Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và vũ khí hủy diệt hàng loạt

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (hay còn được gọi là Triều Tiên hoặc Bắc Triều Tiên) tuyên bố rằng mình sở hữu vũ khí hạt nhân và nhiều người tin rằng quốc gia này có vũ khí hạt nhân. CIA đánh giá rằng CHDCND Triều Tiên cũng có một kho vũ khí hóa học đáng kể. Triều Tiên là một bên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân nhưng rút lui vào năm 2003 với lý do "tình thế nghiêm trọng mà chủ quyền của dân tộc Triều Tiên và an ninh của CHDCND Triều Tiên bị đe dọa do chính sách thù địch của Mỹ".

Vũ khí hạt nhân

Lịch sử phát triển 
Năm 1956, dưới sự chỉ đạo của ông Kim Nhật Thành, các nhà khoa học Triều Tiên bắt đầu nghiên cứu làm chủ công nghệ chế tạo vũ khí hạt nhân. Với sự giúp đỡ của Liên Xô, Triều Tiên đưa một số cán bộ kỹ thuật sang Moskva để học hỏi những kiến thức cơ bản trong việc chế tạo các loại vũ khí này. Hai năm sau, khi Hoa Kỳ triển khai tên lửa Honest có khả năng mang được đầu đạn hạt nhân và lực lượng pháo hạt nhân 280 mm đến Hàn Quốc, Triều Tiên và Liên Xô ký một thỏa thuận hợp tác. Trong đó, Liên Xô sẽ hỗ trợ xây dựng Trung tâm hạt nhân Yongbyon cho Triều Tiên.

Từ năm 1970, Triều Tiên cho khai thác quặng urani ở các mỏ nằm gần các tỉnh Sunchon và Pyongsan. Sau khi làm chủ những công nghệ cơ bản về chế tạo vũ khí hạt nhân, trong giai đoạn 1980–1985, Triều Tiên xây thêm một nhà máy ở Trung tâm hạt nhân Yongbyon để tích lũy urani.

Năm 1985, mặc dù Triều Tiên ký Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), quốc gia này vẫn lặng lẽ nghiên cứu và hoàn thiện cách chế tạo vũ khí hạt nhân bất chấp các biện pháp ngăn cản, cấm vận và trừng phạt, cũng như là không cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đến kiểm tra các cơ sở hạt nhân của mình.

Năm 1992, Triều Tiên cho phép một nhóm chuyên gia IAEA đến Trung tâm hạt nhân Yongbyon lần đầu tiên. Trái ngược với những tuyên bố của Bình Nhưỡng về việc phát triển công nghiệp hạt nhân cho mục đích dân sự, kết quả kiểm tra của IAEA phát hiện Triều Tiên bí mật sử dụng lò phản ứng và cơ sở tái chế ở Yongbyon để biến nhiên liệu đã qua sử dụng thành plutonium. Trước những cáo buộc ấy, tháng 3 năm 1993, Triều Tiên đe dọa sẽ rút khỏi Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Sau nhiều vòng đàm phán, ngày 12 tháng 10 năm 1994, Mỹ và Triều Tiên đã ký một thỏa thuận khung. Theo đó, Bình Nhưỡng sẽ dừng chương trình sản xuất plutonium để đổi lấy xăng, dầu, lương thực và hai nhà máy điện hạt nhân dân sự sử dụng nước nhẹ. Đổi lại, Triều Tiên sẽ phá dỡ các cơ sở hạt nhân của họ vào thời điểm đó. IAEA giám sát việc đưa các thanh urani ra khỏi Triều Tiên.

Ngày 31 tháng 8 năm 1998, Triều Tiên phóng tên lửa  bay qua Nhật Bản, mang theo vệ tinh thời tiết . Theo các nhà phân tích quân sự Mỹ, vụ phóng vệ tinh chỉ nhằm mục đích che giấu việc phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa. Vụ phóng khiến Chính phủ Nhật Bản thu hồi lại số tiền 1 tỷ USD vốn được sử dụng để viện trợ cho Triều Tiên để quốc gia này xây dựng 2 lò phản ứng nước nhẹ dân sự.

Từ đó đến năm 2002, Triều Tiên vẫn tiếp tục nghiên cứu, chế tạo vũ khí hạt nhân. Ngày 10 tháng 1 năm 2003, Bình Nhưỡng dọa rút khỏi NPT. Nhiều cuộc đàm phán giữa Hàn Quốc, Mỹ và IAEA với Triều Tiên đã diễn ra nhưng không đạt được kết quả đáng kể.

Ngày 5 tháng 2 năm 2003, Triều Tiên thông báo đã kích hoạt lại các cơ sở hạt nhân và mọi hoạt động trở lại bình thường. Đến tháng 6 năm 2003, Triều Tiên tuyên bố xây dựng "lực lượng răn đe hạt nhân", trừ khi Mỹ từ bỏ chính sách thù địch với họ.

Năm 2004, Triều Tiên đồng ý cho phép một nhóm các chuyên gia Mỹ (trong đó có nhà khoa học hạt nhân ) thăm cơ sở hạt nhân Yongbyon. Siegfried Hecker xác nhận Triều Tiên đang làm giàu plutonium, nhưng ông không thấy bằng chứng việc Triều Tiên đang chế tạo vũ khí hạt nhân vào thời điểm đó.

Ngày 19 tháng 9 năm 2005, sau nhiều cuộc đàm phán tổ chức ở Bắc Kinh, Trung Quốc, một tuyên bố chung giữa Mỹ và Triều Tiên được công bố. Trong đó, Triều Tiên đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân và tái gia nhập (NPT). Nhưng ngay ngày hôm sau, quốc gia này thông báo rằng sẽ không từ bỏ chương trình hạt nhân cho đến khi có được một lò phản ứng hạt nhân dân sự.

Ngày 26 tháng 6 năm 2006, một báo cáo của Viện Khoa học và An ninh quốc tế ước tính rằng Triều Tiên có đủ lượng plutonium dự trữ để chế tạo từ 4 đến 13 quả bom hoặc đầu đạn hạt nhân. Một vài ngày sau, vào ngày 4 tháng 7 năm 2006, Triều Tiên phóng thử nghiệm 6 tên lửa (trong đó có tên lửa tầm xa Taepodong-2). Hôm sau, họ tiếp tục phóng tên lửa bất chấp cảnh báo từ cộng đồng quốc tế.

Ngày 6 tháng 10 năm 2006, vệ tinh tình báo Mỹ phát hiện vụ nổ xảy ra tại khu vực thử nghiệm Hwaderi, gần thành phố Kilju. Ngay lập tức, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra tuyên bố kêu gọi Triều Tiên không tiến hành thử nghiệm vũ khí hạt nhân để tránh gây căng thẳng trong việc giải quyết các mối quan tâm của cộng đồng quốc tế, nhằm tạo điều kiện cho một giải pháp hòa bình, thông qua các nỗ lực ngoại giao.

Triều Tiên tuyên bố thực hiện vụ thử hạt nhân đầu tiên vào ngày 9 tháng 10 năm 2006, một hành động bị ngay cả những quốc gia đồng minh lên án. Với độ mạnh chưa đầy 1 kiloton,  quả bom chưa bằng 1/10 quả bom được thả xuống Hiroshima năm 1945.

Trong tháng 4 năm 2009, báo cáo cho rằng Triều Tiên đã trở thành một "cường quốc gia hạt nhân đầy đủ", một ý kiến được chia sẻ bởi Tổng Giám đốc IAEA Mohamed ElBaradei.

Ngày 25 tháng 5 năm 2009, Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ hai, một động thái khiến cả thế giới lo ngại. Đáp lại hành động này, vào ngày 12 tháng 6 năm 2009, Liên Hợp Quốc đã thảo ra những lệnh trừng phạt mới đối với Bình Nhưỡng. Vụ thử này được tin cho là nguyên nhân gây ra một trận địa chấn 4,7 độ. Mặc dù không có thông tin chính thức về vị trí các của thử nghiệm, nó được tin rằng nó đã xảy ra trong các khu vực đông bắc gần Kilju, địa điểm thử nghiệm hạt nhân của Triều Tiên.

Ngày 12 tháng 2 năm 2013, Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ ba có sức công phá lớn hơn ba lần trước nhưng vẫn nhỏ hơn vụ Hiroshima. Theo các chuyên gia đánh giá, Triều Tiên đã có thể sản xuất được đầu đạn hạt nhân, nhưng chưa thể làm chủ công nghệ tên lửa đẩy và cách thu nhỏ kích thước đầu đạn để gắn lên nó.

Ngày 6 tháng 1 năm 2016, Triều Tiên tuyên bố thử thành công Vũ khí nhiệt hạch trong vụ thử hạt nhân lần thứ tư. Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế vẫn tin rằng Triều Tiên chưa đủ khả năng để chế tạo vũ khí nhiệt hạch.

Ngày 9 tháng 3 năm 2016, ông Kim Jong-un tuyên bố Triều Tiên đã thu nhỏ thành công đầu đạn hạt nhân để gắn vào các tên lửa đạn đạo.

Ngày 9 tháng 9 năm 2016, nhân dịp ngày kỷ niệm 68 năm quốc khánh, Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ năm. Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ cho biết có rung chấn mạnh 5,3 độ Richter xảy ra tại bãi thử hạt nhân Punggye-ri. Vụ thử này của Triều Tiên tạo ra lực nổ khoảng 20 đến 30 kiloton.

Ngày 3 tháng 9 năm 2017, Triều Tiên tuyên bố thử thành công vũ khí nhiệt hạch trong vụ thử hạt nhân lần thứ sáu gây chấn động lên đến 6,3 độ Richter. Truyền thông nhà nước Triều Tiên đưa tin nước này đã sản xuất được một loại bom H có thể gắn vào tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Nhà lãnh đạo Kim Jong-un khẳng định tất cả các bộ phận cấu thành nên vũ khí hạt nhân của Triều Tiên đều do nước này tự sản xuất, đồng thời tuyên bố Bình Nhưỡng có thể chế tạo đủ số lượng vũ khí hạt nhân "tùy theo ý muốn".

Năm 2021, Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) dẫn phát biểu của Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un tại Đại hội lần thứ VIII đảng Lao động Triều Tiên cho biết nước này đã hoàn thiện các kế hoạch chế tạo tàu ngầm hạt nhân. Ông Kim Jong-un tuyên bố: "Công tác nghiên cứu lập hoạch mới để chế tạo một chiếc tàu ngầm hạt nhận đã được hoàn tất và sẽ bước vào tiến trình xem xét cuối cùng". Nhà lãnh đạo Triều Tiên đồng thời cho biết Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục cải thiện các vũ khí hạt nhân như một lực lượng răn đe các thế lực thù địch. KCNA cho biết thêm Triều Tiên dự kiến sẽ nâng tầm bắn của vũ khí hạt nhân nước này lên khoảng 15.000 km. Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un kêu gọi Mỹ nên từ bỏ các chính sách thù địch để cải thiện quan hệ song phương.

Nguồn lực của chương trình vũ khí hạt nhân

Nhân lực 
Triều Tiên cử lực lượng nghiên cứu sinh đi du học để đem về nước những kiến thức chuyên sâu về hạt nhân và tên lửa, bất chấp những nỗ lực quốc tế để ngăn Triều Tiên chế tạo các loại vũ khí hiện đại.

Từ năm 2016, Liên Hợp Quốc siết chặt trừng phạt Triều Tiên, hạn chế giảng dạy cho công dân nước này các kiến thức liên quan đến chế tạo tên lửa và vũ khí hạt nhân. Nhưng theo báo cáo của Liên Hợp Quốc vào tháng 1 năm 2017, các sinh viên Triều Tiên được phát hiện đang đi du học ở nhiều quốc gia như Ý và Romania, ở các ngành như vật lý, khoa học vật liệu, liên lạc điện tử. Ấn Độ đã đào tạo 32 sinh viên Triều Tiên từ năm 1996. Ở Trung Quốc, có hơn 1.000 công dân Triều Tiên theo học các chương trình sau đại học, tăng mạnh so với 354 người vào năm 2009. Một số nước khác cũng có dấu ấn của các nhà nghiên cứu Triều Tiên như Đức, Úc, Hoa Kỳ.

Trong số các bài viết nghiên cứu của các công dân Triều Tiên xuất bản trên các tạp chí nước ngoài, Trung Quốc cũng chiếm đến 60%, chủ yếu là trong các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật, toán, luyện kim (theo số liệu từ  của Hàn Quốc).

Kinh phí 
Theo hãng tin Bloomberg, Triều Tiên đã tiến hành thực hiện nhiều hoạt động để có tiền chi cho việc chế tạo vũ khí hạt nhân, như mua bán vũ khí trái phép, buôn lậu ngà voi, sừng tê giác, thuốc tây,... cùng một số hoạt động kinh tế công khai như bán quyền đánh cá cho Trung Quốc, mở nhà hàng, quán ăn ở một số nước. Trước đây, Triều Tiên thường bán các tên lửa tầm ngắn và tầm trung, với các khách hàng thường xuyên là một số quốc gia ở Trung Đông và châu Phi, trong đó có Iran, Syria. Do các lệnh cấm vận của Liên Hợp Quốc và sự lạc hậu của vũ khí Triều Tiên, vốn sao chép từ các loại vũ khí của Liên Xô mà một số quốc gia không còn mặn mà với vũ khí của nước này.

Triều Tiên cũng có thể dùng tiền lương của các công nhân làm việc ở Khu công nghiệp Kaesong để phục vụ cho ngành công nghiệp hạt nhân. Theo Bộ Thống nhất Hàn Quốc, Khu công nghiệp Kaesong đem lại cho Triều Tiên 616 tỷ won (516 triệu USD) kể từ khi bắt đầu đi vào hoạt động vào năm 2004. Với 54.000 lao động người Triều Tiên và 120 công ty Hàn Quốc trả lương bằng đô la Mỹ, tiền lương bình quân 120 USD mỗi tháng nhưng công nhân không được lĩnh trực tiếp mà Triều Tiên quy đổi tiền lương của họ sang đồng won dựa trên tỉ giá do nước này quy định rồi mới cho công nhân lĩnh lương. Mặc dù vậy, năm 2017, Hàn Quốc cho biết nước này không có bằng chứng về việc Triều Tiên sử dụng tiền lương của công nhân tại Kaesong để phục vụ cho chương trình hạt nhân và tên lửa.

Tương tự, từ giữa thập niên 2000, Triều Tiên tăng cường xuất khẩu lao động để thu ngoại tệ, khi họ cử lao động đi làm việc tại nhiều lĩnh vực khác nhau ở hơn 40 quốc gia. Số ngoại tệ thu được từ họ có thể được sử dụng cho ngành công nghiệp hạt nhân của nước này.

Vũ khí hóa học
Theo một báo cáo năm 2020 của Bộ Chỉ huy Lục quân Hoa Kỳ, Triều Tiên có 5.000 tấn vũ khí hóa học, lớn thứ ba thế giới. Ước tính, quy mô sản xuất vũ khí hóa học mỗi năm của nước này trong hòa bình và chiến tranh lần lượt là 4.500 tấn và 12.000 tấn. Một số loại vũ khí hóa học mà Triều Tiên sở hữu gồm: Khí độc (Clo, Phosgene, khí mù tạt), chất gây bỏng da và các chất độc thần kinh (sarin, soman, tabun, VM và VX).

Xem thêm
Danh sách vụ phóng tên lửa của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên

Tham khảo

Chương trình vũ khí hạt nhân
Quân đội Nhân dân Triều Tiên
Quan hệ ngoại giao của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Lịch sử quân sự Bắc Triều Tiên
Vũ khí hủy diệt hàng loạt theo quốc gia

ja:北朝鮮核問題
zh:朝鲜核问题