Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Katonkaragay (huyện)

Katonkaragay cũng được đánh vần là Katon-Karagay (Tiếng Kazakh: Қатонқарағай ауданы (Katonqarahay audany) là một huyện của tỉnh Đông Kazakhstan, miền Đông Kazakhstan. Trung tâm huyện lỵ là thị xã Narym Ulken (Bolshenarymskoye) () (Kazakhstan: Үлкен Нарым ауылы (Ylken Narym auyly). Đây là huyện đông dân nhất ở Kazakhstan.

Gần thị xã Berel () đã khai quật được của các gò chôn cất cổ xưa đã tìm thấy các đồ tạo tác tinh tế của các nền văn hóa du mục của thế kỷ thứ 3 và thứ 4 BC.

Tham khảo

Liên kết
Official Government Site of Katon-Karagay 

Huyện Kazakhstan
Tỉnh Đông Kazakhstan
Urzhar

Urzhar là thị xã nhỏ tọa lạc tại thung lũng sông Urzhar và là trung tâm hành chính của huyện Urzhar, tỉnh Đông Kazakhstan, phía Đông Cộng hòa Kazakhstan.

Khí hậu

Những nhân vật tiêu biểu
Almat Kebispayev (sinh 1987) - Kazakh wrestler, winner of the world championships, champion of Asia.
Dias Keneshev (sinh 1981) - Kazakh biathlete, champion of the Asian Games - 2011
Oksana Yatskaya (sinh 1988) - Kazakh cross country skier, competitor at four Olympic Games, seven times champion of the Asian Games, Universiade medalist.

Tỉnh Đông Kazakhstan
Huyện lỵ Kazakhstan
Bình Trưng (định hướng)

Bình Trưng có thể là một trong số các địa danh sau:

 Phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Bình Trưng, tỉnh Đồng Tháp

 Địa danh cũ
 Xã Bình Trưng (huyện Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh), nay là một phần phường Bình Trưng
 Phường Bình Trưng Đông, Bình Trưng Tây (thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh); nay là một phần phường Bình Trưng

Xem thêm
 Bình Trung
Quốc lộ 14D

Quốc lộ 14D một tuyến giao thông đường bộ cấp quốc gia nằm hoàn toàn trong địa phận  thành phố Đà Nẵng.

Quốc lộ 14D có chiều dài 75 km. Điềm đầu là giao cắt với Quốc lộ 14 tại xã Bến Giằng, cách xã Thạnh Mỹ khoảng 12 km. Điểm cuối là cửa khẩu Nam Giang trên biên giới Việt-Lào, thuộc địa phận xã La Dêê, thành phố Đà Nẵng.

Quốc lộ 14D nối với quốc lộ 16 của Lào qua cặp cửa khẩu Nam Giang - Dak Ta Ork.
Sau một thời gian hoạt động, Quốc lộ 14D đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Do đó, đến ngayc 29/12/2025, UBND Thành phố Đà Nẵng đã có quyết định phê duyệt dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14D với tổng mức đầu tư 4.518 tỉ đồng, thời gian thực hiện năm 2025 - 2027.

Tham khảo

14D
Giao thông Quảng Nam
Thanh Hòa (định hướng)

Thanh Hòa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Thanh Hòa, tỉnh Đồng Tháp

 Địa danh cũ
 Huyện Thanh Hòa thuộc tỉnh Vĩnh Phú, sau chia thành 2 huyện Thanh Ba và Hạ Hòa thuộc tỉnh Phú Thọ
 Xã Thanh Hòa, huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước; nay là một phần xã Thiện Hưng, thành phố Đồng Nai
 Xã Thanh Hòa, huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Thanh Phong
 Xã Thanh Hòa, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang; nay là một phần phường Thanh Hòa, tỉnh Đồng Tháp
 Xã cũ Thanh Hòa thuộc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An; sau là một phần xã Minh Sơn cùng huyện; nay là một phần xã Cát Ngạn.

Xem thêm
 Thanh Hoa
 Thanh Hóa
 Thành Hòa
 Thạnh Hòa
 Thạnh Hóa
Kito Aya

, sinh ngày 19 tháng 7 năm 1962, mất ngày 23 tháng 5 năm 1988, là một cô gái người Nhật Bản bị mắc một căn bệnh mang tên Spinocerebellar degeneration - Thoái hoá dây sống tiểu não, một căn bệnh nan y mà đến nay vẫn chưa có phương pháp chữa trị. Người mắc căn bệnh này sẽ dần dần mất đi các khả năng của người bình thường như khả năng đi lại, khả năng giao tiếp và một số khả năng vận động khác nhưng người bệnh vẫn ý thức được mọi việc xảy ra xung quanh mình. Phát bệnh năm 15 tuổi, Aya nổi tiếng vì quyển nhật ký của mình với lời tựa "Một lít nước mắt" – vốn do bác sĩ chăm sóc cô là Yamamoto Hiroko đề xuất thực hiện nhằm tiện theo dõi tiến trình của căn bệnh. Bộ nhật ký được cô viết trong vòng 10 năm, cho đến khi cơ thể cô bị liệt hoàn toàn, và được xuất bản không lâu trước khi Aya qua đời.

Kito Aya biết mình mắc phải một căn bệnh nan y từ khi tuổi đời còn rất trẻ. Tuy vậy, Aya vẫn cố gắng sống tốt từng ngày từng giờ một ngay cả khi bị nhiều người nhìn với ánh mắt kỳ thị. Dù đối mặt với buồn đau, Aya vẫn tin vào bản thân. Hằng ngày, cô kiên trì viết nhật ký kể về những cảm nhận và suy tư của bản thân trong suốt quãng thời gian chứng kiến cơ thể mình gánh chịu bệnh tật. Đối với Aya thì cô coi mình đang chiến đấu từng ngày một và đây là một cuộc chiến khốc liệt giữa bản thân và bệnh thoái hóa tiểu não không có hồi kết. Kito Aya mất ngày 23 tháng 5 năm 1988 do những biến chứng về não của căn bệnh thoái hóa thần kinh khi mới 25 tuổi đời.

Quyển nhật ký Một lít nước mắt của Aya đã được xuất bản ra khắp Nhật Bản vào khoảng thời gian không lâu trước khi Aya qua đời vào năm 1986. Sau này nó còn được xuất bản ra nhiều nơi trên thế giới và đã thấm đẫm nước mắt của hàng triệu độc giả. Cuốn nhật ký của Aya đã thể hiện rõ nghị lực sống và tinh thần lạc quan của cô cho dù luôn phải đối mặt với khó khăn ngày càng chồng chất của một căn bệnh không thể chữa trị. Năm 2005, kênh truyền hình Đài truyền hình Fuji của Nhật Bản đã phát sóng bộ phim 1 lít nước mắt (1 Litre no Namida) dựa trên nguyên văn quyển nhật ký của Aya do diễn viên Sawajiri Erika đóng vai Ikeuchi Aya và đã rất thành công, làm người xem rất cảm động qua 11 tập của bộ phim. Bộ phim đã được phát sóng tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới bao gồm Nhật Bản, Philippines, Singapore, Hồng Kông, Đài Loan, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Việt Nam.

Gia đình Kito 
Kito Aya
Kito Mizuo: cha Aya.
Kito Shioka: mẹ Aya.
Kito Ako: em gái Aya, con thứ 2 nhà Kito.
Kito Hiroki: em trai Aya, con thứ 3 nhà Kito.
Kito Kentaro: em trai Aya, con thứ 4 nhà Kito.
Kito Rika: em gái út của Aya, con thứ 5 nhà Kito.

"Có những người mà sự tồn tại của họ giống như không khí, êm dịu, nhẹ nhàng, chỉ khi họ mất đi người họ yêu thương mới nhận ra họ quan trọng nhường nào. Mình muốn trở thành một sự tồn tại như thế." (Trích Một lít nước mắt).

Chú thích 

Nhà văn Nhật Bản
Sinh năm 1962
Mất năm 1988
Danh sách đỉnh núi cao trên 8000 mét

Có 14 ngọn núi độc lập trên Trái đất có đỉnh cao trên 8.000 mét (26.247 ft) so với mực nước biển. Tất cả các ngọn núi này đều thuộc hai dãy núi Himalaya và Karakoram tại châu Á.

Cố gắng vượt qua một đỉnh núi cao trên 8000 mét đầu tiên được ghi nhận là trong chuyến thám hiểm của Albert F. Mummery và J. Norman Collie, họ đã cố đến núi Nanga Parbat tại Kashmir (nay là Gilgit-Baltistan, Pakistan) vào năm 1895; song nỗ lực này đã thất bại khi Mummery và hai Gurkha khác là Ragobir và Goman Singh thiệt mạng vì gặp phải một trận lở tuyết.

Nỗ lực thành công đầu tiên được ghi nhận trong việc leo lên một đỉnh núi cao trên 8000 mét là của Maurice Herzog và Louis Lachenal, họ đã đến đỉnh của Annapurna vào ngày 3 tháng 6 năm 1950.

Người đầu tiên leo lên tất cả 14 ngọn núi có đỉnh cao trên 8000 mét là Reinhold Messner, ông đã hoàn thành công việc này vào ngày 16 tháng 10 năm 1986. Một năm sau đó, năm 1987, Jerzy Kukuczka trở thành nhà leo núi thứ hai làm được điều này. Messner đã đến điểm cao nhất của 14 đỉnh núi mà không cần sự trợ giúp của bình oxy. Phải đến chín năm sau, tức năm 1995, Erhard Loretan mới lặp lại được kỳ tích leo lên đỉnh tất cả 14 ngọn núi có đỉnh cao trên 8000 mét. , có 26 người đã leo lên đỉnh 14 ngọn núi này mà không có tranh cãi. Đây là một hành động cực kỳ nguy hiểm và đã có ít nhất bốn người đã thiệt mạng trong khi theo đuổi mục tiêu này. Một người Nepal là Phurba Tashi là người đã thực hiện nhiều chuyến chinh phục các đỉnh cao trên 8000 mét nhiều nhất, với 26 lần leo núi từ năm 1998 đến 2011. Juanito Oiarzabal xếp thứ hai, với tổng cộng 25 lần từ năm 1985 đến 2011.

Danh sách đỉnh cao trên 8000 mét

Những nhà leo núi được xác minh đã leo lên toàn bộ 14 đỉnh núi cao trên 8000 mét

Tranh cãi 
Tự tuyên bố, tuy nhiên không đưa ra đủ bằng chứng rằng đã leo lên đỉnh toàn bộ 14 đỉnh núi

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang dành do những đỉnh cao trên 8000m và những người leo núi
 Hình ảnh những đỉnh cao trên 8000m
 Bản đồ tại GeoFinder.ch thể hiện vị trí các điểm cao nhất chú yếu

Danh sách núi
Leo núi

8
Aspidomorpha miliaris

Aspidimorpha miliaris, là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Chrysomelidae.

Miêu tả 
Nó dài khoảng 15 mm. Ấu trùng thích tụ họp sống chung với nhau và là mối đe dọa nguy hiểm cho mùa màng.

Phân bổ 
Aspidomorpha miliaris sống ở Indonesia và ở Việt Nam.

Ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Southeast Asian Beetles 
 Zipcodezoo Species identifier
 Biol.uni
 Koji Nakamura and Idrus Abbas - Preliminary life table of the spotted tortoise beetle,Aspidomorpha miliaris (Coleoptera: Chrysomelidae) in Sumatra
 Inaturalisr.org

Aspidomorpha
Suy luận loại suy

Suy luận loại suy xuất phát từ sự giống nhau có thực của hai đối tượng đó, để đưa ra kết luận.

Ví dụ:

Tiền đề: Trái Đất là một hành tinh có lớp khí bao bọc, có nước

và: Sao hỏa cũng là hành tinh, cũng có lớp khí quyển

kết luận: Vậy Sao hỏa cũng có (hoặc có thể có) nước.

Ví dụ khác:

Tiền đề: Cây mía, có cơ chế dự trữ đường

và: Củ cải có cơ chế dự trữ đường

Kết luận: Thực vật cũng (có thể) có cơ chế dự trữ đường

Suy luận tiếp: Cơ thể động vật có cơ chế dự trữ đường

Điều kiện giá trị logic cho suy luận loại suy 

Suy luận loại suy có giá trị logic nhất định nào đó khi có đủ các điều kiện:

 a/ Biết chắc sự giống nhau giữa hai đối tượng là phải thiết yếu, có yếu tố tương tự hoặc tương đương.

Ví dụ trên: Trái Đất và Sao hỏa cùng là các hành tinh.

hay 'Mía  và  củ cải cùng là thực vật.Động vật và thực vật: có cùng yếu tố tương tự.

Còn trong ví dụ:

Tiền đề: Cây mía, củ cải đều có cơ chế dự trữ đường

Kết luận: Trái Đất có cơ chế dự trữ đường

thì mệnh đề kết luận này sẽ là một kết luận đáng nghi ngờ nhất.

 b/ Có sự liên hệ tất yếu giữa tính chất được gán cho đối tượng thứ hai, với bản tính chung nêu giữa hai đối tượng.

bản tính chung gán cho hai đối tượng là lớp khí quyển''

Trong mệnh đề kết luận: tính chất đầu gán cho đối tượng thứ hai (Sao hỏa) là: có nước, thì có liên hệ với tính chất " có lớp khí quyển" sẽ là một gợi ý có giá trị.

Công dụng 

Suy luận loại suy có tính chất bấp bênh nhưng lối suy luận đó có giá trị phong phú vì góp phần gợi ra những giả thuyết mới.

Tham khảo 

 Suy luận loại suy hay Lập luận loại suy
 Suy luận quy nạp hay Lập luận quy nạp
 Phép tương tự
 Toán học có phép suy luận nội suy và ngoại suy

Logic
Triết học
Trận Amiens (1870)

Trận Amiens là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, diễn ra vào ngày 27 tháng 11 năm 1870 xung quanh Villers – Bretonneux. Trong trận chiến quyết liệt này, mặc dù không thể giành thắng lợi quyết định, quân đội Phổ do tướng Edwin Freiherr von Manteuffel chỉ huy đã đánh bại quân đội Pháp do tướng Jean Joseph Farre chỉ huy, buộc Binh đoàn phía Bắc nhỏ bé của Farre phải rút chạy về hướng Bắc qua Arras với thiệt hại nặng nề. Ngày hôm sau, quân đội Phổ đã chiếm giữ Amiens.

Cùng với các thắng lợi của họ tại trận Bapaume và St. Quentin, chiến thắng Amiens đã góp phần giữ vững quyền làm chủ vùng nông thôn về hướng Bắc Paris trong tay quân đội Đức.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Der Deutsch-Französische Krieg 1870/71 Deutsches Historisches Museum
 Deutsch-Französische Beziehungen, Der Deutsch Französische Krieg  Umfangreiche Texte, Materialien und Bilder, Robert Bosch Stiftung
 Friedrich Engels, The Pall Mall Gazette vom 2. Dezember 1870
 30 tháng 11 năm 1870.xml&s=4 Amtspresse Preußen vom 30. November 1870
 7 tháng 12 năm 1870.xml&s=3 Amtspresse Preußen vom 7. Dezember 1870

Trận Amiens
Trận đánh liên quan tới Pháp
Trận đánh liên quan tới Phổ
Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Xung đột năm 1870
George Chigas

George Chigas là một nhà văn và học giả Mỹ. Ông là Phó Giám đốc Chương trình diệt chủng người Campuchia tại trường Đại học Yale. Đồng thời là người hoàn thành bản dịch tiếng Anh cuốn tiểu thuyết thể thơ Truyện Tum Teav của Campuchia, và là đồng tác giả với Susan Cook trong tác phẩm "Đưa Khmer Đỏ ra xét xử", được đăng trên tờ Bangkok Post vào ngày 31 tháng 10 năm 1999.

Chigas đã lên tiếng như một nhà bình luận chính trị về các tội ác của Khmer Đỏ diễn ra tại Campuchia trong thập niên 1970. Ông là giáo sư trong ban nghiên cứu văn hóa tại trường Đại học Massachusetts Lowell.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Nam nhà văn Mỹ
Văn học Campuchia
Dịch giả Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Cornell
Giảng viên Đại học Yale
Sân vận động Morumbi

Sân vận động Cícero Pompeu de Toledo (), được biết đến rộng rãi với tên gọi Morumbi (), là một sân vận động bóng đá nằm ở quận cùng tên ở São Paulo, Brasil. Đây là sân nhà của São Paulo Futebol Clube và sân có tên gọi chính thức như vậy nhằm tôn vinh Cícero Pompeu de Toledo, người từng là chủ tịch của São Paulo Futebol Clube trong phần lớn quá trình xây dựng sân vận động và ông đã qua đời trước khi khánh thành. Morumbi là sân vận động thuộc sở hữu của tư nhân lớn nhất ở Brasil. Sân vận động được thiết kế bởi kiến trúc sư João Batista Vilanova Artigas.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Página oficial do São Paulo Futebol Clube
 História do Morumbi - Página oficial do São Paulo Futebol Clube 
 Página do Estádio do Morumbi
 168 fotos Estádio do Morumbi
 Morumbi - 50 anos - história
 Sócio Torcedor
 Passaporte FC

Sân vận động Cúp bóng đá Nam Mỹ
São Paulo FC
Địa điểm bóng đá São Paulo
Điểm tham quan du lịch ở São Paulo
Danh sách chính đảng Campuchia

Đảng phái chính trị là một tổ chức chính trị tán thành một ý thức hệ nhất định hoặc được hình thành xung quanh các vấn đề được lựa chọn với mục đích tham gia vào quyền lực, thường là bằng cách tham gia trong các cuộc bầu cử. Campuchia là một nhà nước độc đảng thống trị với Đảng Nhân dân Campuchia cầm quyền. Các đảng đối lập được cho phép, nhưng không có mấy cơ hội thực sự giành được quyền lực.

Đảng phái

Đại diện trong Quốc hội hiện nay

Thứ yếu

Cựu đảng

Quá cố

Xem thêm
Danh sách các chính đảng

Tham khảo

Campuchia

Chính đảng
Đảng phái chính trị Campuchia
Nguyễn Thiện Đạo

Nguyễn Thiện Đạo (1940-2015) là một nhà soạn nhạc người Pháp gốc Việt thuộc dòng Nhạc đương đại (musique classique contemporaine), ông đồng thời cũng là một nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam. Ông được ghi danh vào từ điển Le Petit Larousse (1982), Le Petit Robert (1995) là 2 cuốn từ điển danh nhân lớn nhất của Pháp, được vinh danh là "Nhạc sĩ tài năng, tác giả của dòng nhạc hợp lưu Đông - Tây vô cùng độc đáo". Năm 1983, ông đoạt Giải thưởng "André Caplet" của Hàn lâm viên Mỹ thuật Pháp cho toàn bộ tác phẩm của mình, được Chính phủ Pháp tặng Huân chương Chevalier des Arts et des Lettres năm 1984. Năm 1995, ông được trao giải thưởng Gian Carlo Menoti.

Tiểu sử 
Nguyễn Thiện Đạo sinh năm 1940 tại Hà Nội và sang Paris, Pháp năm 1953 để theo học về soạn nhạc tại Nhạc viện Paris với giáo sư danh tiếng là Olivier Messiaen.

Ông qua đời tại Paris, Pháp vào ngày 20 tháng 11 năm 2015.

Tác phẩm và giải thưởng 
 Tuyến Lửa, Festival de Royan 1969. 
 Koskom, Radio France 1971
 Bà Mẹ Vietnam, Festival de La Rochelle, 1972 
 Mỵ Châu Trọng Thủy Nhà hát lớn Paris, Salle Favart, 1979.
 Concerto pour piano et orchestre, Rencontres de Metz, 1984
 Symphonie pour pouvoir Théâtre des Champs Elysées, 1989
 Concerto 1789 Palais des Congrès, Lille. 
 Les enfants d'Izieu opéra-oratorio, Festival d'Avignon, 1994
 Hoa Tâu Nhà hát lớn Hà Nội 1995 
 Khai Nhac Nhà hát lớn Hà Nội 1997
 Giao-Hoa Sinfonia, Salle Olivier Messiaen, Radio France 1998
 Sóng hồn opera, Nhà hát lớn Hà Nội 2000
 Arco Vivo 2000
 Kosmofonia 2001
 Sóng nhất nguyên 2002
 Sóng nhạc Trương Chi Nhà hát lớn Hà Nội 2003 
 Quatre Lyriques de ciel et de terre, opéra de chambre Paris 2004
 Suoi Lung May, 2006.
 Khoi Thap, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
 So Day, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
 Duo Vivo, hommage à Olivier Messiaen, Théâtre des Bouffes du Nord 2008,
 Opera ballet Truyện Kiều Định mệnh bất chợt Nhà hát lớn Hà Nội 2012

Chú thích 

Người Pháp gốc Việt
Người Việt di cư tới Pháp
Nhạc sĩ gốc Việt
Nhà soạn nhạc Việt Nam
Nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam
Người Hà Nội
Sinh năm 1940
Mất năm 2015
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ Pháp thế kỷ 20
Pasquale Paoli

Filippo Antonio Pasquale di Paoli (Pascal Paoli, 6 tháng Tư 1725-5 tháng 2 năm 1807), là một nhà lãnh đạo Corse, Tổng thống Hội đồng Chấp pháp của Đại nghị hội Nhân dân Corse, dưới sự bảo hộ của Cộng hòa Genoa. Năm 1768 Pháp chiếm đóng Corse, và Paoli lãnh đạo một cuộc kháng cự nhưng bị thất bại, và đi đày sang Pháp. Ông trở lại sau khi Cách mạng Pháp bùng nổ. Ông ban đầu ủng hộ cách mạng nhưng sau đó liên kết với người Anh, lập nên Vương quốc Anh-Corse tồn tại trong những năm 1794-1796. Người Pháp tái chiếm đảo này và ông đi đày sang Anh một lần nữa cho tới lúc qua đời vào năm 1807.

Đọc thêm 
James Boswell's Account of Corsica and Memoirs of P Paoli (1768)
N Tommaseo, "Lettere di Pasquale de Paoli" (in Archivio storico italiano, 1st series, vol. xi.), and Della Corsica, etc. (ibid., nuova serie, vol. xi., parte ii.);
Pompei, De L'état de la Corse (Paris, 1821); Giovanni Livi, Lettere inedite di Pasquale Paoli (in Arch. stor. ital., 5th series, vols. v. and vi.);
Bartoli, Historia di Pascal Paoli (Bastia, 1891); Lencisa, P. Paoli e la guerra d'indipendenza della Corsica (Milano, 1890).
John Ralston Saul, Voltaire's Bastards: The Dictatorship of Reason in the West.
Thrasher, Peter Adam. Pasquale Paoli. An Enlightened Hero, 1725-1807. London. Constable, 1970. ISBN 0-09-456990-8

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Mất năm 1807
Nhà cách mạng
Sinh năm 1725
Chủ nghĩa dân tộc
Hội viên Hội Vương thất
Jacobin

Phái Jacobin (phiên âm: Gia-cô-banh), tên chính thức là Hiệp hôi những người bạn của Hiến Pháp (), sau năm 1792 đặt lại tên thành Hiệp hội Jacobins, Những người bạn của Tự do và Bác ái () là câu lạc bộ chính trị nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất trong tiến trình Cách mạng Pháp, được đặt tên như vậy bởi tu viện dòng Dominic nơi họ gặp gỡ, thời đó nằm ở Đường St. Jacques (tiếng Latin: Jacobus), Paris. Câu lạc bộ bắt nguồn từ Câu lạc bộ Benthorn, lập ở Versailles với một nhóm nghị viên vùng Brittany và những người dân chủ cách mạng tham gia vào Hội nghị Quốc dân 1789. Vai trò của câu lạc bộ lên đến đỉnh cao trong những năm 1792-1794, khi Maximilien de Robespierrevà những người đồng chí của ông, được gọi là phái Jacobin, nắm quyền kiểm soát Quốc Ước và điều hành chính phủ. Các chí nhánh được lập ra khắp nước và số thành viên lên tới 420,000. Sau Chính biến Thermidor, chính quyền Jacobin sụp đổ và câu lạc bộ bị đóng của. Ban đầu có tính ôn hòa, câu lạc bộ trở lên khét tiếng vì sự chấp chính của nó  trong Thời kì Khủng bố. Ngày nay, thuật ngữ Jacobin và Chủ nghĩa Jacobin được sử dụng như những từ mang nghĩa đả kích dành cho các phái chính trị cánh tả, cấp tiến, cách mạng. Tránh nhầm lẫn nó với Chủ nghĩa Jacobite.

Xem thêm
 Maximilien de Robespierre
 Chủ nghĩa Jacobite

Tham khảo

 Bosher, J.F., The French Revolution (Norton, 1989). ISBN 0-393-95997-X.
 Schama, Simon, Citizens: A Chronicle of the French Revolution (Knopf, 1991). ISBN 0-394-55948-7.
 Soboul, Albert, ed., Contributions a l'histoire paysanne de la revolution francaise (Paris: Editions Sociales, 1977). ISBN 2-209-05273-4.
 On the site of Anna Marie Roos, University of Minnesota, Duluth 
 The Jacobins  Mount Holyoke college course site

Cách mạng Pháp
Thuật ngữ chính trị
Khởi đầu năm 1789 ở Pháp
Chủ nghĩa chuyên chế
Désirée Clary

Bernardine Eugénie Désirée Clary (8 tháng 11 năm 1777 – 17 tháng 12 năm 1860), từng có thời là vợ chưa cưới của Napoleon Bonaparte, là một phụ nữ người Pháp sau trở thành Vương hậu Thụy Điển và Na Uy với tư cách vợ của Quốc vương Karl XIV Johan của Thụy Điển, một cựu tướng Pháp và người sáng lập Vương tộc Bernadotte. Ở Thụy Điển bà được đổi tên thành Desideria, một cái tên Latin mà chính bà không dùng.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Royal House of Sweden and Royal House of Norway 
 Désirée Clary
 The story of Desiree (ger.)
 

Sinh năm 1777
Mất năm 1860
Tín hữu Công giáo Pháp
Người Marseille
Vương hậu Thụy Điển
Vương tức Thụy Điển
Vương tức Na Uy
Người Thụy Điển thế kỷ 19
Công nghệ Solvay

Công nghệ Solvay, hay còn gọi là Phương pháp Solvay, Phương pháp tuần hoàn amonia, hay Phương pháp ammonia - sôđa là phương pháp phổ biến nhất hiện nay để sản xuất sôđa (tên thông thường của Na2CO3). Phương pháp được sáng tạo bởi nhà hóa học người Bỉ là Ernest Solvay (1838 - 1922) vào năm 1846, vì vậy nó được đặt theo tên ông. Đây là cách thức tổng hợp sôđa từ các nguyên liệu phổ biến và dễ sử dụng: muối ăn (NaCl), đá vôi (CaCO3) và 
]), cho thấy sự cải tiến so với phương pháp Leblanc trước đó.

Quá trình

Tổng quát 
Theo phương pháp này, NaCl sau khi làm sạch các tạp chất được hòa tan bão hòa bằng dung dịch NH3 đặc rồi cacbonat hóa dung dịch này bằng CO2 (tạo ra từ quá trình nhiệt phân CaCO3) cho tới khi tạo kết tinh natri bicacbonat (NaHCO3) tách khỏi dung dịch, lọc rửa kết tinh và nhiệt phân NaHCO3 sẽ thu được sôđa. Toàn bộ quá trình chủ yếu dựa vào phản ứng hóa học:

NaCl + NH4HCO3  NaHCO3 + NH4Cl

Đây là một phản ứng thuận nghịch và các chất tham gia lẫn sản phẩm đều tan trong nước, tuy nhiên NaHCO3 ít tan hơn ba chất còn lại, nên có thể lọc tách và nhiệt phân NaHCO3 để tạo thành Na2CO3.

Quá trình cụ thể 

 Hòa tan bão hòa NaCl trong dung dịch NH3 đặc.
 Nung CaCO3 ở 950 - 1100 °C rồi dẫn khí thoát ra vào dung dịch bão hòa của NaCl trong NH3, thực tế trong công nghiệp người ta sử dụng các phản ứng này:
CaCO3 → CaO + CO2 
NaCl + NH3 + CO2 + H2O  NaHCO3 + NH4Cl
 Tách NaHCO3 khỏi dung dịch nhờ tính tan. Nung NaHCO3 ở nhiệt độ 450 - 500 °C thu được sôđa:   
2NaHCO3 → Na2CO3 + CO2 + H2O
Quá trình nhiệt phân NaHCO3 đã giải phóng một nửa lượng CO2 đã sử dụng, khí này tiếp tục được đưa vào quá trình sản xuất. Còn sản phẩm phụ khác là NH4Cl được chế hóa với vôi tôi (Ca(OH)2) để thu lại khí NH3 và sau đó khí này cũng được đưa trở lại quá trình:

2NH4Cl + Ca(OH)2 → CaCl2 + 2NH3 + 2H2O

Các khí CO2, NH3 bay lên được tuần hoàn trở lại, chất thải chính của quá trình là CaCl2 và một số chất không phản ứng khác. NH3 được tuần hoàn trong quá trình sản xuất, vì vậy phương pháp này còn gọi là phương pháp tuần hoàn amonia.

Ý nghĩa hóa học 
Phương pháp Solvay cho phép điều chế được Na2CO3 và CaCl2 từ NaCl và CaCO3, mà theo lý thuyết thì phản ứng: 2NaCl + CaCO3 → Na2CO3 + CaCl2 không thể xảy ra được, vì một trong các điều kiện để hai muối phản ứng được với nhau là cả hai đều phải tan được trong dung dịch.

Vấn đề hấp thụ cacbon 
Các biến thể trong quá trình Solvay đã được đề xuất để hấp thụ cacbon. Ý tưởng là sử dụng CO2, có thể sinh ra từ sự đốt cháy than, để tạo ra cacbonat rắn (như natri bicacbonat hay natri cacbonat) có thể được lưu trữ vĩnh viễn, do đó tránh phát thải CO2 vào khí quyển. Các đề xuất từ biến thể trong quá trình Solvay nhằm chuyển đổi cacbon trong khí CO2 thành cacbon trong natri cacbonat, nhưng hấp thu cacbon bằng calci hoặc magie cacbonat dường như hứa hẹn nhiều hơn. Tuy nhiên, lượng CO2 thải ra bởi con người so với lượng có thể được sử dụng để hấp thụ cacbon bằng calci hoặc magnesi là rất cao. Hơn nữa, sự thay đổi trong quy trình của Solvay có lẽ sẽ thêm vào một bước năng lượng bổ sung, làm tăng lượng khí thải CO2.

Chú thích

Liên kết ngoài

Quá trình hóa học
Phát minh của Bỉ
Hàng Xanh

Hàng Xanh là tên một ngã tư lớn ở quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi giao giữa đường Điện Biên Phủ (nối với Xa lộ Hà Nội) và đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (nối với Quốc lộ 13). Đây là một trong những nút giao thông quan trọng để các tỉnh miền đông nam bộ và miền trung Việt Nam đi vào trung tâm thành phố Hồ Chí Minh. Bốn hướng của ngã tư Hàng Xanh là: Thị Nghè, Đa Kao, cầu Bình Triệu và cầu Sài Gòn.

Hàng Xanh đôi khi cũng được hiểu là ngã ba đường Xô Viết Nghệ Tĩnh giao với đường Bạch Đằng gần đó, hoặc cả một vùng rộng lớn nằm chung quanh giao lộ chính.

Tên gọi
Về tên gọi, có ý kiến cho rằng phải viết Hàng Sanh bởi vì trước đây, vùng này trồng rất nhiều cây sanh (một cây thuộc họ Dâu tằm), tiếng địa phương phát âm chệch thành Hàng Xanh.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bình Thạnh
Nút giao thông tại Thành phố Hồ Chí Minh
Sông Saale

Saale (), cũng được gọi là Saale thuộc Sachsen () và Saale thuộc Thüringen (), là một con sông tại Đức và là một chi lưu tả ngạn của Elbe.

Saale bắt nguồn từ núi Großer Waldstein gần Zell tại Fichtelgebirge thuộc Upper Franconia (Bayern), ở độ cao 728 m. Saale sau đó có một dòng chảy quanh có với hướng chung là hướng bắc, và sau đó chảy qua thị trấn chế tạo Hof, tiến vào Thüringen. Saale chảy giữa vùng đồi núi thấp cây cối rậm rạp của rừng Thüringen cho đến khi tiến vào thung lũng Saalfeld. Sau khi dời Saalfeld, Saale chảy đến Rudolstadt. Tại đây, Saale nhận nước từ Schwarza, thung lũng sông này nằm bên tòa lâu đài đổ nát Schwarzburg, trụ sở của nhà cầm quyền trước đây, Nhà Schwarzburg.

Từ Saalfeld, Saale tiếng vào vùng đồi đá vôi ở phía bắc rừng Thüringen, và lướt qua phía dưới các ngọn đồi cằn cỗi, hình nón bao quanh đô thị đại học Jena. Sông tiến vào Sachsen-Anhalt và chảy qua vùng suối khoáng Bad Kösen, tưới nước cho những ngọn đồi nho, sau khi tiếp nhận một phụ lưu nước sâu là Unstrut tại Naumburg, Saale chảy qua Weißenfels, Merseburg, Halle, Bernburg và Calbe. Saale cuối cùng đổ vào Elbe ngay phía trên Barby, sau khi vượt qua  (bị rút ngắn  do một tuyến kênh vòng, chiều dài tự nhiên là ).

Saale có khả năng thông hành từ Naumburg và kết nối với Weiße Elster gần Leipzig bằng một kênh đào. Đất đai của phần phía dưới của thung lũng sông đặc biệt màu mỡ, và là nơi cung cấp một lượng lớn củ cải đường. Các chi lưu Weiße Elster, Regnitz và Orla nằm bên hữu ngạn, và Ilm, Unstrut, Salza, Wipper và Bode nằm ở tả ngạn. Ở phần thượng du, Saale chảy nhanh.

Tham khảo

Tài liệu

 Ernst-Otto Luthardt, Reinhard Feldrapp: An der Saale. Vom Fichtelgebirge durch Thüringen bis zur Elbe. Würzburg 1990. ISBN 3-8035-1335-9
 Wolf Thieme, Markus Altmann (Fotos): Mitten ins Herz. Sie entspringt in Bayern, durchquert Thüringen und fließt in Sachsen-Anhalt in die Elbe – die Saale ist ein Fluss, der alles verbindet. Und jedem Spaß macht: dem Sportler, dem Kulturfreund, dem Faulenzer. In: stern Nr. 26 (22. Juni 2006), S. 84-89. (Online-Version)
 

Địa lý Thüringen
Địa lý Sachsen-Anhalt
Sông Bayern
Sông Sachsen-Anhalt
Đường thủy liên bang Đức
Sông của Đức
Danh sách hiệu kỳ tại Trung Hoa Dân Quốc

Dưới đây là danh sách các loại cờ từng được dùng làm cờ hiệu của các tổ chức chính trị - xã hội cấp quốc gia tại Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) tồn tại trong lịch sử, được các tài liệu độc lập và có uy tín ghi nhận:

Quốc kỳ

Chính phủ

Tổ chức chính trị

Tổ chức phi chính trị

Quân kỳ

Hiệu kỳ địa phương

Quận

Thành

Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử

Xem thêm
 Trung Hoa Dân quốc
 Đài Loan

Tham khảo

Danh sách lá cờ
Ngô Thanh Hải (thượng nghị sĩ)

Ngô Thanh Hải là một Thượng nghị sĩ thuộc Đảng Bảo thủ Canada đại diện cho tỉnh bang Ontario. Trước khi ông được bổ nhiệm vào Thượng viện trong Quốc hội Canada, ông là chánh án chuyên về Di trú & Quốc tịch tại thành phố Ottawa, Ontario.

Tiểu sử
Ông sinh ra tại Việt Nam từng là sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa, tốt nghiệp Thủ Đức, khóa 4/71 An Lộc. Sau đó ông về làm việc cho Bộ Ngoại Giao Việt Nam Cộng Hòa. Năm 1973 ông được bổ nhiệm vào chức vụ Tùy viên báo chí tại Tòa Đại Sứ VNCH tại Bangkok, Thái Lan. Ông đến định cư tại Canada vào năm 1975 sau khi trốn thoát khỏi Việt Nam qua ngả Malaysia. Ông là người Canada gốc Việt đầu tiên và người Canada gốc châu Á thứ hai phục vụ tại Thượng viện Canada.

Ông có bằng cử nhân của Đại học Sorbonne, ở Paris trong thập niên 1960 và bằng thạc sĩ giáo dục của Đại học Ottawa. Ông là người tích cực hoạt động trong cộng đồng Việt Nam tại thành phố Ottawa. Ông làm thẩm phán di trú từ năm 2007 ở Ottawa đến khi được bổ nhiệm vào thượng viện vào tháng 9 năm 2012.

Trong nhiệm kỳ 2017-2021, ông Hải là Chủ Tịch Ủy Ban Chấp Hành Trung Ương Liên Minh Dân Chủ Việt Nam.

Tham khảo

Người Canada gốc Việt
Thượng nghị sĩ Canada
Sinh viên Đại học Paris
Sinh viên Đại học Ottawa
Chính khách gốc Việt
Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Người tị nạn Việt Nam
Tị nạn Việt Nam
Thẩm phán ở Ontario
Kiến ba khoang

Kiến ba khoang có tên khoa học là Paederus fuscipes, thuộc họ Staphilinidae (cánh cụt), bộ Cánh cứng. Loài côn trùng này có thân mình thon, dài như hạt thóc (dài 1–1,2 cm, ngang 2–3 mm), có hai màu đỏ và đen. Về mặt khoa học thì kiến ba khoang không thuộc họ kiến, nhưng vì nhìn giống con kiến nên người ta hay gọi với nhiều tên gọi khác nhau như kiến hoang, kiến kim, kiến lác, kiến gạo, cằm cặp, kiến nhốt, kiến cong...

Kiến ba khoang không đốt hay cắn, nhưng trong dịch cơ thể của nó có chứa pederin, một loại chất độc gây rộp, phỏng da, và Paederus dermatitis, một loại viêm da khi bị côn trùng đốt. Đây là một loài côn trùng ăn thịt côn trùng khác, chuyên săn rầy trên đồng ruộng.

Khi bị kiến ba khoang bám trên da, không nên dùng tay giết mà khuyến cáo chỉ nên thổi nó đi. Khi bị giết, dịch trong cơ thể kiến ba khoang sẽ gây rộp, phỏng da.

Viêm da tiếp xúc do tác nhân chính là pederin, gây ra các triệu chứng đỏ da, phồng rộp, mụn nước, mụn bỏng, đau rát, để lâu tiến tới loét da, nhiễm trùng. Hầu hết các trường hợp là bị nhẹ, nêu biết cách xử trí sớm thì thương tổn sẽ được giới hạn. Nếu không may trở nặng, cần đưa người bệnh tới các bệnh viện để cấp cứu, có thể cần tới kháng độc, corticoid, kháng sinh...

Chú thích

F
Ngành Thích ty bào

Ngành Sứa lông châm, còn gọi là ngành Gai chích hay ngành Thích ty bào (danh pháp khoa học: Cnidaria là một ngành gồm 11.000 loài động vật sinh sống trong môi trường nước, chủ yếu là môi trường biển. Điểm đặc trưng của chúng là các lông châm, là các tế bào đặc biệt được sử dụng chủ yếu để bắt mồi.

Phân ngành 
 Cnidaria
 Anthozoa và Hải quỳ
 Anthozoa
 Medusozoa
 Cubozoa 
 Hydrozoa 
 Scyphozoa 
 Staurozoa
 Myxozoa
 Malacosporea
 Myxosporea
 Polypodiozoa

Xem thêm 
 Phân loại giới Động vật

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
YouTube: Nematocysts Firing
YouTube:My Anemone Eat Meat Defensive and feeding behaviour of sea anemone
 Cnidaria - Guide to the Marine Zooplankton of south eastern Australia , Tasmanian Aquaculture & Fisheries Institute 
 A Cnidaria homepage maintained by University of California, Irvine 
 Cnidaria page at Tree of Life 
 Fossil Gallery: Cnidarians 
 The Hydrozoa Directory
 Hexacorallians of the World 

Động vật ruột khoang có độc
Adonis (định hướng)

Adonis là một anh hùng trong thần thoại Hy Lạp.

Adonis còn có thể là:

Người:
 Adonis hay Adunis, bút danh của Ali Ahmad Said (sinh năm 1930), nhà thơ Sirya
 Adrian Adonis, tên võ đài của Keith Franke (1954–1988), đô vật chuyên nghiệp người Mỹ
 Andrew Adonis, Baron Adonis (sinh 1963), chính trị gia người Anh

Nhân vật hư cấu:
 Adonis (truyện tranh), một nhân vật trong truyện tranh của Marvel

Cách dùng khác: 
 Adonis (thực vật), một chi của họ Ranunculaceae
 2101 Adonis, một tiểu hành tinh gần Trái Đất.

Trang định hướng địa danh
Aghdam (quận)

Aghdam (tiếng Azerbaijan:Aǧdam) là một quận thuộc Azerbaijan.

Trước Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ nhất, tại Aghdam từng có các nhà máy sản xuất bơ, rượu vang và rượu mạnh, máy móc, lụa, cùng với một sân bay và hai nhà ga đường sắt. Đến năm 1989, Aghdam có 28.031 cư dân. Khi lực lượng Azerbaijan rút khỏi Karabakh do bất ổn chính trị trong nước trong thời gian chiến tranh, lực lượng Armenia đã chiếm đóng Aghdam vào tháng 7 năm 1993. Giao tranh ác liệt đã buộc dân cư phải chạy trốn về phía đông. Sau khi chiếm được thị trấn, lực lượng Armenia đã cướp phá và phá hủy nó hoàn toàn. Cho đến năm 2020, Aghdam vẫn bị tàn phá hoàn toàn bởi quân đội Armenia và không có người sinh sống.

Theo thỏa thuận chấm dứt Chiến tranh Nagorno-Karabakh năm 2020, thị trấn cùng với huyện xung quanh được chuyển giao lại cho chính quyền Azerbaijan vào ngày 20 tháng 11 năm 2020. Chính phủ Azerbaijan đã mở cửa thị trấn cho khách du lịch Azerbaijan vào tháng 1 năm 2022.

Aghdam là quê hương của câu lạc bộ bóng đá Qarabağ.

Tham khảo

 

Quận của Azerbaijan
Quận Aghdam
Giải bóng đá Hạng Nhì Quốc gia 2007

Giải bóng đá Hạng Nhì Quốc gia năm 2007 là giải thi đấu bóng đá cấp câu lạc bộ cao thứ 3 trong hệ thống các giải bóng đá Việt Nam (sau Giải Vô địch Quốc gia và Giải Hạng Nhất Quốc gia). Mùa giải này là mùa giải thứ 11 do VFF khởi xướng và quản lý giải đấu.

Thể thức
Tại vòng loại, các đội ở mỗi bảng sẽ thi đấu vòng tròn hai lượt đi và về để tính điểm xếp hạng, chọn 3 đội dẫn đầu mỗi bảng và 1 đội xếp thứ nhì có thành tích tốt nhất tại 3 bảng vào thi đấu tại Vòng chung kết.
4 đội giành quyền vào Vòng chung kết sẽ được bắt cặp thi đấu loại trực tiếp, hai đội thắng sẽ thi đấu trận chung kết. Điểm đáng chú ý, mùa giải hạng Nhì năm nay sẽ không có đội xuống hạng, hai đội xếp nhất, nhì toàn giải sẽ được quyền thi đấu tại giải Hạng Nhất Quốc gia 2008.
Do tại vòng loại, bảng B có 6 đội nên để đảm bảo tính công bằng trong việc xác định đội nhì bảng có thành tích tốt nhất tại mỗi bảng, BTC sẽ không tính kết quả 2 trận lượt đi và về giữa đội xếp thứ nhì bảng B và đội xếp thứ sáu của bảng đấu này.

Thời gian thi đấu 
 Vòng loại: từ ngày 22 tháng 4 đến ngày 26 tháng 5.
 Vòng chung kết: diễn ra từ ngày 12 tháng 6 đến 14 tháng 6.

Cơ cấu giải thưởng
 Đội xếp thứ nhất toàn giải: Bảng danh vị và giải thưởng 30 triệu đồng
 Đội xếp thứ nhì toàn giải: Bảng danh vị và giải thưởng 20 triệu đồng

Các đội tham dự
Mùa giải 2007 sẽ quy tụ 18 đội bóng, tuy nhiên do Quân khu 9 và Công Nhân Bia Đỏ không đăng ký tham dự nên giải hạng Nhì năm nay sẽ là cuộc tranh tài của tổng cộng 16 đội bóng, trong đó có 13 đội hạng Nhì năm 2006, hai đội bóng hạng Nhất năm 2006 xuống thi đấu ở giải hạng Nhì năm nay là CLB Thành phố Hồ Chí Minh và Lâm Đồng; đội bóng còn lại là đại diện của giải hạng Ba năm 2006 đã xuất sắc giành quyền thăng hạng là T&T Hà Nội.

16 đội bóng được chia làm ba bảng theo khu vực địa lý, tách 2 đội hạng Nhất mùa giải 2006 vào 2 bảng, cụ thể như sau:
 Bảng A, gồm 5 đội gần khu vực phía Bắc: Hà Tĩnh, Dược Phẩm Cần Giờ, Quang Minh DEC, Sara Thành Vinh và T&T Hà Nội.
 Bảng B, gồm 6 đội gần khu vực miền Trung - Cao nguyên - miền Đông - TP HCM: Bình Thuận, ĐakLak, Lâm Đồng, Ngói Đồng Tâm Long An, Quân khu 7 và Thành Long.
 Bảng C, gồm 5 đội khu vực miền Tây Nam bộ: Bến Tre, Cà Mau, CLB Thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng Kiên Long Kiên Giang và Vĩnh Long.

Vòng bảng

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Thứ hạng các đội xếp thứ nhì

Vòng chung kết

Bán kết

Chung kết

Kết quả chung cuộc
Hai đội sau giành được quyền thăng hạng lên hạng Nhất 2008:
 Vô địch: Quân khu 7
 Giải Nhì: T&T Hà Nội
 Xuống hạng giải hạng Ba 2008: Không

Tham khảo

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia 2007
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2007
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2007

Liên kết ngoài
Công ty Cổ phần Bóng đá Chuyên nghiệp Việt Nam
Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF)
Giải Hạng nhất Quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá Hạng nhất Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam 
Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam 
Siêu Cúp quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam

2007
Bóng đá, chuyên nghiệp
Stepanakert

Stepanakert, tên chính thức là Khankendi, là một thành phố tại vùng Nagorno-Karabakh của Azerbaijan. Thành phố là thủ đô của nhà nước Cộng hòa Artsakh ly khai trước cuộc tấn công của Azerbaijan vào năm 2023. Stepanakert nằm trong một thung lũng trên sườn phía đông của dãy núi Karabakh, bên bờ trái sông Qarqarçay.

Tháng 9 năm 2023, Azerbaijan chiếm quyền kiểm soát Stepanakert. Gần như toàn bộ dân số người Armenia của thành phố tháo chạy đến Armenia trước khi lực lượng của Azerbaijan tiến vào thành phố. Thành phố bị bỏ hoang hơn một năm; tháng 9 năm, Azerbaijan bắt đầu định cư cư dân mới trong thành phố sau khi khánh thành Đại học Karabakh.

Tên gọi
Thành phố được đổi tên thành Stepanakert () vào ngày 20 tháng 9 năm 1923, lấy tên nhà cách mạng Bolshevik người Armenia Stepan Shahumian. Tên gọi gồm hai từ Stepan () và kert ().

Lịch sử

Thành lập

Chiến tranh Nagorno-Karabakh thứ nhất

Azerbaijan tái chiếm 
Tháng 3 năm 2024, chính quyền Azerbaijan phá hủy trụ sở Quốc hội Artsakh và tòa nhà Liên minh Chiến sĩ Tự do Artsakh. Tháng 11 năm 2024, báo chí đưa tin rằng Azerbaijan đã phá hủy quần thể di tích lịch sử Armenia của thành phố.

Địa lý

Khí hậu

Chính trị 
Dưới thời Liên Xô, Stepanakert là thủ phủ của Tỉnh tự trị Nagorno-Karabakh thuộc Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Azerbaijan từ năm 1923 đến năm 1991. Sau khi Artsakh tuyên bố độc lập vào năm 1991, Stepanakert trở thành trung tâm chính trị, văn hóa của Cộng hòa Artsakh và là nơi đặt trụ sở chính quyền: Nhà Chính phủ, Quốc hội, Dinh Tổng thống, Tòa án Hiến pháp, các bộ, cơ quan tư pháp và những cơ quan nhà nước khác.

Kinh tế

Nhân khẩu

Ghi chú

Tham khảo

Quận của Nagorno-Kảbakh
Quận Stepanakert
Nagorno-Karabakh
Quận của Azerbaijan
Thủ đô của châu Á
Phân cấp hành chính Armenia
Thành phố của Azerbaijan
Stepanakert
Mingachevir

Mingechevir (tiếng Azerbaijan:Mingəçevir) là một thành phố thuộc Azerbaijan. Dân số thời điểm năm 2012 là 94039 người.

Khí hậu

Thành phố kết nghĩa 

  Gölbaşı, Thổ Nhĩ Kỳ (2007)
  Polotsk, Belarus (2012)
  Kars, Thổ Nhĩ Kỳ (2013)
  Afula, Israel (2015)
  Kahramanmaraş, Thổ Nhĩ Kỳ (2017)
  Orhangazi, Thổ Nhĩ Kỳ

Xem thêm 

 Shaki
 Lankaran
 Nakhchivan (thành phố)
 Sumqayit

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Quận của Azerbaijan
Thành phố Liên Xô
Khu dân cư ở Azerbaijan
Naftalan

Naftalan (tiếng Azerbaijan:Naftalan) là một thành phố thuộc Azerbaijan. Dân số thời điểm năm 2012 là 7551 người.

Thành phố kết nghĩa 
Naftalan kết nghĩa với:

  Yessentuki, Nga (từ năm 2014)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 World Gazetteer: Azerbaijan – World-Gazetteer.com

Khu nghỉ mát Azerbaijan
Khu dân cư ở Azerbaijan
Nagorno-Karabakh

Khởi đầu năm 1967 ở Azerbaijan
Armavir (tỉnh)

Armavir () là một tỉnh của Armenia có thủ phủ là Armavir. Tỉnh này nằm ở phía tây của Armenia trong thung lũng Ararat, và có 45 dặm ranh giới với các tỉnh Kars và Iğdır của Thổ Nhĩ Kỳ ở phía nam và tây.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Armavir Marz Tourist Guide

Tỉnh của Armenia
Shirak (tỉnh)

Shirak () là một tỉnh của Armenia. Tỉnh này nằm ở tây-nam và có ranh giới với các tỉnh Ardahan và Kars của Thổ Nhĩ Kỳ ở phía tây và vùng Samtskhe-Javakheti của Gruzia ở phía bắc. Thủ phủ của tỉnh là Gyumri.

Liên kết ngoài
 Shirak guide with detailed descriptions, by Rick Ney
 Shirak Marz Tourist Guide
 Shirak Regional Museum

Tham khảo 

Tỉnh của Armenia
Syunik (tỉnh)

Syunik (, đôi khi được ghi là Siunik, hoặc Siwnik, ) là một tỉnh nằm tận cùng phía nam của Armenia. Nó giáp với Vayots Dzor ở phía bắc, khu tự trị Nakhchivan của Azerbaijan ở phía tây, vùng Kalbajar-Lachin của Azerbaijan ở phía đông, và tỉnh Đông Azerbaijan của Iran ở phía nam. Tỉnh lị là Kapan. Các thành phố lớn trong tỉnh khác như Goris, Sisian, Meghri, Agarak, và Dastakert. Dân số năm 2010 là 152.900.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Syunik Marz Tourist Guide
 About Syunik at the site of Ministry of Urban Development 
 Syunik at Armeniainfo 

Tỉnh của Armenia
Tavush (tỉnh)

Tavush () là một tỉnh của Armenia. Tỉnh Tavush nằm ở phía bắc Armenia và có biên giới với vùng Kvemo Kartli của Gruzia và vùng Ganja-Gazakh của Azerbaijan.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official website 
 Tavush guide with detailed descriptions, by Rick Ney
 Tavush Marz Tourist Guide

Tỉnh của Armenia
Imereti

Imereti (tiếng Gruzia: იმერეთი) là một vùng của Gruzia nằm ở phần trung-thượng nguồn của sông Rioni.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Imereti.com - The Guide to Imereti, Georgia, Sakartvelo
 Official website 
 Civil.GE 

Vùng của Gruzia
Kakheti

Kakheti ( ) là một vùng (mkhare) miền đông Gruzia hợp từ tỉnh lịch sử Kakheti và tỉnh Tusheti miền núi. Telavi là thủ phủ. Vùng này gồm tám huyện: Telavi, Gurjaani, Kvareli, Sagarejo, Dedoplistsqaro, Signagi, Lagodekhi và Akhmeta. Kakheti giáp ranh với Liên Bang Nga (Dagestan và Chechnya) về phía đông bắc, Azerbaijan (Ganja-Gazakh và Shaki-Zaqatala) về phía đông nam, Mtskheta-Mtianeti và Kvemo Kartli về phía tây.

Quần thể tu viện David Gareja nằm trên ranh giới vùng, và đang bị tranh chấp giữa chính quyền Gruzia và Azerbaijan.

Chú thích

Liên kết ngoài

www.kakheti.net - information Kakheti region website 
Kakheti regional administration website 

Vùng của Gruzia
Mtskheta-Mtianeti

Mtskheta-Mtianeti (tiếng Gruzia: მცხეთა-მთიანეთი) là một vùng phía đông của Gruzia, tiếp giáp với các nước cộng hòa tự trị Chechnya, Ingushetia, Bắc Ossetia-Alania của Nga.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 The Regional Administration of Mtskheta-Mtianeti website 

Vùng của Gruzia
Racha-Lechkhumi và Kvemo Svaneti

Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti (Tiếng Gruzia: რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი Račʼa-Lečxumi da Kvemo Svaneti) là một vùng phía tây bắc của Gruzia, tiếp giáp với các nước cộng hòa tự trị Bắc Ossetia-Alania và Kabardino-Balkaria của Nga, thủ phủ là Ambrolauri. Dân số năm 2014 là 32.089.

Tham khảo 

  Svaneti Ru

Vùng của Gruzia
Samegrelo-Zemo Svaneti

Samegrelo-Zemo Svaneti (Tiếng Gruzia: სამეგრელო-ზემო სვანეთი) là một vùng nằm ở phía tây của Gruzia, tiếp giáp với các nước cộng hòa tự trị Kabardino-Balkaria và Karachay-Cherkessia của Nga, thủ phủ là Zugdidi.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Official web-site Samegrelo-Zemo Svaneti 

Regions of Georgia (country)
Samtskhe-Javakheti

Samtskhe-Javakheti (,) là một vùng của Gruzia được thành lập trong thập niên 1990 từ các tỉnh cũ Meskheti và Javakheti, thủ phủ là Akhaltsikhe. Tình có đường biên giới với tỉnh Ardahan của Thổ Nhĩ Kỳ và tỉnh Shirak của Armenia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Friends at Dinner, Foes at Politics (about socio-economic problems of the region)
 ''Obstacles Impeding the Regional Integration of the Javalkheti Region], an ECMI working paper (PDF format)

Vùng của Gruzia
Hiệu ứng Droste

Hiệu ứng Droste - được biết đến trong ngành huy chương học dưới tên "mise en abyme" là hiệu ứng mà một hình ảnh xuất hiện trong chính nó, trong một nơi mà một hình ảnh tương tự trong thực tế sẽ được dự kiến sẽ xuất hiện .Sự xuất hiện mang tính đệ quy: phiên bản nhỏ hơn có một phiên bản nhỏ hơn nữa ở trong, và như vậy. Theo lý thuyết, việc này có thể tiếp tục mãi mãi, thực tế, nó chỉ tiếp tục chỉ khi độ phân giải của hình ảnh còn cho phép hoặc người họa sĩ vẫn còn khả năng vẽ nhỏ hơn, thường thì sẽ tương đối ngắn vì mỗi lần lặp lại sẽ làm giảm kích thước của hình ảnh. Đó là một ví dụ mang tính thị giác về một strange loop (en), một hệ thống có tính tự gọi liên tục vốn là nền móng của hình học phân dạng.

Nguồn gốc 
Hiệu ứng được đặt tên theo hình quảng cáo trên các hộp và lon bột cacao Droste, một nhãn hiệu nổi tiếng của Hà Lan vẽ hình một y tá cầm khay có đặt hộp cacao có hình chính bà ta cầm hộp cacao giống hệt. Hình ảnh đó xuất hiện năm 1904 và duy trì trong nhiều thập kỷ với vài thay đổi nhỏ, trở thành một khái niệm mang tính nội bộ. Về sau, nhà thơ và nhà bình luận Nico Scheepmaker giới thiệu khả năng sử dụng rộng lớn hơn của thuật ngữ này vào cuối năm 1970.

Giotto di Bondone dùng hiệu ứng này năm 1320, trong tác phẩm Stefaneschi Triptych.Trong bức tranh thờ này có chi tiết Đức Hồng y đã trao chính bức tranh thờ đó cho Thánh Peter  Còn nhiều ví dụ từ thời trung cổ như các cuốn sách có hình chính cuốn sách đó in bên trong hay các cửa sổ nhà thờ có sự xuất hiện trong các nội dung trang trí những phiên bản nhỏ hơn của chính cái cửa sổ đó.

Một số hiệu ứng Droste nổi tiếng
Phô mai Con Bò Cười: con bò đeo hai hộp phô mai y hệt hai bên tai.
Poster phim Memento của Christopher Nolan
Tranh thờ "Stefaneschi Altarpiece" của Giotto di Bondone
Bìa album Ummagumma của nhóm Pink Floyd
Hộp bột Cacao Droste
Tác phẩm "Prentententoonstelling" (1956) của M.S.Escher
Bìa sách giáo khoa Toán lớp 3, tiếng Anh lớp 8 và bài tập Tiếng Việt lớp 5 tập 1 của Việt Nam

Hình ảnh

Xem thêm 
 M. C. Escher
 Mise en abyme
 Đệ quy
 Tương tự

Chú thích

Liên kết ngoài

 Escher và hiệu ứng Droste 
 The Math Behind the Droste Effect (Bài viết của Jos Leys tóm tắt các kết quả nghiên cứu và bài viết của đại học Leiden, Hà Lan)
 Hiệu ứng Droste và toán học
 Hiệu ứng Droste từ Wolfram Demonstrations Project

Kỹ thuật nghệ thuật
Đệ quy
Đối xứng

fr:Mise en abyme
Đảo Robben

Đảo Robben () là một đảo trong vịnh Bàn, cách bờ biển Bloubergstrand, Cape Town  về phía tây. Tên của hòn đảo trong tiếng Hà Lan có nghĩa là "đảo hải cẩu". Đảo Robben nhìn từ trên không có hình bầu dục, dài  theo chiều bắc nam, và rộng , với diện tích . Hòn đảo bằng phẳng và chỉ cao trên mặt nước biển vài mét, do hoạt động xói mòn từ thời cổ đại. Người đã từng dành giải Nobel và là cố tổng thống Nam Phi Nelson Mandela đã bị bắt và giam cầm tại đây 18 năm trong tổng số 27 năm sống ở tù trước khi chế độ Apartheid sụp đổ. Tính tới nay, ba trong số các cựu tù nhân trên đảo Robben đã trở thành Tổng thống Nam Phi là Nelson Mandela, Kgalema Motlanthe, và Jacob Zuma.

Đảo Robben là một Di sản Quốc gia Nam Phi đồng thời cũng là một Di sản thế giới của UNESCO từ năm 1999.

Lịch sử
Kể từ cuối thế kỷ 17, đảo Robben đã được sử dụng chủ yếu như là nơi cách ly các tù nhân chính trị. Những người định cư Hà Lan là những người đầu tiên sử dụng đảo Robben làm nhà tù. Tù nhân đầu tiên bị giam cầm ở đây có lẽ là Autshumato, nhà lãnh đạo của Strandloper vào giữa thế kỷ 17. Trong số những cư dân thường trú đầu tiên của nó, có các nhà lãnh đạo chính trị từ nhiều thuộc địa khác nhau của Hà Lan, bao gồm cả Indonesia, và người lãnh đạo cuộc Binh biến nô lệ trên con tàu Meermin.

Sau khi Hải quân Hoàng gia Anh giành chiến thắng sau Trận Vịnh Saldanha năm 1781, một con tàu đã ra ngoài khơi để gặp tàu hải quân Anh. Trên tàu là những vị vua của Ternate, Tidore và các hoàng tử. Người Hà Lan từ lâu đã giữ họ trên đảo "Isle Robin", nhưng sau đó đã chuyển họ đến Vịnh Saldanha.

Vào năm 1806, người đánh bắt cá voi Scotland John Murray đã mở một trạm săn cá voi tại vịnh được che chắn trên bờ biển phía đông bắc của hòn đảo, được biết đến với tên vịnh Murray, liền với cảng ngày nay có tên là Cảng Vịnh Murray được xây dựng từ 1939–40.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bảo tàng Đảo Robben
 Đảo Robben trên trang Trung tâm di sản thế giới UNESCO

Di sản thế giới tại Nam Phi
Đảo Nam Phi
Khu bảo tồn thiên nhiên
Địa danh di sản Nam Phi

Khu dân cư ở Thành phố Cape Town
Nelson Mandela
Đảo nhà tù
Điểm tham quan ở Cape Town
Tổ chức y tế có trụ sở tại Nam Phi
Phong Thạnh (định hướng)

Phong Thạnh có thể là một trong số các địa danh sau:

 Xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau
 Xã Phong Thạnh, tỉnh Vĩnh Long.

 Địa danh cũ
 Tỉnh Phong Thạnh dưới quyền kiểm soát của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, tồn tại trong thời gian ngắn từ (17/2/1956 – 22/10/1956)
 Xã Phong Thạnh (thị xã Phong Điền, thành phố Huế); nay là một phần phường Phong Phú thuộc thành phố
 Xã Phong Thạnh, Phong Thạnh A (thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần phường Giá Rai, tỉnh Cà Mau
 Xã Phong Thạnh (huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh); nay là một phần xã Phong Thạnh, tỉnh Vĩnh Long
 Xã Phong Thạnh Đông (thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần phường Láng Tròn, tỉnh Cà Mau
 Xã Phong Thạnh Tây (thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau
 Xã Phong Thạnh Tây A, Phong Thạnh Tây B (huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần xã Phong Hiệp, tỉnh Cà Mau
 Xã Phong Thạnh Đông A (huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu), sau là phường Láng Tròn (thị xã Giá Rai); nay là một phần của phường Láng Tròn, tỉnh Cà Mau
 Xã Phong Thạnh Nam (huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu), sau tương ứng với các xã Phong Thạnh Tây A, xã Phong Thạnh Tây B (huyện Phước Long); nay là xã Phong Hiệp, tỉnh Cà Mau.