Francia

Francia, còn gọi là Vương quốc Frank (, "Vương quốc của người Frank") hoặc Đế quốc Frank (), là lãnh thổ người Francia, một liên minh các bộ lạc Tây Germanic trong thời hậu kỳ cổ đại và sơ kỳ trung đại. Dưới những chiến dịch không ngừng nghỉ của Charles Martel, Pepin Lùn và Charlemagne, lãnh thổ của người Frank được mở rộng lớn nhất vào đấu thế kỷ thứ 9.

Truyền thống về việc phân chia gia tài giữa những người anh em khiến cho lãnh địa của người Frank dù là một chính thể nhưng được chia nhỏ ra thành những regna (vương quốc, tiểu vương quốc). Giới hạn địa lý và số lượng tiểu vương quốc thay đổi theo thời gian, từ Franken bao gồm từ đầu thế kỷ 6 Austrasia, nằm ở trung tâm sông Rhein và sông Maas ở phía bắc lục địa Âu châu; và cả Neustria phía bắc Loire và phía tây của Seine, mà đến thế kỷ 8 lại thống nhất lại thành Franken. Cuối cùng, việc sử dụng số ít cái tên Franken được chỉ tới Paris, khu vực châu thổ Seine xung quanh Paris, nơi ngày nay vẫn giữ cái tên Île-de-France, cái tên nền tảng cho tên của Vương quốc Pháp.

Lịch sử

Sự xuất hiện và thi di của người Francia 
Tên tộc Francia xuất hiện lần đầu tiên trong sử liệu vào giữa thế kỷ 3 Tây lịch. Người ta tìm thấy ngôn từ thật sự tối cổ ghi về Francia mang tính lịch sử là 「Phờ-răng (francus hoặc franci）」 trong hành quân ca La Mã vào khoảng năm 241  và xuất hiện trong sách『 Hoàng đế liệt truyện 』vào thế kỷ IX và lưu truyền chí kim. Người Digan hay gọi là người Đức cư trú ở vùng trung lưu của sông Rhine xưng là 「người Francia」. Từ thế kỷ III đến thế kỷ IV, ,, , , , , xưng là 「người Francia」 trên phương diện sử liệu La Mã. Tên này chỉ là tên mà người La Ma gọi Francia, và không rõ liệu các bộ lạc người Đức được gọi bằng tên này thực tế có phải là do ý thức đồng tộc hay không. Việc các chư bộ tộc này cư trú ở địa đới biên cảnh của Đế quốc La Mã đã đặt họ cùng một cộng đồng chính trị bất định với người La Mã, điều này có thể bồi dưỡng ý thức cộng tộc tự thân hai dân tộc với nhau.

Vua chúa
Các vua của đế chế Franks:
 Vua người Frank Ripuarians (Frank "đồng bằng"):
 Ascaric: 295 - 306
 Merogais: 306
 Mallobaudes: 350 - 380
 Genobaud: 380 - 388
 Sunno: 388 - 390
 Marcomer: 390 - 399
 Pharamond: 400 - 427, con trai của Marcomer
 Chlodio: 420 - 448
 Theudemeres: 422
 Aegidius: 450 - 465
 Sigobert the Lame: 483 - 507, sau bị con trai là Chlodoric ám sát chết năm 507.
 Chlodoric: 507 - 509
 Vua người Frank Salian (Frank "miền biển"):
 Chlodio: 426 - 447, con trai của vua Theudemeres, vua của vùng Dispargum và Tournai.
 Merovech: 447 - 458
 Childeric I: 458-481
 Clovis I: 481 - 511

+ Năm 509, Clovis thống nhất hai bộ lạc Frank Salian và Frank Ripuarians, thành lập vương quốc Frank thống nhất (lần đầu tiên) dưới sự thống trị của vương triều Meroving. Sau khi Clovis I chết năm 511, vương quốc Frank bị chia thành 4 vùng cho bốn con trai cai trị, kéo dài đến năm 613:
 Vùng Neustria (sau là Soissons)
 Chlothar I: 511 - 561
 Chilperic I: 561 - 584
 Chlothar II: 584 - 629
 Vùng Lutetia (sau là Paris)
 Childebert I: 511 - 558
 Charibert I: 561 - 567
 Vùng Burgundia (sau là Orléans)
 Chlodomer: 511 - 524
 Guntram: 561 - 592
 Theuderic II: 595 - 613
 Sigebert II: 613
 Vùng Austrasia (sau là Reims và Metz)
 Theuderic I: 511 - 534
 Theudebert I: 534 - 548
 Theudebald: 548 - 555
 Sigebert I: 561 - 575
 Childebert II: 575 - 595
 Theudebert II: 595 - 612
+ Năm 558, Chlothar I thống nhất vương quốc lần thứ hai. Sau khi ông chết, vương quốc lại bị chia cắt.

+ Năm 613, Chlothar II (584 - 629) đánh bại Sigebert II và nhiếp chính Brunhilda và thống nhất vương quốc lần 3. Để xoa dịu sự chống đối, tranh giành quyền lực giữa các con và quần thần, năm 623, ông 1 lần nữa lại phân chia vương quốc thành 4 vùng Neustria; Aquitania; Austrasia; Burgundia.

Năm 629, dưới thời Dagobert (con trai của Chlothar II), ông cai trị cả ba vùng Neustria, Austrasia và Burgundia, nhường vùng Aquitania cho người anh em là Charibert II (629-632) và Chilperic (632); năm 634 ông lại tách vùng Austrasia cho Sigebert, và tự cai trị độc lập 2 vùng còn lại:
 Vùng Neustria và Burgundia:
 Dagobert I: 634 - 639
 Clovis II: 639-655
 Chlothar III: 655-673
 Theuderic III: 673
 Childeric II: 673-675
 Theuderic III: 675-691
 Vùng Austrasia:
 Sigebert III: 634 - 656
 Childebert: 656 - 661
 Childeric II: 662 - 675
 Clovis III: 675 - 676
 Dagobert II: 676 - 679
+ Năm 679, Theuderic III thống nhất lần 3, thành lập vương quốc Frank thống nhất.

Theuderic III: 679 - 691

Clovis IV: 691 - 695

Childebert III: 695 - 711

Dagobert III: 711 - 715

Chilperic II: 715 - 720

Chlothar IV: 717 - 718

Theuderic IV: 720-737

Dagobert III: 737 - 743

Childeric III: 743 - 752

Vương triều Caroling:

Pépin II "Trẻ": 752 - 768

Carloman I: 768 - 771

Charles I "Đại đế" (Charlemagne): 768 - 814

Louis I "Sùng đạo": 814 - 840

Lothair I: 840 - 843

+ Tháng 8/843, ba người con của Louis là Lothaire, Louis "người man di" (German) và Charles "Hói đầu" đã ký Hiệp ước Verdun (traité de Verdun), theo đó vương quốc Frank thống nhất bị chia thành 3 vương quốc là Tây Frank (Pháp), Trung Frank (Italia) Đông Frank (Đức):

A. Vương quốc Tây Francia (Regnum Franciae)
 Charles II "Hói đầu": 843–877, vua của Ý và là Hoàng đế của "Đế quốc Thánh La Mã" từ năm 875
+ Aquitaine: Charles the Child, 855–866; Louis the Stammerer, 866–877.
 Louis II "Nói lắp": 877–879
 Louis III: 879–882
 Carloman II: 879–884
 Charles III "To Béo": 884–888, Hoàng đế của "Đế quốc Thánh La Mã" từ năm 881
 Odo: 888–898
Aquitaine: Ranulf II, 888–889 (Ramnulfid, không thuộc tộc Karolinger)
 Charles III "Đơn giản": 898–922
 Robert I: 922–923
 Rudolph: 923–936
 Louis IV the Transmarinus: 936–954
 Lothair II: 954–986
 Aquitaine: Louis the Sluggard, 980–986
 Louis V "kẻ lười biếng": 986–987
B. Vương quốc Trung Francia (Regnum Italiae):
 Lothair I: 843–855, làm Hoàng đế của "Đế quốc Thánh La Mã" 2 lần (824, 840)
 Italy: Lothair I, 818-855; Louis II, đồng cai trị với cha từ 839–855
Sau khi Lothair chết, vương quốc được chia lại cho 3 người con của ông:
 Louis II, 855–875, con cả của Lothair và thay cha làm Hoàng đế của "Đế quốc Thánh La Mã", vua Italia.
 Lothair II, 855–869, con thứ hai của Lothair, nhận phần đất phía bắc của vương quốc và đặt tên là "Lotharingia" (Lorraine)
 Charles, 855–863, con út của Lothair, nhận phần đất phía nam của vương quốc và đặt tên là "Burgonde".
C. Vương quốc Đông Francia (Regnum Germaniae):
 Louis II "người man di" (German): 843–876
 Bavaria: Carloman, đồng cai trị từ 864–876
Louis chia đất cho ba con trai, sau năm 887 thì thống nhất đất đai về tay một người cháu của ông:
 Carloman, vua Bavaria 876–880. vua Italy 877
 Louis III"Trẻ", vua Saxony, Franconia và Thuringia từ 876–882, thừa hưởng vùng đất Bayern từ tay của anh trai là Carloman năm 880
 Charles III "To Béo", vua Swabia, Alemannia and Rhaetia 876–887, thừa hưởng vùng đất Italia từ tay của anh trai là Carloman năm 879, thừa hưởng vùng đất còn lại ở Đông Francia từ tay anh trai là Louis năm 882. Hoàng đế năm 881
Sau khi Charles "To Béo" bi truất ngôi vua, vùng đất Đông Francia rơi vào tay cháu trai là Arnulf:
 Arnulf, 887–899, vua Italia và là Hoàng đế từ năm 896
 Italy: Ratold, 896
 Lotharingia: Zwentibold, 895–900
 Louis "Trẻ con", 899–911, vua cuối cùng của triều đại Caroling. Sau khi ông mất, quyền lực rợi vào tay của Konrad xứ Francoine và đế chế Frank chính thức tan rã hoàn toàn.

Xem thêm
 Người Frank

Chú thích

Liên kết
TABLE. Capitals of the Frankish Kingdom according to the years, in 509 - 800 

Cựu đế quốc
Cựu quốc gia châu Âu
Người Frank
Cựu đế quốc châu Âu
Cựu quốc gia quân chủ châu Âu
Cựu vương quốc
Francia
Vương quốc German