Thánh quan thầy

Thánh quan thầy (còn gọi Thánh bổn mạng hay Thánh bảo trợ; Latinh: patronus) là vị Thánh được cho là bảo vệ, hướng dẫn và cầu bầu cho một người, một địa phương, một quốc gia hoặc thậm chí là một sự kiện. Chức danh này thường có trong Giáo hội Công giáo Rôma và Chính Thống giáo Đông Phương.

Trong Kitô giáo
Các vị thánh thường trở thành thánh bảo hộ của những nơi họ sinh ra hoặc hoạt động. Tuy nhiên, có những trường hợp ở châu Âu thời trung cổ khi một thành phố phát triển mạnh mẽ đã có được cho nhà thờ chính tòa của mình hài cốt hoặc một số di vật của một vị thánh nổi tiếng đã sống và được chôn cất ở nơi khác, do đó biến vị thánh đó thành thánh bảo hộ của thành phố – một tập tục như vậy đã mang lại uy tín đáng kể cho thành phố đó. Ở Mỹ Latinh và Philippines, các nhà thám hiểm Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thường đặt tên một địa điểm theo tên vị thánh mà họ đến thăm lần đầu tiên vào ngày tưởng niệm, và vị thánh đó đương nhiên trở thành thánh bảo hộ của khu vực đó.

Một số nghề nghiệp có vị thánh bảo trợ, người có mối liên hệ nào đó với nghề đó, mặc dù một số mối liên hệ khá mơ hồ. Nếu không có vị thánh như vậy, nghề nghiệp sẽ có một vị thánh bảo trợ mà hành động hoặc phép lạ của người đó bằng cách nào đó gợi nhớ đến nghề nghiệp đó. Ví dụ, khi nghề nhiếp ảnh, một nghề trước đây chưa được biết đến, xuất hiện vào thế kỷ 19, Thánh Veronica đã được chọn làm thánh bảo trợ của nghề này, do chiếc khăn che mặt của Veronica đã in dấu ấn kỳ diệu của Thánh Dung Chúa Giêsu sau khi bà lau sạch máu và mồ hôi. 

Việc tôn kính, tưởng niệm và công nhận các vị thánh bảo trợ hoặc các vị thánh nói chung được tìm thấy trong Giáo hội Công giáo (bao gồm cả các Giáo hội Công giáo Đông phương), Chính thống giáo Đông phương, các Giáo hội Chính thống giáo phương Đông, và trong một số giáo hội Tin Lành và Anh giáo. Theo Giáo lý Công giáo, vị thánh bổn mạng của một tín hữu, sau khi đã đạt được sự chiêm ngưỡng hạnh phúc, có thể cầu bầu với Thiên Chúa cho những nhu cầu của họ.

Tuy nhiên, ngoài Giáo hội Luther và Anh giáo, tục lệ này thường bị phản đối trong các nhánh Tin Lành khác, chẳng hạn như Kitô giáo Cải cách, nơi tục lệ này được coi là một hình thức thờ ngẫu tượng.

Công giáo
Một vị thánh có thể được chỉ định làm thánh bổn mạng theo một truyền thống đáng kính, hoặc được chọn bằng cách bầu cử. Vị thánh được coi là người cầu bầu đặc biệt với Chúa và là người bảo trợ thích hợp cho một địa phương, nghề nghiệp cụ thể, v.v., và xứng đáng được tôn kính theo một hình thức tôn giáo đặc biệt. Một thuật ngữ tương tự ở một số khía cạnh là "tôn giáo danh nghĩa", chỉ áp dụng cho một nhà thờ hoặc tổ chức.

Trong đạo Hồi 
Mặc dù đạo Hồi không có học thuyết được hệ thống hóa về sự bảo trợ của các vị thánh, nhưng đây vẫn là một phần quan trọng trong cả truyền thống Hồi giáo Sunni và Shia, trong đó các vị thánh cổ điển quan trọng đã đóng vai trò là người bảo hộ trên trời cho các đế chế, quốc gia, thành phố, thị trấn và làng mạc Hồi giáo cụ thể. Martin Lings đã viết: "Hầu như không có vùng nào trong đế chế Hồi giáo mà không có một vị thánh Sufi làm Thánh bảo hộ." Vì sự tôn kính dành cho các vị thánh thường phát triển một cách tự nhiên trong môi trường Hồi giáo, theo cách khác với Công giáo và Chính thống giáo Đông phương Kitô giáo, nên "thánh bảo hộ" thường được công nhận thông qua sự tán dương của quần chúng hơn là thông qua tuyên bố chính thức. Theo truyền thống, người ta hiểu rằng vị thánh bảo hộ của một địa điểm cụ thể cầu nguyện cho sự thịnh vượng của địa điểm đó và cho sức khỏe và hạnh phúc của tất cả những người sống ở đó.

Tuy nhiên, các phong trào Wahhabism và Salafi gần đây đã tấn công việc tôn kính các vị thánh (với tư cách là người bảo trợ hoặc bất kỳ hình thức nào khác), mà họ cho là một hình thức thờ cúng thần tượng hoặc shirk. Các giáo sĩ Sunni chính thống hơn đã chỉ trích lập luận này kể từ khi Wahhabism xuất hiện lần đầu vào thế kỷ 18.

Trong tín ngưỡng Druze 

Elijah và Jethro (Shuaib) được coi là thánh bảo hộ của người Druze. Trong Cựu Ước, Jethro là cha vợ của Moses, một người chăn cừu và thầy tế lễ người Kenite ở Midian. Các học giả Hồi giáo và người Druze đồng nhất Jethro với nhà tiên tri Shuaib, người cũng được cho là đến từ Midian. Shuaib hay Jethro của Midian được coi là tổ tiên của người Druze, những người tôn kính ông như người sáng lập tinh thần và vị tiên tri tối cao của họ.

Druze xác định Elijah là "al-Khidr". Người Druze, giống như một số người Kitô giáo, tin rằng Tiên tri Elijah đã trở lại dưới hình dạng Thánh Gioan Tẩy giả, vì họ tin vào tái sinh và sự luân hồi của linh hồn, người Druze tin rằng El Khidr và Thánh Gioan Tẩy giả là một và giống nhau; cùng với Thánh George.

Do ảnh hưởng của Kitô giáo và tín ngưỡng Druze, hai vị thánh Kitô giáo trở thành những nhân vật được người Druze tôn kính nhất: Thánh George và Thánh Elijah. Do đó, ở tất cả các làng mạc có người Druze và Kitô hữu sinh sống ở trung tâm Núi Lebanon, một nhà thờ Kitô giáo hoặc maqam của người Druze được dành riêng cho một trong hai nhóm này. Theo học giả Ray Jabre Mouawad, người Druze trân trọng hai vị thánh vì lòng dũng cảm của họ: Thánh George vì ông đã đối đầu với con rồng và Tiên tri Elijah vì ông đã cạnh tranh với các thầy tế lễ ngoại giáo của Baal và chiến thắng họ. Trong cả hai trường hợp, lời giải thích được đưa ra bởi người Kitô hữu là người Druze bị thu hút bởi thánh chiến binh giống với xã hội quân sự hóa của họ.

Trong các tôn giáo phương Đông 
Trong Ấn Độ giáo, một số giáo phái có thể dành tâm huyết để tôn thờ một vị thánh, chẳng hạn như giáo phái Balmiki tôn kính Valmiki.

Phật giáo cũng bao gồm ý niệm về các vị thần hộ mệnh, được gọi là "Dharma bảo hộ" (Hộ pháp - Dharmapala).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Catholic Online: Patron Saints

Thuật ngữ Kitô giáo
Thánh quan thầy