Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Đồng bằng Thanh Hóa

Đồng bằng Thanh Hóa là vùng đồng bằng nằm trong địa giới hành chính tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam, chủ yếu được bồi đắp bởi phù sa của hệ thống sông Mã, hệ thống sông Yên và hệ thống sông Bưởi. Một phần của đồng bằng này, bao gồm các xã phía bắc huyện Nga Sơn thực chất thuộc vùng đồng bằng sông Hồng.

Đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng
Đồng bằng Thanh Hóa có dạng một tam giác châu, với đỉnh là vùng Bái Thượng (huyện Thọ Xuân), đáy là đường bờ biển từ Nga Sơn đến Tĩnh Gia. Rìa phía bắc của đồng bằng được giới hạn bởi dãy núi Thạch Thành - Bỉm Sơn, rìa phía tây nam là dãy núi thuộc huyện Như Thanh. Bề mặt đồng bằng này hơi nghiêng về phía Biển Đông. Độ cao địa hình từ 7 m đến 1 m, có nhiều núi đồi dạng đảo sót với độ cao từ vài chục mét đến vài trăm mét, trong đó có một số núi đá vôi dốc đứng. Đồng bằng này được cấu tạo từ đất đá bở rời Đệ Tứ với chiều dày từ 5 m đến 70–80 m, phủ trên các đá cổ Proterozoi đến Neogen.

Trên đồng bằng Thanh Hóa có ba loại đất trồng phổ biến:
 Feralit tại vùng đồi núi ven đồng bằng.
 Đất phù sa và đất bãi ven biển (gồm đất ven sông, đất phù sa ven biển và đất cát).
 Đất mặn ven biển.

Khí hậu
Đồng bằng Thanh Hóa nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm, có mùa đông ngắn và mùa hạ kéo dài. Thời kì lạnh nhất là tháng 1 đến tháng 2, nhiệt độ trung bình là 18 ⁰C; thời kì nóng nhất là tháng 6 đến tháng 7 với nhiệt độ trung bình đạt 29 ⁰C.

Phạm vi hành chính, diện tích và dân số
Phạm vi hành chính của đồng bằng Thanh Hóa gồm thành phố Thanh Hoá, thành phố Sầm Sơn và thị xã Bỉm Sơn (trừ phường Bắc Sơn), các huyện Thiệu Hóa, Nông Cống, Hoằng Hóa, Nga Sơn, Hậu Lộc, Quảng Xương, Thọ Xuân (trừ các xã Xuân Phú, Thọ Lâm, Xuân Châu, Xuân Thắng, Quảng Phú), Vĩnh Lộc (trừ các xã Vĩnh Hưng, Vĩnh Hùng, Vĩnh Thịnh, Vĩnh Quang, Vĩnh Long), Triệu Sơn (trừ các xã Thọ Sơn, Bình Sơn, Thọ Bình, Triệu Thành), Tĩnh Gia (trừ các xã Phú Sơn, Phú Lâm, Trường Lâm, Tân Trường), Hà Trung (trừ các xã Hà Long, Hà Đông, Hà Lĩnh, Hà Sơn, Hà Tiến, Hà Tân), Yên Định (trừ xã Yên Lâm).

Diện tích của đồng bằng Thanh Hóa, bao gồm toàn bộ diện tích các đơn vị hành chính nêu trên, vào khoảng 2.600 km² (chiếm khoảng 24% diện tích tỉnh Thanh Hóa), với dân số tương ứng trong thời kì 1999-2009 là khoảng 3,400,000 người (chiếm khoảng 91% dân số tỉnh Thanh Hóa), mật độ dân số đạt khoảng 1 034 người/km². Số liệu này có thể bao gồm vùng đồi thấp ở rìa đồng bằng. Theo một tài liệu khác, diện tích của đồng bằng Thanh Hóa là 1.800 km².

Tham khảo

Địa lý Thanh Hóa
Thanh Hóa
Kakapo

Kakapo hay vẹt cú (Māori: kākāpō, nghĩa là vẹt đêm), danh pháp hai phần: Strigops habroptilus, là một loài chim trong họ Strigopidae. Nó là một loài vẹt không bay được đặc hữu New Zealand.

Phân loại và đặt tên
Kakapo được nhà điểu học người Anh George Robert Gray mô tả lần đầu năm 1845. Tên khoa học của nó xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại, tên chi (Strigops) strix, sở hữu cách strigos "cú", và ops "mặt", tên loài (habroptilus) habros "mềm", và ptilon "lông vũ". Nghiên cứu phát sinh chủng loài hiện nay đã chứng minh vị trí độc nhất của Kakapo trong chi Strigops cũng như với các họ hàng gần nhất là vẹt caca New Zealand và vẹt Kea (cả hai đều thuộc chi Nestor). Chúng được coi là thuộc về liên họ Strigopoidea (= Nestoroidea) Kakapo cũng được đề xuất đặt trong họ Strigopidae.

Một số tác giả cho rằng tổ tiên chung của kakapo và Nestor bị cô lập với các loài vẹt còn lại khi New Zealand tách ra khỏi siêu lục địa Gondwana, khoảng 80-85 triệu năm trước và khoảng 70 triệu năm trước thì kakapo rẽ khỏi chi Nestor. Tuy nhiên, ngay trong Wright et al. (2008) thì các tác giả cũng đưa ra một số liệu thời gian khác cho sự tách ra của tổ tiên chung của kakapo + Nestor khỏi các dạng vẹt khác là 50 triệu năm trước và điều này là khá phù hợp với các kết quả phân tích của Jarvis et al. (2014) khi cho rằng Psittaciformes tách ra khỏi Passeriformes khoảng 55 triệu năm trước.

Bảo tồn
Kakapo là loài cực kỳ nguy cấp, tính đến tháng 6 năm 2016, chỉ 154 cá thể đang sống được biết đến, hầu hết trong số đó đã được đặt tên gọi. Sự vắng mặt của động vật ăn thịt khiến loài này mất khả năng bay. Do quá trình thực dân hóa của người Polynesia và người châu Âu và họ du nhập những động vật ăn thịt chẳng hạn như mèo, chuột, chồn sương, và chồn ecmin, Kakapo đã gần như bị xóa sổ. Những nỗ lực bảo tồn bắt đầu vào những năm 1890, nhưng không thành công lắm, người ta cũng có kế hoạch phục hồi Kakapo trong những năm 1980. Tính đến tháng 4 năm 2012, những con Kakapo sống sót được bảo tồn trên ba hải đảo không có loài săn mồi, trên các đảo Codfish (Whenua Hou), Anchor và Little Barrier, được giám sát chặt chẽ. Hai đảo lớn Fiordland, Resolution và Secretary, là chủ đề của các hoạt động phục hồi sinh thái quy mô lớn để chuẩn bị tự duy trì hệ sinh thái với môi trường sống thích hợp cho các con Kakapo.

Chú thích

Tham khảo
 

H
Chim New Zealand
Động vật đặc hữu New Zealand
Động vật được mô tả năm 1845
Động vật ăn cỏ
Chim không bay
Strigopidae
Duymadık, Gümüşhane

Duymadık là một xã thuộc thành phố Gümüşhane, tỉnh Gümüşhane, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 41 người.

Dân số

Chú thích

Liên kết ngoài
Google Data Liberation Front

Google Data Liberation Front là một nhóm kỹ sư thuộc Google có nhiệm vụ là "giúp người dùng dễ dàng mang dữ liệu vào và ra khỏi các dịch vụ của Google". Hiện tại nhóm này hỗ trợ việc lấy dữ liệu ra từ 25 dịch vụ của Google. Nhóm này được thành lập để đảm bảo rằng các cá nhân và công ty sử dụng các dịch vụ của Google đều có thể lấy dữ liệu của họ trước khi chấm dứt sử dụng dịch vu của Google.

Google Takeout
Sau 4 năm nghiên cứu tời năm 2007 tới năm 2012, nhóm đã cho ra sản phẫn đầu tiên mang tên Google Takeout, cho phép người dùng tải về tất cả dữ liệu của họ ở mọi thời điểm

Google Takeout đã bị chỉ trích vì dịch vụ hiện tại chưa cho phép lây dữ liệu từ nhiều dịch vụ của Google

Chú thích

Dịch vụ Google
Altınoluk, Edremit

Altınoluk là một thị trấn thuộc huyện Edremit, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 14.717 người.

Chú thích

Tham khảo

Cộng đồng ngư nghiệp ở Thổ Nhĩ Kỳ
Ogasawara

Ogasawara  có thể đề cập đến:

 Ogasawara Nagakiyo (1162-1242)
 Ogasawara Nagakuni (1824-1877)
 Ogasawara Nagamichi (1822-1891)
 Ogasawara Naganari (1867-1958)
 Ogasawara Nagashige (1650-1732)
 Ogasawara Nagatada (?-1590)
 Ogasawara Nagatoki (1519-1583)
 Ogasawara Nagatsune (1179-1247)
 Ogasawara Tadanobu (1862-1897)
 Ogasawara Tadazane (1596-1667)
 Ogasawara Ujioki (1529-1569)
 10169 Ogasawara - một tiểu hành tinh vành đai chính.
 Quần đảo Ogasawara

Họ người Nhật Bản
Trang định hướng địa danh
Cadillac (định hướng)

Cadillac  có thể đề cập đến:

Cadillac, một bộ phận của công ty sản xuất ô tô Mỹ General Motors
Cadillac, Michigan, USA
Cadillac Mountain, Maine, USA
Cadillac, Saskatchewan, Canada
Cadillac, Gironde

Trang định hướng địa danh
Delaware (định hướng)

Delaware  có thể đề cập đến:
 Tiểu bang Delaware, một tiểu bang miền Đông Hoa Kỳ
 Quận Delaware, một quận thuộc tiểu bang Ohio
 Quận Delaware, một quận thuộc tiểu bang Iowa
 Thành phố Delaware, Delaware (Delaware City)
 Thành phố Delaware, Ohio
 Thành phố Delaware, Iowa
 Sông Delaware
 Pháo đài Delaware

Trang định hướng
Colina

Colina  có thể đề cập đến:

Địa danh
 Colina, São Paulo, một đô thị ở bang São Paulo, Brasil.
 Colina, Chile
 Colina (khu tự quản), một khu tự quản thuộc bang Falcón, Venezuela.
 Barrios de Colina, một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha.

Tên người

Sinh học
 Chi Colina, một loài ốc biển thuộc họ Cerithiidae.

Trang định hướng tên khoa học
Địa lý nhân văn

Địa lý nhân văn là một trong 2 phân ngành của địa lý. Địa lý nhân văn là một nhánh của khoa học xã hội nghiên cứu về thế giới, con người, cộng đồng và văn hóa có sự nhấn mạnh mối liên hệ của không gian và vị trí địa lý. Địa lý nhân văn khác với địa lý tự nhiên chủ yếu tập trung nhiều vào nghiên cứu các hoạt động của con người và dễ tiếp thu các phương pháp nghiên cứu định lượng hơn.

Các lĩnh vực của địa lý nhân văn gồm:
	Địa lý động vật
	Địa lý văn hóa
	Địa lý ngôn ngữ
	Địa lý phát triển
	Địa lý kinh tế
	Địa lý xã hội
	Địa lý bệnh lý
	Địa lý lịch sử
	Địa lý chính trị
	Địa lý nhân khẩu
	Địa lý cư trú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Critical Geographies: A Collection of Readings, Praxis (e)Press, Harald Bauder and Salvatore Engel-di Mauro (eds.) (http://www.praxis-epress.org/availablebooks/introcriticalgeog.html )
 Social Justice and the City, Ira Katznelson (Foreword), David Harvey, Blackwell Publishers, ISBN 0-631-16476-6
 "Antipode", A Radical Journal of Geography, Blackwell Publishing 
 ACME: An International E-Journal for Critical Geographies (http://www.acme-journal.org)
 Justice spatiale/Spatial Justice, a Scientific Journal centered on Spatial justice, created in 2009 (http://jssj.org/)
 Một ví dụ về tìm kiếm ý nghĩa của việc xây dựng Stonehenge, Anh Quốc.

Nhân văn
Nhân loại học
Nhân khẩu học
Khoa học xã hội môi trường
Ngư học

Ngư học (từ tiếng Hy Lạp: ἰχθύς, ikhthus, "cá" và λόγος, biểu tượng, "nghiên cứu") là một nhánh của động vật học nghiên cứu về cá. Đối tượng bao gồm cá xương (Osteichthyes), cá sụn (Chondrichthyes), và cá không hàm (Agnatha). Trong khi một số lượng lớn các loài đã được phát hiện và mô tả, khoảng 250 loài mới được chính thức được khoa học khoa học miêu tả mỗi năm. Theo FishBase, 32.200 loài cá đã được mô tả đến tháng 3 năm 2012. Số loài cá còn nhiều hơn tổng số các loài động vật có xương sống khác như: động vật có vú, động vật lưỡng cư, bò sát và các loài chim.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Động vật học

Phân hệ động vật học
Joe Allen

Joseph Michael Allen (sinh ngày 14 tháng 3 năm 1990) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người xứ Wales từng thi đấu ở vị trí tiền vệ.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế

Tham khảo

Sinh năm 1990
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2012
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Wales
Tiền vệ bóng đá nam
Nhân vật còn sống
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2020
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Quốc lộ 91C

Quốc lộ 91C là một tuyến quốc lộ chạy hoàn toàn trên địa bàn tỉnh An Giang, Việt Nam.

Lộ trình
Quốc lộ 91C có điểm đầu kết nối với quốc lộ 91 tại lý trình Km 117+000 thuộc địa bàn thành phố Châu Đốc và điểm cuối tại cửa khẩu Khánh Bình thuộc thị trấn Long Bình, huyện An Phú. Ngoài ra, tuyến đường còn kết nối với tuyến quốc lộ 21 của Campuchia. Quốc lộ 91C có tổng chiều dài là 35,5 km.

Hiện nay, quốc lộ 91C cùng với tỉnh lộ 957 là hai tuyến giao thông chính trên địa bàn huyện An Phú.

Lịch sử
Ngày 31 tháng 5 năm 2011, Bộ Giao thông Vận tải ban hành Quyết định số 1128/QĐ-BGTVT về việc chuyển đường tỉnh lộ 956 thành Quốc lộ 91C với tổng chiều dài 35,5 km.

Chú thích

Tham khảo

Giao thông An Giang
91C
Sân bay Hang Nadim

Sân bay Hang Nadim  là một sân bay ở Batam, quần đảo Riau, Indonesia. Sân bay được đặt tên theo Laksamara Hang Nadim và có đường băng dài hơn 4000 m, ban đầu được xây để làm dự bị cho sân bay Changi của Singapore trong trường hợp hạ cánh khẩn cấp. Tuy nhiên sân bay Changi đã được đầu tư phát triển, trong khu vực tam giác tăng trưởng Sijori có 5 sân bay lớn sân bay quốc tế Senai ở Johor Bahru, sân bay Raja Haji Fisabilillah ở Tanjung Pinang, đảo Bintan và sân bay Seletar.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Hang Nadim Badan Pengusahaan Batam Airport  Trang mạng chính thức
Hang Nadim Badan Pengusahaan Batam Airport  at Batam Industrial Development Association (BIDA) website

Liên kết ngoài

Sân bay Indonesia
Haematopus palliatus

Chim mò ốc Mỹ (danh pháp hai phần: Haematopus palliatus) là một loài chim trong họ Haematopodidae. Loài chim này có lông thân màu đen và trắng và mỏ màu cam dày và dài. Loài chim này dài khoảng 42 – 52 cm.
Loài này có ở bờ biển Đại Tây Dương của Bắc Mỹ từ New England đến bắc Florida, nơi nó cũng được tìm thấy ở vịnh Mexico, và phía nam đến bắc Nam Mỹ. Nó cũng được tìm thấy ở bờ Thái Bình Dương của México, Trung Mỹ và miền bắc Nam Mỹ. Trong thế kỷ 19, chúng đã trở thành tuyệt chủng cục bộ ở phía đông bắc do hoạt động săn bắn phục vụ thị trường và nhặt trứng. Sau khi nhận được bảo hộ theo Đạo luật hiệp ước chim di cư, phạm vi phân bố của chúng mở rộng về phía Bắc để tái chiếm lĩnh môi trường sống lịch sử ở New England.

Chim mò sò Mỹ gắn chặt với môi trường sống ven biển. Chúng làm tổ trên các bãi biển trên các đảo ven biển và ăn động vật không xương sống biển. Mỏ nặng lớn, được sử dụng để dò vỏ ốc mở của động vật thân mềm. Chim mò sò Mỹ đẻ một tổ hai hoặc ba quả trứng. Vào mùa đông, chúng được tìm thấy trong đàn dọc theo bờ biển từ trung tâm New Jersey đến vịnh Mexico.

Hình ảnh

Tham khảo 

  Database entry includes justification for why this species is of least concern

Liên kết ngoài 

American Oystercatcher information 
American Oystercatcher  National Audubon Society web site, Accessed ngày 8 tháng 9 năm 2012
American Oystercatcher videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
American Oystercatcher Bird Sound 

P
Chim Mỹ
Chim Puerto Rico
Micropogonias undulatus

Micropogonias undulatus là một loài cá thuộc họ Cá lù đù và có quan hệ gần gũi với Pogonias cromis, Bairdiella chrysoura), Leiostomus xanthurus, Sciaenops ocellatus, Cynoscion nebulosus, và Cynoscion regalis. Chúng thường được tìm thấy ở eo biển và cửa sông từ Massachusetts đến vịnh Mexico.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 
 Robins, C. Richard, G. Carleton Ray, and John Douglass. A Field Guide to Atlantic Coast Fishes-North America. Houghton Mifflin Company. New York. 1986. 184-188.
 
 AQUATAB 
 ITIS

U
Động vật được mô tả năm 1766
Cá ăn được
Cá Đại Tây Dương
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Sân bay Seletar

Sân bay Seletar  là một sân bay ở Seletar, Singapore. Sân bay hoàn thành năm 1928. Đây là sân bay quốc tế đầu tiên của Singapore. Sân bay thuộc quản lý của Tập đoàn Changi. Đã có đề xuất kéo dài đường băng từ 1826 lên 2000m để phục vụ cho hàng không giá rẻ nhưng sân bay Changi đã có nhà ga dành cho hàng không giá rẻ.

Tham khảo

Sân bay Singapore
Công trình xây dựng vùng Đông-Bắc, Singapore
Giao thông ở vùng Đông-Bắc, Singapore
Sân bay thành lập năm 1928
Dãy núi Quặng

Dãy núi Quặng (, , cả hai đều có nghĩa đen là dãy núi quặng) tại Trung Âu từng là biên giới tự nhiên giữa Sachsen và Bohemia trong khoảng 800 năm, từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 20. Ngày nay, biên giới giữa Đức và Cộng hòa Séc chạy ngay phía bắc đỉnh chính của dãy núi. Các đỉnh cao nhất là Klínovec (tiếng Đức:Keilberg), cao  trên mực nước biển và Fichtelberg ().

Khu vực này có vai trò quan trọng trong việc đóng góp nguồn quặng thời kỳ đồ đồng và như là nền tảng cơ sở của những giai đoạn quá độ ban đầu của khai mỏ và luyện kim từ thủ công sang công nghiệp quy mô lớn tại châu Âu, một quá trình mở đường cho sự phát triển của cách mạng công nghiệp sau này.

Tham khảo

Nguồn 
 Harald Häckel, Joachim Kunze: Unser schönes Erzgebirge. 4th edition, Häckel 2001, ISBN 3-9803680-0-9
 Peter Rölke (Hrsg.): Wander- & Naturführer Osterzgebirge, Berg- & Naturverlag Rölke, Dresden 2007, ISBN 978-3-934514-20-1
 Müller, Ralph u.a.: Wander- & Naturführer Westerzgebirge, Berg- & Naturverlag Rölke, Dresden 2002, ISBN 3-934514-11-1
 NN: Kompass Karten: Erzgebirge West, Mitte, Ost. Wander- und Radwanderkarte 1:50.000, GPS kompatibel. Kompass Verlag, 2002, ISBN 3-85491-954-9
 NN: Erzgebirge, Vogtland, Chemnitz. HB Bildatlas, Heft No. 171. 2., akt. Aufl. 2001, ISBN 3-616-06271-3
 Peter Rochhaus: Berühmte Erzgebirger in Daten und Geschichten. Sutton Verlag, Erfurt 2006, ISBN 978-3-86680-020-5
 Siegfried Roßberg: Die Entwicklung des Verkehrswesens im Erzgebirge - Der Kraftverkehr. Bildverlag Böttger, Witzschdorf 2005, ISBN 3-9808250-9-4
 Bernd Wurlitzer: Erzgebirge, Vogtland. Marco Polo Reiseführer. 5., akt. Aufl. Mairs Geographischer Verlag, 2001, ISBN 3-8297-0005-9

Liên kết ngoài

 Animation  
 UNESCO World Heritage Project  "Montanregion Erzgebirge"
 http://www.montanregion-erzgebirge.de/
 Hotel St. Anna - accommodation in the Ore Mountains 

Dãy núi Cộng hòa Séc
Dãy núi Sachsen

Vùng của Sachsen
Grytviken

Grytviken (trong tiếng Thụy Điển có nghĩa là "Vũng cái Hũ") là điểm định cư chính của lãnh thổ Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich thuộc Anh Quốc tại Nam Đại Tây Dương. Điểm định cư này được nhà vẽ bản đồ người Thụy Điển Johan Gunnar Andersson đặt tên vào năm 1902, ông đã tìm thấy các hũ cũ của người Anh dùng để nấu mỡ hải cẩu thành dầu tại đó. Đây là bến cảng tốt nhất trên đảo, gồm có một vịnh (Vịnh King Edward) trong một vịnh lớn hơn (Vịnh Cumberland Đông). Đây là nơi ẩn náu khá tốt, có một diện tích đất bằng phẳng đáng kể nên có thể xây dựng các tòa nhà, và có một nguồn cung cấp nước ngọt.

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

Britain's Small Wars: The Argentine Invasion of South Georgia 

Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich
Vùng Nam Cực
Chấm dứt năm 1966
Khu dân cư cũ
Khu dân cư thành lập năm 1904
Korovin TK

Korovin TK (Пистолет Коровина, Тульский Коровин) là loại súng ngắn bán tự động do Sergey Korovin thiết kế tại Tulsky Oruzheiny Zavod (Тульский оружейный завод) sau khi nhận được yêu cầu về một loại vũ khí nhỏ nhẹ để dùng trong thể thao và tự vệ. Loại súng này đã được dùng như một loại vũ khí tự vệ cho các cán bộ cao cấp của Hồng quân và các quan chức của chính phủ Liên Xô cũng như các sĩ quan đơn vị giữ gìn an ninh của NKVD hay được sử dụng cho nhiều mục đích khác.

Lịch sử 
Sergey Korovin đã thiết kế khẩu súng đầu tiên của mình sử dụng đạn 7.65 mm (.32 ACP) vào năm 1922 cho quân đội khi làm việc tại Tulsky Oruzheiny Zavod. Kết quả kiểm tra cho thấy súng có độ tin cậy cao, an toàn và dễ sử dụng nhưng khẩu súng này quá phức tạp và nặng cho việc chế tạo hàng loạt nên súng chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm. Đến khoảng năm 1925 thì ông nhận được một yêu cầu đến từ tổ chức thể dục thể thao Dinamo được chính phủ bảo trợ về một loại súng sử dụng đạn 6.35mm (.25ACP) để dùng cho thể thao và tự vệ.

Năm 1926, rút kinh nghiệm từ thiết kế trước Korovin đã hoàn tất mẫu thiết kế và bắt đầu sản xuất từ cuối năm đó. Với kích thước nhỏ gọn nó thu hút được sự quan tâm của các chỉ huy và sĩ quan khi không phải mang một khẩu súng ngắn cồng kềnh theo mình và dễ cất giấu hơn. Súng không được trang bị cho quân đội mà được dùng như một loại vũ khí tự vệ cho các cán bộ cao cấp của Hồng quân hay các quan chức của chính phủ Liên Xô và các đơn vị giữ gìn an ninh của NKVD cũng như được sử dụng cho nhiều mục đích khác như một phần thưởng, quà... Nó được xem là biểu tượng của cấp bật trong lực lượng quân đội Liên Xô. Và dù không phải là thứ vũ khí được tạo ra để chiến đấu vì sức sát thương khá thấp và độ chính xác không cao nhưng nó cũng đã được dùng trong chiến tranh thế giới thứ hai trong một số trường hợp mà tiêu biểu là việc trung tướng Michael G. Efremov đã dùng súng để chiến đấu phá ra khỏi vòng vây năm 1942.

Có khoảng 300000 khẩu đã được chế tạo từ năm 1926 đến 1935.

Thiết kế 
Korovin TK sử dụng cơ chế nạp đạn blowback, hoạt động đơn, lò xo đẩy khối trược nằm dưới nòng súng với thiết kế đơn giản để dễ chế tạo. Nút khóa an toàn nằm phía bên trái súng, hộp đạn của súng có một hàng đạn chứa được 8 viên. Miếng đệm tay cầm có thể được làm bằng nhiều loại vật liệu khác nhau như nhựa tổng hợp hay gỗ, đính thêm kim cương, mạ vàng nếu là quà hay khắc thêm các rảnh để dễ cầm hơn.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi. Và mặc dù được thiết kế để bắn đạn 6.35x16mm (.25 ACP) nhưng do thân súng khá chắc nên súng có thể bắn các loại đạn có áp lực và sơ tốc cao hơn gây sát thương lớn hơn với sơ tốc tăng khoảng khoảng 25% so với thiết kế ban đầu mà không làm hỏng súng. Đến những năm 1930 thì thiết kế lắp ráp bằng đinh vít của súng được thay bằng chốt lò xo.

Liên kết ngoài 

 http://www.armoury-online.ru/articles/pistols/russia/Korovin
 http://world.guns.ru/handguns/hg/rus/korovin-tk-e.html
 Giới thiệu sơ Korovin TK

Súng ngắn
Súng Nga
Vũ khí bộ binh Liên Xô thời Thế chiến thứ hai
Nguyễn Hữu Mai

Nguyễn Hữu Mai tức Nguyễn Từ (1914-1987), quê ở tại Diên Sanh, xã Hải Thọ, huyện Hải Lăng (nay là xã Diên Sanh), tỉnh Quảng Trị, là nhà hoạt động cách mạng, nhà chính trị Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa III, khóa IV, đã giữ các chức vụ Tổng cục trưởng Tổng cục Đường sắt, Phó Trưởng ban Công nghiệp Trung ương, Thứ trưởng Bộ Giao thông-Bưu điện, Bộ trưởng Bộ công nghiệp nặng, Bộ trưởng Bộ Điện Than, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô.

Hoạt động cách mạng 
Năm 1936 tham gia hoạt động cách mạng trong phong trào dân chủ khi là học sinh Trường Kỹ nghệ thực hành Huế. Sau khi học xong làm thợ sửa chữa xe lửa tại Đà Nẵng, tham gia vận động tuyên truyền cách mạng trong giới công nhân. Năm 1940 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Năm 1942 bị thực dân Pháp bắt tại Đà Nẵng, bị kết án 15 năm tù khổ sai bị giam tại các nhà tù Hỏa Lò Hà Nội, Sơn La, cuối 1943 bị đầy ra Côn Đảo. Ông cùng ngồi nhà tù Côn Đảo với các bạn tù chính trị như Vũ Xuân Chiêm, Nguyễn Văn Vịnh, Mai Chí Thọ, Phan Trọng Tuệ, Nguyễn Thọ Chân, Võ Thúc Đồng, Nguyễn Đức Thuận, Trần Diệp... Tháng 9-1945 ông được giải thoát và năm 1946 ông ra miền bắc nhận nhiệm vụ mới.

Hoạt động chính trị 
Do có chuyên môn kỹ thuật ông được Đảng phân công phụ trách các ngành liên quan đến kỹ thuật – công nghiệp đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng.

Ủy viên Ban Thường vụ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Phó Tổng thư ký (năm 1950).

Giám đốc Sở Vận tải thuộc Bộ Giao thông Công chính (năm 1951)

Thành viên Tiểu ban Công vận của Ban chấp hành Trung ương Đảng (năm 1951)

Trưởng ban vận tải tiền phương, tổng chỉ huy về vận tải của Chiến dịch Điện Biên Phủ (năm 1954)

Tổng cục trưởng đầu tiên của Tổng cục Đường sắt (1955 – 1957) thuộc Bộ Giao thông Bưu điện,

Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải và Bưu điện (1957 – 1960),

Phó Trưởng ban Công nghiệp Trung ương (1960 - 1965),

Thứ trưởng thứ nhất Bộ Giao thông Bưu điện (năm 1965 - 1967),

Trưởng ban Công nghiệp Trung ương, Bộ trưởng Bộ công nghiệp nặng (tháng 11 năm 1967 đến tháng 12 năm 1969),

Bộ trưởng đầu tiên của Bộ Điện và Than (tháng 12 năm 1969 đến tháng 4 năm 1974),

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch nhà nước (1974 – 1980) hàm Bộ trưởng,

Sau đó ông còn đảm nhận chức vụ Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô (1980 - 1982).,. Đại sứ tiền nhiệm là ông Nguyễn Hữu Khiếu, người kế nhiệm là ông Đinh Nho Liêm.

Ông có nhiều đóng góp quý báu trong quá trình phục hồi kinh tế, phát triển công nghiệp tại miền Bắc.

Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam III (1960), Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam IV (1976) ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Vinh danh 
Do các cống hiến của ông cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ, xây dựng Tổ quốc, năm 1984 ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.

Tham khảo 

Người Quảng Trị
Huân chương Hồ Chí Minh
Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Việt Nam
Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam
Bộ trưởng Bộ Năng lượng Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa III
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV
Nhà ngoại giao Việt Nam
Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam
Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô
Uchū Keiji Gavan: THE MOVIE

là một bố phim tokusatsu sắp ra mắt trong năm 2012 nhằm kỉ niệm 30 năm bộ Metal Hero đầu tiên, Uchu Keiji Gyaban và là phần tiếp theo của series Cảnh sát Vũ trụ. Kenji Ohba, Toshiaki Nishizawa, và Shōzō Iizuka sẽ thể hiện lại các nhân vật của mình trong loạt phim gốc.

Câu chuyện
Mười lăm năm trước, ba người bạn thời thơ ấu, Geki Jumonji, Shelly và Toya Okuma, cùng ngắm sao và có ước muốn đi vào không gian. Khi trưởng thành, Geki và Okuma tham gia nhiệm vụ du hành lên sao Hoả, nhưng 2 người bỗng dưng bị mất tích trong chuyến hành trình. Geki được tiết lộ là đang được Gavan, Retsu Ichijouji, huấn luyện để trở thành người kế nhiệm mình chiến đấu chống lại Don Horror tái sinh và tổ chức Mafia Vũ trụ Maku. Những người kế nhiệm của Sharivan và Shaider, Kai Hyuga và Shu Karasuma, cũng lần lượt xuất hiện.

Diễn viên

Xem thêm
Uchu Keiji Gyaban

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim tokusatsu của Toei
Phim năm 2012
Phim Nhật Bản
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2010
Đô Lương (xã)

Đô Lương là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Đô Lương và các xã Bắc Sơn, Nam Sơn, Đà Sơn, Đặng Sơn, Lưu Sơn, Thịnh Sơn, Văn Sơn, Yên Sơn của huyện Đô Lương trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Thành lập 
Xã Đô Lương được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Đô Lương và các xã Bắc Sơn, Nam Sơn, Đà Sơn, Đặng Sơn, Lưu Sơn, Thịnh Sơn, Văn Sơn, Yên Sơn thuộc huyện Đô Lương trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Đô Lương.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Đô Lương 1.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 50,06 km², quy mô dân số: 61.960 người.

Địa lý 
Xã Đô Lương có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Văn Hiến;
 Phía Nam giáp xã Thuần Trung và xã Cát Ngạn;
 Phía Tây giáp xã Yên Xuân;
 Phía Bắc giáp xã Bạch Ngọc và xã Lương Sơn.

Xã Đô Lương có diện tích tự nhiên 50,06 km².

Hành chính 
Xã Đô Lương được chia thành 49 xóm: 1 Nam Sơn, 2 Nam Sơn, 3 Nam Sơn, 4 Nam Sơn, 5 Nam Sơn, 6 Nam Sơn, 1 Bắc Sơn, 2 Bắc Sơn, 3 Bắc Sơn, 4 Bắc Sơn, 1 Đặng Sơn, 2 Đặng Sơn, 3 Đặng Sơn, 4 Đặng Sơn, 5 Đặng Sơn, 1 Văn Sơn, 2 Văn Sơn, 3 Văn Sơn, 4 Văn Sơn, 5 Văn Sơn, 1 Đà Sơn, 2 Đà Sơn, 3 Đà Sơn, 4 Đà Sơn, 5 Đà Sơn, 6 Đà Sơn, 1 Thị Trấn, 2 Thị Trấn, 3 Thị Trấn, 4 Thị Trấn, 5 Thị Trấn, 6 Thị Trấn, 7 Thị Trấn, Lưu Diên Lưu Sơn, Lưu Quang Lưu Sơn, Lưu Thịnh Lưu Sơn, Lưu Thọ Lưu Sơn, Lưu Tiêu Lưu Sơn, Hương Quang Yên Sơn, Hoa Trường Yên Sơn, Phú Đình Yên Sơn, Minh Hoà Yên Sơn, Khánh Thế Yên Sơn, Tân Trung Thịnh Yên Sơn, Đại Đồng Thịnh Sơn, Hội Tâm Thịnh Sơn, Thịnh Tâm Thịnh Sơn, Vạn Phúc Thịnh Sơn và Yên Thế Thịnh Sơn.

Chú thích
Brest, Belarus

Brest (, Brest hay Берасце, Bieraście;  Brest; ; ;  Brisk), trước đây cũng được gọi là Brest-on-Bug ("Brześć nad Bugiem" ở Ba Lan) và Brest-Litovsk ("Brześć Litewski" ở Ba Lan), là một thành phố của Belarus nằm cạnh biên giới với Ba Lan, ngay gần thành phố Terespol Ba Lan, nơi sông Bug và sông Mukhavets gặp nhau. Đây là thủ phủ của voblast Brest. Pháo đài Brest, nơi diễn ra trận tử thủ pháo đài Brest nổi tiếng năm 1941, nằm chệch về phía Tây thành phố, nằm trên một hòn đảo lớn tại ngã ba sông Bug Tây và sông Mukhavets.

Tham khảo

Thành phố của Belarus

Địa điểm khảo cổ ở Belarus
Khởi đầu thế kỷ 11 ở châu Âu
Tỉnh Grodno
Tỉnh Brest Litovsk
Khởi đầu năm 1019
Cửa khẩu Ba Lan-Belarus
Khu dân cư ở vùng Brest
Tỉnh Polesie
Địa điểm Holocaust ở Belarus
Châu Âu năm 1019
Khởi đầu năm 1019 ở châu Âu
Khu dân cư ở Belarus
Sony Ericsson W980

Sony Ericsson W980 là một chiếc điện thoại nắp gập của Sony Ericsson, được phát hành vào ngày 10 tháng 2 năm 2008.

Là thành viên của dòng điện thoại nghe nhạc Walkman của Sony Ericsson, W980 sở hữu trình nghe nhạc Walkman và nhiều tính năng cao cấp như ShakeControl, chuyển bài hát bằng động tác lắc tay; TrackID giúp nhận diện bài hát và SensMe giúp chọn nhạc theo tâm trạng người nghe...

W980 được trang bị công nghệ âm thanh Clear Audio. Bên dưới màn hình phụ là các phím điều khiển nghe nhạc giúp người dùng nghe nhạc thoải mái khi máy đang gập.

Sony Ericsson W980 đã giành được giải Điện thoại Nghe nhạc tốt nhất của Hiệp hội Nghe nhìn châu Âu (EISA) năm 2008.

Liên kết ngoài
 Thông tin trên gsmArena

Tham khảo

Điện thoại di động Sony Ericsson
Điện thoại di động được giới thiệu năm 2008
WISE 1828+2650

WISE 1828+2650 (tên hiệu đầy đủ là WISEPA J182831.08+265037.8) là sao lùn nâu có nhiệt độ thấp nhất hiện được biết đến, tọa lạc ở góc Tây Nam của chòm sao Thiên Cầm. Nó được xem là thành viên nguyên mẫu của một ngôi sao có độ sáng mức Y.

Cấp độ 
Nó là một trong 6 sao lùn nâu cấp Y cùng với WISE 0410+1502, WISE 1405+5534, WISE 1541-2250, WISE 1738+2732 và WISE 2056+1459; và là một trong 106 sao lùn nâu trên thế giới, tính cả các hệ sao đôi). WISE 1828+2650 được phát hiện vào năm 2011 bởi tàu thăm dò Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE). Với nhiệt độ chưa tới 300 độ K(25 độ bách phân) - thấp hơn cả thân nhiệt của con người và xấp xỉ với nhiệt độ phòng, nó hiện là sao lùn nâu có nhiệt độ thấp nhất được tìm thấy. Nó được quy cho là thành viên của lớp sao mới nhất theo phân loại quang phổ Morgan-Keena (≥Y2, ban đầu được ước tính là >Y0), mặc dù trong năm 2012 có thêm 8 sao lùn nâu cấp Y được phát hiện.

Khoảng cách 

Các ước tính vào năm 2011 cho kết quả khoảng cách từ WISE 1828+2650 đến Trái Đất là nhỏ hơn 9,4 pc (nhỏ hơn 30,7 năm ánh sáng). Vào năm 2012, thị sai lượng giác học của nó được công bố là 0,122 ± 0,013 giây, tương ứng với khoảng cách 8,2 pc hay 26,7 năm ánh sáng.

Ước tính khoảng cách không lượng giác được viết bằng chữ nghieng.

Xem thêm 
WISE 1541-2250

Chú thích

Liên kết ngoài 

NASA news release 
Science news 
Infrared image of WISE 1828+2650 at Astronomy Picture of the Day, 2011 August 30
Solstation.com (New Objects within 20 light-years) 

Brown dwarfs
Y-type stars
Lyra (constellation)
WISE objects
Sao lùn nâu
Thiên thể phát hiện năm 2011

ja:WISE 1828+2650
Danh sách hiệu kỳ Quân lực Việt Nam Cộng hòa

Dưới đây là danh các Hiệu kỳ Quân lực Việt Nam Cộng hòa, hầu hết được sử dụng từ năm 1955 đến năm 1975.

Quân lực

Lệnh kỳ

Quân đoàn và Quân khu (Vùng chiến thuật)

Quân chủng

Lực lượng tổng trừ bị

Sư đoàn

Trung đoàn

Tiểu đoàn

Quân trường

Xem thêm

Danh sách các biểu trưng của Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Quốc kỳ Việt Nam Cộng hòa

Tham khảo

Chân dung người lính Việt Nam Cộng hòa

Biểu trưng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Cờ Việt Nam Cộng hòa
Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Cao Xá (định hướng)

Cao Xá có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Địa danh cũ
 Xã Cao Xá, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
 Xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.
Cát Tân (định hướng)

Cát Tân có thể là một trong số các địa danh cũ ở Việt Nam sau đây:
 Xã Cát Tân, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định; nay là một phần xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai
 Xã Cát Tân, huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Thượng Ninh.
Châu Bình (định hướng)

Châu Bình có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam 
 Xã Châu Bình, tỉnh Nghệ An.

 Địa danh cũ
 Xã Châu Bình, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
 Xã Châu Bình, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

Trung Quốc 
 Châu Bình, Tân Châu, Sơn Đông.
Châu Sơn (định hướng)

Châu Sơn có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam 
 Phường Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình
 Xã Châu Sơn, tỉnh Lạng Sơn

 Địa danh cũ
 Phường Châu Sơn (thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên)
 Xã Châu Sơn (huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội);
 Xã Châu Sơn (huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn); nay là một phần xã Châu Sơn thuộc tỉnh
 Xã Châu Sơn (huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình);
 Xã Châu Sơn (huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam), sau là một phần xã Tiên Sơn (thị xã Duy Tiên).

Trung Quốc
 Khu Châu Sơn, địa cấp thị Cảnh Đức Trấn, tỉnh Giang Tây.
Chương Dương (định hướng)

Chương Dương là tên của địa danh lịch sử bến Chương Dương (Chương Dương độ). Địa danh này cùng với Hàm Tử là hai địa danh gắn liền với Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt lần 2. Nhiều địa danh tại Việt Nam được đặt theo danh xưng này, bao gồm:

 Xã Chương Dương, thành phố Hà Nội, nơi có di tích lịch sử bến Chương Dương)
 Cầu Chương Dương tại Hà Nội.
 Đường Bến Chương Dương tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh; nay là một phần đại lộ Võ Văn Kiệt.
 Hãng nước ngọt Chương Dương, chuyên sản xuất nước xá xị.

 Địa danh cũ
 Phường Chương Dương (quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội); nay là một phần phường Hồng Hà thuộc thành phố
 Xã Chương Dương (huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội); nay là một phần xã Chương Dương thuộc thành phố
 Xã Chương Dương (huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình), sau là một phần xã Phong Dương Tiến (huyện Đông Hưng); nay là một phần xã Đông Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên.

Khác
 Chương Dương mộ bạc: bài thơ chữ Hán của danh sĩ Ninh Tốn vào thế kỷ 18.

Xem thêm
Quốc lộ 49B

Quốc lộ 49B là con đường giao thông dọc theo Biển Đông của thành phố Huế, Việt Nam.

Ngày 8 tháng 2 năm 2018, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Quyết định số 379/QĐ-UBND về việc công bố lại lộ giới Quốc lộ 49B có lộ giới từ 19,5 – 44 m và có chiều dài là 104,8 km. Điểm đầu tại Km 788+650, Quốc lộ 1, Ngã ba Mỹ Chánh, xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Điểm cuối tại Km 869+450, Quốc lộ 1, Ngã ba Vinh Hiền, xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, thành phố Huế.

Trước đây, khi chưa có đập Thảo Long và cầu Ca Cút thì quốc lộ bị chia cắt tại cửa Thuận An. Tuy là đường Quốc lộ nhưng mặt đường chỉ rộng 3 – 5m và nhiều đoạn vẫn rất hẹp và xấu khiến cho nhiều người không biết đây là đường quốc lộ. Trong tương lai thì đây là tuyến đường chính trong việc phát triển các dịch vụ du lịch ven biển của thành phố Huế.

Chú thích

Tham khảo

Giao thông Huế
49B
49B
U-Turn (bài hát)

"U-Turn" là một ca khúc của nam ca sĩ người Mỹ Usher, được chọn làm đĩa đơn quốc tế thứ tư từ album phòng thu thứ ba của anh, 8701. "U-Turn" đã lọt vào Top 10 ở Úc, Top 20 ở Anh, Thụy Sĩ và Top 40 ở Hà Lan. Tuy nhiên đĩa đơn này lại không được phát hành ở Mỹ.

Đây là một ca khúc nhạc sàn sôi động được sản xuất bởi Jermaine Dupri. "U-Turn" được sáng tác bởi Usher, Dupri và Brian Michael Cox, người đã đồng sáng tác cho bốn ca khúc trong 8701, bao gồm cả đĩa đơn nổi tiếng "U Got It Bad".

Danh sách ca khúc
CD ở Anh (Phiên bản giới hạn, bao gồm một CD 4 ca khúc và một áp phích tặng kèm)
 "U-Turn" (Album Version)
 "U-Turn" (The Almighty Mix) 
 "U-Turn" (The Almighty Dub) 
 "U-Turn" (Video - Plus 'Behind The Scenes' Footage)

CD mở rộng ở châu Âu
 U-Turn [Album Version] 3:12
 U-Turn [The Almighty Mix] 7:22
 U-Turn [The Almighty Dub] 7:24
 U R The One 3:56
 Video U-Turn 3:05

CD ở Đức
 U-Turn (Album Version) 3:12
 U-Turn (The Almighty Mix) 7:22

Xếp hạng

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2002
Bài hát của Usher
Bài hát năm 2001
Đĩa đơn của Arista Records
Bài hát về khiêu vũ
Vườn quốc gia Carlsbad Caverns

Vườn quốc gia Carlsbad Caverns thuộc Eddy, tiểu bang New Mexico, miền Tây Hoa Kỳ nổi tiếng với gần 100 hang động đá vôi giống như những phòng thí nghiệm nghiên cứu về địa chất và sinh học dưới lòng đất. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1930 với diện tích 18.926 ha. Cái tên của vườn quốc gia này gắn với một thị trấn Carlsbad gần đó.

Lịch sử hình thành 
Các hang động ở vườn quốc gia này được hình thành từ kỷ Permi cách đây 280 - 225 triệu năm.

Người ta tìm thấy ở các hang động, nhiều nhất và đặc biệt nhất là ở hang Lechuguilla những hóa thạch cổ xưa có niên đại hàng trăm triệu năm phục vụ cho nghiên cứu khoa học thế giới như hóa thạch của san hô, bọt biển, động vật chân đốt, động vật da gai, bộ ba thùy, tảo biển...

Thiên nhiên 
Cảnh quan thiên nhiên trong vườn quốc gia là những hang động đá vôi hình thành do quá trình giải phóng axit sunfuric, ngoài ra là sa mạc, rừng lá kim
Động vật ở đây rất nhiều loài: 64 loài động vật có vú (17 loài dơi), 331 loài chim, 44 họ ếch nhái và bò sát sinh sống nơi đây; còn thực vật rất phong phú với nhiều loài thực vật quý hiếm trong đó có một số loài xương rồng.

Thành lập 
Vườn quốc gia này được tìm thấy bởi một nhà thám hiểm có tên là Jim White. Ông đã tìm thấy các hang động và đặt tên cho chúng như: Big Room, New Room Mexico, Kings Palace, Queens Chamber, Papoose Room, Green Lake Room...đến những cái tên ấn tượng như Giant Dome, Bottomless Pit, Fairyland, Iceberg Rock, Temple of the Sun, và Rock of Ages tùy theo đặc điểm của từng hang.

Ngày 25 tháng 10 năm 1923, tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Calvin Coolidge đã ký công bố thành lập Di tích quốc gia hang Carlsbad, sau đó là việc thiết lập vườn quốc gia vào ngày 14 tháng 5 năm 1930. Hai năm sau đó, vườn quốc gia chính thức mở cửa lần đầu tiên cho khách tham quan bằng hệ thống hai thang máy đưa khách xuống lòng đất. Ngày nay, vườn quốc gia này mở cửa quanh năm, trừ dịp Giáng sinh

Tham khảo

 The National Parks: Index 2001–2003. Washington: U.S. Department of the Interior.

Liên kết ngoài

 Official site: Carlsbad Caverns National Park
 Climate data for Carlsbad Caverns National Park
 USGS 3D Photographic Geology Tour for Carlsbad Caverns National Park 
 NPS geology fieldnotes website for Carlsbad Caverns National Park 
 Another World, Underground: Carlsbad Caverns National Park in New Mexico, an April 2011 radio and Internet feature by the Special English service of the Voice of America.

Vườn quốc gia Hoa Kỳ
Di sản thế giới tại Hoa Kỳ
Hang động New Mexico
Hang động đá vôi
Sứ thần Tòa Thánh

Sứ thần (Nuncio có gốc từ tiếng Latinh: Nuntius - "sứ giả") là chức vụ giáo sĩ Giáo hội Công giáo Rôma làm công tác ngoại giao cho Tòa Thánh ở nước ngoài. Tùy vào cấp bậc của mối quan hệ mà nhân viên đại diện của Tòa Thánh có thể định nghĩa rõ là Sứ thần Tòa Thánh hay Khâm sứ Tòa Thánh.

Chú thích

Tham khảo

Thuật ngữ Công giáo
Ngoại giao Tòa Thánh
Nhà ngoại giao Tòa Thánh
Chức vụ trong Giáo hội Công giáo Rôma
Cá taimen Sakhalin

Cá taimen Sakhalin (danh pháp hai phần: Hucho perryi) là một loài cá trong họ Cá hồi. Chúng là một trong những loài cá hồi lớn nhất và cổ xưa nhất và chủ yếu sinh sống ở hạ lưu và trung lưu của hồ và sông. Loài này dài hơn 30 cm gần chỉ ăn cá, trong khi thức ăn của cá con chủ yếu là côn trùng thủy sinh. Cá cái đẻ từ 2.000 đến 10.000 quả trứng trên mặt sỏi ở suối vào mùa xuân. Mẫu trung bình bắt được có cân nặng khoảng 5 kg (11 lb). Con lớn nhất bắt được ghi nhận có trọng lượng đạt mức 9,45 kg / 20 lb 13 oz (kỷ lục thế giới IGFA). Theo kỷ lục ghi được tại Nhật Bản nhưng không chính thức thì con cá có chiều dài 2 m 10 cm đã bị bắt vào năm 1937 từ sông Tokachi, Hokkaido. Nghiên cứu kết luận rằng loài cá này rất đáng ngạc nhiên là có khả năng thay đổi giới tính của riêng mình phục vụ cho giao phối.

Loài cá này được tìm thấy ở Tây Bắc Thái Bình Dương: đảo Sakhalin (Nga), đảo Hokkaido (Nhật Bản) và các khu vực của lục địa Nga ở Viễn Đông.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 
  Listed as Endangered (EN B2ab(ii,iii) v3.1)
 
 {{FishBase_species|genus=Hucho|species=perryi|year=2007|P]]

Động vật được mô tả năm 1856
Cá nước ngọt Nhật Bản
P
P
Họ Cá hồi
Chìa vôi xám

Chìa vôi xám hay chìa vôi núi (danh pháp hai phần: Motacilla cinerea) là một loài chim thuộc họ Chìa vôi.

Loài chim phân bố rộng rãi trên toàn khu vực Cổ bắc giới với một số quần thể có ranh giới rõ. Chủng danh định M. c. cinerea Tunstall, 1771 (bao gồm cả caspica ở Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Kavkaz) là từ Tây Âu bao gồm cả quần đảo Anh, Scandinavia và khu vực Địa Trung Hải. Chủng melanope, không được tách biệt rõ ràng với chủng danh định, được mô tả là quần thể sinh sản ở Đông Âu và Trung Á dọc theo các dãy núi chủ yếu là Ural, Thiên Sơn và dọc theo dãy Himalaya. Chúng trú đông ở châu Phi và châu Á. Chủng robusta sinh sản dọc theo các khu vực đông bắc châu Á ở Siberia kéo dài đến Triều Tiên và Nhật Bản. Chủng này trú đông ở khu vực Đông Nam Á. Các chủng sinh sống hải đảo bao gồm M. c. patriciae Vaurie, 1957 ở Azores, M. c. schmitzi Tschusi, 1900 ở Madeira và canariensis ở quần đảo Canary.

Đôi khi chúng hiện diện trên các hòn đảo phía Tây của Alaska, nhưng đã được biết đến ở xa hơn về phía nam California nhưng là một loài lang thang.

Phân loại và hệ thống học
Danh pháp Motacilla cinerea được Marmaduke Tunstall giới thiệu năm 1771 trong Ornithologia Britannica. Tên Latinh của chi có nghĩa gốc là "vật di chuyển nhỏ", nhưng có lẽ các tác giả thời Trung cổ nghĩ rằng nó có nghĩa là "đuôi vẫy", từ đó mà phát sinh từ Latinh mới cilla để chỉ "đuôi".. Tính từ định danh cinerea là tiếng Latinh để chỉ "màu xám tro" từ cinis nghĩa là "tro".

Mối quan hệ của loài này vẫn chưa được dung giải; nó thuộc về nhánh chìa vôi không sống ở châu Phi, nhưng các loài trong nhánh này là khá lộn xộn về hình thái bềv ngoài, và các dữ liệu trình tự mtDNA cytochrome b và NADH dehydrogenase khối phụ 2 không thể dung giải tốt các mối quan hệ của chúng. Trong khi loài này có lẽ có quan hệ họ hàng gần nhất với chìa vôi đầu vàng (Motacilla citreola) và một số loài chìa vôi đầu lam, nhưng bản chất chính xác của mối quan hệ này vẫn là chưa rõ ràng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 
 
 Grey Wagtail videos, photos & sounds
 Grey Wagtail (schmitzi)
 Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta 

C
Động vật được mô tả năm 1771
Chim Quần đảo Canaria
Chim Açores
Chim Madeira
Chim Macaronesia
Chim Đại lục Á Âu
Preah Botumthera Som

Preah Botumthera Som (1852-1932) là một nhà văn Campuchia. Ông còn được gọi là hòa thượng Botumthera Som, Brah Padumatthera trong bản thảo tác phẩm bằng tiếng Pháp hoặc thường chỉ đơn giản gọi là Som. Ông được coi là một trong những nhà văn nổi tiếng nhất Campuchia.

Tiểu sử
Botumthera Som sinh ra tại một vùng thôn quê ở Campuchia, nguyên quán ở làng Kamprau, tỉnh Prey Veng, là người con thứ sáu trong gia đình có tới bảy anh chị em.

Năm 1867, Botumthera Som được thụ phong làm nhà sư tập sự tại chùa Wat Kamprau. Trong chốn chùa chiền, ông được học đọc và viết, nhưng chẳng bao lâu đã phải từ bỏ nghiệp tu hành để về giúp đỡ ruộng đất của gia đình chỉ sau hai năm đi tu. Năm 1873, Botumthera Som trở lại tu tại chùa Wat Kamprau và tiếp tục việc học tập. Trong suốt thời gian này ông lần lượt đạt được sự tiến bộ to lớn, học cách làm thơ của riêng mình và viết nó theo kiểu truyền thống trên lá cọ cây thốt nốt. Nhiều năm trôi qua, ông được phong là trụ trì của chùa. Năm 1911, Som viết cuốn tiểu thuyết Dik ram Phka ram (Vũ điệu của nước và hoa).

Tháng 9 năm 1915, ở tuổi 63, Botumthera Som hoàn thành tác phẩm nổi tiếng nhất là chuyện Tum Teav được viết trên lá cọ. Phiên bản Tum Teav của ông chứa khoảng 1050 bài thơ, gồm cả lời nói đầu với 39 câu thơ tứ tuyệt mà hòa thượng Som cho biết ngày sáng tác bản thảo tác phẩm và xác nhận mình là tác giả. Tum Teav là một câu chuyện tình yêu bi kịch cổ điển của nền văn học Campuchia lấy bối cảnh ở Kampong Cham ngay tại làng Kamprau của Botumthera Som nằm trên cương giới cũ của huyện Tbong Khmom nơi Tum Teav sinh sống. Botumthera Som mất năm 1932 hưởng thọ 80 tuổi.

Tum Teav
Năm 1935, ba năm sau ngày ông mất, một nhà sư khác là hòa thượng Oum, đã sao chép lại bản thảo tác phẩm Tum Teav của Botumthera Som trên một tập lá cọ mới. Bản sao của Oum có hai tập và 187 trang.

Tum Teav là một câu chuyện đã được kể khắp Campuchia ít nhất là giữa từ thế kỷ 19. Dựa trên một bài thơ không rõ nguồn gốc thế kỷ 17 hoặc 18, có lẽ bắt nguồn từ một truyền thuyết dân gian Campuchia cổ xưa hơn. Ngày nay Tum Teav có đủ các thể loại như truyền miệng, văn học, sân khấu, và phim ảnh bằng tiếng Khmer.

Xem thêm
Văn học Campuchia

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cambodia Cultural Profile (Ministry of Culture and Fine Arts/Visiting Arts) 
Center For Khmer Studies

Nhà văn Campuchia
Nhà thơ Campuchia
Tu sĩ Phật giáo Campuchia
Sinh năm 1852
Mất năm 1932
Nam tiểu thuyết gia
Cu cu ngực đỏ

Cu cu ngực đỏ (tên khoa học Cuculus solitarius) là một loài cu cu trong họ Cu cu (Cuculidae).. Loài này có kích thước trung bình (28 đến 30 cm), được tìm thấy ở châu Phi phía nam Sahara. Trong tiếng Afrikaans, nó được gọi là "Piet-my-vrou", theo tiếng kêu của nó.

Phân bố và môi trường sinh sống

Loài chim này được tìm thấy ở Angola, Bénin, Botswana, Burundi, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Tchad, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích đạo, Ethiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Malawi, Mali, Mozambique, Namibia, Nigeria, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Somalia, Nam Phi, Sudan, Swaziland, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia, và Zimbabwe. Tại phía nam châu Phi, nó là loài chim di cư sinh sản phổ biến khắp khu vực trừ khu vực phía tây khô hơn.

Chú thích

Tham khảo
 BirdLife International 2004. Cuculus solitarius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.

S
Động vật được mô tả năm 1815
Chim châu Phi Hạ Sahara
Kim oanh mỏ đỏ

Kim oanh mỏ đỏ (danh pháp hai phần: Leiothrix lutea) là một loài chim thuộc họ Kim oanh (trước đây xếp trong họ Họa mi). Loài này phân bố ở tiểu lục địa Ấn Độ. Chim trưởng thành có mỏ màu đỏ sáng và vòng màu vàng mờ quanh mắt. Lưng của chúng có màu xanh ôliu và cổ họng màu vàng sáng, cằm vàng.

Chú thích

Tham khảo

 Red-billed Leiothrix photo on Pc-Zoo 

L
Chim châu Á
Chim Ấn Độ
Chim Nhật Bản
Chim Nepal
Chim Pakistan
Động vật được mô tả năm 1786
Vườn quốc gia Rio Abiseo

Vườn quốc gia Rio Abiseo (tiếng Tây Ban Nha: Parque Nacional del Río Abiseo) là một vườn quốc gia nằm tại San Martín, Peru. Nó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1990 theo cả tiêu chí về văn hóa lẫn thiên nhiên. Đây là nơi có nhiều loài động thực vật hoang dã cùng 30 địa điểm khảo cổ thời kỳ tiền Colombo. Kể từ năm 1986, vườn quốc gia đã không mở cửa cho du lịch do tính chất mong manh của cả môi trường tự nhiên và địa điểm khảo cổ.

Địa lý và khí hậu 
Nằm ở San Martín, giữa hai con sông là Marañón và Huallaga, vườn quốc gia có diện tích khoảng 2.745 km vuông. Nó bao gồm 70% lưu vực sông Abiseo. Độ cao đạt tới 4.200 mét so với mực nước biển và nơi thấp nhất trong vườn quốc gia là 350 mét.

Rio Abiseo bảo vệ ba vùng sinh thái: rừng ẩm Ucayali ở vùng đất thấp, rừng ẩm Yungas Peru ở độ cao trung bình và dãy núi Trung Páramo ở độ cao cao nhất. Có ít nhất 7 hệ sinh thái trong vườn quốc gia gồm rừng trên núi, rừng nhiệt đới núi cao, rừng mưa nhiệt đới, đồng cỏ Andes, rừng khô... Độ ẩm cao và mưa quanh năm, đặc biệt là ở khu vực núi cao.

Khảo cổ học 
Các khu vực khảo cổ nổi tiếng nhất trong công viên Rio Abiseo là Gran Pajatén. Đây là một khu định cư đổ nát trên một sườn núi trông ra hẻm núi sông Montecristo. Cách đó không xa là tàn tích Los Pinchudos bao gồm một loạt các ngôi mộ đá được phát hiện trong đầu những năm 1970. Gran Pajatén, Los Pinchudos và các địa điểm khảo cổ khác được xác định là của nền văn hóa Chachapoyas.

Thiên nhiên
Có 980 loài thực vật biết đến được ghi nhận ở vùng cao của vườn quốc gia, 13 trong số đó là loài đặc hữu và 5000 loài thực vật trong khu vực của Rio Abiseo.

Vườn quốc gia gần như là nơi trú ẩn cuối cùng của loài Khỉ nhện đuôi bông, một loài đặc hữu của khu vực trước đây được cho là đã tuyệt chủng. Chính vì tình trạng cực kỳ nguy cấp của loài linh trưởng này mà khu vực đã được bảo vệ như là vườn quốc gia và được công nhận là Di sản thế giới. Các loài động vật quan trong khác bao gồm khỉ rú đỏ Venezuela, khỉ nhện bụng trắng, khỉ cú ba sọc, báo đốm, kền kền vua, Hươu Bắc Andes, Paca núi, vịt đầu nâu phương Nam, kền kền gà tây, khỉ thầy tu bụng trắng, vẹt Amazona mào vàng, thú có mai lông rậm mũi dài.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 UNESCO: Rio Abiseo National Park
 Protected areas programme
 Bibliography of current research in RANP

Rio Abiseo
Rio Abiseo
Khu dự trữ sinh quyển Peru