Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Cao Ly Nhân Tông

Cao Ly Nhân Tông (Hangul: 고려 인종, chữ Hán: 高麗 睿宗; 29 tháng 10 năm 1109 – 10 tháng 4 năm 1146, trị vì 1122 – 1146) là quốc vương thứ 17 của Cao Ly. Ông là con trai của Cao Ly Duệ Tông và Thuận Đức Vương hậu. Ông có tên húy là Vương Khải (王楷, 왕해, Wang Hae), tên chữ là Nhân Biểu (仁表, 인표, Inpyo).

Trong phần lớn thời gian trị vì của ông, triều đình do Lý Tư Khiêm thống trị, tức nhạc phụ của ông, cũng đồng thời là ngoại tổ phụ, và các thành viên khác của gia tộc Lý tại Gyeongwon. Sau khi Nhân Tông cố gắng đoạt lại quyền lực, Lý Tư Khiêm đã tiến hành chính biến năm 1126. Với sự giúp đỡ của các lãnh đạo các châu, Nhân Tông đã chiến thắng vào năm 1127. Năm 1135, Nhân Tông đối mặt với một cuộc nổi dậy khác của nhà sư Diệu Thanh (Myo Cheong).

Năm 1145, Nhân Tông ra lệnh biên soạn Tam quốc sử ký, một bộ sử về thời kỳ Tam Quốc Triều Tiên và Tân La Thống nhất.

Ông hưởng dương 37 tuổi, truy thụy là Khắc An Cung Hiếu Đại vương (克安恭孝大王), táng tại Trường lăng (長陵). Con trưởng của ông kế vị, tức Cao Ly Nghị Tông.

Gia đình 
 Cha: Cao Ly Duệ Tông Vương Vũ.
 Mẹ: Thuận Đức Vương hậu Lý thị (순덕왕후 이씨; ? – 1118), là con gái của Lý Tư Khiêm, chị của Nhân Tông Phế phi, họ hàng xa với Nhân Duệ Vương hậu. Sơ phong Diên Đức Cung chủ (延德宮主), thăng Vương phi (1114). Khi mất được truy thụy Thuần Đức, Nhân Tông tôn thụy Văn Kính Vương thái hậu (文敬王太后).

Hậu phi 
 Phế phi Lý thị (mất 1139) (이폐비; ? – 1139), con gái thứ ba của Lý Tư Khiêm, cũng là dì ruột của Nhân Tông. Nguyên phong Vương phi. Sau sự biến của Lý Tư Khiêm thì bị phế truất.
 Phế phi Lý thị (이폐비; ? – 1195), con gái thứ tư của Lý Tư Khiêm. Bị phế cùng người chị.
 Cung Duệ Vương hậu (공예태후; 1109 – 1183), là con gái của Trung thư lệnh Nhâm Nguyên Hậu và Thần Hàn Quốc đại phu nhân Lý thị.
 Tuyên Bình Vương hậu (선평왕후; ? – 1178), con gái của Bộ binh thượng thư Kim Tuyền. Nghị Tông tấn tôn Vương thái hậu (1148), khi mất truy thụy Tuyên Bình.

Hậu duệ 
Tất cả đều là con của Cung Duệ Vương hậu.
 Cao Ly Nghị Tông Vương Hiện (고려 의종 왕현; 1127 – 1173).
 Đại Ninh hầu Vương Cảnh (대령후 왕경; 1130 – ?), bị sát hại.
 Cao Ly Minh Tông Vương Hạo (고려 명종 왕호; 1131 – 1202).
 Nguyên Kính quốc sư Vương Huyền Hy (원경국사; ? – 1183), xuất gia. Tên khác là Trùng Hy.
 Cao Ly Thần Tông Vương Trác (고려 신종 왕탁; 1144 – 1204).
 Thừa Khánh Công chúa (승경궁주; ? – 1158), lấy Cung Hóa hầu Vương Anh, chắt nội Văn Tông
 Đức Ninh Công chúa (덕녕궁주; ? – 1192), lấy Giang Mục công Vương Giam, cháu nội Túc Tông
 Xương Lạc Công chúa (창락궁주; ? – 1216), lấy em họ Tín An hầu Vương Thành (cháu nội Duệ Tông), sinh Nguyên Đức Vương hậu, vương hậu của Cao Ly Khang Tông.
 Vĩnh Hòa Công chúa (영화궁주; 1141 – 1208), lấy Thiệu Thành hầu Vương Củng.

Xem thêm 
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo 

Vua Cao Ly
Sinh năm 1109
Mất năm 1146
Cao Ly Nghị Tông

Cao Ly Nghị Tông (Hangul: 고려 의종, chữ Hán: 高麗 毅宗; 23 tháng 5 năm 1127 – 7 tháng 11 năm 1173, trị vì 1146 – 1170) là quốc vương thứ 18 của Cao Ly. Ông là con trai cả của Cao Ly Nhân Tông và Cung Duệ Vương hậu, anh của Cao Ly Minh Tông và Cao Ly Thần Tông. Ông húy là Vương Hiện (왕현; 王晛), tên khác là Vương Triệt (왕철; 王澈), tự Nhật Thăng (일승; 日升).

Ông đã vinh danh những quan văn của mình bằng nhiều nghi lễ song lại không ưa các võ quan. Ông thường buộc họ phải tham gia thi đấu võ thuật giải trí cho mình và các quan văn, cũng như trao cho họ một phần nhỏ nhặt khi phân lãnh địa. Ông cũng thường say rượu, và khi đó lại tiếp tục chọc giận các chiến binh.

Cuối cùng, vào mùa thu năm 1170, sau khi bị phân biệt đối xử liên tục, cơn giận dữ của các quan võ đã biến thành hành động. Ba chiến binh là Trịnh Trọng Phu (郑仲夫), Lý Nghĩa Phương (李義方), Lý Cao (李高) và những người khác đã nổi dậy, sát hại các quan văn, phế truất vua Nghị Tông và đưa vương đệ Vương Hạo lên ngôi, tức Cao Ly Minh Tông.

Nghị Tông bị ép uống rượu độc tại chùa Khôn Nguyên (坤元寺), thi thể ông được chôn vội tại một góc trong khuôn viên chùa, về sau được cải táng tại Hy lăng (禧陵). Thụy hiệu Cương Quả Trang Hiếu Đại Vương (剛果莊孝大王).

Gia đình 
 Cha: Cao Ly Nhân Tông.
 Mẹ: Cung Duệ Vương hậu.
 Vương đệ:
 Cao Ly Minh Tông Vương Hạo.
 Cao Ly Thần Tông Vương Trác.

Thê tử 
 Trang Kính Vương hậu Kim thị (장경 왕후 김씨), con gái của Giang Lăng công Vương Uẩn. Uẩn là chắt nội của Cao Ly Văn Tông và là cháu nội của Tương Hiến vương Vương Đào. Kim thị cưới ông khi còn là Thái tử, khi ông lên ngôi phong bà làm Hưng Đức Cung chủ (興德宮主). Thụy Huệ Tư Trang Kính Vương hậu (惠資莊敬王后). Bà là chị của Minh Tông Quang Tĩnh Vương hậu và Thần Tông Tuyên Tĩnh Vương hậu.
 Hiếu Linh Thái tử Vương Kỳ (효령태자 왕기; 1149 – ?), lấy con gái của Đức Ninh Công chúa (em gái của Nhân Tông). Sau khi phụ hoàng bị phế truất, thái tử cùng cha bị lưu đày tới huyện Trân Đảo. Không rõ kết cục.
 Kính Đức Cung chúa (경덕궁주), lấy Tư không Vương Bình.
 An Trinh Cung chúa (안정궁주), lấy Hàm Ninh bá Vương Phác.
 Hòa Thuận Cung chúa (화순궁주), lấy Quảng Lăng công Vương Miễn.
 Trang Tuyên Vương hậu (장선왕후), con gái của Thôi Sự Đoan.
 Cung nhân Vũ Bỉ (무비).

Xem thêm 
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Sinh năm 1127
Mất năm 1173
Nhà lãnh đạo bị đảo chính lật đổ
Cao Ly Khang Tông

Cao Ly Khang Tông (Hangul: 고려 강종, chữ Hán: 高麗 康宗; 10 tháng 5 năm 1152 – 26 tháng 8 năm 1213, trị vì 1211 – 1213) là quốc vương thứ 22 của vương triều Cao Ly tại Triều Tiên. Ông là con trai cả của Cao Ly Minh Tông, em họ của Cao Ly Hi Tông. Ông có tên húy là Vương Ngô (왕오, 王祦) hay Vương Thọ (왕숙, 王璹), tên tự là Đại Chủy (대수, 大菙).

Khang Tông được xác định là người kế vị vào năm 1173. Năm 1197, ông và phụ vương đã bị tướng là Thôi Trung Hiến (Choe Chung-heon) đưa đến đảo Ganghwa (Giang Hoa). Năm 1210 Khang Tông trở về kinh đô Khai Thành, và được Hi Tông ban cho một tước hiệu vương thất vào năm sau. Sau khi họ Thôi kéo Hi Tông ra khỏi khai vàng, ông được đưa lên ngôi.

Khang Tông ở ngôi 2 năm thì băng, được táng tại Hậu lăng (厚陵), thuộc địa phận Hyŏnhwa-ri, Kaepung, Hwanghae Nam, Bắc Triều Tiên ngày nay. Thụy hiệu Tuấn Triết Văn Liệt Đản Thông Minh Hiến Di Mưu Mục Thanh Nguyên Hiếu Đại Vương (浚哲文烈亶聰明憲貽謀穆清元孝大王). Ông thọ 61 tuổi.

Gia đình 
 Cha: Cao Ly Minh Tông.
 Mẹ: Quang Tĩnh Vương hậu (광정왕후), con gái của Giang Lăng công Vương Uẩn. Uẩn là chắt nội của Cao Ly Văn Tông và là cháu nội của Tương Hiến vương Vương Đào. Bà nguyên phong Nghĩa Tịnh Vương hậu (義靜王后; 의정왕후). Khang Tông truy phong Quang Tĩnh Thái hậu (光靖太后; 광정태후). Bà là em của Nghị Tông Trang Kính Vương hậu và là chị của Thần Tông Tuyên Tĩnh Vương hậu.
 Thê tử:
 Tư Bình Vương hậu (사평왕후), con gái của phiến quân Lý Nghĩa Phương. Năm Minh Tông thứ 4 (1174), bà được phong làm Thái tử phi, sau đó bị phế truất, được truy phong Vương hậu.
 Thọ Ninh Cung chủ (수령궁주), lấy Hà Nguyên công Vương Xuân (하원공 왕춘).
 Nguyên Đức Vương hậu (원덕왕후; 1161 – 1239), cháu ngoại của Cao Ly Nhân Tông. Năm Minh Tông thứ 5 (1175), bà được sắc phong Thái tử phi. Vào năm Khang Tông đầu tiên, bà tiếp tục được sắc phong Diên Đức Cung chủ (延德宮主)..
 Cao Ly Cao Tông (고려 고종; 1192 – 1259).
 Thứ phi không rõ danh tính.
 Tĩnh Hòa Trạch chủ (정화택주), lấy loạn thần Thôi Trung Hiến, sinh Thôi Cầu.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo 

Vua Cao Ly
Sinh năm 1152
Mất năm 1213
Cao Ly Trung Túc Vương

Cao Ly Trung Túc Vương (Hangul: 고려 충숙왕; chữ Hán: 高麗 忠肅王; 30 tháng 7 năm 1294 – 3 tháng 5 năm 1339, trị vì 1313 – 1330 và 1332 – 1339), là vua thứ 27 của vương triều Cao Ly tại Triều Tiên. Túc Vương húy là Vương Đào (왕도, 王燾), tự Nghi Hiếu (의효, 宜孝), tên Mông Cổ là A Lạt Thắc Nột Thất Lý (阿剌忒訥失里).

Ông là con trai của Cao Ly Trung Tuyên Vương và Ý phi Dã Tốc Chân.

Năm 1313, Trung Tuyên Vương buộc phải thoái vị và đã nhường ngôi cho Trung Túc Vương. Túc Vương chưa có con trai nên một tông thất là Vương Cảo (왕고, 王暠) đã nhận vị Thế tử và sang Trung Quốc làm con tin. Vương Cảo là con của Giang Dương công Vương Tư và là cháu nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.

Năm 1321, Trung Túc Vương đã có con trai là Trung Huệ Vương. Điều này khiến cho Thế tử Vương Cảo bị phế và đã lập liên minh với Nguyên Anh Tông bắt giam Trung Túc Vương. Tuy nhiên, Nguyên Anh Tông đã bị ám sát vào năm 1323 và kế hoạch bị hủy bỏ.

Túc Vương được quay về nước năm 1325, nhường ngôi cho Trung Huệ Vương vào 5 năm sau. Tuy nhiên, Trung Túc Vương đã phục vị hai năm sau đó do Trung Huệ Vương bị nhà Nguyên lật đổ.

Trung Túc Vương mất năm 1339, truy thụy là Trung Túc Ý Hiếu Đại Vương (忠肅懿孝大王), táng tại Nghị lăng (毅陵). Trung Huệ Vương tái lên ngôi lần 2.

Gia đình 
 Cha: Cao Ly Trung Tuyên Vương (고려 충선왕; 20 tháng 10 năm 1275 – 23 tháng 6 năm 1325).
 Mẹ: Ý phi Dã Tốc Chân (의비 야속진; ? – 1316).
 Hậu phi và con cái:
Cung Nguyên Vương hậu Hồng thị (공원왕후 홍씨; 1298 – 1380). Bà là con gái của Phủ viện quân Hồng Khuê và phu nhân Kim thị, là em ruột của Trung Tuyên Vương Thuận Hòa Viện phi. Nguyên phong Đức phi rồi tấn phong Vương hậu, truy thụy Minh Đức Thái hậu (明德太后).
Trung Huệ Vương (고려 충혜왕; 22 tháng 2 năm 1315 – 30 tháng 1 năm 1344)
Cung Mẫn Vương (고려 공민왕; 23 tháng 5 năm 1330 – 27 tháng 10 năm 1374)
Diệc Liên Chân Bát Lạp (정화공주; ? – 1319), Bột Nhi Chỉ Cân thị,  một tông thất nữ của nhà Nguyên, tên là Diệc Liên Chân Bát Lạp (亦憐真八剌). Truy thụy Tĩnh Hòa Cung chủ (靖和公主), nhà Nguyên truy phong Bộc Quốc Trưởng công chúa (濮国長公主, 복국장공주).
Kim Đồng Thực Liên (조국장공주; 1308 – 1325), Bột Nhi Chỉ Cân thị, tông thất nữ của nhà Nguyên, con gái của Ngụy vương A Mộc Ca (阿木哥) và là cháu nội của Đáp Lạt Ma Bát Lạt. Truy phong Tào Quốc Trưởng công chúa (曹國長公主).
Long Sơn Nguyên tử (용산원자; 1325 – 1341), không rõ tên, bất hòa với Trung Huệ Vương. Mất sớm tại Trung Quốc, được đem về Cao Ly mai táng sau đó.
Bách Nhan Hốt Đô (경화공주/慶華公主; ? – 1344), tên thật là Bách Nhan Hốt Đô (伯顔忽都), người Mông Cổ. Huệ Vương trong một lần say xỉn đã cưỡng hiếp bà, bị bà thuật lại với vua Nguyên. Năm 1343, Huệ Vương bị giải về Trung Quốc. Bà mất cùng năm với Huệ Vương, được truy thụy Túc Cung Huy Ninh Cung chúa (肃恭徽宁公主).
Quyền Thọ phi (권수비/權壽妃; ? – 1340), con gái của Quyền Liêm. Thọ phi vốn đã có 1 đời chồng, năm 1335 nhập cung, được phong Thọ phi.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo 

 
 Kang Jae–eun – Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism

Vua Cao Ly
Sinh năm 1294
Mất năm 1339
Năm sinh không rõ
Thái thượng vương
Cao Ly Trung Định Vương

Cao Ly Trung Định Vương (Hangul: 고려 충정왕, chữ Hán: 高麗 忠定王; 1338 – 23 tháng 3 năm 1352, trị vì 1348 – 1351) là quốc vương thứ 30 của Cao Ly. Ông có tên Mông Cổ là Mê Tư Giám Đóa Nhi Chỉ (迷思监朵儿只, Mishgan Dorji) và tên húy là Vương Chi (왕저, 王胝).

Định Vương là con trai thứ của Trung Huệ Vương và là em cùng cha với Trung Mục Vương. Mẹ ông là Doãn Hi phi, con gái của Doãn Kế Quân và phu nhân họ Mẫn.

Ông lên ngôi từ năm 10 tuổi. Trong thời gian trị vì của ông, việc triều chính được kiểm soát bởi những họ hàng hùng mạnh của vương thất, bao gồm cả người bà con bên ngoại của ông là Doãn Trạch (尹澤) và Mẫn Tế (閔霽). Ngoài ra, vương quốc cũng phải hứng chịu các cuộc tấn công nghiêm trọng của giặc Uy khấu từ năm 1349.

Thúc phụ của Định Vương là Vương Kì đã bảo vệ lợi ích của vương quốc và đã kết hôn với công chúa nhà Nguyên là Lỗ Quốc Đại Trưởng công chúa. Ngay sau đó, Trung Định Vương bị phế truất và Vương Kì lên ngôi, trở thành Cung Mẫn Vương.

Định Vương bị đày đến đảo Giang Hoa, và mất một năm sau đó, được chôn cất tại Thông lăng (聰陵), chỉ được truy thụy là Trung Định Đại Vương (忠定大王).

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo 

Vua Cao Ly
Sinh năm 1338
Mất năm 1351
Mất năm 1352
Vua chết trẻ
Cao Ly Xương Vương

Cao Ly Xương Vương (Hangul: 고려 창왕; chữ Hán: 高麗 昌王; 6 tháng 9 năm 1381 – 31 tháng 12 năm 1389, trị vì 1388 – 1389) là quốc vương thứ 33 và là vua lên ngôi khi trẻ tuổi nhất trong lịch sử Cao Ly. Ông là con trai của Cao Ly U Vương và Cẩn phi họ Lý, có húy là Xương. Cũng như phụ vương, ông không được truy tôn thụy hiệu.

U Vương đã bị buộc phải thoái vị sau cuộc binh biến của Lý Thành Quế và năm 1388, và Xương Vương lên ngôi để kế vị phụ vương. Song Lý Thành Quế đã kiểm soát toàn bộ quân binh, Xương Vương sau đó bị đày đến đảo Giang Hoa cùng U Vương và kế vị là Cao Ly Cung Nhượng Vương, do ông không được coi là có dòng máu vương thất thực sự.

Xương Vương cùng với phụ thân là U Vương bị đầu độc một thời gian ngắn sau khi Cung Nhượng Vương lên ngôi. Khi ấy, ông mới 8 tuổi.

Xem thêm 
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo 

Vua Cao Ly
Mất năm 1389
Cung Nhượng Vương

Cao Ly Cung Nhượng Vương (Hangul: 공양왕, chữ Hán: 恭讓王; 9 tháng 3 năm 1345 – 17 tháng 5 năm 1394, trị vì 1389 – 1392) là quốc vương thứ 34 và cuối cùng của Cao Ly. Ông bị Lý Thành Quế lật đổ, người mà sau đó thành lập nên vương triều Triều Tiên. Ông có tên húy là Vương Diêu (hoặc Dao; 왕요, 王搖)

Cung Nhượng Vương là hậu duệ đời thứ 7 của Cao Ly Thần Tông, là con trai của Vương Huân (왕균). Năm 1389, những người ủng hộ của Lý Thành Quế đã truất ngôi Xương Vương và đưa Cũng Nhượng Vương lên thay thế. Bè cánh này mới chính là những người nắm quyền trong thời gian trị vì ngắn ngủi của Cung Nhượng, bao gồm cả việc hành thích hai vị vua trước đó là U Vương và Xương Vương.

Sau khi ám sát Trịnh Mộng Chu, người ủng hộ chính yếu cuối cùng của các vua Cao Ly, Cung Nhượng Vương bị lật đổ và triều đại Cao Ly đi đến hồi kết. Ông cùng vợ bị Lý Thành Quế sát hại tại Giang Hoa.

Gia quyến 
 Cha: Diên Đức Phủ viện đại quân Vương Huân (연덕부원대군 왕훈, 延德府院大君 王塤).
 Mẹ: Quốc đại phi Vương thị (국대비 왕씨, 國大妃王氏), chắt nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.

 Vợ: Thuận phi Lư thị (노순비, 順妃盧; ? – 1394), con gái của Lư Chân (盧稹), bị giết cùng Nhượng Vương.
 Con cái:
 Định Thành quân Vương Thích (정성군 왕석, 定城君 王奭; ? – 1394), vợ là Lý phu nhân, đều bị giết. 
 Túc Ninh Cung chúa (숙녕궁주, 肅寧宮主), lấy Vương Tập (왕집, 王緝). 
 Trinh Tín Cung chúa (정신궁주, 貞信宮主; ? – 1421), lấy Vũ Thành Phạm (우성범, 禹成範). 
 Kính Hòa Cung chúa (경화궁주, 敬和宮主), lấy Khương Hoài Quý (강회계, 姜淮季).

Xem thêm 
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Chú thích 

Vua Cao Ly
Sinh năm 1345
Mất năm 1394
Ronan Parke

Ronan David Parke (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1998), là ca sĩ người Anh. Cậu sinh ra tại Poringland, hạt Norfolk, Vương quốc Anh. Cậu là á quân trong chương trình Britain's Got Talent. Sau chương trình, nhiều nguồn tin cho rằng cậu đã ký hợp đồng với hãng thu âm Sony Music.

Tiểu sử

Thân thế và con đường đến với âm nhạc
Ronan Parke sinh ra và lớn lên tại Poringland, một thị trấn nhỏ tại Norfolk, Anh. Cậu là con thứ hai trong một gia đình gồm bốn người. Cha là Maggie Parke, mẹ là Trevor Parke  và anh trai Declan Parke. Hiện nay, Ronan Parke là học sinh trường  Framingham Earl High School tại quê nhà.
Năm 2011 Ronan Parke tham gia cuộc thi Tìm kiến tài năng nước Anh, Britain's Got Talent. Cậu là một trong những thí sinh xuất sắc nhất của chương trình. Xuất hện với sự giản dị, cùng với giọng hátđược đánh giá là rất tốt, cậu chiếm được cảm tình rất tốt từ phía ban giám khảo và tất cả khán giả. Sau khi vựot qua các vòng thi một các dễ dàng, Ronan Parke lọt vào vòng chung kết. Tại đây, cậu thể hiện ca khúc Because of you của Kelly Clarkson và nhận được sự thích thú và ủng hộ từ phía ban giám khảo và khán giả. Tuy nhiên Ronan về nhì vì có số phiếu bình chọn thấp hơn Jai McDowall 2,6%.

Sự nghiệp hiện nay
Hai ngày sau đên chung kết, Ronan được cho là đã được Sony Music đề nghị một bản hợp đồng thu âm trị giá 1 triệu bảng Anh. Ngoài ra cậu còn được Simon Cowell đề nghị cho song ca với á quân America's Got Talent 2010 - Jackie Evancho
Ronan đã thực sự gây nên một hiệu ứng khắp nước Anh. Nhiều công ty du lịch và nhiều chương trình âm nhạc đã mời cậu với mức cát-xê 30.000 bảng Anh, gấp đôi so với Jai McDowall - quán quân chương trình.
Ronan Parke thông báo trên facebook rằng " A thousand miles", ca khúc của Vanessa Carlton, có thể trở thành single đầu tay của cậu được phát hành vào ngày 14 tháng 9, năm 2011. Nhưng video "Athousand miles" của Ronan đã được đăng lên Youtube từ ngày 2 tháng 9, năm 2011 và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cư dân mạng.

Danh sách bài hát, đĩa nhạc

Studio albums

Singles

Video âm nhạc

Liên kết

Tham khảo

Sinh năm 1998
Britain's Got Talent contestants
Nhân vật còn sống
Trường Sơn (định hướng)

Trường Sơn hay trường sơn có thể là:

Địa danh
 Dãy Trường Sơn: dãy núi ở phía đông bán đảo Đông Dương, nằm trên lãnh thổ Việt Nam và Lào
 Đường Trường Sơn: hệ thống đường giao thông quân sự chạy dọc theo dãy núi Trường Sơn từ miền Bắc vào miền Nam được sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam để chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam
 Xã Trường Sơn, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị

 Địa danh cũ
 Phường Trường Sơn thuộc thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần phường Sầm Sơn thuộc tỉnh
 Thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng; nay là một phần phường Phù Liễn và xã An Lão thuộc thành phố
 Xã Trường Sơn (huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang); nay là một phần xã Trường Sơn, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình; nay là một phần xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị
 Xã Trường Sơn thuộc huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Trường Văn thuộc tỉnh
 Xã cũ Trường Sơn thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Cao Sơn cùng huyện.

Tên người
Nguyễn Ngọc Trường Sơn: đại kiện tướng cờ vua Việt Nam
Nguyễn Trường Sơn: Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam hiện nay

Sinh học
 Trường sơn, một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam.

Xem thêm
Vịnh Ōsaka

là một vịnh biển ở miền tây Nhật Bản thông với Biển Seto ở phía tây bằng eo biển Akashi. Ở phía nam thì eo biển Kitan thông ra Thái Bình Dương bằng lạch biển Kii. đảo Awaji nằm ở phía tây vịnh còn về phía đông và bắc là đảo Honshu. Dọc bờ biển Honshu là một số hải cảng lớn như Ōsaka, Kobe, Nishinomiya, Sakai, Amagasaki và Hannan.

Trong vịnh có một số đảo nhân tạo vào thế kỷ 20, tạo nên những cơ sở kỹ nghệ mới như Sân bay quốc tế Kansai. Ngược lại một đảo ở cực nam của vịnh Ōsaka được bảo vệ để duy trì môi trường thiên nhiên của Vườn quốc gia Setonaikai.

Là cửa ngỏ thông thương, vịnh Ōsaka tập trung nhiều công nghiệp nặng và kỹ thuật cao. Khu vực này cũng chiếm ưu thế với hệ thống giao thông dày đặc, trong đó có xe lửa cao tốc Shinkansen. Kể từ cuối thế kỷ 20, công nghiệp nặng có phần suy giảm, như trường hợp của Nippon Steel đóng cửa, trong khi kỹ nghệ mới như công nghệ thông tin và nghiên cứu lại khởi sắc.

Cảng chính
Cảng Kobe
Cảng Osaka

Sân bay
Sân bay quốc tế Kansai
Sân bay Kobe

Tham khảo

Ōsaka (thành phố)
Vịnh của Nhật Bản
Tsushima

Tsushima có thể đề cập đến:

Địa điểm
 Tsushima, Nagasaki, một thành phố thuộc tỉnh Nagasaki (trên đảo Tsushima)
 Hải bồn Tsushima, cũng gọi là hải bồn Ulleung, nằm ở nơi giao nhau giữa biển Nhật Bản và eo biển Triều Tiên
 Đảo Tsushima, thuộc tỉnh Nagasaki
 Tsushima, một tỉnh cũ (quốc) nằm trên đảo Tsushima
 Tsushima, một đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Nagasaki (trên đảo Tsushima)
 Phiên Tsushima Fuchū, một lãnh địa phong kiến vào thời kỳ đầu hiện đại.
 Eo biển Tsushima, luồn phía đông của eo biển Triều Tiên
 Tsushima, Aichi, một thành phố của tỉnh Aichi
 Tsushima, Ehime, một thị trấn bị bãi bỏ từ tháng 8 năm 2005, nguyên thuộc tỉnh Ehime
 Đền Tsushima, tỉnh Aichi
 Đền Tsushima Shrine, nằm ở thành phố Mitoyo, Kagawa và chỉ có thể đến vào một ngày trong năm vào đầu tháng 8

Sự kiện
 Hải chiến Tsushima (1905), trận hải chiến cuối cùng trong chiến tranh Nga-Nhật
 Sự kiện Tsushima (1861), liên quan đến Nhật Bản, Nga và Anh Quốc

Tàu
 Tsushima Maru, một chiếc tàu dân sự bị hải quân Hoa Kỳ đánh chìm trong chiến tranh thế giới thứ 2
 Tuần dương hạm phòng hộ Tsushima của Nhật Bản

Liên quan đến đảo Tsushima
 hải lưu Tsushima, một nhánh của Hải lưu Kuroshio đổ vào biển Nhật Bản
 Ngựa Tsushima, một giống ngựa Nhật Bản

Nhân vật
 Tsushima Yūko (sinh 1947), bút danh của "Tsushima Satoko", một tiểu thuyết gia, nhà văn tiểu luận và phê bình người Nhật Bản
 Tsushima Yūji, một chính trị gia

Họ người Nhật Bản
Trang định hướng địa danh
Đặng Trần Phất

Đặng Trần Phất (1902-1929), bút danh Như Hiền; là nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1902 tại nhà số 37 phố Hàng Thiếc, Hà Nội. Nguyên quán ông là làng Trung Tựu, xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội (nay là huyện Từ Liêm, Hà Nội).
 
Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, ông là con trai thứ tư của Đặng Trần Vỹ (Giải nguyên khoa thi hương năm Tân Mão: 1891) và Lê Thị Bình. Ông mồ côi mẹ năm 13 tuổi. Vợ ông là bà Tô Thị Nhâm (Thạch Lan): con gái cụ Tô Nha cử nhân khoa Canh Tý (1900) người làng Xuân cầu, Văn Giang (nay là Mỹ Văn - Hải Dương)
 
Ông học tiểu học và trung học (trường Albert-Sarraut) ở Hà Nội. Sau khi thi đỗ Tú tài Pháp và được tuyển vào ngành bưu điện, năm 1926, ông sang Lào làm việc ở Sở bưu điện Viêng Chăn. Ít lâu sau, ông nhận lệnh lên Paksé (Bản vàng) làm việc, rồi bị bệnh mất tại đây vào ngày 22 tháng 6 năm 1929, và được đưa về an táng nơi quê nhà. Khi ấy, nhà văn Đặng Trần Phất mới 27 tuổi.

Tác phẩm
Đặng Trần Phất sáng tác từ rất sớm. Bài thơ Tự tình (dài 333 câu lục bát) viết về người mẹ quá cố, đề năm 1919, là tác phẩm sớm nhất còn giữ được.
 
Các tác phẩm của ông đã xuất bản gồm có: 
Cành hoa điểm tuyết (tiểu thuyết, Bùi Văn Học xuất bản 1921)
Một tấm cảm tình (tuyển tập thơ văn bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, nhà in Ngô Tử Hạ xuất bản 1922)
Cuộc tang thương (tiểu thuyết, Bùi Văn Học xuất bản 1923)

Ngoài ra, ông còn một cuốn khác (có lẽ là bút ký) có tên là Những nỗi dọc đường (nhưng hiện còn thất lạc), và một số bài báo đăng trên Nam Phong tạp chí, L'Indépendance TonKin...
 
Nhìn chung, các bài thơ của ông đều xoay quanh cảm hứng tâm tình hoặc thế sự; còn hai quyển tiểu thuyết đều được tác giả đề là "xã hội tiểu thuyết". Với hai tác phẩm này, ông được kể là "nhà văn có tiểu thuyết viết bằng tiếng Việt xuất bản vào hàng sớm nhất ở miền Bắc, trước cả Tố Tâm (1925) của Hoàng Ngọc Phách".

Sách tham khảo

Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Đặng Trần Phất" in trong Từ điển văn học'' (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.

Chú thích 

Người Hà Nội
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
The Preacher's Wife: Original Soundtrack Album

The Preacher's Wife: Original Soundtrack Album là album nhạc phim của bộ phim năm 1996 cùng tên, phát hành ngày 26 tháng 11 năm 1996 bởi Arista Records và BMG Entertainment. Album bao gồm những bản nhạc được thể hiện bởi ca sĩ người Mỹ Whitney Houston, người thủ vai chính trong phim. Houston nhận được 10 triệu đô la cho vai diễn, giúp cô trở thành một trong những nữ diễn viên được trả thù cao cao nhất ở Hollywood vào thời điểm đó và là nữ diễn viên người Mỹ gốc Phi có thu nhập cao nhất. Đây là một bản thu âm nhạc phúc âm kết hợp với những ảnh hưởng của soul và R&B, trong đó Houston đồng sản xuất chín bản nhạc với Mervyn Warren, bên cạnh sáu bản nhạc phúc âm được thu âm với dàn hợp xướng Georgia Mass Choir. Nữ ca sĩ thu âm một bản song ca với Shirley Caesar và nhạc phim cũng có sự góp giọng của mẹ cô Cissy Houston.

Sau khi phát hành, The Preacher's Wife nhận được những phản ứng đa phần là tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, những người đánh giá cao chất giọng của Houston và việc kết hợp dàn đồng ca, nhưng vấp phải ý kiến trái chiều về quá trình sản xuất. Tuy nhiên, album giúp nữ ca sĩ nhận được đề cử tại giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1998 cho Nhạc phim được yêu thích và giải Grammy cho Album R&B xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 40. The Preacher's Wife gặt hái nhiều thành công về mặt thương mại khi lọt vào top 20 ở nhiều quốc gia, và đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard 200 tại Hoa Kỳ, trở thành album thứ năm của Houston vươn đến top 5 tại đây. The Preacher's Wife cũng trải qua 26 tuần đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Top Gospel Albums, và là album nhạc phúc âm đầu tiên của một nghệ sĩ nữ ra mắt ở vị trí số một.

Bảy đĩa đơn đã được phát hành từ The Preacher's Wife. Đĩa đơn mở đường "I Believe in You and Me" đạt vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, và được đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng R&B nữ xuất sắc nhất tại giải Grammy lần thứ 40. Đĩa đơn tiếp theo "Step by Step" cũng đạt thành công lớn, lọt vào top 20 tại hơn 45 quốc gia, trong khi "My Heart Is Calling" chỉ xuất hiện trên bảng xếp hạng tại Hoa Kỳ. Để quảng bá album, Houston xuất hiện và trình diễn trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, như The Rosie O'Donnell Show, Saturday Night Live và The National Lottery Show. Ngoài ra, cô cũng thực hiện chuyến lưu diễn ngắn hạn Pacific Rim Tour với một loạt đêm diễn khắp Châu Á, Úc và Bắc Mỹ. Tính đến nay, The Preacher's Wife đã bán được hơn sáu triệu bản trên toàn thế giới, trở thành album nhạc phúc âm bán chạy nhất mọi thời đại.

Danh sách bài hát
Tất cả bài hát đều được sản xuất bởi Houston và Mervyn Warren, ngoại trừ một số ghi chú.

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách album R&B quán quân năm 1997 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhạc phim năm 1996
Album của Whitney Houston
Nhạc phim của Whitney Houston
Album do Stephen Lipson sản xuất
Album do David Foster sản xuất
Album do Babyface (nhạc sĩ) sản xuất
Nhạc phim hài-chính kịch
Nhạc phim của Arista Records
Album do Whitney Houston sản xuất
Album nhạc phúc âm của nghệ sĩ Mỹ
Thái Cung hầu (Cơ Hưng)

Sái Cung hầu (chữ Hán: 蔡共侯; trị vì: 761 TCN-760 TCN), tên thật là Cơ Hưng (姬興), là vị vua thứ chín của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hưng là con của Sái Ly hầu - vua thứ 8 nước Sái. Năm 762 TCN, Ly hầu mất, Cơ Hưng lên nối ngôi, tức là Sái Cung hầu.

Sử sách không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Sái trong thời gian ông làm vua.

Năm 760 TCN, Sái Cung hầu mất. Ông ở ngôi được 2 năm. Con ông là Sái Đái hầu lên nối ngôi.

Xem thêm
Sái Ly hầu
Sái Đái hầu

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 760 TCN
Năm sinh không rõ
Nước Sái
Mất năm 759 TCN
Sơ khai nhân vật Trung Quốc
Quý tộc nhà Chu
Danh sách 100 loài xâm hại mạnh nhất thế giới

Đây là danh sách 100 loài xâm hại mạnh nhất thế giới trong Global Invasive Species Database. Dữ liệu này do nhóm chuyên gia về các loài xâm thực của IUCN đưa ra.

Danh sách

Chú thích 

Xâm thực
Xâm thực
Danh sách liên quan đến toàn cầu hóa
Quần đảo Gotō

là nằm trên biển Hoa Đông, ngoài khơi phía tây của đảo Kyūshū. Quần đảo về mặt hành chính thuộc tỉnh Nagasaki.

Địa lý
Quần đảo gồm tổng cộng 140 đảo, 5 đảo chính trong đó là:
, 
, 
,
, và
.

Nhóm đảo này kéo dài xấp xỉ . Phía bắc của quần đảo là đảo Tsushima trên eo biển Triều Tiên, và phía đông là  Kyūshū và phần còn lại của tỉnh Nagasaki. Quần đảo cách khoảng 100 km từ cảng Nagasaki. Hải lưu Tsushima (một nhánh của hải lưu Kuroshio) vòng quanh đảo.

Phía nam là hòn đảo chính, đảo Fukue, dài xấp xỉ 25 km từ bắc đến nam và 25 km từ đông sang tây; đảo chính ở phía bắc, Nakadori, dài xấp cỉ 40 km từ bắc đến nam và 20 km từ đông sang tây ở điểm lớn nhất. Tuy nhiên, hầu hết đảo Nakadori lại khá hẹp, chủ yếu chỉ rộng khoảng 6 km. Đất trồng tại đảo Fukue có độ cao; hươu nai và các loài thú săn khác có nhiều, cá hồi khá phong phú ở các dòng suối trên núi.

Do việc hợp nhất vào năm 2004, thành phố Gotō được hình thành. Thành phố quản ly các đảo Fukue, Hisaka, Naru, và bảy hòn đảo có người cư trú khác. Thị trấn Shinkamigotō, cũng được hình thành từ lần hợp nhất năm 2004, quản lý các đảo Nakadōri  và Wakamatsu.

Nhân khẩu 
Nhiều cư dân trên quần đảo là hậu duệ của những người Ki-tô hữu Công giáo La Mã có nguồn gốc từ giáo phái Kakure Kirishitan, và cho đến ngày nay những người Hanare Kirishitan vẫn tồn tại ở đây, song phần lớn đã quay trở lại Công giáo sau khi tôn giáo này được hợp pháp hóa vào thế kỷ 19 hoặc cải sang các tín ngưỡng trước đó. Quần đảo có một số nhà thờ Công giáo, cổ vào nổi tiếng nhất trong số này là nhà thờ Dozaki, xây năm 1868 và năm cách 6 km về phía bắc của cảng Fukue.

Sản xuất 
Các loại hải sản như hàu và nhím biển là các sản phẩm chủ yếu của quần đảo. Dầu hoa trà tự nhiên của đảo Fukue nổi tiếng tại Nhật Bản trong việc sử dụng để làm mỹ phẩm.

Giao thông
Sân bay Goto-Fukue (FUJ/RJFE) nằm trên đảo Fukue. Dịch vụ phà từ Nagasaki và Sasebo do công ty Kyusyu Shosen Co. Ltd điều hành.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang du lịch Gotō

Đảo Nhật Bản
Nagasaki
Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo của Nhật Bản
Đảo biển Hoa Đông
Quần đảo Nhật Bản
Fukue (đảo)

là đảo lớn nhất và nằm ở cực nam của quần đảo Gotō tại Nhật Bản. Hòn đảo là một phần của thành phố Gotō thuộc tỉnh Nagasaki. Sân bay Goto-Fukue nằm trên đảo.

Fukue nhìn chung có khí hậu ấm áp và rất ẩm ướt (Köppen Cfa) với mùa hè nóng và rất ẩm và mùa đông mát và ẩm và thực tế không có tuyết rơi ở phần phía nam của đảo. Mặc dù vậy, vào những tháng mùa đông, dòng nước lạnh chảy xuống phía nam từ biển Okhotsk theo tuyến phìa đông của áp cao Siberi khiến cho thời tiết âm u và có ít ánh nắng hơn so với bờ biển "San'in" từ Hagi đến Wakkanai. Giống như phần còn lại của Kyūshū, Fukue và các đảo khác của quần đảo Gotō hay bị ảnh hưởng của bão vào mùa hè vf mùa thu với lượng mưa từng lên đến  vào ngày 10 tháng 9 năm 2005 và  vào ngày 7 tháng 7 năm 1987. Tháng ẩm ướt nhất từng được ghi nhận là tháng 7 năm 1987 với lượng mưa  và tháng khô nhất là tháng 11 năm 1971 chỉ với .

Tham khảo

Đảo Nhật Bản
Nagasaki
Quần đảo Satsunan

là một nhóm các đảo tạo thành phần phía bắc của quần đảo Nansei (hay quần đảo Ryukyu). Toàn bộ nhóm đảo thuộc về tỉnh Kagoshima, Nhật Bản.

Các đảo chính
 Quần đảo Satsunan
 Quần đảo Ōsumi với các đảo:
 Tanegashima, Yakushima, Kuchinoerabujima, Mageshima ở Nhóm Đông Bắc, 
 Takeshima, Iojima, Kuroshima ở Nhóm Tây Bắc. 
 Quần đảo Tokara: Kuchinoshima, Nakanoshima, Gajajima, Suwanosejima, Akusekijima, Tairajima, Kodakarajima, Takarajima
 Quần đảo Amami: Amami Ōshima, Kikaigashima, Kakeromajima, Yoroshima, Ukeshima, Tokunoshima, Okinoerabujima, Yoronjima

Lịch sử
Mặc dù Satsunan có nghĩa là phía nam của Satsuma-no Kuni (Tát Ma quốc), song nhóm đông bắc của quần đảo Ōsumi từng tạo thành "quốc" Tane trong một thời gian ngắn vào thế kỷ 8 và 9 và sau đó hợp nhất vào quốc Ōsumi. Quần đảo Tokara và nhóm tây bắc của quần đảo Ōsumi thuộc về huyện Kawanabe của "quốc" Satsuma. Quần đảo Amami nằm ngoài hệ thống hành chính Ritsuryō Mặc dù sau đó, nó đã nằm dưới quyền của phiên Satsuma trong thời kỳ Edo.

Năm 1879, quần đảo Amami trở thành Huyện Ōshima của tỉnh Kagoshima. Quần đảo Tokara và nhóm tây bắc của quần đảo Ōsumi được chuyển về huyện Ōshima vào năm 1897, và sau đó chuyển về Huyện Kagoshima vào năm 1973. Sau Thế chiến II, quần đảo Tokara và quần đảo Amami nằm dươi sự kiểm soát của Hoa Kỳ. Quần đảo Tokara trở về Nhật Bản vào năm 1952, và sau đó là quần đảo Amami năm 1953.

Tham khảo

Vùng sinh thái biển
Đảo Kagoshima
Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo của Nhật Bản
Quần đảo Ryukyu
Quần đảo Ōsumi

tạo thành phần phía bắc của quần đảo Satsunan, Nhật Bản. Quần đảo cách phía nam của bán đảo Osumi ở Kyūshū khoảng 60 km về phía nam.

Các đảo trong quần đảo có nguồn gốc núi lửa và có tổng diện tích 1.030 km². Quần đảo có khí hậu cận nhiệt đới. Đỉnh cao nhất của quần đảo Ōsumi là Miyanoura-dake với cao độ 1.935 mét thuộc đảo Yakushima.

Quần đảo gồm 3 đảo chính:
 Tanegashima
 Yakushima
 Kuchinoerabujima
và các đảo nhỏ như:
 Magejima phía tây của Tanegashima
 Kuroshima
 Iōjima
 Takeshima

Các đô thị trên quần đảo gồm
 Thành phố Nishinoomote tại Tanegashima
 Các thị trấn Nakatane và Minamitane tại Tanegashima
 Thị trấn Yakushima tại Yakushima và Kuchinoerabujima
 Làng Mishima tại Kuroshima, Iōjima, và Takeshima

Dân số quần đỏ khỏng 50.000 người và trong đó có 19.000 sống ở thành phố Nishinoomote ở bờ biển tây bắc của đảo Tanegashima. Quần đảo là một phần của tỉnh Kagoshima.

Giao thông
Nhu cầu hàng không của quần đảo được đáp ứng với Sân bay Tanegashima mới và sân bay Yakushima. Có thể kết nối đến Kagoshima và quần đảo Amami bằng các tuyến phà thường xuyên.

Lịch sử
Không rõ là quần đảo đã được khám phá khi nào. Các đề cập đầu tiên về nó được ghi trong Nihon Shoki (Nhật Bản thư kỷ) từ năm 720. Năm 1543 một tàu của Trung Hoa cùng với một người Bồ Đào Nha tên là Mendes Pinto đã bị mắc cạn trên đảo và do vậy đã đem mía và súng cầm tay đến Nhật Bản. Cho đến thời nay, súng cầm tay còn được gọi một cách thông tục tại Nhật Bản là "Tanega-shima,". Tên thực tế, Pinto không phải là người Bồ Đào Nha đầu tiên tiếp xúc với Nhật Bản, mặc dù ông đã ghé thăm Tanegashima ngay sau đó và truyền thuyết kể rằng ông đã kết hôn với một phụ nữ bản địa và có một con trai. Những người châu Âu đến giao thương không chỉ có súng mà còn có xà phòng, thuốc là và các hàng hóa khác.

Năm 1969 "Trung tâm Không gian Tanegashima" (TNSC) bao gồm một sân bay vũ trụ đã được Cơ quan nghiên cứu và phát triển hàng không vũ trụ Nhật Bản mở. TNSC nằm ở cực đông nam của đảo Tanegashima.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Địa lý quần đảo Ōsumi
 về trung tâm không gian TNSC 

Quần đảo Satsunan
Đảo Kagoshima

Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo của Nhật Bản
Dầu lai có củ

Dầu lai có củ hay còn gọi dầu lai lá sen, sen lục bình (danh pháp hai phần: Jatropha podagrica) là một loài thực vật có hoa thuộc chi Dầu mè, họ Đại kích. Nó là một loài đặc hữu của vùng nhiệt đới châu Mỹ, nhưng đã được trồng làm cảnh ở khắp nơi trên thế giới. Hoa của cây có màu đỏ, nở quanh năm. Cả cây chứa chất độc curcin.

J. podagrica có khả năng thu hút mạnh với nhiều loài bướm ở nơi nó được trồng.

Đặc điểm sinh học

Cây bụi, cao đến 2,5 mét, lá nhẵn, thân phình to ở gần gốc. Lá: Cuống lá dài 10 – 20 cm; lá bản tròn, chia 3-5 thùy hình ovan (trứng) hoặc ô-van ngược, thùy giữa có thể tới 11 cm (với lá to 20 cm), các thùy cạnh thường nhỏ hơn một chút; mặt dưới lá nhạt. Hoa: Hoa dạng chùm dày, rộng lên tới 26 cm, cuống hoa có thể dài đến 20 cm; lá bắc hình tam giác, dài 2 mm, bán cấp đỉnh. Hoa đực: lá đài hình ô-van, cánh hoa hình ô-van ngược, đỉnh tù, màu đỏ tươi; nhị hoa dài 6-8,5 mm, dạng sợi mọc ra từ đáy bông; bao phấn màu da cam. Hoa cái: Lá đài hình ô-van hoặc e-líp, dài 2 mm, đỉnh tù; cánh hoa dài 6–7 mm. Quả: hình e-líp tròn xoay (elipxoit), ba thùy; đường kính 1,5 cm, đỉnh cụt, nứt tách khi chín. Hạt hình elip (elipxoit), nhục phụ nhỏ.

Chú thích

Tham khảo

InChem: J. podagrica
USDA Plants Profile 
GRIN Species Profile 
Botany Photo of the Day 
Flora of China
Flora of Thailand

P
Thực vật có hoa có độc
Thực vật được mô tả năm 1848
Thực vật Trung Mỹ
Cây trồng trong nhà
Thực vật México
Người cô đơn (phim 1972)

Người cô đơn là một bộ phim tâm lý, lãng mạn của đạo diễn Hoàng Thi Thơ, ra mắt năm 1972.

Nội dung
Truyện phim là cuộc đời của một nhạc sĩ tài hoa bị thất thế do thời cuộc, nhiều phen lận đận cho đến chết.

Diễn xuất
Thanh Nga, Vân Hùng, Túy Hoa, Ngọc Đức, Thảo Sương, Huy Khanh, Minh Ngọc, Hoàng Long, Kim Ngọc, Ngọc Trai, Bà Bảy Ngọc, Chú Lùn, Bé Tâm, Bé Châu, Mỹ Hà, Mỹ Dung, Ngọc Tuyết, Duy Chúc, Hồng Oanh, Minh Tâm, Viễn Phương, Minh Phương, Phát Giàu, Năm Phới.

Cùng các tài tử ngoại quốc Mỹ, Nhật, Philippines. Với sự tham gia của 2 ban nhạc CBC Bích Loan, Maxim Ngọc Hiếu. Cùng các giọng ca: Thái Thanh, Tuyết Hằng, Bích Loan, Nguyên Khang, Ngọc Hiếu

Ê-kíp

Hậu trường

Sự kiện thú vị
 Trong phim có nhiều màn ca vũ kịch và những cảnh đẹp thơ mộng, hoang sơ của thiên nhiên. Thanh Nga diễn hai vai là chị em rất sống động vì đạo diễn biết khéo léo kết hợp nét diễn, vũ, ca của cô vào trong vai diễn. Người diễn đạt thứ hai là Thảo Sương trong vai cô nữ sinh mê anh chàng nhạc sĩ.
 Nhạc sĩ Hoàng Thi Thao tiết lộ rằng, qua bộ phim, Hoàng Thi Thơ muốn gián tiếp cho mọi người thấy con người thật của ông. Một con người nhiều tài năng, nhưng không vì thế mà thoát được chiếc lưới... cô đơn!

Nhạc phim
 Ca khúc chủ đề: "Người cô đơn"
Sáng tác: Hoàng Thi ThơThể hiện: Thái Thanh
 Trích đoạn ca vũ kịch Cô gái điên
Sáng tác: Hoàng Thi ThơDiễn xuất: Thanh NgaGiọng hát: Tuyết Hằng
 Ca khúc: "Con tim và nước mắt" (hay "Có ai trên đời mà không yêu?")
Sáng tác: Hoàng Thi ThơThể hiện: Bích Loan và ban nhạc CBC

Tham khảo

Hoàng Thi Thơ
Phim Việt Nam thập niên 1970
Phim lãng mạn Việt Nam
Phim ca nhạc Việt Nam
Phim năm 1972
Sơn ca bờ biển

Sơn ca bờ biển hay Sơn ca có sừng (danh pháp hai phần: Eremophila alpestris) là một loài chim thuộc Họ Sơn ca. Loài này sinh sản ở hầu khắp Bắc Mỹ từ Bắc Cực cao tới phía nam tận eo đất Tehuantepec, cực bắc châu Âu và châu Á và ở vùng núi đông nam châu Âu. Ngoài ra còn có một quần thể sinh sống cô lập trên một cao nguyên ở Colombia. Nó chủ yếu sinh sống ở phía nam của phạm vi của nó, nhưng quần thể phía bắc của loài chim này là loài di cư, di chuyển về phía nam vào mùa đông.

Đây là một loài chim của vùng đất mở. Trong lục Á-Âu, nó sinh sản trên tuyến cây trên núi và xa về phía bắc. Trong hầu hết châu Âu, thường được thấy trong mùa đông trên các căn hộ ven bờ biển, dẫn đến tên là sơn ca bờ biển tại châu Âu. Tại Anh, nó là loài dừng chân đông dọc theo bờ biển và ở miền đông nước Anh đã dù một cặp giao phối gần đây phát hiện trong dự trữ thiên nhiên Windmill End ở West Midlands. Ở Mỹ, nơi không có loài sơn ca khác để cạnh tranh với nó, vì vậy nó được tìm thấy trên đất nông nghiệp, trên những thảo nguyên, sa mạc, sân golf và các sân bay, và muốn.

Chú thích

Tham khảo
 

A
Chim Pakistan
Chim châu Á
Chim châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758
A
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Mộng du

Mộng du (tiếng Anh: Sleepwalking; còn gọi là ngủ đi rong hoặc chứng Miên hành) là một chứng rối loạn giấc ngủ thuộc họ parasomnia. Những người mộng du thường phát sinh từ giai đoạn giấc ngủ sâu trong trạng thái ý thức thấp và thực hiện những hành động thường diễn ra trong trạng thái ý thức đầy đủ. Những hành động này có thể coi là lành tính như đang ngồi trên giường, đi bộ vào phòng tắm và lau nhà; ở mức độ nguy hiểm như nấu nướng, lái xe, cử chỉ bạo lực, vồ lấy vật thể tưởng tượng hay thậm chí là giết người.

Mặc dù những trường hợp mộng du thường bao gồm những hành vi đơn giản, lặp đi lặp lại, thỉnh thoảng vẫn có những báo cáo của những người thực hiện các hành vi phức tạp khi đang ngủ, mặc dù tính hợp pháp của họ thường gây tranh cãi. Những người mộng du thường có rất ít hoặc không có ký ức gì về việc đã xảy ra, vì ý thức của họ đã thay đổi thành một trạng thái khiến việc nhớ lại ký ức trở nên khó khăn hơn. Mặc dù mắt họ vẫn mở, cách biểu hiện của họ lại lờ mờ và đờ đẫn. Chứng mộng du có thể kéo dài ít nhất là 30 giây hoặc nhiều nhất là 30 phút.

Nghiên cứu

Theo Tổ chức Nghiên cứu Giấc ngủ Quốc gia tại Hoa Kỳ, mộng du phổ biến từ 1-15% trong dân số chung. Mộng du phổ biến nhất ở trẻ em và thường biến mất sau tuổi vị thành niên. Mộng du ở người lớn ít phổ biến hơn nhưng khi nó xảy ra, những trường hợp này xảy ra ba lần thường xuyên hơn mỗi năm và kéo dài trong nhiều năm hơn ở trẻ em. Mộng du ở tuổi già rất hiếm gặp và thường biểu lộ rối loạn khác. Những rối loạn tuổi già có thể bao gồm chứng rối loạn mê sảng, nhiễm độc thuốc hoặc co giật. Theo một thống kê khác, gần 80% người bị mộng du có người nhà mắc bệnh tương tự. Một người có tỷ lệ mắc chứng mộng du cao gấp 5 lần người bình thường nếu anh chị em song sinh của họ bị mộng du.

Nguồn gốc
Mộng du thường bị làm hỗn loạn trong gia đình, và tỉ lệ phần trăm mộng du ở trẻ em tăng đến 45% nếu bố hoặc mẹ bị ảnh hưởng và 60% nếu cả bố mẹ đều bị ảnh hưởng. Tuy nhiên chưa có ghi nhận nào về chứng mộng du xảy ra ở hầu hết ở nam hay nữ. Do đó các yếu tố di truyền có thể xuất hiện ở nam hay nữ, nhưng sự biểu lộ tình trạng đó có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường.

Điều trị

Một số loại thuốc có thể được chỉ định cho bệnh mộng du, chẳng hạn như một liều thấp  benzodiazepine như clonazepam và thuốc chống trầm cảm ba vòng. Nhiều chuyên gia khuyến cáo nên cất đi những đồ vật nguy hiểm, khóa cửa sổ và cửa ra vào trước khi đi ngủ, nhằm giảm thiểu những rủi ro của các hành động có hại trong khi bị mộng du. Vệ sinh giấc ngủ tốt và tránh thiếu ngủ cũng được khuyến khích.

Có những quan điểm trái ngược nhau về việc liệu có hại khi đánh thức người bị mộng du không. Một số chuyên gia cho rằng những người mộng du nên được dẫn đường một cách nhẹ nhàng trở lại giường mà không cần đánh thức họ. Những ý kiến khác lại cho rằng việc đánh thức người mộng du có thể làm họ mất phương hướng nhưng vô hại.

Trong tâm linh người ta chữa bệnh cho người bị mộng du bằng cách dùng thuật thôi miên để giúp người bệnh khỏi bệnh.

Chú thích

Liên kết ngoài

 
 Mộng du đêm trăng tròn và những chuyện kỳ lạ ở VN  Hiền Lê. VTC 26/08/2010, 06:11 AM

Bệnh
Ngủ
Mộng du
Rối loạn giấc ngủ
Just Whitney

Just Whitney là album phòng thu thứ năm của ca sĩ người Mỹ Whitney Houston, phát hành ngày 27 tháng 11 năm 2002 bởi Arista Records. Đây là album phòng thu đầu tiên của cô sau bốn năm kể từ album trước My Love Is Your Love (1998), và cũng là đĩa nhạc đầu tiên của nữ ca sĩ sau khi tái ký hợp đồng trị giá 100 triệu đô la với Arista vào năm 2001 - hợp đồng thu âm lớn nhất đối với một nghệ sĩ nữ vào thời điểm đó. Khác với phong cách R&B, hip hop và reggae rất thành công trong My Love Is Your Love, Houston trở lại thế mạnh ở những album đầu sự nghiệp trong bản thu âm mới, với những bản R&B ballad nhịp độ trung bình và dance, điều cô cảm thấy đang ít xuất hiện trên sóng phát thanh.

Trong Just Whitney, Houston hợp tác với cộng tác viên lâu năm Kenneth "Babyface" Edmonds và nhiều nhà sản xuất khác như Kevin "She'kspere" Briggs, Missy Elliott, Ted Bishop, Gordon Chambers, Rob Fusari và Troy Taylor. Ngoài ra, người chồng lúc bấy giờ của cô Bobby Brown cũng tham gia đồng sản xuất một bài hát. Sau khi phát hành, album nhận được nhiều phản ứng trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc, và chỉ gặt hái những thành công ít ỏi về mặt thương mại, lọt vào top 40 ở một số quốc gia, bao gồm vươn đến top 20 ở Đức, Ý và Thụy Sĩ. Tại Hoa Kỳ, Just Whitney ra mắt ở vị trí thứ chín trên bảng xếp hạng Billboard 200 với 205,147 bản được tiêu thụ trong tuần đầu, đánh dấu doanh số ra mắt cao nhất của Houston trong kỷ nguyên Nielsen SoundScan tại thời điểm phát hành.

Bốn đĩa đơn đã được phát hành từ Just Whitney, trong đó đĩa đơn đầu tiên "Whatchulookinat" lọt vào top 20 ở một số quốc gia và gây chú ý với nội dung đả kích giới truyền thông vì những sự chú ý tiêu cực nhắm vào cuộc sống của Houston. Những đĩa đơn còn lại "One of Those Days", "Try It on My Own" và "Love That Man" đều không quá thành công, nhưng ba trên tổng số bốn đĩa đơn đã đứng đầu bảng xếp hạng Dance Club Songs của Billboard. Kể từ khi phát hành, Just Whitney bán được hơn 2.5 triệu bản trên toàn thế giới và được chứng nhận đĩa Bạch kim ở Hoa Kỳ và Thụy Sĩ, cũng như đĩa Vàng ở Pháp, Brazil và một số quốc gia khác. Năm 2003, album được đề cử tại giải thưởng Lady of Soul của Soul Train ở hạng mục Album R&B/Soul xuất sắc nhất năm.

Danh sách bài hát

Ghi chú
 trong phiên bản quốc tế, "Try It on My Own" mang tên "On My Own".
 nghĩa là đồng sản xuất

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng tháng

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Just Whitney tại Discogs

Album năm 2002
Album của Whitney Houston
Album hip-hop soul
Album do Missy Elliott sản xuất
Album do Troy Taylor sản xuất
Album của Whitney Houston
Album do L.A. Reid sản xuất
Album do Babyface (nhạc sĩ) sản xuất
Album do Whitney Houston sản xuất
Album của Arista Records
Cá nhàm đỏ

Cá nhàm đỏ (Odontamblyopus rubicundus là một loài thuộc phân họ Cá bống rễ cau (Amblyopinae), họ cá Oxudercidae, sinh sống ở những vùng bùn lầy nằm ở các hệ sinh thái thủy sinh vùng duyên hải, kéo dài từ bờ biển phía Đông Ấn Độ đến Myanmar. Loài cá này có thân hình dài, mảnh, không có vảy, mắt tiêu giảm và có răng lởm chởm ở miệng. Đặc điểm nổi bật của chúng là vây đuôi rất dài.

Loài cá này có tại Vườn quốc gia Xuân Thủy ở miền Bắc Việt Nam, nhưng tên khoa học bị đánh nhầm thành Odontampyopus rubicundus.

Ở Nhật Bản, loài cá này được gọi là warasubo và là một đặc sản được nhiều người yêu thích.

Chú thích

Tham khảo
 Loài cá thân vằn đỏ, răng nhọn hoắt ở Trung Quốc
 
FishBase entry for Odontamblyopus rubicundus 

R
Động vật được mô tả năm 1822
R
R
M
Cá Việt Nam
Chi Cá bống

Chi Cá bống (tên khoa học Gobius) là một chi cá thuộc họ Cá bống trắng. Chúng bao hàm những loài cá bống điển hình, trở thành chi điển hình của phân họ cùng tên, họ cùng tên cũng như phân bộ cùng tên.

Danh sách loài
Chi Cá bống gồm các loài sau:

Gobius ater - Cá bống Bellotti
Gobius ateriformis
Gobius auratus – Cá bống vàng
Gobius bontii - Occasional-shrimp goby
Gobius bucchichi – Cá bống Bucchich
Gobius cobitis – Cá bống khổng lồ
Gobius couchi - Cá bống Couch
Gobius cruentatus - Cá bống miệng đỏ
Gobius fallax - Cá bống Sarato
Gobius gasteveni - Cá bống Steven
Gobius geniporus - Cá bống thanh mảnh
Gobius hypselosoma
Gobius kolombatovici
Gobius koseirensis
Gobius leucomelas
Gobius niger – Cá bống đen
Gobius paganellus – Cá bống đá
Gobius roulei - Cá bống Roule
Gobius rubropunctatus
Gobius scorteccii
Gobius senegambiensis
Gobius strictus - Cá bống Schmidt
Gobius tetrophthalmus
Gobius tropicus
Gobius vittatus - Cá bống vằn
Gobius xanthocephalus - Cá bống đầu vàng

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 Gobius tại FishBase

G
Nữ giáo hoàng (phim)

Giáo hoàng Joan (tiếng Đức: Die Päpstin), là bộ phim lịch sử của điện ảnh Đức, hợp tác với Anh, Ý, Tây Ban Nha, sản xuất năm 2009 do Sönke Wortmann đạo diễn, phát hành bằng ngôn ngữ tiếng Anh. Phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên rất nổi tiếng xuất bản năm 1996 của nhà văn người Mỹ Donna Woolfolk. Phim được đề cử 4 giải thưởng Đức năm 2010, được công chúng đón nhận, nhưng cũng gặp nhiều chỉ trích, bao gồm từ phía giáo hội. Giáo hoàng Joan được công chiếu tại Liên hoan phim Đức tại Việt Nam lần thứ hai năm 2011 với tên "Nữ giáo hoàng".

Nội dung

Diễn viên
 Johanna Wokalek as Johanna
 Lotte Flack as Johanna - age 10-14
 Tigerlily Hutchinson as Johanna - age 6-9
 Tabitha Christina Rieger as Johanna - baby
 Iain Glen as Johanna's father, the village priest
 Jördis Triebel as Gudrun, Johanna's mother
 Jan-Hendrik Kiefer as Johannes, Johanna's brother
 William Stütz as Johannes - age 9-12
 Jack Flack as Johannes - age 3
 Sandro Lohmann as Matthew, Johanna's brother
 Lukas T. Berglund as Matthew - age 6
 Edward Petherbridge as Aesculapius, the teacher
 Oliver Nägele as Bishop Fulgentius
 Marc Bischoff as Odo, the teacher
 David Wenham as Count Gerold
 Claudia Michelsen as Countess Richild
 John Goodman as Pope Sergius II
 Anatole Taubman as Anastasius Bibliothecarius, Sergius' Papal Nomenclator
 Oliver Cotton as Arsenius, Anastasius' father
 Nicholas Woodeson as Arighis, Johanna's Papal Nomenclator
 Gerald Alexander Held as Emperor Lothar
 Suzanne Bertish as Bishop Arnaldo, the narrator

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 
 

Phim Đức
Phim Ý
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim Tây Ban Nha
Phim lịch sử

Phim năm 2009
Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim lấy bối cảnh ở Đức
Kikaijima

là một hòn đảo thuộc quần đảo Amami, một phần của quần đảo Nansei (hay Ryukyu) tại Nhật Bản. Hòn đảo nằm cách 25 km về phía đông của Amami Ōshima, 380 km về phía nam của đất liền tỉnh Kagoshima, và 330 km về phía bắc của đảo Okinawa. Về mặt hành chính, toàn bộ đảo thuộc về Làng Kikai, tỉnh Kagoshima.

So với Amami Ōshima và Tokunoshima, đảo Kikai tương đối bằng phẳng. Đảo có nguồn gốc đá vôi từ các rạn san hô nổi lên. Đảo được giới địa chất học chú ý vì là một trong những đảo sa hô nổi lên nhanh nhất thế giới.

Tham khảo

 

Quần đảo Amami
Đảo Nhật Bản
Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản
Đảo Kagoshima