Phan Rang (phường)

Phan Rang là một phường thuộc tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

Địa lý 
Phường Phan Rang là phường nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Khánh Hòa, cách phường Cam Ranh khoảng 60 km và cách phường Nha Trang 105 km về phía Nam, địa bàn của phường trước đây thuộc thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận.

Phường nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Phan Rang cũng như Ninh Thuận trước đây, có vị trí địa lý:
 Phía Tây Bắc giáp với phường Bảo An.
 Phía Đông Bắc giáp với phường Ninh Chử.
 Phía Đông giáp với phường Đông Hải.
 Phía Nam giáp với xã Phước Dinh.
 Phía Tây Nam giáp với xã Ninh Phước.
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Phan Rang sau sắp xếp có diện tích 9,41 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 72.250 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Hành chính 
Phường Phan Rang được chia thành 42 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42.

Lịch sử 
Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra Nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam. Theo đó, thành lập tỉnh Thuận Hải trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Bình Tuy. Trong giai đoạn này, thị xã Phan Rang là tỉnh lị của tỉnh Thuận Hải.

Khi này, địa bàn các phường Mỹ Hương, Tấn Tài, Kinh Dinh, Thanh Sơn, Phủ Hà, Đạo Long thuộc thị xã Phan Rang cùng với phường Phước Mỹ thuộc thị xã Tháp Chàm và các xã Xuân Hải, Hộ Hải, Mỹ Hải thuộc huyện Ninh Hải của tỉnh Thuận Hải.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định Số 124-CP về việc hợp nhất và điều chỉnh địa giới một số huyện, thị xã thuộc tỉnh Thuận Hải. Theo đó:

 Thành lập huyện Ninh Hải thuộc tỉnh Thuận Hải trên cơ sở phần diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:
 14 xã của huyện Ninh Hải gồm: Cát Hải, Đông Hải, Hộ Hải, Khánh Hải, Mỹ Hải, Nhơn Hải, Phước Chiến, Phước Công, Phượng Hải, Văn Hải, Vĩnh Hải, Xuân Hải, Phước Lợi, Phước Kháng.
 4 xã của huyện An Phước gồm: Phước Diêm, Phước Dinh, Phước Hải, Phước Tân.
 6 phường của thị xã Phan Rang gồm: Mỹ Hương, Tấn Tài, Kim Định, Thạnh Sơn, Phú Hà, Đạo Long
 Thị xã Phan Rang bị giải thể, dời tỉnh lị của tỉnh Thuận Hải về thị xã Phan Thiết.
 Thành lập thị trấn Phan Rang trên cơ sở 6 phường trước đây của thị xã Phan Rang.
 Sau khi thành lập, huyện Ninh Hải gồm có thị trấn Phan Rang và các xã: Phước Diêm, Phước Dinh, Phước Hải, Phước Tân, Cát Hải, Đông Hải, Hộ Hải, Khánh Hải, Mỹ Hải, Nhơn Hải, Phước Chiến, Phước Công, Phượng Hải, Văn Hải, Vĩnh Hải, Xuân Hải, Phước Lợi, Phước Kháng.
 Khi này, thị trấn Phan Rang trở thành huyện lị của huyện Ninh Hải.
 Thành lập huyện An Sơn thuộc tỉnh Thuận Hải trên cơ sở phần diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:
 16 xã của huyện Ninh Sơn gồm: Hòa Sơn, Lâm Sơn, Mỹ Sơn, Nhơn Sơn, Phước Bình, Phước Hòa, Phước Tân, Phước Thái, Phước Thắng, Phước Thuận, Phước Tiến, Phước Trung, Quảng Sơn, Tân Sơn, Tây Phước, Tương Phúc.
 8 xã của huyện An Phước gồm: Phước Hà, Phước Sơn, Phước Đại, Phước Hữu, Phước Thái, Phước Hậu, Phước Dân, Phước Thành
 3 phường của thị xã Tháp Chàm gồm: Bảo An, Đô Vinh và Phước Mỹ
 Thị xã Tháp Chàm bị giải thể.
 Thành lập thị trấn Tháp Chàm trên cơ sở 3 phường trước đây của thị xã Tháp Chàm.
 Sau khi thành lập, huyện An Sơn gồm có thị trấn Tháp Chàm và các xã: Hòa Sơn, Lâm Sơn, Mỹ Sơn, Nhơn Sơn, Phước Bình, Phước Đại, Phước Dân, Phước Hà, Phước Hậu, Phước Hòa, Phước Hữu, Phước Nam, Phước Sơn, Phước Tân, Phước Thái, Phước Thắng, Phước Thành, Phước Thuận, Phước Tiến, Phước Trung, Quảng Sơn, Tân Sơn, Tây Phước, Tương Phúc.
 Khi này, thị trấn Tháp Chàm trở thành huyện lị của huyện An Sơn.
 Từ đây, thị trấn Phan Rang cùng với các xã Xuân Hải, Mỹ Hải, Hộ Hải thuộc huyện Ninh Hải và thị trấn Tháp Chàm thuộc huyện An Sơn của tỉnh Thuận Hải.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 104-CP về việc điều chỉnh địa giới một số xã và thị trấn thuộc các huyện thuộc tỉnh Thuận Hải. Theo đó, thành lập xã Thành Hải trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các thôn Lương Cách, Tân Hội của xã Hộ Hải cùng với các thôn Công Thành, Thành Ý của xã Xuân Hải và thôn Đài Sơn của thị trấn Phan Rang.

Ngày 1 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định Số 45-HĐBT về việc chia tách 2 huyện An Sơn và Ninh Hải thành thị xã Phan Rang – Tháp Chàm và các huyện Ninh Hải, Ninh Phước và Ninh Sơn trực thuộc tỉnh Thuận Hải. Theo đó:

 Thành lập thị xã Phan Rang - Tháp Chàm thuộc tỉnh Thuận Hải trên cơ sở phần diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:
 Thị trấn Tháp Chàm của huyện An Sơn.
 Thị trấn Phan Rang và các xã huyện Ninh Hải gồm: Văn Hải, Khánh Hải, Thành Hải
 Sau khi thành lập, thị xã Phan Rang - Tháp Chàm gồm có 9 phường: Bảo An, Đô Vinh, Phước Mỹ, Phủ Hà, Thanh Sơn, Mỹ Hương, Kinh Dinh, Đạo Long, Tấn Tài và 3 xã: Văn Hải, Khánh Hải, Thành Hải
 Từ đây, các phường Mỹ Hương, Tấn Tài, Kinh Dinh, Thanh Sơn, Phủ Hà, Đạo Long, Phước Mỹ và các xã Thành Hải, Mỹ Hải thuộc thị xã Phan Rang - Tháp Chàm của tỉnh Thuận Hải.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa VIII ban hành nghị quyết về việc phân vạch lại địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Thuận Hải thành 2 tỉnh với:

 Tỉnh Ninh Thuận gồm: thị xã Phan Rang - Tháp Chàm và 3 huyện: Ninh Sơn, Ninh Hải, Ninh Phước.
 Tỉnh Bình Thuận gồm: thị xã Phan Thiết và 8 huyện: Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Hàm Tân, Đức Linh, Tánh Linh, Phú Quý.
 Khi này, các phường Mỹ Hương, Tấn Tài, Kinh Dinh, Thanh Sơn, Phủ Hà, Đạo Long, Phước Mỹ và các xã Thành Hải, Mỹ Hải thuộc thị xã Phan Rang - Tháp Chàm của tỉnh Ninh Thuận. Đồng thời, thị xã Phan Rang - Tháp Chàm là tỉnh lị của tỉnh Ninh Thuận.

Ngày 25 tháng 12 năm 2001, Chính phủ ban hành Nghị quyết Số 99/2001/NĐ-CP về việc thành lập phường và điều chỉnh địa giới hành chính phường thuộc Thị xã Phan Rang - Tháp Chàm của tỉnh Ninh Thuận. Theo đó:

 Thành lập phường Đài Sơn trên cơ sở 112,97 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 5.623 người của xã Thành Hải và 13,3 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 1.352 người của phường Thanh Sơn.
 Điều chỉnh 87,56 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 1.755 người của phường Phước Mỹ để sáp nhập vào phường Bảo An.
 Điều chỉnh 15,6 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 541 người của phường Phủ Hà để sáp nhập vào phường Phước Mỹ.
 Điều chỉnh 4,22 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 236 người của phường Kinh Dinh và 2,51 ha diện tích tự nhiên của phường Tấn Tài để sáp nhập vào phường Thanh Sơn.
 Điều chỉnh 9,22 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 233 người của phường Kinh Dinh để sáp nhập vào phường Tấn Tài.
 Sau khi điều chỉnh:
 Phường Đài Sơn có 126,27 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 6.975 người.
 Xã Thành Hải còn lại 937,03 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 5.805 người.
 Phường Thanh Sơn còn lại 90,05 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 7.273 người.
 Phường Bảo An có 321,87 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 10.027 người.
 Phường Phước Mỹ có 593,85 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 11.322 người.
 Phường Phủ Hà có 136,97 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 10.714 người.
 Phường Tấn Tài có 266,39 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 7.022 người. 
 Phường Kinh Dinh có 39,17 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 7.656 người.

Ngày 2 Tháng 2 năm 2005, thị xã Phan Rang – Tháp Chàm được Bộ Xây dựng công nhận là đô thị loại III theo Quyết định số 132/QĐ-BXD.

Ngày 8 tháng 2 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 21/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Phan Rang – Tháp Chàm thuộc tỉnh Ninh Thuận. Theo đó, thành lập thành phố Phan Rang – Tháp Chàm trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên với dân số và các đơn vị hành chính trực thuộc của thị xã Phan Rang – Tháp Chàm.

Ngày 21 tháng 1 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 08/2008/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường, thành lập thuộc thành phố Phan Rang - Tháp Chàm của tỉnh Ninh Thuận. Theo đó:

 Điều chỉnh 2,72 ha diện tích tự nhiên của xã Mỹ Hải về phường Tấn Tài quản lý và 1,03 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 6 người của xã Mỹ Hải về phường Thanh Sơn quản lý.
 Sau khi điều chỉnh:
 Xã Mỹ Hải có 717,46 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 12.995 người.
 Phường Thanh Sơn có 99,78 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 9.663 người.
 Phường Tấn Tài có 286,06 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 8.157 người

Ngày 26 tháng 2 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 252/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Phan Rang – Tháp Chàm là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Ninh Thuận.

Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1198/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Thuận giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024) về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Thuận giai đoạn 2023 – 2025. Theo đó:

 Sáp nhập toàn bộ 0,45 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 5.200 người của phường Mỹ Hương và toàn bộ 2,64 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 11.356 người của phường Tấn Tài vào phường Kinh Dinh.
 Nhập toàn bộ 1,1 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 10.660 người của phường Thanh Sơn vào phường Phủ Hà.
 Sau khi điều chỉnh:
 Phường Kinh Dinh có 3,50 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 24.656 người.
 Phường Phủ Hà có 2,4 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 23.957 người.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Ninh Thuận và tỉnh Khánh Hòa thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Khánh Hòa.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1667/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Khánh Hòa năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Kinh Dinh, Phủ Hà, Đài Sơn và Đạo Long (thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận cũ) thành phường mới có tên gọi là phường Phan Rang.

Chú thích

Tham khảo