Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Maeda Ku-6

Maeda Ku-6 Sora-Sha là một loại xe tăng bay của Nhật Bản, nó sẽ được triển khai đi cùng các đơn vị đổ bộ đường không. Mitsubishi chịu trách nhiệm thiết kế một loại xe tăng hạng nhẹ có tên Ku-Ro cho đề án này. Thiết kế bắt đầu vào năm 1939, nhưng chỉ hoàn thành vào năm 1945 với một mẫu thử duy nhất được chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm
Antonov A-40
Baynes Bat

Tham khảo

Ku-06, Maeda
Tàu lượn
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự Ý
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Pratt-Read TG-32

Pratt-Read TG-32 là một loại tàu lượn huấn luyện quân sự của Hoa Kỳ trong thập niên 1940. Do Gould Aero Division thuộc hãng Pratt, Read & Company chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ.

Biến thể
PR-G1
LNE-1
TG-32

Quốc gia sử dụng 

Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 

Máy bay Pratt-Read
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay huấn luyện quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh trên
Yokosuka MXY5

Yokosuka MXY-5 là một loại tàu lượn quân sự của Nhật Bản, chế tạo cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

MXY5, Yokosuka
Tàu lượn
MXY5
Máy bay quân sự Nhật Bản
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Tiếng Mingrelia

Tiếng Mingrelia, hay còn gọi là tiếng Megrelia, ( margaluri nina) là một ngôn ngữ Kartvelia được nói tại Tây Gruzia (vùng Samegrelo và Abkhazia), chủ yếu bởi người Mingrelia. Ngôn ngữ này cũng từng được gọi là tiếng Iveria (tiếng Gruzia: iveriuli ena) vào đầu thế kỷ XX. Vì trong hơn một nghìn năm, tiếng Mingrelia vẫn chỉ là một ngôn ngữ khu vực, lượng người nói của nó đang dần giảm xuống. UNESCO xác định đây là một "ngôn ngữ bị đe dọa".

Phân bố và tình trạng
Không có thống kê về số người nói tiếng Mingrelia, nhưng ước tính có từ 500.000 đến 800.000 người nói. Đa số họ sống ở vùng Samegrelo (Mingrelia) của Gruzia, bao gồm dãy đồi Odishi và vùng đất thấp Kolkheti, từ bờ biển Đen đến dãy núi Svan và sông Tskhenistskali. Những cụm dân nhỏ có mặt ở Abkhazia, song tình hình bất ổn đưa đẩy người nói tiếng Mingrelia đến nhiều nơi khác.

Tiếng Mingrelia thường được viết bằng bảng chữ cái Gruzia, dù hiện chưa có dạng viết chuẩn. Gần như mọi người nói đều song ngữ; họ nói tiếng Mingrelia trong gia đình, với bạn bè và người thân quen, và nói tiếng Gruzia trong những trường hợp khác.

Âm vị

Nguyên âm
Tiếng Mingrelia có năm nguyên âm chính a, e, i, o, u. Phương ngữ Zugdidi-Samurzaqano có thêm một nguyên âm là ə.

Phụ âm
Hệ thống phụ âm tiếng Mingrelia gần như y hệt tiếng Laz, tiếng Gruzia, và Svan.

Chữ viết
Tiếng Mingrelia được viết bằng chữ Mkhedruli.

Tham khảo

Thư mục 

 Aleksandre Tsagareli (1880), Megrelskie Etiudi, Analiz Fonetiki Megrelskogo Yazika ("Megrelian Studies — The Analysis of Phonetics of Megrelian Language"). 
 Ioseb Kipshidze (1914), Grammatika Mingrel'skogo (Iverskogo) Jazyka ("Grammar of Megrelian (Iverian) Language"). 
 Shalva Beridze (1920), Megruli (Iveriuli) Ena ("Megrelian (Iverian) Language"). 
 Rusudan Amirejibi-Mullen, Nana Danelia and Inga Dundua (2006), kolkhuri (megrul-lazuri) ena (Tbilisi: Universali).
 Laurence Broers (2012),"'Two Sons of One Mother'. Nested Identities and Centre-Periphery Politics in Post-Soviet Georgia". In Andreas Schonle, Olga Makarova and Jeremy Hicks (eds.), When the Elephant Broke Out of the Zoo. A Festschrift for Donald Rayfield (Stanford Slavic Studies, Volume 39).
 Otar Kajaia (2001-2002), Georgian-Mingrelian dictionary.
 Alio Kobalia (2010), Georgian-Mingrelian dictionary.

Liên kết ngoài
Mingrelian Ethnologue report
Nanashi Nina - The First ABCBook In Megrelian
TITUS Caucasica: Megrelisch 
Otar Kajaia's Megrelian-Georgian dictionary at TITUS.
Megrelian Project at Lund University, Thụy Điển

Tiếng Mingrelia
Ngôn ngữ chắp dính
Ngôn ngữ tại Gruzia
Ngôn ngữ tại Abkhazia
Ngôn ngữ bị đe dọa
Ngữ hệ Kartvelia
Eo đất

Eo đất là một dải đất hẹp nối hai vùng đất lớn hơn lại với nhau và được bao bọc bởi hai khối nước ở hai bên. Đây là loại đối tượng địa lý hiện diện tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó eo đất Panama và eo đất Suez được biết đến nhiều nhất. Trong quá khứ, hoạt động giao thông đường dài chủ yếu bằng đường biển khiến cho con người thường xem các eo đất là các chướng ngại vật ngăn cách các quốc gia và từ đó thúc đẩy họ xúc tiến xây dựng các kênh đào băng qua các eo đất này. Sự hình thành eo đất Panama đã ảnh hưởng to lớn đến các mô hình hoàn lưu đại dương và hoàn lưu khí quyển trên Trái Đất, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với đa dạng sinh học do giúp tạo cầu nối cho thực vật và động vật di chuyển qua giữa hai vùng đất thuộc châu Mỹ.

Từ nguyên
Thuật ngữ eo đất trong tiếng Anh lấy từ tiếng Latinh isthmus, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ là ἰσθμός (isthmós), nghĩa là "cái cổ".

Tham khảo

Địa mạo đại dương và duyên hải
Noctiluca scintillans

Noctiluca scintillans là một loài tảo giáp sinh sống tự do ở biển có khả năng phát quang sinh học. Đặc điểm phát quang sinh học của loài tảo này được tạo ra bởi một hệ thống luciferin-luciferase nằm ở trong hàng ngàn bào quan có hình cầu nằm ở khắp tế bào chất của sinh vật nguyên sinh đơn bào. 
Sự tập trung cao của nguồn thức ăn của loài tảo này sinh vật phù du có khả năng dẫn đến từ các điều kiện môi trường như hỗn hợp vùng nước giàu dinh dưỡng và các yếu tố lưu thông theo mùa liên quan đến bùng nổ số lượng N. scintillans, được gọi là "thủy triều đỏ" với màu nước đỏ như máu.
Loài tảo này không sinh độc tố, nên không có nguy cơ gây ngộ độc cho người hay thủy sản. Nhưng chúng có khả năng tích tụ ammoniac với hàm lượng cao rồi giải phóng vào môi trường nước. Mật độ cao của chúng còn gây tình trạng cạn kiệt oxy trong vực nước, từ đó có thể gây chết thủy sản.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Eckert R & Reynolds GT. 1967. "The Subcellular Origin of Bioluminescence in Noctiluca miliaris". J Gen Physiol. 50 (5): 1429-58. 
Elbrächter, M. and Y. Z. Qi. 1998. "Aspects of Noctiluca (Dinophyceae) population dynamics." In: D.M. Anderson et al., Physiological Ecology of Harmful Algal Blooms. NATO ASI Series, Vol. G 41. Berlin: Springer-Verlag, pp. 315–335.
Hausmann, Klaus; Hulsmann, Norbert; & Radek, Renate; "Protistology" (3rd Edition) 2003. in E. Scheizerbart’sche Verlagsbuchhandlung.
Lenaers, Guy; Christopher Scholin, Yvonne Bhaud, Danielle Saint-Hilaire and Michel Herzog. 1991. "A molecular phylogeny of dinoflagellate protists (Pyrrhophyta) inferred from the sequence of 24S rRNA divergent domains D1 and D8." Journal of Molecular Evolution. Volume 32: 1; pp. 53–63
Murray, Shauna; Marten Flø Jørgensen, Simon Y.W. Ho, David J. Patterson, and Lars S. Jermiin. 2005. "Improving the Analysis of Dinoflagellate Phylogeny based on rDNA." Protist. Vol. 156, 269-286
Palmer, Jefferey D. 2003. "The Symbiotic Birth and Spread of Plastids: How Many Times and Whodunit?" J. Phycol. 39, 4-11
Tada, Kuninao; Santiwat Pithakpol, Rumiko Yano and Shigeru Montani. 2000. "Carbon and nitrogen content of Noctiluca scintillans in the Seto Inland Sea, Japan." Journal of Plankton Research. Vol.22 no.6 pp. 1203–1211
Thomas Kiørboe and Josefin Titelman. 1998. "Feeding, prey selection and prey encounter mechanisms in the heterotrophic dinoflagellate Noctiluca scintillans." Journal of Plankton Research. V20: 8 pp. 1615–1636 
Umani, S. Fonda; A. Beran, S. Parlato, D. Virgilio, T. Zollet, A. De Olazabal, B. Lazzarini and M. Cabrini. 2004. "Noctiluca scintillans in the Northern Adriatic Sea: long-term dynamics, relationships with temperature and eutrophication, and role in the food web." Journal of Plankton Research. 26(5):545-561

Liên kết ngoài
Noctiluca scintillans - Guide to the Marine Zooplankton of south eastern Australia, Tasmanian Aquaculture & Fisheries Institute 

Noctiluca
Sinh vật phát quang
Phytophthora infestans

Phytophthora infestans là một loài vi sinh oomyceta gây ra bệnh nghiêm trọng cho khoai tây gọi là bệnh mốc sương hay Tàn rụi muộn. (Bệnh tàn rụi sớm, gây ra bởi Alternaria solani, cũng thường được gọi Bệnh tàn rụi khoai tây). Bệnh tàn rụi muộn là thủ phạm gây ra các nạn đói châu Âu thập niên 1840, Ai Len năm 1845 và Cao Nguyên 1846, Loài vi sinh này cũng ảnh hưởng cà chua và một số loài khác trong họ Solanaceae. Bệnh thường xuất hiện đầu tiên ở mép chóp lá tạo vết xám xanh nhạt sau đó lan rộng vào phiến lá. Phần giữa vết bệnh chuyển màu nâu đen và xung quanh vết bệnh thường có lớp cành bào tử màu trắng xốp bao phủ như một lớp mốc trắng như sương muối làm cho lá chết lụi nhanh chóng. 
Bệnh hại ở cuống lá, cành và thân cây khoai tây, lúc đầu là vết nâu hoặc thâm đen, sau lan rộng bao quanh và kéo dài thành đoạn. Bệnh làm cho thân cành khoai tây thối mềm và dễ bị gãy gục.

Tham khảo

I
Vũ khí sinh học
Boeing XAT-15

Boeing AT-15 là một loại máy bay huấn luyện kíp lái máy bay ném bom của Hoa Kỳ, do bộ phận tại Wichita của Boeing thiết kế chế tạo. Chỉ có 2 mẫu được thiết kế với tên gọi XAT-15.

Quốc gia sử dụng

 Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (XAT-15)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aerofiles

Máy bay huấn luyện quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
AT-15 (X)
AT-15
Máy bay chiến đấu
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Fairchild AT-21 Gunner

Fairchild AT-21 là một loại máy bay huấn luyện kíp lái máy bay ném bom của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể 
XAT-13
XAT-14
XAT-14A
AT-21
XBQ-3

Quốc gia sử dụng 

Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (AT-21)

Xem thêm

Tham khảo 
Ghi chú

Tài liệu

 Andrade, John M. U.S. Military Aircraft Designations and Serials since 1909. Hinckley, England: Midland Counties Publications, 1979, ISBN 0-904597-22-9.
 Eden, Paul and Soph Moeng, eds. The Complete Encyclopedia of World Aircraft. London: Amber Books Ltd., 2002. ISBN 0-7607-3432-1.
 Mondey, David. American Aircraft of World War II (Hamlyn Concise Guide). London: Bounty Books, 2006. ISBN 978-0-7537-1461-4.
 Swanborough, F.G. and Peter M. Bowers. United States Military Aircraft Since 1909. New York: Putnam, 1964. ISBN 0-85177-816-X.
 Taylor, Michael J.H. Jane's Encyclopedia of Aviation Vol. 3''. London: Studio Editions, 1989. ISBN 0-517-10316-8.

Liên kết ngoài 
 Fairchild AT-21 
 Fairchild AT-21 Gunner 1940 

AT-21
Máy bay huấn luyện quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay cánh giữa
Fleetwings BT-12 Sophomore

Fleetwings Model 23 là một loại máy bay huấn luyện quân sự do hãng Fleetwings chế tạo trong thập niên 1940. Không quân Lục quân Hoa Kỳ sử dụng loại máy bay này với tên gọi BT-12.

Biến thể
Model 23
XBT-12
BT-12

Quốc gia sử dụng 

Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (BT-12)

Xem thêm

Tham khảo

 John Andrade, U.S.Military Aircraft Designations and Serials since 1909, Midland Counties Publications, 1979, ISBN 0-904597-22-9 (Page 61)
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985), 1985, Orbis Publishing

Liên kết ngoài

Máy bay huấn luyện quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
BT-12
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cánh thấp
Ikarus Aero 2

Ikarus Aero 2 là một loại máy bay huấn luyện quân sự do Nam Tư chế tạo trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
Aero 2B
Aero 2BE
Aero 2C
Aero 2D
Aero 2E
Aero 2F
Aero 2H

Quốc gia sử dụng 

Không quân Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (2B)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
Photos and drawings at Ugolok Neba

Máy bay huấn luyện quân sự Nam Tư 1940–1949
Máy bay Ikarus
Máy bay cánh dưới
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cánh thấp
Ensiferum

Ensiferum (tiếng Latin ēnsiferum, tạm dịch là "Người mang gươm") là một ban nhạc Phần Lan chơi thể loại folk/epic metal. Nhóm thường trú tại thủ đô Helsinki. Những thành viên trong band tự nhận phong cách đặc trưng riêng của Ensiferum là "heroic folk metal". Tính từ ngày thành lập, Ensiferum đã phát hành tổng cộng 6 album phòng thu, 1 đĩa EP, 1 đĩa tuyển chọn các nhạc phẩm, 6 video, 3 đĩa đơn và 3 album demo.

Phong cách chơi nhạc

Tay guitar chính hoặc keyboard đảm nhận việc các giai điệu metal và các làn điệu dân ca, đánh chồng phối thêm vào là những tiếng đàn rhymth nghe dày chắc hơn. Họ cũng tận dụng âm sắc tự nhiên từ đàn guitar acustic để tạo ra một số đoạn nhạc dạo mở đầu uyển chuyển. Chủ đề chính trong sáng tác của Ensiferum liên quan tới những câu truyện cổ xưa giả tưởng về thời đại các bộ tộc ngoại đạo (người Viking Bắc Âu) thường xuyên đấu tranh chống trả quân xâm lăng Kitô giáo từ phương nam tràn lên. Tình cảm anh hùng, tinh thần dũng cảm hy sinh vì tự do cho quê hương, chiến đấu lại cường bạo và bảo vệ chính nghĩa bằng thanh gươm lẽ phải.

Lịch sử Ensiferum

Giai đoạn hình thành và album "Ensiferum" (1992−2002)
Ensiferum được Markus Toivonen (guitar) sáng lập vào năm 1992, đội hình band khi ấy có Sauli Savolainen (bass) và Kimmo Miettinen (trống). Lúc bấy giờ, khi đang tìm một tên phù hợp với chất nhạc, Markus giở quyển từ điển tiếng La tinh ra và thấy từ "Ensiferum" ở mục vần "E" và với ý nghĩa "Người mang gươm" hết sức khác lạ nên anh quyết định dùng cái tên này để đặt cho band của mình. Sau đó không lâu Jari Mäenpää được kết nạp vào band, sanh đảm trách nhiệm vụ hát chính và chơi guitar phụ. Vào 1997, album "Demo" với 3 bài được ra mắt..

Các thành tựu của

Các Album 
 Ensiferum  (2001)
 Iron  (2004)
 Victory Songs  (2007)
 From Afar  (2009)
 Unsung Heroes  (2012)
 One Man Army  (2015)
 Two Paths  (2017)
 Thalassic  (2020)
 Winter Storm (2024)

Chú thích

Ban nhạc Phần Lan
Ban nhạc rock
Ban nhạc thành lập năm 1995
Ban nhạc từ Helsinki
Tập đoàn (sinh học)

Trong sinh học, tập đoàn là tập hợp nhiều cá thể sinh vật thuộc cùng một loài, mà sự tồn tại và phát triển của mỗi cá thể gắn liền với các cá thể khác trong tập đoàn.

Ở thuật ngữ tiếng Anh, từ này là "colony", bắt nguồn từ tiếng Latinh colonia.

Đặc điểm là sống gần gũi với nhau nhằm cùng hợp tác giúp đỡ nhau tồn tại, ví dụ như giúp nhau bảo vệ trước kẻ thù hoặc giúp bắt giữ các con mồi lớn. Một số loài côn trùng, tỉ như một vài loài kiến, ong, mối là các côn trùng xã hội và chỉ sống trong tập đoàn. Một ví dụ khác, mỗi "con vật" thuộc loài Physalia physalis thực chất là một tập đoàn bao hàm nhiều cá thể được chia làm bốn dạng polyp khác nhau.

Một "tập đoàn" bao gồm những cá thể là sinh vật đơn bào được gọi là sinh vật tập đoàn. Có thể, sinh vật tập đoàn là bước trung gian đầu tiên trong viêc hình thành các sinh vật đa bào thông qua chọn lọc tự nhiên. Sự khác biệt giữa sinh vật tập đoàn và sinh vật đa bào là khi một tập đoàn bị chia tách thì các mẩu nhỏ của tập đoàn hoàn toàn có thể tự phát triển thành các tập đoàn mới, trong khi đó các tế bào riêng lẻ của sinh vật đa bào thì nhiều trường hợp không thể tự phát triển thành cơ thể mới hoàn chỉnh (ví dụ tế bào não). Tập đoàn Volvox là ví dụ điển hình của giai đoạn trung gian này.

Một "tập đoàn" vi khuẩn được gọi là khuẩn lạc, và nó được định nghĩa là một cụm (nhìn thấy được bằng mắt thường) sinh khối của vi khuẩn phát triển trên bề mặt của một giá thể cứng. Dạng tương tự của nấm được gọi là cụm nấm. Trong trường hợp khuẩn lạc chỉ phát triển từ 1 tế bào gốc, thì bộ gen của tất cả con cháu đời sau đều y hệt nhau, theo kiểu nhân bản vô tính (nếu như không tính trường hợp đột biến hoặc vi sinh vật từ môi trường ngoài tình cờ lọt vào khuẩn lạc). Những vi khuẩn cùng kiểu gen này được gọi là một dòng.

Một màng sinh học là một tập đoàn vi sinh vật, có thể gồm nhiều loài khác nhau, với các tính chất và khả năng thích nghi tốt hơn so với các sinh vật đơn lẻ cùng loài.

Xem thêm

 Tổ ong
 Tập đoàn đơn dòng
 Hành vi bầy đàn
 Nấm thủy sâm

Hình ảnh

Chú thích

Community ecology
Microbiology terms
Habitat (ecology) terminology
Environmental terminology
Sơ khai vi sinh vật học
Thuật ngữ môi trường
Hệ sinh thái cộng đồng
Sinh cảnh
Vườn quốc gia Los Katíos

Công viên tự nhiên quốc gia Los Katíos () là một khu vực được bảo vệ có diện tích  nằm ở tây bắc Colombia. Độ cao của nó dao động từ  và là một phần của Gián đoạn Darién, một khu vực rừng rậm chung giữa Panama và Colombia và tiếp giáp với Vườn quốc gia Darién của Panama. Xa lộ Liên Mỹ khi hoàn thành dự kiến sẽ băng qua hoặc gần với với vườn quốc gia. Nó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1994 bởi sự đa dạng phi thường của hệ động thực vật hoang dã. Vườn quốc gia là nơi chứa 25% số loài chim của Colombia, trong khu vực có diện tích chưa đến 1% của đất nước.

Địa hình 
Vườn quốc gia Los Katíos được thành lập vào năm 1974 với diện tích ban đầu 52.000 ha và được mở rộng thêm vào năm 1980. Nơi đây có địa hình chủ yếu là đồi núi thấp, rừng và đồng bằng, đầm lầy ẩm được chia thành 2 khu vực là: Vùng núi Serranía del Darien ở phía Tây và vùng đồng bằng ngập nước của sông Atrato (đây là con sông chảy nhanh nhất thế giới). Vùng cao nhất trong vườn quốc gia cũng chỉ khoảng 600 m, còn lại là vùng đồi núi thấp hơn, đồng bằng, khu vực đầm lầy, cùng những thác nước rất đẹp.

Động thực vật 
Los Katíos chỉ chiếm chưa đầy 1% diện tích của Colombia nhưng chiếm 25% số loài chim của cả quốc gia này cùng rất nhiều các loài động thực vật tạo thành sự đa dạng sinh học rất lớn. Vườn quốc gia bao gồm chủ yếu là các khu rừng đầm lầy ở vùng đất thấp, chiếm nửa diện tích. Phần còn lại ở những đồi núi thấp thì là các khu rừng mưa nhiệt đới với rất nhiều các cây chỉ có ở Colombia, Nam Trung Mỹ và Jamaica. Động vật bao gồm những loài đặc trưng khu vực với tổng cổng 450 loài như (chim ruồi, chim Chachalaca đầu xám...), 550 loài động vật có xương sống cùng với các loài động vật có vú (chó bụi rậm, thú ăn kiến khổng lồ và heo vòi Trung Mỹ). lưỡng cư và lợn biển tìm thấy trong vùng.

Văn hóa 
Vườn quốc gia trước đây là nơi sinh sống của dân tộc Kuna, một nhóm người bản xứ nhưng buộc phải chuyển đến Panama vì các cuộc giao tranh của bộ tộc với nhóm Katío-Embera nên vườn quốc gia cũng có tên là Los Katíos. Các tàn tích khảo cổ được phát hiện là minh chứng về lịch sử khu vực cách đây 20.000 năm về những người dân đầu tiên di cư từ Bắc Mỹ đến sống ở khu vực này.

Đe dọa
Năm 2009, vườn quốc gia này bị đưa vào danh sách Di sản thế giới bị đe dọa theo yêu cầu của Chính phủ Colombia nhằm xử lý các mối đe dọa của nó, đặc biệt là phá rừng, định cư, khai thác tài nguyên trái phép và sẵn bắn. Tuy nhiên, nhờ những nỗ lực hợp tác quốc tế, di sản này đã dần khắc phục được các mối đe dọa kể trên, nhất là việc khai thác gỗ trái phép và săn bắt động vật quá mức. Năm 2015, tại phiên họp thứ 39 của Ủy ban Di sản thế giới tại Bonn, vườn quốc gia đã được đưa ra khỏi danh sách Di sản thế giới bị đe dọa.

Xem thêm
 Danh sách các vườn quốc gia tại Colombia

Tham khảo

UNESCO
World Conservation Monitoring Centre 
OAS.org

Liên kết ngoài

Di sản thế giới tại Colombia
Los Katíos
Nguyễn Thị Tâm Chính

Nguyễn Thị Tâm Chính (sinh ngày 23 tháng 07 năm 1945) là nghệ sĩ xiếc nổi tiếng với tiết mục "Cô hàng giải khát". Bà là giám đốc nữ đầu tiên của Liên Đoàn Xiếc Việt Nam từ năm 1987 đến 2004. Bà được nhận danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào đợt 4 năm 1997.

Tiểu sử và sự nghiệp

Nguyễn Thị Tâm Chính sinh ngày 23 tháng 7 năm 1945 tại xóm chợ Đầm, xã Xuân Thiên, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

Năm 14 tuổi, bà đi theo gánh xiếc của ông Tạ Duy Hiển ra Hà Nội.
Bà được nhiều lần vinh dự được biểu diễn cho chủ tịch Hồ Chí Minh xem.

Tiết mục "Cô nàng giải khát" cũng được biểu diễn và nhận nhiều giải thưởng cao tại nhiều liên hoan xiếc trên thế giới. Tâm Chính là giám đốc nữ đầu tiên của Liên đoàn Xiếc Việt Nam từ năm 1987 đến 2004. Hiện nay bà là chủ tịch Liên chi Hội Xiếc Việt Nam.

Bà được nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 1988, Nghệ sĩ nhân dân năm 1997 và là nữ nghệ sĩ xiếc duy nhất nhận được danh hiệu nghệ sĩ nhân dân từ trước đến nay.

Đời tư

Năm 1970, bà kết hôn với nghệ sĩ xiếc Lê Thể là người Thái gốc Việt. Hai ông bà đều theo nghề xiếc. Cả gia đình bà từ con trai, con dâu, con gái, con rể đều là diễn viên xiếc nổi tiếng.

Chú thích

Tham khảo
 Nhọc nhằn nghiệp xiếc, Quân đội Nhân dân
 Xiếc Việt còn chưa "nuột nà" về nghệ thuật
 Những đóng góp và thành tích tiêu biểu 

Nghệ sĩ xiếc Việt Nam
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Người Thanh Hóa
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21
PWS-33 Wyżeł

PWS-33 Wyżeł là một loại máy bay huấn luyện quân sự hai động cơ của Ba Lan trước Chiến tranh thế giới II, do hãng Podlaska Wytwórnia Samolotów (PWS) chế tạo. Đề án này đã bị hủy bỏ khi Đức xâm lược Ba Lan

Quốc gia sử dụng 

Không quân Ba Lan

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Andrzej Glass: "Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939" (Polish aviation constructions 1893-1939), WKiŁ, Warsaw 1977 (Polish language, no ISBN)

Liên kết ngoài
Photos and drawings at Ugolok Neba
Photo from LIFE magazine

Xem thêm

Máy bay huấn luyện quân sự Ba Lan 1930–1939
Máy bay PWS
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự Ba Lan
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ba Lan
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Reid and Sigrist R.S.3

Reid and Sigrist R.S.3 là một loại máy bay huấn luyện nâng cao của Anh được phát triển khi Chiến tranh thế giới II sắp kết thúc.

Tính năng kỹ chiến thuật (R.S.3)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Gunston, Bill. Back to the Drawing Board: Aircraft That Flew, but Never Took Off. London: Zenith Imprint, 1996. ISBN 0-7603-0316-9.
 Gunston, Bill. World Encyclopedia of Aircraft Manufacturers: From the Pioneers to the Present Day. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1993. ISBN 1-55750-939-5.
 "Reid and Sigrist R.S.3 Desford." Control Column, Official Organ of the British Aircraft Preservation Council, Volume 13, No. 2, February/March 1979.
 Swanborough, Gordon. British Aircraft at War, 1939-1945. East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.

Liên kết ngoài
 British Aircraft of World War II: Reid and Sigrist R.S.3 Desford

Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh thấp
Rogožarski SIM-XI

Rogožarski SIM-XI (Рогожарски СИМ-XI) là một loại máy bay huấn luyện của Vương quốc Nam Tư, được chế tạo vào năm 1938. SIM-XI do nhà máy Rogožarski ở Belgrade thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng 

Không quân Hoàng gia Nam Tư
 (ISC)
Không quân Nhà nước Độc lập Croatia

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
www.airwar.ru SIM-X (SIM-XI i SIM-XII-H)
airserbia.com Rogožarski SIM-XI
www.lmresin.com Rogozarski SIM XI 
1000aircraftphotos.com No. 4649. Rogozarski SIM-XI Yugoslav Air Force
www.aviarmor.net Rogozarski SIM-X \ SIM-XII 
Siemens Zeitschrift November 1928

Máy bay Rogozarski
Máy bay huấn luyện quân sự Nam Tư 1930–1939
Máy bay cánh trên
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Nam Tư
Máy bay một động cơ cánh quạt
Rogozarski SIM-XI

Rogožarski SIM-XI (Рогожарски СИМ-XI) là một loại máy bay huấn luyện của Vương quốc Nam Tư, được chế tạo vào năm 1938. SIM-XI do nhà máy Rogožarski ở Belgrade thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng 

 Không quân Hoàng gia Nam Tư
 (ISC)
 Không quân Nhà nước Độc lập Croatia

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Chuỗi định danh máy bay khác 
 Rogozarski SIM-Х
 Rogozarski SIM-XII-H
 Rogozarski PVT
 Rogozarski R-100

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 www.airwar.ru SIM-X (SIM-XI i SIM-XII-H)
 airserbia.com Rogožarski SIM-XI
 www.lmresin.com Rogozarski SIM XI 
 1000aircraftphotos.com No. 4649. Rogozarski SIM-XI Yugoslav Air Force
 www.aviarmor.net Rogozarski SIM-X \ SIM-XII 
 Siemens Zeitschrift November 1928

Máy bay Rogozarski
Máy bay huấn luyện quân sự Nam Tư 1930–1939
Máy bay cánh trên
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Nam Tư
Máy bay một động cơ cánh quạt
Dầu cọ

Dầu cọ là một loại dầu thực vật được chiết xuất từ thịt (cùi) của quả cọ từ cây cọ dầu. Dầu cọ thô sau khi ép có màu vàng-đỏ sậm do chúng chứa nhiều hàm lượng Caroten và Vitamin E. Dầu cọ chứa khoảng 60 % chất béo no, khoảng 26 % chất béo chưa no đơn nhóm và 12 % chất béo chưa no đa nhóm. Dầu cọ được ví như món quà từ thiên nhiên dành tặng cho Malaysia và thế giới loài người. Malaysia là nước sản xuất dầu cọ lớn thứ hai trên thế giới, sau Indonesia. Năm 2011, kim ngạch xuất khẩu dầu cọ của Malaysia đạt khoảng 25,6 tỷ USD.

Nguyên nhân dầu bị đông

Trạng thái vật lý (nhiệt độ môi trường)
Ở nhiệt độ thường, dầu cọ tồn tại ở dạng sáp với đặc trưng là chứa xấp xỉ 50% chất béo bão hòa. Khi nhiệt độ môi trường xuống dưới 20 độ C Dầu chuyển sang trạng thái đông đặc.

Tính chất đặc trưng của dầu cọ có độ nóng chảy tương đối cao hơn so với dầu nành, dầu mè, dầu phộng….cho nên khi nhiệt độ môi trường xuống thấp nên dầu dẫn đến bị đông. Nguyên nhân là dầu cọ chứa nhiều axit béo no hơn các loại dầu khác. Theo PGS TS Phan Thị Sửu người tiêu dùng mua dầu thực vật nên chọn mua loại dầu lỏng, chứa nhiều axit béo không no theo thứ tự: dầu ôliu, dầu mè (vừng), dầu ngô, dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu cọ.
Đối với sản phẩm Cooking oil sự chịu nhiệt từ 20 – 22oC, nếu nhiệt độ môi trường trên 30oC dầu sẽ tan chảy ngay và trở lại trạng thái bình thường lúc ban dầu.

Thành phần cấu tạo

Tính chất cấu tạo và thành phần dinh dưỡng không có gì thay đổi. cho nên khách hàng cứ yên tâm dùng sản phẩm.

Hầu hết các gia đình đều có thói quen "trung thành" với một loại dầu ăn nào đó. Nếu dùng duy nhất một loại dầu để chế biến mọi loại thức ăn trong một thời dài thì vô hình trung đã hạn chế phần nào nguồn dinh dưỡng phong phú đồng thời sẽ làm giảm hứng thú ăn uống. Thực tế là hiếm có loại dầu ăn nào lại cung cấp đầy đủ mọi chất cần thiết cho cơ thể, mỗi loại dầu đều có những "sở trường" riêng, đáp ứng nhu cầu cần thiết cho cơ thể mỗi người.

Cách dùng đúng

Tốt nhất nên sử dụng dầu phù hợp với từng loại thực phẩm hoặc tối thiểu nên thay đổi loại dầu trong thời gian nhất định để đổi khẩu vị ăn uống cũng như làm phong phú thêm thành phần dinh dưỡng cho cơ thể.

Chiên rán
Dầu cọ (và các sản phẩm dầu cọ) có khả năng chịu nhiệt và chống oxy hóa rất tốt; do vậy dầu cọ được xem là nguyên liệu lý tưởng trong sản xuất hỗn hợp dầu chiên.

Các nhà sản xuất và tiêu dùng trên khắp thế giới đã ứng dụng dầu cọ với tỷ lệ cao trong dầu chiên vì hai mục đích: kinh tế và chất lượng tốt. Trong thực tế, dầu cọ đã dùng thay thế 100% các loại dầu chiết xuất từ các hạt truyền thống khác như đậu tương, hạt cải.

Các sản phẩm dùng dầu chiên thường là khoai tây chiên, bánh donut, mỳ ăn liền và các loại hạt.

Dù được chế biến từ nguồn gốc khác nhau: dầu cọ, dầu hướng dương, dầu lạc, dầu đậu nành, dầu vừng, dầu cải... nhưng các loại dầu thực vật đều có ưu điểm là không chứa cholesterol.

Tham khảo

Dầu thực vật
Nhiên liệu sinh học
Nông nghiệp nhiệt đới
Cây trồng
Stearman XBT-17

Stearman XBT-17 là một mẫu thử máy bay huấn luyện của Hoa Kỳ trong thập niên 1940, do hãng Stearman Aircraft chế tạo.

Biến thể
Stearman X-90
Stearman X-91
Stearman XBT-17

Tính năng kỹ chiến thuật (XBT-17)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 
 

Máy bay huấn luyện quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
BT-17
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay của Hoa Kỳ bị hủy bỏ
Máy bay một động cơ cánh quạt
I Wanna Go Crazy

"I Wanna Go Crazy" là một ca khúc thu âm bởi nam DJ người Pháp David Guetta. Trong ca khúc có sự góp giọng của nam ca sĩ nhạc rap người Mỹ will.i.am trong ban nhạc The Black Eyed Peas. "I Wanna Go Crazy" được phát hành kỹ thuật số trên toàn thế giới vào ngày 24 tháng 8 năm 2009.

Danh sách sa khúc

Xếp hạng

Lich sử phát hành

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2009
Bài hát của David Guetta
Bài hát năm 2009
Bài hát do will.i.am sáng tác
Đĩa đơn của Virgin Records
Tầm ma gốc lạ

Tầm ma gốc lạ (danh pháp hai phần: Urtica dioica) thường được gọi là tầm ma thông thường, tầm ma lông ngứa (dù không phải tất cả các cây của chi này đều có lông ngứa) hay lá tầm ma hoặc chỉ là cây tầm ma hoặc stinger, là một loài thực vật có hoa lâu năm thân thảo thuộc họ Urticaceae. Có nguồn gốc từ châu Âu, nhiều ở vùng ôn đới châu Á và tây Bắc Phi, ngày nay nó được tìm thấy trên toàn thế giới, bao gồm cả New Zealand và Bắc Mỹ.

Loài này được chia thành sáu phân loài, năm trong số đó có nhiều sợi lông rỗng gọi là trichome trên lá và thân, hoạt động giống như kim tiêm dưới da, chích histamin và các hợp chất khác tạo ra cảm giác châm chích khi tiếp xúc ("nổi mề đay", một dạng của viêm da tiếp xúc).

Loại cây này có một lịch sử lâu dài được sử dụng như một nguồn dược liệu trong y học cổ truyền, thực phẩm, trà và vật liệu dệt trong các xã hội cổ đại.

Chú thích

Liên kết ngoài

D
Thực vật châu Âu
Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Thực vật Liban
Thực vật Ukraina
Cây độc
Cây sợi
Cây thuốc
Thực vật Hy Lạp
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Bắc Phi
Thực vật Bắc Mỹ
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Rau ăn lá
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Ectropis excursaria

Ectropis excursaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở phía đông Úc.

Sải cánh dài 30–45 mm, con cái lớn hơn con đực. Ấu trùng ăn nhiều loài cây khác nhau, bao gồm các loài Hedera helix, Pelargonium zonale, Juglans regia, Salvia officinalis, Pinus radiata, Rosa odorata, Gardenia jasminoides, Citrus limon, Hardenbergia violacea và Cassia, Acacia, Eucalyptus, Bursaria và Hakea.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 

Ectropis
Boarmiini
Mòng biển Thái Bình Dương

Mòng biển Thái Bình Dương (danh pháp hai phần: Larus pacificus) là một loài mòng biển rất lớn, có nguồn gốc từ các bờ biển của Úc. Nó phổ biến vừa phải giữa Carnarvon ở phía tây, và Sydney ở phía đông, mặc dù nó đã trở nên khan hiếm ở một số vùng phía đông nam, như là một kết quả của sự cạnh tranh từ mòng biển Kelp, đã "tự nhập nội" từ những năm 1940.

Lớn hơn nhiều so mòng biển bạc ở khắp mọi nơi, và không phổ biến ở khu vực nào cả, mòng biển Thái Bình Dương thường được nhìn thấy một mình hoặc theo cặp, đi bộ quanh bờ biển, đều đặn tuần tra cao trên các cạnh của mép nước, hoặc (đôi khi) bay vọt lên cao trên những làn gió để thả một con động vật có vỏ cứng (tôm, cua, ốc) hoặc cầu gai xuống đá cho vỡ ra.

Mòng biển Thái Bình Dương lần đầu tiên được mô tả bởi nhà nghiên cứu chim tiếng Anh John Latham vào năm 1802 từ một bản vẽ Thomas Watling, tên địa phương đã được ghi nhận như Troo-gad-dill. Danh pháp cụ thể của nó đề cập đến Thái Bình Dương.

Hai phân loài được công nhận, loài chỉ định pacificus hiện diện từ bờ biển phía đông, và Georgii từ Nam Úc và Tây Úc. Chúng có tuyến muối mà tiết nước mặn thông qua các lỗ mũi.

Loài này có chiều dài từ 58 đến 66 cm và sải cánh khoảng 137 đến 157 cm. Chúng thường có trọng lượng từ 900 đến 1.180 g.

Phân loài
 L. p. pacificus Latham, 1802
 L. p. georgis King, 1826

Chú thích

Tham khảo
 

Động vật được mô tả năm 1802
Chim Úc
P
Chim Nam Úc
Chim Tasmania
Chim Tây Úc
Chim được mô tả năm 1801
Chim Victoria (Úc)
Chim đặc hữu Úc
Piasecki HRP Rescuer

Piasecki HRP Rescuer (còn gọi là Harp) là một loại trực thăng vận tải/cứu hộ của Hoa Kỳ, do Frank Piasecki thiết kế và hãng Piasecki Helicopter chế tạo.

Biến thể

PV-3
XHRP-1
HRP-1
HRP-1G
HRP-2

Quốc gia sử dụng 

Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ
Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (HRP-2)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Apostolo, Giorgio. The Illustrated Encyclopedia of Helicopters. New York: Bonanza Books, 1984. ISBN 0-517-439352.
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985). London: Orbis Publishing, p. 2716.
 Rawlins, Eugene W. (Lt. Col.), Marines and Trực thăng 1946-1962. Washington, D.C.: History and Museums Division, U.S. Marine Corps, 1976. No ISBN.
 Taylor, Michael J. H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989. ISBN 0-517-69186-8.

Liên kết ngoài

 Piasecki XHRP-1 page 
 Piasecki HRP-1 page 
 Piasecki HRP-2 page 
 "Navies Helicopter For Land or Sea Has Twin Rotors." Popular Mechanics, November 1945, p. 49.
 "Navies Helicopter For Land or Sea Has Twin Rotors." Popular Mechanics, November 1945, cover art work.

HRP1 Rescuer
HRP1 Rescuer
Máy bay trực thăng
Máy bay Piasecki
Trực thăng quân sự
Máy bay một động cơ cánh quạt
Trực thăng quân sự Hoa Kỳ
Platt-LePage XR-1

Platt-LePage XR-1 tên định danh công ty là PL-3, là một loại trực thăng của Hoa Kỳ, do hãng Platt-LePage Aircraft Company.

Biến thể
XR-1
XR-1A
YR-1A
PL-4
Piasecki PA-2B

Quốc gia sử dụng 

Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (XR-1A)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

Liên kết ngoài
 "Twin Rotors", October 1944, Popular Science bottom of page 78

R-1
Trực thăng Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay thử nghiệm Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay thử nghiệm
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt
Trực thăng quân sự Hoa Kỳ
Blohm & Voss BV 143

Blohm & Voss BV 143 là một mẫu thử bom lượn có gắn động cơ phản lực hỗ trợ đầu tiên, do Đức Quốc xã phát triển trong Chiến tranh thế giới II.

Xem thêm 
Henschel Hs 293
Bom lượn
Tên lửa chống tàu

Tham khảo 

Bom dẫn đường
Blohm & Voss BV 246

Blohm & Voss BV 246 Hagelkorn ("Hạt mưa đá") là một loại bom lượn có điều khiển được phát triển để tiêu diệt các mục tiêu đặc biệt, do Đức quốc xã phát triển trong Chiến tranh thế giới II.

Xem thêm 
Blohm & Voss BV 40

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu 

 Smith, J. Richard and Kay, Anthony. German Aircraft of the Second World War. London: Putnam & Company Ltd., 3rd impression 1978, p. 664-666. ISBN 0-370-00024-2.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Remote Piloted Aerial Vehicles
Luft '46

Bom dẫn đường
Todirostrum cinereum

Todirostrum cinereum là một loài chim sẻ rất nhỏ trong họ đớp ruồi bạo chúa. Nó sinh sản từ phía nam México đến tây bắc Peru, đông Bolivia và nam Brazil.
Loài này có đầu to, thân dài 9,1-10,2 cm, cân nặng 6,5-6,8 gram với cái mỏ đen và thẳng. Trên đầu màu đen chuyển sang màu xám đen trên sau gáy và bóng tối trên phần còn lại của trên lưng màu ô liu xanh. Đuôi thường vểnh lên là màu đen các chóp đuôi màu trắng, và cánh đen với hai thanh cánh màu vàng và màu vàng viền lông. Các phần dưới hoàn toàn màu vàng. Con trống và con mái có màu lông tương tự, nhưng chim non có một cái đầu xám hơn ở trên, các mảng da bò trên cánh, và dưới nhạt màu hơn.
Loài chim này bay vờn trên đám cây và bắt những động vật Chân khớp trong đám cây. 
Nó sinh sản ở độ cao lên đến 1150 mét, có nơi lên đến 1500 mét. Cả hai con chim trống và chim mái xây tổ hình cái túi với một lối vào bên được giấu kín, tổ thường được treo từ một nhánh cây nhỏ hoặc cây leo cao 1-5 mét bên trên một cây, mặc dù đôi khi nó có thể đi lcao đến 30 mét. Chim mái ấp trứng trong 15-16 thì nở.

Ghi chú

Tham khảo
 de A. Gabriel, Vagner & Pizo, Marco A. (2005): Foraging behavior of tyrant flycatchers (Aves, Tyrannidae) in Brazil. Revista Brasileira de Zoologia 22(4): 1072–1077. PDF fulltext
 Hilty, Steven L. (2003): Birds of Venezuela. Christopher Helm, London.ISBN 0-7136-6418-5
 Stiles, F. Gary & Skutch, Alexander Frank (1989): A guide to the birds of Costa Rica. Comistock, Ithaca.ISBN 0-8014-9600-4

Liên kết ngoài

Common Tody-Flycatcher videos on the Internet Bird Collection
Common Tody-Flycatcher photo gallery  VIREO–(with/ picture of hanging pouch nest) Photo-High Res 
Photo-High Res(thumbnail); Article fermatainc

Todirostrum
Chim châu Mỹ
Chim Ecuador
Chim Nam Mỹ
Động vật được mô tả năm 1766
Chim Trung Mỹ
Chim lưu vực Amazon
Chim Guianas
Vườn quốc gia Darién

Vườn quốc gia Darién () là một vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển và di sản thế giới được UNESCO công nhận nằm ở phía nam của Panama. Nó cách thủ đô Panama khoảng 325 km về phía đông nam, gần biên giới với Colombia, tiếp giáp với Vườn quốc gia Los Katíos. Được thành lập vào năm 1972 và chính thức trở thành vườn quốc gia vào năm 1980, đây là vườn quốc gia lớn nhất Panama và là một trong những di sản thế giới quan trọng nhất ở Trung Mỹ khi đây là nhà của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng, đồng thời là một cây cầu tự nhiên trải dài nối giữa Bắc và Nam Mỹ.

Lịch sử
Năm 1972,  trở thành một phần của rừng phòng hộ Alto Darién. Năm 1980, khu vực này được tuyên bố là vườn quốc gia. Năm 1983, khu vực có diện tích  được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Môi trường sống
Vườn quốc gia có sự đa dạng về môi trường sống với những bãi biển cát trải dài, bờ biển đá, rừng ngập mặn, đầm lầy, rừng nhiệt đới vùng thấp và rừng nhiệt đới vùng cao.

Động thực vật
Thực vật bao gồm chủ yếu là những khu rừng nhiệt đới gió mùa nhỏ và vừa. Ngoài ra là hệ thực vật rừng ngập nước dọc theo sông Chucunaque sông Tuira và cả ven biển Thái Bình Dương.

Vườn quốc gia là môi trường sống của rất nhiều các loài động vật bao gồm chó bụi rậm, thú ăn kiến khổng lồ, báo đốm, mèo rừng, Capybara (loài gặm nhấm lớn nhất thế giới), Agouti, khỉ đêm, khỉ rú, khỉ nhện nâu đầu, heo vòi Baird, và lợn lòi Pecari cùng với các loài cá sấu như cá sấu Caiman, cá sấu Mỹ.

Vườn quốc gia là khu vực sinh sống của hai bộ tộc người Indians bản địa là Chocó và Kuna với nền văn hóa nông nghiệp lâu đời. Khi Christopher Columbus khai phá vùng này vào năm 1502, và thành lập thị trấn Santa Maria la Antigua del Darien vào năm 1510, những người Indians đã phải rời bỏ quê hương. Những gì còn lại là những địa điểm khảo cổ quan trọng trong vườn quốc gia.

Tham khảo

Darien
Darien
Tỉnh Darién
Darien
Pteroglossus torquatus

Pteroglossus torquatus là một loài chim. Loài chim này sinh sản từ nam México đến Panama; và cũng ở Ecuador, Colombia, Venezuela và Costa Rica.

Loài chim này có cái mỏ to. Con trưởng thành dài điển hình 39–41 cm và cân nặng 190-275 gram.
Con trống và con mái có bề ngoài như nhau. Chúng di chuyển từng đàn 6-15 con trong rừng với cuộc bay trực tiếp và nhanh. Chúng chủ yếu ăn quả cây nhưng cũng ăn côn trùng, thằn lằn, trứng và các con mồi nhỏ khác. Cả con chim trống và mái cùng ấp trứng trong 16 ngày thì nở.

Liên kết ngoài
 El Jardín Diostede information on raising and petkeeping of Collared Aracaris
 Collared Aracari videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
Stamps (for Belize, El Salvador) with RangeMap
Collared Aracari photo gallery  VIREO

Pteroglossus
Chim México
Chim Belize
Chim El Salvador
Chim Panama
Chim Venezuela
Chim Colombia
Chim Ecuador
Động vật được mô tả năm 1788
Marie Christine von Reibnitz

Marie Christine, Vương phi Michael xứ Kent (tên khai sinh là Nữ Nam tước Marie Christine von Reibnitz; sinh ngày 15 tháng 1 năm 1945) là một thành viên của gia đình vương thất Anh, thuộc dòng dõi quý tộc Đức,  Áo và Hungary. Cô kết hôn với Vương tôn Michael xứ Kent, cháu nội của Vua George V. Công nương Michael làm trong lãnh vực thiết kế nội thất trước khi trở thành một tác giả; cô xuất bản một số tác phẩm viết về Hoàng gia châu Âu. Cô thực hiện nhiều bài diễn văn công cộng cũng như là hỗ trợ các công vụ cho chồng mình.

Tước hiệu

Từ 15/1/1945 - 14/9/1971: Nữ Nam tước Marie Christine von Reibnitz
Từ 14/9/1971 - 30/6/1978: Nữ Nam tước Marie Christine von Reibnitz, Mrs. Thomas Troubridge
Từ 30/6/1978 - nay: Vương phi Michael xứ Kent

Tham khảo

Vương tức Liên hiệp Anh
Hoàng gia Anh
Vương tộc Windsor
Tiểu thuyết gia Anh
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Ara ararauna

Vẹt đuôi dài vàng lam (danh pháp khoa học: Ara ararauna) là một loài vẹt có màu lam (phần trên) và vàng (phần dưới) ở Nam Mỹ. Loài này sinh sống ở rừng, đặc biệt là rừng ngập nước ngọt nhưng cũng sinh sống ở rừng không ngập nước và rừng gỗ ở khu vực nhiệt đới Nam Mỹ.
Đã có một quần thể sinh sản nhỏ ở quận Miami-Dade, Florida, từ giữa thập niên 1980.
Loài vẹt này phổ biến trong giới nuôi chim cảnh vì màu sắc nổi bật của chúng, khả năng học nói và có sẵn trên thị trường, và có mối liên kết gần gũi với con người.

Loài vẹt này có thể dài đến  và cân nặng 900 đến 1500 gram, là loài lớn nhất trong họ.

Tham khảo 

Ara
Chim Brasil
Chim Bolivia
Chim Colombia
Chim Paraguay
Chim Perú
Chim Panama
Chim Venezuela
Chim Ecuador
Chim Nam Mỹ
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Trung Mỹ
Chim lưu vực Amazon
Chim Cerrado
Chim Guianas
Chim Pantanal
Triclaria malachitacea

Vẹt bụng lam hay Vẹt bụng tía (danh pháp hai phần: Triclaria malachitacea) là loài duy nhất trong chi Triclaria, thuộc họ Psittacidae. Nó thường được xem là loài đặc hữu rừng Đại Tây Dương ẩm ướt ở đông nam Brasil, nhưng cũng có hai ghi nhận được xác nhận từ Misiones ở Argentina. Nó hiện diện ở độ cao lên đến 1000 m. (3300 ft).

Nó là một loài vẹt có đuôi tương đối dài, với tổng chiều dài khoảng 28 cm. Nó có màu xanh lá cây tổng thể và mỏ có màu trắng. Con trống có các mảng màu tía-lục trên bụng. 
Đã được ghi lại cho ăn vào hạt, trái cây, nụ hoa, mật và một số côn trùng. Tổ được xây trong hốc của một cây lớn hoặc cọ. Nó làm tổ giữa tháng chín (tháng 10 ở Rio Grande do Sul) và tháng 1. Cặp chim làm tổ có tính lãnh thổ cao trong mùa sinh sản.

Phần lớn độ che phủ rừng ban đầu trong phạm vi của nó đã bị chặt bỏ để trồng các loại cây như cây thuốc lá và chuối. Ngày nay loài này chủ yếu là giới hạn dải rừng còn sót lại trên các sườn dốc và rặng núi, trong đó bao gồm ít hơn so với 10% của phạm vi ban đầu. Trước đây, người ta tin rằng 5.000-10.000 cá thể vẹt này còn sống sót, nhưng bằng chứng gần đây cho thấy rằng có khoảng 10.000 con tồn tại chỉ riêng trong tiểu bang Rio Grande do Sul. Quần thể đáng kể cũng tồn tại trong các tiểu bang Rio de Janeiro và São Paulo, không có số liệu điều tra số lượng. Tuy nhiên, con số này được cho là suy giảm trong suốt phạm vi của nó do môi trường thay đổi hơn nữa. Việc mua bán loài vẹt này làm chim nuôi không được coi là một mối đe dọa lớn vào thời điểm này, chỉ có một số nhỏ bị bắt giữ cho thị trường địa phương, nhưng số lượng tuy nhiên khá đã được đưa đến Hà Lan năm 1970-năm 1980. Nó hiện diện trong 14 khu vực được bảo vệ.

Chú thích

Tham khảo
 
 Juniper, T., & M. Parr. (2003). A Guide to the Parrots of the World. Pica Press. ISBN 0-7136-6933-0
 . Truy cập on ngày 14 tháng 1 năm 2008.

M
Chim được mô tả năm 1824
Chim Nam Mỹ
Chim Brasil
Nguyễn Gia Từ

Nguyễn Gia Từ (sinh ngày 4 tháng 7 năm 1989) là một cựu cầu thủ bóng đá người Việt Nam chơi ở vị trí trung vệ.

Anh từng khoác áo câu lạc bộ Sông Lam Nghệ An và Xi măng The Vissai Ninh Bình thi đấu tại giải bóng đá vô địch quốc gia. Năm 2014, sau bê bối dàn xếp tỷ số, anh cùng 8 cầu thủ khác của The Vissai Ninh Bình bị cấm thi đấu vĩnh viễn.

Bê bối dàn xếp tỷ số
Chín cầu thủ Ninh Binh do Trần Mạnh Dũng chủ mưu đã tham gia đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá và dàn xếp tỷ số trận đấu giữa Kelantan và Ninh Bình vào ngày 18 tháng 3 năm 2014 trong khuôn khổ AFC Cup. Sau khi thắng độ số tiền 800 triệu đồng, Trần Mạnh Dũng chia cho Nguyễn Gia Từ, Lê Quang Hùng, Lê Văn Duyệt, Nguyễn Văn Hưng mỗi người 85 triệu đồng, Chu Ngọc Anh, Phan Anh Tuấn, Nguyễn Mạnh Dũng, Phạm Xuân Phú và bản thân Trần Mạnh Dũng mỗi người 75 triệu đồng. Ngày 25 tháng 12 năm 2014, VFF ban hành quyết định kỷ luật cả 9 cầu thủ này đều bị phạt 20 triệu đồng và bị cấm tham gia mọi hoạt động bóng đá vĩnh viễn do VFF quản lý, tổ chức. Trần Mạnh Dũng sau đó bị Tòa án Nhân dân tỉnh Ninh Bình tuyên phạt 30 tháng tù giam, phạt 20 triệu đồng. Bị cáo Đào Đức Lợi (người nhận độ của Trần Mạnh Dũng) bị 30 tháng tù, phạt 20 triệu. Trong khi đó Nguyễn Mạnh Dũng, Lê Quang Hùng mỗi người 27 tháng án treo, thử thách 24 tháng; Nguyễn Văn Hưng, Lê Văn Duyệt, Nguyễn Gia Từ, Phạm Xuân Phú, Chu Ngọc Anh, Phan Anh Tuấn mỗi người 24 tháng án treo, thử thách 24 tháng, phạt tiền từ 20 đến 25 triệu.

Tham khảo

Người Hà Tĩnh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Xi măng The Vissai Ninh Bình
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
Trung vệ bóng đá
Hậu vệ bóng đá nam
Corallus caninus

Corallus caninus là một loài trăn không độc được tìm thấy ở rừng mưa ở Nam Mỹ. Không có phân loài được công nhận.
 
Con trưởng thành dài khoảng 1,8 mét. Chúng đã phát triển răng cửa có khả năng dường như lớn hơn một cách cân đối so với răng của những con rắn không có nọc độc khác.
Kiểu màu thường bao gồm màu bề mặt xanh lục bảo với một đường sọc dích dắc bất thường màu trắng bị gián đoạn xuống phía sau và bụng màu vàng. Trăn non có màu khác giữa màu da cam sáng và tối hoặc màu đỏ gạch trước khi thay da sang xanh ngọc lục bảo (sau khi độ tuổi 9-12 tháng). 

Loài này được tìm thấy ở Nam Mỹ ở lưu vực Amazon của Colombia, Ecuador, Peru, bắc Bolivia, Brazil, và từ Venezuela đến Surinam và Guianas ở trong khu vực gọi là Tấm khiên phía Bắc. 
Loài trăn này chủ yếu ăn chim nhưng cũng ăn động vật có vú nhỏ. Con non cũng ăn thằn lằn, ếch nhái.
Loài trăn này đẻ trứng với mỗi lứa từ 6-14 quả trứng. Trăn non mới nở có màu từ đỏ gạch đến vàng và dần chuyển màu.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 
 Corallus.com: Emerald Tree Boa at Corallus Dot Com. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2008.
 Amazon Basins LLC. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2008.
 Corallus caninuS . Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2008.

C
Động vật Brasil
Động vật Bolivia
Động vật Ecuador
Động vật Guianas
Động vật Guiana thuộc Pháp
Động vật Guyana
Động vật Perú
Động vật Suriname
Động vật Venezuela
Động vật Guyane thuộc Pháp
Động vật bò sát Guyana
Động vật bò sát Nam Mỹ
Động vật được mô tả năm 1758
C
C
B
Động vật Amazon
Động vật bò sát Bolivia
Động vật bò sát Brasil
Động vật bò sát Ecuador
Động vật bò sát Peru
Động vật bò sát Venezuela
Vệ Khởi

Vệ quân Khởi (衛君起, trị vì 477 TCN), tên thật là Cơ Khởi (姬起), là vị quân chủ thứ 32 của nước Vệ - chư hầu của nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Theo Sử ký, ông là con của Vệ Linh công, vị vua thứ 28 của nước Vệ.

Năm 478 TCN, nước Tề đem quân đánh Vệ, đuổi Vệ Ban Sư. Người nước Vệ lập công tử Khởi lên làm vua.

Tuy nhiên Vệ quân Khởi ở ngôi chỉ được 1 năm thì bị đại phu Thạch Mạn đuổi sang nước Tề. Vệ Xuất công được đón về làm vua.

Sau không rõ ông mất năm nào.

Xem thêm
Vệ Linh công
Vệ Ban Sư
Vệ Xuất công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Vệ Khang Thúc thế gia
Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Vệ
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Chiến dịch tấn công Švenčionys

Chiến dịch tấn công Švenčionys, hay còn gọi là Cuộc tổng tấn công Sventiany là một chiến dịch quân sự chủ yếu là do Tập đoàn quân số 10 của Đế quốc Đức dưới quyền chỉ huy của tướng Hermann von Eichhorn nhằm vào Tập đoàn quân số 10 của Đế quốc Nga dưới sự chỉ huy của tướng Yevgeniy Radkevich, trên Mặt trận phía Đông trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất. Mặc dù ban đầu quân đội Đức đột phá được chiến tuyến của quân đội Nga, Tập đoàn quân số 2 mới được thành lập của Nga cuối cùng đã cản được bước tiến của quân Đức.

Bối cảnh 
Trong Chiến dịch Vil'na (Vilnius) năm 1915, quân đội Nga đã chặn được bước tiến của quân đội Đức vào tháng 8. Tuy nhiên, trong diễn tiến của chiến dịch này, một lỗ hổng đã xuất hiện về hướng bắc Vil'na, giữa các tập đoàn quân số 10 và số 2 của Nga. Bộ Chỉ huy quân đội Đức đã quyết định khai thác lỗ hổng này và tạo một vòng vây chặt chẽ sườn phải của Tập đoàn quân số 10 của Nga.

Diễn biến 
Vào ngày 27 tháng 8 (9 tháng 9 theo Lịch cũ), một lực lượng kỵ binh Đức dưới sự điều khiển của tướng Gamier, gồm thâu 4 sư đoàn kỵ binh và được tăng viện thêm 2 sư đoàn kỵ binh vào ngày 31 tháng 8 (13 tháng 9), đã tiến vào lỗ hổng giữa tiền tuyến của quân Nga và phát động một chiến dịch tấn công nhằm vào Ŝvenčiónys và Molodechno, với hy vọng đánh chiếm khu vực gần Vileika, Molodechno, và Smorgon, và bọc hậu Tập đoàn quân số 10 của Nga. Ban đầu, quân Đức đạt được thắng lợi. Họ chiếm được Vileika vào ngày 1 tháng 9 (14 tháng 9) và các lực lượng chính binh của Gamier đã tiến xa đến khu vực Smorgon, phá hủy các phương tiện đường sắt và hậu cần của Tập đoàn quân số 10 của Nga.

Tập đoàn quân số 10 của Nga đã triệt thoái khỏi Vil'na, và Tập đoàn quân số 5 của Nga rút về Dvinsk (Daugavpils). Bộ Chỉ huy quân đội Nga nhanh chóng thuyên chuyển một số quân đoàn từ vài tập đoàn quân khác nhau vào khu vực đột phá, đặt các đơn vị này dưới quyền chỉ huy của Tập đoàn quân số 2. Vào các ngày 3 (16) và 4 tháng 9 (16 tháng 9), quân kỵ binh Đức bị chặn đứng trên đường tiến tới Molodechno. Do thiếu sự yểm trợ của bộ binh, quân Đức phải triệt thoái dưới áp lực của quân Nga. Cho đến ngày 19 tháng 9 (2 tháng 10), cuộc đột phá Švenčionys đã bị ngăn chặn, và mặt trận ổn định trên một chiến tuyến trải dài từ hồ Drisviaty cho đến hồ Naroch, Smorgon, và Deliatin. Như thế, cả hai phe đều chuyển sang cầm cự.

Chú thích

Tham khảo
Yevseyev, I. Sventyanski proryv, Moscow, 1936.

Đế quốc Nga năm 1915
Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến
Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Nga
Xung đột năm 1915
Đế quốc Đức