OTR-23 Oka

OTR-23 Oka (tiếng Nga: ; được đặt tên theo Sông Oka) là một hệ thống tên lửa đạn đạo chiến dịch-chiến thuật di động được Liên Xô triển khai vào cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh để thay thế cho loại R-17 Elbrus đã lỗi thời. Nó mang chỉ số GRAU là 9K714 và được NATO định danh là SS-23 Spider. Việc đưa vào sử dụng Oka đã tăng cường đáng kể năng lực hạt nhân chiến thuật của Liên Xô, vì tầm bắn và độ chính xác của nó không chỉ cho phép tấn công các mục tiêu kiên cố của NATO như sân bay, hệ thống nạp vũ khí hạt nhân và trung tâm chỉ huy, mà còn cả các mục tiêu di động. Hệ thống này cũng có thời gian phản ứng nhanh, có thể khai hỏa trong khoảng năm phút, và gần như không thể bị đánh chặn, từ đó cho phép nó xuyên thủng các hệ thống phòng thủ.

Phát triển 

Trong giữa những năm 1960, Liên Xô bắt đầu phát triển một loại vũ khí thay thế cho R-17 Elbrus (tên ký hiệu của NATO: SS-1C Scud B), vốn có một số nhược điểm nghiêm trọng bao gồm thời gian phóng chậm, nhiên liệu nguy hiểm, và độ chính xác kém. Sau khi bắt đầu với một số ý tưởng thiết kế vào năm 1965−1971, việc phát triển tên lửa 9M714 bắt đầu vào năm 1972 tại Phòng thiết kế Chế tạo Máy (KBM) ở Kolomna dưới sự dẫn dắt của Sergey Nepobedimy, cũng là phòng thiết kế đã phát triển OTR-21 Tochka. 9M714, được thiết kế như một phiên bản tăng tầm của Tochka, sử dụng nhiên liệu rắn có thể nạp nhanh và phóng với kíp vận hành nhỏ hơn cùng ít xe hỗ trợ hơn. Oka có thể sẵn sàng phóng trong chưa đầy 30 phút so với Scud-B, vốn mất khoảng 90 phút để chuẩn bị phóng.

Mô tả 

9K714 Oka sử dụng xe phóng tự hành 9P71 được chế tạo trên khung gầm xe tải 8×8 BAZ-6944 và tên lửa được bao kín hoàn toàn trong quá trình di chuyển, điều này không chỉ cung cấp một mức độ bảo vệ trước các cuộc tấn công của đối phương mà còn giữ cho tên lửa ở nhiệt độ ổn định. Xe TEL dài , rộng , và khi nạp đầy đạn, nó có tổng khối lượng . 9P71 có tốc độ di chuyển trên đường ước tính , có khả năng lội nước, và cung cấp bảo vệ NBC cho kíp vận hành. Một xe nạp đạn tương tự như xe TEL cũng được cung cấp, dưới định danh 9T230.

Tên lửa 9M714 sử dụng động cơ nhiên liệu rắn đơn tầng với bốn loa phụt. Hệ thống dẫn đường có một bệ quán tính TsNIIAG với máy tính kỹ thuật số trên khoang, kết hợp với hệ thống tự dẫn radar chủ động băng tần milimét (MMW), mang lại cho tên lửa sai số vòng tròn xác suất là . Nó có thể mang các đầu đạn phá mảnh nổ mạnh thông thường (9M74F), đạn chùm (9M74K), hóa học, hoặc hạt nhân (9M63) warheads. Các tên lửa lắp đầu đạn hạt nhân nhận định danh 9M714B và đầu đạn có khối lượng , trong khi các tên lửa lắp đầu đạn chùm được định danh là 9M714K, với tổng cộng 95 đạn con và khối lượng đầu đạn là . Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) bao gồm các bức ảnh chỉ ra rằng 9M714 có thể được trang bị đầu đạn xuyên đất có khả năng mang tải trọng hạt nhân hoặc nổ mạnh (HE) thông thường. Tên lửa có tầm bắn tối thiểu  và tầm bắn tối đa hơn , mặc dù một số báo cáo gợi ý tầm bắn là .

Các biến thể 
9K714 Oka − Phiên bản gốc với tầm bắn trên .
Oka-U − Năm 1984, Liên Xô đã nghiên cứu một hệ thống trinh sát và tấn công tương tự như Assault Breaker của Mỹ. Nó dự kiến bao gồm cả hệ thống vũ khí và hệ thống thu thập tình báo đường không tích hợp dựa trên máy bay Myasishchev M-55 (tên ký hiệu của NATO: Mystic-B). Hệ thống đã sẵn sàng để thử nghiệm vào năm 1989, nhưng chương trình đã bị hủy bỏ khi Liên Xô tan rã vào năm 1991.
Sphera − Một đề xuất chuyển đổi Oka thành phương tiện phóng vệ tinh, nó có khối lượng phóng  và có thể đưa tải trọng  vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp ở độ cao .

Lịch sử vận hành 

Thời gian vận hành của Oka khá ngắn ngủi và đầy tranh cãi. Quân đội Liên Xô khẳng định rằng Oka có tầm bắn tối đa là 400 km (250 dặm). Tuy nhiên, các chuyên gia Mỹ ước tính nó có tầm bắn lớn hơn. Năm 1987, Mikhail Gorbachev đã đề xuất với George Shultz rằng ông sẽ đơn phương loại bỏ tất cả các tổ hợp Oka nếu điều đó ngăn cản Hoa Kỳ xây dựng lực lượng hạt nhân tầm ngắn của riêng mình tại châu Âu, mặc dù thực tế là quân đội Liên Xô rất ủng hộ Oka. Tuy nhiên, Shultz thiếu thẩm quyền để thực hiện đề nghị này. Gorbachev đã đưa Oka vào danh mục các hệ thống bị ngừng hoạt động như một phần của Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung như một cử chỉ thiện chí, ngay cả khi những khẳng định của Liên Xô về tầm bắn tối đa của nó không nằm ngoài các quy định của hiệp ước.

Đã có một cuộc tranh cãi ngoại giao về loại vũ khí này vào tháng 4 năm 1990, khi phía Liên Xô thông báo cho Mỹ về việc họ đã bí mật chuyển giao ít nhất 120 tên lửa cho các quốc gia thuộc Khối Warszawa là Tiệp Khắc, Bulgaria và Đông Đức trong thời gian đàm phán Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung. Các bằng chứng cho thấy các tên lửa được chuyển giao chỉ kèm theo đầu đạn thông thường, mặc dù các thiết bị để lắp đầu đạn hạt nhân của Liên Xô dường như vẫn được giữ lại.

Các biến thể tên lửa 
 Tên lửa 9M714B trang bị đầu đạn hạt nhân AA-60 (9N63) và có tầm bắn tối đa 500 km.
 Tên lửa 9M714F trang bị đầu đạn phá mảnh nổ mạnh (FRAG-HE) nặng 450 kg và có tầm bắn tối đa 450 km.
 Tên lửa 9M714K trang bị đầu đạn con 9N74K nặng 715 kg và có tầm bắn tối đa 300 km.

Ngoài các loại đầu đạn này, OTR-23 Oka cũng được báo cáo là có khả năng mang đạn dược hóa học.

Các quốc gia vận hành

Các quốc gia vận hành trước đây 
  Loại biên năm 2002
  Loại biên vào thập niên 1990
  Chuyển giao cho các quốc gia kế thừa
  Loại biên vào thập niên 1990, ngay trước khi thống nhất với Tây Đức
  Loại biên năm 2000
  Loại biên theo chỉ thị của Hiệp ước INF

Xem thêm 
Hwasong-11B
Hwasong-11D
OTR-21 Tochka

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 9К714 "Ока" (Russian 
 Global Security: SS-23 Spider
 Komplex 9K714 Oka (Czech)
 9K714 "Oka" (German)

Tên lửa đạn đạo chiến thuật
Tên lửa Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh