Phù Đổng (xã)

Phù Đổng là một xã thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Phù Đổng nằm ở phía bắc sông Đuống , có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Từ Sơn, phường Phù Khê, và xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh
Phía tây giáp các phường Việt Hưng, Phúc Lợi
Phía nam giáp các xã Gia Lâm, Thuận An
Phía bắc giáp các xã Đông Anh, Thư Lâm

Xã Phù Đổng có diện tích 41,62 km², dân số năm 2025 là 111.484 người, mật độ dân số đạt 2.679 người/km².

Hành chính 
Xã Phù Đổng được chia thành các thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, thôn 1 Trung Mầu, thôn 2 Trung Mầu, thôn 3 Trung Mầu, thôn Thịnh Liên, Đổng Viên, Phù Dực 1, Phù Dực 2, Phù Đổng 1, Phù Đổng 2, Phù Đổng 3, Công Đình 1, Công Đình 2, Công Đình 3, Tế Xuyên 1, Tế Xuyên 2, Thượng, Trung, Hạ, Cống Thôn, Kim Quan, Ái Mộ, Yên Viên, Lã Côi, Cơ Khí Yên Viên, Bưu Điện, Hồ Cầu Đuống, Đuống 1, Đuống 2, Thái Bình, thôn Ga, Vân, Liên Cơ, Tiền Phong, Yên Hà, Yên Tân, Yên Bình, Xuân Dục, Yên Khê, Địa Chất, Lại Hoàng, Liên Đàm, Đình Vỹ, Đỗ Xá, Yên Thường, Quy Mông, Trùng Quán, Dốc Lã.

Lịch sử 
Năm Canh Tuất năm 1490, vua Lê Thánh Tông cho định lại bản đồ cả nước, gồm 13 (đạo) xứ thừa tuyên (sau gọi là xứ). Từ triều Tây Sơn tới đầu triều Nguyễn đổi sang gọi là trấn. Theo đó, xã Phù Đổng thuộc huyện Tiên Du trực thuộc phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc.

Năm 1831, vua Minh Mạng thực hiện cuộc cải cách hành chính thống nhất trong cả nước, theo đó bãi bỏ cấp tổng trấn; chuyển các trấn, dinh thành tỉnh. Theo đó, xã Phù Đổng trực thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sáp nhập xã Phù Đổng vào thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành 78-CP. Theo đó, xã Phù Đổng thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 15 tháng 3 năm 1967, thành phố Hà Nội ban hành Quyết định về việc sáp nhập thôn Đổng Xuyên (Gióng Mốt) thuộc xã Phù Đổng vào xã Đặng Xá.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Quốc hội Việt Nam quyết định sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của Thị trấn Yên Viên, các xã Ninh Hiệp, Phù Đổng, Thiên Đức, Yên Viên, Yên Thường và một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Cổ Bi, Đặng Xá thành xã mới có tên gọi là xã Phù Đổng.

Kinh tế 
Là xã nằm bên bờ sông Đuống đất đai rộng rãi, Phù Đổng có lợi thế phát triển mạnh ngành nông nghiệp, chăn nuôi. Ngoài sản xuất nông nghiệp như cấy lúa, trồng ngô bãi, rau màu thì nghề chăn nuôi bò sữa ở đây cũng khá phát triển và phân bố ở nhiều thôn và nhiều xóm thúc đẩy phát triển kinh tế hộ cá thể. Thêm vào đó ở xã có nghề trồng hoa giấy, cây cảnh đã được thành phố Hà Nội cấp giấy chứng nhận làng nghề. Nghề trồng hoa giấy, cây cảnh phát triển mạnh nhất là ở khu vực đường từ hầm chui Quốc lộ 1 mới hướng đi xã Trung Màu. Bộ mặt nông thôn trong xã thay đổi tích cực phần lớn là đóng góp từ nghề nuôi bò sữa, cây cảnh, hoa giấy. Gần đây, một số ít hộ cũng chuyển dần sang nghề buôn bán tuy nhiên quy mô và số lượng tham gia còn rất khiêm tốn so với một số xã khác cùng ở cụm Bắc Đuống như: Đình Xuyên, Ninh Hiệp, Yên Thường, Yên Viên,...

Văn hóa 
Theo truyền thuyết thì Phù Đổng là nơi sinh ra Thánh Gióng là một trong Tứ Bất Tử. Các di tích liên quan đến Thánh Gióng đều là những di tích, di sản có giá trị quý báu về văn hóa, lịch sử. Cụm di tích đền Gióng ở thôn Phù Đổng đã được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt. Cùng với đó là Lễ hội Gióng Phù Đổng (ngày 9 tháng Tư âm lịch) cũng là di sản phi vật thể của nhân loại đã được UNESCO vinh danh.

Làng Trung Mầu xưa có một đình, một nghè, hai chùa (một gọi là Chùa Đô, một gọi là chùa Mới nay xây nhà truyền thống của xã). Làng Thịnh Liên xưa có hai đình hai chùa. Năm 2017, cả 2 làng đều phục dựng lại các ngôi đình với tên gọi là đình Trung Mầu và đình Thịnh Liên. Theo sắc phong còn để lại cả hai làng Trung Mầu và Thịnh Liên đều thờ ba vị tướng: Cao Chương Đại Vương, Cao Gia Đại Vương, Tòng Chinh Đại Vương thời nhà Đinh. Các vị tướng nhà Đinh này đều là nhân vật cụ thể có công đánh dẹp 12 sứ quân và Chiêm Thành giữ nước thuộc địa phận hai làng được nhà vua phong tướng sắc. Riêng làng Thịnh Liên vì đại bộ phận là dân chài còn thờ thêm vị thần: "Hán Giang Thủy Tộc Long Vương".

Theo cuốn lịch sử các làng ở thủ đô Hà Nội, Trung Mầu có tên nôm là làng Miêu, một làng xưa thờ quốc sư triều Lý Nguyễn Minh Không (tức Lý Quốc Sư) tại Chùa Đô. Vì có chiến tích đối với quốc gia, nhà sư đó còn được vua đưa về tưởng niệm tại Kinh đô Thăng Long. Hiện nay có đền thờ ở phố Lý Quốc Sư quận Hoàn Kiếm nội thành Hà Nội và ở chùa Bái Đính, Ninh Bình trên quê hương ông.

Danh nhân

 Công chúa Lê Ngọc Hân (1770 - 1799)
 Quận công Nguyễn Đình Huấn (1717 - 1777). Đền thờ ông đã được xếp hạng là di tích cấp quốc gia năm 1995.
 Quận công Nguyễn Đăng Doanh.
 Đặng Công Chất (1621 - 1683).
 Ngô Xuân Quảng (1945 - 1972). Tên ông được đặt cho tuyến phố từ Quốc lộ 5 tới Học viện Nông Nghiệp I.
 Lâm Văn Đoan (sinh năm 1976): Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội khóa XV tỉnh Lâm Đồng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội

Giao thông 
Các tuyến, hệ thống giao thông quan trọng ở xã Phù Đổng:
 Quốc lộ 1 mới (km155 - km158)
 Tỉnh lộ 270: đi thị xã Từ Sơn
 Đường đê hữu Đuống: cầu Đuống đi Trung Màu
 Đường Dốc Lã (Yên Thường đi Trung Màu)
 Hệ thống xe buýt: 42, 54, 146, 203, 210...

Chú thích

Tham khảo