius) là một chi chim dạng sẻ thuộc họ Bách thanh (Laniidae). Phần lớn các loài trong họ này được xếp vào chi này. Tên chi, Lanius , có nguồn gốc từ tiếng Latinh có nghĩa là "đồ tể" (butcher), và một số loài chim bách thanh còn được gọi là "chim đồ tể" vì thói quen kiếm ăn của chúng. Tên tiếng Anh thông dụng của họ "shrike" bắt nguồn từ từ tiếng Anh cổ scríc , "shriek", đề cập đến tiếng kêu chói tai.

Hầu hết các loài thuộc chi Lanius phân bố ở lục địa Á-Âu và châu Phi, chỉ có loài bách thanh xám lớn phân bố vòng quanh các cực và loài bách thanh đầu to chỉ phân bố ở Bắc Mỹ. Không có loài nào thuộc chi này hoặc họ Bách thanh hiện diện ở Nam Mỹ hoặc Úc.

Các loài thuộc chi Lanius là những loài chim có môi trường sống rộng rãi và thường được nhìn thấy đậu thẳng đứng trên một chỗ đậu nổi bật như ngọn cây hoặc cột điện thoại. Chúng săn lùng và bắt con mồi khi đang bay hoặc trên mặt đất. Những loài này chủ yếu bắt côn trùng lớn, nhưng cũng sẽ bắt chim nhỏ, bò sát và động vật có vú. Đối với các loài lớn ở phía bắc như bách thanh xám lớn, phần lớn con mồi sẽ là động vật có xương sống, đặc biệt là vào mùa đông.

Dù là loài ăn thịt, bách thanh không phải là loài chim săn mồi thực sự và thiếu móng vuốt khỏe của chim ăn thịt. Mặc dù chúng sử dụng chân để giữ những con côn trùng nhỏ hơn, với những con mồi lớn hơn được cắm vào một đầu nhọn, chẳng hạn như gai của dây kẽm gai. Do đó, khi đã bảo đảm an toàn, bách thanh sẽ xé toạc con mồi bằng chiếc mỏ nhọn.

Hầu hết các cá thể chim thuộc chi Lanius đều sống đơn độc, trừ lúc sinh sản và có tính lãnh thổ cao. Các loài phương bắc hoặc ôn đới chẳng hạn như bách thanh xám lớn và bách thanh lưng đỏ di trú và trú đông ở vùng phía nam của phạm vi sinh sản.

Giới tính của hầu hết các loài đều có thể phân biệt được, với việc con đực luôn sáng hơn so với con cái.

Loài hóa thạch Lanius miocaenus đã được mô tả từ hóa thạch thế Miocene sớm được tìm thấy tại Langy, Pháp.

Các loài
Theo phiên bản thứ 10 của Systema Naturae năm 1758, nhà tự nhiên học người Thụy Điển Carl Linnaeus đặt danh pháp cho chi Lanius. Loài điển hình được nhà tự nhiên học người Anh William John Swainson chỉ định là bách thanh xám lớn vào năm 1824. Tên chi là một từ tiếng Latinh có nghĩa là "đồ tể".

Chi này bao gồm 30 loài:
 Bách thanh vằn hay bách thanh hổ, Lanius tigrinus
 Bách thanh Souza, Lanius souzae
 Bách thanh đầu hung, Lanius bucephalus
 Bách thanh nâu, Lanius cristatus
 Bách thanh lưng đỏ, Lanius collurio
 Bách thanh Isabelline, Lanius isabellinus
 Bách thanh đuôi đỏ, Lanius phoenicuroides
 Bách thanh nhỏ hay bách thanh Burma, Lanius collurioides
 Bách thanh Emin, Lanius gubernator
 Bách thanh lưng nâu hồng, Lanius vittatus
 Bách thanh đuôi dài, Lanius schach
 Bách thanh lưng xám, Lanius tephronotus
 Bách thanh núi hay bách thanh mũ xám, Lanius validirostris
 Bách thanh Mackinnon, Lanius mackinnoni
 Bách thanh xám nhỏ, Lanius minor
 Bách thanh đầu to, Lanius ludovicianus
 Bách thanh phương bắc, Lanius borealis
 Bách thanh xám lớn, Lanius excubitor
 Bách thanh xám phương nam, Lanius meridionalis
 Bách thanh Tây Tạng, Lanius giganteus
 Bách thanh xám Trung Hoa, Lanius sphenocercus
 Fiscal lưng xám, Lanius excubitoroides
 Fiscal đuôi dài, Lanius cabanisi
 Fiscal Taita, Lanius dorsalis
 Bách thanh Somali, Lanius somalicus
 Chim Fiscal phương bắc, Lanius humeralis
 Chim Fiscal phương nam, Lanius collaris
 Bách thanh Newton hay Fiscal São Tomé, Lanius newtoni
 Bách thanh Woodchat, Lanius senator
 Bách thanh mặt nạ, Lanius nubicus

Các loài ban đầu thuộc chi 
Trước đây, một số nhà chức trách cũng coi các loài (hoặc phân loài) sau đây là các loài trong chi Lanius:

 Bách thanh xám phương nam (danh pháp cũ: Lanius meridionalis)
 Bách thanh-bạc má (danh pháp cũ: Lanius frontatus)
 Pachycephala rufiventris (danh pháp cũ: Lanius macularius)
 Pitohui kirhocephalus (danh pháp cũ: Lanius kirhocephalus)
 Chào mào (danh pháp cũ: Lanius jocosus)
 Alophoixus tephrogenys (danh pháp cũ: Lanius bres)

Tham khảo

Danh sách các chi chim