Chi Côm

Chi Côm (danh pháp khoa học: Elaeocarpus) là một chi gồm các loài cây thường xanh và cây bụi ở nhiệt đới và cận nhiệt đới. Có khoảng 350-485 loài (tùy hệ thống phân loại) trong chi này, phân bố từ Madagascar ở phía tây qua Ấn Độ, Đông Nam Á, Malaysia, nam Trung Hoa, và Nhật Bản, qua Úc đến New Zealand, Fiji, và Hawaii ở phía đông. Các đảo Borneo và New Guinea có mật độ loài lớn nhất của chi này. Các loài cây này có quả giống viên trân châu nhiều màu sắc. Nhiều loài bị đe dọa, đặc biệt là bởi mất nơi sống.

Từ nguyên
Elaeocarpus có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, nghĩa là ‘quả ô liu’ hay 'với quả giống như quả ô liu'.

Mô tả

Cây gỗ hoặc hiếm khi là cây bụi. Lá mọc so le hoặc mọc vòng; các lá kèm thẳng hoặc hiếm khi giống lá, sớm rụng, hiếm khi bền; cuống lá thường dài và phồng ở cả hai đầu; mép phiến lá có răng cưa hoặc nguyên, gân lá lông chim. Cụm hoa mọc ở nách lá, dạng cành hoa. Hoa lưỡng tính, mẫu 4 hoặc 5. Lá đài 4 hoặc 5 mảnh, phía xa trục thường có lông tơ. Cánh hoa 4 hoặc 5, màu trắng, rời, mép có khía, hiếm khi nguyên hoặc có thùy. Nhị từ 8 đến nhiều; chỉ nhị ngắn; bao phấn 2 ngăn, mở từ các khe nứt trên đỉnh, có râu hoặc lông ở đỉnh. Đĩa mật thường 5-10 thùy có tuyến, hiếm khi hình tròn. Bầu nhụy thượng, 2-5(-7) ngăn; lá noãn 2-12 mỗi ngăn; vòi nhụy thẳng hoặc hình dùi. Quả là quả hạch, 1 (hoặc 5) ngăn; vỏ quả trong cứng, giống xương, bề mặt thường có lỗ khuyết. Hạt thường 1 mỗi ngăn, với nội nhũ mọng thịt; các lá mầm mỏng; phôi thẳng hoặc cong.

Một đặc trưng đáng chú ý của chi này là các cụm hoa rủ, thường có diềm.

Sử dụng
Trong khu vực Darjeeling và Sikkim, quả của một vài loài Elaeocarpus được gọi là bhadrasey và được dùng để làm các món dưa chua và tương chua cay. Hạt của Elaeocarpus ganitrus được dùng để làm rudraksha, một kiểu tràng hạt dùng trong đạo Hindu.

Một số loài
 Elaeocarpus achmadii
 Elaeocarpus acmocarpus
 Elaeocarpus acmosepalus
 Elaeocarpus acrantherus
 Elaeocarpus acuminatus: Ấn Độ. Bị đe dọa.
 Elaeocarpus adenopus
 Elaeocarpus affinis
 Elaeocarpus albiflorus
 Elaeocarpus albifolius
 Elaeocarpus amboinensis
 Elaeocarpus amoenus: Sri Lanka
 Elaeocarpus amplifolius
 Elaeocarpus angustifolius: Côm lá hẹp.
 Elaeocarpus apoenis
 Elaeocarpus balansae: Côm balansa; Cho nau
 Elaeocarpus bidupensis: Côm Bi Đúp
 Elaeocarpus bifidus – Kalia (Oahu, Kauai)
 Elaeocarpus biflorus
 Elaeocarpus blascoi
 Elaeocarpus bojeri: Mauritius
 Elaeocarpus bonii: Chồi dà.
 Elaeocarpus braceanus
 Elaeocarpus brigittae
 Elaeocarpus calomala
 Elaeocarpus castaneifolius
 Elaeocarpus ceylanicus
 Elaeocarpus chinensis: Côm Trung Quốc.
 Elaeocarpus coactilus: Côm nhung.
 Elaeocarpus colnettianus
 Elaeocarpus coorangooloo: Queensland (Úc)
 Elaeocarpus cordifolius
 Elaeocarpus coriaceus
 Elaeocarpus crassus: New Guinea
 Elaeocarpus cruciatus
 Elaeocarpus darlacensis: Côm Đắk Lắk.
 Elaeocarpus debruynii: New Guinea
 Elaeocarpus decipiens
 Elaeocarpus dentatus – Hīnau
 Elaeocarpus dinagatensis
 Elaeocarpus eriobotryoides
 Elaeocarpus eumundi: Australia
 Elaeocarpus ferrugineus: Malaysia, Borneo.
 Elaeocarpus fleuryi: Côm Fleury.
 Elaeocarpus floribundus: Côm trâu, côm nhiều hoa, hồng trâu. Từ Assam tới tây trung Malesia.
 Elaeocarpus fraseri
 Elaeocarpus fruticosus
 Elaeocarpus gagnepainii: Côm láng, côm Gagnepain.
 Elaeocarpus gaussenii
 Elaeocarpus gigantifolius
 Elaeocarpus glaber
 Elaeocarpus glandulifer
 Elaeocarpus graeffei
 Elaeocarpus grandiflorus: Côm hoa lớn, côm nước, song tran dai, xe nay, chim chim, cham chim, dam, dam lay pa. Ấn Độ, Đông Dương, Malaysia, Malesia.
 Elaeocarpus griffithii: Côm tầng, côm sỏi, côm Griffith, lôm côm, côm Bạch Mã, xương cá, chua moi, phao lai, kao vang, chuộc bụng.
 Elaeocarpus griseopuberulus: Côm lông xám.
 Elaeocarpus grumosus: Côm có mụt, gai đầu lá thau.
 Elaeocarpus hainanensis: Côm Hải Nam, rì rì màng tang, rì rì nang tai, a luan dai. Đông Dương và Trung Quốc (Hải Nam, Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây).
 Elaeocarpus harmandii: Côm nến, côm Harmand, cha canh, chien day.
 Elaeocarpus hartleyi: New Guinea
 Elaeocarpus hedyosmus: Sri Lanka
 Elaeocarpus holopetalus: New South Wales, Victoria (Úc)
 Elaeocarpus homalioides
 Elaeocarpus hookerianus – Pōkākā. New Zealand.
 Elaeocarpus hygrophilus: Côm cánh ướt, côm háo ẩm, cà na. Từ Assam đến Đông Dương.
 Elaeocarpus indochinensis: Côm hoa nhỏ, côm Đông Dương.
 Elaeocarpus inopinatus
 Elaeocarpus integrifolius
 Elaeocarpus japonicus: Côm Nhật, côm Nhật Bản. Từ trung và nam Nhật Bản đến Đài Loan, miền nam Trung Quốc và Việt Nam.

 Elaeocarpus joga: Cây yoga.
 Elaeocarpus johnsonii
 Elaeocarpus kaalensis
 Elaeocarpus kirtonii: Úc
 Elaeocarpus kontumensis: Côm Kon Tum.
 Elaeocarpus lanceifolius: Côm bộng, côm lá thon. Ấn Độ (Assam), Bangladesh, Campuchia, Trung Quốc (trung nam, đông Himalaya), Lào, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam.
 Elaeocarpus laoticus: Côm Lào.
 Elaeocarpus limitaneus: Côm biên.
 Elaeocarpus linearifolius: Côm lá hẹp.
 Elaeocarpus macrocerus: Côm sừng to, côm duyên hải.
 Elaeocarpus mastersii
 Elaeocarpus medioglaber: Côm trụi, côm giữa trụi.
 Elaeocarpus miegei: New Guinea, quần đảo Bismarck, quần đảo Solomon, quần đảo Aru và đảo Melville.
 Elaeocarpus mindoroensis
 Elaeocarpus miriensis
 Elaeocarpus mollis
 Elaeocarpus montanus: Sri Lanka
 Elaeocarpus moratii
 Elaeocarpus multiflorus
 Elaeocarpus munroi
 Elaeocarpus nanus
 Elaeocarpus neobritannicus: New Guinea, quần đảo Bismarck
 Elaeocarpus nitentifolius: Côm lá bóng.
 Elaeocarpus nitidus: Côm láng, le nui.
 Elaeocarpus oblongilimbus
 Elaeocarpus obovatus: Úc
 Elaeocarpus obtusus
 Elaeocarpus petelotii: Côm hoa nhỏ, côm Petelot.
 Elaeocarpus petiolatus: Côm cuống dài, côm xoan.
 Elaeocarpus photiniifolius: Quần đảo Ogasawara.
 Elaeocarpus pierrei
 Elaeocarpus poilanei: Tô, côm Poilane
 Elaeocarpus prunifolius: Côm lá mận.
 Elaeocarpus pseudopaniculatus
 Elaeocarpus recurvatus
 Elaeocarpus reticosus
 Elaeocarpus reticulatus
 Elaeocarpus robustus: Ấn Độ, Bangladesh.
 Elaeocarpus royenii
 Elaeocarpus rugosus
 Elaeocarpus sallehianus
 Elaeocarpus sedentarius
 Elaeocarpus serratus: Nam Á
 Elaeocarpus sikkimensis: Ấn Độ, Bhutan
 Elaeocarpus simaluensis
 Elaeocarpus sphaerocarpus
 Elaeocarpus stipularis: Côm lá kèm, côm lá bẹ, chan chan. Đông Dương, Malesia
 Elaeocarpus storckii: Fiji
 Elaeocarpus subvillosus
 Elaeocarpus sylvestris: Côm trâu, côm cánh trụi, côm rừng, côm gạo, côm lá to, côm tầng, xương cá. Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc, Đông Dương.
 Elaeocarpus symingtonii
 Elaeocarpus taprobanicus: Sri Lanka.
 Elaeocarpus tectorius: Côm Đồng Nai, côm côn, côm mạnh, la mat cat.
 Elaeocarpus timikensis: New Guinea.
 Elaeocarpus tonkinensis: Côm Bắc Bộ.
 Elaeocarpus tuberculatus
 Elaeocarpus valetonii
 Elaeocarpus variabilis: Nam Ấn Độ.
 Elaeocarpus varunua: Côm xanh.
 Elaeocarpus venosus
 Elaeocarpus venustus
 Elaeocarpus verruculosus
 Elaeocarpus verticillatus
 Elaeocarpus viguieri: Côm da, nhoi.
 Elaeocarpus vitiensis
 Elaeocarpus whartonensis
 Elaeocarpus williamsianus: Hiếm, ở New South Wales, Australia.
 Elaeocarpus xanthodactylus
 Elaeocarpus zambalensis

Thư viện ảnh

Tham khảo

Xem thêm
 Coode M. J. E., 2001. "Elaeocarpus in New Guinea - new taxa in the Debruynii subgroup of the Monocera group. Contributions to the Flora of Mt Jaya, V". Kew Bulletin, Kew, UK.
 Red Data Book of Indian Plants. Botanical Survey of India.
 Zmarzty Sue, 2001. "Revision of Elaeocarpus (Elaeocarpaceae) section Elaeocarpus in southern India and Sri Lanka". Kew Bulletin, Kew, UK.

*