Lựu pháo 152 mm D-20

Pháo lựu 152 mm M1955, còn được biết đến với tên gọi D-20, () là một loại pháo lựu kéo cỡ nòng 152 mm nạp đạn thủ công, được sản xuất tại Liên Xô trong những năm 1950. Phương Tây lần đầu tiên quan sát thấy loại pháo này vào năm 1955 và tại thời điểm đó nó được định danh là M1955. Định danh GRAU của pháo là 52-P-546.

Lịch sử 
Cỡ nòng 152 mm đã trở thành tiêu chuẩn của Nga kể từ Thế chiến I, khi Anh cung cấp các loại lựu pháo 6-inch và Nga đã mua các khẩu pháo 152 mm từ hãng Schneider (có lẽ được phát triển từ mẫu Pháo 155 mm Mle 1877/16) cho Quân đội Đế quốc. Loại pháo lựu mới này là sự thay thế cho mẫu pháo lựu ML-20 có từ trước chiến tranh (tức lựu pháo 152 mm M1937) và nhiều loại lựu pháo dã chiến 152 mm khác từ thời Thế chiến II như M09/30, M1910/30, M1938 (M10) và M1943 (D-1).

Theo định nghĩa của Liên Xô, lựu pháo 152 mm được xếp vào loại pháo cỡ nòng trung bình. Nó được định danh là một khẩu "pháo lựu" (gun-howitzer) vì sơ tốc đầu nòng vượt quá 600 m/s và chiều dài nòng pháo gấp hơn 30 lần cỡ nòng. Nó được trang bị cho các tiểu đoàn thuộc trung đoàn pháo binh của sư đoàn bộ binh cơ giới và các lữ đoàn pháo binh cấp quân đoàn.

Quá trình thiết kế, có thể đã được bắt đầu từ cuối những năm 1940, lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng vào năm 1955. Khẩu pháo được thiết kế bởi cục thiết kế danh tiếng tại Nhà máy Pháo binh số 9 ở Sverdlovsk (nay là Nhà máy Motovilikha tại Yekaterinburg), dưới sự lãnh đạo của nhà thiết kế pháo binh lỗi lạc Fyodor Fyodorovich Petrov, người từng chịu trách nhiệm cho nhiều mẫu pháo trong Thế chiến II. Định danh tại nhà máy của khẩu pháo này là "D-20".

Bệ pháo của nó tương tự như loại sử dụng cho Pháo dã chiến 122 mm D-74. Cụm nòng pháo này là cơ sở cho mẫu D-22 (chỉ số GRAU: 2A33), vốn được sử dụng cho pháo tự hành 2S3 Akatsiya ("Acacia").

Đặc điểm và hoạt động 
Pháo 152mm D-20 khá nặng nề và khó cơ động trên trận địa, nhưng bù lại cho khuyết điểm đó là tầm bắn của nó có thể đạt tới 17,4 km. Pháo D-20 sử dụng chung 1 khung với loại pháo mặt đất nòng dài D-74, được tăng cường 2 bánh xe nhỏ sau chân giá đỡ để có thể di chuyển cơ động hơn và xoay ngang súng dễ dàng hơn. Súng cũng có 1 khiên bảo vệ cho tổ pháo. Nòng pháo ngắn hơn D-74, đường kính lớn hơn, cỡ nòng 152mm và có 1 đầu giảm giật (muzzle brake) 2 lỗ thoát khí thuốc liều phóng. Khi bắn, nòng pháo phóng ra lửa theo đạn như súng phun lửa do sơ tốc đạn nhanh và âm thanh rất đinh tai. Pháo D-20 cũng có hệ thống hãm giật 2 xi-lanh phía trên nòng pháo như D-74 và cả hai loại pháo này đều sử dụng khoá nòng xoắn bắn tự động. Pháo được trang bị hệ thống ngắm khi bắn định hướng (bắn thẳng) cả ban ngày lẫn ban đêm cung cấp cho pháo khả năng chống xe tăng đáng kể.

Pháo bắn đạn FRAG-HE, OF-540 với tốc độ bắn có thể đạt tới 5 - 6 phát 1 phút, 1 tiếng có thể bắn tới 65 phát. Pháo có thể kéo bằng xe bọc thép hay xe tải hạng nặng. D-20 được Trung Quốc chế tạo bất hợp pháp với cái tên Type 66 và viện trợ cho các nước khác.

Biến thể

Liên Bang Nga 
 Lựu pháo Khitin phiên bản nâng cấp của D-20 với tốc độ bắn nhanh hơn khoảng 7-8 phát/phút.

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa 
 Lựu pháo kiểu 66 Phiên bản sao chép bất hợp pháp D-20 năm 1966
 Pháo tự hành kiểu 83 Phiên bản sao chép bất hợp pháp 2S3 Akatsiya năm 1988.

România 
 A411 Phiên bản đơn giản hóa của D-20. Trong Quân đội Romania nó có tên là Lựu pháo M1981 152 mm.
 A412 Phiên bản sao chép có giấy phép từ khẩu Lựu pháo kiểu 59 của Trung Quốc nhưng dùng hệ thống kéo của D-20. Trong Quân đội Romania nó có tên là Lựu pháo M1982 130 mm.
 A425 Phiên bản sao chép lựu pháo 2A65 152 mm. Hệ thống này được xuất khẩu với tên là  Model 1984.

Nam Tư 
 M84 NORA-A và M96 NORA-B Phiên bản pháo tự hành sử dụng xe kéo NORA của Nam Tư.

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên 
 M1974 152mm Phiên bản sao chép Lựu pháo kiểu 66 của Trung Quốc với cái tên "Tokchon".

Các quốc gia vận hành

Hiện tại

Trước đây

Xem thêm 
 2S3 Akatsiya 
 2A36 Giatsint-B

Chú thích 

Lựu pháo Liên Xô
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Pháo 152 mm