Tà Lài

Tà Lài là một xã thuộc thành phố Đồng Nai, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Tà Lài là một xã nằm ở phía Đông của thành phố Đồng Nai, cách phường Trấn Biên khoảng 110 km về phía Đông Bắc, thuộc khu vực Tân Phú trước đây, có vị trí địa lý:

 Phía Bắc giáp với xã Đắc Lua
 Phía Đông giáp với xã Nam Cát Tiên
 Phía Nam giáp với phường Tân Phú và xã Phú Vinh
 Phía Tây giáp với xã Thanh Sơn

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Tà Lài sau sắp xếp có diện tích 83,3 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 34.158 người, mật độ dân số đạt  người/km²(số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Dân cư sống ở Tà Lài hầu hết đều là người dân tộc thiểu số, chủ yếu là 2 dân tộc Mạ và S'tiêng.

Hành chính 
Xã Tà Lài được chia thành các ấp: 1 Tà Lài, 2 Tà Lài, 3 Tà Lài, 4 Tà Lài, 5 Tà Lài, 1 Phú Lập, 2 Phú Lập, 3 Phú Lập, 4 Phú Lập, 5 Phú Lập, 6 Phú Lập, 7 Phú Lập, 1 Phú Thịnh, 2 Phú Thịnh, 3 Phú Thịnh, 4 Phú Thịnh, 5 Phú Thịnh, 6 Phú Thịnh, 7 Phú Thịnh.

Lịch sử 
"Tà Lài" là tên phiên âm từ tiếng của người Mạ dùng để chỉ đến làng R’lài. Trong các văn bản của chính quyền thực dân Pháp, cái tên "Tà Lài" được viết là "Ta-lai". Tên gọi Tà Lài xuất hiện trong thế kỷ XX, gắn với các địa danh hành chính có địa bàn khá rộng, cấp tổng, quận, trải quan nhiều thời kỳ thuộc các tỉnh Bình Tuy, Phước Bình, Đồng Nai Thượng, Xuân Lộc, Long Khánh, Định Quán, Tân Phú. Ngày 24/7/1957, chính quyền Sài Gòn ra Nghị định 131/BNV/HC liên quan tỉnh Long Khánh, trong đó Q.Định Quán có 2 tổng: Bình Tuy và Tà Lài.

Từ sau năm 1976, vùng Tà Lài nằm trên các xã Phú Lộc và Phú Lập, đều thuộc huyện Tân Phú.

Năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 190-HĐBT về việc thành lập 4 xã: Dak Lua, Nam Cát Tiên, Núi Tượng, Phú An tại vùng kinh tế mới thuộc huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai. Theo đó, thành lập xã Núi Tượng thuộc vùng kinh tế mới.

Ngày 10 tháng 4 năm 1991, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 107-HĐBT về việc chia các huyện Xuân Lộc và Tân Phú thành 4 huyện lấy tên là huyện Xuân Lộc, huyện Long Khánh, huyện Tân Phú và huyện Định Quán của tỉnh Đồng Nai. Theo đó, tái lập huyện Định Quán trên cơ sở thị trấn Định Quán và 6 xã gồm: Phú Cường, Phú Hoa, Phú Hòa, Phú Ngọc, Phú Túc, Suối Nho của huyện Tân Phú tách ra. Từ đó, các xã Núi Tượng, Phú Lập và Phú Lộc thuộc huyện Tân Phú, đồng thời Phú Lộc cũng là huyện lỵ của huyện Tân Phú.

Ngày 15 tháng 9 năm 1992, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định 593/QĐ-TCCP về việc điều chỉnh địa giới thành lập xã, thị trấn thuộc các huyện Tân Phú, Xuân Lộc và Long Khánh của tỉnh Đồng Nai. Theo đó chia xã Phú Lộc thành xã Phú Lộc, xã Trà Cổ và thị trấn Tân Phú. Khi đó, thị trấn Tân Phú trở thành huyện lỵ của huyện Tân Phú.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 109-CP về việc tái lập huyện Vĩnh Cửu; điều chỉnh địa giới một số xã phường thuộc thành phố Biên Hòa và các huyện Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch, Tân Phú, Thống Nhất, Xuân Lộc của tỉnh Đồng Nai. Theo đó:

 Chia xã Phú Lộc thành 2 xã: Phú Lộc và Phú Thịnh
 Chia xã Phú Lập thành 2 xã: Phú Lập và Tà Lài

Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1194/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó:

 Điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên là 15,26 km², quy mô dân số là 3.686 người của xã Núi Tượng để nhập vào xã Phú Lập. Sau khi điều chỉnh, xã Phú Lập có diện tích tự nhiên là 29,55 km² và quy mô dân số là 12.055 người
 Nhập toàn bộ phần còn lại của diện tích tự nhiên là 8,18 km², quy mô dân số là 3.235 người của xã Núi Tượng vào xã Nam Cát Tiên. Sau khi nhập, xã Nam Cát Tiên có diện tích tự nhiên là 30,58 km² và quy mô dân số là 10.331 người

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Phú Thịnh, Phú Lập và Tà Lài (huyện Tân Phú) thành xã mới có tên gọi là xã Tà Lài.

Ngày 24 tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 30 tháng 4 năm 2026). Từ đó, xã Tà Lài thuộc thành phố Đồng Nai.

Chú thích

Tham khảo