Gia Vân

Gia Vân là một xã thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Gia Vân có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Gia Trấn
Phía tây giáp xã Đại Hoàng
Phía nam giáp phường Tây Hoa Lư
Phía bắc giáp xã Gia Viễn.

Xã Gia Vân có diện tích 26,94 km², dân số năm 2024 là 25.920 người, mật độ dân số đạt 962 người/km².

Xã nằm trên Quốc lộ 37C và có sông Hoàng Long chảy qua.

Hành chính
Xã Gia Vân được chia thành 21 thôn: Bích Sơn, Chung Chính, Đông Thượng, Hòa Bình, Hoàng Long, Lãng Ngoại, Long An, Mai Trung, Nam Hải, Ngọc, Nội, Phù Long, Tân Long Mỹ, Tập Ninh, Thanh Long, Thanh Uy, Thần Thiệu, Thiện Hối, Tri Lễ, Trung Hòa, Xuân Đài và 2 xóm: Cao Bích, Quyết Thắng.

Lịch sử
Ngày 5 tháng 12 năm 1953, Ban Thanh tra Chính phủ ban hành Quyết định số 454/QN về việc chia xã Gia Hòa thuộc huyện Gia Viễn thành xã Gia Hòa và xã Gia Vân.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc chia huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh thành huyện Gia Viễn và huyện Hoàng Long.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Tính đến ngày 31/12/2015, xã Gia Lập có 4 thôn: Lãng Ngoại, Lãng Nội, Tân Long Mỹ, Xuân Đài và 4 xóm: Cao Bích, Long An, Quyết Tiến, Tân Ngọc.

Ngày 14 tháng 12 năm 2016, HĐND tỉnh Ninh Bình ban hành Nghị quyết số 14/NQ-HĐND về việc:
 Thôn Bắc Lãng Nội thuộc xã Gia Lập trên cơ sở 49,65 ha diện tích đất tự nhiên, 226 hộ gia đình, 797 nhân khẩu của thôn Lãng Nội.
 Thôn Đông Lãng Nội thuộc xã Gia Lập trên cơ sở 50,66 ha diện tích đất tự nhiên, 252 hộ gia đình, 926 nhân khẩu của thôn Lãng Nội.
 Thôn Nam Lãng Nội thuộc xã Gia Lập trên cơ sở 49,54 ha diện tích đất tự nhiên, 230 hộ gia đình, 846 nhân khẩu của thôn Lãng Nội.
 Thôn Tây Lãng Nội thuộc xã Gia Lập trên cơ sở 46,89 ha diện tích đất tự nhiên, 232 hộ gia đình, 793 nhân khẩu của thôn Lãng Nội.

Xã Gia Lập có 7 thôn: Bắc Lãng Nội, Đông Lãng Nội, Lãng Ngoại, Nam Lãng Nội, Tân Long Mỹ, Tây Lãng Nội, Xuân Đài và 4 xóm: Cao Bích, Long An, Quyết Tiến, Tân Ngọc.

Tính đến ngày 31/12/2024:
 Xã Gia Lập có 6 thôn: Lãng Ngoại, Long An, Ngọc, Nội, Tân Long Mỹ, Xuân Đài và 2 xóm: Cao Bích, Quyết Thắng.
 Xã Gia Tân có 9 thôn: Chung Chính, Đông Thượng, Hòa Bình, Hoàng Long, Nam Hải, (trừ Tân Hối), Thanh Long, Thần Thiệu, Thiện Hối.
 Xã Gia Vân có 7 thôn: Bích Sơn, Mai Trung, Phù Long, Tập Ninh, Thanh Uy, Tri Lễ, Trung Hòa.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập xã Gia Vân thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 8,98 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.559 người của xã Gia Lập; toàn bộ 10,41 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 6.960 người của xã Gia Vân và điều chỉnh 7,55 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.401 người của xã Gia Tân thuộc huyện Gia Viễn.

Xã Gia Vân có 26,94 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 25.920 người.

Danh sách di tích
 Chùa Thiện Hối ở Thôn Thiện Hối thờ Phật, Đức Thập Bát
 Chùa Tùy Hối ở Thôn Tùy Hối thờ Phật, Tổ, Mẫu
 Chùa Thần Thiệu ở Thôn Thần Thiệu thờ Phật
 Chùa U (chùa Chiều U) ở Thôn Vân Thị thờ Phật
 Chùa Hối ở Thôn Vân Thị thờ Phật
 Đình Trùng Hạ ở Thôn Tùy Hối thờ Tô Hiến Thành, Đông Hải Đại vương, Sóc Giang
 Đình Trùng Thượng (Đình Phú Nha) ở Thôn Tùy Hối thờ Tô Hiến Thành, Đông Hải Đại vương, Sóc Giang
 Đình Vân Thị (Đình Hạc hay đình Hối) ở Thôn Vân Thị thờ Tô Hiến Thành
 Đình núi Thiệu ở Thôn Thần Thiệu thờ Tô Hiến Thành
 Đình Thần Thiệu (Đình Trong) ở Thôn Thần Thệu thờ Triệu Việt Vương, Đông Hải Đại vương, Sóc Giang
 Đình Thiện Hối (Đình Hạ) ở Thôn Thiện Hối thờ Đông Hải Đại vương
 Đền Nhà Bà (đền Quốc Mẫu) ở Thôn Tùy Hối thờ   Trang Nương Bảo Huệ phu nhân (vợ Trần Hưng đạo), Trần Quốc Tảng, Các Quan trong triều
 Văn chỉ Tùy Hối ở Thôn Tùy Hối thờ Khổng Tử và 4 học trò của ông
 Từ đường họ Vũ ở Thôn Thần Thiệu thờ Tổ họ Vũ
 Nhà thờ họ Phạm Xuân ở Thôn Thiện Hối thờ Thờ Tổ Phạm Phúc Cường (hậu cận của cụ Phạm Phúc Hữu thời Quang Trung)
 Nhà thờ họ Phạm Trung ở Thôn Vân Thị thờ Tổ họ Phạm
 Từ đường ngành 3 họ Nguyễn ở Trung Chính Tùy Hối thờ Tổ ngành 3 họ Nguyễn
 Nhà thờ họ Giáo 
 Chùa Sào Long thờ Phật
 Chùa Xuân Đài thờ Phật
 Đình Sào Long thờ Thành hoàng làng
 Đình Lãng Ngoại thờ Thành Hoàng làng, Đức Thánh Trần, Mẫu Cửu Trùng Thiên, Long Mạch thần quan
 Đền Sào Long thờ Tô Hiến Thành, Triệu Quang Phục, Đông Hải Đại vương, Việt Nam Dũng Khí, Uy Linh Minh Phục
 Đền Quan Táo thờ Thành hoàng
 Từ Đồng Mỹ thờ Thành hoàng làng (tổ của 8 dòng họ về làng khai đất), Thờ 5 vị thánh: Tô Hiến Thành, Triệu Quang Phục, Việt Nam Dung Khí, Uy Linh Minh Phụng, Đông Hải Đại vương, 
 Nhà thờ họ Đinh ở Thôn Lãng Ngoại thờ Ông tổ họ Đinh
 Nhà thờ họ Nguyễn Đình ở Thôn Tân Ngọc thờ tổ họ Nguyễn Đình
 Nhà thờ họ Nguyễn Xuân ở Thôn Cao Bích thờ Cụ khởi tổ và gia tiên họ Nguyễn Xuân
 Nhà thờ họ Đinh ở Thôn Lãng Ngoại thờ Cụ khởi tổ và gia tiên họ Đinh
 Nhà thờ họ Nguyễn Cao ở Thôn Sào Long thờ Cụ khởi tổ và gia tiên họ Nguyễn Cao
 Nhà thờ họ Lãng Ngoại thờ Chúa
 Nhà thờ Lãng Nội thờ Chúa
 Cầu Sào Long là cầu ngói cổ đặc trưng của xứ Sơn Nam xưa 
 Chùa Phù Long ở Thôn Phù Long thờ Phật
 Chùa Mai Trung ở Thôn Mai Trung thờ Phật
 Chùa Tập Ninh ở Thôn Tập Ninh thờ Phật
 Chùa thôn Tri Lễ ở Thôn Tri Lễ thờ Phật
 Chùa thôn Thanh Uy ở Thôn Thanh Uy thờ Phật
 Chùa thôn Trung Hòa ở Thôn Trung Hòa thờ Phật
 Chùa thôn Bích Sơn ở Thôn Bích Sơn thờ Phật
 Đình Phù Long ở Thôn Phù Long thờ   Ngọ Sơn Đại vương, Tản Viên Sơn Thánh
 Đình Tập Ninh ở Thôn Tập Ninh thờ   Ngọ Sơn Đại vương, Tứ Vị Hồng Nương
 Đình thôn Mai Trung ở Thôn Mai Trung thờ Thành hoàng làng
 Đình Bích Sơn ở Thôn Bích Sơn thờ Thành hoàng làng
 Đền Mai Trung ở Thôn Mai Trung thờ Tứ Vị Hồng Nương, Hưng Đạo vương, Bà Cô bách gia trăm họ, Ngũ Hổ
 Đền Tập Ninh ở Thôn Tập Ninh thờ   Ngọ Sơn Đại vương, Tứ Vị Hồng Nương
 Đền Cây Lim ở Thôn Bích Sơn
 Đền Ba Non ở Thôn Thanh Uy thờ ê Khả Lãng, Lê Ngang, Lê Nhân Kế
 Đền Mẫu (Chuộn Trãi) ở Thôn Thanh Uy thờ Thân sinh cụ Trần Trương Dật, Thân mẫu cụ Trần Trương Dật, Trần Trương Dật, Trần Trí Viễn
 Nhà thờ Lê Phúc Đạt ở Thôn Bích Sơn thờ   Cụ Lê Phúc Đạt, Các con của cụ: Lê Đình Vụ, Lê Đức Phổ, Lê Đình Khánh
 Nhà thờ Lê Khả Lãng ở Thôn Trung Hòa thờ   Lê Khả Lãng: quan thời Trần, sau làm quan Hậu Lê, Lê Ngang: Tư Quận công thời Hậu Lê, Lê Nhân Kế: Tả Đô đốc
 Nhà thờ Trần Trương Dật ở Thôn Bích Sơn thờ  Cụ Trần Trương Dật, Cụ Trần Trí Viễn
 Nhà thờ chi 2 ở Thôn Bích Sơn thờ Cụ Tổ chi 2
 Nhà thờ họ Quách ở Thôn Tập Ninh thờ Cụ tổ chi 2 họ Quách
 Vườn Chùa ở Thôn Tập Ninh 
 Nhà Cổ ở Thôn Bích Sơn
 Hang Thúi Thớ Di chỉ người tiền sử cách ngày nay trên dưới 1 vạn năm

Chú thích

Liên kết ngoài