Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Diêm Tượng

Diêm Tượng (chữ Hán: 閻象; bính âm: Yan Xiang; 158-200) là một viên quan lại phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của Lịch sử Trung Quốc. Dưới trướng của Viên Thuật, Diêm Tượng làm đến chức chủ bạ.

Can gián
Khi Viên Thuật đang có nhiều đất đai và có Ngọc tỷ truyền quốc của Tôn Sách nên có ý muốn tiếm xưng đế hiệu, hội cả các bầy tôi bàn bạc thì Diêm Tượng đã can ngăn. Ông ta kể lại chuyện của Văn vương nhà Chu ngày xưa và cho rằng Hậu Tắc nhà Chu, chứa đức chất công đến đời Văn Vương, thiên hạ chia ba có hai phần, còn phải thờ nhà Ân. Viên Thuật chưa được thịnh bằng nhà Chu. Nhà Hán tuy rằng suy, nhưng chưa đến mức độ như nhà Ân. Cho nên không nên làm chuyện ấy. Tuy nhiên Viên Thuật mê tín tin rằng số trời cho mình làm Đế vương nên đã bác bỏ ý kiến của Diêm Tượng.

Sau đó không còn ghi chép gì về ông nữa cả.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc

Chú thích

Tham khảo
 Tam quốc chí, Nguỵ thư, quyển 6.
 Tư trị thông giám, Hán kỷ, quyển 54.

Nhân vật chính trị Tam Quốc
Năm mất không rõ
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật chính trị nhà Hán
Mất năm 200
Trần Lan

Trần Lan (chữ Hán: 陳蘭; bính âm: Chen Lan; ?-209) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Trần Lan là phó tướng theo đạo quân thứ năm cánh phải trực chỉ về lấy Kệ Thạch. Lã Bố sai Ngụy Tục dẫn một đạo đến Kế Thạch để địch với Trần Lan. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại.

Sau nhiều lần thất bại Viên Thuật đâm ra buồn chán, ăn chơi vô độ, chỉ thích hưởng lạc vàng bạc châu báu xa xỉ quá độ cho nên Trần Lan cùng với Lôi Bạc rời bỏ Viên Thuật về núi Tung Sơn làm thảo khấu. Khi quân Tào xuất binh đánh Viên Thuật, Viên Thuật thất thế bị đánh bại Lôi Bạc, Trần Lan ở Tung Sơn nhân cơ hội này ra cướp mất tiền nong lương thảo. Viên Thuật muốn dẫn quân về Thọ Xuân, lại bị quân trộm cướp của Trần Lan, Lôi Bạc đến đánh tập hậu, phải đóng lại ở Giang Đình và chết ở đó.

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 209
Lương Cương

Lương Cương (chữ Hán: 梁綱; bính âm: Liang Gang; ?-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử 
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Và sau đó Viên Thuật dẫn quan theo hỗ trợ, Lương Cương cùng với Lý Phong và Nhạc Tựu theo Viên Thuật đi đánh Lã Bố. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại. Viên Thuật cũng phải rút lui.

Năm 197, khi thế lực của Viên Thuật suy vi, Tào Tháo dẫn binh tấn công Viên Thuật. Viên Thuật lúc này đã di chuyển sang Hoài Nam đem theo nhiều vàng bạc châu báu và giao Thọ Xuân cho các tướng Kiều Nhuy, Lý Phong, Trần Kỷ, Nhạc Tựu và Lương Cương canh giữ. Quan Tào tấn công mãnh liệt, Thọ Xuân thất thủ, Lương Cương cùng các tướng thủ thành bị Tào Tháo bắt và xử tử.

Tham khảo 

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 197

fr:Liang Gang
Nhạc Tựu

Nhạc Tựu (chữ Hán: 樂就; bính âm: Yue Jiu; ?-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Và sau đó Viên Thuật dẫn quan theo hỗ trợ, Nhạc Tựu cùng với Lý Phong và Lương Cương theo Viên Thuật đi đánh Lã Bố. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại. Viên Thuật cũng phải rút lui.

Năm 197, khi thế lực của Viên Thuật suy vi, Tào Tháo dẫn binh tấn công Viên Thuật. Viên Thuật lúc này đã di chuyển sang Hoài Nam đem theo nhiều vàng bạc châu báu và giao Thọ Xuân cho các tướng Kiều Nhuy, Lý Phong, Trần Kỷ, Lương Cương và Nhạc Tựu canh giữ. Quan Tào tấn công mãnh liệt, Thọ Xuân thất thủ, Nhạc Tựu cùng các tướng thủ thành bị Tào Tháo bắt và xử tử.

Tham khảo

 

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 197

fr:Yue Jiu
Tổ Mậu

Tổ Mậu (chữ Hán:祖茂, bính âm: Zu Mao; 153-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Tôn Kiên trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Tổ Mậu là một trong bốn vị tướng cùng với Trình Phổ, Hoàng Cái và Hàn Đương theo Tôn Kiên tham gia cuộc chiến tranh chống lãnh chúa có mưu đồ bá quyền là Đổng Trác.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung thêm cho Tổ Mậu tên tự là Đại Vinh (大榮) và hư cấu chuyện Tổ Mậu bị tử trận tại Phí Thủy quan. Ông chỉ xuất hiện trong một hồi. Hồi thứ 5, tại hồi này Tổ Mậu được miêu tả là hai tay cầm hai dao, sau này được đội thêm cái mũ chóp đỏ do trao đổi với Tôn Kiên mà có.

Khi Tôn Kiên dành những thắng lợi tại của ải Phí Thủy Quan. Viên Thuật là quan coi lương của liên minh Quan Đông vì sợ Tôn Kiên sẽ lập công lớn nên đã ngầm không cung cấp lương thảo cho quân Giang Đông. Quân của Tôn Kiên đói ăn nên tinh thần sa sút và rối loạn. Nắm được thông tin này, tướng Tây Lương là Hoa Hùng bàn với Lý Túc dẫn quân tập kích Tôn Kiên.

Quân Hoa Hùng đến trại Tôn Kiên và tập kích nửa đêm, mặt sau Lý Túc kéo vào sai quân sĩ phóng hỏa. Quân Tôn Kiên rối loạn. Các tướng đánh lộn nhau, duy có Tổ Mậu theo Kiên phá vây chạy. Hoa Hùng từ mặt sau đuổi dồn lên. Tổ Mâu bảo Tôn Kiên rằng: Cái mũ chóp đỏ trên đầu của chúa công, bị giặc nó nhận được. Xin cởi mũ đưa cho tôi đội.

Tôn Kiên liền cởi mũ đánh đổi cho Tổ Mậu, rồi hai người chia đường chạy ra hai ngã. Quân Hoa Hùng cứ đuổi theo người đội mũ chóp đỏ. Tổ Mậu bị Hoa Hùng đuổi rất gấp ông ta liền bỏ mũ ra, treo vào một cái cột nhà cháy dở, còn mình rồi trốn vào rừng rậm, núp vào một chỗ.

Hoa Hùng trông thấy cái chóp mũ đỏ ở chỗ nhà cháy cứ vây bọc bốn mặt lại, không dám đến gần, rồi sau lấy tên bắn mãi mới biết bị lừa. Tổ Mậu ở trong rừng lúc bấy giờ xông ra, hai tay múa đôi dao, chực chém Hoa Hùng, nhưng Hoa Hùng thét to một tiếng, đưa một nhát dao, Tổ Mậu chết lăn xuống dưới ngựa.

Tôn Kiên sau khi tập hợp lại lực lượng, kiểm tra rà soát lại tình hình quân bị thì thấy mất Tổ Mậu, nên vô cùng thương tiếc báo tin cho Viên Thiệu.

Tham khảo

Nhân vật quân sự Đông Ngô
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Mất thế kỷ 2
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Kwangmyŏngsŏng-3

Kwangmyŏngsŏng-3 (Hangul: 광명성 3호, Hanja: 光明星 3號, âm Hán-Việt: Quang Minh Tinh 3, nghĩa là "Ngôi sao sáng-3") là vệ tinh quan sát Trái Đất của CHDCND Triều Tiên, được cho là nhằm mục đích dự báo thời tiết, nó được phóng lên quỹ đạo vào ngày 13 tháng 4 năm 2012 lúc 7:39 (UTC+9) trên tàu tên lửa Unha-3 tại trạm phóng vệ tinh Sohae, tên lửa đã bị phát nổ khoảng 90 giây sau khi khởi động. Vụ phóng vệ tinh được dự định để kỷ niệm 100 năm ngày sinh của chủ tịch Kim Nhật Thành, người sáng lập của đất nước Bắc Triều Tiên.

Từ nguyên 
Tên gọi "Kwangmyŏngsŏng" mang đầy tính biểu tượng cho chủ nghĩa dân tộc Bắc Triều Tiên và sự sùng bái gia đình họ Kim. Mặc dù lãnh đạo Triều Tiên, Kim Chính Nhật sinh ra ở Vyatskoye, gần Khabarovsk ở vùng Viễn Đông Nga, nhưng các nguồn của CHDCND Triều Tiên lại tuyên bố rằng Kim Chính Nhật sinh ra trên núi Paektu, và vào ngày đó một vì sao sáng (kwangmyŏngsŏng) đã xuất hiện trên bầu trời, báo cho mọi người biết rằng, một vị tướng mới vừa được sinh ra.

Xem thêm 
Malligyong-1

Tham khảo 

Vụ phóng vệ tinh thất bại
Chương trình không gian của Bắc Triều Tiên
Năm 2012
Khoa học năm 2012
Bắc Triều Tiên 2012
Lừa hoang Tây Tạng

Lừa hoang Tây Tạng (chữ Hán: 西藏野驴, Tây Tạng dã lư; danh pháp hai phần: Equus kiang), còn gọi là lừa Kiang, là một loài động vật có vú trong họ Equidae, bộ Perissodactyla. Loài này được Moorcroft mô tả năm 1841, và là loài lớn nhất trong họ lừa hoang dã. Nguồn gốc của nó xuất phát từ cao nguyên Tây Tạng, nơi mà chúng sinh sống trên những thảo nguyên trên núi và núi cao. Hiện tại phạm vi của nó bị hạn chế đến Ladakh ở Jammu và Kashmir, khu vực đồng bằng phía bắc cao nguyên Tây Tạng và dọc theo biên giới Nepal. Tên phổ biến khác cho loài này bao gồm lừa hoang Tây Tạng, khyang và gorkhar.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Kiang - Equus kiang; IUCN/SSC Equid Specialist Group; Species Survival Groups  ( )
 Duncan, P. (ed.). 1992. Zebras, Asses, and Horses: an Action Plan for the Conservation of Wild Equids. IUCN/SSC Equid Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland.

K
Động vật được mô tả năm 1841
Lừa
Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Bhutan
Động vật có vú Nepal
Động vật có vú Pakistan
Động vật có vú Trung Quốc
Động vật có vú châu Á
Arachnomorpha

Arachnomorpha một nhánh trong ngành Arthropoda tạo thành một nhóm đơn ngành gồm Trilobita, và động vật chân đốt khác Megacheira và các họ giống trilobita (Helmetiidae, Xandarellidae, Naraoiidae, Liwiidae, và Tegopeltidae), và nhánh chị em bao gồm Chelicerata. Tranh cãi lớn nhất về phân loại này chủ yếu là Pycnongonida, vì nhóm này được xem là không nên xếp vào Chelicerata. Arachnomorpha được xem là nhóm có quan hệ chị em với giáp xác, được xem là thuộc nhánh mandibulate (gồm côn trùng và myriapoda).

Phân loại 

?Pycnogonida Latreille, 1806 (bao gồm Pantopoda Gerstaecker, 1863)

Arachnomorpha Lameere, 1890 [= Arachnata Paulus, 1979, = Palaeopoda Packard, 1903]
Trilobita Walch, 1771
Strabopida Hou & Bergström, 1997
Aglaspida Walcott, 1911
Cheloniellida Broili, 1932
Chelicerata Heymons 1901 [= Euchelicerata Weygoldt & Paulus, 1979]
Lớp Xiphosura Latreille, 1802
Lớp Chasmataspida Caster & Brooks, 1956
Lớp Eurypterida Burmeister, 1843
Lớp Arachnida Lamarck, 1801

Tham khảo 

Ngành Chân đốt
Người Turkmen

Người Turkmen (, Түркменлер, IPA: ) là một dân tộc Turk bản địa Trung Á, chủ yếu ở Turkmenistan. Những cộng đồng nhỏ hơn cũng có mặt ở Iran, Afghanistan, Bắc Kavkaz (Stavropol Krai), và bắc Pakistan. Dân số người Turkmen năm 2019 cỡ 7,89 triệu theo Joshua Project, chủ yếu ở 12 nước thuộc vùng Turkmenistan và lân cận.

Người Turkmen nói tiếng Turkmen, một ngôn ngữ thuộc nhánh Oghuz Đông của ngữ hệ Turk. Người nói tiếng Turkmen có thể hiểu một phần tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Azerbaijan, tiếng Qashqai, tiếng Gagauz.

Dân số và phân bố
Người Turkmen miền Trung Á sống ở:
Turkmenistan, nơi chừng 85% trong 5.042.920 người (ước tính 2006) thuộc dân tộc Turkmen. Hơn nữa, ước tính có 1.200 Turkmen tị nạn từ bắc Afghanistan hiện sống ở Turkmenistan do sự tác động của chiến tranh Liên Xô-Afghanistan rồi hoạt động của Taliban.
Afghanistan, vào năm 1997, có khoảng 200.000 người Turkmen, tập trung ở biên giới Turkmenistan-Afghanistan, ở các tính Faryab, Jowzjan, Samangan và Baghlan. Ngoài ra, có những cộng đồng nhỏ ở Balkh và Kunduz. Con số hiện nay có thể đã tăng hơn vậy nhiều.
Iran có 1.328.585 người Turkmen tụ vào tỉnh Golestān và Bắc Khorasan.
Pakistan, tính đến năm 2005, theo thống kê của Pakistan và ước tính của Liên Hợp Quốc, còn xấp xỉ 110.000 người tị nạn Turkmen ở Pakistan, tập trung ở Khyber Pakhtunkhwa, Balochistan và các đô thị Lahore, Islamabad và Karachi. Con số trên thực tế có thể đến 250.000 trốn việc bị thống kê để tránh bị trục xuất. 
Thổ Nhĩ Kỳ, nơi hầu hết người Turkmen đã hòa vào cuộc sống định canh định cư. Một nhóm thiểu số người Turkmen du mục, gọi là Yörük, vẫn duy trì lối sống cũ.

Chú thích 

*
Các dân tộc Turk Oghuz
Nhóm sắc tộc ở Turkmenistan
Nhóm sắc tộc ở Iran
Nhóm sắc tộc ở Afghanistan
Nhóm sắc tộc ở Nga
Cộng đồng người Hồi giáo Nga
Nhóm sắc tộc ở Trung Đông
Dân tộc Kavkaz
Du mục hiện đại
Bộ lạc du mục Á-Âu
Phạm Trưởng

Phạm Trưởng (sinh 28 tháng 1 năm 1985 tại Gia Lai) là một ca sĩ, nhạc sĩ Việt Nam và là cựu thành viên của nhóm nhạc Vboys. Anh hát với thể loại nhạc Pop-ballad, R&B nổi tiếng với ca khúc do chính anh sáng tác như: "Đàn ông là thế", "Xin lỗi anh đã sai", "Hai ba năm", "Trang giấy trắng".

Sự nghiệp 
Phạm Trưởng sinh tại tỉnh Gia Lai, là con út trong gia đình 3 anh chị em. Ngay sau khi tốt nghiệp cấp 3, anh vào Thành phố Hồ Chí Minh sống và lập nghiệp. Thời gian đầu anh học thanh nhạc, học sáng tác và làm việc ở phòng thu, thi thoảng đi hát ở vài địa điểm nhỏ.

Bắt đầu sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh. Anh được biết đến khi là thành viên và cũng là nhạc sĩ sáng tác các ca khúc chính cho nhóm Vboys. Từ năm 2006 đến 2008 là giai đoạn thành công của nhóm Vboys với ca khúc "Đàn ông là thế". Sau khi nhóm Vboys tan rã, Phạm Trưởng bắt đầu sự nghiệp solo và được chú ý hơn sau các ca khúc cũng do chính anh sáng tác như "Yêu không dám nói", "Em vô tình hay cố ý", "Trang giấy trắng", "Hai ba năm".

Album đã phát hành

Sáng tác

Anh làm em đau
Anh nợ em
Anh yêu em
Biết anh sai
Chia tay là giải thoát
Chiếc áo cô đơn
Chiếc lá khô
Cho qua
Có tất cả nhưng mất em
Còn đây lời hứa
Cô đơn ly cà phê
Cuộc tình mới cho em vậy sao
Dãi nắng dầm mưa
Dệt mộng uyên ương
Dối gian tình đầu
Duyên và nợ
Đàn bà cũ
Đàn ông là thế
Đau lắm
Điều anh không muốn
Đôi khi muốn
Đừng hơn thua
Em hay lắm
Em thay đổi tình đổi thay
Em theo người ta
Em vô tình hay cố ý
Em vui em cười
Giải thoát cho nhau
Hai ba năm
Hết
Hết đường
Khi cô đơn
Không có lần thứ ba
Không được khóc
Không liên quan
Không ngăn được lý trí
Không thể nói
Không xứng đáng
Lại một đêm
Lỗi tại ai
Lời nói dối không thật
Mất rồi tiếc
Màu xanh
Mơ
Nay em đã khác
Ngày đó
Ngày em đến
Ngày ngày tháng tháng
Ngược lối (OST Sống còn)
Người anh em
Người con gái
Người đàn ông
Nhạt phai
Níu kéo
Noel buồn
Nợ
Nước mắt
Nước mắt trong mưa
Sai lầm
Sài Gòn đầy yêu thương
Sao em không yêu như lời em hứa
Số phận
Sự thật
Tập quên
Tết đến rồi
Thuyền không bến
Thương lắm miền Trung
Tiếc
Tình là vậy sao
Tình mẹ cho con
Tối nay em không về
Trang giấy trắng
Trốn tìm tình yêu
Vì sao anh tham lam
Vô tâm hay vô tình
Xa anh em sẽ tốt
Xin lỗi anh đã sai (Đàn ông là thế 2)
Yêu là giả say là thật
Yêu là phải cưới
Yêu phải nói
Yêu không dám nói

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Nam ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc trẻ
Người Bình Định
2 Days to Vegas

2 Days to Vegas (tạm dịch: 2 ngày tới Vegas) là trò chơi hành động phiêu lưu góc nhìn thứ ba dự kiến phát hành do hãng Steel Monkeys phát triển. Game lấy bối cảnh tại một số thành phố lớn trên khắp Hoa Kỳ và diễn ra trong một khoảng thời gian 48 giờ. 2 Days to Vegas dự kiến phát hành cho các hệ máy Microsoft Windows, PlayStation 3 và Xbox 360. Trong khi game đã được phát triển trong gần tám năm, không có công bố chính thức về ngày phát hành.

Cốt truyện
2 Days to Vegas nói về một tên tù nhân được thả ra gần đây tên Vinny phải ra tay cứu giúp người em trai là Tony đang gặp rắc rối ở Las Vegas. Trong suốt 48 giờ, người chơi sẽ phiêu bạt ngang dọc nước Mỹ, thỉnh thoảng dừng lại giải quyết một số vụ việc ở các thành phố lớn trên đường đến Las Vegas. Cho đến nay, các địa điểm xác nhận bao gồm New York và Las Vegas.

Phát triển
Việc phát triển trò chơi đã bắt đầu vào năm 2003 tại studio Glasgow nay không còn tồn tại của Steel Monkeys. Khi hãng Steel Monkeys ở Anh đóng cửa, công đoạn sản xuất của trò chơi được chuyển sang studio Steel Monkeys thứ hai được thành lập tại Minsk, Belarus. 
 
Ngày 11 tháng 2 năm 2009, lời xác nhận từ Steel Monkeys rằng 2 Days to Vegas vẫn còn đang trong quá trình phát triển do IGN tiếp nhận.

Theo trang web chính thức của Steel Monkeys, 2 Days to Vegas vẫn còn trong quá trình xây dựng vào tháng 1 năm 2012.

Đồ họa
Tháng 8 năm 2006, Steel Monkeys công bố họ sẽ sử dụng công nghệ AGEIA PhysX SDK và phần mềm Vật lý NovodeX cho các giải pháp vật lý của họ. Hãng cũng đã cấp giấy phép SpeedTreeRT SDK của IDV Inc, sẽ giúp tạo ra thực vật ảo trong TPS.

Tại GDC năm 2007, Steel Monkeys đã tung ra các tấm ảnh chụp mới của trò chơi mà viên quản lý của Steel Monkeys đảm bảo yếu tố thời gian thực và chưa diễn hoạt trước. Ngày 22 tháng 1 năm 2008, PlayStation Universe tổ chức hai ngày độc quyền, nơi họ tiết lộ hai mươi tấm ảnh chụp mới và hai đoạn phim mới của 2 Days to Vegas.

Steel Monkeys chọn mua 2 hệ thống Capture Motion cho MoCap trong game trái với việc gia công phần mềm. Thay vào đó là hệ thống quang học phổ biến hơn, Steel Monkeys đã chọn một hệ thống quán tính. Những khả năng không dây cùng với tính di động đã cho phép Steel Monkeys sử dụng môi trường xung quanh hàng ngày như các tập hợp, thay vì phải xây dựng tập hợp trong phạm vi hoạt động quang bị giới hạn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử thế giới mở
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử một người chơi
A2 Racer

A2 Racer (tạm dịch: Đường đua  A2) là dòng trò chơi máy tính thuộc thể loại đua xe do hãng game từ Hà Lan Davilex Games đồng phát triển và phát hành vào năm 1996. Game chủ yếu lấy đường đua chính tại quốc lộ A2 của Hà Lan, trong nhiều bản khác còn mở rộng sang các vòng đua ở châu Âu. Ngoài ra, game còn được phát hành ở châu Âu dưới nhiều tên gọi khác nhau, như London Racer và M25 Racer tại Anh, Autobahn Raser tại Đức và Paris-Marseille Racing tại Pháp.

Bản tiếng Anh
M25 Racer
London Racer
Autobahn Raser III: Europe Tour

Bản tiếng Đức
Autobahn Raser I
Autobahn Raser II
Autobahn Raser III
Autobahn Raser IV
Autobahn Raser - World Challenge
Autobahn Raser - Das Spiel zum Film
Autobahn Raser - Police Madness
Autobahn Raser - Destruction Madness

Bản tiếng Pháp
Paris-Marseille Racing
Paris-Marseille Racing 2
Paris-Marseille Racing: Edition Tour du Monde
Paris-Marseille Racing: Police Madness

Xem thêm
Shutokou Battle
Europe Racer

Tham khảo

Liên kết ngoài
ScrewAttack.Com's Video Feature-Review on London Racer: Police Madness

Trò chơi điện tử năm 1997
Trò chơi độc quyền cho châu Âu
Trò chơi được phát triển tại Hà Lan
Trò chơi đua xe
Trò chơi trên Windows
Sông Japurá

Sông Japurá hay sông Caquetá dài khoảng  bắt nguồn với tên Caquetá tại dãy Andes ở Tây Nam của Colombia. Sông chảy theo hướng đông nam tới Brasil, tại đây sông có tên là Japurá. Japurá hợp dòng vào sông Amazon thông qua một mạng lưới các kênh. Sông có khả năng thông hành đối với các tàu thuyền nhỏ tại Brasil.

Sông là nơi có nhiều cá và các loài bò sát, bao gồm cả loài cá da trơn khổng lồ nặng tới  và chiều dài tới , cá chính điện, cá răng đao, rùa, và cá sấu caiman. Sông cũng là một tuyến đường thủy, với các thuyền độc mộc nhỏ bé, hay lớn hơn là thuyền động cơ, thuyền sông được người địa phương gọi là lanchas. Các tàu thuyền mang theo nhiều hàng hóa, đôi khi được thuê hay thậm chí là để du lịch. Tại phần thuộc Colombia, sự hiện diện của các nhóm du kích khiến cho việc đi lại gặp cản trở.

Phần lớn rừng thông tại phía đông Caquetá đã bị xóa bỏ và thay thế là các đồng cỏ, các cây trồng như lúa, ngô, sắn, mía và trong hai thập kỉ gần đây, là cây coca.

Phía tây Rio Negro, sông Solimões (tên gọi vùng thượng du Amazon thuộc Brasil) nhận ba dòng nước hùng vĩ từ phía tây bắc—Japurá, Içá (gọi là Putumayo trước khi vào đất Brasil), và Napo. Sông Caquetá, sau đó trở thành Japurá, khởi nguồn từ dãy Andes thuộc Colombia, gần sát nguồn của sông Magdalena, và tiếp nhận thêm nhiều nhánh chi lưu khác khi chảy tại Colombia.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Thông tin môi trường vùng Amazon thuộc Colombia 

Sông của Colombia
Phụ lưu sông Amazon
Sông Amazonas (bang Brasil)
Sông Araguaia

Sông Araguaia ( ) là một trong những sông chính tại Brasil, và là chi lưu chính của sông Tocantins. Sông có chiều dài xấp xỉ 2.627 km. Araguaia có nghĩa là "sông của vẹt đuôi dài (đỏ)" trong tiếng Tupi.

Địa lý 
Bởi có nhiều chi lưu nên người ta khó có thể dễ dàng xác định khởi nguồn của sông Araguaia. Các chi lưu quan trọng bắt nguồn từ dãy núi Araras tại Mato Grosso cũng như dãy núi Divisões ở Goiás (tuy nhiên theo các nguồn khác, Araguaia bắt nguồn từ dãy Caiapó, tại ranh giới Goiás-Mato Grosso). Từ đây sông chảy theo hướng Đông Bắc và đến điểm hợp lưu với sông Tocantins gần thị trấn São João.

Dọc theo dòng chảy, sông tạo thành ranh giới tự nhiên giữa các bang của Brasil là Goiás, Mato Grosso, Tocantins và Pará. Khoảng ở đoạn trung lưu, Araguaia bị phân thành hai nhánh (nhánh phía tây vẫn được gọi là Araguaia còn nhánh phía đông được gọi là Rio Javaés). Sau đó, sông tái hợp lưu và tạo thành Ilha do Bananal, cù lao trên sông lớn nhất thế giới. Cửa sông Javaés tạo thành một vùng đồng bằng nội địa rộng lớn, nơi nó hợp dòng trở lại vào dòng chính Araguaia, với 100.000 ha rừng đầm lầy nước ngọt, các dòng kênh nước đen, và các hồ vòng cỏ được gọi là Cantão. Đây là một trong những khu vực đa dạng sinh học bậc nhất ở phía đông Amazon, với 700 loài chim, gần 300 loài cá, và một số lượng lớn các loài vật đang bị đe dọa như rái cá lớn, cá sấu đen, và loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới là Arapaima, tất cả đều xuất hiện trong một khu vực tương đối nhỏ.

Phần lớn dòng chảy của Araguaia có khả năng thông hành quanh năm, nhưng khu vực sông bên dưới vùng đất ngập nước Cantão thường gây cản trở tàu bè với nhiều thác ghềnh. Lưu vực sông Araguaia và Tocantins chiếm xấp xỉ 9,5% diện tích lãnh thổ Brasil. Khu vực này là một phần của bồn địa Amazon. Tuy nhiên, sông Araguaia không phải là một chi lưu của Amazon.

Chi lưu 
Chi lưu chính của Araguaia là Rio das Mortes, khởi nguồn từ Serra de São Jerônimo, gần Cuiabá, Mato Grosso, và có khả năng thông hành đến Pará.

Các chi lưu quan trọng khác gồm có Bonito, Garcas, Cristallino và Tapirape ở phía tây, còn ở phía đông là Pitombas, Claro, Vermelho, Tucupa và Chavante ở phía đông.

Lịch sử 
Henri Coudreau vào năm 1897 đã khám phá một phần dòng sông. Từ 1972 đến 1974 khu vực này là nơi diễn ra các xung đột giữa phong trào du kích cánh tả và các lực lượng hỗ trợ chế độ độc tài quân sự.

Thị trấn 
Các khu dân cư quan trọng bên bờ sông Araguaia (từ hạ nguồn):
 Barra do Garças
 Aragarças
 Aruanã
 Luiz Alves
 São Félix do Araguaia
 Santa Terezinha
 Araguacema
 Conceição do Araguaia
 Xambioá
 São Geraldo do Araguaia
 São João do Araguaia

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Rio Araguaia (Thông tin du lịch) 
Hotel, turismo, pescaria, passeios ecológicos Araguaia,Luiz Alves, Bananal, Cristalino 
hydrographic information (in Portuguese) 
Basin map (in Portuguese) 
Tocantins state, with Rivers v-Brazil.com
Pará state, with Rivers v-Brazil.com
Instituto Araguaia 
Brazilian Ministry of Transport

Sông Mato Grosso
Sông Tocantins
Sông Pará
Phụ lưu sông Amazon
Sông Goiás
Sông Marañón

Sông Marañón (, ) khởi nguồn từ nơi cách 160 km về phía đông bắc của thủ đô Lima, Peru, chảy qua một thung lũng sâu bị xói mòn của dãy Andes khi thẳng hướng tây bắc, sông nằm dọc theo chân phía đông của dãy Andes; về song sông uốn cong và chuyển hướng đông bắc, cắt qua các dãy thuộc Andes, cho đến Pongo de Manseriche, sông chảy qua vùng đồng bằng. Sau khi hợp dòng với sông Ucayali, Marañón được mang tên là sông Amazon.

Bị ngăn cản bởi các đá ngầm cùng các thác ghềnh nên Marañón chưa từng là một tuyến thương mại. Tại điểm sông thực hiện cuộc uốn cong vĩ đại của mình, nó gặp sông Chinchipe, khởi nguồn từ miền nam Ecuador. Ngay phía dưới điểm này, các dãy núi nằm gần hai bờ của Marañón, tạo nên một hẻm núi hẹp có chiều dài , tại đây có nhiều dòng nước xoáy, và không ít hơn 35 ghềnh, chuỗi này kết thúc với ba thác lớn ngay sau khi nhận nước của sông Imasa hay Chunchunga, gần cửa sông mà Charles Marie de La Condamine đã lên tàu vào thế kỷ 18 để thám hiểm Amazon. Tại khu vực này, vùng đồng quê bằng phẳng bắt đầu hạ độ cao và chỉ có một vài ngọn núi. Người Aguaruna sinh sống ven sông tại khu vực này.

Hẻm núi cuối cùng mà sông Marañón, phải vượt qua là Pongo de Manseriche, kéo dài , ngay phái dưới cửa Rio Santiago, nằm nằm giữa nó và điểm truyền giáo bị bỏ hoang Borja. Theo thuyền trưởng Carbajal, có nguồn gốc từ Pongo de Manseriche trên chiếc tàu hơi nước nhỏ "Napo," năm 1868, sông nằm trên một kẽ hở rộng lớn trên dãy Andes và sâu 600 m (2000 ft), ở một số nơi chỉ hẹp 30 m (100 ft), các vách đứng "dường như là điểm cao nhất."

Sau khi vượt qua Pongo de Huaracayo (hay Guaracayo), cerros, hay các vùng đồi, dần biến mất, và trong khoảng  trên sông có đấy các cù lao, và không thể nhìn thấy gì từ bờ thấp của chúng nhưng một đồng bằng bao la với rừng bao phủ được gọi là selva baja ("rừng nhiệt đới thấp") hay Amazonia thuộc Peru, là nơi sinh sống của các sắc dân bản địa như Urarina tại bồn địa Chambira, người Candoshi, và người Cocama-Cocamilla. Sông Marañón cũng là bối cảnh của một trong những tiểu thuyết qiuan trọng nhất của nhà văn người Peru Ciro Alegría: La serpiente de oro (1935).

Tham khảo 

Sông của Peru
Phụ lưu sông Amazon
Sông Purus

Purus là một trong những chi lưu chính của sông Amazon. Diện tích lưu vực sông là , là lưu lượng nước trung bình là 8.400 m³/s.

Sông đổ vào Amazon ở phía tây điểm hợp dòng của sông Madeira, và hai dòng sông cũng chảy gần như song song với nhau xa về phía tây nam. Sông chảy qua một cánh rừng liên tục tại điểm vệt lõm lớn nằm giữa sông Madeira, ven theo mép của cao nguyên Brasil, và Ucayali vốn ôm vào dãy Andes. Sông tạo thành một phần nhỏ trong tuyến biên giới giữa Brasil và Peru.

William Chandless đã khám phá ra rằng mực nước biển chỉ là 107 feet (33 m) ở 590 mi (950 km) tính từ cửa sông. Đây là một trong những dòng chảy uốn khúc nhất thế giới, với chiều dài theo đường thẳng ít hơn một nửa nếu tính theo chiều dài thực. Sông là đường thoát nước duy nhất cho các khu vực bán ngập hay ngập mà nó chảy qua.

Sông có khả năng thông hành đối với tàu hơi nước là 1648 mi (2650 km). Tại 1792 mi (2,880 km) sông phân thành hai nhánh nhỏ. Đôi khi có một vách đá chạm đến bờ sông, nhưng các vùng đất xung quanh sông thường bị ngập lụt hàng năm, vào lúc đó, mực nước sông lên tới 50 feet (15 m), một số hồ bên tả và hữu của sông là những hồ chứa.

Chi lưu chính của sông là Aquiry hay sông Acre, đổ vào từ phía hữu cách 1104 mi (1777 km) từ điểm hợp dòng vào Amazon. Khởi nguồn của sông này nằm gần Mayutata. Sông có khả năng thông hành khoảng 5 tháng mỗi năm, khi thung lũng Purus bị ngập nước; và trong bảy tháng còn lại, chỉ cano có thể tiếp cận với các khu vực định cư của khu vực trống cao su lớn tại Mayutata và hạ Beni; do đó các khu vực này buộc phải tìm kiếm một lối đi để vận chuyển các sản phẩm của mình bằng con đường rất nguy hiếm, tốn kém và mất thời gian cũng như nhiều thác ghềnh trên sông Madeira.

Năm 2008 một nền văn minh thời kỳ tiến Comlombo đã được khám phá tại khu vực thượng du của sông gần biên giới với Bolivia. Sau khi nhiều khu rừng trong khu vực đã biến mất để giành chỗ cho nông nghiệp, các bức ảnh vệ tinh đã cho thấy ccacs côn sự đào đắp hình học lớn.

Tham khảo 
 Purus River. (2010). In Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2010, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/484217/Purus-River

Liên kết ngoài 
 Map of Amazon Sate with Purus River- Bộ Giao thông Brasil

Phụ lưu sông Amazon
Sông của Peru
Sông quốc tế Nam Mỹ
Sông Acre (bang)
Sông Amazonas (bang Brasil)
Biên giới Brasil-Peru
Sông vùng Ucayali
Sông biên giới
Sông Putumayo

Içá hay Putumayo là một trong các chi lưu của sông Amazon, ở phía tây và song song với sông Japurá. Sông tạo thành một đoạn biên giới tự nhiên giữa Colombia với Ecuador, cũng như hầu hết biên í giữa Comlombia và Peru. Sông được gọi là Putumayo tại ba nước thượng nguồn, và sau khi vào đất Brasil, sông được gọi là Içá.

Vào cuối thế kỷ 19, Içá đã được nhà thám hiểm người Pháp Jules Crevaux khám phá. Ông đi bằng một tàu hơi nước và chạy cả ngày lẫn đêm. Ông đến Cuemby,  từ cửa sông, và không thấy một ghềnh đơn lẻ nào. Cuemby chỉ cách  từ Thái Bình Dương theo đường thẳng, qua thị trấn Pasto tại miền nam Colombia. Creveaux khám phá ra rằng trầm tích sông được tạo ra từ các khối đá của dãy Andes; bờ sông là đất sét và phía cuối sông là cát mịn.

Ngày nay, sông là một tuyến đường thủy trọng yếu. Hầu như toàn bộ chiều dài của sông có khả năng thông hành.

Các trang trại chăn nuôi gia súc, cùng với thương mại cao su, cũng là ngành kinh tế chính dọc đôi bờ của Içá. Cao su và balatá (một loài rất giống như cây đỗ trọng, tại đây thường gọi là gutta-balatá) từ khu vực Içá được trở đến Manaus, Brasil.

Vào ngày 1 tháng 3 năm 2008, Raúl Reyes và 14 người của Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia đã bị quân đội Colombia giết tại phần biên giới thuộc Ecuador rkhu vực sông Putumayo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
  [Territorial-Environmental Trang điện tử SIAT-AC về hệ thống thông tin of Amazon thuộc Colombia

Phụ lưu sông Amazon
Sông của Colombia
Sông Ecuador
Sông của Peru
Sông Amazonas (bang Brasil)
Sông quốc tế Nam Mỹ
Sông biên giới
Biên giới Colombia-Peru
Biên giới Colombia-Ecuador
Sông vùng Loreto
Địa lý tỉnh Sucumbíos
Sông Tocantins

Tocantins là một sông huyết mạch ở trung tâm Brasil. Trong tiếng Tupi, tên của sông có nghĩa là "mỏ của toucan" (Tukã cho "toucan" và Ti cho "mỏ"). Sông chảy từ nam lên bắc với chiều dài 2,640 km. Sông thực ra không thuộc hệ thống sông Amazon, mặc dù thường được coi là như vậy, do nơi đổ ra Đại Tây Dương của Tocantins nằm ngay sát của Amazon. Sông chảy qua bốn bang của Brasil là Goiás, Tocantins, Maranhão và Pará.

Dòng chảy 
Sông bắt nguồn từ một quận miền núi là Pireneus, ở phía tây của Quận Liên Bang, song chi lưi phía tây của sông là Araguaia, có đầu nguồn cực nam tại sườn của dãy Serra dos Caiapós. Araguaia chảy 1,670 km trước khi hợp lưu vào Tocantins, và gần như ương đương nhau về lưu lượng. Bên cạnh chi lưu chính của sông là Rio das Mortes, Araguaia có 20 chi lưu nhỏ hơn và canoe có khả năng thông hành trong nhiều dặm. Trên đường đến với các vùng đất thấp, sông phải vượt qua nhiều thác ghềnh, hoặc uốn lượn mãnh liệt qua các hẻm núi đá cho đến một điểm cách khoảng 160 km trên nơi hợp lưu với Tocantins.

Hai chi lưu khác, mang tên Maranhão và Paranatinga, tiếp nhận một lượng nước lớn từ vùng cao nguyên quanh chúng, đặc biệt là ở phía nam và đông nam. Giữa nơi hợp lưu của dòng sông thứ hai và Araguaia, Tocantins đôi khi bị nghẽn dòng do các hàng rào đá trườn ra phần lớn góc bên phải của sông.

Đập 
Đaọn hạ lưu từ điểm hợp lưu với Araguaia, tại bang Pará, sông có nhiều thác nước lớn và ghềnh, song chúng đã bị ngập vào đầu những năm 1980 khi một hồ nước nhân tạo được hình thành khi xây đập Tucuruí, một trong những đập lớn nhất thế giới. Khi giai đoạn thứ hai của dự án Tucuruí được hoàn thành, sẽ có một hệ thống cửa cống giúp tăng khả năng thông hành của sông.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Bản đồ bồn địa  

Sông Goiás
Sông Maranhão
Sông Pará
Sông Tocantins
Sông Ucayali

Sông Ucayali (, ) khởi nguồn từ điểm cách  về phía bắc của hồ Titicaca, tại vùng Arequipa của Nam Mỹ. Sông Amazon được cho là bắt đầu từ thành phố Nauta (100 km từ Iquitos), tại nơi hợp dòng giữa Ucayali và Marañón.

Ucayali, cùng với sông Apurímac, sông Ene, và sông Tambo, ngày nay được coi là đầu nguồn chính của sông Amazon, sông có tổng chiều dài là  từ nguồn Apurímac tại Nevado Mismi đến điểm hợp lưu giữa Ucayali và sông Marañón:
Sông Apurímac (tổng chiều dài): 
Sông Ene (tổng chiều dài): 
Sông Tambo (tổng chiều dài): 
Sông Ucayali (từ nơi hợp lưu với Tambo River đến nơi hợp lưu với Marañón): 

Ucayali đầu tiên được gọi là San Miguel, sau đó là Ucayali, Ucayare, Poro, Apu-Poro, Cocama và Rio de Cuzco. Peru đã tài trợ cho nhiều cuộc thám hiểm tốn kém để khám phá khu vực sông. Một trong số đó (1867) tuyên bố rằng đã đến được trong phạm vi  từ Lima, và một tàu hơi nước nhỏ "Napo" đã bị cản trở khi gặp dòng nước hung dữ  phía trên ngã ban sông với sông Pachitea xa đến sông Tambo,  từ nơi hợp lưu giữa Ucayali với Amazon. "Napo" sau đó đã thành công trong việc tiếp cận nhánh Urubamba của Ucayali  phía trên điểm hợp dòng với Tambo, tới một điểm  về phía bắc của Cuzco.

Phần còn lại của Urubamba, được Bosquet biểu thị vào năm 1806 và Castelnau vào năm 1846, bị gián đoạn với các thác lớn, đá ngầm và vô số các trở ngại khác với việc thông hành. Torres, người đã khám phá Alto Ucayali theo sứ mệnh của chính phủ Peru, đã ghi nhận chiều dài của sông là , tính từ cửa Pachitea đến nơi hợp dòng của Tambo và Urubamba. Chiều \rộng thay đổi từ , tùy theo độ lớn của các cù lao. Dòng chảy của sông là , và một kênh rộng  có độ sâu tối thiểu là . Đôi khi có các tảng đá khổng lồ rơi xuống sông từ các ngọn núi và gây ra các xoáy nước rất lớn.

Ucayali là nơi sinh sống của cá heo Amazon, rái cá lớn, và lợn biển Amazon, với số lượng lớn tại Khu dự trữ quốc gia Pacaya-Samiria, gần Nauta.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Amazonia biogeography 

Phụ lưu sông Amazon
Sông của Peru
Tapajós

Tapajós, là một sông tại Brasil chảy qua một thung lũng ẩm và nóng và đổ vào sông Amazon  phía trên Pará và dài khoảng .

Sông khởi nguồn từ cao nguyên Brasil gần Diamantino. Gần nơi này, một số dòng suối hợp lại với nhau để tạo sông Arinos, và hợp dòng với sông Juruena để tạo thành Alto Tapajós, xa về hạ du được gọi là Rio Manoel, hợp lưu vào sông từ phía đông.

Sau đó đến Santarém dpongf sông được gọi là Tapajós. Hạ du Arinos, Alto Tapajós và Tapajós và nhiều thác ghềnh nhất là sông Maranhão Grande, là một cuối liên tiếp các thác lớn và ghềnh dữ dội; song từ Maranhão Grande đến cửa sông, khoảng , sông có thể cho tàu lớn thông hành.

100 mi cuối cùng của sông có chiều rộng từ 4 9 mi và rất sâu. Thung lũng Tapajós có hai bên là dốc đứng. Chúng cao 300 đến 400 feet dọc theo hạ du của sông; song vài mi phía trên Santarém, chúng lui về phía đông và không còn tiếp cận đồng bằng ngập nước Amazon cho đến vài mi phía dưới Santarém.

Cực bất khả tiếp cận của Nam Mỹ nằm gần nguồn của một chi lưu của Tapajós, gần thị trấn Utiariti

Tapajós được đặt tên theo người Indien Tapajós, một bộ tộc thổ dân châu Mỹ đến từ Santarém.

Đọc thêm 
 Heinsdijk, Dammis, and Ricardo Lemos Fróes. Description of Forest-Types on "Terra Firme" between the Rio Tapajós and the Rio Xingú in the Amazon Valley. 1956.

Tham khảo

Phụ lưu sông Amazon
Sông Brasil
Sông Pará
Teles Pires

Teles Pires hay Rio São Manuel là một sông dài 1370 km  tại Brasil.

Sông chảy qua bang Mato Grosso và phần hạ du của nó là ranh giới tự nhiên giữa hai bang Mato Grosso và Pará. Sông hợp dòng với sông Juruena và sau đó dòng nước này lại hợp lưu vào Tapajós, vốn là một trong những chi lưu lớn nhất của sông Amazon

Điểm dân cư đông dân nhất nằm ven sông là Alta Floresta.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Teles Pires in the American Heritage Dictionary of the English (bartleby.com)  (chiều dài lỗi thời)
Hidrovia Tapajos - Teles Pires - Regierungsdokument (tiếng Bồ Đào Nha) 

Phụ lưu sông Amazon
Sông Brasil
Sông Pará
Bài toán thứ mười bảy của Hilbert

Bài toán thứ mười bảy của Hilbert là một trong 23 bài toán của Hilbert trong danh sách nổi tiếng của David Hilbert xuất bản năm 1900. Nó xem xét việc biểu diễn các hàm hữu tỉ xác định không âm dưới dạng thương của hai tổng của các bình phương. Câu hỏi ban đầu của Hilbert là như sau:

Cho một đa thức nhiều biến luôn nhận giá trị không âm trên trường số thực, liệu nó có thể được biểu diễn dưới dạng tổng các bình phương của các hàm hữu tỉ?

Lời giải khẳng định đã được chứng minh năm 1927 bởi Emil Artin.

Sau đó Charles Delzell đã tìm ra một thuật toán cho bài toán này.

Một tổng quát hóa lên trường hợp ma trận (mọi ma trận với các phần tử là các hàm hữu tỉ sao cho ma trận luôn xác định không âm đều có thể biểu diễn được dưới dạng tổng của các bình phương đối xứng) được chứng minh bởi Gondard, Ribenboim và Procesi, Schacher. Nó cũng có một chứng minh sử dụng kiến thức cơ sở bởi Hillar và Nie.

Việc xây dựng câu hỏi đã xét đến các đa thức, chẳng hạn như

luôn nhận giá trị không âm khi các biến nhận giá trị thực bất kì nhưng không thể được viết dưới dạng tổng các bình phương của các đa thức.

Người ta đã tìm ra điều kiện đủ để đa thức f có thể biểu diễn được dưới dạng tổng các bình phương của các đa thức.
 Ngoài ra, mọi đa thức f thực không âm đều có thể được xấp xỉ với độ chính xác tùy ý (theo chuẩn  của vectơ hệ số) bằng một dãy các đa thức  biểu diễn được dưới dạng tổng các bình phương 

Một bài toán mở là giá trị nhỏ nhất của

,

sao cho mọi đa thức không âm bậc d gồm n biến luôn có thể biểu diễn được dưới dạng tổng của  bình phương của các hàm hữu tỉ thực.

Kết quả tốt nhất  là

Ghi chú

Hình học đại số thực
#17
Các bài toán của Hilbert
Trận Magenta

Trận Magenta là một trong hai trận đánh lớn của cuộc Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ hai, đã diễn ra vào ngày 4 tháng 6 năm 1859, gần thị trấn Magenta ở miền Bắc nước Ý. Trận đánh đã kết thúc với chiến thắng của quân đội Pháp dưới sự chỉ huy của Hoàng đế Napoléon III trước quân đội Áo do Thống chế Bá tước Ferencz Gyulai chỉ huy. Do gặp rắc rối trong các mệnh lệnh nên đồng minh của Pháp là Sardegna không tham chiến và phải đến tối, khi trận chiến đã chấm dứt, quân đội Sardegna mới kéo đến trận địa.

Napoléon III dự kiến hợp vây quân Áo bằng một vận động gọng kìm, theo đó Quân đoàn II do tướng Patrice de MacMahon chỉ huy sẽ hành quân ở bờ trái sông Ticino, trong khi đội Cận vệ Đế chế cùng các Quân đoàn III và IV sẽ vượt sông Ticino xa về hướng nam. Trái ngược với niềm tin của địch rằng người Áo sẽ không phản ứng trước khi vòng vây được khép kín, quân đội Áo đã quyết định rút quân về hướng đông bắc từ trước đó. Song, cuộc triệt thoái của quân Áo diễn ra còn chậm hơn bước tiến không mấy nhanh nhẹn của MacMahon, hai bên đụng độ nhau vào buổi sáng ngày 4 tháng 6 năm 1859.

Địa hình của trận chiến là một dãy cây ăn quả dài bị các vũng lầy và cây tưới ngăn cách, khiến cho hai bên không thể tiến hành những vận động tinh vi. Quân Áo đã biến mọi ngôi nhà thành đồn bót. Gánh nặng chủ yếu trong chiến đấu thuộc về 5.000 lính phóng lựu của đội Cận vệ Đế chế Pháp, vẫn còn vận quân phục thời Đế chế thứ nhất. Tinh thần tấn công của bộ binh Pháp, hỏa lực hiệu quả cao của pháo rãnh xoắn Pháp và sự kém năng lực của Gyulai đã quyết định trận đánh khi mà quân đoàn MacMahon chọc thủng chiến tuyến của địch. Trong trật tự, quân đội Áo triệt thoái an toàn về Robecco. Trận đánh đã đem lại thiệt hại không nhỏ cho quân Pháp, với 657 người tử trận, 3.203 bị thương và 655 bị bắt hay mất tích. Song, về phía Áo, tổn thất lên đến 1.368 người tử trận, 4.538 bị thương và 4.500 bị bắt. Con số thương vong khá cao này chứng tỏ sự thay đổi bản chất của kỹ nghệ chiến tranh.

Cuộc tàn sát tại Magenta đã gây cho Napoléon hoảng hốt. Song, trong tâm trạng yên lòng, vị hoàng đế phong MacMahon quân hàm Thống chế Pháp và ban cho ông ta tước hiệu Quận công Magenta. Ngoài ra, vì vai trò của đội Cận vệ trong chiến thắng, chỉ huy lực lượng này là tướng Achille Baraguay d'Hiliers cũng được trao gậy Thống chế. Vào ngày 8 tháng 6, Napoléon và vua Sardegna là Vittorio Emmanuele II ca khúc khải hoàn tiến vào Milano.

Sau trận đánh 
Thuốc nhuộm màu magenta, được phát hiện vào năm 1859, đã được đặt theo tên trận đánh, (xuất phát từ màu đỏ thẫm của trận địa Magenta đẫm máu) cũng như Đại lộ Magenta (Boulevard de Magenta) ở thủ đô Paris.

Chú thích

Tham khảo
 The web site of the battle . 

Magenta
Magenta 1859
Magenta 1859
Magenta 1859
Ý năm 1859
Pháp năm 1859
Xung đột năm 1859
Trận đánh liên quan tới binh đoàn Lê dương Pháp
Giải thưởng Cầu thủ nam xuất sắc nhất năm của UEFA

Giải thưởng Cầu thủ nam xuất sắc nhất năm của UEFA là một giải thưởng bóng đá dành cho một cầu thủ đang chơi bóng cho một câu lạc bộ tại châu Âu được xem là xuất sắc nhất mùa bóng trước đó. Giải thưởng này do UEFA thiết lập năm 2011, nhằm khôi phục lại giải thưởng Quả bóng vàng châu Âu, vốn đã được kết hợp với giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA năm 2010 thành giải thưởng Quả bóng vàng FIFA. Nó cũng thay thế cho giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất mùa bóng của UEFA.

Cầu thủ mở đầu cho danh hiệu này là Lionel Messi vào năm 2011.

Tiêu chuẩn
Theo UEFA, giải thưởng "công nhận cầu thủ xuất sắc nhất, không kể quốc tịch nước nào, đang chơi bóng cho một câu lạc bộ thuộc một liên đoàn thành viên UEFA trong suốt mùa bóng trước đó." Các cầu thủ được đánh giá qua màn trình diễn của họ trong tất cả các giải đấu thuộc châu âu, trong nước và quốc tế, tại câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia trong suốt mùa bóng.

Bầu chọn
Cách thức bầu chọn giải thưởng này giống như Quả bóng vàng châu Âu, được quyết định hoàn toàn bởi các nhà báo.

Ở vòng đầu tiên, 53 nhà báo thể thao đại diện cho mỗi liên đoàn thành viên của UEFA cung cấp một danh sách 3 cầu thủ xếp hạng cao nhất từ một đến ba của họ, với cầu thủ thứ nhất, nhì, ba sẽ được nhận số điểm 5, 3, 1 tương ứng. Ba cầu thủ có tổng số điểm cao nhất sẽ được vào danh sách rút gọn.

Vòng hai cũng được quyết định bởi các nhà báo, trực tiếp thông qua việc bỏ phiếu điện tử trong quá trình buổi lễ diễn ra.

Những người chiến thắng

Danh sách 

      Người chiến thắng       Danh sách rút gọn

2010–11

2011–12

2012–13

2013–14

2014–15

2015–16

2016–17

2017–18

2018–19

2019–20

2020–21

2021–22

2022–23

Theo người chơi

Xem thêm 
 Những giải thưởng cá nhân cấp câu lạc bộ của UEFA
 Cầu thủ xuất sắc nhất mùa bóng của UEFA
 Quả bóng vàng châu Âu
 Quả bóng vàng FIFA
 Đội hình của năm UEFA
 Kỷ lục bóng đá UEFA

Tham khảo

Liên kết khác
Official site

*
Giải thưởng bóng đá châu Âu
Giải thưởng của UEFA
Long Hựu Tây

Long Hựu Tây là một xã cũ thuộc huyện Cần Đước cũ, tỉnh Long An cũ, Việt Nam. Nay là một phần xã Long Hựu, tỉnh Tây Ninh.

Địa lý
Xã Long Hựu Tây nằm ở phía đông huyện Cần Đước, trên cù lao Long Hựu và có vị trí địa lý: 
Phía bắc giáp xã Long Hựu Đông và xã Phước Đông
Các phía còn lại giáp tỉnh Tiền Giang qua sông Vàm Cỏ.

Xã có diện tích 16,11 km², dân số năm 1999 là 9.058 người, mật độ dân số đạt 562 người/km².

Hành chính
Xã Long Hữu Tây được chia thành 4 ấp: Long Hưng, Mỹ Điền, Hựu Lộc, Tây.

Lịch sử
Xã Long Hựu Tây được thành lập vào ngày 24 tháng 3 năm 1979 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Long Hựu cũ.

Chú thích

Tham khảo
Cù lao Long Hựu
Họ Gà Phi

Họ Gà Phi (danh pháp khoa học: Numididae) là họ chim thuộc bộ Gà (Galliformes). Họ này được một số tác giả (như Hội điểu học Hoa Kỳ) coi là một phân họ, Numidinae, của họ Trĩ (Phasianidae). Các loài gà Phi bản địa ở châu Phi, trong đó có loài gà sao đã được thuần hoá thành gà sao nhà.

Miêu tả 
Các loài trong họ Gà Phi ăn côn trùng và hạt cây. Chúng làm tổ trên mặt đất. Hầu hết trong số chúng có bộ lông màu xám đậm hoặc màu đen, với nhiều đốm trắng dày đặc, trừ các loài trong chi Agelastes (và một số giống gà sao thuần hóa) thì không có đốm.

Nói chung các loài gà Phi sống từng cặp một trống và một mái. Tuy nhiên, ở loài gà sao đôi khi vẫn ghi nhận được một trống kèm theo hai mái. Tất cả các loài gà Phi đều có cuộc sống bầy đàn và chúng chia thành những nhóm nhỏ.

Gà Phi có kích thước khá lớn, dài 40–71 cm và nặng 700-1600 g.

Các loài gà Phi 
 Chi Agelastes
 Agelastes meleagrides 
 Agelastes niger 
 Chi Numida
 Numida meleagris (gà sao)
 Chi Guttera
 Guttera plumifera 
 Guttera pucherani 
 Guttera (pucherani) pucherani 
 Guttera (pucherani) edouardi 
 Chi Acryillium
 Acryllium vulturinum

Chú thích

Tham khảo
 Madge and McGowan, Pheasants, Partridges and Grouse. ISBN 0-7136-3966-0
 Martínez, I. (1994). "Family Numididae (Guineafowl)". pp. 554–570 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. eds. Handbook of the Birds of the World, Vol. 2. New World Vultures to Guineafowl. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-15-6

Liên kết ngoài 
 Smallholder Directory 
 Guineafowl videos on the Internet Bird Collection
 SPPA article on Guinea Fowl Early Birds: Guinea Fowl by Dennis Headley

Chim châu Phi Hạ Sahara
Agelastes

Agelastes là chi chim thuộc họ Gà Phi.

Các loài
Chi này có hai loài:
 Agelastes meleagrides: Gà Phi ngực trắng
 Agelastes niger: Gà Phi đen

Chú thích

Tham khảo
 

Họ Gà Phi
Eo biển Yucatán

Eo biển Yucatán nằm giữa México và Cuba. Eo biển kết nối bồn địa Yucatán ở biển Caribe với Vịnh Mexico. Eo biển rộng khoảng  giữa Mũi Catoche tại Mexico và Mũi San Antonio, Cuba và có độ sâu tối đa là .

Tham khảo

Yucatán
Yucatán
Yucatán
Yucatán
Duyên hải Vịnh México của México
Vịnh México
Biên giới México

Biên giới Cuba
Nguyễn Hà Bắc

Nguyễn Hà Bắc (sinh ngày 5 tháng 7 năm 1957) là một đạo diễn điện ảnh, họa sĩ phim hoạt hình người Việt Nam. Ông là người đầu tiên làm phim hoạt hình 3D tại Việt Nam – bộ phim Giấc mơ của ếch xanh, là người đầu tiên làm phim hoạt hình về đề tài biển đảo với bộ phim Truyền thuyết đảo xa. Ngoài ra, ông cũng từng 3 lần đoạt giải họa sĩ xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam.

Tiểu sử 
Nguyễn Hà Bắc sinh ngày 5 tháng 7 năm 1957 tại Hà Nội, quê quán ở Thừa Thiên – Huế, ông được học vẽ từ nhỏ và đã tốt nghiệp sơ cấp, trung cấp và đại học tại trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội. Nguyễn Hà Bắc cũng đã từng tu nghiệp và có bằng đạo diễn hoạt hình tại Đại học Bordeaux (Cộng hòa Pháp), sau đó ông về nước và công tác tại Xưởng phim hoạt hình Việt Nam, bắt đầu sự nghiệp điện ảnh của mình từ năm 1976.

Sự nghiệp

Đạo diễn 
Nguyễn Hà Bắc đã tham gia làm phim với nhiều chức danh khác nhau: họa sĩ diễn xuất, họa sĩ thiết kế tạo hình phim và đạo diễn phim. Ông đã có những thành công trong việc làm phim hoạt hình và là đạo diễn bộ phim 3D đầu tiên của Việt Nam (phim hoạt hình Giấc mơ của ếch xanh). Năm 2011, ông là đạo diễn bộ phim hoạt hình 3D về đại tướng Võ Nguyên Giáp để mừng thọ ông 100 tuổi sau hơn hai năm dàn dựng. Nguyễn Hà Bắc giành được các giải thưởng giá trị qua các Liên hoan phim quốc gia Việt Nam (1 Bông sen vàng, 4 giải bông sen bạc, 1 giải cánh diều vàng, 3 giải cánh diều bạc, 4 giải cá nhân). Năm 1993, Hà Bắc giành giải Họa sĩ diễn xuất xuất sắc nhất với bộ phim Quả bầu tiên tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 9. Năm 1996, tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 11, Hà Bắc tiếp tục nhận giải Họa sĩ xuất sắc cho phim hoạt hình Chú chuột biến hình. Tiếp tục tới năm 2001, tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13, ông lại tiếp tục đoạt giải này cho bộ phim Sự tích cái nhà sàn. Phim của ông cũng đã tham gia nhiều các liên hoan phim hoạt hình quốc tế và có được thành công.

Nguyễn Hà Bắc từng làm giám khảo liên hoan phim hoạt hình quốc tế: Annecy (1995), Bruxelles (1996), Mumbai (2000).

Họa sĩ 
Trong lĩnh vực Mỹ thuật, ông có nhiều triển lãm tranh cá nhân trong nước và quốc tế: Dresden 1985, Bordeaux 1995, Bruxelles 1996, Paris 1996, 2010, Hà Nội 2004, 2007, 2009, 2010. Ông cũng tham gia nhiều triển lãm mỹ thuật quốc gia Việt Nam.

Ông là hội viên của Hội Điện ảnh Việt Nam, Hội Mỹ thuật Việt Nam, Hội viện các hội chuyên ngành điện ảnh và mỹ thuật Hà Nội. Hiện ông làm việc tại Công ty Cổ phần Phim Giải phóng.

Thành tựu 
 Nghệ sĩ ưu tú (2001).
 Nghệ sĩ nhân dân (2012).
 Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (2017).

Gia đình 
Vợ ông cũng là người làm nghệ thuật, nhà điêu khắc Mai Thu Vân. Con gái của ông, Hà Đăng, là một người mẫu. Con trai ông, Nguyễn Hà Quang hiện đang du học tại Phần Lan.

Chú thích 

 

Đạo diễn Việt Nam
Họa sĩ Việt Nam
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Đạo diễn hoạt hình Việt Nam
Nhà biên kịch hoạt hình Việt Nam
Họa sĩ hoạt hình Việt Nam
Họa sĩ thế kỷ 20
Họa sĩ thế kỷ 21
Phim và người giành giải Liên hoan phim Việt Nam
Người Thừa Thiên – Huế
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Robin Gibb

Robin Hugh Gibb, CBE (22 tháng 12 năm 1949 – 20 tháng 5 năm 2012) là một ca sĩ, nhạc sĩ, người sáng tác và sản xuất âm nhạc người Anh.

Robin Gibb sinh ra tại đảo Man, lớn lên ở vùng Manchester, nước Anh và sau đó di cư sang Redcliffe, ngoại ô Brisbane, Úc để sinh sống. Tại Úc, Robin Gibb đã cùng với hai anh em của mình (Barry và Maurice) thành lập ban nhạc Bee Gees và hát những bài hát do ba anh em cùng sáng tác. Sau khi thành công tại Úc, ban nhạc quay trở lại Anh và trở nên nổi tiếng bởi các sáng tác đa phong cách pop, rock, soft rock trong thập kỷ 60 và vào thập kỷ 70 thì đạt tới đỉnh cao với các phong cách nhạc disco và funk.

Sau khi Bee Gees dừng hoạt động, Robin Gibb tiếp tục sự nghiệp ca hát và sáng tác âm nhạc của mình.

Trong các anh em nhà Bee Gees, người anh em song sinh Maurice Gibb đã mất năm 2003, và một người em khác sinh năm 1958, Andy Gibb, đã mất năm 1988. Tính đến 2014, chỉ còn anh cả Barry Gibb còn sống.

Là một ca sĩ tài năng nhưng ông gặp nhiều vấn đề về sức khỏe của bản thân, do thể chất ốm yếu, ông đau ốm triền miên. Đến năm 2012, ông bị hôn mê vì viêm phổi, phải nhập viện và qua đời.

Tham khảo 

Bee Gees
Sinh năm 1949
Mất năm 2012
Ca sĩ nhí
Người đoạt giải Grammy
Người đoạt giải Ivor Novello
Nam ca sĩ
Nhà sản xuất âm nhạc
Tenor
Ca sĩ tự sáng tác người Anh
Nghệ sĩ của Polydor Records
Chết vì ung thư đại trực tràng
Chết vì ung thư gan
Ca sĩ nhạc pop Anh
Nghệ sĩ của EMI Records
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhạc sĩ
Ca sĩ Anh thế kỷ 20
Ca sĩ Anh thế kỷ 21
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Người ăn chay
Nam ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Người Vương quốc Liên hiệp Anh gốc Ireland
Người Vương quốc Liên hiệp Anh gốc Scotland
Nhạc sĩ nhạc pop thiếu nhi