Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vùng văn hóa tiếng Anh

Vùng văn hóa tiếng Anh (tiếng Anh: Anglosphere) là thuật ngữ mới dùng để chỉ các quốc gia mà tiếng Anh là ngôn ngữ thông dụng nhất. Đặc biệt, thuật ngữ này còn dùng để chỉ các nước có đặc trưng văn hóa nào đó dựa trên một di sản ngôn ngữ, thường các nước này từng là thuộc địa của Anh. Cụ thể, các nước này gồm Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, Úc, Canada (trừ Québec), New Zealand, Cộng hòa Ireland và Hoa Kỳ

Định nghĩa 
Cuốn Từ điển Oxford rút gọn định nghĩa "văn hóa quyển tiếng Anh" (Anglosphere) là "một nhóm các nước mà tiếng Anh là ngôn ngữ bản địa chính". Còn theo Từ điển Webster thì đó là "các nước trên thế giới mà các giá trị văn hóa và ngôn ngữ của Anh chiếm ưu thế".

Đề nghị 
Doanh nhân người Mỹ James C. Bennett - một người ủng hộ ý tưởng rằng có một cái gì đó đặc biệt về truyền thống văn hóa và pháp luật của các quốc gia nói tiếng Anh - đã viết trong cuốn sách được xuất bản năm 2004 The Anglosphere Challenge:

Bản đồ thế giới nói tiếng Anh 

]]

Xem thêm 
Văn hóa quyển
Văn hóa quyển chữ Hán

Tham khảo

Chú thích

Sách 

.

 Luca Bellocchio, L'eterna alleanza? La special relationship angloamericana tra continuità e mutamento, Franco Angeli, Milano, 2006 francoangeli.it
 Luca Bellocchio, Anglosfera. Forma e forza del nuovo Pan-Anglismo, Il Nuovo Melangolo, Genova, 2006.

Khối Thịnh vượng chung Anh
Vùng văn hóa
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Đế quốc Anh
Văn hóa phương Tây
Xuân Cẩm

Xuân Cẩm là một xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Xuân Cẩm có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Hiệp Hòa và Yên Trung
Phía tây giáp xã Đa Phúc, thành phố Hà Nội
Phía nam giáp các xã Tam Giang và Yên Phong
Phía bắc giáp các xã Hợp Thịnh.

Xã Xuân Cẩm có diện tích 54,32 km², dân số 73.763 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Hành chính 
Xã Xuân Cẩm được chia thành 5 thôn: Cẩm Bào, Cẩm Hoàng, Cẩm Trung, Cẩm Xuyên, Xuân Biều.

Lịch sử 
Thời Lê, xã Xuân Cẩm có 5 làng: Cẩm Trung, Cẩm Bào, Xuân Biều, Cẩm Xuyên, Cẩm Hoàng.

Năm 1930–1945, tổng Cẩm Bào thuộc huyện Hiệp Hòa (tức là xã Mai Trung và xã Xuân Cẩm ngày nay).

Trước năm 1945, xã Mai Trung thuộc tổng Cẩm Bào, huyện Hiệp Hòa (bao gồm 2 xã: Xuân Cẩm, Mai Trung và thôn Trung Tâm xã Hợp Thịnh ngày nay).

Ngày 20 tháng 12 năm 1945, thành lập xã Trung Nghĩa trên cơ sở tổng Cẩm Bào (tức là xã Mai Trung và xã Xuân Cẩm ngày nay).

Xã Trung Nghĩa có 8 thôn: Trung Định, Mai Phong, Cẩm Bào, Cẩm Trung, Cẩm Trang, Cẩm Xuyên, Cẩm Hoàng, Xuân Biều.

Tháng 10 năm 1954, xã Trung Nghĩa được chia thành xã Xuân Cẩm và xã Mai Trung.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 của UBTVQH về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Bắc Lý và các xã Hương Lâm, Mai Đình, Châu Minh, Xuân Cẩm thành xã mới có tên gọi là xã Xuân Cẩm.

Văn hóa 
Lăng họ Ngô, còn gọi là Lăng đá đã được nhà nước xếp hạng di tích. Lăng được xây dựng vào thế kỷ XVIII, do tướng công Ngô Đình Hoành cho xây dựng. Lăng được xây dựng hầu hết bằng chất liệu đá ong, nghệ thuật kiến trúc hoàn chỉnh, tường vây, mộ tượng vẫn giữ vẻ cổ kính uy nghi, trầm mặc cho đến ngày nay.
Đình cổ Xuân Biều
Chùa Xuân Biều
Di tích An toàn khu ATK thời chống Pháp.

Danh hiệu: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (tháng 12/2003).

Chú thích

Tham khảo
Chuyến bay 120 của UTair

Chuyến bay 120 của UTair là một chuyến bay vận chuyển hành khách nội địa thường lệ từ Tyumen Surgut, khu tự trị Khanty-Mansi, Nga. Ngày 02 tháng 4 năm 2012, chiếc ATR 72-200 của chuyến bay bị rơi ngay sau khi cất cánh từ sân bay quốc tế Roschino, làm thiệt mạng 31 trong số 43 người trên khoang.

Máy bay 
Chiếc máy bay bị nạn là một chiếc ATR72-200, sản xuất bởi ATR Pháp-Ý và đăng ký ở Bermuda VP-BYZ. Chiếc máy bay, msn 332, được sản xuất vào năm 1992 và bay lần đầu tiên vào ngày 20 tháng 10 của năm đó. Nó đã được chuyển giao cho Transasia Airways ngày 16 tháng 12, năm 1992 và sau đó được phục vụ với hãng hàng không Finnair và Aero trước khi vào phục vụ hàng không với UTair dụng trong tháng 7 năm 2008.

Tai nạn 
Máy bay bị rơi ngay sau khi cất cánh từ sân bay Roschino, gần thành phố Tyumen để tới thị trấn dầu mỏ Surgut tại Siberia. Tai nạn xảy ra lúc 5:35 địa phương (01:35 UTC), 2 km về phía tây nam của cuối của đường băng chính, gần ngôi làng Gorkovka. Các phi hành đoàn đã cố gắng hạ cánh khẩn cấp cách sân bay 1 dặm. Có 31 người chết và 12 người sống sót từ 43 người trên máy bay. Một nguồn rằng tất cả phi hành đoàn gồm bốn người đã thiệt mạng. Tất cả mười hai người sống sót bị trọng thương. Họ đã được đưa tới bệnh viện ở Tyumen.

UTair đã bán được 40 vé cho chuyến bay, nhưng một hành khách từ khu tự trị Khanty-Mansi không đến đúng thời gian. Thành viên của Ban Surgutneftegaz Nikolay Medvedev là một trong số các hành khách.

Tham khảo 

Nga năm 2012
UTair
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2012
Tỉnh Tyumen
Dự toán (quản lý dự án)

Trong quản lý dự án (tức là, cho kỹ thuật), ước lượng chính xác là cơ sở của âm thanh lập kế hoạch dự án. Nhiều tiến trình đã được phát triển để hỗ trợ các kỹ sư lập dự toán chính xác, chẳng hạn như:
 Tương tự dựa trên dự toán
 Compartmentalization (tức là, phân tích về nhiệm vụ)
 Phương pháp Delphi
 Tài liệu kết quả dự toán
 Học vấn giả định
 Ước tính mỗi công việc
 Kiểm tra dữ liệu lịch sử
 Xác định phụ thuộc
 Dự toán tham số
 Đánh giá rủi ro
 Cấu trúc quy hoạch

Các quá trình lập dự toán phổ biến đối với các dự án phần mềm bao gồm:
 COCOMO
 Cosysmo
 Phương pháp luận chuỗi sự kiện
 Các điểm chức năng
 Đánh giá chương trình và xem xét kỹ thuật (PERT)
 Ước tính dựa trên Proxy (PROBE) (trình phần mềm cá nhân)
 The Game Kế hoạch (Lập trình cực đoan)
 Trọng điểm Chức năng Micro (WMFP)
 Wideband Delphi

Xem thêm 
 Dự toán trong kỹ thuật phần mềm
 Dự toán nỗ lực phát triển phần mềm
 So sánh các phần mềm dự toán phát triển
 Nhận thức thiên vị
 Ra quyết định
 Phần mềm ra quyết định
 Làm việc Breakdown Cơ cấu
 Quản lý dự án
 Danh sách các phần mềm quản lý dự án
 Phần mềm metric
 Wideband Delphi
 Phỏng đoán
 Ballpark ước tính
 Phần mềm dự toán xây dựng

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Estimation chapter from "Applied Software Project Management" (PDF) 
 The Dynamics of Software Projects Estimation
 Estimations in project management

Quản lý dự án

de:Schätzung
hu:Becslés
nl:Schatten
pl:Szacowanie
sr:Процена
Rana temporaria

Rana temporaria là một loài ếch được tìm thấy trên khắp các nước châu Âu về phía bắc tận phía bắc của vòng Bắc cực ở Scandinavia và phía đông là các núi Ural, ngoại trừ đối với hầu hết của Iberia, miền nam Italia và vùng Balkan phía Nam. Phía tây xa nhất nó có thể được tìm thấy là Ireland, nơi từ lâu đã được nghĩ sai lầm là một loài du nhập hoàn toàn.

Bề ngoài

Con trưởng thành có chiều dài cơ thể từ 6 đến 9 cm và lưng của chúng và hai bên sườn khác nhau về màu sắc, với màu xanh ô liu, màu xám nâu, nâu, ô-liu, nâu, màu xám, màu vàng hoặc đỏ heo. Tuy nhiên, loài ếch này có khả năng có thể làm sáng và tối da của chúng để phù hợp với môi trường xung quanh. Nó có màu sắc khác thường với cả cá thể màu đỏ và màu đen được tìm thấy ở Scotland, và con ếch đực chuyển sang màu xanh xám trong mùa giao phối. Ngoài ra, con ếch bạch tạng thường gặp đã được tìm thấy với làn da vàng và mắt màu đỏ. Trọng lượng trung bình của họ là 22.7g (0,8 oz). Con cái thường lớn hơn một chút so với con đực.

Chế độ ăn
Con trưởng thành ăn bất kỳ động vật không xương sống nào có kích thước phù hợp, mặc dù chúng không ăn gì cả trong mùa sinh sản. Các loại thực phẩm được yêu thích nhất bao gồm côn trùng (đặc biệt là ruồi), ốc sên và sâu. Ếch bắt con mồi bằng cách dùng lưỡi dính của chúng. Thói quen ăn của chúng thay đổi đáng kể trong suốt cuộc đời chúng, trong khi những con ếch lớn tuổi sẽ ăn chỉ có trên đất, ếch non cũng ăn thức ăn trong nước. Nòng nọc chủ yếu loài ăn cỏ, ăn mảnh vụn, tảo, mặc dù chúng cũng ăn các động vật khác với số lượng nhỏ.

Môi trường sống
Ngoài mùa sinh sản, ếch thường sống một cuộc sống đơn độc ở nơi ẩm ướt, gần ao, đầm lầy hoặc trong cỏ dài. Chúng thường hoạt động nhiều năm, chỉ có chế độ ngủ đông trong những tháng lạnh nhất, đôi khi giữa tháng tám và đầu tháng sáu tùy thuộc vào vĩ độ và độ cao. Trong các chi phía bắc nhất của phạm vi của chúng, chúng có thể bị mắc kẹt dưới lớp băng cho đến chín tháng trong năm, nhưng nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng trong những điều kiện này, họ có thể tương đối hoạt động. ở nhiệt độ gần điểm đóng băng. Ở quần đảo Anh, loài ếch này thường ngủ đông từ cuối tháng Mười đến tháng 1. Chúng lại trồi lên như là vào đầu tháng hai nếu có điều kiện thuận lợi, và di chuyển đến các khu nước như ao vườn để đẻ trứng. Trong trường hợp điều kiện khắc nghiệt hơn, chẳng hạn như trong dãy núi Alps, chúng xuất hiện muộn nhất là đầu tháng Sáu. Loài ếch này ngủ đông trong hoạt động vùng biển, bùn, hang hốc, hoặc trong lớp lá mục nát và bùn ở đáy ao. Sự hấp thụ oxy qua da đủ để duy trì nhu cầu dưỡng khí của những con ếch ngủ đông lạnh và bất động trong thời gian ngủ đông.
Nòng nọc loài ếch này là đối tượng săn mồi của cá, bọ cánh cứng, chuồn chuồn. Ếch trưởng thành là thức ăn của chim săn mồi, quạ, vịt, nhạn, cò, rái cá. 
Nhiều con ếch bị mèo nhà giết chết nhưng chúng hiếm khi ăn, một số lượng lớn bị giết chết trên đường bởi xe cộ qua lại.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Amphibians of Europe

Rana
Sinh vật mô hình
Động vật Ireland
Động vật Phần Lan
Động vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Động vật Ý
Động vật lưỡng cư châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Macky Sall

Macky Sall (sinh ngày 11 tháng 12 năm 1961) là một chính trị gia người Senegal được bầu làm Tổng thống của Senegal kể từ tháng 4 năm 2012.

Tháng 2 năm 2019, ông lại tái đắc cử tổng thống với 58% số phiếu, hơn người về nhì khoảng gần 40%.

Tiểu sử
Macky Sall theo học ngành Địa lý. Ông có vợ với 3 người con.

Sự nghiệp chính trị
Dưới thời Tổng thống Abdoulaye Wade, Sall là Thủ tướng Chính phủ Senegal từ tháng 4 năm 2004 đến tháng 6 năm 2007 và Chủ tịch Quốc hội Senegal từ tháng 6 năm 2007 đến tháng 11 năm 2008. Ông là thị trưởng của Fatick giai đoạn 2002-2008 và đảm nhận chức vụ này một lần nữa kể từ tháng 4 năm 2009.

Sall là một thành viên lâu năm của Đảng Dân chủ Senegal (PDS). Sau khi xung đột với Tổng thống Wade, ông đã bị thôi chức Chủ tịch của Quốc hội trong tháng 11 năm 2008, do đó ông thành lập đảng của ông và gia nhập phe đối lập. Nằm ở vị trí thứ nhì ở vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống năm 2012, ông đã giành được sự ủng hộ của ứng viên đối lập khác và chiếm ưu thế hơn Wade trong vòng bỏ phiếu thứ hai được tổ chức vào ngày 25 tháng 3 năm 2012. 
Trong chiến dịch tranh cử, ông Sall cam kết nếu thắng cử, ông sẽ tiến hành bảo trợ xã hội cho toàn dân, trong đó có việc cho các gia đình vay đảm bảo, chăm sóc y tế và cải thiện phúc lợi cho người về hưu.
Cuộc bỏ phiếu vòng hai được tổ chức sau khi không có ứng cử viên nào giành đa số tuyệt đối trong vòng của cuộc bầu cử diễn ra ngày 26 tháng 2 năm 2012, khi đó Tổng thống Wade dẫn đầu với xấp xỉ 35% số phiếu bầu, tiếp theo là ông Sall với 26%.

Tham khảo

Tổng thống Senegal
Sinh năm 1961
Nhân vật còn sống
Tín hữu Hồi giáo Sénégal
Khỉ đuôi sư tử

Khỉ đuôi sư tử (danh pháp khoa học: Macaca silenus) là một loài khỉ Cựu thế giới bản địa Tây Ghats của Nam Ấn Độ. Chúng có cái bờm nhìn giống sư tử.

Đặc điểm
Lông đầu loài khỉ này màu vàng neon sáng. Đặc điểm nổi bật là bờm màu bạc bao quanh đầu từ đầu xuống cằm. Mặt không có lông màu đen. Chiều dài từ đầu đến đuôi từ 45–60 cm và cân nặng là 3–10 kg, nó là một trong những loài macca nhỏ nhất. Đuôi dài trung bình với chiều dài khoảng 25 cm với chỏm đuôi giống đuôi sư tử. Chỏm đuôi con đực phát triển hơn của con cái.
Thời gian mang thai là khoảng sáu tháng. Con non trẻ được chăm sóc trong một năm. Thành thục sinh dục đạt được bốn năm đối với co cái, sáu năm đối với con đực. Tuổi thọ trong tự nhiên là khoảng 20 năm, trong khi bị giam cầm 30 năm.

Chú thích

Tham khảo

ARKive - images and movies of the lion-tailed macaque (Macaca silenus) 
The Knights of the Forest - Photo-essay of Lion-tailed macaque

Động vật được mô tả năm 1758
Động vật có vú Ấn Độ
S
Động vật có vú châu Á
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Khỉ Nhật Bản

Khỉ Nhật Bản (danh pháp hai phần: Macaca fuscata) là một loài linh trưởng thuộc họ Khỉ cựu thế giới có nguồn gốc tại Nhật Bản. Loài khỉ này đôi khi còn được gọi là Khỉ tuyết hay Khỉ tuyết Nhật Bản do chúng sinh sống ở vùng có mùa đông lạnh giá tuyết phủ. Ngoài con người là ngoại lệ ra, không có loài linh trưởng nào sinh sống ở tận miền băng giá cực Bắc với nhiệt độ khắc nghiệt như loài khỉ tuyết này Khỉ tuyết có bộ lông màu xám nâu, mặt đỏ và đuôi ngắn. Có hai phân loài. Loài khỉ này có thể đối phó với cái lạnh xuống tới -20 độ C.

Mô tả 

Loài khỉ này lưỡng tính giới hình. Những con khỉ đực trung bình nặng khoảng 11,3 kg, trong khi con cái nhỏ hơn một chút vào khoảng 8,4 kg. Những con khi tuyết sinh sống ở những vùng lạnh giá hơn thường có xu hướng nặng hơn. Chiều cao của khỉ đực vào khoảng 57 cm, trong khi khỉ cái là 52 cm. Đuôi của chúng chỉ dài khoảng 9–10 cm ở khỉ đực và khoảng 8 cm với khỉ cái. Chúng có một khuôn mặt không phủ lông với nước da màu hồng nhạt. Phần còn lại của cơ thể được bao phủ trong lớp lông dày rậm, thường là màu nâu, xám hoặc vàng. Bộ lông của chúng có thể trở nên dày rậm hơn khi thời tiết trở nên lạnh giá.

Phạm vi phân bố 
Loài khỉ Nhật Bản hiện diện tại hầu hết các khu vực thuộc Nhật Bản. Chúng có thể sinh sống tại nhiều môi trường khác nhau, từ những khu rừng cận nhiệt đới ấm áp ở phía Nam cho tới các khu rừng cận cực lạnh giá và khắc nghiệt nơi phương Bắc.

Tham khảo 

F
Động vật có vú Nhật Bản
Động vật có vú châu Á
Động vật được mô tả năm 1875
Động vật đặc hữu Nhật Bản
Lee Bo-hee

Lee Bo-hee (sinh ngày 25 tháng 5 năm 1959) là một nữ diễn viên Hàn Quốc. Lee đã giành một số giải thưởng cho vai diễn của cô trong những năm 1980, bao gồm nữ diễn viên mới xuất sắc nhất cho phim The Green Pine Tree trong giải Dae Jong lần thứ 22, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất cho phim Eoudong tại liên hoan kịch và giải thưởng phim nghệ thuật Hàn Quốc lần thứ 22, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất cho phim You My Rose Mellow giải thưởng Nghệ thuật Baek Sang lần thứ 24 và 8 giải thưởng phê bình phim.

Các phim đã đóng

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 
 

Sinh năm 1959
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Tháp Liên bang

Tháp Liên bang (tiếng Nga: Башня Федерация) là một dự án nhà chọc trời đang được xây ở Moskva, Nga. Dự án nằm trên lô đất 13 của Trung tâm Kinh doanh quốc tế Moskva tại Moskva, được phát triển bởi Sergei Choban và Peter Schweger. Công tác xây dựng tháp bắt đầu vào năm 2003. Khi hoàn thành nó sẽ là tòa nhà cao nhất ở châu Âu. Tuy nhiên, việc xây dựng dừng lại một thời gian lâu. Dự án được tiếp tục lại vào tháng 8 năm 2011 và được dự kiến sẽ được hoàn thành vào năm 2015

Sau khi hoàn thành xây dựng, một trong những tòa nhà phức tạp sẽ trở thành tòa nhà cao nhất ở châu Âu và một trong những tòa nhà cao nhất thế giới. Công trình xây dựng được thực hiện bởi các công ty "Potok" (Flow). Phức hợp bao gồm hai tòa tháp được xây dựng trên một đế. Tháp Đông là có được một cấu trúc 93 tầng. Tháp Tây là một cấu trúc với 62 tầng. Chiều cao đến nóc của tháp đông là 360,4 mét, tháp tây là 242,4 mét. Chiều cao tối đa tính theo ăng ten là 509 mét.

Đêm 2 tháng 4 năm 2012 (giờ địa phương), tòa nhà này đã bốc cháy. Ngọn lửa xuất phát từ tầng 67 (cách mặt đất 250 m) sau đó đã lan xuống tầng 66 và 65. 14 nhân viên đang làm việc trong tòa nhà đã được sơ tán. Người ta có thể nhìn thấy đám cháy ở nơi cách tòa nhà 10 km. Nguyên nhân ban đầu là từ một cái quạt quên tắt bị chập điện bắt lửa vào vải.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Liên kết chính thức
 Official site 
 Official developer page 
 Official Facebook page

Webcams
 Main MIRAX GROUP web cam

Liên kết khác
 Emporis database entry 
 Main SkyscraperCity discussion topic (in Russian)
 English SkyscraperCity discussion topic
 SkyscraperPage discussion topic
 Article about the tower in WorldArchitectureNews.com
 
 Making of panoramic images for Federation Tower website (also part 2, part 3 and part 4).

Công trình xây dựng tại Moskva
Nhà chọc trời Nga
Tháp đôi
Chùa Tứ Kỳ

Chùa Tứ Kỳ còn có tên Linh Tiên tự thuộc thôn Tứ Kỳ, phường Hoàng Liệt, Hà Nội. Chùa đã được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa năm 1995.

Lịch sử 

Theo tấm bia khắc vào tháng 2 năm thứ 8 niên hiệu Chính Hòa (1687) thì chùa có thể xây dựng vào năm này.

Chùa được xây dựng trên một khu đất cao ráo về phía Đông Bắc làng, phía ngoài là tam quan, tiếp đến nhà bia, tiền đường, thượng điện, nhà Tổ, nhà Mẫu và vườn tháp.

Tam quan sừng sững được trạm trổ rồng phượng trông thật uy nghi, qua khỏi tam quan đến 2 nhà bia kiểu phương đình chồng diêm, trong mỗi nhà có 1 tấm bia đá đặt trên lưng rùa.

Tòa tiền đường 5 gian 2 dĩ đầu hồi bít đốc tay ngai, vì kèo kết cấu chồng rường giá chiêng, mái phân thượng tứ - hạ tứ. Thượng điện là ngôi nhà 1 gian, nối liền với toà tiền đường kết cấu hình chữ Đinh. Nhà Tổ được làm theo kiểu đầu hồi bít đốc, kiến trúc đơn giản bằng những vật liệu mới do tu sửa năm 1993. Nhà Mẫu gồm 5 gian. Việc bài trí tượng thờ so với các chùa khác đơn giản hơn vì thiếu bộ tượng Khuyến Thiện, Trừng Ác, Thập điện Diêm vương và tòa Cửu Long.

Sát tường hậu tiền đường, bên phải đặt tượng Thánh Hiền, bên trái là tượng Đức Ông, gần tượng Thánh Hiền là 1 quả chuông khá lớn có khắc chữ "Linh Tiên tự" đúc năm Thiệu Trị 1 (1841).

Dọc gian giữa thượng điện là hệ thống bệ thờ xây gạch, bày các bộ tượng: Quan Âm Nam Hải ở giữa, hai bên là 2 vị Bồ Tát, sau đó là bộ tượng A Di Đà tam tôn, trong cùng phía trên cao nhất là bộ tượng Tam thế.

Tường hậu là nhà thờ Mẫu, trên tòa thạch đống có tượng mà người ta đoán là Chánh vương Phủ Thị Nội Cung Tần họ Nguyễn, tên Diệu Tâm và các pho tượng Ngũ vị tôn ông, Quan Hoàng, Đức Thánh Trần. Tượng trong nhà Tổ đều thể hiện tư thế ngồi, khuôn mặt từ bi.

Chú thích

Tham khảo

T
Chùa Nam Dư Thượng

Chùa Nam Dư Thượng tọa lạc tại thôn Nam Dư Thượng, nay thuộc phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai, TP. Hà Nội.

Chùa đã được Bộ Văn hóa và thông tin xếp hạng di tích kiến trúc, nghệ thuật ngày 31.1.1992.

Lịch sử 

Chùa thờ Phật và 2 vị nữ thần có công lớn với địa phương là: Hoàng thái hậu Trương Thị Niếu, Hoàng thái hậu là người trung thành với nhà Lê, bị quân Mạc đuổi theo lật thuyền giết chết. Và vương phi chánh cung Nguyễn Thị Ngọc Tú. Vợ nguyên soái thống quốc chính Thanh Đô Vương Trịnh Tráng. Chánh cung Nguyễn Thị Ngọc Tú có công bỏ tiền của ra thuê nhân công quai đê lấn bãi sông Hồng có trên 200 mẫu ruộng cho dân cày cấy. Bà cũng là người bỏ tiền của xây dựng ngôi chùa này vào năm Vĩnh Tộ 4 (1622).

Căn cứ vào tấm bia đá dựng năm Vĩnh Tộ 10 (1628) thì chùa được xây dựng từ đầu thế kỷ XVII. Chùa có tam quan, chùa chính, nhà Mẫu, ống muống, hậu cung, nhà Tổ, tăng phòng và nhà bếp.

Chùa hiện nay quay về hướng tây nam. Tam quan khá lớn xây 2 tầng mái cong, vòm cuốn. Sân chùa có 1 miếu nhỏ, phía sau miếu là 1 văn chỉ nhỏ. Từ sân vào chùa chính phải đi qua 1 hiên rộng 1,20m. Chùa quay hướng tây nam, kết cấu chữ Công. Tiền đường 5 gian, gian giữa nối liền với hậu cung bằng nhà cầu 3 gian nhỏ. Toà nhà Mẫu nằm bên trái chùa chính, gồm 3 gian ngoài và 2 gian ống muống đặt khám thờ và một số tượng Mẫu. Nhà Tổ, nhà tăng, nhà bếp gồm 6 gian, 3 gian sát nhà Mẫu là nơi thờ Tổ.

Tượng tròn trong chùa Nam Dư Thượng có trên 30 pho bố trí làm 5 hàng trên tam bảo cũng tương tự như các ngôi chùa Việt.

Ngoài tiền đường là tượng đức Thánh Tăng, Đức Ông, 2 vị Hộ pháp và các vị Minh Vương.

Hậu cung có nhiều long ngai, bài vị thờ các vị thần cùng tượng bà Nguyễn Thị Ngọc Tú được nhân dân tôn làm Vua Bà.

Chùa còn tới 16 hoành phi, 10 đôi câu đối, hai bản sắc phong và 3 vị hợp phong, 1 chuỳ đồng, 1 khánh đá, 1 kiệu, 4 long ngai, bài vị, 1 kiệu võng, 1 bia đá niên hiệu Vĩnh Tộ 10 (1628), 1 chuông đồng...

Tham khảo

N
Dihydrotestosterone

DHT, là viết tắt của Dihydrotestosterone (5α - Dihydrotestosterone), một hormone sinh dục nam. DHT có trong tuyến thượng thận, nang tóc, tinh hoàn, và tuyến tiền liệt.

Nguồn gốc DHT 

DHT được tạo thành từ Testosterone thông qua enzyme 5α-reductase.

Tác động lên sự phát triển của cơ quan sinh dục 

Vai trò sinh học của DHT được làm rõ nhờ nghiên cứu của Jean Wilson và các đồng nghiệp tại Đại học Texas Southwestern Medical Center trong thời gian cuối những năm 1960. Nghiên cứu cho thấy trong tuyến tiền liệt, DHT hiện diện ở nồng độ cao và liên kết chặt chẽ với các thụ thể androgen hơn so với Testosterone.

Thiếu enzym 5-alpha-reductase là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến sự phát triển giới tính của nam trước khi sinh và trong tuổi dậy thì. Ở những người thiếu enzyme này, mỗi tế bào có một nhiễm sắc thể X và một nhiễm sắc thể Y, cơ thể có tuyến sinh dục đực (tinh hoàn), tuy nhiên, do không sản xuất đủ DHT – một hormone đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển giới tính nam, dẫn đến cản trở sự hình thành cơ quan sinh dục ngoài của thai nhi.

Nhiều người bị thiếu hụt 5-alpha reductase được sinh ra với bộ phận sinh dục bên ngoài giống như nữ, một số khác xuất hiện dương vật nhỏ bất thường, cửa niệu đạo mở ở mặt dưới của dương vật. Trẻ em bị thiếu hụt 5-alpha reductase thường được nuôi dưỡng như các bé gái.

Ở tuổi dậy thì, những người thiếu enzyme 5 –alpha reductase phát triển một số đặc điểm giới tính thứ cấp, như tăng khối lượng cơ bắp, giọng nói trong, phát triển lông mu, dương vật và bìu (túi da chứa tinh hoàn) phát triển lớn hơn.

Nguyên nhân chính dẫn đến hói đầu ở nam giới 

Hói đầu kiểu nam giới (cũng là một kiểu hói đầu ở nữ) có tên khác là rụng tóc do androgen. Hói đầu kiểu nam giới chiếm hơn 95% trường hợp rụng tóc ở nam giới. 25% những người đàn ông bị hói đầu kiểu nam giới bắt đầu xuất hiện chứng rụng tóc nhiều trước sinh nhật lần thứ 21.

Sự mất cân bằng giữa DHT và Testosterone là nguyên nhân then chốt khiến tóc bị rụng. Tại chân tóc, DHT liên kết với các thụ thể đặc biệt của tế bào nang tóc, khiến nang tóc nhỏ dần và biến mất, sợi tóc dễ rụng. DHT còn kích thích tuyến bã nhờn hoạt động quá mức, khiến chân tóc yếu, tóc dễ bị bứt khỏi da đầu.

Có thể dễ dàng thấy được sự ảnh hưởng của Testosterone và DHT lên chứng rụng tóc nhiều: Ở nam giới khi đến tuổi trung niên, sự sụt giảm sản xuất Testosterone trong cơ thể (mãn dục nam) sẽ dẫn đến sự mất cân bằng giữa DHT và Testosterone, DHT gia tăng khiến cho tóc rụng nhiều hơn.

Đối với phụ nữ, ở giai đoạn sau sinh và bắt đầu từ độ tuổi tiền mãn kinh, sự thay đổi các nội tiết tố trong cơ thể cũng làm mất cân bằng nồng độ DHT và Testosterone. Do vậy, phụ nữ sau sinh và phụ nữ bước sang tuổi trung niên cũng gặp phải hiện tượng rụng tóc nhiều.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Tái tạo tóc bằng DHT và Testosterone
 DHT-thủ phạm giấu mặt của chứng rụng tóc
 Cách mới giúp chữa rụng tóc hiệu quả 

Nội tiết tố
Hormone sinh dục
Giá trị hiện tại điều chỉnh

Giá trị hiện tại điều chỉnh (APV) là một phương pháp định giá doanh nghiệp. APV là giá trị hiện tại ròng của một dự án nếu được tài trợ duy nhất bởi vốn chủ sở hữu cộng với giá trị hiện tại của tất cả các lợi ích của tài chính. Nó lần đầu tiên được nghiên cứu bởi Stewart Myers, một giáo sư tại Trường Quản lý MIT Sloan và sau đó đưa ra giả thuyết bởi Lorenzo Peccati, giáo sư tại Đại học Bocconi, vào năm 1973.

Phương pháp này là để tính toán NPV của dự án như thể nó là tất cả các vốn chủ sở hữu, tài chính (được gọi là trường hợp cơ sở). Sau đó, của NPV cơ sở, trường hợp được điều chỉnh cho các lợi ích tài chính. Thông thường, lợi ích chính là một lá chắn thuế kết quả từ khấu trừ thuế của các khoản thanh toán lãi suất. Một lợi ích khác có thể là một vay trợ cấp tại thị trường tỷ lệ phụ. Phương pháp APV là đặc biệt hiệu quả khi một mua lại thừa hưởng trường hợp được coi là kể từ khi công ty được nạp với một số tiền cực của nợ, do đó, khiên thuế là đáng kể.

Về mặt kỹ thuật, một mô hình định giá APV trông khá nhiều giống như một mô hình DCF tiêu chuẩn. Tuy nhiên, thay vì WACC, dòng tiền sẽ được chiết khấu với chi phí không sử dụng vốn vay của vốn chủ sở hữu, và lá chắn thuế tại hoặc chi phí của nợ (Myers) sau các viện nghiên cứu sau này cũng không sử dụng vốn vay với chi phí vốn chủ sở hữu.
APV và phương pháp tiếp cận tiêu chuẩn DCF nên cho kết quả giống hệt nhau nếu cơ cấu vốn vẫn ổn định.

công thức APV 
APV = NPV trường hợp cơ sở + PV của hiệu quả tài chính

Ví dụ

Dữ liệu 
 Đầu tư ban đầu = 1.000.000 USD
 Dự kiến dòng tiền mặt của vốn cổ phần = 95.000 USD trong vĩnh viễn
 Chi phí vốn chủ sở hữu không dùng vốn vay = 10%
 Chi phí của nợ = 5%
 Lãi suất tiền vay thực tế = 5%
 Thuế suất = 35%
 Dự án được tài trợ bằng 500.000 USD nợ và 500.000 USD vốn chủ sở hữu, cơ cấu vốn này được lưu giữ vĩnh viễn

Tính toán 
 NPV trường hợp cơ sở @10% = -1 000 000 + (95 000/10%) = -50 000 (xấp xỉ)
 PV của lá chắn thuế - 5% = (0,05 x 500 000 x 0,35)/(0,05) = 175.000 (xấp xỉ)
 APV = -50 000 + 175000 = 125000
Lưu ý cách đáng kể tác dụng của lá chắn thuế có thể được. Lá chắn thuế, giống như dòng chảy tiền mặt của vốn cổ phần, là vĩnh viễn.

Tham khảo 

Toán học tài chính
Đánh giá (tài chính)
Tỉ lệ hoàn vốn nội bộ thay đổi

Tỷ lệ hoàn vốn nội bộ thay đổi (MIRR) là một thước đo tài chính độ  hấp dẫn của một đầu tư. Nó được sử dụng trong lập ngân sách vốn để xếp hạng các đầu tư thay thế có quy mô ngang nhau. Như tên của nó, MIRR là một sự thay đổi của tỷ lệ hoàn vốn nội bộ (IRR) và mục tiêu như vậy là để giải quyết một số vấn đề đối với IRR.

Các vấn đề đối với IRR 

Trong khi có một số vấn đề với IRR, MIRR giải quyết hai trong số chúng.

Thứ nhất, IRR giả định rằng dòng tiền dương tạm thời được tái đầu tư tại cùng một tỷ lệ lợi nhuận của dự án tạo ra chúng. Điều này thường là một kịch bản không thực tế và tình hình nhiều khả năng là các quỹ sẽ được tái đầu tư với tốc độ gần với chi phí vốn của công ty hơn. IRR do đó thường cho một bức tranh quá mức lạc quan của các dự án được nghiên cứu. Nói chung để so sánh các dự án một cách tốt hơn, chi phí vốn bình quân gia quyền nên được sử dụng để tái đầu tư dòng chảy tiền mặt tạm thời.

Thứ hai, có thể tìm thấy nhiều hơn 1 IRR cho các dự án với các dòng tiền dương và âm xen kẽ, dẫn đến sự nhầm lẫn và mơ hồ. MIRR tìm thấy chỉ có một giá trị.

Tính toán của các MIRR 
MIRR được tính như sau:

,

ở đây n là số lượng thời gian bằng nhau ở cuối của dòng tiền xảy ra (không phải là số của dòng tiền), PV là giá trị hiện tại (tại đầu của thời kỳ đầu tiên), FV là giá trị tương lai (ở cuối của thời kỳ cuối cùng).

Công thức cộng thêm dòng tiền âm sau khi chiết khấu chúng về thời gian T0 bằng cách sử dụng chi phí vốn bên ngoài, thêm các dòng tiền dương bao gồm cả tiền thu được tái đầu tư theo tỷ lệ tái đầu tư bên ngoài đối với giai đoạn cuối cùng, và sau đó làm việc ra những gì tỷ lệ lợi nhuận sẽ gây ra độ lớn của dòng tiền âm giảm giá tại thời gian T0 có tương đương với giá trị tương lai của dòng tiền dương tại thời kỳ cuối cùng.

Các ứng dụng bảng tính, chẳng hạn như Microsoft Excel, đã sẵn có chức năng để tính toán MIRR. Trong Microsoft Excel chức năng này là "= MIRR".

Ví dụ 

Nếu một dự án đầu tư được mô tả theo trình tự của các dòng tiền mặt:

thì IRR  được cho bởi

.

Trong trường hợp này, câu trả lời là 25,48% (các nghiệm khác đối với phương trình này là -593,16% và -132,32%, nhưng chúng sẽ không được coi là các IRR có nghĩa).

Để tính toán MIRR, chúng ta sẽ giả định một tỷ lệ tài chính là 10% và tỷ lệ tái đầu tư là 12%. Đầu tiên, chúng ta tính giá trị hiện tại của dòng tiền âm (chiết khấu theo tỷ lệ tài chính):

.

Thứ hai, chúng ta tính giá trị tương lai của dòng tiền dương (tái đầu tư tại tỷ lệ tái đầu tư):

.

Thứ ba, chúng ta tìm MIRR:

.

MIRR tính được là (17,91%) khác đáng kể với IRR (25,48%).

So sánh các dự án có quy mô khác nhau 

Giống như tỷ lệ hoàn vốn nội bộ, tỉ lệ hoàn vốn nội bộ sửa đổi có thể không được sử dụng một cách hợp lệ để xếp hạng thứ tự dự án có các quy mô khác nhau, bởi vì một dự án lớn hơn với một tỷ lệ hoàn vốn nội bộ thay đổi nhỏ hơn có thể có giá trị hiện tại cao hơn. Tuy nhiên, có tồn tại các biến thể của tỷ lệ hoàn vốn nội bộ sửa đổi có thể được sử dụng cho những so sánh như vậy.

Tham khảo 

Toán học tài chính
Đầu tư
Đại học Luân Đôn

Viện Đại học Luân Đôn (tiếng Anh: University of London) là một viện đại học công lập liên hợp ở Luân Đôn, Anh. Viện đại học này bao gồm 18 đại học thành viên, 10 viện nghiên cứu, và một số các đơn vị học thuật quan trọng khác. Công chúa Anne hiện đang giữ vai trò là hiệu trưởng danh dự của Viện đại học, toàn thể đại học và trường đại học thành viên.

Đây là viện đại học lớn thứ hai ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland tính theo tổng số sinh viên học toàn thời gian, với khoảng 135.000 sinh viên theo học trong các khuôn viên và hơn 50.000 sinh viên học từ xa. Viện Đại học Luân Đôn được thành lập vào năm 1836 theo một sắc lệnh của hoàng gia trên cơ sở sáp nhập hai trường là Đại học Luân Đôn (nay là Đại học Cao đẳng Luân Đôn) và Học viện Hoàng đế (nay là Đại học Hoàng đế Luân Đôn). Ngày nay, trụ sở chính của Viện Đại học được đặt trong khu vực khuôn viên của Đại học Cao đẳng Luân Đôn - Đại học lớn nhất trong trực thuộc các thành viên của viện và là đại học đầu tiên ở Luân Đôn.

Trên thực tế, các hoạt động từ tuyển sinh cho đến hỗ trợ tài chính của các trường đại học thành viên hoạt động trên cơ sở bán động lập, và gần đây một số trường này còn có được thẩm quyền cấp bằng dù vẫn còn nằm trong viện đại học liên hợp. Chín trường đại học lớn nhất viện đại học là: 
Trường Đại học Hoàng đế Luân Đôn (King's College London)
Trường Đại học Cao đẳng Luân Đôn (University College London)
Trường Birkbeck (Birkbeck, University of London)
Trường Goldsmiths (Goldsmiths, University of London)
Trường Kinh doanh Luân Đôn (London Business School)
Trường Queen Mary (Queen Mary, University of London)
Trường Royal Holloway (Royal Holloway, University of London)
Trường Nghiên cứu Đông phương và Phi châu (School of Oriental and African Studies, University of London)
Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị Luân Đôn (London School of Economics and Political Science).

Các trường đại học chuyên biệt của viện đại học bao gồm:
Trường Đại học Heythrop (Heythrop College, University of London)
Trường St George's (St George's, University of London).

Trường Đại học Hoàng gia Luân Đôn (Imperial College London) đã tách ra khỏi Viện Đại học Luân Đôn vào năm 2007. Và cũng kể từ sau sự kiện của Đại học Hoàng gia Luân Đôn vào ngày 9 tháng 7 năm 2007, các đại học trực thuộc Đại học Luân Đôn bắt đầu cấp bằng theo tên trường của họ thay vì là bằng chung của Viện đại học (bắt đầu từ mùa thu cùng năm).

Tham khảo 

Trường đại học Anh
Trường đại học và cao đẳng ở Luân Đôn
Đại học Luân Đôn
Ukulele

Ukulele, ( ; bắt nguồn từ  [ˈʔukuˈlɛlɛ]) đôi khi được gọi tắt là uke) là một nhạc cụ thuộc họ guitar, thường có 4 dây.

Đàn ukulele xuất hiện vào thế kỷ XIX như là một phiên bản Hawaii của cavaquinho, braguinha và rajao, các loại đàn ghi ta nhỏ được những người nhập cư Bồ Đào Nha đưa đến Hawaii. Nó trở nên phổ biến trên khắp nước Mỹ trong thế kỷ XX và từ đó phổ biến ra toàn thế giới.

Giai điệu và âm lượng của nhạc cụ này đa dạng với kích cỡ và cấu tạo khác nhau. Ukulele thường có bốn kích cỡ phù hợp với giọng nữ cao, giọng nam cao, giọng nam trung và phối hợp. (soprano, tenor, baritone và concert.)

Lịch sử 

Ukulele thường được liên hệ với âm nhạc từ Hawaii, nơi mà tên được dịch gần như là "ruồi nhảy", có lẽ là do sự di chuyển linh hoạt của ngón tay của người chơi. Legend cho rằng nó là biệt danh của anh chàng người Anh Edward William Purvis, một trong số các sĩ quan của Vua Kalākaua, vì kích thước nhỏ bé, phong cách thận trọng và tài chơi nhạc của anh này. Theo nữ hoàng Lili'uokalani, quốc vương Hawaii cuối cùng, cái tên này có nghĩa là "món quà đến đây", từ những từ Hawaii uku (quà tặng hay phần thưởng) và lele (sắp tới). Tuy nhiên, việc sử dụng thuật ngữ này có thể bắt nguồn từ năm 1810, trước khi Purvis ra đời.

Mỹ

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai

Ukulele đã được phổ biến rộng rãi cho một lượng khán giả tầm cỡ trong Triển lãm Quốc tế Panama-Thái Bình Dương, được tổ chức từ mùa xuân đến mùa thu năm 1915 tại San Francisco. Pavilion Hawaiian bao gồm một ban nhạc guitar và ukulele, George E. K. Awai và Tứ tấu Royal Hawaiian của mình, cùng với nhà sản xuất ukulele kiêm nhạc công Jonah Kumalae. Sự nổi tiếng của nhóm nhạc với khách viếng thăm đã tạo ra một thời kỳ cho các bài hát theo chủ đề Hawaii với nhạc sĩ kiêm sáng tác tại Tin Pan Alley. Nhóm nhạc cũng giới thiệu cả lap steel guitar và ukulele vào nhạc đại chúng ở Hoa Kỳ, nơi nó được các nghệ sĩ như Roy Smeck và Cliff "Ukulele Ike" Edwards biểu diễn.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai

Phục hồi sau năm 1990

Thế giới

Nghe thử

Liên kết ngoài 

Beginner Ukulele Guide – information for beginning ukulele players
Live Ukulele – tabs, lessons, and reviews
Tiki King's Ukulele Brand name database – information on over 500 ukulele makers past and present
Ukulele đệm hát  – Làm thế nào để học Ukulele đệm hát
Little Corner of @ Music Lover – A Blog About Specific Things For The Music Lovers

Xem thêm 
Danh sách các nghệ sĩ ukulele nổi tiếng

Chú thích 

Guitar
Nhạc cụ dây
Văn hóa Hawaii
Cầy hương châu Phi

Cầy hương châu Phi (danh pháp hai phần: Civettictis civetta) là đại diện lớn nhất của họ cầy châu Phi, đây là một loài động vật thuộc họ Cầy, là loài duy nhất của chi. Loài này phân bố ở châu Phi.. Cầy hương châu Phi có thể được tìm thấy ở các bờ biển khắp hạ Sahara châu Phi. Chúng là loài hoạt động về đêm và ban ngày ngủ, ban đêm chúng được tìm thấy ở nhiều môi trường sống khác nhau gồm rừng rậm và vùng đất mở.
Chúng là loài sống đơn độc. Chúng có tuyến đáy chậu tạo ra chất lỏng gọi là civetone và chúng rải để đánh dấu lãnh thổ riêng. Đã được sử dụng trong ngành sản xuất nước hoa, "xạ hương" đã được là tên gọi theo mùi thơm lấy từ loài này. Tiếng Pháp trung cổ civette, từ tiếng Ý cổ zibetto, từ tiếng Ả Rập zabAd, nước hoa xạ hương.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật có vú Uganda
Động vật được mô tả năm 1776
Họ Cầy
Khỉ đầu chó olive

Khỉ đầu chó olive (danh pháp khoa học: Papio anubis), còn gọi là khỉ đầu chó Anubis, là một loài khỉ thuộc họ Cercopithecidae (Họ Khỉ Cựu Thế giới). Đây là loài khỉ đầu chó phân bố rộng rãi nhất, nó được tìm thấy tại 25 quốc gia khắp châu Phi, kéo dài từ Mali về phía đông tới Ethiopia và Tanzania. Quần thể bị cô lập cũng được tìm thấy ở một số vùng miền núi của sa mạc Sahara. Chúng sống ở xavan, thảo nguyên và rừng.
Khỉ đầu chó olive sinh sống thành từng nhóm từ 15 đến 150 con, bao gồm một vài con đực, nhiều con cái và con non của chúng. Mỗi con khỉ đầu chó có một thứ hạng xã hội ở trong nhóm.
Một lý do chính cho sự thành công cùa khỉ đầu chó ô liu là nhờ chúng là loài ăn tạp và giống như những con khỉ đầu chó khác, thực tế sẽ ăn bất cứ thứ gì. Như vậy, chúng có thể tìm thấy dinh dưỡng trong hầu hết mọi môi trường và có thể thích nghi với các chiến thuật kiếm ăn khác nhau.

Tham khảo

A
Động vật có vú Tây Phi
Động vật có vú Ethiopia
Động vật có vú Somalia
Động vật có vú Tanzania
Động vật có vú Uganda
Động vật được mô tả năm 1827
Động vật Đông Phi
Động vật Tây Phi
Động vật có vú châu Phi
Động vật có vú Burundi
Động vật có vú Cameroon
Động vật có vú Tchad
Động vật có vú Eritrea
Động vật có vú Kenya
Động vật có vú Rwanda
Động vật có vú Sudan
Động vật có vú Cộng hòa Trung Phi
Động vật có vú Cộng hòa dân chủ Congo
Động vật có vú Cộng hòa Congo
Cua cạn

Cua cạn hay Cua đất là tên gọi chỉ chung cho một số giống cua đã tiến hóa để sống chủ yếu trên đất liền. Những loài đặc trưng của cua đất gồm họ Gecarcinidae và Gecarcinucidae, cũng như một số loài cua từ các họ cua khác, chẳng hạn như Sesarma. Mặc dù thuật ngữ cua đất thường được sử dụng để có nghĩa là chỉ các loài trong họ Gecarcinidae. Cua đất thường phát triển từ cua nước ngọt, kể từ khi thay đổi sinh thái cần thiết để sống trong nước ngọt trước sự thích nghi cho cuộc sống trên cạn

Tổng quan
Không có sự phân biệt rõ ràng giữa cua thuộc nhóm sống trên "mặt đất" và "bán mặt đất" cũng không thể phân biệt giữa cua "bán mặt đất" và cua "thủy sản". Đây vẫn là những con cua thật sự, mặc dù ngay cả khi hầu hết cua đất thích nghi với môi trường sống trên mặt đất nhưng nó vẫn phải quay trở lại biển để đẻ trứng, hàng năm nó phải di cư ra biển. Sau gió mùa Ấn Độ Dương, cua đỏ đảo Christmas (Gecarcoidea natalis) di cư hàng loạt tạo thành một "thảm sống" cua. Các con cua có di chuyển lên đến 1,46 km (0.91 dặm) trong một ngày, và lên đến 4 km (2.5 dặm) tính chung.

Xem thêm
 Họ Cua đồng
 Cua nước ngọt
 Cua bể

Chú thích

Tham khảo

Phân thứ bộ Cua
Tên phổ biến ngành Chân đốt
Hươu chuột Philippines

Cheo cheo Philippines  (danh pháp hai phần: Tragulus nigricans) là một loài động vật guốc chẵn thuộc Họ Cheo cheo. Loài cheo cheo này phân bố ở Philippines. Chúng là loài động vật nhai lại và sinh hoạt vào ban đêm, đây là đặc hữu của Balabac và gần hòn đảo nhỏ hơn (Bugsuc và Ramos) về phía tây nam của Palawan ở Philippines. Nó dã được coi là một phân loài của con cheo cheo Napu (T. napu). Tuy nhiên, trong năm 2004 T. nigricans được tách ra khỏi T. napu làm thành một loài riêng của mình do sự khác biệt về hình thái hộp sọ (đo sọ).

Bên ngoài Philippines, chỉ có cheo cheo Philippines được nuôi nhốt ở sở thú Wroclaw ở Ba Lan.

Cheo cheo Philipin bị đe dọa do nhiều lý do khác nhau như săn bắn và bắt giữ cho buôn bán động vật hoang dã. Việc săn bắn cũng đã gây ra một sự suy giảm trong số lượng các cá nhân còn lại. Thịt được coi là một món ăn trên các đảo và da cũng được sử dụng để làm đồ da. Mặc dù không có bất kỳ ước tính thực sự của dân số cheo cheo Philippines cho đến nay, người ta giả định chúng đang bị suy giảm số lượng. Các thợ săn địa phương đã nhận xét rằng loài này đang trở nên khó khăn hơn để tìm. Lý do lớn nhất cho sự suy giảm là quá trình mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 

N
Động vật có vú Philippines
N
Động vật được mô tả năm 1892
Động vật đặc hữu Philippines
Động vật Palawan
Lý Biểu

Lý Biểu (chữ Hán: 李檦, ? - 560), tên tự là Linh Kiệt, người Tương Bình, Liêu Đông, tướng lĩnh nhà Tây Ngụy, em trai của Trụ quốc Lý Bật thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Làm tướng nhà Bắc Ngụy
Mình dài không đến 5 thước, tính quả quyết, lại can đảm, từ nhỏ đi theo Nhĩ Chu Vinh.

Năm Vĩnh An đầu tiên (528) thời Bắc Ngụy Hiếu Trang đế, ông được kiêm chức Biệt tướng, theo Vinh phá Nguyên Hạo, được bái Thảo nghịch tướng quân.

Khi Vinh bị hại, Biểu theo Nhĩ Chu Thiên Quang đưa vợ của Vinh chạy đến Hà Bắc. Lại theo Nhĩ Chu Triệu vào Lạc Dương, ban tước Phì Thành quận nam, dời làm đô đốc.

Năm Phổ Thái đầu tiên, Nguyên Thụ từ nước Lương về chiếm Tiếu Thành. Biểu theo Hành đài Phàn Tử Hộc đánh phá ông ta, dời làm Hữu tướng quân.

Khi Bắc Ngụy Hiếu Vũ đế chạy vào Quan Trung, Biểu cùng Đại đô đốc Nguyên Bân giao chiến với Cao Hoan ở Thành Cao, thua trận, cùng Bân chạy sang nước Lương. Lương Vũ đế đãi theo lễ tân khách, sau lại trốn về.

Làm tướng nhà Tây Ngụy
Năm Đại Thống đầu tiên (535) nhà Tây Ngụy, Biểu được thụ Phủ quân tướng quân, tiến phong Tấn Dương huyện tử, thực ấp 400 hộ, làm đô đốc trong trướng của Vũ Văn Thái, tham gia thu phục Hoằng Nông, đại thắng Sa Uyển.

Biểu vẫy sóc cưỡi ngựa, xung phong phá trận, náu mình giữa cái yên và bộ giáp. Kẻ địch trông thấy, đều nói: "Tránh xa thằng nhỏ này!" mà không biết mặt mũi của ông ra sao!? Vũ Văn Thái nghe tiếng Biểu dũng mãnh, nhưng chưa được thấy, đến lúc này thì than thở: "Có được can đảm như thế này, thì cần đến thân dài 8 thước làm gì!?" Nhờ công được tiến tước làm công, tăng ấp 400 hộ.

Lại theo Vũ Văn Quý giao chiến với tướng Đông Ngụy là bọn Nghiêu Hùng ở Toánh Xuyên, đều phá được. Triệu về làm Thái tử trung thứ tử.

Năm thứ 9 (543), tham chiến Mang Sơn, dời làm trì tiết, đại đô đốc.

Năm thứ 13 (547), bái Xa kị đại tướng quân, nghi đồng tam tư. Lại theo Lý Bật đánh dẹp Kê Hồ. Biểu công đã nhiều, được ban chức Bân Châu thứ sử, tăng ấp 300 hộ.

Năm thứ 15 (549), bái Phiếu kị đại tướng quân, Khai phủ nghi đồng tam tư.

Đầu thời Tây Ngụy Phế đế (552 – 554), theo Triệu Quý đánh Như Như, luận công cao nhất, được phong Phong Sơn huyện công, tăng ấp kể cả trước đây là 2100 hộ.

Bắc Chu Hiếu Mẫn đế lên ngôi, tiến vị đại tướng quân. Đầu những năm Vũ Thành (557 -560) thời Minh đế, theo Đậu Lư Ninh chinh phạt Kê Hồ, đại thắng trở về, tiến tước Nhữ Nam quận công. Ra làm tổng quản Duyên, Tuy, Đan 3 châu chư quân sự, Duyên Châu thứ sử.

Năm thứ 4 (560), ông mất ở trấn, tặng Hằng, Sóc,… 5 châu thứ sử. Lý Biểu không có con, triều đình lấy con của Lý Bật là Xuân kế tự ông.

Tham khảo
 Chu thư

Chú thích

Tướng nhà Bắc Ngụy
Tướng nhà Tây Ngụy
Người Liêu Ninh
Năm sinh thiếu
Mất năm 560
Tướng nhà Bắc Chu
Phạm Dương Mại I

Phạm Dương Mại I (tiếng Hán: 范阳迈—世, ?-430) tên thật là Văn Dịch, là vua của Chăm Pa từ năm 420 đến năm 430.

Trị vì 
Sau nhiều năm gặp khó khăn về vấn đề nội bộ, Mại lật đổ vương triều trước đó để lên ngai vàng vào năm 421. Năm 425, người Trung Quốc từ miền bắc đã tiến đánh và đánh bại quân Chăm Pa và buộc người Chăm phải nộp cống nạp hàng năm.

Tham khảo 

Vua Chăm Pa
Mất năm 431
Phạm Văn Tẩn

Phạm Văn Tán (chữ Hán: 范文贊, ?-510?), còn có tên gọi khác là Phạm Văn Tẩn, Phạm Văn Tổn, là vua Chăm Pa từ 498 đến năm 510. Thân phụ Phạm Văn Tẩn là Phạm Chư Nông bị bão đánh chìm trong một chuyến đi sang Nam Tề, Phạm Văn Tẩn trở thành vị tân vương của Chăm Pa.

Vua Chăm Pa
Trận Torino

Cuộc vây hãm Torino do Công tước Orléans và Thống chế De la Feuillade phát động từ tháng 5 cho tháng 9 năm 1706 nhằm vào thành phố Torino của Công quốc Savoia trong cuộc Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha. Trước tình hình đó, Tổng tư lệnh Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh là Vương công Eugène de Savoie-Carignan đã tổ chức một cuộc hành binh hiển hách về cứu nguy Turin, và hợp binh với Quận công xứ Savoia. Không thể chọc thủng hệ thống phòng ngựu của Turin hoặc là buộc thành phố này phải đầu hàng, quân đội Pháp bị quân cứu viện của hai ông tấn công vào ngày 7 tháng 9 và đánh tan tác trong Trận Stura. Bất chấp ưu thế vượt trội về quân số của Pháp, quân đội Đồng minh đã gây cho cho quân Pháp thiệt hại rất lớn trong một chiến dịch có thể được xem là huy hoàng nhất trong cuộc chiến (ngay cả Thống chế Ferdinand de Marsin của Pháp cũng bị bắt làm tù binh ở Stura). Quân Pháp buộc phải bỏ vây Turin và bắt đầu rút chạy khỏi miền Bắc Ý. Cùng với thảm họa đương thời của quân Pháp tại Flanders—khi mà một lực lượng của Pháp bị Quận công Marlborough của Anh tiêu diệt hoàn toàn trong trận Ramillies—trận Turin đã đánh dấu năm 1706 là "năm thảm họa" (annus horribilis) của Pháp dưới thời vua Louis XIV.

Thắng lợi quyết định của Eugène tại Torino tại đã góp phần mang lại tiếng tăm cho ông như một chỉ huy quân sự tài năng. Trận đánh đã khẳng định quyền làm chủ của quân Đồng minh trên toàn vùng Milano và Lombardia, dứt điểm được mặt trận Ý của cuộc chiến. Ngoài ra, do đã đóng một vai trò hết sức quan trọng trong chiến thắng Torino, thanh thế của quân đội Phổ cũng như người chỉ huy của họ là Leopold I xứ Anhalt-Dessau gia tăng đáng kể.

Chú thích

Tham khảo
 Lynn, John A. The Wars of Louis XIV, 1667–1714. Longman, (1999). ISBN 0-582-05629-2
 Henry Kamen, Who's who in Europe, 1450-1750, Routledge, 2000. ISBN 0-415-14727-1.
 Ellen Judy Wilson, Peter Hanns Reill, Encyclopedia Of The Enlightenment, Infobase Publishing, 01-08-2004. ISBN 0-8160-5335-9.
 Spencer C. Tucker, A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East, ABC-CLIO, 23-12-2009. ISBN 1-85109-672-8.
 Edward Sylvester Ellis, Augustus R. Keller, Charles Francis Horne, History of the German people from the first authentic annals to the present time, Tập 9, International Historical Society, 1916.
 Frederick II (King of Prussia), Memoirs of the house of Brandenburg: From the earliest accounts, to the death of Frederick I. King of Prussia, Printed for J. Nourse, 1751. ISBN
 The New American encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Tập 7, D. Appleton, 1872.

Liên kết ngoài 
Pages about the siege  
Pietro Micca and Siege of Turin Museum  

Turin
Turin
Turin
Turin
Turin
Xung đột 1706
Pháp năm 1706
Ý năm 1706
Những trận đánh lớn trong lịch sử
Lịch sử Turin
Xung đột năm 1706
Sambhuvarman

Sambhuvarman (chữ Hán: 商菩跋摩 / Thương-bồ-bạt-ma, 范梵志 / Phạm-phạn-chí; ? - 629) là quốc vương Lâm Ấp trong giai đoạn 572 - 605 và Chăm Pa ở giai đoạn 605 - 629. Hành trạng của ông được xác thực bởi Nam sử và Tùy thư.

Tiểu sử
Sambhuvarman đăng cơ vào năm 572, sau khi cha ông là Rudravarman I băng hà. Dưới sự thống trị của Sambhuvarman, xã hội Lâm Ấp đạt tới đỉnh thịnh, văn hóa của nó bắt đầu lan tỏa khắp Đông Nam Á. Như phải trả giá cho sự hưng vượng, Lâm Ấp trở thành miếng mồi ngon mà các nước lân cận thèm thuồng. Vào năm 598, nhà Tùy viện cớ Sambhuvarman xao nhãng việc tuế cống để khởi binh tiến đánh. Quân lực ít ỏi lâu ngày không thao luyện của Sambhuvarman khó kháng cự nổi đạo quân hùng hậu của từ phương bắc. Nhà Tùy đô hộ Bắc phần của Lâm Ấp (tương ứng khu vực Thừa Thiên trở ra Bắc), cất đặt quan thứ sử Ôn Phóng Chi và đại tướng Giao Tuấn để trấn thủ, lại chia xứ này thành ba lãnh địa Đảng Châu, Nông Châu, Xung Châu. Nhưng chưa thực an tâm, đến năm 605, nhà Tùy lại sai tướng Lưu Phương phát động một cuộc tổng công kích nhằm kinh đô Kandapurpura. Thành quách kiên cố này hoàn toàn bị hủy diệt sau nhiều tháng giao tranh. Từ thời điểm đó, vương quốc Lâm Ấp chính thức cáo chung sau 4 thế kỷ tồn tại.

Tuy nhiên, vua Sambhuvarman quyết bỏ kinh đô chạy ra biển xuôi thuyền vào Nam. Tại địa phận nay là tỉnh Quảng Nam, ông dựng lại một quốc gia mới, sự kiện này được Nam sử gọi là Biệt lập kiến quốc (別建國邑). Sambhuvarman hạ lệnh gấp rút xây tân đô Simhapura, lại đặt tên nước là Champa, theo tên một loài hoa đẹp mọc nhiều ở Nam Trung Bộ và ngỏ ý khai sáng thời đại mới. Vào khoảng thời gian này, Sambhuvarman bắt đầu cho dựng lại khu đền Bhadresvara bằng gạch cho kiên cố và đường bệ hơn để làm chốn níu giữ tâm linh cho thần dân, ngôi đền này vốn bằng gỗ và đã bị hủy hoại trong chiến tranh.

Sau khoảng 10 năm từ khi mất cố đô Kandapurpura, thừa thế nhà Tùy suy yếu, Sambhuvarman phát động một chiến dịch nhằm thu hồi các lãnh địa phương Bắc và thành công. Các vua nối nghiệp Sambhuvarman tiếp tục bành trướng lãnh thổ về phía Nam, vốn là nơi cư trú của các bộ lạc Cau.

Dấu ấn
Di tích thánh địa Mỹ Sơn gắn liền với công nghiệp lập quốc Chăm Pa của vua Sambhuvarman, ông cũng là lãnh tụ Chăm Pa khởi xướng việc dựng đền thờ cho chính mình nhằm coi vua như một á thần.

Xem thêm
 Rudravarman I
 Kanharpadharma
 Ôn Phóng Chi
 Giao Tuấn
 Lưu Phương

Chú thích

Vua Chăm Pa
Adaina primulacea

Adaina primulacea là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở đảo Taboga ở vịnh Panama, Costa Rica và nam Florida. Nó có lẽ là phổ biến rộng rãi trên khắp các Tân Nhiệt đớ, bao gồm cả Tây Ấn và Trung và Nam Mỹ.

Chiều dài của cánh trước là 6–7 mm cho con đực và 7–8 mm đối với con cái. Các cánh trước màu vàng rơm. Các cánh sau có màu xám vàng và các vân màu trắng vàng.

Con trưởng thành có sải cánh dài mm. Con trưởng thành bay vào tháng 9 và 12 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Chromolaena odorata.

Chú thích

Tham khảo
 

Adaina
Adaina ambrosiae

Adaina ambrosiae là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở California đông đến Florida và phía bắc Ontario. Nó còn được gọi từ Bermuda, Costa Rica, Jamaica, Puerto Rico và quần đảo Virgin. Con trưởng thành có sải cánh dài 13–17 mm. Cánh trước màu trắng hơi nâu và các đốm nâu đậm. Cánh sau và viền màu xám. Con trưởng thành bay vào các tháng trong năm ở phía nam khu vực phân bố. Ấu trùng ăn các loài thực vật Ambrosia artemissiifolia, Ambrosia acanthicarpa, Ambrosia chamissonis, Ambrosia confertiflora, Ambrosia dumosa, Ambrosia eriocentra, Ambrosia cumanensis, Pluchea rosea, Melanthera nivea, Helianthus annuus, Helianthus tuberosa, Xanthium strumarium và Cynara scolymus. Ấu trùng ăn hết thịt lá và làm trơ gân lá cây chủ.

Chú thích

Tham khảo
 

Adaina
Adaina beckeri

Adaina beckeri là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Costa Rica,,Belize, Colombia và Ecuador. Con trưởng thành có sải cánh dài 12–15 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5, 9 và 10 trong năm. Cánh trước màu trắng son và các đốm màu nâu nhạt. Cánh sau và rìa màu nâu xám. Ấu trùng ăn các loài thực vật.

Chú thích

Tham khảo
 

Adaina
Adaina bernardi

Adaina bernardi là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Costa Rica và México. Con trưởng thành có sải cánh dài 15 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7,8, 12 trong năm. Cánh trước màu trắng vàng nhạt với các đốm nâu và rìa xám, phía dưới màu nâu. Cánh sau màu nâu xám với rìa xám, phía dưới màu nâu.

Chú thích

Tham khảo
 

Adaina