Tây Nam (phường)

Tây Nam là một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là một trong 168 phường, xã và đặc khu mới ở Thành phố Hồ Chí Minh sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

Địa lý 
Phường Tây Nam nằm ở phía Tây Bắc của Thành phố Hồ Chí Minh, cách phường Thủ Dầu Một khoảng 20 km về phía Tây Bắc, phường Sài Gòn khoảng 45 km về phía Bắc và cách phường Bến Cát khoảng 13 km về phía Tây. Đây cũng là phường có diện tích lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý như sau:

 Phía Bắc giáp với xã Thanh An
 Phía Đông giáp với phường Long Nguyên
 Phía Đông Nam giáp với phường Phú An
 Phía Tây Nam giáp với xã Phú Hòa Đông với ranh giới là Sông Sài Gòn
 Phía Tây giáp với các xã Nhuận Đức và An Nhơn Tây với ranh giới là Sông Sài Gòn
 Phía Tây Bắc giáp với xã Hưng Thuận của tỉnh Tây Ninh với ranh giới là Sông Sài Gòn

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Tây Nam sau sắp xếp có diện tích 119,80 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 56.784 người, mật độ dân số đạt  người/km²(số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Lịch sử 
Địa bàn phường Tây Nam hiện nay xưa kia thuộc một thôn của tổng Bình Thạnh Thượng (BTT), tỉnh Gia Định. Tổng BTT bao gồm 12 thôn: An Sơn, An Thành Tây, An Thuận, An Thành, Định Thành, Kiến An, Kiến Điền, Phú Thứ, Phú Thuận, Thanh Điền, Thanh An, Thành Trị (Bến Súc). Thôn Định Thành sau này trở thành thị trấn Dầu Tiếng, thị trấn huyện lỵ của huyện Dầu Tiếng như hiện nay.

Năm 1867 Pháp chia Nam Kỳ thành 24 hạt thanh tra, tổng BTT thuộc về hạt thanh tra Sài Gòn (bao gồm 12 thôn như cũ).

Năm 1871 Thống đốc Nam Kỳ ban nghị định điều chỉnh 24 hạt thanh tra xuống còn 18 hạt, hạt Thủ Dầu Một vẫn tồn tại và được nhận thêm tổng BTT được tách ra từ hạt Sài Gòn.

Năm 1916 trên địa bàn tỉnh Thủ Dầu Một, thành lập quận Tương An gồm 4 tổng người Kinh ở xa tỉnh lỵ, trong đó có tổng BTT gồm có 11 làng: An Sơn, Kiến Điền, An Thành Tây, Định Thành, Phú Thứ, An Thành thôn, Kiến An, Phú Thuận, Thanh An, Thanh Điền (không có làng Thành Trị tức Bến Súc).

Ngày 30 tháng 07 năm 1926 quận Tương An giải thể và thành lập hai quận mới là Châu Thành và Bến Cát. Quận lỵ Châu Thành đặt ở làng Phú Cường, tỉnh Thủ Dầu Một. Quận lỵ Bến Cát đặt ở xã Mỹ Phước gồm có hai tổng là Bình Hưng và BTT. Ở tổng BTT có một số thay đổi như sau: Nhập làng Phú Thuận với làng Phú Thứ thành làng An Tây Thôn. Nhập làng An Sơn với làng Kiến Điền thành làng An Điền xã. Nhập làng Thanh Điền và làng Thanh Trì thành làng Thanh Tuyền. Các làng Định Thành, Kiến An, Thanh Sơn vẫn giữ nguyên không thay đổi.

Từ năm 1955 – 1975 chính phủ Việt Nam Cộng Hoà chia tỉnh Thủ Dầu Một ra làm 3 tỉnh Phước Long, Bình Long & Bình Dương, tổng BTT thuộc về tỉnh Bình Dương, trong tỉnh chia ra làm 6 quận, trong đó có quận Bến Cát và quận Dầu Tiếng. Quận Dầu Tiếng gồm một phần tổng BTT với 4 thôn: Định Thành, Thanh An, Thanh Tuyền, Kiến An. Phần còn lại của tổng BTT thuộc về quận Bến Cát, gồm có: xã An Điền, thôn An Tây và thôn Phú An.

Tháng 2 năm 1976 hợp nhất 3 tỉnh Bình Dương, Bình Long và Phước Long thành tỉnh Sông Bé, sáp nhập 3 xã An Điền, An Tây và Phú An thuộc quận Bến Cát cũ thành xã Tây Nam thuộc huyện Bến Cát, tỉnh Sông Bé.

Xã An Tây cùng với các xã An Điền và Phú An, được thành lập vào năm 1979 trên cơ sở chia tách từ xã Tây Nam.

Ngày 19 tháng 3 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1012/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5 năm 2024) về việc:
 Thành lập phường An Tây thuộc thị xã Bến Cát trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên 44,01 km² và dân số là 41.394 người của xã An Tây.
 Thành lập thành phố Bến Cát thuộc tỉnh Bình Dương. Theo đó, phường An Tây thuộc thành phố Bến Cát.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường An Tây và một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Thanh Tuyền, xã An Lập thành phường mới có tên gọi là phường Tây Nam (khoản 93 Điều 1).

Giao thông 
Phường có Đường tỉnh 744 và Đường tỉnh 748 chạy qua theo hướng Tây Bắc – Đông Nam.

Ngoài ra, ở phía Nam của phường Long Nguyên có  Đường vành đai 4 (Thành phố Hồ Chí Minh) chạy qua theo hướng Đông Bắc - Tây Nam.

Chú thích

Tham khảo