Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Đảo Bắc (quần đảo Hoàng Sa)

Đảo Bắc (tiếng Anh: North Island; , Hán-Việt: Bắc đảo) là một đảo san hô thuộc nhóm đảo An Vĩnh của quần đảo Hoàng Sa. Đảo này nằm cách đảo Cây khoảng 1,94 hải lý (3,6 km) về hướng đông đông nam.

Đảo Bắc là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc. Hiện nay, Trung Quốc đang kiểm soát đảo này.

Đặc điểm 

Đảo hình dạng thon hẹp, dài 1.620 m nhưng chỉ rộng khoảng 265 m và có diện tích khoảng 0,34 km². Phần tây bắc của đảo cao 3 đến 4 m so với mặt biển trong khi phần phía đông nam thường bị ngập khi thủy triều lên.

Trên có nhiều cây xanh.

Lịch sử 
Trung Hoa Dân quốc đổ bộ lên quần đảo Hoàng Sa với lý do giải giáp quân Nhật từ năm 1946 và rút đi vào năm 1950. Chính quyền CHND Trung Hoa bí mật cho quân chiếm đóng đảo Phú Lâm vào đêm ngày 20, rạng ngày 21 tháng 2 năm 1956, từ đó kiểm soát các đảo của nhóm An Vĩnh (bao gồm đảo Bắc) của quần đảo Hoàng Sa. Năm 1996, chính phủ CHND Trung Hoa đã ban hành một tuyên bố về phạm vi lãnh hải của mình, và đảo Bắc là một trong những điểm cơ sở của lãnh hải Trung Quốc.

Trung Quốc bắt đầu quá trình bồi đắp để nối đảo Bắc với đảo Trung cạnh đó bằng một dải đất vào năm 2016, nhưng cầu đất này đã bị bão Sarika cuốn trôi vào tháng 10 năm 2016. Kể từ đó, Trung Quốc đã tiến hành cải tạo bổ sung ở đầu phía nam của đảo Bắc và xây dựng một đê chắn xung quanh tạo thêm 7 bảy mẫu đất mới (2,8 ha) và ngăn chặn tình trạng xói mòn. Trung Quốc đã xây dựng thêm một số cơ sở hạ tầng, gồm một tòa nhà hành chính lớn ở một khu đất trống vừa được dọn trên đảo. Trung Quốc đã để lại một khoảng hở trên đê chắn đối diện với tàn tích của cầu đất bị cuốn trôi, cho thấy nước này có thể chưa từ bỏ kế hoạch nối liền đảo Bắc và đảo Trung.

Tham khảo

Bắc
Cá thu Đại Tây Dương

Cá thu Đại Tây Dương (danh pháp hai phần: Scomber scombrus) là một loài cá trong họ Cá thu ngừ. Cá thu Đại Tây Dương được tìm thấy trên cả hai mặt của Bắc Đại Tây Dương Dương. Cá thu Đại Tây Dương đến nay là loài phổ biến nhất trong 10 loài của họ Cá thu ngừ được đánh bắt ở vùng biển Anh. Nó là vô cùng phổ biến ở bãi cát ngầm khổng lồ di cư về phía bờ biển để nuôi cá và tôm trong suốt mùa hè.

Là loài dồi dào trong khu vực thềm lục địa lạnh và ôn đới, tạo thành trường học lớn gần bề mặt. Chúng qua mùa đông trong vùng nước sâu hơn nhưng di chuyển gần bờ vào mùa xuân khi nhiệt độ nước dao động từ 11 ° và 14 °C.

Số lượng ở Biển Bắc giảm đáng kể trong những năm 1960 vì đánh bắt trực tiếp quá mức.

Con đực và con cái cá thu Đại Tây Dương tăng trưởng về tốc độ như nhau, đến một độ tuổi tối đa khoảng 20 năm. Hầu hết cá thu Đại Tây Dương trưởng thành về tính dục lúc ba năm tuổi.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Cá Biển Đen
Cá châu Âu
Cá Địa Trung Hải
Động vật được mô tả năm 1758
Cá nước lạnh
Cá Bắc Băng Dương
Cá thu
Cá ăn được
Cá Đại Tây Dương
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Cá thu Tây Ban Nha Đại Tây Dương

Cá thu Tây Ban Nha Đại Tây Dương (danh pháp hai phần: Scomberomorus maculatus) là một loài cá trong họ Cá thu ngừ. Cá thu Tây Ban Nha Đại Tây Dương là loài cá di cư, bơi đến phía bắc vịnh Mexico vào mùa xuân, trở về phía nam Florida ở phía đông vịnh, và đến México ở vùng vịnh phía Tây vào mùa thu.

Mô tả
Cá có lưng màu xanh lá; hai bên ánh bạc với 3 vạch các đốm vàng hình elip. Đường bên dần dần uốn cong xuống từ đầu trên của nắp mang về phía cuống đuôi. Vây lưng đầu tiên có màu đen ở phía trước.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm 
 Cá thu Đại Tây Dương (Scomber scombrus)

 

M
Cá thu
Cá ăn được
Cá Đại Tây Dương
Cá thể thao
Cá thương mại
Động vật được mô tả năm 1832
Cá vịnh Mexico
Bãi Quảng Nghĩa

Bãi Quảng Nghĩa (tiếng Anh: Jehangire Bank hoặc Jehangire Reefs; ) là một tập hợp ba bãi san hô ngầm riêng biệt thuộc nhóm đảo An Vĩnh của quần đảo Hoàng Sa. Bãi này nằm về phía nam của hòn Tháp và cách bãi Châu Nhai khoảng 5 hải lý (9,3 km) về hướng đông đông bắc.

Tên gọi 
Quảng Nghĩa là phiên âm Hán Việt tên gọi (廣義) của Tỉnh Quảng Ngãi Nhà Nguyễn (廣義省).

Tên gọi nhóm đảo An Vĩnh được Việt Nam đặt theo tên gọi của một xã cổ thuộc phủ Quảng Nghĩa (Quảng Ngãi) sau này là thuộc tỉnh Quảng Ngãi. Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn có viết: "Xã Phú Xuân thuộc huyện Bình Sơn và xã Phước Khương thuộc huyện Chương Nghĩa phủ Quảng Nghĩa đều ở gần sông,... Xã Yên Vĩnh (An Vĩnh) thuộc huyện Bình Sơn phủ Quảng Nghĩa ở gần bãi biển,...".

Tình trạng 
Bãi Quảng Nghĩa là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc. Vì là bãi ngầm hoàn toàn chìm sâu trên 12,8 m dưới mực nước biển, nên không một quốc gia nào thực sự kiểm soát bãi Quảng Nghĩa, Trung Quốc kiểm soát vùng biển trên bãi ngầm này bằng các lệnh cấm biển hàng năm, nhưng Việt Nam liên tục phản đối, đồng thời ngư dân Việt Nam vẫn tham gia đánh bắt hải sản trên bãi ngầm và vùng biển xung quang đảo Linh Côn thuộc quần đảo Hoàng Sa, và tàu hải quân Hoa Kỳ những năm gần đây vẫn thường xuyên thực hiện các hoạt động tuần tra tự do hành hải (FONOP-Freedom of Navigation Operation in the South China Sea) tại vùng biển quanh quần đảo Hoàng Sa trong đó có vùng biển bãi Quảng Nghĩa.

Tham khảo

Quảng Nghĩa
Đám mây phân tử

Một đám mây phân tử, đôi khi được gọi là vườn ươm sao (nếu sự hình thành sao đang diễn ra bên trong) là một loại đám mây liên sao, mật độ và kích thước cho phép tinh vân tối hình thành các phân tử (phổ biến nhất là phân tử hydro, H2), và hình thành các vùng H II. Điều này trái ngược với các khu vực khác của môi trường liên sao chứa chủ yếu là plasma.

Phân tử hydro rất khó phát hiện bằng quan sát hồng ngoại và vô tuyến, do đó, các phân tử thường được sử dụng để xác định sự hiện diện của H2 là carbon monoxide (CO). Tỷ lệ giữa độ sáng của CO và khối lượng của H2 được cho là không đổi, mặc dù có lý do để nghi ngờ giả định này trong các quan sát về một số thiên hà khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 

Tinh vân
Bụi vũ trụ

Khái niệm thiên văn học
Pax Romana

Thái bình La Mã, còn gọi là Hòa bình La Mã, 	 (tiếng Latinh: Pax Romana) là một thời kỳ lâu dài khi Đế quốc La Mã tương đối hòa bình và quân đội ít bành trướng trong các thế kỷ 1 và 2. Do Hoàng đế Augustus đã mở nền thái bình, đôi khi đây được gọi là Thái bình Augustus (Pax Augusta). Nền thái bình kéo dài khoảng 207 năm (từ năm 27 trước Công nguyên cho đến năm 180). Dù Augustus là người mở nền thái bình, Quân đội La Mã liên tiếp phải chinh chiến với các bộ tộc ở biên cương dưới thời ông. Nhiều sử gia coi nền thái bình ấy và sự thịnh vượng mà nó đem lại là những lợi ích chủ yếu của chính quyền La Mã buổi ấy. Những lợi ích này đặc biệt đáng kể trong giai đoạn "Năm vị hoàng đế anh minh". Các hoàng đế này ưu đãi các tầng lớp thống trị, hợp lực với Viện nguyên lão, giữ yên Đế quốc.

Khởi thủy của thuật ngữ 
Nền Thái bình La Mã mở đầu với sự lên ngôi của Hoàng đế Augustus vào năm 27 trước Công nguyên đánh dấu sự kết thúc của nền Cộng hòa La Mã cùng với những cuộc nội chiến cuối cùng của nó và kéo dài đến năm 180 khi Hoàng đế Marcus Aurelius qua đời. Từ pax trong tiếng Latinh, thường được dịch là "hòa bình," cũng mang nghĩa là "Hiệp ước" hoặc "hòa thuận."

Ghi chép về Pax Romana lần đầu tiên xuất hiện từ tác gia Seneca năm 55 CN.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 United Nations of Roma Victrix History: Pax Romana
 Pax Romana Discussion group

Quan hệ ngoại giao của La Mã cổ đại
Đế quốc La Mã thế kỷ 1 TCN
Romana
Quan hệ quốc tế cổ đại
Augustus
Quan hệ quốc tế thế kỷ 1
Quan hệ quốc tế thế kỷ 2
Quan hệ quốc tế thế kỷ 1 TCN
Thuật ngữ chính trị tiếng Latinh
Đế quốc La Mã thế kỷ 1
Đế quốc La Mã thế kỷ 2
Lịch sử Đế quốc La Mã
Ngân hàng qua điện thoại

Ngân hàng qua điện thoại hay Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại (phone banking) là dịch vụ do ngân hàng hoặc tổ chức tài chính khác cung cấp, cho phép khách hàng thực hiện qua điện thoại một loạt giao dịch tài chính không liên quan đến tiền mặt hoặc các công cụ tài chính (chẳng hạn như séc), mà không cần đến chi nhánh ngân hàng hoặcATM .

Lịch sử 
Ngân hàng qua điện thoại đã trở nên phổ biến trên thị trường vào thập niên 1980, do Girobank giới thiệu lần đầu tiên tại Vương quốc Anh, công ty đã thiết lập dịch vụ ngân hàng qua điện thoại chuyên dụng vào năm 1984.

Ngân hàng qua điện thoại đã phát triển trong suốt thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, và được thế hệ ngân hàng trực tiếp đầu tiên sử dụng nhiều. Tuy nhiên, sự phát triển ngân hàng trực tuyến vào đầu những năm 2000 đã bắt đầu sự suy giảm lâu dài trong việc sử dụng ngân hàng qua điện thoại thay vì ngân hàng trực tuyến. Sự ra đời của ngân hàng di động càng làm xói mòn việc sử dụng ngân hàng qua điện thoại trong thập niên 2010.

Hoạt động 
Để sử dụng tiện ích ngân hàng qua điện thoại của một tổ chức tài chính, trước tiên khách hàng phải đăng ký dịch vụ với tổ chức đó. Họ sẽ được chỉ định một số khách hàng (không giống với số tài khoản) và họ có thể được cấp hoặc thiết lập mật khẩu của riêng họ (dưới nhiều tên khác nhau) để xác minh khách hàng.

Khách hàng sẽ gọi đến số điện thoại đặc biệt do ngân hàng thiết lập và sẽ xác thực danh tính của họ thông qua số khách hàng và mật khẩu dạng số hoặc bằng lời nói hoặc các câu hỏi bảo mật do đại diện trực tiếp hỏi. Dịch vụ có thể được cung cấp bằng cách sử dụng hệ thống tự động, sử dụng công nghệ  khả năng nhận dạng giọng nói, DTMF hoặc bởi các đại diện trực tiếp của dịch vụ khách hàng.

Xem thêm 

 Tài khoản ngân hàng
 Ngân hàng di động
 Ngân hàng trực tuyến

Tham khảo

Công nghệ ngân hàng
Ngành ngân hàng
Thông tin qua điện thoại
Phát minh của Anh
Lưu Hi

Lưu Hi () (?-329), tên tự là Nghĩa Quang (義光), là vua cuối cùng của nước Hán Triệu thời Thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông nguyên là thái tử của Lưu Diệu, hoàng đế thứ năm của nước Hán Triệu. Ông trở thành vua Hán Triệu sau khi cha bị quân Hậu Triệu bắt giữ và sát hại, song đã không thể chống lại quân Hậu Triệu và bị giết chưa đầy một năm sau đó.

Lưu Hi là con trai giữa Lưu Diệu và vị Hoàng hậu đầu tiên (song không phải là vợ cả) là Hoàng hậu Dương Hiến Dung, bà trước đây từng là hoàng hậu của Tấn Huệ Đế. Lưu Diệu lên ngôi hoàng đế vào năm 318 sau khi đánh bại cuộc chính biến của ngoại thích Cận Chuẩn (靳準), ông lập Dương Hiến Dung làm hoàng hậu năm 319 và lập Lưu Hi làm thái tử. Bà mất năm 322.

Sau khi bà qua đời, đã xảy ra vấn đề về quyền thừa kế. Đó là việc anh trai của Lưu Hi là Lưu Dận trở về. Dận trước đây là thế tử của Tấn vương Lưu Diệu, người mà Lưu Diệu tưởng đã bị giết trong cuộc chính biến của Cận Chuẩn, trong trên thực tế Dận đã chạy thoát và trở thành nô lệ của bộ lạc Hắc Nặc Úc Cúc (黑匿郁鞠). Năm 323, Lưu Dận tiết lộ thân phận với tộc trưởng và người này đã giao lại cho Lưu Diệu. Lưu Diệu định thay thế vị trí thái tử của Lưu Hi bằng Lưu Dận, do Lưu Dận trước đây là Thế tử, song chú của Lưu Dận là Bốc Thái (卜泰) và viên quan khác là Hàn Quảng (韓廣) đã lên tiếng phản đối, còn bản thân Lưu Dận cũng không muốn thay thế Lưu Hi. Lưu Diệu vì thế vẫn để Lưu Hy làm thái tử và ban cho Lưu Dận danh dự đặc biệt, bao gồm việc Lưu Hi nhường ngôi vị huynh trưởng cho Lưu Dận trong một buổi lễ. Quan hệ giữa hai anh em khá mật thiết cho đến khi bị giết.

Khoảng tết năm 329, Lưu Diệu bị quân Hậu Triệu bắt trong trận chiến. Lưu Hi trên thực tế đã đóng vai trò hoàng đế, và sau khi thảo luận với Lưu Dận, ông quyết định rút từ kinh thành Trường An về phía tây đến Thượng Khuê (上邽, nay thuộc Thiên Thủy, Cam Túc), đô phủ của Tần Châu (秦州, nay là đông bộ Cam Túc), nhằm phòng thù dễ dàng hơn. Tuy vậy, việc rút lui đã gây nên hoảng sợ, và toàn bộ tướng lính của Hán Triệu đã rời bỏ vị trí và chạy về Tần Châu, dễ dàng để lại phần lớn lãnh thổ còn lại của Hán Tiệu cho Hậu Triệu.

Vào mùa thu năm 329, quân Hán Triệu dưới quyền chỉ huy của Lưu Dận đã cố lấy lại Trường An. Ban đầu, ông đã có một số thắng lợi và chiếm lại phần lớn lãnh thổ đã mất về tay Hậu Triệu. Tuy nhiên, lúc ông bao vây Trường An, tướng Thạch Hổ của Hậu Triệu xuất trận và đánh bại ông. Lưu Dận rút quân về phía Thượng Khuê, Thạch Hổ lại đuổi theo và đánh bại ông một lần nữa, chiếm Thượng Khuê. Thạch Hổ giết chết Lưu Hi, Lưu Dận cùng toàn bộ hoàng thân, đại thần và tướng lĩnh của Hán Triệu. Thạch Hổ dùng vũ lực để tái định cư tất cả các quan lại khác và các gia tộc lớn tại Tần Châu và Ung Châu (雍州, nay là trung bộ và bắc bộ Thiểm Tây) về kinh thành Hán Triệu là Tương Quốc (襄國, nay thuộc Tân Hải, Hà Bắc), và tàn sát, tại Lạc Dương, các thành viên quý tộc Hung Nô. Hán Triệu diệt vong.

Tham khảo

 Tấn thư, quyển 103.
 Thập lục quốc Xuân Thu, quyển 1.
 Tư trị thông giám, các quyển 91, 92, 94.

Vua Hán Triệu
Năm sinh thiếu
Mất năm 329
Sinh thế kỷ 4
Cá sáp dầu

Cá hố dầu (danh pháp hai phần: Ruvettus pretiosus, tên tiếng Anh: Castor-oil fish) là một loài cá trong họ Cá thu rắn.

Phân bố
Cá biển; đáy biển khơi; di cư trong biển; phạm vi độ sâu , thường gặp ở độ sâu . Cận nhiệt đới; 55°B- 43°N, 180°T-180°Đ. Thường sinh sống trên thềm lục địa, đôi khi ở vùng biển sâu đến 800 m. Thường sống đơn độc hoặc thành từng cặp gần đáy. Di cư xa bờ.

Đặc điểm
Chiều dài tối đa:  (chiều dài tổng cộng, TL) cá đực/không giới tính; chiều dài phổ biến:  (chiều dài tiêu chuẩn, SL) cá đực/không giới tính; trọng lượng tối đa công bố: . Vây lưng: tia gai 13-15, tia mềm: 15-18; Vây hậu môn: tia gai 0, tia mềm: 15-18. Đốt sống: 32. Da rất thô ráp, các vảy rải rác với các mấu gai xương. Gờ giữa bụng (gờ bụng) trên đường viền bụng. Cơ thể có màu nâu đồng nhất đến nâu sẫm, các chóp vây ngực và vây bụng màu đen, mép vây lưng thứ hai và vây hậu môn màu trắng ở các cá thể non. Thức ăn là cá, động vật giáp xác và mực ống.

Đánh bắt
Chiếc móc gỗ gọi là 'palu' hoặc móc Ruvettus được sử dụng để bắt loài này ở miền nam trung tâm Thái Bình Dương. Thịt rất nhiều dầu, có tính chất tẩy xổ nếu ăn nhiều. Mua bán ở dạng cá tươi và chả cá ở Nhật Bản; cũng được chế biến thành bột cá.

Ẩm thực
Thịt của loài cá này rất nhiều dầu và mặc dù có thể ăn được, nhưng dầu thực tế bao gồm các este sáp, không được tiêu hóa như dầu ăn thông thường. Thịt có hàm lượng dầu khoảng 25%, và với khẩu phần từ vài ounce trở lên thì một số người gặp tác dụng phụ nhuận tràng, như gây tiêu chảy, từ một lượng lớn các este sáp như vậy. Một số người tiêu thụ một lượng lớn cá hố dầu cũng bị đau bụng và nôn mửa.

Cá hố dầu có hương vị hấp dẫn và có thể có giá rẻ hơn đáng kể so với một số loài cá khác, dẫn đến việc một số người bán cá cố tình ghi sai nó là cá chim hoặc thậm chí là cá tuyết, mặc dù chúng hoàn toàn không liên quan. Điều này khiến người tiêu dùng thường ăn với khẩu phần lớn hơn, vì họ cho rằng đó là loại cá mà họ quen thuộc, và sau đó có thể bị tiêu chảy. Vì lý do này, Nhật Bản và Italia đã áp dụng lệnh cấm nhập khẩu cá hố dầu. Australia không cấm bán cá hố dầu nhưng khuyến cáo các nhà bán lẻ và nhà cung cấp dịch vụ ăn uống thông báo cho người tiêu dùng về nguy cơ tiềm ẩn liên quan đến tiêu thụ cá hố dầu. FDA Hoa Kỳ cũng cảnh báo người tiêu dùng về khả năng dán nhãn sai của cá hố dầu và các tác dụng phụ như tiêu chảy hoặc nôn mửa có thể xảy ra đều gây khó chịu tồi tệ nhất, nhưng không gây nguy hiểm cho sức khỏe. Cá hố dầu vảy lạ (Lepidocybium flavobrunneum), một họ hàng của cá hố dầu, cũng có hàm lượng este sáp cao và thường bị dán nhãn sai tương tự.

Hình ảnh

Tham khảo
 
 

P
Động vật được mô tả năm 1833
Cá Ấn Độ Dương
Cá Đại Tây Dương
Cá Thái Bình Dương
Họ Cá thu rắn
Banknetvn

Banknetvn là tên viết tắt của Công ty cổ phần thanh toán Quốc gia Việt Nam được thành lập ngày 09 tháng 07 năm 2004 với sự tham gia góp vốn của 56 cổ đông sáng lập gồm 55 ngân hàng hàng đầu Việt Nam và Công ty Điện toán và Truyền số liệu VDC.

Banknetvn đã được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép Hoạt động dịch vụ thanh toán số 06/NHNN-GP ngày 09/07/2004, cho phép Công ty được hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực cung ứng các dịch vụ thanh toán liên quan đến việc phát hành, chấp thuận, thanh toán thẻ ngân hàng, thẻ thanh toán và các hoạt động khác có liên quan.

Năm 2009, Chính phủ phê duyệt Đề án Xây dựng trung tâm thẻ thống nhất Quốc gia NAPAS, trong đó Banknetvn được chọn làm hạt nhân với mục tiêu là kết nối các hệ thống thanh toán thẻ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Để thực hiện mục tiêu trên, ngày 01/04/2010, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đại diện cho Nhà nước chính thức góp vốn vào Banknetvn và trở thành cổ đông lớn nhất của Banknetvn với tỷ lệ là 61%

Năm 2019, Banknetvn đổi tên thành Napas.

Sản phẩm, dịch vụ
 Chuyển mạch thẻ nội địa
 Kết nối đa quốc gia
 Cổng thanh toán trực tuyến
 Chuyển khoản liên ngân hàng 
 Thanh toán hóa đơn điện tử
 Nạp tiền điện thoại 
 Tin nhắn thương hiệu

Thành viên
1. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (VBARD)

2. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)

3. Ngân hàng Công thương Việt Nam (ICB)

4. Công ty Điện toán và Truyền số liệu (VDC)

5. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB)

6. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín (SACOMBANK)

7. Ngân hàng TMCP Đông Á (Nay là Ngân Hàng Số Vikki) (EAB)

8. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương (SAIGONBANK)

9.Bộ Thông tin và Truyền thông

10.Kho bạc Nhà nước Việt Nam

Chú thích

Công nghệ ngân hàng
Tóc giả

Một bộ tóc giả là bộ tóc làm từ lông bờm ngựa, tóc, lông cừu, lông, lông bò Tây Tạng, lông trâu, hoặc vật liệu tổng hợp được đội trên đầu vì lý do thời trang hoặc các lý do thẩm mỹ và phong cách khác nhau, bao gồm tuân thủ văn hóa và tôn giáo.

Một số người đội bộ tóc giả để che giấu thực tế rằng đầu họ là hói, tóc giả có thể được sử dụng như một giải pháp thay thế ít xâm nhập và ít tốn kém với các điều trị để phục hồi tóc. Tóc giả cũng có thể được sử dụng như một phụ kiện trang sức, đôi khi trong một bối cảnh tôn giáo. Diễn viên thường mặc trang phục tóc giả để đóng vai một nhân vật tốt hơn.

Lịch sử

Cổ đại
Người Ai Cập cổ đại đeo tóc giả để che chắn đầu cạo trọc không có tóc khỏi bị chiếu nắng. Họ cũng đội những bộ tóc giả trên mái tóc của mình bằng cách sử dụng sáp ong và nhựa để giữ cho tóc giả tại chỗ. Nền văn hóa cổ xưa khác, bao gồm người Assyria cổ đại, người Phoenicia, người Hy Lạp cổ đại và người La Mã, cũng sử dụng tóc giả. Tóc giả chủ yếu là một hình thức phương Tây ăn mặc ở vùng Viễn Đông, chúng hiếm khi được sử dụng ngoại trừ trong sân khấu truyền thống của Trung Quốc và Nhật Bản. Một số nghệ sĩ châu Á Đông (Geisha Nhật, Kisaeng Triều Tiên) đêo bộ tóc giả (Katsura và gache tương ứng) như là một phần của trang phục truyền thống của họ.

Chú thích

Tham khảo

Làm tóc
Phụ kiện thời trang
Phát minh của Ai Cập

hu:Haj#Paróka
Cá phèn vây vàng

Cá phèn vây vàng (danh pháp hai phần: Mulloidichthys vanicolensis) là một loài cá trong họ Cá phèn. Cá phèn vây vàng đực có thể dài đến 38 cm. Loài cá này được tìm thấy từ Biển Đỏ đến quần đảo Hawaii, Marquesas, quần đảo phía nam Nhật Bản.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 

V
Động vật được mô tả năm 1831
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Mulloidichthys

Mulloidichthys là một chi cá thuộc họ Cá phèn sinh sống ở vùng biển nhiệt đới. Chúng chủ yếu xuất hiện trong rạn san hô và đá san hô ở Đại Tây Dương Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương. 6 loài được công nhận thuộc về chi này.

Các loài

 Cá phèn Mexico, Mulloidichthys dentatus (Gill, 1862).
 Cá phèn sọc vàng kim, Mulloidichthys flavolineatus (Lacépède, 1801).
 Cá phèn vàng, Mulloidichthys martinicus (Cuvier, 1829).
 Cá phèn Mimic, Mulloidichthys mimicus Randall & Guézé, 1980.
 Cá phèn cam, Mulloidichthys pfluegeri (Steindachner, 1900).
 Cá phèn vây vàng, Mulloidichthys vanicolensis (Valenciennes, 1831).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 

Họ Cá phèn
Nhóm loài do Gilbert Percy Whitley đặt tên
Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Thị Minh Khai, Cần Thơ

Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Thị Minh Khai, ban đầu có tên là trường Phổ thông trung học cấp II-III chuyên Sóc Trăng, là một trường trung học phổ thông công lập tại phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ. Trường được thành lập ngày 15 tháng 5 năm 1996 theo quyết định của UBND tỉnh Sóc Trăng cũ và chính thức hoạt động vào tháng 9 năm 1996. Năm 1998, trường được đổi tên thành Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai để phù hợp với tinh thần của Luật Giáo dục.

Lịch sử hình thành
 Ngày 15 tháng 5 năm 1996, Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng ra Quyết định số 300/QĐ.TCCB.96 về việc thành lập trường Phổ thông trung học cấp II-III chuyên tỉnh Sóc Trăng.
 Đến ngày 28 tháng 4 năm 1998, Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng ra Quyết định số 314/QĐ.HC.98 về việc đổi tên trường thành trường Phổ thông trung học chuyên Nguyễn Thị Minh Khai. Căn cứ trên tinh thần Luật Giáo dục trường được mang tên trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai đến nay, toạ lạc tại số 66B đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường 3, TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.
Từ năm học 1996-1997 trường đã từng bước phát triển để ngày càng đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ của trường. Hàng năm trường đều được nhận giấy khen, bằng khen của Sở Giáo dục - Đào tạo và tỉnh Sóc Trăng. Nhiều học sinh đạt giải học sinh giỏi tỉnh, giỏi quốc gia và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Cơ sở vật chất 
Hiện trường đang tọa lạc trên khuôn viên với diện tích 16.000 m² tại phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ với hệ thống phòng học, phòng thiết bị, thí nghiệm thực hành, thư viện, hội trường, nhà thi đấu, kí túc xá, sân tập thể dục...

Thành tích 
Vào những ngày đầu mới thành lập, dù cơ sở vật chất còn thiếu thốn (chỉ có 06 phòng cấp 4, trong đó có 04 phòng học và 02 phòng để trang bị máy tính và làm việc, cùng với trang thiết bị chỉ cơ bản cho việc dạy và học) nhưng trường đã bắt đầu có 02 học sinh giỏi quốc gia vào năm học 1997-1998.

Từ đó đến nay, đã có hơn 9.000 học sinh tốt nghiệp, nhiều học sinh đã đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp tỉnh, danh hiệu/ huy chương các kì thi khu vực, và giỏi quốc gia. Những năm gần đây, tỉ lệ đỗ đại học của trường luôn đứng thứ hạng cao trong tỉnh và khu vực.

Năm học 2024–2025, Trường đạt 16 giải học sinh giỏi quốc gia, 5 giải học sinh giỏi máy tính cầm tay cấp tỉnh, 33 huy chương Olympic 30/4, 49 giải IOE cấp tỉnh. Trường THPT Chuyên Nguyễn Thị Minh Khai được tái công nhận trường chuẩn Quốc gia mức độ 2 giai đoạn 2025 - 2030.

Đội ngũ giảng dạy 
Năm 1996, trường chỉ có 08 cán bộ, giáo viên và nhân viên cơ hữu, đa phần phải thỉnh giảng từ một số trường trong khu vực. Đến nay, toàn trường có 110 cán bộ, giáo viên nhân viên. Trong đó có 01 tiến sĩ, 36 thạc sĩ, 10 cán bộ, giáo viên đang học sau đại học (07 thạc sĩ, 03 nghiên cứu sinh), đảm bảo giảng dạy tất cả các môn.

Tham khảo

Nguyễn Thị Minh Khai
Quần đảo Marquises

Quần đảo Marquises hay quần đảo Marquesas (tiếng Pháp: Îles Marquises hay Archipel des Marquises hay Marquises; tiếng Marquises: Te Henua (K) Enana (Bắc Marquises) và Te Fenua ENAT (Nam Marquises), cả hai đều có nghĩa là "Vùng đất của con người") là một nhóm các đảo núi lửa ở Polynesia thuộc Pháp, một cộng đồng hải ngoại của Pháp ở Nam Thái Bình Dương. Marquises có tọa độ 9° 00 vĩ nam, 139° 30 kinh tây. Điểm cao nhất là đỉnh núi Oave (tiếng Pháp: Mont Oave) tại đảo Ua Pu với độ cao 1.230 m trên mực nước biển.

Quần đảo Marquises tạo thành một trong năm đơn vị hành chính (các phân khu hành chính) của Polynesia thuộc Pháp. Thủ đô của quần đảo Marquises phân khu hành chính của Taiohae là khu định cư trên đảo Nuku Hiva. Dân số của quần đảo Marquises là 9.346 người năm theo kết quả điều tra dân số năm 2017.

Tham khảo

Polynésie thuộc Pháp
Vùng sinh thái biển
Đô thị mới

Đô thị mới là đô thị dự kiến hình thành trong tương lai theo định hướng quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị quốc gia, được đầu tư xây dựng từng bước đạt các tiêu chí của đô thị theo quy định của pháp luật.

Khái niệm này khác với khu đô thị mới, vốn có phạm vi nhỏ hơn, được xem là một khu vực trong đô thị được đầu tư xây dựng mới đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhà ở.

Tham khảo 

Đô thị
Kiến trúc Việt Nam
Khu dân cư
Nhà ở
Địa lý đô thị
Chính sách nhà đất
Dự án xây dựng
Bất động sản
Quy hoạch đô thị Việt Nam
Quy hoạch đô thị
Thạch Chi

Thạch Chi (石祇, Shí Zhǐ) (?-351) là hoàng đế cuối cùng của nước Hậu Triệu trong lịch sử Trung Quốc. Ông là người cuối cùng trong bốn hoàng đế Hán Triệu có thời gian trị vì ngắn ngủi sau cái chết của Thạch Hổ. Ông cũng được đề cập tới với tước hiệu trước khi trở thành hoàng đế là Tân Hưng vương (新興王).

Sử sách gần như không nói gì về sự nghiệp của Thạch Chi trong thời gian trị vì của phụ thân ông, kể cả khi ông được lập làm vương. Khi cha ông qua đời, ông đang giữ tước hiệu Tân Hưng vương. Năm 349, khi hoàng huynh Thạch Giám trở thành hoàng đế bù nhìn, quyền lực trên thực tế rơi vào tay người cháu trai nuôi người Hán tên là Thạch Mẫn, Thạch Chi đã nổi dậy ở cố đô Tương Quốc (襄國, nay thuộc Tân Thái, Hà Bắc), liên minh với tộc trưởng Khương là Diêu Dặc Trọng và tộc trưởng Đê Bồ Hồng. Họ đã có một số thành công bước đầu trong việc đưa những người không phải là người Hán trong đế quốc cùng mình chống lại Thạch Mẫn, song sau đó người Hán đã liên kết lại xung quanh Thạch Mẫn, người này đã cải lại sang họ của cha đẻ là Nhiễm (冉). Đầu năm 350, Nhiễm Mẫn giết chết Thạch Giám và lập nên nước Ngụy (魏). Thạch Chi sau đó xưng đế, và tham gia cuộc chiến chống lại Nhiễm Mẫn. Trong lúc này, các tướng lĩnh địa phương trên toàn đế quốc đang chờ xem ai là người chiến thắng trong cuộc chiến, còn các nước lân cận là Tấn và Tiền Yên bắt đầu xâm phạm lãnh thổ Hậu Triệu. Tiền Yên, đã chiếm được vùng đất mà nay là Bắc Kinh, Thiên Tân, và bắc bộ Hà Bắc và tiếp tục tiến quân về phía nam.

Cuối năm 350 và đầu năm 351, con trai của Bồ Hồng là Phù Kiện (Bồ Hồng đã cải họ từ Bồ (蒲) sang Phù (苻) năm 350) đã chiếm phần phía tây của Hậu Triệu, xưng làm "Thiên Vương" và lập nước Tiền Tần. Thạch Chi, để tâm vào cuộc chiến với Nhiễm Mẫn nên không thể làm gì. Khi bị Nhiễm Mẫn bao vây tại Tương Quốc, ông đã tự hạ tước hiệu của mình từ đế thành Triệu vương và tìm kiếm sự giúp đỡ từ vua Tiền Yên Mộ Dung Tuấn chống lại Nhiễm Mẫn, người này ban đầu đồng ý liên minh với Thạch Chi để tạm thời đánh bại Nhiễm Mẫn. Thạch Chi sau đó cử tướng Lưu Hiển (劉顯) đến đánh Nhiễm Mẫn ở Nghiệp thành, song Lưu Hiển không những bị Nhiễm Mẫn đánh bại mà còn bị làm cho kinh hãi đến nỗi đã đồng ý với Nhiễm Mẫn rằng sẽ giết chết Thạch Chi. Khi Lưu Hiển trở về Tương Quốc, ông đã bắt và giết chết Thạch Chi cùng các triều thần cấp cao, mang thủ cấp đễn chỗ Nhiễm Mẫn. Nhiễm Mẫn đốt thủ cấp của Thạch Chi giữa phố tại Nghiệp thành. Hậu Triệu diệt vong.

Tham khảo

Hoàng đế Hán Triệu
Tướng Hán Triệu
Năm sinh thiếu
Mất năm 351
Vua Trung Quốc bị giết
Onza

Onza là một giống thú to lớn thuộc họ mèo. Onza được mô tả là loài báo có chân thon, lông màu đen nhưng giống chó sói. Nó khác với sư tử và báo châu Mỹ, mọi người có thể gọi nó là "Hổ châu Mỹ". Chúng thường sống ở México. Những người săn bắt nó luôn luôn cẩn thận tuyệt đối vì loài này rất nhanh nhẹn và tàn ác. Vì ít người quan tâm đến nó nên loài này đã bị tuyệt chủng. Trước khi loài này tuyệt trủng Rô-Bớt E.Mác San đã viết cuốn The Onza, nhưng chả ai tin về điều này. Cho đến khi chúng tuyệt chủng, và con cuối cùng đã bị thợ săn bắn chết.

Lịch sử
Năm 1938, và một lần nữa vào năm 1986, các động vật giống báo sư tử bị bắn ở Sinaloa đã được xác định là onza. Mẫu vật sống duy nhất đã được kiểm tra đã được đóng góp bởi một chủ trại tên là Andres Murillo. Trong tháng 1 năm 1986, ông bắn con vật mà ông cho là một con báo đốm Mỹ tấn công ông. Song, nó không phải là một con báo đốm, và ông đã mang nó đến Vega, người sở hữu một trang trại gần đó. Nó là một cá thể cái nặng 60 lb (27 kg). Chiều dài cơ thể không bao gồm đuôi là 45 inch (1,1 m) và đuôi là 23 inch (58 cm). Con mèo có bề ngoài của một con báo sư tử với một cơ thể rất mảnh, dài và chân mảnh, dài như chân chó. Người ta đã tìm thấy hươu trong dạ dày của nó, cho thấy nó đã ăn trước đó không lâu.

Chú thích

Tham khảo
 
Neil B. Carmony. Onza! The Hunt for a Legendary Cat. High Lonesome Books (1995)
Loren Coleman. Cryptozoology A To Z. Fireside (1999)
Robert E. Marshall. The Onza. The Story of the Search for the Mysterious Cat of the Mexican Highlands. Exposition (1961)
Karl P.N. Shuker. Mystery Cats of the World. Robert Hale (1989)
Karl P.N. Shuker. The New Zoo: New and Rediscovered Animals of the Twentieth Century. House of Stratus (2002)

Họ Mèo
Văn học dân gian Mexico
Mèo trong văn hóa đại chúng
Văn hóa dân gian México
Đảo Ốc Hoa

Đảo Ốc Hoa là một bãi cát thuộc nhóm đảo Lưỡi Liềm của quần đảo Hoàng Sa. Đảo cách đảo Hoàng Sa 4,2 hải lý (7,8 km) về phía đông bắc và cách bãi Xà Cừ 2,1 km về phía tây.

Đảo Ốc Hoa là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc. Hiện nay, Trung Quốc đang kiểm soát đảo này.

 Tên gọi: đảo Ốc Hoa; tiếng Anh: chưa rõ; , Hán-Việt: Toàn Phú đảo
Tên đảo xuất phát từ tên của loại sản vật biển "ốc hoa" ở Hoàng Sa. Sách Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn chép:

Sau này, bộ sử Đại Nam thực lục (tiền biên) nhắc lại:

 Đặc điểm: cấu thành chủ yếu từ cát san hô cùng với mảnh vụn từ tảo san hô và trùng lỗ. Đảo có chiều dài từ đông sang tây khoảng 315 m, chiều rộng từ bắc xuống nam khoảng 95 m nhưng hình thể vẫn tiếp tục thay đổi. Hiện diện tích của đảo vào khoảng 3 ha. Mặt bắc của đảo cao hơn mặt nam.

Tham khảo

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Đảo Ốc Hoa, Google Maps

Ốc Hoa
Gianluca Pagliuca

Gianluca Pagliuca (; (sinh ngày 18 tháng 12 năm 1966 tại Bologna) là một cựu thủ môn bóng đá người Ý.

Thống kê 

|1986/87||rowspan="8"|Sampdoria||rowspan="8"|Serie A||0||0||||||||||||
|1987/88||2||0||||||||||||
|1988/89||33||0||||||||||||
|1989/90||34||0||||||||||||
|1990/91||32||0||||||||||||
|1991/92||34||0||||||||||||
|1992/93||29||0||||||||||||
|1993/94||34||0||||||||||||
|1994/95||rowspan="5"|Internazionale Milano||rowspan="5"|Serie A||34||0||||||||||||
|1995/96||34||0||||||||||||
|1996/97||34||0||||||||||||
|1997/98||34||0||||||||||||
|1998/99||29||0||||||||||||
|1999/00||rowspan="7"|Bologna||rowspan="6"|Serie A||32||0||||||||||||
|2000/01||34||0||||||||||||
|2001/02||34||0||||||||||||
|2002/03||34||0||||||||||||
|2003/04||33||0||||||||||||
|2004/05||38||0||||||||||||
|2005/06||Serie B||41||0||||||||||||
|2006/07||Ascoli||Serie A||23||0||||||||||||
632||0||||||||||||
632||0||||||||||||
|}

|1991||3||0
|1992||3||0
|1993||8||0
|1994||13||0
|1995||3||0
|1996||0||0
|1997||3||0
|1998||6||0
!Total||39||0
|}

Danh hiệu

Câu lạc bộ 
U.C. Sampdoria
 Serie A: 1990–91
 Coppa Italia: 1987–88, 1988–89, 1993–94
 Supercoppa Italiana: 1991
 UEFA Cup Winners' Cup: 1990
F.C. Internazionale Milano
 UEFA Cup: 1998

Quốc tế 
Đội tuyển Italia
 FIFA World Cup: 3rd place 1990, runner-up 1994

Cá nhân 
F.C. Internazionale Milano
 Guerin d'Oro: 1996–97
Bologna
 Guerin d'Oro: 2004–05

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 

Sinh năm 1966
Thủ môn bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Cầu thủ bóng đá Ý
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá U.C. Sampdoria
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 1996
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Ý
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Cầu thủ bóng đá Bologna F.C. 1909
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990
Cầu thủ vô địch UEFA Europa League
Mèo đốm Margay

Mèo đốm Margay (danh pháp hai phần: Leopardus wiedii) là một loài mèo đốm thuộc họ Mèo, bản địa Trung và Nam Mỹ. Được đặt tên theo Công tước Maximilian xứ Wied-Neuwied, là loài sống đơn độc, kiếm ăn ban đêm, thích những vùng hẻo lánh của rừng mưa. Mặc dù đã từng được coi là dễ bị tổn thương dẫn đến tuyệt chủng, hiện nay IUCN liệt kê nó như là "sắp bị đe dọa". Chúng lang thang ở các khu rừng nhiệt đới từ México đến Argentina.

Về bề ngoài thì mèo đốm Margay rất giống loài mèo gấm Ocelot (Leopardus pardalis) to lớn hơn, nhưng có đầu ngắn hơn một chút, đôi mắt lớn hơn, còn đuôi và chân thì dài hơn. Nó nặng từ 2,6 – 4 kg, với chiều dài cơ thể từ 48 – 79 cm, và chiều dài đuôi từ 33 – 51 cm. Không giống như hầu hết các con mèo khác, mèo cái chỉ có hai núm vú. Lông màu nâu, điểm nhiều hàng đốm màu nâu sẫm hoặc đen và các sọc dọc. Phần bụng nhạt màu hơn, dao động từ màu vàng da bò đến trắng, và đuôi có nhiều dải sẫm màu với chỏm đuôi màu đen. Phần sau của tai màu đen với những đốm trắng tròn ở trung tâm.

Phân loài
Leopardus wiedii wiedii, đông và trung bộ Brasil, Paraguay, Uruguay, bắc Argentina
Leopardus wiedii amazonicus, tây Brasil, phần nội địa Peru, Colombia và Venezuela
Leopardus wiedii boliviae, Bolivia
Leopardus wiedii cooperi, bắc México
Leopardus wiedii glauculus, trung bộ México
Leopardus wiedii nicaraguae, Honduras, Nicaragua, Costa Rica
Leopardus wiedii oaxacensis, nam México
Leopardus wiedii pirrensis, Panama, Colombia, Ecuador, Peru
Leopardus wiedii salvinius, Chiapas, Guatemala, El Salvador
Leopardus wiedii yucatanicus, Yucatán

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

W
Động vật có vú Bolivia
Động vật có vú Brasil
Động vật có vú Ecuador
Động vật có vú Guatemala
Động vật có vú Guyana
Động vật có vú Costa Rica
Động vật có vú Honduras
Động vật có vú México
Động vật có vú Paraguay
Động vật có vú Peru
Động vật có vú Venezuela
Động vật được mô tả năm 1821
Động vật Guianas
Động vật có vú Colombia
Coppa Italia

Coppa Italia (Cúp Ý) là một giải đấu cúp thường niên trong hệ thống các giải thi đấu nhà nghề của bóng đá Ý. Giải đấu đầu tiên được tổ chức vào năm 1922, nhưng giải lần thứ hai thì phải tới năm 1936 mới được tổ chức tiếp. Giải đấu được tổ chức bởi Lega Serie A từ mùa giải 2009–10.

Juventus là câu lạc bộ giàu thành tích nhất giải đấu với 14 lần vô địch. Juventus là đội lọt vào chung kết nhiều nhất với 21 lần. Đội vô địch sẽ được gắn một phù hiệu 3 màu (tiếng Ý: coccarda) giống như phù hiệu của lực lượng không quân, và được vào thẳng vòng bảng UEFA Europa League mùa giải tiếp theo.

Lịch sử

Thể thức
Giải đấu thi đấu theo thể thức loại trực tiếp, việc chia cặp và lên lịch thi đấu được thực hiện trước khi giải đấu bắt đầu. Mỗi vòng đấu sẽ chỉ diễn ra trong một lượt đấu, tới vòng bán kết thì sẽ theo thể thức lượt đi lượt về. Nếu một trận đấu kết thúc với tỉ số hoà thì sẽ thi đấu thêm hiệp phụ, nếu sau 120ph tỉ số hoà được giữ nguyên thì hai đội sẽ đá luân lưu. Đội vô địch sẽ được tham dự UEFA Europa League (tên cũ là UEFA Cup) mùa tới. Nếu đội vô địch đã giành quyền tham dự UEFA Champions League thì suất tham dự UEFA Europa League sẽ dành cho đội về nhì. Nếu cả hai đội đều đã tham dự UEFA Champions League hoặc vì một lý do nào đấy không thể tham dự UEFA Europa League thì suất này sẽ được chuyển cho đội có thứ hạng cao nhất tiếp theo đó ở Serie A.

Giải đấu có tổng cộng 8 vòng đấu. Vòng 1 khởi tranh vào tháng 8, dành cho những đội bóng ở hạng thấp nhất (ngoài hai hạng Serie A và Serie B). Các đội bóng ở Serie B sẽ tham dự vòng hai, 12 đội bóng xếp hạng thấp nhất ở Serie A mùa trước (trừ phi một đội bóng được thi đấu ở cúp châu Âu năm đó) sẽ tham dự vòng 3 vào cuối tháng 8. 8 đội bóng còn lại của Serie A sẽ bắt đầu giải đấu từ lượt đấu thứ 4 vào tháng 1, để chọn ra 16 đội vào vòng tiếp theo. Vong 1/16, vòng tứ kết và lượt đi vòng bán kết sẽ diễn ra liên tục ngay sau khi kết thúc vòng 4, còn trận bán kết lượt về thì sẽ chỉ diễn ra 2 tháng sau đó vào tháng 4, trận chung kết được tổ chức vào tháng 5. Từ mùa bóng 2007-08 người ta đã thay thế 2 lượt di-về của trận chung kết bằng một trận chung kết duy nhất tổ chức ở Olimpico, Roma.

Các trận chung kết

Thành tích của các đội

Vô địch

Chú thích: Năm 1922 các đội bóng tham dự giải chỉ là những đội bóng nhỏ và trung bình, các câu lạc bộ lớn hơn đã tự tổ chức một giải đấu riêng không thuộc hệ thống của FIGC.

Lọt vào chung kết
Ghi chú: từ năm 1968 tới năm 1971, FIGC tổ chức vòng chung kết thay vì các trận bán kết và chung kết. Chỉ đội đứng thứ nhất và thứ hai của vòng chung kết mới được tính là đá chung kết.

Nhà vô địch các năm

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Coppa Italia
Giải đấu bóng đá tại Ý
Khởi đầu năm 1922 ở Ý
Cúp bóng đá quốc gia
Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng hậu

Nguyên Thánh Thiên Cảm hoàng hậu (chữ Hán: 元聖天感皇后, ? - tháng 1, 1287), còn gọi Thiên Cảm Hoàng hậu 
(天感皇后) hay Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng thái hậu
(元聖天感皇太后) là Hoàng hậu của Trần Thánh Tông, mẹ ruột của Trần Nhân Tông.

Tiểu sử
Nguyên Thánh hoàng hậu tên thật là Thiều (韶). Xuất thân của bà rất cao quý, cha là Khâm Minh đại vương Trần Liễu, con trưởng của Thái Tổ Chí Hiếu hoàng đế Trần Thừa, anh ruột của Trần Thái Tông. Bà gọi Thái Tông hoàng đế bằng chú, Thái thượng hoàng Trần Thừa bằng ông nội. Mẹ bà không được ghi chép lại, có lẽ là Thiện Đạo quốc mẫu, húy là Nguyệt, Kế thất của An Sinh vương.

Bà có các anh là Tuệ Trung Thượng sĩ Trần Tung, Vũ Thành vương Trần Doãn, Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn và Tĩnh Quốc vương Trần Quốc Khang, đều là những tên tuổi ảnh hưởng lớn trong hoàng tộc. Ngoài ra, theo ghi nhận thì bà là con gái thứ năm của Khâm Minh đại vương, nên trước đó bà còn 4 người chị nữa, nhưng hiện không rõ được danh tính.

Năm 1237, do sự sắp xếp của Trần Thủ Độ, vua Trần Thái Tông bị buộc phải phế Chiêu Thánh hoàng hậu với lý do không con mà rước vợ cả của Trần Liễu là Thuận Thiên công chúa về làm hoàng hậu. Vì bất bình mà Trần Liễu đã nổi loạn ở sông Cái. Sau đầu hàng và bị giáng chức, biếm ra Yên Sinh. Không rõ Trần Thị Thiều có đi theo cha ra đất Yên Sinh hay vẫn ở kinh thành.

Năm Nguyên Phong thứ 8 (1258), tháng 2, Thái tử Trần Hoảng lên kế vị, sử gọi Trần Thánh Tông. Tháng 8 năm ấy, bà được sách phong làm Thiên Cảm phu nhân (天感夫人), rồi không lâu sau thì chính thức phong làm Hoàng hậu. Ngày 11 tháng 11 năm ấy, Hoàng hậu sinh ra Hoàng trưởng tử Trần Khâm, tức Nhân Tông hoàng đế. Như vậy, bà đã gặp gỡ và được Thánh Tông sủng hạnh ít nhất khoảng đầu năm đó, ngay khoảng thời gian Thánh Tông kế vị hoặc sớm hơn nữa.

Năm Bảo Phù thứ 6 (1278), mùa đông, Thánh Tông nhường ngôi cho thái tử Khâm, tức hoàng đế Nhân Tông. Nhân Tông tôn vua cha làm Thái thượng hoàng, tôn mẹ làm Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng thái hậu (元聖天感皇太后).

Năm Đinh Hợi, Trùng Hưng năm thứ 3 (1287), vào tháng 1, Hoàng thái hậu băng, không rõ bao nhiêu tuổi. Về sau Trần Anh Tông lên ngôi, ban tên húy kị của các Hoàng hậu, bà được gọi húy là Hâm (歆).

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư

Ghi chú

Hoàng hậu nhà Trần
Mất năm 1287
Trần Hưng Đạo
Mèo núi Andes

Mèo núi Andes (danh pháp hai phần: Leopardus jacobitus) là một loài động vật thuộc họ Mèo. Mèo núi Andes phân bố ở dãy núi Andes ở các quốc gia Peru, Bolivia, Chile và Argentina. Có ít hơn 2500 cá thể được cho là đang tồn tại.

Mô tả

Môi trường sống và bề ngoài tương tự mèo pampas nên cũng giống báo tuyết. Nó sống ở độ cao khoảng 3.500-4.800 m, cao hơn nhiều vùng có cây để leo trèo ẩn nấp và nước uống. Kích thước tương đương mèo nhà, nhưng trông lớn hơn vì đuôi dài và bộ lông dày. Cũng giống như báo tuyết, bộ lông mèo núi Andes màu xám bạc, với phía dưới màu trắng và có nhiều chấm đen và sọc. Có vòng xuyến màu đen xung quanh đuôi và rìa.
Phạm vi chiều dài cơ thể từ 57 đến 64 cm, chiều dài đuôi là 41 đến 48 cm, vai chiều cao khoảng 36 cm và trọng lượng cơ thể là 5,5 kg.

Hình ảnh

Tham khảo

J
Động vật có vú Chile
Động vật có vú Andes
Động vật có vú Argentina
Động vật có vú Bolivia
Động vật có vú Peru
Động vật được mô tả năm 1865
Thập lục quốc Xuân Thu

Thập lục quốc Xuân Thu (), là một biên niên sử viết về thời kỳ Đông Tấn-Thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc. Do Thôi Hồng (崔鴻) thời Bắc Ngụy viết từ năm 501 đến 522.

Vào cuối thời Bắc Ngụy, sử quan Thôi Hồng đã bí mật viết "Thập lục quốc Xuân Thu", tổng cộng có 100 quyển. Thuật ngữ "Ngũ Hồ thập lục quốc" được đặt dựa theo biên niên sử này. "Thập lục quốc Xuân Thu" đã phá bỏ truyền thống trong quá khứ, quốc thư các nước được gọi là "lục", các đế kỉ được viết là "truyện", trình bày các sự kiện lịch sử của các nước theo niên hiệu. Các sự tích về quốc chủ các nước, theo thể lệ chính sử tại thế kỷ này, không dùng quan niệm "quý Trung Hoa song khinh rẻ di địch". Nó cũng là một nguồn tham khảo chính cho Ngụy thư và Tấn thư

Biên niên sử này bắt đầu biến mất từ những năm đầu thời nhà Đường và không còn tồn tại nguyên vẹn. Mặc dù ban đầu có 100 quyển, lời tựa và một bảng theo thứ tự niên đại. Đến đầu thời nhà Tống, nhiều phần của tác phẩm đã bị mất và chỉ còn lại khoảng 20 quyển, được Tư Mã Quang trích dẫn rộng rãi. Có hai phiên bản hiện còn lại từ cuối thời nhà Minh, bản của Đồ Kiều Tôn (屠喬孫) gọi là Đồ bản (屠本) bao gồm 100 quyển, và bản của Hà Tang (何镗) gọi là Hà bản (何本) bao gồm 16 quyển, tái bản trong Hán Ngụy tùng thư (漢魏叢書), một tài liệu lịch sử. Đồ bản được xuất bản lần thứ ba vào năm 1781. Ngoài ra còn có phiên bản 100 quyển cùng với một bảng theo thứ tự niên đại từ cuối thời nhà Thanh của Thang Cầu (湯球), lấy từ bản của Hà Tang và các tư liệu khác.

Nội dung

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 陈长琦、周群，〈《十六国春秋》散佚考略〉

Sách lịch sử về Trung Quốc
Ngũ Hồ thập lục quốc
Mèo manul

Mèo manul hay mèo Pallas (tên khoa học Otocolobus manul) là một loài mèo hoang nhỏ có nguồn gốc từ đồng cỏ và cây bụi trên núi ở Kavkaz, Hindu Kush, một phần của dãy Himalaya, Cao nguyên Tây Tạng, Thiên Sơn và dãy núi Nam Siberia. Với bộ lông dài và rậm, nó thích nghi tốt với khí hậu lục địa lạnh giá ở khu vực ít mưa và trải qua nhiều nhiệt độ. Chiều dài đầu và thân của nó từ 46 đến 65 cm với đuôi dài 21 đến 31 cm. Tai của nó được đặt thấp ở hai bên đầu để có thể ló đầu quan sát qua chướng ngại vật mà không cần cụp tai và chỉ ló ra phần đầu nhỏ.

Đặc điểm
Mèo manul có kích thước tương tự như mèo nhà, với thân có chiều dài từ 46 đến 65 cm và đuôi dài 21 đến 31 cm. Nó nặng 2,5 đến 4,5 kg. Lông có màu nâu vàng nhạt với những sọc dọc sẫm màu trên thân và hai chân trước. Bộ lông mùa đông xám hơn và ít hoa văn hơn so với bộ lông mùa hè. Có các vòng màu đen rõ ràng trên đuôi và các đốm sẫm màu trên trán. Má màu trắng với các sọc màu đen hẹp chạy từ khóe mắt. Cằm và cổ họng cũng màu trắng, hòa vào bộ lông mượt màu ánh xám của phần bụng. Các viền màu đen và trắng đồng tâm xung quanh hai mắt làm nổi bật hình dạng tròn của chúng. Các chân ngắn hơn cân xứng theo tỷ lệ so với những con mèo khác, tai nằm rất thấp và xòe rộng, và nó có móng vuốt ngắn bất thường. Khuôn mặt ngắn hơn so với những con mèo khác, tạo ra cho nó một bộ mặt dẹt. Các hàm ngắn hơn có ít răng hơn so với thông thường ở các loài mèo, với cặp răng tiền hàm đầu tiên của hàm trên bị thiếu.

Phân bố và sinh cảnh 

Mèo manul là loài bản địa các vùng thảo nguyên Trung Á, ở độ cao lên đến 5.050 mét. Chúng được tìm thấy trong các khu vực Transkavkaz và Transbaikal của Nga, ít thấy hơn ở các nước cộng hòa Altai, Tyva, và Buryatia. Nó cũng sống ở Kyrgyzstan, Kazakhstan, Mông Cổ, Kashmir ở Ấn Độ và ở hầu khắp miền Tây Trung Quốc, đặc biệt là ở cao nguyên Tây Tạng. Năm 1997, lần đầu tiên có báo cáo là chúng có mặt ở phía đông dãy núi Sayan. Các quần thể trong khu vực biển Caspi, Afghanistan và Pakistan đang suy giảm và ngày càng bị cô lập. Năm 2008, một cá thể mèo manul lần đầu tiên đã được chụp ảnh bằng bẫy máy ảnh tại vườn quốc gia Khojir của Iran.

Phân loài
Ba phân loài được công nhận:
 Otocolobus manul manul (Pallas, 1776) — sinh sống ở phía bắc của phạm vi phân bố: sông Jida, phía nam hồ Baikal, đông Siberia, Mông Cổ, miền tây Trung Quốc;
 Otocolobus manul nigripecta (Hodgson, 1842) — sinh sống ở Tây Tạng và Kashmir Ấn Độ;
 Otocolobus manul ferruginea (Ognev, 1928) — sinh sống ở tây nam của phạm vi phân bố: rặng núi Missanev, dãy núi Kopet-Dag, Transcapia, bắc Iran, tây nam Turkestan, Afghanistan, Baluchistan.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1776
Động vật có vú Azerbaijan
Động vật có vú Pakistan
Động vật có vú châu Á
Động vật Iran
Động vật có vú châu Âu
Động vật có vú Bhutan
Động vật có vú Trung Quốc
Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Mông Cổ
Động vật có vú Nepal
Động vật có vú Nga
Động vật có vú Uzbekistan
Hải đường Xích Kim

Hải đường Xích Kim (danh pháp hai phần: Malus sikkimensis) là một loài táo hiếm trong họ Hoa hồng. Loài này được (Wenz.) Koehne mô tả khoa học đầu tiên năm 1890. Nó là loài bản địa Trung Quốc, Nepal, Bhutan, và một phần của Ấn Độ, nơi mà nó đang bị đe dọa do mất môi trường sống. Nó có hoa màu trắng và màu hồng và trái cây màu đỏ sẫm.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

GRIN Species Profile 
Quần thực vật Trung Hoa

S
Thực vật được mô tả năm 1890
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Assam
Thực vật Myanmar
Thực vật Nepal
Thực vật Tây Tạng
Loài thiếu dữ liệu theo Sách đỏ IUCN
Cây Nepal
Binh nhất

Binh nhất (tiếng Anh: Private first class), là một cấp bậc quân sự trong lực lượng vũ trang của nhiều quốc gia.

Hình ảnh

Xem thêm 
 Binh nhì
 Hạ sĩ
 Trung sĩ
 Thượng sĩ
 Quân hàm Quân đội nhân dân Việt Nam
Quân hàm Công an Nhân dân Việt Nam

Chú thích 

Quân hàm
Bìm bịp khoang

Bìm bịp khoang (danh pháp hai phần: Centropus ateralbus) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, thuộc họ Cuculidae. Bìm bịp khoang là đặc hữu quần đảo Bismarck ở Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 

A
Chim Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1826
Antonis Samaras

Antonis Samaras (tiếng Hy Lạp: Αντώνης Σαμαράς, phát âm là [andonis Samaras, sinh ngày 23 tháng năm 1951) là một nhà kinh tế và chính trị người Hy Lạp đã làm lãnh đạo Dân chủ, đảng bảo thủ chính của Hy Lạp, từ năm 2009. Ông tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Chính phủ Hy Lạp vào ngày 20 tháng 6 năm 2012. Samaras cũng đã từng là Bộ trưởng Bộ Tài chính vào năm 1989, sau đó Bộ trưởng Bộ Ngoại giao 1989-1990 và một lần nữa từ năm 1990 đến 1992. Sau đó, ông là Bộ trưởng Bộ Văn hóa trong năm 2009.
Ông được biết đến với những tranh cãi năm 1993, khi trên thực tế ông đã khiến chính phủ dân chủ mới, trong đó ông là thành viên, sụp đổ khỏi quyền lực. Mặc dù vậy, ông quay lại đảng này vào năm 2004 và được bầu với tỷ lệ sát sao làm lãnh đạo trong một cuộc bầu cử trong nội bộ đảng vào cuối năm 2009. Ông là nhà lãnh đạo lần thứ 7 của đảng kể từ khi đảng này được thành lập vào năm 1974.

Tiểu sử 
Sinh ra tại Athens, Samaras theo học ở các trường Cao đẳng Athens (được thành lập bởi bà cố ngoại của mình, Stefanos Delta, và Emmanouil Benakis, cha chồng của Delta), và tốt nghiệp từ Đại học Amherst vào năm 1974 với bằng kinh tế, và sau đó từ Đại học Harvard vào năm 1976 với bằng thạc sĩ. Ông là nghị sĩ Quốc hội Hy Lạp cho quận Messenia (1977-1996 và 2007-nay) cũng như bộ trưởng các bộ tài chính, ngoại giao, văn hóa. Ông là con trai của Tiến sĩ Konstantinos Samaras, Giáo sư Tim mạch, và Lena quá cố, Zannas nhũ danh, một cháu gái ngoại của tác giả Penelope Delta. Anh trai của ông, Alexander, là một kiến trúc sư. Chú nội của ông, George Samaras, là một thành viên thường trực của Quốc hội cho Messenia trong thập niên 1950 và thập niên 60.

Tham khảo 

Thủ tướng Hy Lạp
Sinh năm 1951
Khủng hoảng nợ chính phủ Hy Lạp
Nhân vật còn sống
Người Athena
Bìm bịp đen lớn

Bìm bịp đen lớn (danh pháp hai phần: Centropus menbeki) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae.

Bìm bịp đen lớn phân bố ở Indonesia và Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 

M
Chim New Guinea
Hwasong-6

Hwasong-6 (), là loại tên lửa đạn đạo chiến thuật tầm ngắn dưới 1000 km (SRBM) do Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên sản xuất dựa trên phiên bản tên lửa Scud-C của Liên Xô. Hwasong-6 là phiên bản tiếp nối cũng như cải tiến của  (mẫu tên lửa dựa trên phiên bản R-17 Elbrus (Scud-B) của Liên Xô).

Quá trình nghiên cứu và sản xuất 
Hwasong-6 bắt đầu được nghiên cứu từ năm 1988, với mục tiêu là tăng tầm bắn cũng như độ chuẩn xác cao hơn so với Hwasong-5. Tên lửa này được thử nghiệm lần đầu vào tháng 6 năm 1990. Hwasong-6 cũng được đi vào sản xuất ngày từ năm đó. Đến năm 1991, nó bắt đầu được thay thế cho các tên lửa Hwasong-5. Sau này, Hwasong-6 cũng dần được bổ sung bằng tên lửa  (hay còn gọi là Nodong-1) và tên lửa .

Tính năng 

Hwasong-6 có độ lệch mục tiêu chỉ , khá chuẩn so với các loại tên lửa tầm thấp cùng thời. Trọng lượng khoảng , cơ bản thì nó cũng giống với phiên bản Hwasong 5. Do sự khó khăn trong việc mua sắm các xe chở tên lửa MAZ-543 nên Triều Tiên bắt đầu tự sản xuất các xe tên lửa di động. Trung bình mỗi tháng, Triều Tiên có thể cho ra lò từ 4–8 tên lửa Hwasong-6. Tính đến năm 1999, nước này đã sản xuất được từ 600 đến 1.000 Hwasong-6, trong đó 25 đã được đưa ra trong các thử nghiệm, 300-500 đã được xuất khẩu, và 300–600 đã và đang phục vụ trong Quân đội Nhân dân Triều Tiên.

Xuất khẩu 
Tên lửa Hwasong 6 đã được xuất khẩu đến một số quốc gia. Hwasong-6 đã trở thành mẫu để sản xuất tên lửa Shahab-2 (phiên bản Scud-C của Iran). Syria cũng từng dàn xếp với Triều Tiên để nhận loại tên lửa này. Vào năm 2004, Sudan cũng bị cáo buộc là đã nhận một số tên lửa Hwasong 6 (Scud C) và một số ít Scud D từ Syria.

Ở Việt Nam, Scud-B/C của Liên Xô và Hwasong-6 của Triều Tiên được coi như lực lượng dự bị chiến lược mang tính răn đe cao, trực thuộc đoàn tên lửa mặt đất B90.

Các quốc gia sử dụng

Hiện tại 
 
  Hwasong-6 và Shahab-2
  11 tên lửa giao năm 2009
  40–50
  Shahab-2 và Hwasong-6

Chưa chắc chắn

Xem thêm 
 
 Hwasong-11A
 Hwasong-11D
 Shahab-2
 Scud

Chú thích 

Tên lửa Scud
Tên lửa Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Quan hệ Liên Xô-Triều Tiên
Bìm bịp trán trắng

Bìm bịp trán trắng (danh pháp hai phần: Centropus superciliosus) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae. Bìm bịp trán trắng phân bố ở châu Phi cận Sahara.

Chú thích

Tham khảo
 

S