Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Yên Na

Yên Na là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập xã Yên Tĩnh và xã Yên Na của huyện Tương Dương trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Địa lý 
Xã Yên Na có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Yên Hòa, xã Nga My và xã Mường Quàng;
 Phía Nam giáp xã Tam Quang, xã Tam Thái, xã Tương Dương và xã Yên Hòa;
 Phía Tây giáp xã Tương Dương và xã Lượng Minh;
 Phía Bắc giáp xã Lượng Minh, xã Hữu Khuông và xã Mường Quàng.

Xã Yên Na có diện tích tự nhiên 297,32 km².

Hành chính và tên gọi 
Xã Yên Na được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Yên Tĩnh và xã Yên Na thuộc huyện Tương Dương trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Yên Na.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Tương Dương 5.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 297,32 km², quy mô dân số: 9.530 người.

Chú thích
Yên Nghĩa

Yên Nghĩa là một phường thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý 
Địa giới hành chính phường Yên Nghĩa:
 Phía Đông tiếp giáp phường Phú Lương, xã Bình Minh 
 Phía Tây tiếp giáp xã An Khánh, Hưng Đạo và phường Chương Mỹ 
 Phía Nam tiếp giáp phường Chương Mỹ, xã Bình Minh 
 Phía Bắc tiếp giáp xã An Khánh, phường Dương Nội

Lịch sử 
Trước đây, Yên Nghĩa là một xã thuộc huyện Hoài Đức.

Ngày 23 tháng 9 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 107/2003/NĐ-CP. Theo đó, chuyển toàn bộ 703,26 ha diện tích tự nhiên và 10.917 người của xã Yên Nghĩa về thị xã Hà Đông quản lý.

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, xã Yên Nghĩa thuộc thành phố Hà Đông mới thành lập.

Ngày 8 tháng 5 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết 19/NQ-CP. Theo đó, thành lập quận Hà Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của quận Hà Đông và thành lập phường Yên Nghĩa thuộc quận Hà Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của xã Yên Nghĩa.

Sau khi thành lập, phường Yên Nghĩa có 692,61 ha diện tích tự nhiên, dân số là 12.924 người.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Quốc hội Việt Nam quyết định sắp xếp một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Đồng Mai và phường Yên Nghĩa thành phường mới có tên gọi là phường Yên Nghĩa.

Cơ sở hạ tầng

= = Khu đô thị== 

 Khu đô thị Đô Nghĩa

= = Đường sắt trên cao==  
Phường Yên Nghĩa là điểm cuối của tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông.

= = Hệ thống xe buýt==  
Bến xe Yên Nghĩa có vị trí tại QL6, phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông chuyên trách cho các tuyến xe đi các tỉnh phía Bắc.

Chú thích

Liên kết ngoài
Yên Nguyên

Yên Nguyên là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Xã có diện tích 39,21 km², dân số năm 1999 là 6801 người, mật độ dân số đạt 173 người/km².

Chú thích

Tham khảo
Yên Nhân

Yên Nhân là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Yên Nhân nằm ở vùng cao phía tây tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp các xã Lương Sơn, Giao An
 Phía bắc giáp các xã Linh Sơn, Yên Thắng
 Phía tây giáp xã Bát Mọt
 Phía nam giáp tỉnh Nghệ An, giáp xã Vạn Xuân qua hồ Cửa Đạt.

Xã Yên Nhân có diện tích tự nhiên 188,70 km², quy mô dân số năm 2024 là 5.674 người, mật độ dân số đạt 30 người/km².

Xã là địa phương có quốc lộ 16 và quốc lộ 47 đi qua.

Lịch sử 
Sau năm 1954, Yên Nhân là một xã thuộc huyện Thường Xuân.

Ngày 3 tháng 4 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 38/2008/NĐ-CP về việc giải thể 3 xã Xuân Khao, Xuân Liên, Xuân Mỹ nằm trong vùng lòng hồ chứa nước Cửa Đạt. Theo đó, xã Yên Nhân tiếp nhận:

 7.094,67 ha của xã Xuân Liên và 1.901,89 ha của xã Xuân Khao
 50 người của xã Xuân Mỹ và 589 người của xã Xuân Khao.

Sau khi điều chỉnh, xã Yên Nhân có 19.088,24 ha và 4.695 người.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Thường Xuân bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Yên Nhân chính thức là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Hành chính 
Xã Yên Nhân có 6 thôn: Chiềng, Khong, Lửa, Mỏ, Mỵ, Na Nghịu.

Tham khảo

Chú thích
Yên Phú, Văn Yên

Yên Phú là một xã thuộc huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yên Phú cách trung tâm huyện Văn Yên 10 km về phía bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông xã giáp Yên Hợp
Phía tây giáp xã Đại Phác
Phía nam giáp xã Viễn Sơn
Phía bắc giáp xã An Thịnh.

Xã Yên Phú có diện tích 15,69 km², dân số năm 2019 là 4.408 người, mật độ dân số đạt 228 người/km².

Hành chính
Xã Yên Phú được chia thành 6 thôn.

Lịch sử
Ngày 16 tháng 12 năm 1964, Chính phủ ban hành Quyết định số 177-CP, điều chỉnh xã Yên Phú thuộc huyện Trấn Yên về huyện Văn Yên mới thành lập.

Chú thích

Tham khảo

[
Yên Phú, Thanh Hóa

Yên Phú là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở thị trấn Thống Nhất và các xã Yên Tâm, Yên Phú, xã Yên Phú chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Địa lý 
Xã Yên Phú nằm ở phía bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp các xã Yên Ninh, Yên Trường
 Phía bắc giáp các xã Quý Lộc, Ngọc Liên
 Phía tây giáp xã Xuân Tín
 Phía nam giáp các xã Xuân Tín, Xuân Lập.

Xã Yên Phú có diện tích tự nhiên 42,61 km², quy mô dân số năm 2024 là 14.964 người, mật độ dân số đạt 351 người/km².

Sông Cầu Chày chảy qua địa bàn xã.

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Yên Định bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Yên Phú được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Thống Nhất và 2 xã Yên Tâm, Yên Phú. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Xã Yên Phú trước 16/6/2025 
Địa bàn xã Yên Phú hiện nay trước đây vốn là hai xã Yên Giang và Yên Phú.

Trước khi sáp nhập, xã Yên Phú có diện tích 6,00 km², dân số là 4.102 người, mật độ dân số đạt 684 người/km², có 6 thôn: Bùi Thượng, Bùi Hạ 1, Bùi Hạ 2, Trịnh Lộc, Đa Nẫm, Đa Ngọc. Xã Yên Giang có diện tích 10,48 km², dân số là 3.716 người, mật độ dân số đạt 355 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Yên Giang vào xã Yên Phú.

Hành chính 
Xã Yên Phú có 20 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã, thị trấn cũ:

Di tích 
 Chiến khu cách mạng Đa Ngọc: thuộc làng đa ngọc ngày nay. trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân pháp, sau khi chiến khu cách mạng ngọc trạo" thạch thành" bị phát hiền đã di dời lên đây.

 Đình làng Bùi Hạ: thờ tướng Đào Lang thời nhà Đinh có công tạo dựng lập làng Trịnh Lộc và lập được nhiều công tích dẹp loạn 12 sứ quân và kháng chiến chống Tống (lần thứ nhất), sau được Vua Lê Đại Hành giao việc đào kênh Nhà Lê.

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích
Yên Phúc, Lạng Sơn

Yên Phúc là một xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Yên Phúc có vị trí địa lý:

 Phía bắc giáp xã Điềm He.
 Phía nam giáp xã Bằng Mạc.
 Phía đông giáp xã Khánh Khê và xã Tân Đoàn.
 Phía tây giáp xã Văn Quan và xã Tri Lễ.

Lịch sử 
Xã Yên Phúc trước đây thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1672/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lạng Sơn năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã An Sơn, Bình Phúc và Yên Phúc thành xã mới có tên gọi là xã Yên Phúc.

Chú thích

Tham khảo
Yên Phương, Ý Yên

Yên Phương là một xã cũ thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Xã có diện tích 6,1 km², dân số năm 1999 là 5.696 người, mật độ dân số đạt 934 người/km².

Giao thông
Xã Yên Phương có dự án quốc lộ 37C nối từ Quốc lộ 37B tại Ý Yên đi qua Cát Đằng - Phố Cháy - Yên Phương vượt sông Đáy tới Gián Khẩu, Me, Nho Quan (Ninh Bình) và kết thúc tại đường Hồ Chí Minh ở Lạc Thủy (Hòa Bình).

Tại xã Yên Phương sẽ có cầu vượt qua sông Đáy để nối với Gia Trấn của Ninh Bình

Di tích
Đình Cổ Hương thuộc xã Yên Phương là di tích lịch sử văn hóa thờ thánh tổ nghề đúc đồng Nguyễn Minh Không.

Chú thích

Tham khảo
Yên Thành, Tuyên Quang

Yên Thành là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yên Thành nằm ở phía tây huyện Quang Bình, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Yên Bình
Phía tây giáp xã Bản Rịa
Phía nam giáp tỉnh Lào Cai
Phía bắc giáp huyện Xín Mần và xã Tân Nam.

Xã Yên Thành có diện tích 45,06 km², dân số năm 2019 là 3.057 người, mật độ dân số đạt 58 người/km².

Lịch sử
Trước đây, Yên Thành là một xã thuộc huyện Bắc Quang.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 74/1999/NĐ-CP về việc thành lập xã Yên Thành thuộc huyện Bắc Quang trên cơ sở điều chỉnh 5.896 ha diện tích tự nhiên và 2.826 nhân khẩu của xã Yên Bình.

Ngày 1 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 146/2003/NĐ-CP về việc thành lập huyện Quang Bình trên cơ sở điều chỉnh xã Yên Thành thuộc huyện Bắc Quang về huyện Quang Bình quản lý.

Chú thích

Tham khảo
Yên Thành, Lào Cai

Yên Thành là một xã thuộc tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Yên Thành nằm ở phía Đông Nam tỉnh Lào Cai, cách phường Yên Bái khoảng 25 km về phía Đông, có vị trí địa lý:

 Phía Bắc giáp xã Hàm Yên (thuộc tỉnh Tuyên Quang) và xã Cảm Nhân.
 Phía Tây giáp xã Bảo Ái và xã Yên Bình.
 Phía Đông giáp xã Thái Sơn và xã Hùng Đức (thuộc tỉnh Tuyên Quang).
 Phía Nam giáp xã Thác Bà.

Xã có diện tích 141,32 km², dân số năm 2025 là 15.491 người, mật độ dân số đạt 110 người/km².

Trong xã có cụm di tích Thác Ô Đồ cùng với Đền, chùa Thác Ông Đồ được UBND tỉnh Yên Bái công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh tại Quyết định số 3654/QĐ-UBND ngày 22 tháng 12 năm 2016.

Lịch sử 
Trước đây, Yên Thành là một xã thuộc huyên Yên Bình, tỉnh Yên Bái

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Lào Cai và tỉnh Yên Bái, lấy tên tỉnh mới là tỉnh Lào Cai.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1673/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lào Cai năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Phúc Ninh, Mỹ Gia, Xuân Lai, Phúc An và Yên Thành (thuộc huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái cũ) tạo thành xã mới có tên là xã Yên Thành.

Chú thích

Tham khảo
Yên Trường

Yên Trường là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Yên Trung, Yên Phong, Yên Thái và Yên Trường, xã Yên Trường chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Địa lý 
Xã Yên Trường nằm ở phía bắc tỉnh Thanh Hóa, thuộc hữu ngạn sông Mã, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp các xã Yên Định, Vĩnh Lộc
 Phía bắc giáp xã Vĩnh Lộc qua sông Mã và xã Quý Lộc
 Phía tây giáp xã Yên Phú
 Phía nam giáp xã Yên Ninh.

Xã Yên Trường có diện tích tự nhiên 26,95 km², quy mô dân số năm 2024 là 29.314 người, mật độ dân số đạt 1.088 người/km².

Xã là địa phương có quốc lộ 45 và quốc lộ 47B đi qua.

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Yên Định bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Yên Trường được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 4 xã: Yên Trung, Yên Phong, Yên Thái, Yên Trường. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Xã Yên Trường trước 16/6/2025 
Địa bàn xã Yên Trường hiện nay trước đây vốn là hai xã Yên Trường và Yên Bái.

Trước khi sáp nhập, xã Yên Bái có diện tích 5,07 km², dân số là 3.650 người, mật độ dân số đạt 720 người/km². Xã Yên Trường có diện tích 3,62 km², dân số là 4.012 người, mật độ dân số đạt 1.108 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Yên Bái vào xã Yên Trường.

Hành chính 
Xã Yên Trường có 21 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

Di tích 
 Đền Hổ Bái: là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích
Yết Kiêu, Hạ Long

Yết Kiêu là một phường cũ thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

Địa lý
Phường Yết Kiêu có diện tích 1,65 km², dân số năm 2022 là 12.578 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Lịch sử
Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1199/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 1,65 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 12.578 người của phường Yết Kiêu vào phường Trần Hưng Đạo.

Chú thích

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người
Dun (định hướng)

Dun có thể là:

Việt Nam
 Xã Dun (huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai); nay là một phần xã Chư Sê thuộc tỉnh

Pháp
 Thị trấn Dun, tỉnh Ariège, Pháp.
Thomas Mitchell

Thomas Mitchell  có thể đề cập đến:
 Thomas Mitchell (diễn viên) (1892-1962), diễn viên người Mỹ
 Thomas Mitchell (cricket) (1902-1996), tuyển thủ crikê Derbyshire
 Thomas Mitchell (nhà thám hiểm) (1792-1855), người Scotland, nhà thám hiểm Úc
 Thomas Mitchell (người quản lý bóng đá) (1843-1921), người quản lý của câu lạc bộ Blackburn Rovers và Woolwich Arsenal
 Thomas Mitchell (Huy chương danh dự) (1857-1942), Hải quân Hoa Kỳ
 Thomas Alexander Mitchell (1812-1875), Dân biểu quốc hội Anh cho Bridport
 Thomas B. Mitchell (chết 1876), nhà chính trị New York
 Thomas R. Mitchell (1783-1837), hạ nghị sĩ từ Nam Carolina
 Walter Mitchell Thomas (1906-1984), nhà chính trị, tác giả và thể thao Úc
 Tom Mitchell (cầu thủ bóng bầu dục Mỹ) (sinh 1944), cầu thủ bóng đá bầu dục Mỹ
 Tom Mitchell (cầu thủ bóng đá Úc) (sinh 1993), cầu thủ bóng đá Sydney Swans
 Tom Mitchell (chính trị gia Úc)
 Tom Mitchell (cầu thủ bóng đá) (1899-1984), cầu thủ bóng đá và nhà quản lý
 Tom Mitchell (NASCAR)
 Tom Mitchell (nhà chính trị) (sinh 1931), cộng hòa Ailen
 Tom M. Mitchell (sinh 1951), nhà khoa học máy tính Mỹ
 Thomas Mitchell, biên tập viên của Las Vegas Review-Journal

Trang định hướng nhân danh
Móng cọp xanh

Móng cọp xanh (vì hoa giống hình móng cọp), tên tiếng Pháp: Jade Vine, danh pháp khoa học: Strongylodon macrobotrys), còn được gọi là dây hoa cẩm thạch hay cát đằng phỉ thuý, là một loài cây thuộc Họ Đậu (Fabaceae).

Mô tả
Cây hoa này có nguồn gốc từ những cánh rừng mưa ở Philippines. Cây có thân mộc to, sống nhiều năm, thường được trồng theo dạng dây leo lên giàn. Chùm hoa của nó có thể mọc dài tới 3 m. Hoa có màu chủ đạo là ngọc bích, nhưng theo những người có kinh nghiệm trồng hoa ở Đà Lạt (Việt Nam) thì sắc màu của loài hoa này có sự biến đổi nhất định trong một ngày. Cụ thể, buổi sáng, hoa cẩm thạch có màu xanh da trời, giữa trưa chuyển màu xanh lơ và đến chiều thì chuyển sang màu xanh lục. Quả của nó trông giống quả cóc, nhưng lớn hơn (xem ảnh).

Trong nửa đầu thế kỷ 20, khi đang xây dựng thành phố Đà Lạt, người Pháp đã đem cây hoa móng cọp xanh trồng ở đây. Đến nay, việc chiết cành, dăm cành loài hoa này đã trở nên phổ biến.

Thông tin thêm
Hiện nay ngoài móng cọp xanh, còn có móng cọp đỏ và móng cọp vàng. Móng cọp đỏ có tên khoa học là Mucuna Bennetti. Móng cọp vàng có tên khoa học là Thunbergia mysorensis.

Chú thích

Tham khảo
 

Thực vật Philippines
M
Thực vật được mô tả năm 1854
Thực vật vườn châu Á
Biển Amundsen

Biển Amundsen là phần cánh tay của Nam Đại Dương ngoài thềm Marie Byrd ở hướng Tây Nam Cực. Biển được bao quanh bởi Mũi Cá Bay, đầu phía tây bắc của đảo Thurston tới phía đông và Cape Dart trên đảo Siple tới hướng tây. Phía đông Mũi Cá Bay là điểm bắt đầu của biển Bellingshausen. Phía tây của Cape Dart là một biển không tên ở Nam Đại Dương giữa biển Amundsen và biển Ross. Biển được đặt tên theo tên của nhà thám hiểm cực người Na Uy Roald Amundsen trong cuộc thám hiểm vào giai đoạn 1928-1929, dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Nils Larsen khi khám phá khu vực này vào tháng 2 năm 1929.

Biển hầu hết được bao phủ bởi băng đá, và có lưỡi băng Thwaites đâm vào biển. Các tảng băng trôi vào biển Amundsen có độ dày trung bình khoảng ; có kích thước bằng bang Texas, khu vực này được biết tới với tên là vịnh trung bình biển Amundsen (ASE); tạo thành ba lưu vực băng đá của tảng băng Tây Nam Cực.

Vịnh trung bình biển Amundsen

Theo một nghiên cứu vào tháng 10 năm 2004, người ta cho rằng lớp băng ở biển Amundsen đã bị tan chảy nhanh chóng và làm các vết nứt sâu hơn, vì vậy các tảng băng ngoài bờ sẽ bị gãy "trong vòng năm năm". Nghiên cứu này ghi nhận mực nước biển sẽ tăng  từ các mảng băng phía tây Nam Cực nếu tất cả tảng băng đều tan vào biển Amundsen.

Các tính toán của trung tâm Khảo sát Nam cực Anh năm 2005 chỉ ra rằng tỷ lệ băng tan vào biển Amunsen khoảng 250 km³ mỗi năm. Nếu tỉ lệ này ổn định, phần băng tan này đủ làm mực nước biển dâng cao 0.2 mm mỗi năm.

Vào tháng 1 năm 2010, một nghiên cứu mô hình hóa cho rằng "đỉnh điểm" của sông băng đảo Pine có thể đạt vào năm 1996, với khả năng suy giảm khoảng 200 km vào năm 2100, làm cho mức nước biển dâng khoảng , mặc dù có ý kiến cho rằng khoảng thời gian dự đoán là vẫn tranh cãi.

Vịnh đảo Pine 

Vịnh đảo Pine () là vịnh có chiều dài khoảng  và chiều rộng khoảng , chảy vào sông băng đảo Pine tại điểm cực nam của biển Amundsen. Vịnh được khoanh vùng theo các bức ảnh trên không được chụp bởi Các hoạt động nhảy cao USN (Operations Highjump) vào tháng 12 năm 1946, và được đặt tên bởi Ủy ban Tư vấn đặt tên Nam Cực (US-ACAN) cho đảo Pine USS.

Vịnh Russell 

Vịnh Russell () là một vịnh mở ở phía tây nam biển Amundsen, kéo dài dọc theo phía bắc của đảo Siple, bãi băng Getz và đảo Carney, từ đảo Prankle tới cửa Cape. Vịnh được đánh dấu bởi tổ chức Khảo sát địa chấn Hoa Kỳ (USGS) từ các cuộc tuần tra và một số ảnh của hải quân Mỹ vào khoảng năm 1959-1966, và được đặt tên bởi Ủy ban Tư vấn về đặt tên Nam Cực (US-ACAN) theo tên của đô đốc James S. Russell, USN, Phó Hoạt động Hải quân Mỹ (chức vị cao thứ 2 theo phân cấp của hải quân Hoa Kỳ) trong thời kỳ IGY 1957-1958.

Tham khảo

Xem thêm
 Nam Cực
 Biển Ross
 Vịnh Amundsen
 Đại dương
 Biển

Liên kết ngoài 
 Airborne Geophysical Survey of the Amundsen Embayment 
 Subglacial Topography 
 Thinning ice 

Phía tây Nam Cực
Danh sách các biển Nam Băng Dương
Châu Nam Cực
Biển
Vùng Nam Cực
Biển Nam Đại Dương
Danh mục các bài viết về Giáo hội Công giáo

Trang này là một danh sách chủ đề về Giáo hội Công giáo. Đối với danh mục được sắp xếp theo thể loại, xin xem :Thể loại:Giáo hội Công giáo Rôma (và các tiểu thể loại khác ở trong đó) nằm dưới cùng của trang này. Một Chủ đề:Công giáo cũng sẽ được thiết lập cho việc tra cứu chung.

Các tiểu danh sách cụ thể từng lĩnh vực, xin xem mục chữ D bên dưới vào tìm danh sách

A 
A cappella

B 
Biên niên sử Giáo hội Công giáo Rôma
- Bình ca Gregoriano
- Bộ Giáo lý Đức tin
- Bộ Tuyên thánh

C 
Castel Gandolfo
- Công giáo
- Cộng đoàn Taizé
- Chúa Nhật Lòng Chúa Thương Xót
- Chúa nhật Lễ Lá
- Công đồng Vaticanô II
- Caritas Quốc tế
- Chân phước
- Chủng viện (Công giáo)
- Cộng đoàn Taizé
- Cuộc viếng thăm Ad Limina

D 
Dây pallium
- Danh sách dòng tu Công giáo
- Danh sách giáo hoàng
- Danh sách hồng y còn sống
- Danh sách vương cung thánh đường
- Danh sách giáo phận Công giáo
- Dòng Tên
- Dòng Chúa Cứu Thế
- Dòng Cát Minh
- Dòng Anh Em Thuyết Giáo
- Dòng Anh Em Hèn Mọn
- Dòng Mến Thánh Giá
- Dòng La San
- Dòng Đồng Công

Đ 
Đại hội Giới trẻ Thế giới
- Đức ông (Công giáo)
- Đài phát thanh Vatican
- Đức Mẹ hiện ra
- Điện Tông Tòa
- Đức Mẹ Fatima
- Đức Mẹ Sầu Bi
- Đội cận vệ Thụy Sĩ

E

F

G 
Giáo dân (Giáo dân Công giáo)
- Giáo hoàng
- Giáo hoàng đối lập
- Giáo luật Công giáo 
- Giám mục (Tổng giám mục, Giám mục Phó, Giám mục Phụ tá, Giám mục Hiệu tòa)
- Giáo phận
- Giáo phận Rôma
- Giáo triều Rôma
- Giáo xứ
- Giáo dân
- Giám quản Tông Tòa
- Gậy Mục tử

H 
Habemus Papam 
- Hồng y (Hồng y Đoàn)
- Hiệp hội Bác ái Vinh Sơn
- Hội Linh mục Xuân Bích
- Hiệp ước Latêranô
- Hiệp sĩ Cứu tế
- Hiệp sĩ dòng Đền
- Hiệp sĩ Teuton
- Hiệp thông
- Hội Thừa sai Paris
- Hôn nhân Công giáo

I 
Imprimatur

J

K
Khâm sứ Tòa Thánh

L 
- Latinh
- Linh mục
- Lễ Các Thánh
- Lễ Các Đẳng
- Lịch Gregory
- L'Osservatore Romano
- Lectio Divina
- Lòng Chúa Thương Xót
- Ly giáo Đông-Tây

M 
Mật nghị Hồng y

N 
Năm phụng vụ
- Người Công giáo
- Nhà thờ chính tòa
- Nhẫn Ngư phủ
- Nihil obstat
- Nữ tu

O 
Opus Dei

P 
Phẩm trật trong Giáo hội Công giáo Rôma (Giám mục]], Linh mục, Phó tế)
- Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể
- Phan Sinh
- Phó tế

Q 
Quo Vadis?
- Quan hệ ngoại giao của Tòa Thánh
- Quốc vụ khanh (Tòa Thánh)
- Quốc vụ viện Kinh tế (Tòa Thánh)

R 
Rước lễ lần đầu

S
Sách lễ Rôma
- Sứ thần Tòa Thánh
- Sáu điều răn của Hội Thánh

T 
- Thánh ca
- Tang lễ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II
- Thánh Giá
- Thánh lễ
- Thánh Phêrô
- Thánh Phaolô
- Thập tự chinh
- Tôi tớ Chúa
- Tôi tớ của các Tôi tớ Chúa
- Tiến sĩ Hội thánh
- Tòa Thánh
- Trống tòa
- Tuần Thánh
- Thứ tư Lễ Tro
- Tin mừng Phục Sinh
- Triều thiên Ba tầng

U 
Universi Dominici Gregis
- Urbi et Orbi

V 
Vatican
- Vạ tuyệt thông
- Viện hàn lâm giáo hoàng về Khoa học
- Viện phụ
- Vương cung thánh đường
- Vương cung thánh đường Đức Bà Cả
- Vương cung thánh đường Thánh Phêrô
- Vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô

W

X

Y

Z

Xem thêm 

 Danh mục các bài viết về Kitô giáo Đông phương (bao gồm bài viết về các Nhà thờ Công giáo Đông phương)
Thể loại:Chống Công giáo

Tham khảo

Danh sách về Giáo hội Công giáo Rôma
Giáo hội Công giáo Rôma
Nấm kim châm

Nấm kim châm là một loài nấm màu trắng được sử dụng trong ẩm thực các nước châu Á như Nhật Bản, Trung Hoa, bán đảo Triều Tiên. Đây là giống trồng của Flammulina velutipes. Dạng cây mọc hoang có màu khác.
Nấm có hình giá đậu nhưng với kích thước lớn. Mũ nấm lúc còn non có hình câu hay hình bán cầu, về sau chuyển sang dạng ô. Mũ nấm có màu vàng ở giữa có màu vàng thẫm hơn. Cuống có màu trắng hay vàng nhạt, nửa dưới có màu nâu nhạt. Đây là nấm tươi hoặc đóng hộp, với các chuyên gia khuyên dùng khi nấm tươi với mũ chắc, màu trắng, mũ bóng, và tránh dùng nấm có thân nhầy nhụa hoặc hơi nâu Loại nấm này theo truyền thống được sử dụng nấu món lẩu, nhưng cũng có thể được sử dụng cho món salad và các món ăn khác. Có thể bảo quản bằng cách ướp lạnh trong khoảng một tuần.

Đặc tính đối với cơ thể
Nấm kim châm có các chất chống oxy hóa như ergothioneine.

Nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Singapore lần đầu tiên xuất bản năm 2005 cho rằng thân cây nấm kim châm có chứa một số lượng lớn của một protein, chỉ định 5, giúp điều hòa hệ thống miễn dịch. Động vật thử nghiệm cho thấy có thể sử dụng đối với khả năng sử dụng làm vắc xin và miễn dịch ung thư.
Nó cũng chứa flammutoxin, một loại protein cytolytic và cardiotoxic, mà có thể hấp thụ kém bằng đường ăn uống kém.

Tham khảo

Physalacriaceae
Nấm ăn
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ
Loài nấm
Hydrangea paniculata

Tú cầu có chùy (danh pháp hai phần: Hydrangea paniculata) là một loài tú cầu. Loài này phân bố ở miền đông Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Sakhalin. Lần đầu tiên nó được chính thức được mô tả bởi Philipp Franz von Siebold năm 1829. Đôi khi người ta dùng nó hút như chất gây say, bất chấp sự nguy hiểm của bệnh và/hoặc tử vong do các cyanide hiện diện trong cây này dưới dạng các cyanogenic glycoside.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hydrangea paniculata at efloras.org.
 Hydrangea paniculata at hydrangea.com

Chi Tú cầu
Thực vật Nga
Thực vật Nhật Bản
Thực vật Trung Quốc
Thực vật được mô tả năm 1829
Thực vật Triều Tiên
Đám sương khói khổng lồ 1952

Đám sương khói khổng lồ là sự kiện ô nhiễm không khí nghiêm trọng ảnh hưởng đến Luân Đôn trong tháng 11 năm 1952. Từ ngày 4 đến ngày 9 tháng 11 năm 1952 là một giai đoạn thời tiết lạnh, kết hợp với một gió thổi ngược và các điều kiện không có gió, thu thập các chất gây ô nhiễm không khí chủ yếu là từ việc sử dụng than đá để tạo thành một lớp dày của sương mù trên toàn thành phố. Thời điểm này đang là mùa đông, nhiệt độ không khí rất thấp, ẩm ướt và khí áp đè nặng trên bầu trời, làm cho London mấy ngày liền bị mây mù che phủ dày đặc không thấy ánh mặt trời. Hàng ngàn vạn ống khói từ kết quả đốt than đá vẫn nhả khói vào bầu trời, những cột khói đen đặc, nồng độ bụi khói gấp 10 lần bình thường, nồng đồ SO2 gấp 6 lần, Fe2O3 trong khói tác dụng với CO2 trong không khí tạo ra bọt H2SO4, ngưng đọng trong bụi khói thành những đám axit. Đợt sương khói khổng lồ này kéo dài từ ngày thứ năm ngày 4 đến thứ Ba ngày 9 tháng 11 năm 1952, và sau đó phân tán một cách nhanh chóng sau một sự thay đổi của thời tiết.

Mặc dù nó gây ra sự gián đoạn lớn do ảnh hưởng đến tầm nhìn, và thậm chí thâm nhập các khu vực trong nhà, người ta không xem nó là một sự kiện quan trọng vào thời điểm đó bởi vì London có kinh nghiệm nhiều với sương mù trong quá khứ. Tuy nhiên, các báo cáo y tế trong các tuần tiếp theo ước tính rằng 4.000 người đã chết giai đoạn đầu và 100.000 người đã bị bệnh do ảnh hưởng của sương khói lên đường hô hấp. Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng số tử vong lớn hơn đáng kể ở khoảng 12.000 người.

Nó được coi là sự kiện không khí ô nhiễm tồi tệ nhất trong lịch sử Vương quốc Anh, và to lớn nhất về tác động của nó về nghiên cứu môi trường, quy định của chính phủ, và nâng cao nhận thức của công chúng về mối quan hệ giữa chất lượng không khí và sức khỏe, sự kiện này đã dẫn đến một số thay đổi trong thực hành và các quy định, bao gồm Đạo luật Không khí sạch 1956.

Tham khảo

Lịch sử Luân Đôn
Môi trường năm 1952
Luân Đôn năm 1952
Sông Huallaga

Sông Huallaga là một chi lưu của sông Marañón, một phần của bồn địa Amazon. Các tên cũ của sông là Guallaga và Rio de los Motilones. Huallaga khởi nguồn từ các sườn núi của dãy Andes tại miền trung Peru và hợp dòng với Marañón trước khi dòng sông này hợp với sông Ucayali để tạo thành sông Amazon. Các chi lưu chính của sông là Monzón, Mayo, Biabo, Abiseo và Tocache. Coca được trồng trong hầu hết các thung lũng này, các thung lũng thường bị ngập lụt theo chu kỳ.

Gần như toàn bộ chiều dài của Huallaga là một dòng nước mạnh chảy qua các hẻm núi nằm kế tiếp nhau. Trên dòng sông có 42 ghềnh (pongos) và sông phải băng qua dãy Andes, tạo nên hẻm núi Pongo de Aguirre. Từ điểm này,  tính từ Amazon, Huallaga có thể đi lại bằng tàu thủy lớn (lanchas) đến thành phố cảng Yurimaguas, Loreto.

Huallaga được chia làm hai, trước và sau khi nó chảy qua thành phố Juanjuí: Alto Huallaga (Thượng Huallaga) và Bajo Huallaga (Hạ Huallaga), do địa hình thay đổi từ các sườn núi Andes đến các đầm lầy của rừng mưa nhiệt đới Amazon Rainforest.

Giữa Huallaga và Ucayali có "Pampa del Sacramento," một khu vực bằng và có phù sa cùng các cánh rừng tối và dày đặc, do nhà truyền giáo Christian thám hiểm lần đầu vào năm 1726. Khu vực dài  từ bắc đến nam, và rộng từ 40 đến 100 km tùy theo vị trí. Nhiều khe suối, cano có thể thông hành, thâm nhập vào khu vực này từ Ucayali và Huallaga. Ngoài những nông dân, khu vực vẫn còn nhiều cộng đồng bản địa sinh sống như Cocama-Cocamilla.

Tham khảo

Sông của Peru
Phụ lưu sông Amazon
Thượng Amazon
Shatt al-Arab

Sông tại Tây Nam Á
Shatt al-Arab (, nghĩa là "Bờ biển/bãi biển của người Ả Rập") hay Arvand Rūd (, "sông Arvand"), là một sông tại Tây Nam Á có chiều dài khoảng 200 km (120 mi), được tạo thành bằng sự hợp lưu của hai sông Euphrates và Tigris tại thị trấn al-Qurnah tại tỉnh Basra ở miền nam Iraq. Phần cực nam của sông tạo thành biên giới tự nhiên giữa Iraq và Iran cho đến khi đổ vào vịnh Ba Tư. Độ rộng của sông thay đổi từ  tại Basra đến  tại cửa sông. Người ta cho rằng luồng nước này được hình thành trong thời gian địa chất tương đối gần đây, Tigris và Euphrates ban đầu đổ vào vịnh Ba Tư qua một lòng sông xa hơn nữa về phía tây.

Sông Karun, một chi lưu của sông bên phía Iran, mang theo một lượng phù sa lớn vào sông; điều này khiến cho người ta phải tiến hành nạo vét liên tục để đảm bảo khả năng thông hành trên sông.

Khu vực quanh sông được đánh giá là có rừng chà là lớn nhất thế giới. Vào giữa thập niên 1970, khu vực có từ 17 đến 18 triệu cây chà là, tức một phần năm số cây trong 90 triệu cây của cả thế giới. Nhưng đến năm 2002, chiến tranh, nhiễm mặn, và sâu bệnh đã xóa sổ hơn 14 triệu cây chà là, gồm khoảng 9 triệu cây tại Iraq và 5 triệu cây tại Iran. Nhiều trong số từ 3 đến 4 triệu cây đang trong tình trạng xấu.

Trong văn chương Tiếng Ba Tư Trung đại và Shahnama, tên gọi  Arvand được sử dụng để chỉ Tigris. Người Iran bắt đầu sử dụng tên này để chỉ riêng Shatt al-Arab vào giai đoạn sau của triều Pahlavi, và tiếp tục được sử dụng sau cách mạng Hồi giáo Iran vào năm 1979.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
ICE case: Iran–Iraq War and Waterway rights
The Iran–Iraq border, 1639-1992, archive 

Sông Iran
Sông Iraq
Sông quốc tế
Vịnh Ba Tư
Tỉnh Basra
Địa lý Kuwait
Sông quốc tế châu Á
Biên giới Iran-Iraq
Biểu tượng quốc gia Iraq
Lưu vực Shatt al-Arab
Tranh chấp lãnh thổ của Iraq
Sông Jhelum

Jehlum hay Jhelum () (, , ,  (Gurmukhi),  (Shahmukhi)) là một sông chảy qua Ấn Độ và Pakistan. Đây là sông lớn nhất và ở cực tây trong số năm sông của vùng Punjab, và chảy qua quận Jhelum. Jehlum là một chi lưu của sông Chenab và có tổng chiều dài 505 mi (813 km).

Jhelum ban đầu là một dòng suối Verinag nằm ở chân Pir Panjal tại phần đông nam của thung lũng Kashmir tại Ấn Độ. Sông chảy qua Srinagar và hồ Wular trước khi vào lãnh thổ Pakistan qua một hẻm núi hẹp và sâu. Sông Kishenganga (Neelum), chi lưu lớn nhất của Jhelum, hợp lưu với nó tại Domel Muzaffarabad, và một chi lưu lớn khác là sông Kunhar thì hợp lưu tại thung lũng Kaghan. Sông sau đó nhận nước từ sông Poonch, và chảy đến hồ chứa tạo ra bởi đập Mangla tại quận Mirpur. Jhelum chảy đến Punjab tại quận Jhelum. Từ đây, sông chảy qua các vùng đồng bằng của Punjab thuộc Pakistan, tạo thành ranh giới giữa Doab Chaj và Sindh Sagar. Sông hợp lưu vào Chenab tại Trimmu thuộc quận Jhang. Chenab hợp lưu với Sutlej đển tạo thành Panjnad rồi đổ vào sông Ấn tại Mithankot.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Livius.org pictures of the Hydaspes 
 Veth Jhelum Vitasta 

Sông Pakistan
Sông của Ấn Độ
Chi lưu sông Ấn
Sông quốc tế
Sông quốc tế châu Á
Punjab

Punjab (tiếng Punjab: ਪੰਜਾਬ, [[chữ cái Shahmukhi|), cũng viết là Panjab (,panj-āb, "năm dòng nước" hay "Ngũ hà"), là một khu vực địa lý trải rộng qua biên giới giữa Pakistan và Ấn Độ, bao gồm tỉnh Punjab tại Pakistan và các bang Punjab, Haryana, Himachal Pradesh, Chandigarh và một số phần phía bắc của Lãnh thổ Thủ đô Quốc gia Delhi tại Ấn Độ. Tên của khu vực có nguồn gốc từ tiếng Ba Tư và có nghĩa là "(Vùng đất của) Năm Dòng nước" và có nghĩa đề cập đến các sông: Jhelum, Chenab, Ravi, Sutlej, và Beas. Tất cả đều là chi lưu của sông Ấn, và Jhelum là sông lớn nhất. Punjab có một lịch sử lâu dài và có di sản văn hóa phong phú. Khu vực này nay được gọi là Đại Punjab là một vùng đất rộng lớn tại Pakistan và Ấn Độ. Punjab có khoảng 60% diện tích thuộc Pakistan và 40% thuộc Ấn Độ.

Người dân trong khu vực là những người nói tiếng Ấn-Arya. Những người dân trong khu vực này là tín đồ của các tôn giáo như đạo Sikh, Ấn Độ giáo, Hồi giáo, Kitô giáo, đạo Jaina và Phật giáo. Người Hy Lạp, người Ba Tư và người Ả Rập và người Thổ, người Mogul, người Afghan, người Blochi và người Anh cũng từng định cư tại đây. Năm 1947, khu vực bị phân chia và ba trong số năm dòng sông do Pakistan và hai dòng còn lại do Ấn Độ quản lý nguồn nước.

Tỉnh Punjab là tỉnh đông dân nhất của Pakistan. Tại Ấn Độ, Punjab được phân thành các bang Punjab, Haryana, Himachal Pradesh, và Lãnh thổ Liên bang Chandigarh, là thủ phủ của cả Punjab và Haryana. Một phần nhỏ của khu vực được hợp nhất vào Delhi. Phần thuộc Pakistan của khu vực (gồm cả thủ đô Islamabad) có diện tích , trong khi diện tích bang Punjab của Ấn Độ là . Dân số của khu vực gồm 86.084.000 (2005) bên phía tỉnh Punjab của Pakistan và 24.289.296 (2000) tại bang Punjab của Ấn Độ. Khoảng 60% dân cư Pakistan nói tiếng Punjab chủ yếu là ở tỉnh Punjab, và khoảng 92,2% cư dân tại bang Punjab của Ấn Độ cũng sử dụng ngôn ngữ này. (3% tổng dân số Ấn Độ). Thành phố thủ phủ của Punjab lúc chưa phân chia là Lahore, và nay là tỉnh lị của tỉnh Punjab; còn thủ phủ của bang Punjab thuộc Ấn Độ là Chandigarh, 248 km (154 miles) từ Lahore. Tiếng Punjab tại Ấn Độ sử dụng chữ cái Gurmukhi, trong khi tại Pakistan thì dùng chữ cái Shahmukhi.

Đọc thêm 
[Quraishee 73] Punjabi Adab De Kahani, Abdul Hafeez Quaraihee, Azeez Book Depot, Lahore, 1973.
[Chopra 77] The Punjab as a sovereign state, Gulshan Lal Chopra, Al-Biruni, Lahore, 1977.
Patwant Singh. 1999. The Sikhs. New York: Doubleday. ISBN 0-385-50206-0.
The evolution of Heroic Tradition in Ancient Panjab, 1971, Buddha Parkash.
Social and Political Movements in ancient Panjab, Delhi, 1962, Buddha Parkash.
History of Porus, Patiala, Buddha Parkash.
History of the Panjab, Patiala, 1976, Fauja Singh, L. M. Joshi (Ed).
 The Legacy of The Punjab, 1997, R M Chopra.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vùng lịch sử Pakistan
Vùng lịch sử Ấn Độ
Vùng phân chia
.
Địa lý Nam Á
.
Vùng lịch sử
Vùng Ấn Độ
Vùng của Pakistan
Sông Kabul

Sông Kabul (; ; ), văn bản cổ Cophes), là một sông dài 700 km bắt đầu từ dãy núi Sanglakh thuộc Hindu Kush tại Afghanistan và đổ vào sông Ấn (Indus) gần Attock, Pakistan. Đây là sông chính tại miền đông Afghanistan và tách biệt với lưu vực của sông Helmand bằng hành lang Unai. Sông chảy qua các thành phố Kabul, Chaharbagh và Jalalabad tại Afghanistan trước khi vào đất Pakistan cách khoảng 25 km về phía bắc của chốt biên giới Pakistan-Afghanistan tại Torkham. Các chi lưu chính của sông Kabul là Logar, Panjshir, Kunar, Alingar, Bara và Swat.

Sông Kabul là một dòng chảy nhỏ hầu hết trong năm, song lượng nước sẽ dâng lên vào mùa hè khi tuyết tan trên đỉnh dãy Hindu Kush. Chi lưu lớn nhất của sông là Kunar, bắt đầu với tên sông Mastuj, chảy từ sông băng Chiantar tại quận Chitral, Pakistan và sau đó chảy về phía nam tới Afghanistan và gặp sông Bashgal chảy từ tỉnh Nurestan. Kunar gặp Kabul gần Jalalabad. Mặc dù Kunar có nhiều nước lớn Kabul, song dòng hợp lưu vẫn mang tên Kabul, chủ yếu là vì tầm quan trọng về các mặt chính trị và lịch sử.

Sông Kabul bị ngăn bằng một vài đập như: Naghlu, Darunta và Surobi ở phía đông Kabul. Đập Warsak nằm tại Pakistan, xấp xỉ 20 km về tây bắc của Peshawar.

Tham khảo

Sông Afghanistan
Sông Pakistan
Phụ lưu sông Ấn
Sông quốc tế châu Á
Sông Rigveda
Địa mạo tỉnh Kabul
Địa mạo tỉnh Nangarhar
Sông Khyber Pakhtunkhwa
Sông Punjab (Pakistan)
Jalalabad
Kabul
Lưu vực sông Ấn
Sông Ravi

Ravi (, , , ) là một sông xuyên biên giới chảy qua vùng Tây Bắc Ấn Độ và Đông Pakistan. Đây là một trong 5 sông chính tại vùng Punjab (tên Punjab nghĩa là "Năm Sông").. Nước sông Ravi chảy ra Ấn Độ Dương thông qua sông Ấn tại Pakistan. Sông khởi nguồn tại Bara Bhangal, quận Kangra của bang Himachal Pradesh, Ấn Độ. Lưu vực sông rộng  tại Ấn Độ sau khi đã chảy một quãng đường là . Chảy về phía tây, sông bị vây quanh với các dãy Pir Panjal và Dhauladhar, tạo thành một tam giác.

Sau khi Ấn Độ chi cắt vào năm 1947, nước sông Ravi, cùng với các sông khác được phân chia theo Hiệp ước Nguồn nước Sông Ấn. Dự án Lưu vực sông Ấn đã được phát triển tại Pakistan và nhiều dự án khác cũng được triển khai bên phía Ấn Độ.

Theo dấu tích trong kinh Vệ Đà, sông Ravi được gọi là Iravati (cũng phiên thành Airavati). Một tên Vệ Dà khác là Purushni.

Tham khảo 

{{chú thích sách|last=Jain|first=Sharad.K.|others= Pushpendra K. Agarwal and Vijay P. Singh|title= Hydrology and Water Resources of India|pages=481–484|access-date = ngày 14 tháng 4 năm 2010 |url=http://books.google.com/?id=ZKs1g

Chi lưu sông Ấn
Sông của Ấn Độ
Sông Pakistan
Sông quốc tế
Sông Helmand

Sông Helmand (cũng viết thành Helmend, Helmund, Hirmand; tiếng Pashtun/tiếng Ba Tư:  ', tiếng Hy Lạp: ' (Etýmandros), Latinh: '') là sông dài nhất tại Afghanistan và là lưu vực sông chính của lòng chảo nội lục Sistan.

Tên gọi của sông bắt nguồn từ tiếng Avesta là Haētumant, nghĩa "bị ngăn đập, có một đập", cùng gốc với tiếng Phạn Setumanta "có một đập", để nói tới sông Helmand và khu vực ruộng đồng xung quanh. Tỉnh Helmand được đặt theo tên sông.

Sông Helmand kéo dài . Sông khởi nguồn từ dãy Hindu Kush, khoảng  về phía tây của Kabul, qua phía bắc của hành lang Unai. Sông chảy theo hướng tây nam qua sa mạc Dashti Margo, đến đầm lầy Seistan và vùng hồ Hamun-i-Helmand quanh Zabol tại biên giới Afghanistan-Iran.

Sông được sử dụng làm nguồn nước tưới tiêu cho nông nghiệp, mặc dù việc tích tụ muối khoáng đã làm giảm tính hữu dụng của sông. Nước sông rất cần thiết cho nông dân tại Afghanistan, song sông cũng chảy vào hồ Hamun và cũng khá quan trọng với nông dân tỉnh Sistan và Baluchistan ở đông nam của Iran.

Một số đập thủy điện đã được xây dựng và tạo ra các hồ chứa tại dòng sông thuộc Afghanistan, trong đó bao gồm Kajakai trên sông Helmand River. Chi lưu chính của sông Helmand là Arghandab cũng có một đập chính gần thành phố Kandahar.

Chú thích

Tham khảo
 
 Frye, Richard N. (1963). The Heritage of Persia. World Publishing company, Cleveland, Ohio. Mentor Book edition, 1966.
 Toynbee, Arnold J. (1961). Between Oxus and Jumna. London. Oxford University Press.
 Vogelsang, W. (1985). "Early historical Arachosia in South-east Afghanistan; Meeting-place between East and West." Iranica antiqua'', 20 (1985), pp. 55–99.

Liên kết ngoài
From Wetland to Wasteland: The Destruction of the Hamoun Oasis

Sông Afghanistan

Sông Iran
Sông quốc tế châu Á
Sông Sarasvati
Địa mạo tỉnh Nimruz
Địa mạo tỉnh Kandahar
Địa mạo tỉnh Zabul
Địa mạo tỉnh Kabul
Địa mạo tỉnh Daykundi
Địa mạo tỉnh Helmand
Danh sách đơn vị hành chính tại Việt Nam

Danh sách các đơn vị hành chính ở Việt Nam theo vùng và theo phân cấp hành chính.

Theo vùng
 Danh sách đơn vị hành chính vùng Trung du và miền núi phía Bắc của Việt Nam
 Danh sách đơn vị hành chính vùng Đồng bằng sông Hồng của Việt Nam
 Danh sách đơn vị hành chính vùng Bắc Trung Bộ của Việt Nam
 Danh sách đơn vị hành chính vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên của Việt Nam
 Danh sách đơn vị hành chính vùng Đông Nam Bộ của Việt Nam
 Danh sách đơn vị hành chính vùng Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam

Theo phân cấp hành chính
Đơn vị hành chính cấp tỉnh (Việt Nam)
Đơn vị hành chính cấp xã (Việt Nam)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đơn vị hành chính  Tổng cục Thống kê

Danh sách hành chính Việt Nam
Đơn vị hành chính cơ sở Việt Nam
Đại Yên (định hướng)

Đại Yên có thể là:

Địa danh

Việt Nam 
 Địa danh cũ
 Phường Đại Yên, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
 Xã Đại Yên (huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội); nay là một phần phường Chương Mỹ

Khác
 Nước Đại Yên do An Lộc Sơn lập vào năm 756.

Xem thêm
 Đại An (định hướng)
Sông Kasai

Kasai (gọi là Cassai tại Angola) là một chi lưu của sông Congo. Sông khởi nguồn tại Angola rồi sau đó trở thành biên giới giữa Angola và Cộng hòa Dân chủ Congo và sau đó chảy vào CHDC Congo, rồi hợp lưu vào sông Congo tại Kwamouth ở đông bắc Kinshasa. Các chi lưu của sông Kasai bao gồm Fimi, Kwango và Sankuru. Đoạn sông Kasai từ khi nhận nước của Fimi đến Congo cũng được gọi là sông Kwah. Lưu vực sông Kasai chủ yếu là các vùng rừng mưa xích đạo.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Bản đồ lưu vực sông Kasai tại Water Resources eAtlas 

Sông Angola
Sông của Cộng hòa Dân chủ Congo
Vùng sinh thái Cộng hòa Dân chủ Congo
Sông quốc tế châu Phi
Sông biên giới
Phụ lưu sông Congo
Biên giới Angola-Cộng hòa Dân chủ Congo
Sông Uele

Sông Uele, cũng viết là sông Welle, là một sông tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Sông khởi nguồn từ những ngọn núi gần hồ Albert và chảy về phía tây khoảng  sau đó hợp lưu cùng sông Mbomou tại Yakoma.

Uele được hình thành tại Dungu, nơi sông Dungu hợp lưu với sông Kibali.

Dòng hợp lưu Uele–Mbomou tại Yakoma đánh dấu điểm bắt đầu của sông Ubangi, sau đó đổ nước vào sông Congo. Uele là chi lưu dài nhất của Ubangi. Chiều dài của Ubangi–Uele là khoảng .

Tham khảo 

Vùng sinh thái Cộng hòa Dân chủ Congo
Sông của Cộng hòa Dân chủ Congo

Sông Ubangi
Danh sách đơn vị hành chính vùng Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam

Các đơn vị hành chính của Việt Nam thuộc các tỉnh thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long (tức là thuộc thành phố Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp và Vĩnh Long), bao gồm:

An Giang

Cà Mau

Cần Thơ

Đồng Tháp

Vĩnh Long

Xem thêm 
Phân cấp hành chính Việt Nam

Tham khảo

Đồng bằng sông Cửu Long
Danh sách hành chính Việt Nam
Khướu mào trắng

Khướu mào trắng (danh pháp khoa học:Garrulax leucolophus) là một loài chim thuộc họ Leiothrichidae. Nó được tìm thấy trong rừng và cây bụi từ dãy Himalaya cho đến Đông Dương. Trước đây, nó bao gồm các loài khướu Sumatra Garrulax bicolor như một phân loài, nhưng không giống như cho rằng các loài bộ lông của loài khướu mào trắng nâu hung đỏ và trắng, mặt nạ màu đen là tương đối rộng.

Chú thích

Tham khảo 
  Database entry includes justification for why this species is of least concern
 BirdLife Species Factsheet 
 White-crested Laughingthrush videos on the Internet Bird Collection

L
Chim Trung Quốc
Chim Việt Nam
Chim Lào
Chim Myanmar
Chim Bhutan
Chim Thái Lan
Chim Nepal
Chim Indonesia
Chim Campuchia
Chim Bangladesh
Chim Ấn Độ
Chim Đông Nam Á
Thuận Đức (xã)

Thuận Đức là một xã cũ thuộc thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Xã Thuận Đức có diện tích 45,30 km², dân số năm 2019 là 4.600 người, mật độ dân số đạt 102 người/km².

Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1680/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Trị năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Bắc Nghĩa, phường Đồng Sơn, xã Nghĩa Ninh, xã Thuận Đức thành phường mới có tên gọi là phường Đồng Sơn.

Chú thích

Tham khảo
Bão Pakhar (2012)

Bão Pakhar  hay còn gọi là cơn bão số 1 xuất hiện ở Biển Đông, Việt Nam tàn phá khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai và các vùng lân cận vào tháng cuối tháng 3 đầu tháng 4 năm 2012. Đây là một trong những cơn bão lịch sử xảy ra tại Thành phố Hồ Chí Minh với những thiệt hại đáng kể khiến người dân hoàn toàn bất ngờ.

Cấp bão 
Cấp bão (Việt Nam): cấp 9 - bão nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 40 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:998 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 60 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Lịch sử khí tượng

Theo NASA, vào ngày 27 tháng 3 năm 2012, một hệ thống áp suất thấp được hình thành kéo dài ở phía tây Bắc Thái Bình Dương hội tụ cùng ngày thông qua ảnh chụp từ vệ tinh NASA được đặt tên là "System 96W" vào lúc 0547 UTC (1:47 a.m. EDT).

Vào lúc 13h ngày 29 tháng 3 năm 2012 (giờ Việt Nam), tâm bão Pakhar cách bờ biển các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận khoảng 420 km về phía đông nam. Theo dự báo bão có thể đạt cấp 8 (tốc đi đường đi 62–74 km một giờ). Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong 24h tiếp theo, bão Pakhar sẽ di chuyển chậm lại vào khoảng 3–5 km mỗi giờ. Tâm cơn bão cách bờ biển các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận khoảng 320 km vào lúc 13h ngày 30 tháng 3. Ngày 31 tháng 3, bão đã mạnh lên một cấp và chỉ cách đất liền khoảng 210 km.

Ảnh hưởng
Do ảnh hưởng của bão, ở nhiều địa phương đã diễn ra mưa to, gió giật mạnh. Lượng mưa đo được ở các tỉnh ven biển nam Trung Bộ, Nam Bộ và nam Tây Nguyên đều ở mức cao, phổ biến trong khoảng 50- 150mm.

Theo thống kê sơ bộ, bão số 1 đã khiến 2 người chết tại Đồng Nai và Ninh Thuận, 1 người bị mất tích ở Khánh Hòa, tàn phá hàng nghìn căn nhà, hàng trăm cây xanh bị đổ, làm hư hại nhiều tàu cá... Khu vực miền Trung Tây Nguyên có hơn 11.000 ha lúa và hơn 1000 ha hoa màu bị ngập úng.

Tại Tp. Hồ Chí Minh, hơn 500 căn nhà bị sập và tốc mái, nhiều trụ điện và cây xanh đổ ngổn ngang khiến nhiều khu vực mất điện đến gần sáng 2/4. Tuyến đường Tỉnh lộ 25B, đoạn qua Bến phà Cát Lái (nối liền giữa quận 2 và huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai) tạm ngưng hoạt động vì tắc nghẽn nghiêm trọng.

Tại Bình Định, Phú Yên, Kiên Giang, Đồng Nai, Long An, Trà Vinh, Bà Rịa – Vũng Tàu... hàng chục nghìn ha lúa và vườn cây ăn trái đã bị ảnh hưởng nặng nề. Đoạn đường sắt từ Dĩ An đến Sóng Thần (tỉnh Bình Dương) bị ngập do ảnh hưởng của bão số 1 khiến hàng loạt chuyến tàu Thống Nhất chiều Sài Gòn – Hà Nội bị chậm.

Tuy đến sáng nay, 3/4/2012, lũ trên trên các sông từ Khánh Hòa đến Bình Thuận, khu vực nam Tây Nguyên và Đồng Nai đang xuống nhưng các cơ quan chức năng vẫn cảnh báo người dân đề phòng lũ quét, sạt lở đất có thể xảy ra ở vùng núi các tỉnh từ Khánh Hòa đến Bình Thuận, Đồng Nai, Lâm Đồng và Đắk Nông.

Các thông tin ngoài lề
Tên bão được đặt theo tên một loài cá nước ngọt (cá Pakhar sống ở Mê Kông).

Xem thêm
Bão Durian (2006)
Bão Usagi (2018)
Bão Pabuk (2019)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bão nhiệt đới Pakhar, Wikipedia Tiếng Anh
 China braces for 1st tropical storm of 2012, ngày 30 tháng 3 năm 2012
 Bão Pakhar hoành hành các tỉnh miền nam Việt Nam

Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2012
Việt Nam năm 2012
Bão tại Việt Nam
The Beach Boys

The Beach Boys là ban nhạc rock người Mỹ thành lập năm 1961 tại Hawthorne, California. Ban nhạc được thành lập bởi 3 anh em nhà Wilson (Carl, Brian và Dennis), người anh họ Mike Love và người bạn thân với họ, Al Jardine. Brian Wilson là thủ lĩnh, sáng tác, hòa âm và sản xuất cho cả ban nhạc ngay từ những album và đĩa đơn đầu tiên. Ban đầu, The Beach Boys được quản lý bởi Murry, cha của gia đình Wilson.

Sau khi ký hợp đồng thu âm với Capitol Records vào giữa năm 1962, các chàng trai nhà Wilson đã viết tới hơn 20 ca khúc hit, trong đó có "Surfin' Safari", "Surfin' USA", "Surfer Girl", "Little Deuce Coupe", "Be True to Your School", "In My Room", "Fun, Fun, Fun", "I Get Around", "Dance Dance Dance", "Help Me Rhonda" và "California Girls". Các ca khúc biến ban nhạc trở thành hiện tượng lúc bấy giờ và giúp họ nhanh chóng nổi tiếng. Vượt qua biên giới California, họ nhanh chóng chiếm được cảm tình của cả nước Mỹ bằng các tour diễn. Tới giữa những năm 60, The Beach Boys được định hình dưới định hướng hoàn toàn của Brian Wilson. Năm 1966, Brian thực hiện album huyền thoại Pet Sounds (đứng thứ 2 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone), cùng với đó là sáng tác nổi tiếng "Good Vibrations" (đứng thứ 6 trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất" cùng của tạp chí trên) đưa ban nhạc vào hàng ngũ những nghệ sĩ xuất sắc nhất của lịch sử âm nhạc.

The Beach Boys thường được gọi là "ban nhạc của nước Mỹ". Allmusic gọi The Beach Boys là "Ban nhạc rock hoàn thiện nhất, ban nhạc đầu tiên của nước Mỹ, và cũng là ban nhạc xuất sắc nhất." Tờ Rolling Stone xếp The Beach Boys ở vị trí 12 trong danh sách "100 Nghệ sĩ vĩ đại nhất" vào năm 2004, vị trí cao nhất cho một ban nhạc rock từ Mỹ. Theo một số liệu không chính thức, ban nhạc đã bán được hơn 100 triệu đĩa kể từ năm 1961. Brian Wilson, Carl Wilson, Dennis Wilson, Mike Love, và Al Jardine đều được vinh danh ở Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll vào năm 1988.

Tham khảo 

Ban nhạc thập niên 1960
Ban nhạc thập niên 1970
Ban nhạc thập niên 1980
Ban nhạc thập niên 1990
Ban nhạc thập niên 2000
Người đoạt giải Grammy
Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Nghệ sĩ của Capitol Records
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Nhóm nhạc pop Mỹ
Khởi đầu năm 1961 ở California
Ban nhạc rock California
The Beach Boys
Brian Wilson
Ban nhạc psychedelic
Dana Snyder

Dana Snyder (sinh 1973) là một diễn viên tấu hài, diễn viên lồng tiếng và diễn viên Mỹ. Anh được biết đến với vai diễn Master Shake trong sô diễn Aqua Teen Hunger Force, và phim Aqua Teen Hunger Force Colon Movie Film cho Theaters, cả hai đều thuộc nhượng quyền thương mại của Adult Swim Cartoon Network.
Snyder sinh ở Allentown, Pennsylvania vào ngày 14 tháng 11 năm 1973 và lớn lên tại Las Vegas, Nevada. Anh chịu ảnh hưởng của Don Rickles, Rip Taylor, và Phil Silvers lúc còn nhỏ. Snyder tốt nghiệp từ Trường trung học Las Vegas vào năm 1992  và tốt nghiệp cử nhân từ Nhạc viện nghệ thuật sân khẩu tại Đại học Webster, Missouri năm 1996.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 

Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nhà sản xuất truyền hình Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Webster
Nghệ sĩ hài độc thoại Mỹ
Nghệ sĩ hài Mỹ thế kỷ 21
Sinh thập niên 1970
Nam nghệ sĩ hài Mỹ
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ