Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Trương Thanh (Địa Sát)

Trương Thanh, tên hiệu Thái Viên Tử (Người làm vườn), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

Xuất thân
Trương Thanh vốn làm nghề cướp bóc quanh đồi Thập Tự ở Mạnh Châu để sinh sống. Cha của Tôn Nhị Nương một lần đi qua đồi Thập Tự, bị Trương Thanh chặn lại. Vốn hồi trẻ cũng từng đi cướp bóc, ông đánh bại được Trương Thanh, thấy anh ta nhanh nhẹn nên đem về dạy võ nghệ, rồi gả con gái cho.

Sau đó, hai vợ chồng mở quán rượu ở đồi Thập Tự. Gặp các khách thương qua đường bất cẩn, họ đánh thuốc mê, cướp tài sản, xả thịt để bán như thịt trâu bò, nhồi thịt vào bánh bao. Tôn Nhị Nương trông quán chủ yếu còn Trương Thanh đi loanh quanh kiếm củi, nghe ngóng tình hình. Sau khi thất bại trong việc chuốc rượu Võ Tòng, họ tỉ thí võ thuật và kết làm huynh đệ. Võ Tòng gọi theo Thi Ân, và họ cùng lên Nhị Long Sơn của nhóm Lỗ Trí Thâm, Dương Chí, Tào Chính.

Gia nhập Lương Sơn Bạc 
Sau này, khi đại quân Lương Sơn Bạc đến cứu giúp Tam Sơn (Đào Hoa Sơn, Bạch Hổ Sơn, Nhị Long Sơn) thì họ đã cùng đầu quân về với Lương Sơn Bạc.

Khi định ngôi thứ tại Lương Sơn Bạc, vốn làm chủ quán rượu, vợ chồng Trương Thanh được giao nhiệm vụ quản lý quán rượu phía tây để dò xét, thu thập tin tức.

Chiêu an và tử trận

Trong Hậu Thủy Hử 
Sau khi nhận chiêu an của triều đình, vợ chồng Trương Thanh cùng Tống Công Minh và các đầu lĩnh khác tham gia nhiều cuộc đông chinh tâu thảo lập rất nhiều công trạng, ở chiến dịch đánh Phương Lạp, trong trận đánh tại Hấp Châu, khi hỗn chiến, Trương Thanh bị quân của Phương Hậu giết chết.

Trong Thủy Hử 1980 
Trương Thanh cùng vợ dẫn đạo quân đánh Phương Lạp ở trong rừng, vợ bị sập bẫy và ông đã hi sinh tính mạng để cứu

Trong Thủy Hử 2011 
Trương Thanh cùng vợ đổ thuốc mê vào một cái giếng cạnh một ngôi nhà hoang trên đường Phương Lạp chạy trốn. Tay chân của Phương Lạp bị mê man hết nhưng y giả vờ bị trúng thuốc mê. Thừa lúc hai vợ chồng Trương Thanh đến gần đã rút dao đâm chết cả hai.

Thư mục 
 
 

Người họ Trương tại Trung Quốc
Urbi et Orbi

Urbi et Orbi (cho thành phố (Rôma) và cho thế giới) là cử chỉ chúc phép lành của giáo hoàng cho thành phố Rôma và cho toàn thế giới trong những dịp trọng đại. Cử chỉ này thường được thực hiện từ ban-công chính của vương cung thánh đường Thánh Phêrô. Trước khi chúc phép lành này, Giáo hoàng sẽ có bài diễn văn trước công chúng trên thế giới, với lời chào theo từng mùa bằng nhiều ngôn ngữ phổ biến.

Phép lành Urbi et Orbi trong ngày Lễ Giáng sinh và Lễ Phục sinh thường được phát sóng trực tiếp trên toàn thế giới bởi Liên minh Phát thanh truyền hình châu Âu, và các tín hữu lãnh nhận trực tiếp tại quảng trường Thánh Phêrô hoặc gián tiếp qua truyền thanh, truyền hình sẽ được xóa các hình phạt tạm thời do tội lỗi của bản thân mình. Ơn toàn xá này trong những điều kiện bình thường, bao gồm việc phải nhận bí tích hòa giải (ăn năn, xưng tội) và Bí tích Thánh Thể (Tiệc Thánh) và ăn năn tội lỗi.

Urbi et Orbi cũng được sử dụng trong lễ đăng quang Giáo hoàng, hoặc Năm Thánh (Jubilee). Câu nói cuối cùng của phép lành luôn là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Urbi et Orbi, mùa Phục sinh 2011 bằng 64 ngôn ngữ

U
Thuật ngữ tiếng Latinh
Tòa Thánh
Giáo hoàng
Thánh lễ
Don

Don có thể là:
Don hay đon (tên khoa học: Atherurus macrourus) là loài động vật gặm nhấm thuộc họ Nhím
Don là tên gọi của một loài thân mềm hai mảnh vỏ giống hến
Don là tên gọi món ăn đặc trưng ở Quảng Ngãi, Việt Nam
Sông Đông (tiếng Nga: Дон, Latinh hoá: Don), một con sông ở Nga và Ukraina
Don (kính ngữ), một tước hiệu người Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, miền Nam Ý, và Philippines, thể hiện sự tôn trọng
Tước hiệu "Don" còn dùng để ám chỉ các trùm xã hội đen trong giới mafia. Trong các tiểu thuyết về mafia như Bố già, tước hiệu này thường được dịch sang tiếng Việt là Ông Trùm hay Trùm.

Trang định hướng địa danh
Lý Lập

Lý Lập (chữ Hán: 李立; bính âm: Lǐ Lì), ngoại hiệu Thôi Mệnh Phán Quan (chữ Hán: 催命判官) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết văn học cổ điển Trung Hoa Thủy Hử. Lý Lập xếp thứ 96 trong 108 vị đầu lĩnh Lương Sơn Bạc và xếp thứ 60 trong 72 vị sao Địa Sát, được sao Địa Nô Tinh (chữ Hán: 地奴星) chiếu mệnh.

Xuất thân
Sinh ra tại Lư Châu (chữ Hán: 蘆州; nay là Hợp Phì, An Huy),  Lý Lập mắt tròn và sáng như mắt hổ, với hàm râu đỏ. Lý Lập cùng người bạn mình tên Lý Tuấn hành nghề cướp giật tại núi Yết Dương. Lý Tuấn thường giả dạng là lái đò trên sông Tầm Dương và cướp của khách khi đò giữa nơi sông nước. Lý Lập mở quán rượu dưới chân núi Yết Dương, gần bờ sông Tầm Dương và cướp của khách bằng cách bỏ thuốc mê trong rượu khách uống. Lý Tuấn, Lý Lập kết giao rất thân với anh em Đồng Uy, Đồng Mãnh tại núi Yết Dương.

Gia nhập Lương Sơn Bạc

Gặp gỡ Tống Giang
Khi Tống Giang phạm tội, bị đày sang Giang Châu (nay là Giang Tây), có đi qua khu núi Yết Dương cùng với hai công sai áp giải. Tại nơi đây, cả ba đã nghỉ chân ăn uống tại quán rượu của Lý Lập trước khi qua núi. Thấy Tống Giang nhiều của cải, Lý Lập đã đánh thuốc mê cả ba và đợi Lý Tuấn, Đồng Uy và Đồng Mãnh, trên đường đón làm quen Tống Giang tại chân núi Yết Dương đã vài hôm nhưng không gặp, về chuẩn bị làm thịt. May thay lúc đó, khi về đến quán rượu, Lý Tuấn nhận ra người bị đánh thuốc mê là một tội nhân với hình dáng giống Tống Công Minh. Đầy nghi ngờ, Lý Tuấn đã xem công văn và nhận ra Tống Giang, kịp chặn Lý Lập lại. Tống Giang được cứu và đã kết giao với Lý Tuấn, Lý Lập, Đồng Uy, Đồng Mãnh.

Tại Giang Châu, khi Tống Giang bị giam và xử chém vì đề phản thi ở gác Tầm Dương trong lúc say, Lý Lập đã tham gia vào trận cướp pháp trường Giang Châu, giải cứu thành công Tống Giang và Đới Tung. Sau trận này, Lý Lập cùng những người khác đã theo về và gia nhập Lương Sơn Bạc.

Chức vụ
Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Lý Lập xếp thứ 96 trong 108 vị đầu lĩnh Lương Sơn Bạc và xếp thứ 60 trong 72 vị sao Địa Sát, chức Dọ thám Đầu Lĩnh, quản lý tửu điểm phía Bắc.

Sau khi chiêu an và tử trận
Sau khi nhận chiêu an, Lý Lập cùng các đầu lĩnh Lương Sơn Bạc tham gia các chiến dịch bình quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống.

Tại hồi 118, trong chiến dịch bình Phương Lạp, tại trận triệt phá động Thanh Khê, Lý Lập cùng Sái Phúc, Thang Long bị thương nặng, chạy chữa không khỏi và mất.

Tại hồi 119, khi ban thưởng và sắc phong các đầu lĩnh Lương Sơn Bạc sau chiến dịch bình Phương Lạp, là một trong 45 phó tướng tử trận, Lý Lập được sắc phong tước là Nghĩa Tiết Lang (義節郎).

Trong Đãng Khấu Chí 
Tại hồi 59, Ngô Dụng dùng kế đoạt lại Đầu Quan, nào ngờ Từ Hòe đã biết trước, liền tương kế tựu kế, đưa quân triều đình vào công phá Nhị Quan. Lý Lập giao chiến với Nhậm Sâm, chưa đầy 10 hiệp đã bị bắt sống.

Tham khảo

Thủy Hử - Thi Nại Am, Nhà xuất bản Văn học, 1988, bản dịch của Trần Tuấn Khải - Lương Duy Thứ giới thiệu.
Hậu Thủy hử - Thi Nại Am và La Quán Trung, Nhà xuất bản Văn học, 1999, bản dịch của Ngô Đức Thọ và Nguyễn Thuý Nga - Ngô Đức Thọ giới thiệu.

Xem thêm
Thủy Hử
Lý Tuấn
Đồng Uy
Đồng Mãnh
Thi Nại Am
La Quán Trung

Nhân vật Thủy hử
Bế Xuân Trường

Bế Xuân Trường (sinh năm 1957) là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam; hàm Thượng tướng. Ông là hiện là Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Bí thư Đảng ủy Trung ương Hội; Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam; Đại biểu Quốc hội khóa XVI tỉnh Cao Bằng. 

Ông nguyên là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI, XII, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam.

Lý lịch và học vấn 
Bế Xuân Trường sinh ngày 19 tháng 12 năm 1957, quê tại xã Hưng Đạo, Thành phố Cao Bằng (nay là phường Thục Phán), tỉnh Cao Bằng.

Trình độ lý luận chính trị: Cao cấp

Trình độ chuyên môn: Đại học chuyên ngành Quân sự

Thân thế và binh nghiệp
Năm 2004: Phó Tham mưu trưởng Quân khu 1.

Năm 2008: Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 1.

Năm 2010: Tư lệnh Quân khu 1, Phó Bí thư Đảng ủy Quân khu.

Tháng 1 năm 2011, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, ông trúng cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Năm 2014: ông được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bổ nhiệm làm Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, phụ trách Tác chiến.

Tháng 10 năm 2015: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bổ nhiệm giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng  phụ trách công tác kỹ thuật, công nghiệp quốc phòng, khoa học quân sự.

Tháng 1 năm 2016, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam, ông tái đắc cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương.

Ngày 1 tháng 6 năm 2021, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Quyết định, Thượng tướng Bế Xuân Trường, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, thôi giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kể từ ngày ký.

Ngày 31 tháng 12 năm 2022, ông đuợc bầu làm Bí thư Đảng đoàn Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu Chiến binh Việt Nam.

Tháng 2 năm 2025, Bí thư Đảng ủy Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Tháng 7 năm 2025, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương; Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Bí thư Đảng ủy Trung ương Hội, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Tháng 03 năm 2026, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương; Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Bí thư Đảng ủy Trung ương Hội; Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam; Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Lịch sử thụ phong quân hàm

Nguồn tham khảo

Thông tin về Tư lệnh Bế Xuân Trường trên website của Ủy ban Dân tộc 
Thông tin về Tư lệnh Bế Xuân Trường trên Báo Điện Tử Đảng Cộng sản Việt Nam

Người Cao Bằng
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Bắc Kạn
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX
Người Tày
Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII
Tư lệnh Quân khu 1, Quân đội nhân dân Việt Nam
Tham mưu trưởng Quân khu 1, Quân đội nhân dân Việt Nam
Người họ Bế tại Việt Nam
Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 2010
Matsudaira Tadanao

là một Đại danh Nhật Bản, người cai trị lãnh địa Echizen trong thời kỳ Giang Hộ của lịch sử Nhật Bản. Bên cạnh là một lãnh chúa Matsudaira Tadanao còn là một tu sĩ Phật giáo với pháp danh là Nhất Bá (一伯).

Cuộc đời
Matsudaira Tadanao có tên khai sinh Matsudaira Senchiyo, con trai cả của Yūki Hideyasu với vợ lẽ là bà Nakagawa. Hideyasu qua đời năm 1607, Senchiyo sau đó được đổi tên thành Tadanao. Bốn năm sau, ông kết hôn với Katsuhime người anh em họ của mình và là con gái thứ hai của Tướng quân Tú Trung Đức Quang (Tokugawa Hidetada).

Ông đã lãnh đạo quân đội vùng Echizen trong một trận chiến tại chiến dịch vào mùa đông ở Osaka, nhưng chiến dịch này quân đội của ông đã phải hứng chịu một tỷ lệ thương vong cao, mà ông đã bị chỉ trích nặng nề bởi ông nội của ông. Sau đó ông tham chiến cùng với Sanada Yukimura và hăng hái dẫn quân tấn công lâu đài Osaka. Tuy nhiên ông không nhận công lao về mình và sau đó chịu thiệt thòi trong các cuộc phân phát.

Tadanao bất mãn và đến năm 1621, ông giả vờ bị bệnh và không đến Edo năm 1622, thậm chí ông còn thực hiện một số hành vi kỳ quái với vợ và gia đình mình cũng như những thuộc hạ của mình. Năm 1623, Tướng quân Tú Trung đã ra lệnh cho ông về vườn. Tadanao vào chức linh mục của Phật giáo, lấy tên là Ippaku (一 伯). Ông bị lưu đày Funai thuộc tỉnh Bungo và chết ở đó năm 1650 ở tuổi 56.

Trong văn hóa
Matsudaira Tadanao là một nhân vật trong bộ truyện tranh Amakusha 1636 (tên tiếng Việt: Anh thư nữ kiệt), trong bộ truyện này ông được mô tả là một người có phong thái, nét lãng có chút trầm ngâm và đượm buồn. Thực sự tuy là một tu sĩ phật giáo nhưng ông chính là một tín đồ Thiên chúa giáo. Ông tuy lập nhiều công lao nhưng đã bị Tướng quân lập mưu hãm hại, vu không cho những tội danh không đâu và đày đến đảo Bungo và bị giám sát chặt chẽ. Ông hết lòng ủng hộ Hayumi (tức Thiên Thảo Nhất Huy) sau đó ông được phong làm tướng quân của miền Nam.

Chú thích

Tham khảo
 Line of Succession for the Takada Domain 
 Line of Succession for the Fukui Domain 
 Much of this content is derived from the corresponding article on the Japanese Wikipedia
 Fukuda, Chizuru (2005). Oie-sōdō''. Tokyo: Chūōkōron-shinsha.

Daimyo
Tu sĩ Phật giáo
Gia tộc Tokugawa
Quốc kỳ Bahrain

Quốc kỳ Bahrain () gồm một dải trắng bên trái, ngăn cách với phần màu đỏ bên phải bằng năm tam giác màu trắng xếp dọc liên tiếp như một đường phân cách.

Đỏ là màu truyền thống của các quốc gia Ả Rập ở Vịnh Ba Tư. Màu trắng nằm bên phía gần với cột cờ. Năm tam giác tượng trưng cho năm cột trụ của Hồi giáo.

Quốc kỳ Bahrain về hình thức tương tự như quốc kỳ nước láng giềng Qatar. Tuy nhiên quốc kỳ Qatar đường phân cách có nhiều tam giác hơn, cũng như có màu hạt dẻ.

Lịch sử 

Lá cờ cổ nhất được biết tới ở Bahrain là toàn màu đỏ. Năm 1820, Bahrain cùng một số nước Ả Rập ký một hiệp ước với Vương quốc Anh, chấp nhận sự bảo hộ của Anh, màu trắng được thêm vào thể hiện sự tôn trọng hiệp ước. Năm 1932, dải răng cưa được thêm vào để phân biệt quốc kỳ Bahrain với một số nước láng giềng.

Ban đầu dải răng cưa gồm 28 tam giác, sau đó giảm xuống còn tám vào năm 1972. Năm 2002 con số đó chỉ còn có năm, tương ứng với năm cột trụ của Hồi giáo.

Tham khảo 

Bahrain
Biểu tượng quốc gia Bahrain
Cờ đỏ và trắng
Sao Mai điểm hẹn 2012

Sao Mai điểm hẹn 2012 là năm thi thứ năm của cuộc thi âm nhạc trên truyền hình Sao Mai điểm hẹn. Đây là lần thứ hai, ban tổ chức chương trình tiếp tục định dạng và luật thi. Số lượng thí sinh quay về con số 12 tương tự ba lần tổ chức đầu tiên.

Các thí sinh

Chủ đề và bài hát

Thứ tự bị loại 
 Thí sinh có số lượng bình chọn CAO nhất trong tuần (đối với 5 tuần đầu) hoặc trong đêm có thí sinh bị loại (tuần 6-9)
 Thí sinh có số lượng bình chọn thấp nằm trong nhóm không an toàn, được giám khảo GIỮ đi tiếp vòng sau
 Thí sinh bị loại do có số lượng bình chọn THẤP
 Thí sinh RÚT LUI khỏi cuộc thi vì lý do cá nhân

Tuần 5, bốn thí sinh có số lượt bình chọn cao nhất tính từ đầu, được an toàn bước vào vòng kế tiếp. Hai trong số 8 thí sinh còn lại được hội đồng nghệ thuật (gồm 3 giám khảo chuyên môn, và Thanh Lam, Đỗ Bảo, nhà sản xuất Huyền Thanh) chọn đi tiếp. Trong số 2 vé vớt có Việt Anh (đã thắng bình chọn khán giả), do đó quyền giải thoát được dành cho thí sinh thứ ba trong danh sách của hội đồng là Đông Hùng.
Tuần 6, Hà Anh tuyên bố rút lui khỏi cuộc thi. Nhóm không an toàn của tuần không được công bố.
Tuần 7, Trung Quân và Phú Quý rơi vào nhóm không an toàn. Không ai bị loại.

Chú thích 

Sao Mai điểm hẹn
Tai nạn tàu hỏa tại Buenos Aires

Một tai nạn tàu hỏa tại Buenos Aires, thủ đô Argentina, khi một đoàn tàu chở khách bị trật đường ray và đâm vào nhà ga đúng giờ cao điểm buổi sáng tại, làm ít nhất 50 người thiệt mạng và hơn 700 người bị thương.
Những người sống sót trong vụ tai nạn đường sắt tồi tệ nhất của Argentina ba thập kỷ qua kể rằng con tàu chở quá tải này đã không thể dừng bánh được khi tiến vào nhà ga Once ở phía tây thành phố. Nguyên nhân chính xác của vụ tai nạn vẫn chưa được làm rõ. Các nguồn tin cho hay con tàu không hãm phanh được nên đâm vào thanh chắn ở cuối đường sắt. Các nguồn khác nghi ngờ tàu đã chạy với tốc độ quá nhanh khi vào nhà ga. 
Đây là vụ tai nạn đường sắt gây tử vong nhiều thứ ba ở Buenos Aires trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm tai nạn, và là tai nạn tàu lửa tồi tệ nhất trong lịch sử của Argentina, sau các thảm họa đường sắt Benavidez vào năm 1970 (làm 142 người chết và 368 người bị thương) và tai nạn tàu Estrella del Norte vào năm 1978 (khiến 55 người chết và bị thương một số không rõ).

Vụ tai nạn

Người ta báo cáo rằng con tàu đã chạy quá nhanh vào ga và không thể nào hãm phanh để dừng lại trước khi kết thúc đoạn đường ray ở nhà ga Once. Con tàu đã nên đâm vào thanh chắn ở cuối đường sắt với tốc độ 26 km/h. Toa đầu máy và ba toa xe đầu tiên đã bị bẹp dúm. Một trong những toa chạy lao 6 m vào sâu vào toa trước nó, một hiện tượng gọi là "lồng". Nhiều hành khách mô tả tác động như một vụ nổ. Theo một nhà lãnh đạo công đoàn, chiếc tàu bị nạn trước đó đã vận hành tốt, và không có vấn đề với hệ thống phanh tại các nhà ga trước đó. Những hành khách cũng đã báo cáo tương tự.
Đến thời điểm 23 tháng 2 năm 2012, vụ tai nạn để lại 50 xác nhận đã chết, trong đó có ba trẻ em. Người đứng đầu Sistema de Atención dược de Emergencia (SAME), Alberto Crescenti, cảnh báo rằng số người chết có thể tăng lên khi làm việc trên các vị trí tai nạn tiếp tục.

Chú thích

Tham khảo

Argentina 2012
Argentina năm 2012
Nghĩa Khánh

Nghĩa Khánh là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập các xã Nghĩa An, Nghĩa Đức và Nghĩa Khánh của huyện Nghĩa Đàn trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Địa lý 
Xã Nghĩa Khánh có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Nghĩa Lộc;
 Phía Nam giáp xã Tân Phú;
 Phía Tây giáp xã Minh Hợp;
 Phía Bắc giáp xã Nghĩa Hưng, phường Thái Hòa và xã Đông Hiếu.

Xã Nghĩa Khánh có diện tích tự nhiên 77,72 km².

Hành chính và tên gọi 
Xã Nghĩa Khánh được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Nghĩa An, Nghĩa Đức và Nghĩa Khánh thuộc huyện Nghĩa Đàn trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Nghĩa Khánh.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Nghĩa Đàn 6.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 77,72 km², quy mô dân số: 25.653 người.

Chú thích
Olibrus liquidus

Olibrus liquidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Phalacridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

Olibrus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1845
Bọ cánh cứng châu Âu
Côn trùng Canada
Phalacridae
Cylloepus parkeri

Cylloepus parkeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Sanderson miêu tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo
 

Cylloepus
Sơ khai Elateriformia
Elmidae
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1953
Dubiraphia brunnescens

Dubiraphia brunnescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo
 

Dubiraphia
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1925
Elmidae
Dubiraphia harleyi

Dubiraphia harleyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Barr miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo
 

Dubiraphia
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1984
Sơ khai Elateriformia
Elmidae
Heterelmis stephani

Heterelmis stephani là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1972.

Đây là loài đặc hữu của Arizona ở Hoa Kỳ, nơi loài này phân bố ở các dãy núi Santa Rita trước khi bị tuyên bố là đã tuyệt chủng. Chúng có màu nâu với những chấm nhỏ màu đen trên cánh.

Chú thích

Tham khảo
 

Heterelmis
Động vật được mô tả năm 1988
Byrrhoidea
Động vật đặc hữu Arizona
Heterlimnius koebelei

Heterlimnius koebelei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Martin miêu tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo
 

Heterlimnius
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1927
Sơ khai Elateriformia
Elmidae
Ilamelmis brunnescens

Ilamelmis brunnescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Delève miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo
 

Ilamelmis
Elmidae
Côn trùng Sri Lanka
Côn trùng được mô tả năm 1973
Ilamelmis starmuhlneri

Ilamelmis starmuhlneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Delève miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo
 

Ilamelmis
Elmidae
Côn trùng Sri Lanka
Côn trùng được mô tả năm 1973
Macrelmis shoemakei

Macrelmis shoemakei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo
 

Macrelmis
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1971
Elmidae
Optioservus divergens

Optioservus divergens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo
 

Optioservus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1874
Elmidae
Optioservus fastiditus

Optioservus fastiditus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo
 

Optioservus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1850
Bọ cánh cứng Bắc Mỹ
Elmidae
Optioservus ovalis

Optioservus ovalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo
 

Optioservus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1863
Elmidae
Optioservus sandersoni

Optioservus sandersoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Collier in Brown miêu tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo
 

Optioservus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1972
Elmidae
Optioservus seriatus

Optioservus seriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo
 

Optioservus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1874
Elmidae
Optioservus trivittatus

Optioservus trivittatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo
 

Optioservus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1930
Elmidae
Ordobrevia flavolineata

Ordobrevia flavolineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Delève miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo
 

Ordobrevia
Elmidae
Côn trùng được mô tả năm 1973
Côn trùng Sri Lanka
Oulimnius latiusculus

Oulimnius latiusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo
 

Oulimnius
Elmidae
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1866
Potamophilinus costatus

Potamophilinus costatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo
 

Potamophilinus
Elmidae
Côn trùng Sri Lanka
Côn trùng được mô tả năm 1935
Niptus hololeucus

Niptus hololeucus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Falderman miêu tả khoa học năm 1835.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 

Niptus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1836
Ptinidae
Niptus ventriculus

Niptus ventriculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo
 

Niptus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1859
Bostrichoidea
Ptinus interruptus

Ptinus interruptus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo
 

Ptinus
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1857
Bọ cánh cứng Bắc Mỹ
Ptinus latro

Ptinus latro là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.

Chú thích

Tham khảo
 

Ptinus
Động vật được mô tả năm 1775
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1775
Tiêu Bân

Tiêu Bân (chữ Hán: 萧斌, ? – 453), người Nam Lan Lăng, là tướng lĩnh nhà Lưu Tống trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời

Phụng sự Văn đế
Cha ông là Tiêu Mô Chi, làm Đan Dương doãn, truy tặng Chinh lỗ tướng quân.

Tiêu Bân được Lưu Tống Văn đế cất nhắc. Bành Thành vương Lưu Nghĩa Khang trấn Dự Chương, dùng làm Đại tướng quân tư nghị tham quân, Dự Chương thái thú, trải qua các chức vụ Nam Man hiệu úy, Thị trung, Phụ quốc tướng quân, Thanh, Ký 2 châu thứ sử.

Năm Nguyên Gia thứ 27 (450), Tiêu Bân thống lĩnh các cánh quân của bọn Vương Huyền Mô đi đánh Bắc Ngụy. Huyền Mô không hạ nổi Hoạt Đài, Bân đành lui quân về Lịch Hạ.

Năm thứ 28 (451), Tư Mã Thuận Tắc tự xưng tông thất nhà Tấn, đặt hiệu Tề vương, tụ binh chiếm thành Lương Trâu. Lại có sa môn Tư Mã Bách Niên, đặt hiệu An Định vương và bọn Tần Khải Chi, Tổ Nguyên Minh nổi lên hưởng ứng Thuận Tắc. Bân chỉ huy việc trấn áp, chém được Thuận Tắc, Bách Niên.

Bân vì thua chạy Hoạt Đài, miễn quan. Một thời gian sau, được phục chức làm Nam Bình vương Lưu Thước hữu quân trường sử.

Phụng sự Nguyên Hung
Đêm 21/2 năm thứ 30 (453), thái tử Lưu Thiệu gọi Tiêu Bân và bọn Tả vệ soái Viên Thục, Trung xá nhân Ân Trọng Tố, Tả tích nỗ tướng quân Vương Chính Kiến vào cung, cùng nhau tiến hành binh biến. Sáng hôm sau, Bân ngồi xe với Thiệu, xông vào cung giết chết Văn đế, bọn đại thần Từ Trạm Chi, Giang Trạm và mấy chục người thân tín của Văn đế.

Lưu Thiệu lên ngôi (thụy là Nguyên Hung), muốn đổi niên hiệu, sai Tiêu Bân làm chiếu, ông từ chối: "Phép cũ phải sang năm mới đổi!" Thiệu theo lời Vương Tăng Xước, đổi thành Thái Sơ năm đầu. Dùng Bân làm Tán kị thường thị, thượng thư bộc xạ, lĩnh quân tướng quân.

Vũ Lăng vương Tuấn khởi binh, Thiệu lấy Bân làm Tổng chúng sự, trong ngoài giới nghiêm. Thủy Hưng vương Tuấn và Bân khuyên Thiệu đưa thủy quân từ thượng du xuống tấn công nghĩa quân, nếu không xong, thì cố thủ Lương Sơn. Giang Hạ vương Nghĩa Cung sợ thuyền, phảng của nghĩa quân nhỏ bé, không địch nổi đài quân, nên chê bai Vũ Lăng là trẻ con, nghĩa quân vừa ô hợp vừa mệt mỏi, khuyên Thiệu cố thủ đài thành, chẳng phải vất vả đến Lương Sơn làm gì, Thiệu thích kế ấy. Bân rơi nước mắt mà can ngăn, Thiệu không nghe.

Đại thần, tướng lĩnh của Thiệu nối nhau đầu hàng nghĩa quân, lòng người tan rã. Ngày 21/4, bọn Liễu Nguyên Cảnh đến Tân Đình. Ngày 22, Thiệu sai Bân thống lĩnh bộ quân, Trử Trạm Chi thống lĩnh thủy quân, tấn công Tân Đình, bị nghĩa quân đánh bại. Thiệu dốc toàn quân tấn công, lại bị đánh bại. Ông bị trúng tên vào cánh tay, Thiệu hoảng sợ chạy về đài thành.

Ngày 3/5, nghe tin cầu Đại Hàng thất thủ, Tiêu Bân bàng hoàng sợ hãi, sai bộ hạ cởi giáp, cầm cờ trắng từ Thạch Đầu đến gặp Hiếu Vũ đế (Vũ Lăng vương đã lên ngôi) xin hàng. Nhưng không được dung, lập tức bị chém đầu ở cửa quân.

Tham khảo
 Tống thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Tướng nhà Lưu Tống
Người Giang Tô
Năm sinh thiếu
Mất năm 453
Quần đảo Kazan

là một nhóm gồm ba hòn đảo ở tại phía nam của quần đảo Ogasawara của Nhật Bản và về mặt hành chính thuộc về Ogasawara. Các đảo đều là các núi lửa nằm trên đỉnh một cung đảo kéo dài về phía nam đến quần đảo Mariana của Mỹ.

Địa lý 
Quần đảo Kazan gồm:
Kita Iwo Jima (北硫黄島 Kita-Iō-jima hay Kita-Iō-tō, nghĩa là: Đảo Bắc Lưu huỳnh), diện tích 5.57 km², điểm cao nhất: 792 m (Sakaki-ga-mine)
Iwo Jima (硫黄島 Iō-jima hay Iō-tō, nghĩa là: Đảo Lưu huỳnh), diện tích 20,60 km², điểm cao nhất: 166 m (Suribachi-yama).
Minami Iwo Jima (南硫黄島 Minami-Iō-jima hay Minami-Iō-tō, nghĩa là: Đảo Nam Lưu huỳnh) diện tích 3,54 km², độ cao lớn nhất 916 m.

Có một căn cứ của Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản với khoảng 400 nhân viên. Ngoài ra, không có cư dân cư trú trên các đảo.

Lịch sử 
Hòn đảo không có dân cư sinh sống cho đến năm 1889, khi hai hòn đảo ở phía bắc có những người Nhật đến định cư từ quần đảo Izu. Các đảo được sáp nhập vào Nhật Bản năm 1891.

Dân số trên các đảo đạt 1100 vào năm 1939, phân bổ thành 5 điểm định cư là Higashi, Minami, Nishi, Kita và Motoyama (lần lượt có nghĩa là "Đông", "Nam", "Tây", "Bắc" và "Bản Sơn") tại Iwo Jima và hai điểm dân cư tại Kita Iwo Jima, Ishinomura ("đô thị Ishino") và Nishimura ("đô thị Tây"). Các cơ cấu hành chính này tồn tại cho đến năm 1940 (khi bị hợp nhất vào Ogasawara, Tokyo) và có văn phòng ở Higashi.

Iwo Jima là nơi diễn ra trận Iwo Jima trong Thế chiến II.

Xem thêm 

 Quần đảo Nanpō
 Địa lý Nhật Bản

Tham khảo

Quần đảo Ogasawara
Quần đảo của Nhật Bản

Vòng cung núi lửa Izu-Bonin
Đảo của Tokyo
Đảo núi lửa
Quần đảo Thái Bình Dương
Khởi đầu năm 1889
Khởi đầu năm 1891 ở Nhật Bản
Các đảo ở châu Đại Dương
Khu vực chim biển
Hatoma

Hatoma (鳩間島, Hatoma-jima tiếng Yaeyama và tiếng Okinawa: Hatuma) là một hòn đảo nhỏ thuộc quần đảo Yaeyama. Đảo nằm dưới quyền quản lý của làng Taketomi, tỉnh Okinawa, Nhật Bản. Hatoma nằm ở phía bắc của đảo Iriomote. Đảo có diện tích 0,96 km², chu vu 3,8 km, đường kính 1 km và có khoảng 60 cư dân.

Hatoma đã liên tục có cư dân ít nhất là từ vài thế kỷ. Các cuộc khai quật trên đảo đã chỉ ra rằng cho đến trước thời gian gần đây, các cư dân Hatoma sinh sống nhờ thu lượng sò hến ở vùng nước nông bao quanh và trồng rau.Đầu thập niên 1900s, Hatoma phát triển thành một cảng cảng cá ngừ và số cư dân lên đến hàng trăm. Đến năm 1968, do hoạt động đánh bắt sụt giảm, số cư dân trên đảo giảm xuống. Do xa xôi và dân số thấp nên đến những năm 1960, đảo mới có điện

Tham khảo

Đảo Nhật Bản
Quần đảo Yaeyama
Đảo Okinawa
Ba Đồ Lỗ

Ba Đồ Lỗ (tiếng Mãn Châu: , phiên âm: Baturu, chữ Hán: 巴图鲁) là một danh hiệu vinh dự của người Mãn Châu vào thời nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc. Ba Đồ Lỗ là danh hiệu dành cho những tướng lĩnh và những binh sĩ chiến đấu dũng cảm, can trường và thiện chiến trong chiến trường hay trong những trận đánh, các cuộc đọ sức.

Trong tiếng Mãn Châu, Ba Đồ Lỗ có nghĩa là Dũng sĩ hay Dũng sĩ Mãn Châu/Nữ Chân hay Dũng sĩ của Bát Kỳ (Mãn Kỳ dũng sĩ) dùng để chỉ về những chiến binh dũng cảm. Ba Đồ Lỗ bắt nguồn từ tiếng Mông Cổ là Bạt Đô (Batu hay Baγatur) cũng có nghĩa tương tự là Dũng sĩ. Đây là sự ảnh hưởng văn hóa tương đồng giữa hai dân tộc du mục ở phía bắc Trung Quốc. Batu hay Baturu có phát âm tương đồng với Babur/babr/Bābur (بابر) hay Ba-lưa (Бар), tiếng Mông Cổ có nghĩa là Hổ.

Vào lúc bắt đầu của triều đại nhà Thanh, chỉ có người Mãn Châu và người Mông Cổ mới được đặc cách có đủ điều kiện để nhận danh hiệu Ba Đồ Lỗ. Trong giai đoạn cai trị của Hoàng đế Gia Khánh tức hơn 100 năm sau khi triều đại của người Mãn Châu được thành lập trên lãnh địa Trung Quốc, các nhà Vương giả Mãn Châu mới bắt đầu công nhận danh hiệu này cho một số binh sĩ có nguồn gốc là người Hán. Kể từ khi giai đoạn Hoàng đế Hàm Phong những người không tham gia chiến trận hay những người nước ngoài (như trong đội quân đánh thuê Thường Thắng quân) cũng bắt đầu có cơ hội để triều đình xem xét công nhận danh hiệu Ba Đồ Lỗ.

Tham khảo

Tước hiệu
Chiến binh
Tước vị
Danh hiệu
Lịch sử quân sự nhà Thanh
Vĩnh Nguyên

Vĩnh Nguyên là một phường ven biển cũ nằm về phía đông nam của thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

Địa lý 
Phường Vĩnh Nguyên nằm ở phía đông nam thành phố Nha Trang, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp phường Phước Long và phường Phước Hải
Phía nam giáp phường Vĩnh Trường
Phía bắc giáp phường Tân Lập, Phước Hòa, Lộc Thọ.

Phường Vĩnh Nguyên có diện tích 42,62 km², chiếm 16,87% diện tích toàn thành phố. Dân số năm 1999 là 17.969 người, mật độ dân số đạt 422 người/km².

Phường có sân bay quân sự, có cảng biển đa chức năng và có cảng du lịch là đầu mối giao lưu của tuyến giao thông đường thủy nối đất liền với khu du lịch biển đảo; tạo mối quan hệ chặt chẽ cả về kinh tế - xã hội, môi trường và an ninh quốc phòng.

Xem thêm 
 Hòn Miễu

Tham khảo

Địa lý Khánh Hòa
Bố của Simon

Bố của Simon (tiếng Pháp: Le Papa de Simon) là một truyện ngắn của nhà văn người Pháp Guy de Maupassant, được ra mắt lần đầu tiên vào năm 1879. Truyện này đã được đưa vào giảng dạy vào sách giáo khoa ngữ văn lớp 9, 8 tập 2. 

Với truyện ngắn này, Maupassant được trả nhuận bút 16 centime cho một dòng. Trong khi đó, Gustave Flaubert đã từng từ chối lời đề nghị 30 centime một dòng của tờ báo này.

Tóm tắt nội dung 
Truyện viết về cậu bé Simon (phiên âm: Xi-mông). Mẹ của cậu là Blanchotte (phiên âm: Blăng-sốt) bị một người đàn ông lừa dối rồi sinh ra Simon. Vì thế, dưới con mắt mọi người, cậu bé Simon không có bố. Khi mới đến trường, cậu bị đám bạn chế giễu là không có bố. Cậu cảm thấy xấu hổ, đau đớn và buồn bã.

Cậu bé muốn ra bờ sông tự tử nhưng tình cờ lại gặp được một bác thợ rèn tên Philippe Remy (phiên âm: Phi-líp Rê-mi). Bác thợ rèn hỏi thăm, muốn giúp em nên đã hứa sẽ cho em một ông bố. Không ngờ Simon tin tưởng và dẫn ông về gặp mẹ của mình . Trước yêu cầu tha thiết của Simon, bác Philippe phải nhận làm bố để Simon yên lòng. Từ việc đùa để an ủi Simon, Philippe nghiêm túc cầu hôn Blanchotte và họ trở thành một gia đình hạnh phúc. Hiện nay nó đã được thêm vào chương trình Ngữ Văn 8. 

Truyện của Guy de Maupassant
Vịnh Tokyo

là một vịnh nước ở phía nam vùng Kantō của Nhật Bản. Tên cũ của vịnh là .

Địa lý
Vịnh Tokyo thông ra biển ở phía nam bằng eo biển Uraga. Phía đông là bán đảo Bōsō (tỉnh Chiba) còn phía tây là bán đảo Miura (tỉnh Kanagawa). Có nơi định nghĩa chính xác hơn, cho rằng vịnh Tokyo là vịnh nước nằm phía bắc con đường thẳng giữa  bên Miura và  bên Boso. Diện tích của vịnh Tokyo là 922 km².

Xét rộng hơn thì vịnh Tokyo bao gồm cả Eo biển Uraga, tăng diện tích lên thành 1320 km². Khu vực quanh vịnh Tokyo có đến 249 km² đất đai cấu tạo bằng cách nạo vét ven vịnh và bồi đắp thêm.

Hải đảo
Hòn đảo tự nhiên duy nhất trên vịnh là , Yokosuka, Kanagawa. Ngoài ra có nhiều đảo nhỏ do con người đắp thêm dùng làm căn cứ hải quân vào thời kỳ Minh Trị và thời kỳ Đại Chính.

 Yumenoshima
 Odaiba
 Sarushima (đảo tự nhiên duy nhất)
 Đảo Heiwa :ja:平和島
 Katsushima :ja:勝島
 Đảo Showa Island :ja:昭和島
 Đảo Keihin :ja:京浜島
 Hakkeijima
 Higashi Ogijima :ja:東扇島
 Sân bay quốc tế Tokyo

Phát triển
Các cảng của Tokyo, Chiba, Kawasaki, Yokohama, và Yokosuka đều nằm trên vịnh Tokyo. Cảng Yokosuka có một căn cứ hải quân của Hoa Kỳ và Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản.

Ở bờ biển phía tây của vịnh Tokyo, giữa Tokyo và Yokohama, Vùng công nghiệp Keihin đã được phát triển từ thời kỳ Minh Trị. Nơi này được mở rộng thành Khu công nghiệp Keiyo dọc theo các bờ biển bắc và đông sau Thế chiến II.

Tuyến đường vượt biển Vịnh Tokyo nối giữa Kawasaki và Kisarazu; Phà Tokyo-Wan cũng nối qua eo biển Uraga giữa Kurihama (tại Yokosuka) và Kanaya (tại Futtsu bên phía Chiba).

Lịch sử 

Vịnh Tokyo là nơi gặp gỡ của Phó Đề đốc Hải quân Hoa Kỳ là Matthew C. Perry trong cuộc thương thảo với Mạc phủ Tokugawa vào thập niên 1850, cũng như các cuộc giao thiệp Âu-Nhật trước cải cách Minh Trị.

Văn kiện Nhật Bản đầu hàng chấm dứt Thế chiến II được ký trên USS Missouri bỏ neo ngoài vịnh vào ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Tokyo
Chiba
Yokohama
Vịnh của Nhật Bản
Địa mạo Chiba
Địa mạo Tokyo
Chu Tự Tề

Chu Tự Tề (, 1871–1923) là một chính trị gia cuối đời nhà Thanh và đầu thời Dân Quốc. Ông cũng là một thành viên Giao thông hệ.

Tiểu sử

Ông sinh ra tại Quảng Châu và nói được cả tiếng Quảng Đông và Quan thoại, nhưng về sau về sống tại quê cũ Sơn Đông. Ông du học tại Đại học Columbia, Hoa Kỳ. Sau khi trở về Trung Hoa, ông thành lập Đại học Thanh Hoa để chuẩn bị kiến thức Anh ngữ, khoa học và toán học cho các sinh viên muốn du học Hoa Kỳ, trong khi ông phụ trách gửi sinh viên đi Mỹ học tập. Ông cũng từng là Hiệu trưởng của trường năm 1911.

Khi làm Đốc quân Sơn Đông, ông ủng hộ Viên Thế Khải khôi phục đế chế vì ông tin rằng người Trung Hoa, với 98% dân số mù chữ, chưa sẵn sàng để tự quyết định các quyết sách quốc gia. Chỉ có các chính trị gia mới có thể cai trị đất nước, đem lại sự ổn định cho quốc qia. Về sau ông từng giữ các chức vụ: Thống đốc Ngân hàng Trung Hoa, Tổng trưởng Giao thông, Tổng trưởng Quân vụ, Tổng trưởng Tài chính, Tổng trưởng Nông Thương, và Chánh thanh tra Diêm vụ (muối).

Ông cũng giúp tiết lộ thông tin về yêu sách 21 điều của Đế quốc Nhật Bản cho báo giới. Chu có thể cũng từng mời nhà khoa học chính trị Frank Johnson Goodnow của Đại học Columbia biện hộ cho chế độ quân chủ tại Trung Hoa.

Trong thời kỳ Viên khôi phục đế chế, ông được cử làm đặc sứ sang Nhật. Chính phủ Nhật dưới quyền Okuma Shigenobu từ chối tiếp ông và ông phải trở về thông báo với Viên rằng chính phủ của ông ta đã mất sự ủng hộ của ngoại bang. Năm 1916, Chu trốn sang Nhật sau khi Tổng thống Lê Nguyên Hồng ra lệnh bắt giữ 8 nhân vật cao cấp trong chính quyền của Viên. Ông trở về Trung Hoa sau khi lệnh này được bãi bỏ vào tháng 2 năm 1918.

Năm 1915, ông khởi xướng Ngày Trồng cây, vẫn còn tồn tại đến ngày nay tại Đài Loan (người ta chỉ đổi ngày lễ này từ ngày Thanh minh sang ngày mất của Tôn Dật Tiên, 12 tháng 3). Năm 1916, ông bị kết tội "phản bội Dân Quốc" và bị truy nã vì ủng hộ đế chế của Viên Thế Khải, và tị nạn tại Nhật Bản. Năm 1918, ông được Tổng thống Phùng Quốc Chương tha bổng. Năm 1920, ông được bổ nhiệm Tổng trưởng Tài chính.

Là Tổng trưởng Tài chính của Từ Thế Xương, ông thất bại trong một cuộc tranh chấp quyền lực với Thủ tướng Cận Vân Bằng năm 1921 và buộc phải từ chức. Để báo thù, ông thuyết phục Trương Tác Lâm thay thế Cận bằng Lương Sĩ Di, thủ lĩnh Giao thông hệ. Về sau ông làm Quyền Thủ tướng rồi Quyền Tổng thống trong một thời gian ngắn sau khi Từ từ chức năm 1922. Chức Tổng thống của ông, với nhiệm kì ngắn ngủi nhất trong lịch sử Trung Hoa, chỉ là lâm thời vì phe Trực Lệ muốn đưa Lê Nguyên Hồng trở lại ngôi vị Tổng thống. Than phiền về sự can thiệp của Trực hệ, ông sang Mỹ nghiên cứu điện ảnh rồi trở về Trung Hoa mở một studio. Ông mất vào năm sau.

Vợ ông bị Hồng vệ binh chặt đầu tại nhà của bà ở Bắc Kinh trong Cách mạng Văn hóa. Con gái thứ tư của bà bị buộc phải chứng kiến và rồi trở nên mất trí.

Tham khảo

Sinh năm 1871
Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc
Thủ tướng Trung Hoa Dân Quốc
Cựu sinh viên Đại học Columbia
Người Quảng Châu
Mất năm 1923
Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc
Sinh năm 1869
Nhà làm phim Trung Quốc
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Sơn Đông
Andrés Bonifacio

Andrés de Castro Bonifacio (30 tháng 11,1863-10 tháng 5,1897) là một nhà cách mạng Philippines,người đã sáng lập tổ chức Katipunan,một tổ chức lãnh đạo cách mạng Philippines hoạt động từ 1892-1897. Ông được người đời sau gọi là: cha đẻ của cách mạng Philippines. Ông được coi là anh hùng dân tộc của Philippines, và được công nhận là một vị tổng thống đầu tiên của Philippines.

Tiểu sử
Bonifacio sinh ngày 30 tháng 11 năm 1863 tại Santiago Bonifacio và Catalina de Castro ở Tondo, Manila và là con cả trong năm người con. Cha ông là một thợ may người phục vụ như là một tenyente mayor của Tondo, Manila, trong khi mẹ của ông là một người lai (cha là người Tây Ban Nha và mẹ là người Philipine-Hoa), họ đã làm việc tại một nhà máy sản xuất thuốc lá. Theo tập quán, sau khi rửa tội, ông đã được đặt tên theo tên vị thánh có lễ ông được sinh ra, Thánh Anrê.

Katipunal 

Ngày 7 tháng 7 năm 1892, một ngày sau khi Rizal bị trục xuất khỏi Philippines, Bonifacio và một số khác thành lập Katipunal, sau một thời gian thì làm việc ở cả hai tổ chức Katipunal và La Liga Filipina hợp nhất. Từ Manila, Katipunan mở rộng sang một số tỉnh, bao gồm Batangas, Laguna, Cavite, Bulacan, Pampanga và Nueva Ecija. Hầu hết các thành viên của nó, được gọi là Katipuneros, đến từ các thấp và trung bình lớp học, với nhiều lãnh đạo địa phương là nhân vật nổi bật trong thành phố của họ. Lúc đầu, thành viên là nam giới, sau đó được mở rộng cho con cái, với Bonifacio vợ của de Jesús Gregoria

Xem thêm
Ang Supremo - Filipino Culture by The Pinoy Warrior and What if Andres Bonifacio had a Facebook Page?
 The Records of the Court Martial of Andres and Procopio Bonifacio  Full text and online collection of court documents in Spanish and old Tagalog with regards to the Andres and Procopio Bonifacio trial.
 The Courtmartial of Andres Bonifacio  English translation of the historical court documents and testimonies in the trial and execution of Andres and Procopio Bonifacio processed by Filipiniana.net 
 Ang Dapat Mabatid ng mga Tagalog  Summary and full text of an article written by Andres Bonifacio in the Katipunan newspaper Kalayaan posted in Filipiniana.net 
 Andres Bonifacio: 1863-1897. United States Library of Congress.

Liên kết ngoài

Sinh năm 1863
Mất năm 1897
Cách mạng Philippnies
Người Philippines
Katipunan
Tổng thống Philippines
Người Philippines gốc Hoa
Nhà hoạt động độc lập
Nhà lãnh đạo bị đảo chính lật đổ
Người Tagalog
Shō Ei

là vị vua thứ sáu của nhà Shō II tại vương quốc Lưu Cầu. Ông là nhị vương tử của vua Shō Gen và tại vị từ năm 1573 đến 1588. Ông có thần hiệu là Anh Tổ Nhân Da Thiêm Án Ti Thiêm và được phong A Ứng Lý Ốc Huệ Vương tử. Năm 1572, Shō Gen qua đời, nhân việc vương tử trưởng là Shō Kōhaku không phải là do chính phi sinh ra, quần thần đã ủng hộ thứ tử là Shō Ei lên ngôi. Năm 1579, nhà Minh sai sứ thần sang phong vương cho Shō Ei.

Ngày 25 tháng 11 năm 1588, Shō Ei qua đời, do không có con trai, triều thần đã tôn người con rể trưởng, Tiểu Lộc ngự điện là Shō Nei, cũng là hậu duệ của vị vua thứ ba của nhà Shō II là Shō Shin, lên làm vua.

Xem thêm
 Danh sách vua Lưu Cầu

Tham khảo

Vua Lưu Cầu
Mất năm 1588
Sinh năm 1559
Sinh thập niên 1550
Âu Chấn

Âu Chấn (歐震, 1899–1969 là một vị tướng Quốc dân đảng, người Khúc Giang, Quảng Đông.

Ông tham gia Chiến tranh Trung-Nhật trong Thế chiến II. Ông là một tư lệnh trong Trận Thượng Hải, Trận Vũ Hán (chỉ huy Quân đoàn 4, cụ thể là trong Trận Vạn Gia Lĩnh), Chiến dịch Trường Sa lần thứ 1, Chiến dịch mùa đông 1939-40, cũng như các chiến dịch Trường Sa lần thứ 2 và thứ. Ông cũng chỉ huy Binh đoàn Âu Chấn trong Chiến dịch Thường Đức và Chiến dịch Trường Sa-Hành Dương 1944. Sau đó ông lại chỉ huy Quân đoàn 4 trong Chiến dịch Tương-Việt-Quế đầu năm 1945.

Sau khi phe Cộng sản kiểm soát Trung Hoa đại lục, ông trốn sang Đài Loan năm 1949. Ông mất ở Đài Bắc, và được truy tặng hàm tướng sau khi mất.

Sự nghiệp quân sự

 1937 Tư lệnh Sư đoàn 90
 1938–1944 Tư lệnh Quân đoàn 4
 1944 Tư lệnh Binh đoàn Âu Chấn
 1945 Tư lệnh Quân đoàn 4
 1945 Tư lệnh Sư đoàn 99

Chú thích

Liên kết ngoài
Generals from China

Thượng tướng Trung Hoa Dân Quốc
Người Quảng Đông
Người Khách Gia
Người Đài Loan gốc Khách Gia
Đền Công Đồng Bắc Lệ

Đền Bắc Lệ là một quần thể di tích nằm trên một quả đồi giữa khu Nam của Thôn Bắc Lệ, thuộc xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn. Hiện nay vẫn chưa xác định được chính xác thời gian ra đời của một ngôi đền, song căn cứ vào hai văn bia còn (1919 và 1932) đền Bắc Lệ từ đầu thế kỷ XX đến nay đã trải qua 5 lần tu sửa tôn tạo. Theo văn bia khắc năm Khải Định thứ 4 (1919) thì trước đó đền chỉ là một am thờ nhỏ, hay bị hỏa hoạn, sau đó nhân dân đã cung tiến xây dựng thành một ngôi nhà 3 gian gồm 3 cung: Đệ Nhất - Đệ Nhị - Đệ Tam (cung cấm) ngôi đền mang bóng dáng nghệ thuật kiến trúc điêu khắc Trung quốc. Trong đợt sửa chữa lần 2 (1933) và lần 3 (1940) ngôi nhà 3 gian cũ được quay lại và xay thêm cung Đệ Tam ở phía sau. Một cổng Tam quan to cao được xây dựng ở phía ngoài Tam cấp lên đền. Sau đó do các điều kiện, nguyên nhân khác đền Bắc Lệ còn qua một số lần sửa chữa.

Tuy trải qua nhiều lần tu bổ, nhưng ngôi đền hiện nay vẫn giữ được dáng vẻ cổ truyền, diện mạo đền hiện nay ngoài đền chính còn có một số gian thờ khác, bên phía mặt tiền của đền là một gian nhà nhỏ khoảng 10m², thờ Chầu Bé Bắc Lệ, phái trước bên trái phía Đông Bắc của mặt chính diện đền có một bàn thời Ngũ Hổ ngoài trời. Đền chính vẫn nằm trên vị trí cũ, đó là một dãy nhà 3 gian xây bằng gạch lợp ngói tây, cột gỗ, ba gian nhà này đồng thời là 3 cung, diện tích 125m².

Mặc dù đã bị thất lạc nhiều song đền vẫn giữ được một số di vật cổ và thêm các hiện vật mới được cung tiến. Hiện nay đền có 19 pho tượng lớn nhỏ chủ yếu bằng chất liệu gỗ, nhiều y môn sặc sỡ treo trên các lối đi có hai văn bia và nhiều hoành phi câu đối.

Cũng giống như bất kỳ một đền thờ Mẫu nào đền Bắc Lệ thờ Công Đồng, Tứ Phủ, thờ tất cả các vị Chư Linh ở bốn miền Vũ Trụ, thế nhưng ở đây đặc biệt coi trọng các vị thần linh gắn liền với địa phương như Mẫu Thượng Ngàn (tích Mẫu là mỵ nương La Bình, Chầu Bé, Cô Bé... những vị thần cung cấp ban phát của cải vô biên nơi núi rừng cho con người, và trở thành biểu tượng của sự sống vĩnh hằng. Chầu Bé theo quan niệm của người dân ở đây, vốn là người có thật quê quán ở Bắc Lệ. Tại đây Chầu Bé có thể thay mặt Mẫu để thực hiện các ý đồ sáng tạo của các Mẫu.

Bên cạnh Trung tâm là Mẫu còn có các thần linh hóa thân của Mẫu như Ngũ Vị Tôn Ông, Tứ Phủ Chầu Bà, Tứ Phủ Quan Hoàn, Cô, Cậu.. được thể hiện qua việc bài di tích.

Lễ hội chính của đền Bắc Lệ được tổ chức vào ngày 20 tháng 9 âm lịch hàng năm. Việc tế lễ, rước sách tổ chức rất linh đình, thu hút một số lượng đông đảo người dân tham dự.

Chú thích

Tham khảo
 Hội đền Bắc Lệ, Lạng Sơn - Lễ hội nổi tiếng nhất Việt Nam
 Lễ hội đền Bắc Lệ

Di tích tại Lạng Sơn
Shō Hō

'''', là một vị vua của vương quốc Lưu Cầu. Ông kế vị Shō Nei, người đã phải đối mặt với việc phiên Satsuma của Nhật Bản xâm lược Lưu Cầu vào năm 1609 và chịu khuất phục trước phiên Satsuma, ông trị vì từ năm 1621 đến năm 1640.

Shō Hō là con trai thứ tư của Shō Kyū, đệ tam vương tử của vua Shō Gen. Năm 1616, ông được bổ nhiệm làm kokushō, một vị trí cao tương đương với tể tướng hay tham nghị hoàng gia, chức vụ ngày về sau được thay thế bằng nhiếp chính (sessei).

Ba năm sau, Shō Hō được phong làm Hoàng thân Nakagusuku và được trao chức gian thiết (magiri) Nakagusuku làm lãnh địa. Vua Shō Nei qua đời  trong khi không có người kế vị vào năm 1621, Shō Hō được chọn để lên ngôi. và trở thành vị vua đầu tiên lên ngôi kể từ sau cuộc xâm lược của Satsuma vào năm 1609. Việc chính thức chấp nhận và công nhận quyền lực và tính hợp pháp của nhà vua cần đến một lễ đăng quang, ông gửi sứ thần sang Trung Quốc xin sắc phong. Thêm vào đó, trong khi Shō Hō duy trì các quyền lực liên quan đến việc tổ chức cai trị và thi hành trừng phạt, cùng với tất cả các lễ nghi của vương vị, Shō Nei là vị vua cuối cùng của Lưu Cầu có thế cai trị cá nhân, trực tiếp, và hoàn toàn là một vị quân chủ. Hầu hết các quyết định và hành động của triều đình Shō Hō phải được sự chấp thuận của Satsuma.

Quan hệ với Trung Quốc cũng miễn cưỡng. Vào thời điểm bắt đầu thời kỳ trị vì của Shō Hō, các tàu triều cống của Lưu Cầu chỉ được chào đón ở Phúc Châu một lần trong mười năm. Triều đình nhà Minh giảm bớt số sứ thần triều cống sau cuộc xâm lược của Nhật Bản vào năm 1609, tuyên bố rằng điều này được thực hiện khi xét đến sự bất ổn cùng nghèo đói do những hỗn loạn của cuộc xâm lược mang lại cho vương quốc. Trên thực tế, các đoàn sứ thần triều cống là cách giao thương hợp pháp duy nhất với nhà Minh, rất cần thiết cho sự thịnh vượng của Lưu Cầu. Vì vậy, năm 1623, khi đoàn sứ thần sắc phong sang, các quan lại Lưu Cầu đã cố gắng thúc đẩy việc triều cống được tiến hành thường xuyên hơn; và quyết định cuối cùng là 5 năm một lần.

Sau hai mươi năm trị vì, Shō Hō qua đời vào năm 1640, kế vị là vương tử Shō Ken.

Xem thêm 
 Danh sách vua Lưu Cầu

 Chú thích 

 Tham khảo 
 Kerr, George H. (1965). Okinawa, the History of an Island People. Rutland, Vermont: C.E. Tuttle Co. OCLC  39242121
 Smits, Gregory. (1999).  Visions of Ryukyu: Identity and Ideology in Early-Modern Thought and Politics, Honolulu: University of Hawaii Press. 10-ISBN 0-824-82037-1/13-ISBN 978-0-824-82037-4; OCLC 39633631
 Suganuma, Unryu. (2000). Sovereign Rights and Territorial Space in Sino-Japanese Relations: Irredentism and the Diaoyu/Senkaku Islands.'' Honolulu: University of Hawaii Press. 10-ISBN 0824821599/13-ISBN 9780824821593; 10-ISBN 0824824938/13-ISBN 9780824824938;  OCLC 170955369

Vua Lưu Cầu
Mất năm 1640
Shō Tei

'''''' là vị vua thứ 11 của triều đại Shō II tại vương quốc Lưu Cầu, ông nắm giữa ngai vàng từ năm 1669 đến khi mất vào năm 1709. He was ông nắm quyền trong giai đoạn biên soạn Trung Sơn thế phả (中山世譜, Chūzan Seibu), một trong những quyển tập chính sử của vương quốc.

Shō Tei là vị quân chủ đầu tiên của vương quốc được tiếp thu nền giáo dục Khổng giáo.

Shō Tei nắm quyền vào thời điểm các Mạc phủ Nhật Bản bắt đầu ngừng việc cho phép buôn bán hàng hóa Trung Hoa qua quần đảo, trong thời kỳ sakoku (tỏa quốc). Mạc phủ, thay vì trừng phạt chính quyền Lưu Cầu, đã ra lệnh phải báo cáo chi tiết về hoạt động thương mại vào năm 1685. Năm sau đó, hành vi buôn bán bị giới hạn ở 2.000 lạng cho mỗi loại, và chỉ có thể được bán ở các thị trường không cạnh tranh với tô giới của Hà Lan ở Nagasaki. Kết quả là đã khiến kinh tế Lưu Cầu bùng nổ.

Shō Tei là vị quân vương Lưu Cầu cuối cùng mang thần hiệu trong sử sách chính thống, do sự thay đổi hình ảnh về vị thế của thần thánh do ảnh hưởng của Nho giáo. Ông được táng tại lăng mộ hoàng gia ở Tamaudun tại Shuri.

Xem thêm 
 Danh sách vua Lưu Cầu

Tham khảo 

Vua Lưu Cầu
Mất năm 1709
Cuộc nổi dậy Stennes

Cuộc nổi dậy Stennes, là cuộc đấu tranh nội bộ trong giới lãnh đạo Đảng Đức Quốc xã, được cầm đầu bởi Walter Stennes (1895-1989), viên chỉ huy tổ chức vũ trang bán quân sự Sturmabteilung (SA) của Đảng Đức Quốc xã tại vùng Berlin, đã nổ ra 2 lần vào các năm 1930-1931: lần đầu vào mùa hè năm 1930 và lần cuối vào mùa xuân năm 1931. Các cuộc nổi dậy xuất phát từ căng thẳng và xung đột nội bộ trong Đảng Đức Quốc xã (NSDAP), đặc biệt là giữa lãnh đạo tổ chức Đảng có trụ sở tại München đứng đầu là Hitler, với lãnh đạo của Sturmabteilung (SA) ở các vùng khác của nước Đức.

Tham khảo

Berlin thập niên 1930
Xung đột năm 1931
Khởi nghĩa ở Đức