Phòng tuyến Mannerheim

Phòng tuyến Mannerheim (, ) là một tuyến công sự phòng thủ trên Eo đất Karelia do Phần Lan xây dựng để chống lại Liên Xô. Mặc dù đây chưa bao giờ là tên gọi chính thức, nhưng trong Chiến tranh Mùa đông, nó được biết đến với tên gọi Phòng tuyến Mannerheim, theo tên của Tổng tư lệnh Quân đội Phần Lan lúc bấy giờ là Thống chế Nam tước Carl Gustaf Emil Mannerheim. Tuyến đường này được xây dựng qua hai giai đoạn: 1920–1924 và 1932–1939. Đến tháng 11 năm 1939, khi Chiến tranh Mùa đông nổ ra, tuyến đường này hoàn toàn chưa hoàn thiện.

Lịch sử xây dựng

Bối cảnh 

Sau Cách mạng Tháng Mười tại Đế quốc Nga, người Phần Lan đã tuyên bố độc lập vào năm 1917. Mặc dù Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga (Liên Xô) đã công nhận nền độc lập của Phần Lan, người Phần Lan vẫn không tin vào sự chân thành của họ. Mối quan hệ giữa hai nước trở nên xấu đi, với việc nước Nga Xô viết hỗ trợ Vệ binh Đỏ trong cuộc Nội chiến Phần Lan năm 1918. Sau chiến thắng của Bạch vệ, một nhóm người cộng sản Phần Lan đã trốn sang Nga Xô viết và thành lập Đảng Cộng sản Phần Lan.

Tình hình được coi là nguy hiểm đối với một quốc gia mới như Phần Lan, đặc biệt là khi thủ đô của cuộc cách mạng cộng sản mới nằm gần Petrograd (nay là Saint Petersburg). Hơn nữa, trước Hiệp ước Tartu năm 1920, khu vực biên giới luôn bất ổn. Cựu tướng của Đế quốc Nga, C.G.E. Mannerheim, cực lực phản đối những người Bolshevik (Cộng sản). Công việc xây dựng trên Eo đất Karelia đã bắt đầu khi những người Bolshevik giành chiến thắng trong Nội chiến Nga vào năm 1922. Tuyến phòng thủ được xây dựng qua hai giai đoạn: Trong những năm 1920–1924 và 1932–1939.

Lên kế hoạch năm 1918 
Trong cuộc nội chiến năm 1918, chính phủ và bộ chỉ huy cấp cao của Phần Lan bắt đầu phát triển các kế hoạch phòng thủ để bảo vệ trước các cuộc tấn công có thể xảy ra từ Liên Xô. Tuyến đường chính như vậy là Eo đất Karelia. Phần nguy hiểm nhất của eo đất này nằm ở phía tây, gần Vịnh Phần Lan, phần phía đông được bảo vệ tốt hơn bởi các tuyến đường thủy tự nhiên của Vuoksi, Suvanto và Taipaleenjoki. Những kế hoạch đầu tiên cho một tuyến phòng thủ được Mannerheim ủy quyền cho Trung tá tình nguyện người Thụy Điển A. Rappe vào đầu tháng 5 năm 1918. Tuyến của Rappe được đặt gần biên giới và được thiết kế để bảo vệ hai tuyến đường sắt chạy qua biên giới, vốn có thể được sử dụng trong một cuộc phản công về phía Petrograd. Khi Mannerheim từ chức vào cuối tháng 5, các kế hoạch của Rappe đã bị hủy bỏ.

Quốc gia non trẻ này không có lực lượng biên phòng, và khu vực biên giới thì mất an ninh. Việc bảo vệ biên giới trên eo đất là trách nhiệm của Sư đoàn 2 và các đơn vị Bạch vệ địa phương vào tháng 6 năm 1918. Theo hình thức đó, họ cũng được giao phó việc bảo vệ công trình xây dựng công sự. Những nỗ lực đầu tiên là các kho chứa yếu kém không có bê tông.

Người Đức đã ra lệnh cho Đại tá Otto von Brandenstein khảo sát các vị trí phòng thủ trên Eo đất Karelia; ông đã nộp kế hoạch của mình vào ngày 16 tháng 7. Ông là người đầu tiên đề xuất sử dụng các eo đất hồ, nơi các hồ nhỏ hơn như Hồ Kuolemajärvi, Hồ Muolaa, Hồ Suvanto và sông Taipaleenjoki chia cắt Eo đất Karelia thành các đoạn đất ngắn hơn, làm các vị trí phòng thủ; kế hoạch của ông ban đầu được bộ chỉ huy cấp cao Phần Lan chấp thuận vào tháng 8 năm 1918. Vào tháng 10 năm 1918, chính phủ Phần Lan đã phân bổ 300.000 mark cho công việc này, dự kiến được thực hiện bởi các công binh Đức và Phần Lan cũng như tù binh chiến tranh Nga. Tuy nhiên, số tiền được phân bổ không đủ và việc thiếu vật liệu xây dựng cũng như lực lượng lao động có trình độ đã cản trở việc xây dựng các công sự thích hợp. Với thất bại của Đức trong Đại chiến, kế hoạch của von Brandenstein đã bị loại bỏ.

Các boong ke bê tông không cốt thép trong giai đoạn 1919–1924 
Trong tháng 10 năm 1919, Tham mưu trưởng Phần Lan, Thiếu tướng Oscar Enckell đã định vị tuyến phòng thủ, chủ yếu tuân theo lộ trình ban đầu mà von Brandenstein đã trình bày. Thiếu tá J. Gros-Coissy, một thành viên của phái đoàn quân sự Pháp, đã thiết kế các công sự cùng với Trung tá Phần Lan Johan Fabritius. Trong giai đoạn xây dựng đầu tiên, Fabritius đề nghị di chuyển tuyến phòng thủ xa hơn về phía đông nam. Bộ tham mưu đã thảo luận về vấn đề này, nhưng các kế hoạch trước đó của Enckell vẫn được tuân theo. Hơn nữa, việc thiếu kinh phí dẫn đến sự bất đồng giữa các sĩ quan và Enckell đã từ chức vào năm 1924. Công việc xây dựng bị gián đoạn trong một thời gian dài.

Nhà thầu chính của các công sự là công ty xây dựng Phần Lan Ab Granit Oy. Một trăm boong ke nhỏ đầu tiên được xây dựng trong giai đoạn 1920–1924. Vì lý do chi phí, các công sự cứng trong giai đoạn đầu được làm bằng bê tông không cốt thép, chỉ cung cấp sự bảo vệ một phần. Mật độ nén của bê tông quá thấp để có thể chống lại bất cứ thứ gì lớn hơn pháo hạng trung.

Những boong ke lớn đầu tiên 1932–1937 

Giai đoạn xây dựng thứ hai bắt đầu vào ngày 1 tháng 4 năm 1934, với Fabritius chỉ huy công việc xây dựng. Ông đã thiết kế hai loại boong ke mới, Ink 1 và Ink 2. Các boong ke chủ yếu được thiết kế cho việc trú quân, nhưng các lỗ châu mai đã được chế tạo vào các tấm giáp vào năm 1938 và 1939. Một boong ke thường dài 15–20 mét và rộng 5–6 mét. Một tiểu đoàn công binh đã xây dựng sáu boong ke trong khu vực Inkilä.

Giữa năm 1932 và 1938, ngân sách quốc phòng eo hẹp đến mức người Phần Lan chỉ có thể xây dựng hai hoặc ba boong ke mỗi năm. Vào năm 1936 và 1937, họ đã xây dựng hai điểm tựa lớn, Sk 10 và Sj 4 tại các khu vực Summankylä và Summajärvi. Hai boong ke nhỏ hơn, Le 6 và 7, trong khu vực Leipäsuo, và Ink 6, trong khu vực Inkilä, cũng đã được xây dựng. Các boong ke mới khác với các thiết kế trước đó ở chỗ chỗ ở cho quân lính được đặt giữa các buồng súng, do đó tiết kiệm chi phí cho bê tông cốt thép đắt tiền; mái được bảo vệ bởi hai đến ba mét đất và một đến ba mét đá dăm.

Giai đoạn 1938 và 1939 
Các công sự phòng thủ Karelia đã nhận được nhiều kinh phí và nguồn lực hơn đáng kể từ tháng 5 năm 1938, khi tình hình châu Âu trở nên tồi tệ hơn. Người Phần Lan đã xây dựng các thành trì mới và hiện đại hóa các thành trì cũ. Tại Summakylä và Summajärvi, họ đã xây dựng hai boong ke Sk 11 lớn, một cái tên là "Peltola", một cái Sj 5, một cái tên là "Miljoonalinnake", và một cái Sk 17 thứ ba chưa hoàn thiện. Những boong ke này có hầm trú ẩn chống hỏa lực, hệ thống thông gió và một vòm quan sát tốt hơn.

Tại Suurniemi gần Muolaanjärvi, người Phần Lan bắt đầu xây dựng bảy boong ke mới, Su 1–7. Hai cái khác, Su 3 và Su 4, dùng để trú quân, và những cái còn lại là các ổ súng máy. Họ cũng hiện đại hóa các cấu trúc được xây dựng trong những năm 1920. Các boong ke cũ được tăng cường khả năng bắn tạt sườn và được mở rộng. Một số lỗ châu mai của boong ke đơn giản là bị bịt lại như một phần của kế hoạch để làm cho chúng phù hợp hơn cho việc trú quân hoặc làm sở chỉ huy.

Tuyến phòng thủ vẫn chưa hoàn thiện vào tháng 11 năm 1939.

Tình báo Liên Xô 

Tình báo Liên Xô đã hoạt động tại Phần Lan ở nhiều cấp độ. Đảng Cộng sản Phần Lan, được điều hành từ Liên Xô, có đường dây báo cáo quân sự riêng cho Ủy ban Trung ương. Tình báo của họ tập trung vào quân đội Phần Lan, ghi lại vị trí của pháo binh và các vị trí phòng thủ của Phần Lan. Các tổ chức tình báo quan trọng nhất của Liên Xô tại Phần Lan là NKVD và Cục 4 của Bộ Tổng tham mưu Quân đội. Quân khu Leningrad, Hạm đội Baltic và các lực lượng biên phòng dưới quyền NKVD đã tiến hành các hoạt động gián điệp.

Người Phần Lan đã phanh phui hai vụ gián điệp trong những năm 1930. Vilho Pentikäinen, một nhiếp ảnh gia phục vụ trong Bộ Tổng tham mưu Phần Lan, đã trốn sang Liên Xô vào năm 1933. Vụ thứ hai là của Simo Haukka; ông ta đã chụp ảnh và đo đạc đường sá và địa hình cho tình báo Liên Xô vào năm 1935.

Tình báo Liên Xô đã xuất bản một cuốn sách ảnh tối mật và rất chi tiết về địa hình và các công sự của Phần Lan vào năm 1938. Cuốn sách bao gồm một báo cáo dài bảy trang và 22 trang bản đồ và ảnh. Mọi ấn bản đều được đánh số, có lẽ chỉ lên đến vài chục bản. Hoạt động tình báo của Liên Xô gia tăng vào năm 1938 và mở rộng hơn nữa vào năm 1939. Trước khi Chiến tranh Mùa đông bắt đầu, tình báo Liên Xô đã xuất bản một cuốn sách cho các sĩ quan Hồng quân. Nó được gọi là "Phần Lan. Mô tả bằng văn bản về các tuyến đường hành quân". Sau đó, nó được dịch và tái bản với tên gọi "Hướng dẫn hành quân của Hồng quân tới Phần Lan". Cuốn hướng dẫn bao gồm hơn 200 trang bản đồ và ảnh.

Cùng với thông tin tình báo, Liên Xô đã nhận được một bản đồ chi tiết về các hệ thống phòng thủ trên Eo đất. Một tùy viên quân sự Đức tại Helsinki, Tướng Arniké, đã trao nó tại Moscow vào tháng 9 năm 1939.

Cấu trúc của Tuyến phòng thủ 

Tuyến phòng thủ chạy từ bờ biển Vịnh Phần Lan ở phía tây, qua Summa đến Sông Vuoksi và kết thúc tại Taipale ở phía đông. Nó bao gồm 157 vị trí súng máy và tám vị trí pháo binh được xây dựng bằng bê tông. Khu vực xung quanh Summa được củng cố kiên cố nhất vì nó được cho là vị trí dễ bị tổn thương nhất.

Bờ biển Vịnh Phần Lan được bảo vệ bởi Pháo đài Saarenpää, phía Hồ Ladoga (Laatokka) bởi Pháo đài Järisevä. Các vị trí pháo bờ biển này có các khẩu pháo 5", 6" và 10".

Không giống như Tuyến Maginot của Pháp và các pháo đài tương tự khác được làm bằng những boong ke khổng lồ và các hàng răng rồng, Phòng tuyến Mannerheim chủ yếu được xây dựng bằng cách tận dụng địa hình tự nhiên. Nhiều vật thể như cây đổ và tảng đá đã được kết hợp vào các vị trí phòng thủ. Người Phần Lan cũng thành thạo các kỹ thuật ngụy trang, thứ mà họ đã tận dụng rất tốt.

Phòng tuyến Mannerheim không được xây dựng với chi phí lớn. Mục đích của nó là làm chậm trễ hơn là đẩy lùi một cuộc xâm lược. Nó sử dụng chủ yếu là vật liệu địa phương. Tuyến phòng thủ áp dụng phương pháp luận của phòng ngự linh hoạt, do đó nó sử dụng các hào và chướng ngại vật thay vì các boong ke lớn.

Cái tên Phòng tuyến Mannerheim được cho là do Jorma Gallen-Kallela đặt ra và được lan truyền bởi các nhà báo nước ngoài.

Chiến tranh Mùa đông

Hồng quân bị đẩy lùi 
Trong Chiến tranh Mùa đông, tuyến phòng thủ đã ngăn chặn bước tiến của Liên Xô trong hai tháng. Các thiết giáp hạm Liên Xô Marat và Oktyabrskaya Revolutsiya đã tấn công Pháo đài Saarenpää nhiều lần trong tháng 12 năm 1939 và tháng 1 năm 1940, nhưng người Phần Lan đã đẩy lùi các cuộc tấn công, xua đuổi tàu Revolutsiya bằng các phát đạn suýt trúng vào ngày 18 tháng 12 năm 1939.

Trong chiến tranh, cả tuyên truyền của Phần Lan và Liên Xô đều phóng đại đáng kể quy mô của các công sự trên tuyến phòng thủ: phía Phần Lan nhằm nâng cao tinh thần dân tộc, phía Liên Xô tuyên bố nó mạnh hơn Tuyến Maginot để giải thích cho sự tiến quân chậm chạp của Hồng quân trước các hệ thống phòng thủ của Phần Lan. Sau đó, huyền thoại về Phòng tuyến Mannerheim "được gia cố kiên cố" đã đi vào lịch sử chiến tranh chính thức của Liên Xô và một số nguồn phương Tây. Phần lớn Phòng tuyến Mannerheim chỉ đơn giản bao gồm các hào chiến đấu và các công sự dã chiến khác. Các boong ke dọc theo tuyến phòng thủ chủ yếu là nhỏ và nằm rải rác; Tuyến phòng thủ hầu như không có pháo binh.

Hậu quả 

Sau Chiến tranh Mùa đông, các công binh chiến đấu của Liên Xô đã phá hủy các cơ sở còn lại. Trong Chiến tranh Tiếp diễn, tuyến phòng thủ không được gia cố lại, mặc dù cả Liên Xô và Phần Lan đều sử dụng các lợi thế tự nhiên của nó trong phòng thủ trong cuộc tiến công của Phần Lan năm 1941 và cuộc tấn công của Liên Xô năm 1944 (xem Tuyến VT và Tuyến VKT).

Tranh luận về sức mạnh của Phòng tuyến Mannerheim 
Tháng đầu tiên của chiến dịch Phần Lan là một sự sỉ nhục đối với Hồng quân. Đến tuần thứ ba của cuộc chiến, tuyên truyền của Liên Xô đã làm việc cật lực để giải thích thất bại của Hồng quân trước dân chúng, và tuyên bố rằng Phòng tuyến Mannerheim mạnh hơn Tuyến Maginot. Người Phần Lan ban đầu nhắm đến việc làm cho tuyến phòng thủ của mình trở nên bất khả xâm phạm, tuy nhiên tiến độ xây dựng thực tế còn lâu mới đạt được mục tiêu này vào thời điểm Chiến tranh Mùa đông nổ ra, trái ngược với Tuyến Maginot vốn đã ngăn chặn hiệu quả một cuộc tấn công xuyên biên giới. Người Phần Lan chỉ có kinh phí và nguồn lực cho 101 boong ke bê tông; chiều dài tương đương của Tuyến Maginot có 5.800 cấu trúc như vậy, cũng được liên kết bởi các kết nối đường sắt ngầm. Sự yếu kém của tuyến phòng thủ được minh họa bằng thực tế là lượng bê tông được sử dụng trong toàn bộ Phòng tuyến Mannerheim——ít hơn một chút so với lượng được sử dụng trong Nhà hát Opera Helsinki (). Tuyến VT ngắn hơn nhiều đã sử dụng gần  bê tông.

Tuy nhiên, các tuyến phòng thủ "linh hoạt" (Phòng tuyến Mannerheim, Tuyến Árpád, Tuyến Bar Lev) không dựa trên các hàng dày đặc bê tông boong ke và lô cốt (như hệ thống Maginot). Mục đích chính của loại công sự dã chiến linh hoạt là đóng các rào cản giao thông và tấn công tiềm tàng bằng nhiều hào chống tăng, nhím chống tăng và răng rồng. Những thứ này được theo sau bởi một hệ thống phức tạp gồm các hào và chướng ngại vật dây thép gai, bảo vệ rào cản chống tăng trước công binh, xe tăng bắc cầu và các đội kỹ thuật. Do đó, kẻ thù buộc phải tấn công các chiến hào như trong Thế chiến I, với cái giá phải trả là vô số tổn thất, mà không có sự hỗ trợ của xe bọc thép và hỏa lực trực tiếp. Nó được gọi là "phòng ngự linh hoạt" bởi vì những người lính phòng thủ không bị 'nhốt' trong các boong ke, mà các trung đội phòng thủ có thể được tập hợp lại giữa các công sự dã chiến (các vị trí bắn bằng gỗ-đất, hầm trú ẩn và lô cốt). Họ cũng sẽ có tùy chọn thực hiện một cuộc phản công. Tất cả binh lính và vũ khí đều có nhiều vị trí bắn để gây khó khăn cho việc bị hỏa lực đối phương khống chế. Các boong ke bê tông thường chỉ là nơi trú ẩn; chỉ một số ít có lỗ châu mai. Các lô cốt bê tông bắn tạt sườn để bảo vệ các chướng ngại vật chống tăng.

Các boong ke kiểu Maginot và Siegfried có nhiều điểm yếu, chẳng hạn như có các cửa hút gió và lỗ bắn có thể bị phá hủy, quá lớn (ngụy trang và chi phí), nhưng lại dễ bị tổn thương trước các đội công binh nhỏ (tại Sedan, một vài lính Đức đã phá hủy một số boong ke súng máy bằng bom đúc sẵn và lựu đạn khói), và bị làm mù bởi các màn khói nhỏ tập trung. Các tuyến phòng thủ linh hoạt gần như miễn nhiễm với các đội công binh nhỏ hoặc màn khói nhỏ, và không có các mục tiêu dễ bị nhắm bắn.

Xem thêm 

 Tuyến Salpa
 Khu vực Kiên cố Karelia
 Linea P (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài 

 Trang web Phòng tuyến Mannerheim của Bair Irincheev
 Bunkermuzeum
 Lịch sử của Phòng tuyến Mannerheim
 Phòng tuyến Mannerheim tại Northern Fortress
 Đại học Helsinki Dự án khảo cổ học Phòng tuyến Mannerheim với hình ảnh thời chiến và bản đồ có thể duyệt.

Liên kết ngoài 

Mannerheim Line website by Bair Irincheev 
Bunkermuzeum 
History of the Mannerheim Line 
Mannerheim Line at the Northern Fortress

Chiến tranh Liên Xô–Phần Lan
Tuyến phòng thủ trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Eo Karelia