Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Phan Văn Từ

Phan Văn Từ (sinh năm 1940) là nhà thơ, nhà báo sinh sống và làm việc tại Nghệ An. Ông từng làm việc tại đài phát thanh truyền hình Nghệ An, nay đã nghỉ hưu. Ông là hội viên hội nhà báo Việt Nam, hội viên hội văn nghệ Nghệ An.

Tiểu sử
Phan Văn Từ sinh năm 1940, mất năm 2014, quê ở làng Liên Trì, xã Liên Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông có tuổi thơ vất vả. Phan Văn Từ từng học tại trung cấp thương nghiệp (nay là trường Đại học thương mại), sau đó ông công tác tại ti thương nghiệp Yên Bái.

Vào những năm 70 thế kỉ XX, lúc đất nước trong thời kì chiến tranh, Phan Văn Từ tham gia nhập ngũ. Sau đó, ông về công tác tại đài Tiếng nói Nghệ An.

Tác phẩm
Ông có một số bài thơ như Chim bã trầu và Nhịp cầu nối những bờ vui (đã được nhạc sĩ Văn An phổ nhạc và trở thành một bài hát nổi tiếng ). Nhìn chung thơ văn của ông cũng được xem là có "thương hiệu" với bạn đọc và ông cũng là một nhà thơ có tiếng trong làng văn học Việt Nam.

Một số giải thưởng
 Giải Hồ Xuân Hương  với tác phẩm "Mũi tên".
 Giải thưởng hàng năm của Liên hiệp Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Ngày thơ Việt Nam tại Nghệ An, Nhân Dân Điện Tử, ngày 14 tháng 02 năm 2011 
 Ấm áp Ngày thơ trên quê hương Bác Hồ, Dân Trí

Người Nghệ An
Nhà báo Việt Nam
Nhà thơ Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhân vật còn sống
Cu cu đuôi quạt

Cu cu đuôi quạt (danh pháp hai phần: Cacomantis flabelliformis) là một loài chim thuộc họ Cu cu. Nó được tìm thấy ở Australia, Fiji, Indonesia, New Caledonia, New Zealand, Papua New Guinea, quần đảo Solomon, Vanuatu. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng ôn đới, các khu rừng ngập mặn cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới, rừng núi cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới ẩm, các mảnh ruộng, vườn cây ăn trái và các khu vườn. Phạm vi của Úc là từ Cape York ở Queensland theo bờ biển phía nam vịnh Shark ở Tây Úc. Dọc theo bờ biển phía tây, phạm vi của nó hơn 1000 km sâu trong nội địa. Tại Nam Úc phạm vi là dọc theo bờ biển, ngoại trừ ở góc phía đông nam quanh núi Gambier và bán đảo Eyre. Nó cũng sinh sống Tasmania.
Tại Úc cu cu đuôi quạt sinh sản từ tháng 7 đến tháng 11. Con mái chỉ đẻ một quả trứng màu hoa cà trắng với màu đỏ và/hoặc nâu đốm vào tổ của các loài chim khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ABID Images 
 On the HBW Internet Bird Collection

F
Chim được mô tả năm 1801
Chim Nam Úc
Chim Tasmania
Phenylacetaldehyd

Phenylacetaldehyde là một hợp chất thơm được tìm thấy trong kiều mạch, chocolate nhiều loại thức ăn và nhiều loài hoa. 
Nó có vai trò kháng khuẩn trong liệu pháp ấu trùng và nó cũng có mặt trong các loại chất được thêm vào thuốc lá để làm tăng mùi hương.

Nhiều loài côn trùng (như Lepidoptera, Hymenoptera, Coleoptera và Neuroptera) truyền tín hiệu cho nhau bằng chất này.

Phenylacetaldehyê tinh khiết có mùi ngọt, giống mật ong, hoa hồng, cỏ xanh.

Phenylacetaldehyde thường bị nhiễm polyme polystyren oxid  do tính không bền của nguyên tử alpha carbon benzylic và do phản ứng của aldehyde. Phản ứng ngưng tụ aldol của dime đầu tiên tạo nên các chất cho Michael và chất nhận Michael.

Tham khảo 

Aldehyde
Hợp chất thơm
Pheromone
Hợp chất phenyl
Civetone

Civetone là một ceton vòng và là một trong những thành phần có trong nước hoa xưa nhất từng được biết. Nó là một pheromone chiết xuất từ cầy hương châu Phi. Nó có mùi xạ hương mạnh, nhưng trong dung dịch rất loãng nó có mùi dễ chịu. Civetone khá tương đồng với muscone, chất tạo mùi hương chủ yếu được tìm thấy trong xạ hương, do cả hai đều là ceton vòng lớn. Ngày nay, civetone có thể được tổng hợp từ các tiền chất hóa học có trong dầu cọ.

Tham khảo

Ceton
Thành phần nước hoa
Pheromone
Hợp chất vòng lớn
Cycloalkene
Vật liệu sản xuất nước hoa
Keton
Hàn Quốc Quang phục Quân

Hàn Quốc Quang phục Quân hay Đại Hàn Quang phục Quân được thành lập vào ngày 17 tháng 9 năm 1940 tại Trùng Khánh, Trung Hoa Dân Quốc bởi chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc, chỉ huy bởi các tướng Ji Cheong-cheon và Lee Beom-seok - một người anh hùng trong trận chiến Thanh Sơn Lý chống lại Đế quốc Nhật Bản đồng thời là thủ tướng tương lai của Hàn Quốc. Đây là lực lượng tiền thân của quân đội Hàn Quốc sau này.

Xem thêm
 Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân quốc

Tham khảo

Lịch sử quân đội Hàn Quốc
Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc
Kim Won-bong
Phong trào độc lập Hàn Quốc
Lực lượng giải phóng dân tộc
Kháng chiến trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Khởi đầu năm 1940 ở Trung Quốc
Khởi đầu năm 1940 ở Hàn Quốc
Trung Quốc Quốc dân Đảng
Quan hệ quân sự Trung Quốc-Hàn Quốc
Quan hệ quân sự Hàn Quốc-Hoa Kỳ
Khởi đầu năm 1940 ở Triều Tiên
Lịch sử quân sự Triều Tiên
Threonin

Threonin (viết tắt là Thr hoặc T) là một α-amino acid với công thức hóa học HO2CCH(NH2)CH(OH)CH3. Các codon của nó là ACU, ACA, ACC, và ACG. Threonin là một amino acid thiết yếu có phân cực. Giống như serin, threonin là một trong hai amino acid sinh protein mang một nhóm alcohol (tyrosin không phải là một alcohol mà là một phenol do nhóm hydroxyl của nó gắn trực tiếp vào vòng thơm, làm cho nó có tính oxy hóa và tính axit-base khác hẳn). Nó cũng là một trong hai amino acid thiết yếu mang nhánh bên đối xứng (giống với isoleucin).

Vị trí của các amino acid threonin trong một phân tử protein thường là nơi diễn ra các sửa đổi sau dịch mã. Tại nhánh bên hydroxyl có thể xảy ra phản ứng glycosyl hóa. Ngoài ra, threonin có thể bị phosphoryl hóa nhờ một threonin kinase. Dạng phosphoryl hóa của nó còn được gọi là phosphothreonin.

Lịch sử
Ttrong 20 loại amino acid sinh protein, threonin là amino acid được phát hiện cuối cùng bởi William Cumming Rose. amino acid này được đặt tên là Threonine vì nó tương tự như trong cấu trúc để Threose (C4H8O4)

Đồng phân lập thể

Threonin là một trong hai trên hai mươi amino acid sinh protein có hai tâm đối xứng. Threonin có thể tồn tại dưới bốn dạng đồng phân lập thể với các cấu hình sau: (2S,3R), (2R,3S), (2S,3S) và (2R,3R).L-Threonin được dùng để chỉ đồng phân không đối quang, axit (2S,3R)-2-amino-3-hydroxybutanoic. Đồng phân lập thể thứ hai (2S,3S) hiếm khi có mặt trong tự nhiên, được gọi là L-allo-threonin. Hai đồng phân lập thể axit (2R,3S)- và (2R,3R)-2-amino-3-hydroxybutanoic có vai trò không đáng kể.

Sinh tổng hợp 
Do là một amino acid thiết yếu, threonin không được tổng hợp trong cơ thể, do đó phải lấy từ thức ăn chưa threonin. Trong các loài thực vật và vi sinh vật, threonin được tổng hợp từ axit aspartic, qua α-aspartyl-semialdehyde và homoserin. Homoserin trải qua sự O-phosphoryl hóa tạo thành một este phosphat, phản ứng thủy phân xảy ra ngay sau đó cùng với sự dịch chuyển nhóm OH.  Các enzym tham gia vào quá trình sinh tổng hợp threonin gồm:
 Aspartokinase
 ß-Aspartat semialdehyde dehydrogenase
 Homoserin dehydrogenase
 Homoserin kinase
 Threonin synthase.

Chuyển hóa
Threonin được chuyển hóa qua hai con đường:
 Chuyển hóa thành pyruvat nhờ threonin dehydrogenase.  Một chất trung gian trong chuyển hóa này bị lưu huỳnh phân với CoA để tạo ra acetyl-CoA và glycin.
 Ở người, threonin được chuyển hóa theo con đường ít phổ biến hơn nhờ enzym serin dehydratase để trở thành α-cetobutyrat và sau đó đi vào con đường chuyển hóa thành succinyl-CoA.

Nguồn thức ăn
Các loại thức ăn giàu threonin gồm có pho mát, thịt gia cầm, cá, thịt, đậu lăng, hạt mè...

Điều chế
Hỗn hợp racemic của threonin có thể được điều chế từ axit crotonic và thủy ngân(II) acetat.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Các nguồn thức ăn chứa Threonine 
Sinh tổng hợp Threonine
CID 205
CID 6288

Amino acid sinh protein
Amino acid sinh đường
Amino acid sinh ceton
Amino acid thiết yếu
Axit amin thiết yếu
Bãi Cỏ Mây

Bãi Cỏ Mây (có nơi ghi là bãi Cò Mây; tiếng Anh: Second Thomas Shoal; tiếng Filipino: Ayungin; , Hán-Việt: Nhân Ái tiêu.) là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Rạn vòng này nằm về phía đông nam của đá Vành Khăn và cách bãi Sa Bin 35 hải lý (64,8 km) về phía tây.

Bãi Cỏ Mây là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện Philippines đang kiểm soát rạn vòng này và dùng xác tàu BRP Sierra Madre mắc cạn tại đây vào năm 1999 để làm chỗ đóng quân cho binh lính làm nhiệm vụ canh gác bãi Cỏ Mây.

Đặc điểm 
Rạn san hô Bãi Cỏ Mây có hình dạng giống củ cà rốt với chiều dài tính theo trục chính bắc-nam là 9 hải lý (16,7 km) và chiều rộng tối đa là 3 hải lý (5,6 km) ở gần đầu mút phía bắc. Diện tích của rạn vòng này vào khoảng 60 km².

Tham khảo

Bãi cạn Quần đảo Trường Sa
Tranh chấp chủ quyền Biển Đông
Khu vực có tranh chấp chủ quyền của Trung Quốc
Tranh chấp lãnh thổ của Trung Hoa Dân Quốc
Tranh chấp lãnh thổ của Philippines
Kalayaan, Palawan
Lãnh thổ tranh chấp tại Đông Nam Á
Kollasmosoma sentum

Kollasmosoma sentum là một loài ong wasp mới được tìm ra trong năm 2012 ở Âu châu. Nó là loài ong ký sinh đẻ trứng vào thân những con kiến. Khi con cái muốn sinh trứng nó tìm một con kiến và phóng xuống thật nhanh và đặt trứng vào con kiến này. Sự việc diễn ra chỉ trong 0,052 giây đồng hồ. Khi ấu trùng nở ra nó sẽ ăn thịt con kiến đó

Chú thích

Tham khảo
 
 Video trên YouTube lúc ong đang tiêm trứng vạo bụng kiến

S
Động vật được mô tả năm 2011
Bộ Cánh màng châu Âu
Braconidae
Côn trùng được mô tả năm 2011
Chiến dịch Quyết Thắng 202

Chiến dịch Quyết Thắng 202 là một chiến dịch của Quân đội Việt Nam Cộng hòa vào năm 1964 có sự yểm trợ của Không quân Hoa Kỳ. Biệt kích VNCH đã được trực thăng của quân đội Hoa Kỳ không vận đến các vị trí của Quân Giải phóng miền Nam tại làng Đỗ Xá nằm sâu trong dãy Trường Sơn tại giáp giới ba tỉnh Kontum, Quảng Ngãi và Quảng Tín, sau đó tấn công QGP bằng hỏa lực gắn trên trực thăng, súng phun lửa và các toán bắn tỉa.

Chiến dịch kéo dài một tháng thì kết thúc. Theo thống kê của Mỹ - QLVNCH thì phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam chịu tổn thất là 62 chết, 17 bị bắt, mất 2 súng phòng không 12,7 ly, 1 súng đại liên 7,62 ly, 69 súng cá nhân và một số lượng lớn mìn và lựu đạn, các dụng cụ công binh, chất nổ, thuốc men và tài liệu. Quân Mỹ - VNCH còn phá hủy 185 căn nhà, 17 tấn lương thực và 292 mẫu mùa màng. Ngược lại, Quân Giải phóng cũng coi đây là một chiến thắng khi đã bảo vệ được căn cứ Nước Là - "thủ đô kháng chiến" của Khu 5.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chiến dịch Đỗ Xá
Chiến dịch Đỗ Xá

Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Kon Tum
Lịch sử Quảng Ngãi
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Xung đột năm 1964
Việt Nam năm 1964
Chiến dịch quân sự liên quan tới Việt Nam
Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam năm 1964
Lịch sử Kon Tum
Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam
Chuột lang Patagon

Chuột lang Patagon (danh pháp hai phần: Dolichotis patagonum) là một loài động vật gặm nhấm thuộc họ Chuột lang. Loài này được Zimmermann mô tả năm 1780. Đây là một trong những loài gặm nhấm lớn nhất thế giới, với trọng lượng trung bình 8 kg, với các mẫu vật lên đến 16 kg. Nó là loài động vật có vú đặc hữu lớn nhất ở Argentina. Nó có chân dài, mạnh mẽ và chạy ở tốc độ cao khi gặp nguy hiểm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật có vú Argentina
Động vật được mô tả năm 1780
Họ Chuột lang
Động vật có vú Patagonia
Chồn ecmin

Chồn ecmine (danh pháp hai phần: Mustela erminea) là một loài động vật thuộc họ Chồn bản địa Âu Á và Bắc Mỹ. Loài này được phân biệt với chiếc bụng trắng bởi kích thước lớn hơn và đuôi dài với một đầu màu đen nổi bật. Phạm vi phân bố của chồn đã mở rộng kể từ cuối thế kỷ XIX bao gồm New Zealand và là nơi loài này gây ra sự suy giảm các quần thể chim bản địa.

Chồn ecmine được IUCN xếp vào nhóm loài ít quan tâm do phạm vi phân bố rộng quanh vùng cực vì loài này không phải đối mặt với bất kỳ mối đe dọa đáng kể với sự sống còn. Loài được liệt kê trong số "100 loài loài xâm lấn tồi tệ nhất thế giới".

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 ARKive 
 Mustela erminea taxonomy
 Stoat control information
 Stoat 'playing'(?) in snow
 Fiordland Islands NZ stoat eradication 
 BBC Wildlife finder including video footage and sound files 
 Stoat images 
Smithsonian Institution - North American Mammals: Mustela erminea
Smithsonian Wild: Mustela erminea 

Động vật có vú Bắc Mỹ
Động vật có vú châu Á
Động vật có vú châu Âu
Thú ăn thịt
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật có thể đổi màu
E
Loài động vật có vú xâm hại
Động vật ăn thịt
Động vật có vú Bắc Cực
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Thỏ rừng châu Âu

Thỏ rừng châu Âu (danh pháp hai phần: Lepus europaeus), Còn được gọi là Thỏ nâu, Thỏ rừng phương Đông và Thỏ đồng cỏ phương Đông, là một loài thỏ bản địa miền bắc, trung, và tây Âu và Tây Á. Nó là một loài động vật có vú thích nghi với khí hậu ôn đới, xứ mở. Nó có liên quan đến loài thỏ trông bề ngoài tương tự cùng họ nhưng khác chi. Nó sinh sản trên mặt đất thay vì sinh trong một cái hang và dựa vào tốc độ chạy để thoát khỏi kẻ thù.

Bình thường nó là một loài nhút nhát, thỏ rừng thay đổi hành vi của chúng vào mùa xuân, ban ngày có thể nhìn thấy chúng rượt đuổi nhau quanh đồng cỏ. Trong thời kỳ điên cuồng vào mùa xuân, chúng có thể "đấm bốc", thỏ rừng dùng bàn chân tấn công thỏ khác. Trong một thời gian dài, người ta cho rằng nó là cuộc tranh đấu giữa các con đực, nhưng các quan sát gần hơn đã tiết lộ thông thường, một con thỏ cái đánh một con thỏ đực để biểu hiện thỏ cái chưa sẵn sàng để giao phối hoặc là một thử nghiệm sự quyết tâm của thỏ đực.

Thỏ rừng châu Âu giảm sút ở Trung Âu do thay đổi trong tập quán canh tác. Động vật săn mồi tự nhiên săn bắt thỏ rừng châu Âu gồm có đại bàng vàng, cáo đỏ và sói xám. Thỏ rừng nhỏ hơn có nguồn gốc từ Nam Âu với trước đây xem như thỏ rừng châu Âu nhưng đã được tách ra trong những năm gần đây loài riêng biệt, Lepus castroviejoi ở miền bắc Tây Ban Nha.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Thỏ
Động vật Iran
Động vật có vú Tây Nam châu Á
Động vật có vú Azerbaijan
E
Động vật được mô tả năm 1778
Động vật quần đảo Falkland
Động vật có vú Argentina
Động vật có vú Úc
Động vật có vú Brasil
Động vật có vú Chile
Động vật có vú châu Âu
Động vật có vú New Zealand
Động vật có vú Peru
Động vật có vú Nam Mỹ
Động vật có vú Uruguay
Động vật có vú Barbados
Động vật có vú Grenada
Động vật có vú Guadeloupe
Động vật có vú Caribe
Đại bàng vàng

Đại bàng vàng (danh pháp hai phần: Aquila chrysaetos) là một trong những loài chim săn mồi nổi tiếng ở Bắc bán cầu. Loài này thuộc họ Accipitridae. Từng phân bố rộng rãi ở Holarctic (Bắc giới), nó đã biến mất khỏi một số khu vực đông dân cư hơn. Mặc dù đã biến mất khỏi hay không phổ biến trong một số phạm vi phân bố trước đây vì các bệnh lây truyền qua đường tình dục, loài này vẫn còn khá phổ biến, có mặt tại Âu Á, Bắc Mỹ, và các khu vực của châu Phi. Mật độ cao nhất của đại bàng làm tổ trên thế giới nằm ở phía nam quận Alameda, tiểu bang California. Đại bàng vàng có màu nâu sẫm, với bộ lông nâu vàng nhẹ trên đầu và cổ. Sải cánh của loài này dài từ 1,8-2,3m. Trong khi những con chim đực nặng từ 7–11 kg thì con cái chỉ có cân nặng bằng một nửa con đực: từ 3,5–6 kg.

Đại bàng vàng sử dụng sự nhanh nhẹn và tốc độ của kết hợp với móng vuốt cực kỳ mạnh mẽ để chộp một loạt các con mồi, bao gồm thỏ, marmota, sóc đất, và các động vật có vú lớn như cáo và các động vật móng guốc non. Chúng cũng ăn xác thối nếu con mồi sống khan hiếm, cũng như các loài bò sát. Các loài chim, bao gồm cả các loài lớn lên đến kích thước của thiên nga và sếu đã được ghi nhận là con mồi của loài đại bàng này. Trong nhiều thế kỷ, loài này là một trong những loài chim được đánh giá cao nhất được sử dụng làm chim nuôi đi săn, với các phân loài Á-Âu đã được sử dụng để săn và giết chết con mồi như sói xám (Canis lupus) trong một số cộng đồng bản địa. Do tính can đảm săn mồi, đại bàng vàng được một số nền văn hóa bộ lạc, cổ xưa xem là loài tôn kính thần bí.

Chú thích

Tài liệu trích dẫn

Liên kết ngoài 

 Kazakh hunter. Fox Hunting with a Golden Eagle - Human Planet: Mountains, preview - BBC One
 Photos Hunting with Golden Eagles 
 Golden Eagle videos on the Internet Bird Collection
 Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta 
 Website on the Golden Eagle maintained by Raptor Protection of Slovakia 
 Åldersbestämning av kungsörn - Aging of Golden Eagles (in Swedish and English) 

Đại bàng
Chim săn mồi châu Phi
Chim châu Á
Chim Canada
Chim châu Âu
Chim México
Chim Mỹ
Biểu tượng quốc gia Mexico
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Bắc Phi
Chim Bắc Cực
Chim ăn thịt châu Phi
C
Kỷ băng hà (phim)

Kỉ Băng Hà (tiếng Anh: Ice Age) là một bộ phim hoạt hình đồ hoạ máy tính được sản xuất bởi Blue Sky Studios và hãng 20th Century Fox của điện ảnh Hoa Kỳ năm 2002. Bộ phim được đạo diễn bởi Carlos Saldanha và Chris Wedge, từ câu chuyện của Michael J. Wilson. Các diễn viên lồng tiếng cho phim gồm Ray Romano, John Leguizamo, và Denis Leary. Bộ phim từng được đề cử cho hạng mục phim hoạt hình xuất sắc tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 75.

Bộ phim nhận được nhiều phản ứng tốt từ giới phê bình và khán giả, khởi nguồn loạt phim Kỷ băng hà, tính tới thời điểm năm 2016, bộ phim đã có 5 phần đã được công chiếu. Bốn phần tiếp theo đã được công chiếu gồm Ice Age 2: The Meltdown (Kỉ băng hà 2: Băng tan), Ice Age 3: Dawn of the Dinosaurs (Kỉ băng hà 3: Khủng long thức giấc), Ice Age 4: Continental Drift (Kỉ băng hà 4: Lục địa trôi dạt) và Ice Age 5: Collision Course (Kỉ băng hà 5: Trời sập).

Nội dung 
Giữa thời điểm sắp chuyển sang kỉ băng giá, mọi con vật đều đi kiếm nơi ấm áp để sống. Manny, Sid, Diego phải theo bước chân con người để đưa 1 cậu bé bị lạc trở về với gia đình... nhưng Diego lại có một âm mưu khác để bắt chú bé đi vì Diego là 1 chú cọp nhận nhiệm vụ bắt sống đứa bé về cho Soto... Nhưng suốt quá trình trải qua những khó khăn cùng nhau 3 người bạn đã có được những tình cảm thật thân thiết để rồi cùng nhau chống lại đàn cọp gian ác.

Kỉ băng hà 1

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 
 
 
 
 
 
 Ice Age  nhiều khung và cụm từ

Phim năm 2002
Phim hoạt hình máy tính năm 2002
Phim 20th Century Fox
Phim tiếng Anh
Phim Blue Sky Studios
Phim do Chris Wedge đạo diễn
Phim của 20th Century Fox
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim hoạt hình máy tính
Phim đạo diễn đầu tay
Phim về động vật
Phim lấy bối cảnh ở thời tiền sử
Phim đường phố
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim hoạt hình năm 2002
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh thập niên 2000
Phim hoạt hình hãng 20th Century Fox
Phim hoạt hình máy tính Mỹ
Phim hoạt hình về động vật
Savoia-Marchetti SM.81

Savoia-Marchetti SM.81 Pipistrello (tiếng Ý: dơi) là một loại máy bay vận tải/ném bom ba động cơ trang bị cho Không quân Italy (Regia Aeronautica). Khi xuất hiện vào năm 1935, nó là một bước tiến của hàng không quân sự Italy: tốc độ cao, vũ trang tốt và khả năng bay xa. Nó đã chứng minh được tính hiệu quả trong chiến tranh với Ethiopia và trong Nội chiến Tây Ban Nha.

Biến thể
SM.81 Mẫu vận tải, ném bom ba động cơ, 535 chiếc.
SM.81B Mẫu thử hai động cơ, 1 chiếc.

Quốc gia sử dụng

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Regia Aeronautica
Aeronautica Militare Italiana

Aeronautica Nazionale Repubblicana
 Nhà nước Tây Ban Nha
Không quân Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (Savoia-Marchetti SM.81)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 6
Chiều dài: 18,3 m (58 ft 5 in)
Sải cánh: 24 m (78 ft 9 in)
Chiều cao: 4,3 m (14 ft 7 in)
Diện tích cánh: 92,2 m² (1.001 ft²)
Trọng lượng rỗng: 6.800 kg (13.900 lb)
Trọng lượng có tải: 9.300 kg (19.000 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 10.505 kg (20.500 lb)
Động cơ: 3 × Piaggio P.X RC.15 (hoặc Alfa Romeo 125 RC.35, 126 RC.34 hoặc Gnome-Rhône 14K), 522 kW (670 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 320–347 km/h (211 mph)
Tầm bay: 1.500 km (1.240 mi)
Trần bay: 7.000 m (23.000 ft)
Lực nâng của cánh: 101 kg/m²
Lực đẩy/trọng lượng: 4,9 hp/kg

Vũ khí
 6 súng máy Breda-SAFAT 7,7 mm (.303 in)
 2.000 kg (4.409 lb) bom

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. ISBN 0-562-00096-8.
 Apostolo, Giorgio. The Savoia Marchetti S.M.81 (Aircraft in Profile number 146). Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd.,1967.
 Lembo, Daniele, SIAI 81 Pipistrello, Aerei nella Storia, n.33.
 Passingham, Malcolm. "Savoia-Marchetti SM81". Aircraft Illustrated, May 1977,Vol 10 No 5. pp. 182–187.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. Chancellor Press, 2002.
 Sutherland, Jon & Diane Canwell: Air War East Africa 1940-41 The RAF versus the Italian Air Force. Barnsley (South Yorkshire) Pen and Sword Aviation, 2009. ISBN 978-1-84415-816-4.

Liên kết ngoài

S.81
S.81 specs 
S.81 Avia.ru 
Datasheet about S.81 
 Complete S.81 page version

Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay vận tải quân sự Italy 1930–1939
SM.081
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay vận tải
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Máy bay cánh thấp
Savoia-Marchetti SM.84

Savoia-Marchetti SM.84 là một loại máy bay ném bom của Italy trong Chiến tranh thế giới II. Nó được thiết kế bởi hãng Savoia-Marchetti như một sự thay thế cho loại máy bay ném bom SM.79 thành công của hãng, SM.84 có ba động cơ giống với SM.79. Tuy nhiên, dù được đưa vào trang bị của Không quân Italy (Regia Aeronautica) vào năm 1941, nó không bao giờ thay thế được cho SM.79, và bị thải loại trước cả SM.79.

Biến thể
S.84bis Có vài sửa đổi, nhưng không phải là một cải tiến đáng kể.
S.84ter 1 chiếc S.84 hoàn thành vào năm 1944, lắp động cơ 1.119 kW (1.500 hp) Piaggio P.XII, vận tốc có thể đạt 500 km/h (310 mph). Bị phá hủy trong một tai nạn hạ cánh vào năm 1946.

Quốc gia sử dụng

Regia Aeronautica:

 
 Không quân đồng minh tham chiến Italy
 
 Luftwaffe
 
 Slovenské vzdušné zbrane
 Không quân Khởi nghĩa Slovak

Tính năng kỹ chiến thuật (SM.84)

World Encyclopedia of Military Aircraft

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 5
Chiều dài: 17,93 m (58 ft 10 in)
Sải cánh: 21,10 m (69 ft 7 in)
Chiều cao: 4,59 m (15 ft 1 in)
Diện tích cánh: 61,0 m² (656,6 ft²)
Trọng lượng rỗng: 8.846 kg (19.502 lb)
Trọng lượng có tải: 13.288 kg (29.330 lb)
Động cơ: 3 × Piaggio P.XI RC 40, 746 kW (1.000 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 432 km/h (233 kn, 268 mph)
Tầm bay: 1.830 km (1.041 nmi, 1.137 mi)
Trần bay: 7.900 m (25.919 ft)

Vũ khí
 4 súng máy Scotti 12,7 mm (.50 in)
 2.000 kg (4.409 lb) bom hoặc 2 quả ngư lôi

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo, ed. World Encyclopedia of Military Aircraft. London: Jane's Publishing. 1981. ISBN 0-7106-0148-4.
 Donald, David, ed. The Encyclopedia of World Aircraft. Aerospace Publishing. 1997. ISBN 1-85605-375-X.
Lembo, Daniele, S.84, il fratello stupido dello Sparviero, Aerei nella storia magazine, Westward editions, n.24. pag.10-32.

SM.084
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Rory McIlroy

Rory Daniel McIlroy (sinh ngày 4 tháng 5 năm 1989) là một vận động viên golf chuyên nghiệp người Bắc Ireland, hiện đang thi đấu trên hệ thống PGA Tour và European Tour. Anh từng nắm giữ vị trí số một thế giới hơn 100 tuần trong sự nghiệp. Với 6 danh hiệu major, McIlroy là tay golf thứ sáu trong lịch sử hoàn tất Grand Slam sự nghiệp ở kỷ nguyên hiện đại (cùng với Gene Sarazen, Ben Hogan, Gary Player, Jack Nicklaus và Tiger Woods), đồng thời là người Châu Âu đầu tiên đạt được thành tích tích này. Anh cũng đang đồng nắm giữ kỷ lục là tay golf Châu Âu giành nhiều major nhất lịch sử, ngang bằng với Nick Faldo.

McIlroy có sự nghiệp nghiệp dư rực rỡ khi vươn lên ngôi đầu bảng xếp hạng thế giới vào năm 17 tuổi (2007). Cuối năm đó, anh chuyển sang thi đấu chuyên nghiệp và nhanh chóng khẳng định vị thế tại European Tour. Anh giành danh hiệu European Tour đầu tiên vào năm 2009 và thắng giải PGA Tour đầu tiên vào năm 2010. Ở tuổi 25, McIlroy đã sở hữu 4 danh hiệu major bao gồm: U.S. Open 2011, PGA Championship 2012, The Open Championship 2014 và PGA Championship 2014. Năm 2022, anh trở thành người đầu tiên ba lần vô địch FedEx Cup. Sau một thập kỷ không có danh hiệu major nào, anh đã hoàn tất bộ sưu tập Grand Slam sự nghiệp bằng chiến thắng tại The Masters 2025, trước khi bảo vệ thành công danh hiệu này vào năm 2026.

McIlroy từng đại diện cho Châu Âu, Ireland và Vương quốc Anh ở cả cấp độ nghiệp dư lẫn chuyên nghiệp. Anh góp mặt trong đội tuyển Châu Âu tham dự Ryder Cup liên tục từ năm 2010 đến 2025, góp công vào các chiến thắng của đội nhà vào các năm 2010, 2012, 2014, 2018, 2023 và 2025. Với những thành tích của mình, anh đã ba lần được vinh danh là Nhân vật Thể thao của Năm của RTÉ (2011, 2014, 2025) cũng như nhận giải Nhân vật Thể thao của Năm của BBC vào năm 2025.

Tóm tắt sự nghiệp chuyên nghiệp

European Tour 
*Tính đến hết mùa giải DP World Tour 2025. Số tiền thưởng được làm tròn đến đơn vị Euro gần nhất.

PGA Tour 

Lưu ý rằng có sự tính trùng tiền thưởng (và các trận thắng) tại các giải major và World Golf Championships vì đây là các sự kiện chính thức của cả hai hệ thống.

Tham khảo

Sinh năm 1989
Người Holywood
Vận động viên golf Bắc Ireland
Vận động viên golf
Vận động viên golf PGA Tour
Vận động viên Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhân vật còn sống
Tỉnh của Kazakhstan

Kazakhstan được chia thành 17 tỉnh (/oblystar; số ít: облыс/oblys; /oblasti; số ít: область/oblast). Các tỉnh được chia tiếp thành các huyện (/audandar; số ít: аудан/audan; /; số ít: /). Ba thành phố là Shymkent, Almaty và Astana không thuộc về tỉnh nào.

Ngày 16 tháng 3 năm 2022, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev công bố sẽ thành lập ba tỉnh mới. Tỉnh Abai được tách ra từ tỉnh Đông Kazakhstan với thủ phủ là Semey. Tỉnh Ulytau được tách ra từ tỉnh Karaganda với thủ phủ tại Jezkazgan. Tỉnh Jetisu tách ra từ tỉnh Almaty với thủ phủ tại Taldykorgan; thủ phủ tỉnh Almaty chuyển từ Taldykorgan đến Qonayev.

 Các tỉnh 

 Thống kê nhân khẩu 

Năm 2022, ba tỉnh mới được tách ra - Abai (từ Đông Kazakhstan), Jetisu (từ tỉnh Almaty) và Ulytau' (từ tỉnh Karaganda). Trong bảng dưới đây, tổng dân số năm 2009 được sửa đổi để phản ánh dân số trong ranh giới mới của các tỉnh có thay đổi.

Ranh giới hành chính cũ 

Trong 60 năm qua, sự phân bố  và tên gọi các tỉnh của Kazakhstan đã thay đổi nhiều. Các thay đổi lớn là sáp nhập và chia tách giữa Guryev và Mangystau, Karaganda và Dzhezkazgan, Almaty vf Taldy-Kurgan, Đông Kazakhstan và Semipalatinsk và Kostanay, Turgay và Tselinograd. Thay đổi trong tên gọi các tỉnh thường phù hợp với việc đổi tên các thành phố,  như trường hợp Alma-Ata/Almaty. Các quyết định sáp nhập trong thập niên 1990 nhằm làm loãng tỷ lệ dân tộc Nga trong dân số các tỉnh và tránh để có các tỉnh có đa số cư dân là dân tộc Nga.

Ghi chú 
 Các thành phố Almaty, Astana và Shymkent có vị thế quan trọng cấp nhà nước và không liên quan đến tỉnh nào.
 Các tỉnh Tây Kazakhstan and Atyrau có một phần lãnh thổ nằm tại châu Âu do sông Ural chảy qua cả hai thủ phủ Atyrau và Oral.
 Thành phố Baikonur có vị thế đặc biệt vì được cho Nga thuê cùng với sân bay vũ trụ Baikonur cho đến năm 2050.

Tham khảo

Nguồn 
 GeoHive

Kazakhstan
Kazakhstan
kazakhstan
Danh sách (Kazakhstan)
Phân cấp hành chính Kazakhstan
Actinia

Actinia là một chi động vật không xương sống ở biển thuộc bộ Hải quỳ. Chúng sống đơn độc, không có bộ xương, trong tư thế tự nhiên dưới biển có dạng một bông hoa, màu hồng hoặc màu ô liu rực rỡ. Chúng phân bố rất rộng, khắp các vùng biển từ cực đến xích đạo, từ vùng triều đến biển sâu.

Danh sách loài
Các loài sau được liệt kê theo World Register of Marine Species (WoRMS):

Actinia aster Ellis, 1768
Actinia australiensis Carlgren, 1950
Actinia bermudensis (McMurrich, 1889)
Actinia candida Müller, 1776
Actinia cari Delle Chiaje, 1822
Actinia cinerea Gay, 1854
Actinia cleopatrae Hemprich & Ehrenberg, 1834
Actinia curta Drayton in Dana, 1846
Actinia delicatula (Hertwig, 1888)
Actinia equina (Linnaeus, 1758)
Actinia fiscella Müller, 1789
Actinia fragacea Tugwell, 1856
Actinia gelatinosa Moseley, 1877
Actinia gemma Drayton in Dana, 1846
Actinia glandulosa Otto, 1823
Actinia gracilis Hemprich & Ehrenberg, 1834
Actinia graminea Drayton in Dana, 1846
Actinia grobbeni Watzl, 1922
Actinia infecunda McMurrich, 1893
Actinia kraemeri Pax, 1914
Actinia mamillaris Quoy & Gaimard, 1833
Actinia multicolor Stimpson, 1856
Actinia nigropunctata den Hartog & Ocaña, 2003
Actinia papuana Quoy & Gaimard, 1833
Actinia parasitica Couch, 1842
Actinia phaeochira (Schmarda, 1852)
Actinia prasina Gosse, 1860
Actinia rosula Ehrenberg, 1834
Actinia rufa Müller, 1776
Actinia sali Monteiro, Sole-Cava & Thorpe, 1997
Actinia sanguineopunctata Templeton, 1841
Actinia schmidti Monteiro, Sole-Cava & Thorpe, 1997
Actinia simplex Ehrenberg, 1834
Actinia striata Quoy & Gaimard, 1833
Actinia striata Rizzi, 1907
Actinia strigata Quoy & Gaimard, 1833
Actinia tabella Drayton in Dana, 1846
Actinia tenebrosa Farquhar, 1898
Actinia tongana Quoy & Gaimard, 1833
Actinia virgata Johnson, 1861

Tham khảo 

Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Actiniidae
Tupolev TB-1

Tupolev TB-1 (tên phát triển là ANT-4) là một loại máy bay ném bom của Liên Xô, nó là máy bay cỡ lớn đầu tiên của Liên Xô được làm hoàn toàn từ kim loại.

Biến thể
 TB-1: Máy bay ném bom hạng nặng hai động cơ. Còn gọi là ANT-4.
 ANT-4bis: Mẫu thử thứ ba.
 TB-1P: Thủy phi cơ thả ngư lôi.
 G-1: Máy bay vận tải hai động cơ.

Quốc gia sử dụng

Aeroflot
Không quân Liên Xô

Tính năng kỹ chiến thuật (TB-1)

The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 6
Chiều dài: 18,00 m (59 ft 0⅔ in)
Sải cánh: 28,7 m (94 ft 2 in)
Chiều cao: 5,1 m (16 ft 8¾ in)
Diện tích cánh: 120,0 m² (1.292 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.520 kg (9.965 lb)
Trọng lượng có tải: 6.810 kg (15.013 lb)
Động cơ: 2 × M-17, 510 kW (680 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 178 km/h (146 kt, 111 mph)
Vận tốc hành trình: 156 km/h (84 knots, 97 mph)
Tầm bay: 1.000 km (540 nm, 621 mi)
Trần bay: 4.830 m (15.846 ft)
Vận tốc lên cao: 3,03 m/s (596 ft/phút)
Lực nâng của cánh: 56,8 kg/m² (11,6 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,15 kW/kg (0,091 hp/lb)

Vũ khí
 6 súng máy DA
 1.000 kg (2.205 lb) bom

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

 Duffy, Paul and Andrei Kandalov. Tupolev: The Man and His Aircraft. Shrewsbury, UK:Airlife Publishing, 1996. ISBN 1-85310-728-X.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995. London:Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.

Liên kết ngoài
 Aviation.ru 

TB-001
Máy bay ném bom Liên Xô 1920–1929
Máy bay vận tải quân sự Liên Xô 1920–1929
Máy bay ném bom Liên Xô
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Hỏa Diệm Sơn

Hỏa Diễm Sơn hay Hỏa Diệm Sơn (), các thư tịch cổ cũng viết là Xích Thạch Sơn (赤石山) là một vùng đồi sa thạch màu đỏ cằn cỗi và bị xói mòn thuộc dãy Thiên Sơn, Tân Cương, Trung Quốc. Hỏa Diệm Sơn nằm gần rìa phía bắc của sa mạc Taklamakan và ở phía đông của thành phố Turpan (Thổ Lỗ Phồn). Các rãnh có hình dạng ấn tượng của Hỏa Diệm Sơn được tạo thành do sự xói mòn của nền đá sa thạch đỏ, khiến cho dãy núi như đang bừng cháy tại những thời điểm nhất định trong ngày.

Dãy núi dài khoảng  và rộng , chạy qua lòng chảo Tarim từ đông sang tây. Phía đông Hỏa Diệm Sơn bắt đầu từ Lưu Sa Hà, phía tây chấm dứt tại rãnh Đào Nhi (桃兒). Độ cao trung bình của Hỏa Diễm Sơn là , với một số đỉnh cao trên . Khí hậu tại khu vực dãy núi khắc nghiệt, có nhiệt độ rất cao vào mùa hè và trở thành nơi nóng nhất tại Trung Quốc, nhiệt độ thường xuyên đạt  và nhiệt độ bề mặt từng cao đến trên . Một trong những nhiệt kế lớn nhất tại Trung Quốc nằm gần kề với dãy núi và nó cũng là một địa điểm du lịch nổi tiếng, du khách có thể theo dõi nhiệt độ không khí xung quanh. Hỏa Diệm Sơn đã được phê chuẩn là thắng cảnh cấp 4A của Trung Quốc.

Con đường tơ lụa
Thời cổ đại, các thương nhân phải tránh sa mạc Taklamakan trên con đường tơ lụa và đi qua các đô thị ốc đảo như Cao Xương, thành bang này được xây dựng ở chân của Hỏa Diệm Sơn trên mép của sa mạc gần một đèo quan trọng, và đã trở thành một điểm dừng chân cho các thương nhân. Các nhà truyền đạo Phật giáo thường đi cùng với các thương nhân trên tuyến thương mại quốc tế tấp nập này, các tu viện và chùa Phật giáo được xây dựng tại các trung tâm thương mại sầm uất và tại các vùng núi hẻo lánh nằm không xa.

Di chỉ Thiên Phật động Bezeklik nằm trong một hẻm núi dưới những vách đá của Hỏa Diệm Sơn, gần đèo cạnh Cao Xương. Đây là một quần thể gồm bảy mươi hang động Phật giáo có niên đại từ thế kỳ 5 đến thế kỷ IX CN, với hàng nghìn bức bích họa về Đức Phật.

Trong văn học 
Tên gọi "Hỏa Diệm Sơn" bắt nguồn từ tác phẩm Tây Du Ký của nhà văn thời nhà Minh là Ngô Thừa Ân. Câu chuyện giả tưởng này nói về một nhà sư Phật giáo được Tôn Ngộ Không có các phép thần thông hộ tống, và đã phải tìm cách qua một bức tường lửa trong cuộc hành hương đến Ấn Độ. Cuốn tiểu thuyết lấy cảm hứng từ câu chuyện có thực về việc nhà sư Huyền Trang đã đến Ấn Độ vào năm 627 để có được các kinh điển Phật giáo và đã đi qua một đèo tại Thiên Sơn sau khi rời khỏi Cao Xương.

Trong Tây Du Ký, Tôn Ngộ Không đã đại náo thiên cung và đập phá một lò luyện đan, làm tàn lửa rơi từ trên trời xuống nơi mà nay là Hỏa Diệm Sơn. Trong một truyền thuyết Duy Ngô Nhĩ, một con rồng đã sống tại Thiên Sơn. Bởi con rồng này ăn thịt trẻ nhỏ, một anh hùng người Duy Ngô Nhĩ đã giết chết con rồng và cắt nó làm tám khúc. Máu của con rồng biến thành một ngọn núi có màu máu đỏ tươi và tám khúc của con rồng trở thành tám thung lũng trong Hỏa Diệm Sơn.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 火焰山
 Ảnh Hỏa Diệm Sơn
 Ảnh Thiên Phật động Bezeklik tại Hỏa Diệm Sơn 

Turpan
Địa mạo Tân Cương
Địa điểm dọc theo Con đường tơ lụa
Địa điểm trên Con đường tơ lụa
Turfan
Tương lai

Tương lai mô tả khoảng thời gian nối tiếp và là kết quả của hiện tại, trái ngược quá khứ. Đối với thời gian như là một góc độ nhận thức tuyến tính, tương lai là phần thời gian của những sự kiện hiện chưa phát sinh, chưa xảy ra. Có thể nói tương lai là ngày mai, mai mốt,...Tương lai còn được hiểu là khái niệm về thời gian sau này, khi mà trình độ khoa học kĩ thuật của con người đã đạt đến mức tối đa.

Triết học
Tương lai trong Triết học là một khái niệm đa chiều, được phân tích từ nhiều góc độ khác nhau. Aristoteles xem tương lai như một chuỗi các khả năng, nơi mà hành động ở hiện tại có thể mở ra nhiều hướng đi khác nhau. Trong học thuyết hiện sinh, các triết gia như Jean-Paul Sartre nhấn mạnh rằng tương lai chính là sự tự do và trách nhiệm của con người, nơi chúng ta định nghĩa ý nghĩa và mục tiêu qua các quyết định của mình. Georg Hegel và Karl Marx lại tiếp cận tương lai thông qua tiến trình lịch sử, coi đó là sự tiến hóa tất yếu của xã hội. Ngoài ra, các triết gia hiện đại như Hans Jonas đặt câu hỏi về trách nhiệm của con người với tương lai, đặc biệt trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Còn trong Triết học phương Đông, tương lai thường được nhìn nhận qua lăng kính của sự tuần hoàn và quy luật nhân-quả, nhấn mạnh sự cân bằng trong cuộc sống. Từ đó, tương lai không chỉ là vấn đề dự đoán, mà còn là khung nền để bàn luận về tự do, trách nhiệm, và ý nghĩa tồn tại của con người.

Tâm lý học

Tôn giáo

Vật lý học

Định nghĩa tương lai với con người

Tương lai chiếm một vị trí quan trọng trong ngành triết học. Có khả năng có thể cho cuộc tranh luận là: bộ não tiến hóa của con người, một phần lớn nhất của sự tiến hóa là khả năng dự đoán trong tương lai cụ thể là: trừu tượng, trí tưởng tượng, logic và cảm nhận. Trí tưởng tượng cho phép chúng ta quyết định các điều kiện, cho phép thấy dường như hợp lý trong mô hình (và do đó suy giảm nguy cơ xảy ra). Hợp lý luận cho phép mọi người để dự đoán hành động, kết quả tất yếu của tình hình, và do đó cung cấp thông tin hữu ích cho các sự kiện trong tương lai.

Đọc thêm

Quá khứ
Hiện tại
Thời gian
Không-thời gian

Tham khảo

Liên kết ngoài

Triết học thời gian
Thời gian
Đề tài khoa học viễn tưởng
Imidazole

Imidazole là một hợp chất hữu cơ có công thức (CH)2N(NH)CH. Nó là một chất rắn không màu, tan trong nước tạo dung dịch hơi có tính base. Trong hóa học, nó là một hợp chất dị vòng thơm, là một diazole và là một alkaloid.

Các dẫn xuất của imidazole, là một họ các hợp chất dị vòng có cùng nhân 1,3-C3N2, nhưng khác nhau về nhóm thế. Hệ vòng này xuất hiện trong nhiều cấu trúc sinh học quan trọng, như histidin, và hormon liên quan histamin. Nhiều loại thuốc có chứa một nhân imidazole, như các loại thuốc kháng nấm, nitroimidazole, và thuốc an thần midazolam.

Các hợp chất dị vòng có liên quan
 Benzimidazole, một vòng tương tự hợp với một nhân benzene
 Dihydroimidazole, một vòng tương tự trong đó liên kết đôi ở vị trí 4,5 bị bão hòa
 Pyrrole, một vòng tương tự nhưng chỉ có một nguyên tử nitơ duy nhất ở vị trí 1
 Oxazole, một vòng tương tự có nguyên tử nitơ ở vị trí 1 được thay bởi oxy
 Thiazole, một vòng tương tự có nguyên tử nitơ ở vị trí 1 được thay bởi lưu huỳnh
 Pyrazole, một vòng tương tự nhưng hai nguyên tử nitơ ở cạnh nhau
 Triazole, các vòng tương tự với ba nguyên tử nitơ

Phương pháp điều chế 
Phản ứng cổ điển: Glyoxal + formaldehyde + NH₃ (Debus-Radziszewski), phản ứng đa thành phần tạo vòng 5 cạnh qua hai giai đoạn diimine và ngưng tụ, thường ở 85-90°C với NH₄ salt.

Các phương pháp hiện đại: Từ α-halo ketone với amidine tạo liên kết N-C qua thay thế nucleophilic; hoặc qua xúc tác kim loại chuyển tiếp (Pd, Cu) hỗ trợ ngưng tụ TosMIC + aldimine (phản ứng Van Leusen), hiệu suất cao cho dẫn xuất thay thế.

Xem thêm
 1-Methylimidazole
 4-Methylimidazole

Chú thích

Tham khảo

Imidazole
Alkaloid
Nhân hương phương cơ bản
Diazole

Diazole là một trong hai đồng phân dị vòng của các hợp chất hóa học có công thức phân tử C3H4N2, có một vòng năm cạnh gồm ba nguyên tử carbon và hai nguyên tử nitơ.

Hai đồng phân gồm:

Imidazole (1,3-diazole) 
Pyrazole (1,2-diazole)

Tham khảo

Diazole
Không chiến Yên Viên

Chiến dịch Yên Viên hay còn được gọi là trận 23 tháng 8 năm 1967 là một trận không chiến quy mô, có sự tham dự của các đơn vị không quân của Không quân Nhân dân Việt Nam (KQNDVN) và Không quân Hoa Kỳ (KQHK). Trận đánh diễn ra trên bầu trời miền Bắc và là một phần của chiến dịch Sấm Rền trong chiến tranh Việt Nam.

Diễn biến

Theo lời kể của Trung tướng Nguyễn Văn Cốc, thời tiết ngày 23/08/1967 rất tốt, tầm nhìn xa trên 10 km, mây vừa phải. Phía Không quân Nhân dân Việt Nam quyết định tập kích vào đội hình máy bay cường kích của Không quân Hoa Kỳ.

14h15. Radar phòng không Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phát hiện có máy bay Mỹ, dự kiến sẽ ném bom Hà Nội lúc 15h00.

14h40. Trinh sát tầm xa Phòng không nhân dân Việt Nam phát hiện một cụm máy bay Mỹ bay hướng Sầm Nưa (Lào) vào Việt Nam.

14h52. Đài radar trinh sát tầm xa RLCP-35 khẳng định có máy bay Mỹ.

14h54. Máy bay Mỹ vượt qua biên giới Việt – Lào và bắt đầu gây nhiễu

14h58. Phi công Nguyễn Nhật Chiêu số 1 và Phi công Nguyễn Văn Cốc số 2 xuất kích.

15h08. Phi công Nguyễn Nhật Chiêu phát hiện 20 máy bay ném bom chiến thuật của Mỹ. Xác định mình vẫn chưa bị phát hiện, Phi công Nguyễn Nhật Chiêu và Phi công Nguyễn Văn Cốc quyết định tấn công tốp thứ hai và máy bay Mỹ bị hạ.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Chiến tranh trên không
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Việt Nam năm 1967
Xung đột năm 1967
Chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 thập niên 2010 (Mỹ)

Bảng xếp hạng Billboard Hot 100 là bảng xếp hạng các đĩa đơn thành công nhất trên thị trường âm nhạc Mỹ. Các số liệu được tổng hợp bởi Nielsen SoundScan dựa trên doanh số đĩa thường, nhạc số và tần suất phát thanh. Trong thập niên 2010, từ năm 2010 tới nay đã có tổng cộng 39 đĩa đơn quán quân trên bảng xếp hạng này.

Các đĩa đơn quán quân

Chú thích
 – Đĩa đơn đang quán quân hiện tại
 – Đĩa đơn quán quân của năm

Các kỷ lục và thành tích

Nghệ sĩ có nhiều đĩa đơn quán quân nhất

Nghệ sĩ có nhiều tuần quán quân nhất

Đĩa đơn đứng quán quân nhiều tuần nhất

Chú thích

Danh sách thu âm thập niên 2010
Bảng xếp hạng thu âm thập niên 2010
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100
Phố Tràng Tiền

Tràng Tiền (場錢) là con phố nổi tiếng của Hà Nội, Việt Nam. Phố Tràng Tiền nằm ở khu trung tâm, có từ lâu đời, chạy từ đông sang tây. Thời thuộc Pháp phố này có tên là Rue Paul Bert, đặt tên theo Thống sứ Bắc kỳ Paul Bert. Phố Tràng Tiền bắt đầu từ khu vực Hồ Hoàn Kiếm ở phía tây, nối với phố Hàng Khay, còn phía đối diện, phía đông kéo dài tới Nhà hát Lớn Hà Nội. Mặc dù phố Tràng Tiền không dài nhưng nó có một vị trí khá quan trọng. Có rất nhiều hiệu sách và cửa hàng trên phố Tràng Tiền. Phố còn nổi tiếng với kem Tràng Tiền. Một đoạn phố nối với phố Hàng Khay giờ đã trở thành khu phố đi bộ vào tối thứ bảy đến chủ nhật.

Lịch sử 
Phố Tràng Tiền xưa kia là một con đường dài, phía tây giáp phủ Chúa Trịnh, phía đông giáp với cửa ô Tây Long, tức là Nhà hát Lớn Hà Nội ngày nay, thông ra căn cứ Đồn Thủy và bến sông Hồng. Đường này đi qua đất của ba thôn Tây Long, Thạch Tần, Cựu Lâu, thuộc tổng Phúc Lâm (Hữu Túc), huyện Thọ Xương cũ. Khoảng năm 1808, một xưởng đúc tiền được vua Gia Long nhà Nguyễn cho lập ra ở đây, tên chữ là Bảo Tuyền Cục, dân quen gọi là Tràng Tiền. Phố ngày nay thuộc phường Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm.

 Garage Boillot xây năm 1900 tại số 3 Tràng Tiền

Ngày ngày 20 tháng 11 năm 1873 Francis Garnier chỉ huy quân Pháp đánh chiếm thành Hà Nội lần thứ nhất. Sau đó thì dải đất dọc đê sông Hồng dài khoảng 1 km từ chỗ Bảo tàng Lịch sử trở xuống Viện Quân y 108 đã bị triều đình Huế cắt làm khu nhượng địa Đồn Thủy. Pháp xây doanh trại và bệnh xá trong khu này cùng một chiếc cổng ở chỗ Nhà hát Lớn bây giờ, đặt tên là Porte de France (Cổng Pháp quốc).

 Tòa nhà Lacaze và Godard đều xây lại vào thập kỷ 1920
Chiếm xong toàn thành Hà Nội (1882), chính quyền thực dân lập quy hoạch đô thị, lấp sông Tô Lịch, phá chùa Báo Ân, xây công sở và chia lô bán đất cho người giàu. Các phố Tây nhanh chóng hình thành và lối sống Pháp cũng thế. Năm 1885, riêng từ cổng Pháp Quốc đến hết phố Hàng Khay đã có 6 quán cà phê, trong khi từ đường kính, bơ sữa cho tới...nước đá (!) vẫn còn phải nhập khẩu.

Đặc điểm và vị trí

Phố Tràng Tiền nằm theo hướng đông - tây, kéo dài từ đầu hồ Gươm, chỗ phố Hàng Khay, cho tới nhà hát Lớn Hà Nội. Đoạn giữa cắt với phố Tràng Tiền là phố Ngô Quyền và phố Nguyễn Xí. Đây là một con phố tuy ngắn nhưng quan trọng. Hai bên phố có nhiều hiệu sách, cửa hàng,... Phố Nguyễn Xí cạnh đó là nơi có các nhà sách tư nhân hạ giá. Phố Tràng Tiền còn nổi tiếng có kem Tràng Tiền với lịch sử trên 50 năm đến nay vẫn tồn tại và luôn là một điểm đến để thưởng thức của người dân Hà Nội và cả nước.

Các tuyến xe buýt chạy qua
Tuyến 02, 35, 40, 49: từ Nhà hát Lớn đến Trần Khánh Dư
Tuyến 34: từ Trần Quang Khải đến Ngô Quyền

Tham khảo

Tràng Tiền
Hoàn Kiếm
Đá An Nhơn Bắc

Đá An Nhơn Bắc hoặc bãi An Nhơn Bắc hay đá Cuội (tiếng Anh: Kugui Reefs; , Hán-Việt: Khố Quy tiêu) là một rạn san hô "nửa nổi nửa chìm" (cạn nước khi thủy triều thấp) thuộc cụm Loại Ta của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm cách đá An Nhơn khoảng 4,5 hải lý (8,3 km) về phía đông bắc với tổng diện tích vào khoảng 50 ha. Giữa đá này và đá An Nhơn còn có một rạn san hô nhỏ hơn nhưng chưa rõ tên gọi.

Đá An Nhơn Bắc là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát rạn san hô này.

Hình ảnh

Tham khảo 

An Nhơn Bắc
Lư Nhất Vũ

Lê Văn Gắt, thường được biết đến với nghệ danh Lư Nhất Vũ (13 tháng 4 năm 1936 – 29 tháng 3 năm 2025), là một nam nhạc sĩ người Việt Nam. Ông từng là Ủy viên Ban thư ký Hội nhạc sĩ Việt Nam khóa III và phó tổng thư ký hội âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1981, đồng thời từng là Phân viện trưởng Phân viện Âm nhạc tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông được biết đến qua nhạc phẩm "Bài ca đất phương Nam", bài hát chủ đề của Đất phương Nam.

Sự nghiệp
Tháng 6 năm 1962, tốt nghiệp khoa sáng tác của trường Âm nhạc Việt nam (nay là Nhạc viện Hà Nội), sau đó về nhận công tác ở Đoàn ca múa miền Nam.

Năm 1967, ông công tác tại phòng chỉ đạo Văn công thuộc Vụ Âm nhạc và múa, theo dõi chỉ đạo hoạt động của Đoàn ca múa nhân dân Việt Bắc, Tây Bắc, Tây Nguyên.

Năm 1970, Lư Nhất Vũ trở về chiến trường miền Nam Việt Nam, công tác ở Tiểu ban Văn nghệ giải phóng, hoạt động ở chiến trường miền Tây Nam bộ.

Sau năm 1975, ông công tác ở cơ quan Văn nghệ Giải phóng, sau đó là Viện Nghiên cứu Âm nhạc (sau này là Viện Văn hóa Nghệ thuật tại TP HCM) cho đến khi từ trần vào năm 2025.

Các tác phẩm tiêu biểu
Chiều trên bản Mèo (1961, hợp xướng), Hàng em mang tới chiến hào (1964), Cô gái Sài Gòn đi tải đạn (Giải A của Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Ban Thống nhất Trung ương), Bên tượng đài Bác Hồ, Hãy yên lòng mẹ ơi, Tiếng cồng vượt thác, Hòn Khoai (nhạc cảnh). Đã xuất bản hai tuyển tập Tiếng đàn quê em và Hãy yên lòng mẹ ơi. nhạc cho kịch múa (Truyền thuyết về cây đàn đá, Tay không thắng giặc), Bài ca đất Phương Nam, Chú bé đi tìm cha (phim Đất Phương Nam), Tỳ bà khúc (phim Thanh gươm để lại), Lời ru sau cơn giông (phim Còn lại một mình), Tiếng đàn Thạch Sanh (phim Thạch Sanh - Lý Thông), Lý Mù U (dân ca Trung Bộ)...

Ông có một loạt những công trình nghiên cứu đồ sộ về dân ca các miền Nam bộ đã xuất bản (cùng viết với một số tác giả Lê Giang, Nguyễn Đồng Nai, Thạch An, Nguyễn Văn Hoa, Quách Vũ): Dân ca Bến Tre, Kiên Giang, Cửu Long, Sông Bé, Hậu Giang...

Chú thích

Nhạc sĩ nhạc đỏ
Nhạc sĩ Việt Nam
Người Bình Dương
Người Anh-Ấn

Người Anh-Ấn là người lai giữa người Anh và người Ấn Độ hoặc những người nguồn gốc Anh sinh ra và sống trên tiểu lục địa Ấn Độ hay Myanmar. Những người Anh sống ở Ấn Độ dùng từ "Eurasians" để chỉ người lai giữa châu Âu và Ấn Độ. Cộng đồng Anh-Ấn Độ hiện tại là một cộng đồng thiểu số nhỏ riêng biệt nguồn gốc ở Ấn Độ. Tổ tiên người Anh-Ấn Độ thông thường được truyền bên nội.

Từ điển Oxford định nghĩa Người Anh-Ấn là người lai giữa bố mẹ người Anh và Ấn Độ hoặc người gốc Ấn nhưng sinh ra hoặc sống ở Anh, hoặc người gốc Anh nhưng sinh ra hoặc sống hay có thời gian dài sống ở Ấn Độ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Scattered Seeds: The Diaspora of the Anglo-Indians... an exploration through history, identity and photography 

Ấn
Người gốc Ấn Độ
Nhóm sắc tộc ở Ấn Độ
Văn hóa Kollam
Cộng đồng Kitô giáo Pakistan
Người châu Âu ở Ấn Độ
Đa chủng tộc ở châu Á
Nhóm xã hội ở Bihar
Nhập cư vào Ấn Độ
Ấn Độ thuộc Anh
Người Ấn Độ

Người Ấn Độ là người mang quốc tịch Ấn Độ, hiện chiếm một phần lớn ở Nam Á và là 17.31% dân số toàn cầu. Những người mang quốc tịch Ấn Độ thuộc rất nhiều nhóm dân tộc-ngôn ngữ khác biệt phản ánh lịch sử phong phú và phức tạp của Ấn Độ.

Dân gốc Ấn Độ, nhờ các cuộc di cư, đã đến sống ở nhiều nơi khác nhau trên thế giới, đáng chú ý nhất trong khu vực Đông Nam Á, Nam Phi, Australia, Vương quốc Anh, Trung Đông và Bắc Mỹ. Theo các ước tính khách nhau, số dân Ấn Độ hải ngoại là từ 12.000.000 đên 20.000.000 dân.

Tham khảo

Nhóm sắc tộc ở Ấn Độ
Nhóm sắc tộc ở Nam Á
Thông tin nhân khẩu học Ấn Độ
Esteban Granero

Esteban Félix Granero Molina (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [esˈteβaɱ ˈfeliɣs ɣɾaˈneɾo moˈlina]; sinh ngày 2 tháng 7 năm 1987) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Tây Ban Nha. Được biết đến với biệt danh El Pirata ("Pirates"), anh có thể chơi ở vị trí tiền vệ trung tâm hoặc tiền vệ tấn công.
Esteban Félix Granero Molina (sinh ngày 2 tháng 7 năm 1987 ở Madrid) là câu thủ bóng đá Tây Ban Nha hiện đã giải nghệ..

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Real Madrid official profile
BDFutbol profile
Futbolme profile 

Transfermarkt profile

Người Madrid
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá Premier League
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Real Sociedad
Vận động viên Madrid
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha