Gia Trấn

Gia Trấn là một xã thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Gia Trấn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Phong Doanh
Phía tây giáp xã Gia Vân
Phía nam giáp phường Tây Hoa Lư
Phía bắc giáp xã Thanh Lâm và xã Gia Viễn.

Xã Gia Trấn có diện tích 18,76 km², dân số năm 2024 là 20.619 người, mật độ dân số đạt 1.099 người/km².

Xã nằm trên Quốc lộ 1, 37C và cũng là nơi có sông Đáy, sông Hoàng Long chảy qua.

Hành chính
Xã Gia Trấn được chia thành 12 thôn: Đường 1A – 12B, Đồng Xuân, Mưỡu Giáp I, Mưỡu Giáp II, Mưỡu Giáp III, Số 1 Gián Khẩu, Số 2 Cung Quế, Số 3 Cung Quế, Số 4 Nam Phúc, Số 5 Vũ Nhì – Vũ Xá, Vũ Đại, Xuân Hòa và 10 xóm: 1 Phương Đông, 1 Thượng Hòa, 2 Phương Đông, 2 Thượng Hòa, 3 Phương Đông, 3 Thượng Hòa, 4 Phương Đông, 4 Thượng Hòa, 5 Phương Đông, 6 Phương Đông.

Lịch sử
Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc chia huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh thành huyện Gia Viễn và huyện Hoàng Long.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 11 năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 88-CP về việc đổi tên huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Ninh Bình thành huyện Nho Quan.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Tính đến ngày 31/12/2009, xã Gia Xuân có 3 thôn: Đồng Xuân, Mưỡu Giáp, Vũ Đại.

Ngày 15 tháng 12 năm 2010, UBND tỉnh Ninh Bình ban hành Quyết định số 518/QĐ-CT về việc:
 Thành lập thôn Xuân Hòa thuộc xã Gia Xuân trên cơ sở điều chỉnh 12,00 ha diện tích tự nhiên, 61 hộ với 213 nhân khẩu của thôn Vũ Đại; 20,00 ha diện tích tự nhiên, 57 hộ với 209 nhân khẩu của thôn Mưỡu Giáp; 3,00 ha diện tích tự nhiên, 33 hộ với 110 nhân khẩu của thôn Đồng Xuân.
 Thôn Xuân Hòa có 35,00 ha diện tích tự nhiên, 151 hộ với 532 nhân khẩu.
 Điều chỉnh, sắp xếp lại phần diện tích tự nhiên, dân số và tổng số hộ còn lại của thôn Mưỡu Giáp để thành lập:
 Thành lập thôn Mưỡu Giáp I thuộc xã Gia Xuân trên điều chỉnh 47,00 ha diện tích tự nhiên, 177 hộ với 678 nhân khẩu của thôn thôn Mưỡu Giáp.
 Thôn Mưỡu Giáp II thuộc xã Gia Xuân trên điều chỉnh 65,00 ha diện tích tự nhiên, 166 hộ với 507 nhân khẩu của thôn thôn Mưỡu Giáp.
 Thôn Mưỡu Giáp III thuộc xã Gia Xuân trên điều chỉnh 58,00 ha diện tích tự nhiên, 165 hộ với 494 nhân khẩu của thôn thôn Mưỡu Giáp.
 Điều chỉnh, sắp xếp phần còn lại về diện tích tự nhiên, dân số, tổng số hộ và giữ nguyên tên gọi của 2 thôn: Đồng Xuân, Vũ Đại.

Xã Gia Xuân có 6 thôn: Đồng Xuân, Mưỡu Giáp I, Mưỡu Giáp II, Mưỡu Giáp III, Vũ Đại, Xuân Hòa.

Tính đến ngày 31/12/2024:
 Xã Gia Thanh có 10 xóm: 1 Phương Đông, 1 Thượng Hòa, 2 Phương Đông, 2 Thượng Hòa, 3 Phương Đông, 3 Thượng Hòa, 4 Phương Đông, 4 Thượng Hòa, 5 Phương Đông, 6 Phương Đông.
 Xã Gia Trấn có 6 thôn: Đường 1A – 12B, Số 1 Gián Khẩu, Số 2 Cung Quế, Số 3 Cung Quế, Số 4 Nam Phúc, Số 5 Vũ Nhì – Vũ Xá.
 Xã Gia Xuân có 6 thôn: Đồng Xuân, Mưỡu Giáp I, Mưỡu Giáp II, Mưỡu Giáp III, Vũ Đại, Xuân Hòa.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập xã Gia Trấn thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 8,84 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 7.912 người của xã Gia Thanh; toàn bộ 5,67 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 7.618 người của xã Gia Trấn và toàn bộ 4,25 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 5.089 người của xã Gia Xuân thuộc huyện Gia Viễn.

Xã Gia Trấn có 18,76 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 20.619 người.

Tháng 8 năm 2025, UBND xã Gia Trấn ban hành Quyết định về việc:
 Giữ nguyên 6 thôn: Đường 1A – 12B, Số 1 Gián Khẩu, Số 2 Cung Quế, Số 3 Cung Quế, Số 4 Nam Phúc, Số 5 Vũ Nhì – Vũ Xá thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên thôn Đồng Xuân thuộc xã Gia Xuân thành thôn Đồng Xuân thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên thôn Mưỡu Giáp I thuộc xã Gia Xuân thành thôn Mưỡu Giáp I thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên thôn Mưỡu Giáp II thuộc xã Gia Xuân thành thôn Mưỡu Giáp II thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên thôn Mưỡu Giáp III thuộc xã Gia Xuân thành thôn Mưỡu Giáp III thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên thôn Vũ Đại thuộc xã Gia Xuân thành thôn Vũ Đại thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên thôn Xuân Hòa thuộc xã Gia Xuân thành thôn Xuân Hòa thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 1 Phương Đông thuộc xã Gia Thanh thành xóm 1 Phương Đông thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 1 Thượng Hòa thuộc xã Gia Thanh thành xóm 1 Thượng Hòa thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 2 Phương Đông thuộc xã Gia Thanh thành xóm 2 Phương Đông thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 2 Thượng Hòa thuộc xã Gia Thanh thành xóm 2 Thượng Hòa thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 3 Phương Đông thuộc xã Gia Thanh thành xóm 3 Phương Đông thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 3 Thượng Hòa thuộc xã Gia Thanh thành xóm 3 Thượng Hòa thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 4 Phương Đông thuộc xã Gia Thanh thành xóm 4 Phương Đông thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 4 Thượng Hòa thuộc xã Gia Thanh thành xóm 4 Thượng Hòa thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 5 Phương Đông thuộc xã Gia Thanh thành xóm 5 Phương Đông thuộc xã Gia Trấn.
 Đổi tên xóm 6 Phương Đông thuộc xã Gia Thanh thành xóm 6 Phương Đông thuộc xã Gia Trấn.

Xã Gia Trấn có 12 thôn: Đường 1A – 12B, Đồng Xuân, Mưỡu Giáp I, Mưỡu Giáp II, Mưỡu Giáp III, Số 1 Gián Khẩu, Số 2 Cung Quế, Số 3 Cung Quế, Số 4 Nam Phúc, Số 5 Vũ Nhì – Vũ Xá, Vũ Đại, Xuân Hòa và 10 xóm: 1 Phương Đông, 1 Thượng Hòa, 2 Phương Đông, 2 Thượng Hòa, 3 Phương Đông, 3 Thượng Hòa, 4 Phương Đông, 4 Thượng Hòa, 5 Phương Đông, 6 Phương Đông.

Kinh tế

Khu công nghiệp Gián Khẩu là một trong những khu công nghiệp lớn nhất tỉnh Ninh Bình, nơi đây có xưởng công nghiệp về ngành may mặc, chế biến thực phẩm, lắp ráp điện tử, công nghệ ô tô, vật liệu xây dựng.

Nhà máy sản xuất ô tô Hyundai Thành Công Việt Nam nằm tại khu công nghiệp Gián Khẩu là một trong những doanh nghiệp lớn nhất tỉnh Ninh Bình.

Văn hóa - du lịch
Gia Trấn có nhiều danh lam thắng cảnh và di tích nổi tiếng như: chùa Địch Lộng, đầm Vân Long, làng Vũ Đại, làng Gián Khẩu, miếu Quan Nghè, đình Nam Phúc, đình Vũ Xá thờ Minh Thông Đại Vương, các đình: đình Thượng Hòa, đền Cổ Hạc và đình Vũ Nhì đều thờ Phùng Hưng,

Kẽm Trống
Xã Gia Trấn nằm trên Quốc lộ 1 tại vị trí cửa ngõ hướng ra Hà Nội. Từ xa xưa vùng đất này đã được biết đến với vụ án "Bò béo bò gầy" dưới thời vua Lê Hy Tông. Hiện nay Gia Trấn có các di tích quốc gia nổi tiếng là Kẽm Trống trong thơ họa của nữ sĩ Hồ Xuân Hương

Chùa Địch Lộng
Chùa Địch Lộng ngôi chùa được mệnh danh là "Nam thiên đệ tam động" tức chùa đẹp thứ 3 ở trời Nam. Chùa là điểm đến nổi tiếng gắn liền với khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long.

Làng Vũ Đại
Làng Vũ Đại, xã Gia Trấn là một làng cổ, nơi đây nhà văn Nam Cao đã công tác và hy sinh trong kháng chiến. Làng Vũ Đại có đình thờ Phùng Hưng, có đồn Gián Khẩu nổi tiếng trong kháng chiến chống quân Thanh xâm lược.

Tác phẩm "Làng Vũ Đại ngày ấy" là một bộ phim nổi tiếng được xếp vào hàng những tác phẩm kinh điển của nền điện ảnh Việt Nam thế kỷ 20, có bối cảnh kết hợp giữa làng Vũ Đại nơi Nam Cao công tác đến lúc hy sinh và làng Đại Hoàng - quê hương của Nam Cao.

Làng Gián Khẩu
Gián Khẩu là làng cổ bên ngã ba sông Hoàng Long và sông Đáy, nổi tiếng với đồn Gián Khẩu trong chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa của Vua Quang Trung.

Đình Nam Phúc
Là một tòa kiến trúc nhỏ, 3 gian, đầu hồi bít đốc, chữ Đinh. Đình nằm chung trong khuôn viên với chùa thành một quần thể tâm linh của làng. Đình thờ Thành hoàng làng và thiền sư Nguyễn Minh Không.

Danh sách di tích
 Chùa Địch Lộng ở Xóm 4 Phương Đông thờ Phật, Nguyễn Minh Không
 Chùa làng Thượng Hòa ở Xóm 2 Thượng Hòa thờ Phật
 Đình làng Thượng Hòa ở Thượng Hòa thờ Thành hoàng làng Uy minh Hiển ứng Thiên Quan tôn thần. Thờ 9 vị: Đông Hải Đại vương, Đông Lộ tôn thần, Trụ Sơn tôn thần, Viên Quan Công chúa, Thượng Đô Đài Hoàng Minh, Tô Đại Liệu tôn thần, Lê Điền Điền tôn thần, Thờ anh hùng liệt sỹ.
 Đình làng Hống ở Xóm 6 Phương Đông thờ Thành hoàng làng
 Đền Cổ Hạc ở Gia Thanh thờ Đức Thánh Phùng Hưng (Bố Cái Đại vương)
 Đền Miễu ở Xóm 4 Phương Đông thờ Thần Tông Bạt Dực bảo Trung hưng
 Đền Thượng ở Xóm 6 Phương Đông thờ Anh hùng liệt sỹ
 Đền Hạ ở Xóm 6 Phương Đông thờ Anh hùng liệt sỹ
 Nhà thờ họ Bùi Xuân ở Xóm 2 Thượng Hòa thờ Cụ tổ họ Bùi Xuân
 Nhà thờ họ Bùi Huy ở Xóm 3 Phương Đông thờ Ông tổ họ Bùi Huy, Bà Bùi Thị Mẫn, Bà Bùi Thị Phận
 Nhà thờ họ Bùi Đức ở Xóm 2 Thượng Hòa thờ   Cụ Xuân Thiên (đời thứ 5)
 Nhà thờ họ Đạo Thanh Giang thờ Chúa
 Nhà thờ họ Đạo Trà Lai ở Xóm 1 Phương Đông thờ Chúa
 Hang Soi ở Xóm 4 Phương Đông thờ Bộ đội và nhân dân (bị địch hun khói)
 Chùa Đồng Xuân ở Thôn Đồng Xuân thờ Phật, Tứ Phủ công đồng
 Đình làng Đồng Xuân ở Thôn Đồng Xuân thờ Bố Cái Đại vương Phùng Hưng
 Đình Vũ Đại ở Thôn Vũ Đại thờ Thành hoàng làng
 Nhà thờ Họ Vũ ở Thôn Vũ Đại thờ Cụ tổ Vũ Văn Thiều
 Nhà thờ họ Bùi Văn ở Thôn Đồng Xuân thờ Cụ tổ Bùi Công Húy pháp
 Nhà thờ họ Mai ở Thôn Đồng Xuân thờ Cụ tổ: Mai Thuấn Hòa, Bà: Nguyễn Thị Nương, Bà cô phân chi: Đinh Nhất Phương
 Nhà thờ họ Đinh ở Thôn Đồng Xuân thờ Ông tổ Đinh Phúc Khánh
 Nhà thờ họ Bùi Đức ở Thôn Đồng Xuân thờ   Ông tổ Bùi Phúc Kiến
 Nhà thừ xứ Miễu Giáp ở thờ Thờ Chúa
 Chùa Đô ở Thôn Gián Khẩu thờ Phật và Mẫu
 Chùa Cung Quế ở Thôn 2 thờ Phật
 Chùa Chiềng Vũ Nhì ở Thôn 5 thờ Phật
 Chùa Nam Phúc ở Thôn 4 thờ Phật
 Chùa An Khánh (Chùa Cơ Phòng) ở Thôn Cơ Phòng thờ Phật
 Đình Vũ Nhì ở Thôn 5 thờ Phùng Hưng Bố Cái Đại vương
 Đình Cung Quế ở Thôn Cung Quế thờ Triệu Quang Phục
 Đình Nam Phúc ở Thôn 4 thờ Nguyễn Minh Không, Vũ Hùng Lực (chưa rõ), Đại Quốc Bình Thông, Hồ Chí Minh
 Đình Gián ở Thôn Gián Khẩu thờ Đức Chúa Bà, Nam Hải Đại vương
 Đình Cơ Phòng ở Thôn Cơ Phòng thờ   Phạm Chánh Sứ, Bùi Lão Quân
 Đình Vũ Xá ở Thôn 5 thờ  Đại Quốc Minh Thông, Đức bà Hà Gia Công chúa
 Đình Đô ở Thôn Gián Khẩu thờ Đông Hải Đại vương
 Miếu Quan Ngè ở Thôn Gián Khẩu thờ Tiến sĩ Đinh Thúc Thông
 Miếu Đền Mới (Cầu Giàn) ở Thôn 5 thờ Mai Công Danh (Thành hoàng)
 Nhà thờ họ Đạo Quan Quế ở Thôn Gián Khẩu thờ Chúa
 Nhà thờ họ Đạo An Phong ở Thôn Cung Quế thờ Chúa

Chú thích

Tham khảo