ZSU-57-2

ZSU-57-2 Ob'yekt 500 là một loại pháo phòng không tự hành (SPAAG) của Liên Xô, được trang bị hai khẩu pháo tự động 57 mm. 'ZSU' là viết tắt của Zenitnaya Samokhodnaya Ustanovka (tiếng Nga: ), có nghĩa là "tổ hợp phòng không tự hành", '57' đại diện cho cỡ nòng tính bằng milimet và '2' đại diện cho số lượng nòng pháo. Đây là loại SPAAG bánh xích được sản xuất hàng loạt đầu tiên của Liên Xô sau Thế chiến II. Tại Liên Xô, nó có biệt danh không chính thức là Sparka (tiếng Nga: ), có nghĩa là "tổ hợp đôi", ám chỉ cụm pháo tự động kép mà phương tiện này được trang bị.

Lịch sử phát triển

Nguồn gốc 
Trong Thế chiến II, máy bay tấn công mặt đất đã nổi lên như một mối đe dọa đáng kể đối với các đơn vị cơ giới đang hành quân. Pháo cao xạ kéo truyền thống, cũng như các súng máy cỡ nhỏ gắn trên xe như loại trên chiếc ZiS-12, là một giải pháp không thỏa đáng trong những điều kiện như vậy do mất quá nhiều thời gian để đưa súng máy phòng không vào vị trí sẵn sàng chiến đấu. Kinh nghiệm này cho thấy rõ ràng rằng cần có một phương tiện bánh xích phòng không, được vũ trang bằng các loại pháo tự động cỡ nòng nhỏ hoặc súng máy hạng nặng. Các phương tiện như Wirbelwind của Đức và các biến thể chuyên dụng của xe bán xích M3 Half-track của Mỹ đã được sử dụng hiệu quả trong các trận chiến cuối cùng của Thế chiến II bởi cả quân Đức, quân Mỹ và các quốc gia nhận được xe M3 thông qua chương trình Lend-Lease.

Vào năm 1942, các kỹ sư Liên Xô đã phát triển mẫu T-60-3. Phương tiện này dựa trên khung gầm xe tăng hạng nhẹ T-60, được trang bị hai súng máy hạng nặng 12,7 mm DShK; nhưng nguyên mẫu này đã không được đưa vào sản xuất do những sai sót trong thiết kế. Pháo phòng không tự hành SU-72 và một vài phương tiện thử nghiệm khác dựa trên khung gầm xe tăng hạng nhẹ T-60 hoặc T-70 trang bị pháo tự động 37 mm cũng đã được thử nghiệm vào năm 1942–1943. Mẫu ZSU-37 dựa trên khung gầm của pháo tự hành SU-76M và trang bị một khẩu pháo tự động phòng không 61K 37 mm trong tháp pháo bọc thép xoay hở nóc. Phương tiện này bắt đầu sản xuất vào tháng 2 năm 1945 và được sản xuất ở quy mô nhỏ cho đến năm 1948.

Sau Thế chiến II, rõ ràng hỏa lực của một khẩu pháo phòng không 37 mm đơn lẻ là không đủ để tiêu diệt các mục tiêu tốc độ cao, bay thấp - vốn là xu thế của máy bay thời bấy giờ. Các hệ thống pháo tự hành phòng không (SPAAG) dựa trên khung gầm xe tăng hạng nhẹ có khả năng cơ động kém trên địa hình khó khăn, tốc độ vượt địa hình chậm và tầm hoạt động không đủ so với các xe tăng hạng trung và pháo tự hành. Do đó, các đơn vị ZSU-37 đã được rút khỏi biên chế vào cuối thập niên 1940.

Các nguyên mẫu 
Trong vài năm sau Thế chiến II, không có mẫu SPAAG mới nào ở Liên Xô ngoại trừ các xe phòng không bánh lốp BTR-152A (trang bị hai hoặc bốn súng máy hạng nặng 14,5 mm KPV, định danh ZTPU-4) và BTR-40A (ZTPU-2). Hai trong số các đối thủ tiềm tàng của Liên Xô lúc bấy giờ là Hoa Kỳ và Anh, đều sở hữu lực lượng không quân chất lượng cao với kinh nghiệm tấn công mặt đất dày dạn. Nhu cầu về một phương tiện phòng không bánh xích mới trở nên cấp thiết.

Vào tháng 2 năm 1946, Cục Thiết kế của Nhà máy số 174 tại Omsk và Viện Nghiên cứu số 58 tại Kaliningrad, tỉnh Moscow đã đệ trình một dự án chung về một hệ thống SPAAG dựa trên khung gầm xe tăng T-34, trang bị bốn khẩu pháo phòng không 37 mm, lên Hội đồng Kỹ thuật của Bộ Giao thông Vận tải. Tuy nhiên, dự án không được tiến hành do mong muốn tập trung sự chú ý vào các khung gầm xe tăng mới nhất hiện có.

Cục Thiết kế của Viện Nghiên cứu số 58 (NII-58) (trước đây gọi là Cục Thiết kế Pháo binh Trung ương, TsAKB), dưới sự giám sát của V.G. Grabin, đã bắt đầu phát triển pháo phòng không tự động đôi 57 mm S-68 dựa trên mẫu 57mm S-60 vào mùa xuân năm 1947. Nguyên mẫu S-68 đầu tiên (với hệ thống truyền động diesel-điện ESP-76) đã sẵn sàng vào năm 1948. Ban đầu nó được lắp trên khung kéo bốn bánh S-79A; hệ thống đó đã vượt qua các thử nghiệm khác nhau nhưng không được đưa vào sản xuất.

Dự án cuối cùng của ZSU-57-2 (Ob'yekt 500), trang bị pháo đôi S-68 và dựa trên khung gầm xe tăng T-54 trọng lượng nhẹ, được hoàn thành vào năm 1948. Nguyên mẫu ZSU-57-2 đầu tiên được chế tạo vào tháng 6 năm 1950, mẫu thứ hai vào tháng 12 năm 1950. Sau các cuộc thử nghiệm chính thức diễn ra từ ngày 27 tháng 1 đến ngày 15 tháng 3 năm 1951, trong đó phương tiện đã chạy quãng đường 1.500 km và bắn 2.000 viên đạn, thêm sáu nguyên mẫu nữa đã được chế tạo để thử nghiệm thực tế. Các nguyên mẫu này bao gồm một số cải tiến như tăng cơ số đạn (300 viên), nhưng quá trình phát triển lại tạm dừng do thiếu các khẩu pháo S-68A cải tiến. Các cập nhật khác nhau tiếp tục diễn ra trong năm 1952 và 1953. Các cuộc thử nghiệm thực tế với sự tham gia của hai phương tiện đã diễn ra vào tháng 12 năm 1954, nguyên nhân chậm trễ là do việc phát triển hệ thống truyền động cho pháo S-68 bị trì hoãn. ZSU-57-2 chính thức đi vào phục vụ trong Quân đội Liên Xô vào ngày 14 tháng 2 năm 1955. Cùng với khối Warsaw, tất cả các quốc gia đồng minh của Nga đều được cung cấp một số lượng ZSU-57-2 nhất định.

Mô tả

Tổng quan 
Dựa trên những kinh nghiệm thực tế với các thiết kế pháo phòng không tự hành (SPAAG) trước đó, các kỹ sư Liên Xô đã thiết kế một loại phương tiện sử dụng khung gầm T-54 sửa đổi, với bốn cặp bánh chịu nặng đôi mỗi bên thay vì năm, và lớp giáp mỏng hơn nhiều để không làm quá tải động cơ diesel V-12 4 kỳ V-54 vốn có của T-54. Phương tiện được vũ trang bằng cặp pháo tự động 57 mm S-68 đặt trong một tháp pháo xoay mới, lớn và hở nóc. ZSU-57-2 bao gồm ba khoang: khoang lái ở phía trước, khoang chiến đấu ở giữa và khoang động cơ - truyền động ở phía sau. Thân xe rộng rãi hơn so với T-54 do lớp giáp mỏng hơn và có các vị trí bố trí thiết bị khác nhau. Tuy nhiên, bố cục chung với động cơ đặt ngang vẫn được giữ nguyên.

Khoang lái 
Khoang lái nằm ở bên trái phía trước thân xe. Ghế lái được di chuyển về phía trước và sang bên trái so với vị trí nguyên bản trên xe tăng T-54. Khoang được trang bị một nắp cửa sập đơn mở sang bên trái và hai thiết bị quan sát tiềm vọng. Một trong số đó có thể được thay thế bằng thiết bị nhìn đêm hồng ngoại TVN-1, hoạt động cùng với đèn pha hồng ngoại (hệ thống nhìn đêm chủ động) được gắn trên bệ xích bên phải. Một bảng tín hiệu thiết bị chữa cháy và một hộp đựng phụ tùng thay thế cũng được đặt trong khoang lái.

Tháp pháo 
Tháp pháo dạng hộp hở nóc, được chế tạo bằng phương pháp hàn, có vòng bi mâm quay đường kính 1.850 mm. Phần đuôi tháp pháo có thể tháo rời, giúp việc thay thế pháo trở nên dễ dàng hơn. Ở chế độ hành quân, tháp pháo có thể được che bằng một tấm bạt có 16 cửa sổ bằng plexiglass.

Để ngắm bắn, các dữ liệu cơ bản như tốc độ, hướng và tầm xa của mục tiêu phải được nhập vào hệ thống ngắm bởi người điều chỉnh kính ngắm, người ngồi bên trái pháo ở phía sau tháp pháo. Tốc độ và hướng của mục tiêu được xác định bằng cách ước lượng bằng mắt thường, trong khi tầm xa cũng có thể được ước lượng bằng mắt hoặc bằng máy đo khoảng cách. Phần mặt trước phía trên của tháp pháo có hai cửa nhỏ với nắp đậy bọc thép dành cho các kính chuẩn trực của kính ngắm.

Để bắn pháo, các khóa nòng trước hết phải được mở. Các nạp đạn viên bên trái và bên phải, nằm ở phần trước của tháp pháo ở cả hai bên hỏa lực chính, thực hiện nạp các kẹp đạn vào băng đạn của vũ khí tương ứng. Ghế ngồi hành quân của nạp đạn viên nên được xếp gọn vào các kẹp bên thành tháp pháo trước khi nổ súng. Xạ thủ, ngồi ở bên trái ở giữa tháp pháo, thực hiện ngắm ("đặt") pháo và khai hỏa bằng cò điện (bắn cả hai nòng đồng thời) hoặc bằng hai bàn đạp chân (có thể bắn từng nòng độc lập). Nếu hệ thống ngắm cơ khí dự phòng thủ công được sử dụng thay cho hệ thống dẫn động điện - thủy lực, kíp lái cần tới ba người thay vì hai người để vận hành thiết bị ngắm: Trưởng xe (ngồi bên phải ở giữa tháp pháo) điều khiển góc phương vị, xạ thủ điều khiển góc tà (nâng/hạ) và người điều chỉnh kính ngắm nhập dữ liệu vào thiết bị ngắm. Các nạp đạn viên nạp các kẹp đạn vào pháo tự động đôi một cách thủ công khi cần thiết, tương tự như loại pháo tự động Bofors 40 mm L/60.

Vũ khí 

Cặp pháo S-68 vận hành theo nguyên lý nạp đạn bằng độ giật và nặng 4.500 kg. Thiết kế của chúng dựa trên hai khẩu pháo tự động phòng không 57 mm S-60. Hai khẩu pháo cá lẻ không thể hoán đổi vị trí cho nhau vì chúng là hình ảnh phản chiếu của nhau. Mỗi nòng pháo được làm mát bằng không khí dài 4.365 mm (76,6 lần cỡ nòng) và được trang bị một bộ hãm đầu nòng. Pháo có độ giật từ 325 đến 370 mm. Chúng có thể nâng hoặc hạ trong khoảng từ −5° đến +85° với tốc độ từ 0,3° đến 20° mỗi giây; tháp pháo có thể quay ngang 360° với tốc độ từ 0,2° đến 36° mỗi giây. Hệ thống dẫn động sử dụng một động cơ điện một chiều và các bộ truyền động tốc độ thủy lực vạn năng (một hệ thống dẫn động cơ khí thủ công cũng được cung cấp trong trường hợp hệ thống điện - thủy lực gặp sự cố; khi sử dụng dẫn động cơ khí, tốc độ nâng pháo là 4,5° mỗi giây và tốc độ quay tháp pháo là 4° mỗi giây).

Khi bắn cùng lúc, cặp pháo có khả năng bắn tới 210–240 viên đạn nổ mảnh và xuyên giáp vạch đường (AP-T) mỗi phút, với tốc độ bắn thực tế từ 100 đến 140 phát mỗi phút, cho phép duy trì hỏa lực trong 2–3 phút trước khi hết đạn. Sơ tốc đầu nòng đạt 1.000 m/s. Mỗi kẹp đạn có 4 viên, mỗi viên nặng 6,6 kg; liều phóng trong mỗi viên bao gồm 1,2 kg thuốc súng nitrocellulose 11/7, phần đầu đạn nặng 2,8 kg. Tầm bắn ngang tối đa là 12 km (với tầm bắn hiệu quả đối với các mục tiêu mặt đất lên tới 4 km). Tầm bắn đứng tối đa là 8,8 km với tầm bắn đứng hiệu quả tối đa là 4,5 km. Các viên đạn nổ mảnh có một bộ phận tự hủy an toàn, bộ phận này sẽ kích hoạt sau khi bắn từ 12 đến 16 giây để đảm bảo đạn không rơi ngược lại mặt đất, do đó tầm bắn xiên tối đa của hỏa lực phòng không là 6,5–7 km. Đạn xuyên giáp BR-281 có khả năng xuyên thủng 110 mm giáp ở khoảng cách 500 m hoặc 70 mm giáp ở khoảng cách 2.000 m (ở góc chạm 90°).

Pháo tự động S-68 là loại pháo phòng không mạnh mẽ nhất được lắp đặt trên các hệ thống SPAAG vào thời điểm đó. Theo dữ liệu thống kê của Viện Nghiên cứu Phòng không số 2, một phát bắn trúng trực tiếp từ một viên đạn 57 mm duy nhất có thể tiêu diệt một máy bay phản lực đương thời. Để bắn hạ một máy bay ném bom phản lực kiểu Canberra, trung bình cần 1,7 phát trúng đích.

Phương tiện mang theo 300 viên đạn, và số đạn dược này được xếp như sau: 176 viên trong các kẹp đạn bên trong tháp pháo, 72 viên trong các kẹp đạn ở phía trước thân xe, và 52 viên rời (không kẹp) trong các khoang đặc biệt dưới sàn tháp pháo. Đạn xuyên giáp trong kẹp được đặt ở phần sau của tháp pháo, bên trái và bên phải của pháo. Vỏ đạn rỗng và kẹp đạn được đưa ra ngoài thông qua một băng chuyền qua một cửa đặc biệt ở phía sau tháp pháo vào một giỏ lưới kim loại gắn ở mặt sau tháp pháo.

Khả năng bảo vệ  
Giáp của ZSU-57-2 là thép cán hàn đủ để bảo vệ phương tiện khỏi đạn xuyên giáp 7,62mm ở khoảng cách 250 mét.

Độ dày giáp cụ thể như sau:
 Mặt trước thân xe: (trên) – 13,5 mm; (dưới) – 15 mm; ở góc nghiêng 60 độ phía trên
 Hai bên thân xe: (trên) – 15 mm; (dưới) – 13,5 mm
 Phía sau thân xe: 8 – 10,6 mm ở góc nghiêng 45 độ
 Nóc thân xe: 15 mm
 Đáy thân xe: 13,5 mm
 Hai bên tháp pháo: 13,5 mm
 Mặt nạ súng (Gun mantlet): 15 mm
 Nóc tháp pháo: hở

Khả năng cơ động 
ZSU-57-2 có tốc độ đường bộ tối đa là 50 km/h (31 dặm/giờ), tốc độ này giảm xuống còn khoảng 30 km/h (19 dặm/giờ) khi đi chệch khỏi đường bộ (vượt địa hình). Phương tiện có khả năng tăng tốc tốt hơn so với T-54 nhờ vào tỷ suất công suất trên trọng lượng tốt hơn (18,6 mã lực/tấn). Xe có tầm hoạt động là 420 km (261 dặm) trên đường bộ và 320 km (199 dặm) khi vượt địa hình. Phương tiện có thể vượt vật cản thẳng đứng cao 0,8 m, băng qua chiến hào rộng 2,7 m, lội qua các chướng ngại vật nước sâu 1,4 m và leo dốc 30°.

ZSU-57-2 sử dụng cùng loại động cơ với T-54. Đó là động cơ diesel V12 V-54 4 kỳ làm mát bằng nước với dung tích 38,88 lít, sản sinh công suất 520 mã lực (388 kW) tại 2.000 vòng/phút. Bản thân động cơ nặng 895 kg. Dung tích nhiên liệu là 830 lít được chứa trong ba bình nhiên liệu bên trong thân xe (tổng cộng 640 L) và hai bình nhiên liệu phụ gắn trên bệ chắn bùn bên phải, mỗi bình 95 L; dung tích nhiên liệu đã được tăng lên so với T-54. Các bình nhiên liệu bổ sung gắn phía sau có thể tăng tầm hoạt động đường bộ lên 595 km (370 dặm).

Hệ thống truyền động cơ khí ở phần sau thân xe bao gồm một bộ phận bánh răng thay đổi, bộ ly hợp chính đa đĩa với các tấm ma sát kim loại, hộp số sàn với năm số tiến, hai ly hợp lái hành tinh đa đĩa với phanh dải và hai cụm truyền động cuối thẳng hàng.

Khung gầm có bốn bánh chịu nặng đôi bọc cao su với hệ thống treo thanh xoắn độc lập, một bánh răng phát động phía sau với các vòng răng có thể tháo rời và một bánh dẫn hướng ở mỗi bên. Các bánh chịu nặng đầu tiên và cuối cùng đều có bộ giảm chấn xoay thủy lực. Xích dài 12,33 m, rộng 580 mm và có 90 mắt xích; mặc dù chỉ có bốn bánh chịu nặng thay vì năm, diện tích tiếp xúc mặt đất của xích vẫn tương đương với T-54 (3,84 m). Khoảng cách giữa tâm hai dải xích là 2,64 m. Phương tiện có áp suất lên mặt đất là 0,63 kg/cm2.

Lịch sử chiến đấu 
]]
 1959–75  Kháng chiến chống Mỹ (Việt Nam)
 1967 Chiến tranh sáu ngày (Ai Cập)
 1973 Chiến tranh Yom Kippur (Ai Cập và Syria)
 1975–2002 Nội chiến Angola
 1979 Chiến tranh biên giới Việt–Trung (Việt Nam)
 1980–1988 Chiến tranh Iran–Iraq (Iran và Iraq)
 1982 Chiến tranh Lebanon (Syria)
 1990–91 Chiến tranh vùng Vịnh Ba Tư lần thứ nhất (Iraq)
 1991–2001 Chiến tranh Nam Tư
 1991 Chiến tranh mười ngày
 1991–95 Chiến tranh giành độc lập của Croatia
 1992–95 Chiến tranh Bosnia
 1995–96 NATO ném bom Republika Srpska
 1996–99 Chiến tranh Kosovo
 1999 NATO ném bom Cộng hòa Liên bang Nam Tư
 2003 – Chiến tranh vùng Vịnh Ba Tư lần thứ hai
 2003 – Cuộc tấn công Iraq
 2011 Nội chiến Syria

Các quốc gia sử dụng

Nhà khái thác hiện tại 
  - 45 chiếc được đặt hàng vào năm 1974 và được chuyển giao từ năm 1975 đến năm 1976 (những chiếc xe này trước đây thuộc biên chế của Liên Xô)
  - 40 chiếc được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1975 và được giao trong khoảng thời gian từ 1975 đến 1976 (những chiếc xe này trước đây thuộc biên chế của Liên Xô). Tất cả 40 ZSU-57-2 s hiện đang phục vụ
  -
  – Đã nhận một số ít từ Iraq để thiết kế lại. PRC vận hành một số lượng nhỏ SPAAGs Loại 80.
  - nhận 25 ZSU-57-2 s đóng quân trên đảo đặt hàng năm 1963 từ Liên Xô (xe trước đây đã phục vụ lên đến vài năm trong biên chế Liên Xô)
  – 100 chiếc được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1960 và được giao trong khoảng thời gian từ năm 1961 đến năm 1962. 40 chiếc vẫn còn trong biên chế.
  – Nhận được một số từ Ethiopia.
  - 10 chiếc được Liên Xô đặt hàng vào năm 1977 và được chuyển giao vào năm 1978 (những chiếc trước đây thuộc biên chế của Liên Xô).
  -  24 chiếc phục vụ năm 1964–1970 , Thành phố Vác 1964 có tất cả 24 xe, và 1967-4 (6x4 = 24) xe trong các Lữ đoàn xe tăng (các xe trước đây thuộc biên chế Liên Xô).
  -
  – 250 tháp pháo ZSU-57-2 được đặt hàng vào năm 1967 và được chuyển giao từ năm 1968 đến năm 1977 (các tháp pháo này trước đây được lắp trên những chiếc ZSU-57-2 của Liên Xô ). Chúng được Triều Tiên trang bị trên khung gầm Type 59. Tất cả các phương tiện vẫn hoạt động vào năm 2000.
  - 20 chiếc được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1982 và được chuyển giao từ năm 1983 đến năm 1984 (những chiếc xe này trước đây thuộc biên chế của Liên Xô).
  -
  - 250 chiếc được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1966 và được giao trong khoảng thời gian từ năm 1967 đến năm 1973. 10 chiếc được đưa vào phục vụ năm 2005.
  – Lúc cao điểm có 500 ZSU-57-2 s đang phục vụ trong quân đội Việt Nam. Hiện có 200 chiếc đang hoạt động.

Nhà khai thác cũ 
 
  – Được giao nhiều vào năm 2012.
  – 12 đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1960 và chuyển giao từ năm 1960 đến năm 1961. Loại khỏi biên chế năm 2006.
  -129 chiếc được đặt hàng vào năm 1957 từ Liên Xô và được chuyển giao từ năm 1957 đến năm 1961. Được thay thế bởi ZSU-23-4 "Shilka" SPAAGs từ năm 1967 đến năm 1974. Nó hoàn toàn bị loại khỏi biên chế Đông Đức vào năm 1979. Một số đã được chuyển đổi vào xe đào tạo lái xe FAB 500U. Chúng đã được chuyển giao cho nhà nước Đức thống nhất.
  –FAB 500U lấy từ Quân đội Đông Đức . Tất cả đã được bán cho các nước khác hoặc bị loại bỏ.
  – 100 chiếc ZSU-57-2 được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1966 và được chuyển giao trong khoảng thời gian từ năm 1967 đến năm 1968 (những chiếc xe này trước đó đã phục vụ vài năm trong quân đội Liên Xô).  Khoảng 90 chiếc vẫn hoạt động cho đến năm 2002
  – 100 chiếc ZSU-57-2 được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1970 và chúng được chuyển giao trong khoảng thời gian từ năm 1971 đến năm 1973 (những chiếc xe này trước đó đã phục vụ vài năm trong quân đội Liên Xô). Một số ít đã được cung cấp cho Trung Quốc để thiết kế lại. Iraq cũng hoạt động một số người phiên bản Tyoe 80 s của  Trung Quốc . Tất cả ZSU-57-2 s và type 80 s đã bị phá hủy hoặc bị tháo dỡ trước năm 2003.
  – 129 chiếc ZSU-57-2 được đặt hàng từ Liên Xô năm 1957 và chuyển giao từ năm 1957 đến năm 1961. Được thay thế bằng ZSU-23-4 "Sziłka"..
  – 25 xe vào năm 2002
  –  60 chiếc được đặt hàng từ Liên Xô vào năm 1965 và được giao trong khoảng thời gian từ 1965 đến 1966 (những chiếc xe này trước đây thuộc biên chế của Liên Xô).  Bị loại bỏ vào những năm 1990 và được thay thế bằng Gepard SPAAGs.
  – Slovenia vận hành 12 chiếc ZSU-57-2 từ năm 1991 cho đến khi chúng nghỉ hưu vào đầu những năm 2000. Một số đã được tặng cho viện bảo tàng, nhưng một số ít có thể được cất giữ.
  – Được thay thế bằng ZSU-23-4 "Shilka" vào đầu những năm 1970; các đơn vị huấn luyện đã sử dụng ZSU-57-2 ít nhất cho đến cuối những năm 1970.
  – 500 chiếc, trong đó có 100 chiếc đặt hàng năm 1971 từ Liên Xô và được giao trong khoảng thời gian từ năm 1971 đến năm 1972 (những chiếc trước đây thuộc biên chế Liên Xô). Được truyền cho quốc gia kế thừa.
  – Một con số được lấy từ VPA
  –  100 chiếc được giao từ năm 1963 đến năm 1964.

Trường hợp chỉ để nhiên cứu 
  –  Đã nhập khẩu một chiếc ZSU-57-2 để thử nghiệm nhưng không được áp dụng.

Trường hợp bị bắt giữ 
  - Đã bắt giữ một số đơn vị trong các cuộc chiến tranh Nam Tư và vận hành chúng trong giai đoạn còn lại của cuộc chiến.
  –  Đã bắt giữ một số ZSU-57-2 SPAAG từ Ai Cập hoặc Syria trong Chiến tranh Sáu ngày và vận hành chúng trong suốt thời gian còn lại của cuộc chiến.

Xem thêm 
 ZSU-37
 ZSU-23-4 Shilka
 M42 Duster

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Globalsecurity.org
 Gulflink.osd.mil 
 fas.org 
 Gary's Combat Vehicle Reference Guide
 Bắn thử ZSU-57

Pháo do Liên Xô sản xuất
Pháo tự hành Nga
Pháo 57 mm
Pháo tự hành thời Chiến tranh Lạnh
Pháo tự hành bánh xích