Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một tội danh hình sự thuộc nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, được quy định tại Điều 117 Chương XIII của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025). Điều luật này kế thừa và thay thế Điều 88 của Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), vốn quy định về "Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Đây là một trong những điều luật gây nhiều tranh luận nhất trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, thu hút sự quan tâm đặc biệt từ các tổ chức nhân quyền quốc tế, giới luật học trong nước và nước ngoài, cũng như dư luận xã hội về ranh giới giữa bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm quyền tự do ngôn luận.

Nguồn gốc từ Điều 88 Bộ luật Hình sự năm 1999 
Tiền thân của Điều 117 là Điều 88 của Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 1999 (Luật số 15/1999/QH10), có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2000. Điều 88 BLHS 1999 quy định về "Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam" với ba nhóm hành vi chính: (a) tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; (b) tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân; và (c) làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hoá phẩm có nội dung chống Nhà nước. Khung hình phạt cơ bản là từ 3 đến 12 năm tù, trường hợp đặc biệt nghiêm trọng từ 10 đến 20 năm tù.

Trong quá trình áp dụng, Điều 88 đã vấp phải nhiều chỉ trích từ các tổ chức nhân quyền quốc tế, trong đó Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch - HRW) và Cao ủy Liên Hợp Quốc về Nhân quyền (OHCHR) cho rằng điều luật này có ngôn từ mơ hồ, tạo điều kiện cho việc hình sự hóa các phát ngôn bất đồng chính kiến ôn hòa, vi phạm Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) mà Việt Nam là thành viên.

Chuyển đổi sang Điều 117 BLHS năm 2015 
Ngày 27 tháng 11 năm 2015, Quốc hội khóa XIII thông qua BLHS số 100/2015/QH13 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2018 sau nhiều lần trì hoãn), trong đó Điều 88 được thay thế bằng Điều 117 với tên gọi mới: "Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Việc sửa đổi tên gọi từ "tuyên truyền chống Nhà nước" thành "làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm" được các nhà làm luật lý giải là nhằm mô tả rõ hơn các hành vi khách quan của tội phạm, bảo đảm tính khoa học và chặt chẽ về mặt kỹ thuật lập pháp.

Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia pháp lý, thay đổi này chủ yếu mang tính kỹ thuật và không giải quyết được gốc rễ của những lo ngại về tính mơ hồ và khả năng bị lạm dụng của điều luật. Theo Tiến sĩ Luật học Lê Đình Hưng, Điều 117 vẫn "thiếu các tiêu chí định lượng cụ thể để phân biệt hành vi phạm tội với hành vi thực hiện quyền tự do ngôn luận hợp pháp."

Sửa đổi, bổ sung năm 2025 
Ngày 25 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Luật số 86/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015. Mặc dù có những kêu gọi từ Liên Hợp Quốc và các tổ chức xã hội dân sự về việc thu hẹp phạm vi điều chỉnh của Điều 117, văn bản sửa đổi vẫn giữ nguyên cấu trúc và nội dung cơ bản của điều luật, chỉ điều chỉnh một số yếu tố kỹ thuật về thời hiệu truy tố và thẩm quyền xét xử.

Cấu trúc điều luật và phân tích pháp lý

Nội dung điều luật 
Điều 117 BLHS năm 2015 (hợp nhất đến năm 2025) được cấu trúc thành ba khoản với các nội dung chính như sau:

 Khoản 1: Quy định ba nhóm hành vi phạm tội cơ bản: (a) Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; (b) Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân; (c) Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm gây chiến tranh tâm lý. Khung hình phạt: từ 05 năm đến 12 năm tù.
 Khoản 2: Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.
 Khoản 3: Người chuẩn bị phạm tội này bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

Phân tích yếu tố cấu thành tội phạm 
Về mặt lý luận, các nhà nghiên cứu pháp lý tại Tạp chí Tòa án Nhân dân đã chỉ ra rằng điều luật sử dụng các khái niệm chưa được định nghĩa rõ ràng như "gây hoang mang trong nhân dân", "chiến tranh tâm lý", và "phỉ báng chính quyền nhân dân". Điều này dẫn đến việc "cơ quan tiến hành tố tụng có phạm vi tùy nghi rất rộng trong việc xác định hành vi phạm tội" và "tiềm ẩn nguy cơ áp dụng pháp luật không thống nhất giữa các địa phương."

Theo số liệu từ Tòa án Nhân dân Tối cao, trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2019, nhóm tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước chiếm khoảng 36,8% tổng số vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, là loại tội phạm có tỉ lệ xét xử cao nhất trong chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia.

Quan điểm chính thống của Nhà nước Việt Nam 
Bộ Công an và các cơ quan bảo vệ pháp luật khẳng định Điều 117 là "công cụ pháp lý cần thiết và quan trọng" để bảo vệ an ninh quốc gia và chế độ xã hội chủ nghĩa. Theo đại diện Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an, điều luật "không nhằm vào các hành vi phê bình, góp ý mang tính xây dựng đối với chính sách của Nhà nước, mà chỉ xử lý những hành vi cố ý xuyên tạc, kích động chống phá chế độ."

Trên Báo Quân đội Nhân dân, các tác giả cho rằng việc "kêu gọi xóa bỏ Điều 88/Điều 117 chính là một bước đi quan trọng trong âm mưu, thủ đoạn nguy hiểm của các thế lực thù địch nhằm tước bỏ công cụ pháp lý cơ bản bảo vệ chế độ xã hội và Nhà nước của nhân dân ta." Báo Nhân Dân tháng 12 năm 2025 cũng có bài viết lên án các "luận điệu xuyên tạc, xúc phạm Nhà nước" và khẳng định "việc xét xử các đối tượng theo Điều 117 là hoàn toàn đúng pháp luật, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và sự ổn định của xã hội."

Đánh giá từ các tổ chức quốc tế

Quan điểm của Liên Hợp Quốc 
Ngày 14 tháng 10 năm 2016, Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Zeid Ra'ad Al Hussein đã kêu gọi Việt Nam xóa bỏ Điều 88 (nay là Điều 117) cùng với các Điều 79, 87, 245 và 258 của BLHS. Ông nhận định: "Điều 88 trên thực tế biến bất kỳ công dân Việt Nam nào cũng có tội khi họ dùng tự do căn bản để bày tỏ ý kiến, thảo luận hay chất vấn chính phủ và chính sách"; và rằng "Điều luật rộng khắp, không định nghĩa rõ ràng giúp quá dễ dàng để dập tắt mọi quan điểm trái chiều và tùy ý tạm giữ cá nhân dám chỉ trích chính sách của chính phủ."

Tại phiên Kiểm định Nhân quyền của Liên Hợp Quốc vào tháng 8 năm 2025, Ủy ban Nhân quyền tiếp tục thúc giục Việt Nam "thực hiện tất cả các bước cần thiết, kể cả sửa đổi luật pháp, để chấm dứt vi phạm quyền tự do biểu đạt." Đại diện của HRW tại Geneva, bà Elaine Pearson, Giám đốc Ban Á Châu, phát biểu: "Chính quyền Việt Nam tuyên bố rằng người dân được hưởng quyền tự do biểu đạt, nhưng đối với những ai kêu gọi dân chủ hay phê phán Đảng Cộng sản thì 'quyền tự do' này bị biến mất."

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) 
Human Rights Watch (HRW) là một trong những tổ chức quốc tế chỉ trích mạnh mẽ nhất việc áp dụng Điều 117. Trong Báo cáo Thế giới 2026 công bố tháng 1 năm 2026, HRW đã thống kê: "Tính từ năm 2024 đến tháng 4 năm 2025, các tòa án ở Việt Nam đã kết luận có tội và kết án ít nhất 16 người với các mức án tù nhiều năm theo Điều 117." Bà Patricia Gossman, Phó Giám đốc Ban Á Châu của HRW, đánh giá: "Điều 117 đặt ra quy định cấm rất rộng – nó không quy định rõ thế nào là hành vi phạm tội, khiến cho hầu như bất kỳ ai chỉ trích chính phủ cũng có thể bị bắt."

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) 
Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (Reporters Without Borders - RSF) cũng thường xuyên lên án việc sử dụng Điều 117 để trấn áp báo chí độc lập và các blogger tại Việt Nam. Trong một thông cáo tháng 4 năm 2021, RSF đã chỉ trích bản án 8 năm tù đối với nhà báo Trần Thị Tuyết theo Điều 117, cho rằng đây là "hành vi trấn áp có hệ thống đối với báo chí độc lập."

Những vụ án và cá nhân tiêu biểu

Giai đoạn trước năm 2015 (dưới thời Điều 88) 
Trong thời gian Điều 88 còn hiệu lực, nhiều nhà hoạt động, luật sư, blogger và nhà báo đã bị truy tố và kết án. Các trường hợp tiêu biểu bao gồm:

 Nguyễn Văn Đài và Lê Thị Công Nhân (2007): Hai luật sư bị kết án lần lượt 5 năm và 4 năm tù vì các bài viết và hoạt động bị coi là "tuyên truyền chống Nhà nước."
 Lê Nguyên Sang, luật sư Nguyễn Bắc Truyển và Huỳnh Nguyên Đạo (2007): Ba nhà báo và luật sư bị kết án tù với mức từ 2 đến 5 năm.
 Nguyễn Xuân Nghĩa (2008): Nhà văn bị kết án 6 năm tù, được thả vào tháng 9 năm 2014.
 Điếu Cày (Nguyễn Văn Hải): Blogger nổi tiếng bị kết án tù vì các bài viết phê phán chính quyền.
 Linh mục Tađêô Nguyễn Văn Lý: Nhà hoạt động dân chủ bị kết án nhiều năm tù.
 Cù Huy Hà Vũ (2010): Luật sư, nhà bất đồng chính kiến bị kết án 7 năm tù, sau đó được đưa sang Mỹ năm 2014.
 Nguyễn Phương Uyên và Đinh Nguyên Kha (2013): Hai sinh viên bị kết án tù về tội tuyên truyền chống Nhà nước, gây phản ứng từ hơn 100 trí thức và nhân sĩ.

Giai đoạn 2015-2025 (dưới thời Điều 117) 
Sau khi BLHS 2015 có hiệu lực, số vụ án được xử lý theo Điều 117 tiếp tục gia tăng. Các trường hợp nổi bật:

 Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Mẹ Nấm) (2017): Blogger bị Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa tuyên phạt 10 năm tù về tội tuyên truyền chống Nhà nước.
 Nguyễn Viết Dũng (2018): Công dân Nghệ An, cựu cán bộ Đoàn, bị Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An kết án 6 năm tù và 5 năm quản chế.
 Trần Đức Thạch (2020): Nhà hoạt động ở Nghệ An, bị Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An tuyên phạt 12 năm tù và 3 năm quản chế.
 Trịnh Bá Phương (2021, 2025): Nhà hoạt động nhân quyền bị kết án 10 năm tù năm 2021. Năm 2025, ông bị khởi tố lần thứ hai khi đang thi hành án vì viết biểu ngữ trong trại giam với nội dung "Đả đảo cộng sản Việt Nam vi phạm nhân quyền." Ngày 27 tháng 9 năm 2025, Tòa án Nhân dân Thành phố Đà Nẵng tuyên phạt thêm 11 năm tù, nâng tổng mức án lên 21 năm tù giam và 5 năm quản chế.
 Nguyễn Lân Thắng (2023): Cộng tác viên của Đài Á Châu Tự Do (RFA) bị kết án 6 năm tù giam và 2 năm quản chế.

Cập nhật giai đoạn cuối năm 2025 – đầu năm 2026 
Cuối năm 2025 và đầu năm 2026 chứng kiến nhiều vụ án lớn liên quan đến Điều 117:

Vụ án Lê Trung Khoa và các đồng phạm:
Ngày 8 tháng 11 năm 2025, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an khởi tố vụ án hình sự. Ngày 17 tháng 11 năm 2025, ông Lê Trung Khoa (sinh năm 1971, quê Thanh Hóa, cư trú tại Đức) cùng Đỗ Văn Ngà, Huỳnh Bảo Đức và Phạm Quang Thiện bị khởi tố bị can và phát lệnh bắt tạm giam. Ngày 5 tháng 12 năm 2025, Bộ Công an ra Quyết định truy nã số 1642/QĐTN-ANĐT-P3 đối với Lê Trung Khoa. Cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao cáo buộc ông Khoa đã sử dụng trang tin Thoibao.de để đăng tải các bài viết "có nội dung công kích lãnh đạo Đảng, Nhà nước", bao gồm cả việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và Deepfake để "giả mạo âm thanh, hình ảnh lãnh đạo."

Ngày 31 tháng 12 năm 2025, Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vắng mặt bị cáo Lê Trung Khoa (do đang ở nước ngoài). Hội đồng xét xử tuyên phạt ông Khoa 17 năm tù giam về tội "Làm, tàng trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước" theo khoản 2 Điều 117, đồng thời tuyên phạt các đồng phạm Đỗ Văn Ngà, Huỳnh Bảo Đức và Phạm Quang Thiện các mức án thấp hơn.

Vụ án Nguyễn Văn Đài (tái phạm):
Cùng ngày 31 tháng 12 năm 2025, Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội mở phiên tòa thứ hai xét xử vắng mặt bị cáo Nguyễn Văn Đài (sinh năm 1969, quê Hưng Yên, cư trú tại Đức). Ông Đài bị tuyên phạt 17 năm tù. Tổng hợp với bản án trước đó, ông Đài phải chấp hành tổng cộng 29 năm 6 tháng 8 ngày tù.

Vụ án Hoàng Thị Hồng Thái (Facebooker Hồng Thái Hoàng):
Ngày 8 tháng 1 năm 2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an Thành phố Hà Nội khởi tố và bắt tạm giam bà Hoàng Thị Hồng Thái (sinh năm 1980, trú tại xã Bình Minh, thành phố Hà Nội, thuộc đơn vị hành chính cấp xã sau khi bãi bỏ cấp huyện theo Nghị quyết số 202/2025/QH15), chủ tài khoản Facebook "Hồng Thái Hoàng" với hơn 91.000 người theo dõi. Bà bị cáo buộc "đăng lại bài viết từ nhiều trang chính trị phản động, trong đó có trang của tổ chức khủng bố Việt Tân" theo Điều 117 BLHS. Vụ việc thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế. Ngày 9 tháng 1 năm 2026, BBC News Tiếng Việt đưa tin với tựa đề "Bà Hoàng Thị Hồng Thái bị bắt, vì sao?"

Tranh luận và kiến nghị bãi bỏ

Lời kêu gọi từ trí thức trong nước 
Ngày 25 tháng 12 năm 2012, một bản kiến nghị có tên "Lời kêu gọi thực thi quyền con người theo Hiến pháp tại Việt Nam" được công bố với mục tiêu chính là yêu cầu chính quyền hủy bỏ Điều 88 (nay là Điều 117). Bản kiến nghị này quy tụ chữ ký của nhiều trí thức tên tuổi như Giáo sư Nguyễn Huệ Chi, Giáo sư Hoàng Tụy, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nhà phê bình văn học Lại Nguyên Ân, nhà thơ Nguyễn Duy, cùng nhiều nhà báo kỳ cựu như Tống Văn Công, Kha Lương Ngãi. Bản kiến nghị đánh giá Điều 88 "quy định một cách mù mờ về tội danh tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam, thực chất là bóp nghẹt quyền tự do ngôn luận đã được Hiến pháp Việt Nam và Công ước Quốc tế về những quyền dân sự và chính trị ghi nhận và bảo đảm." Nhà kinh tế Nguyễn Quang A giải thích lý do ký tên: "Tôi ký tên vào cái lời kêu gọi này, đòi chính quyền Việt Nam phải hủy bỏ... vì tôi thấy hai cái đó ngược với những cam kết của Việt Nam trong các văn bản pháp luật quốc tế." Nhà phê bình văn học Lại Nguyên Ân trong một phỏng vấn với BBC cũng cho rằng Điều 88 có thể "gây nguy hiểm" cho hoạt động phát ngôn của trí thức.

Quan điểm của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng 
Trong phiên họp thứ 41 Ủy ban Thường vụ Quốc hội (tháng 9 năm 2015), Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đã phát biểu: "Tôi nói thật là ta phát biểu nhiều khi cũng vi phạm, bắt cũng được đấy. Nói như vậy để thấy là không thể để một cái tội chống nhà nước quy định chung chung như vậy, muốn bắt ai thì bắt, đâu có được." Phát biểu này được xem là sự thừa nhận hiếm hoi từ giới lãnh đạo cấp cao về những bất cập trong quy định của điều luật.

Phản hồi từ phía Nhà nước 
Trước những lời kêu gọi bãi bỏ, các cơ quan chức năng Việt Nam khẳng định Điều 117 là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia. Trên Báo Quân đội Nhân dân ngày 13 tháng 1 năm 2013, bài viết "Điều 88 Bộ luật Hình sự với quyền con người và quyền công dân" cho rằng việc "kêu gọi xóa bỏ Điều 88 chính là một bước đi quan trọng trong âm mưu, thủ đoạn nguy hiểm của các thế lực thù địch." Đến tháng 12 năm 2025, trước áp lực từ dư luận quốc tế sau các vụ án Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài, Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định "mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật" và "các vụ án được xét xử công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật Việt Nam và phù hợp với luật pháp quốc tế."

Xem thêm 
 Bất đồng chính kiến ở Việt Nam
 Danh sách công dân Việt Nam bị bắt giam theo Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015
 Dân chủ tại Việt Nam
 Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân
 Tuyên truyền
 Tâm lý chiến
 Nghị quyết số 202/2025/QH15

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Bộ luật Hình sự 2015 (hợp nhất) trên Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ
 Báo cáo Thế giới 2026: Việt Nam – Human Rights Watch
 Cổng Thông tin Điện tử Bộ Công an

Pháp luật hình sự Việt Nam
Tù nhân Điều 88
Tù nhân Điều 117
Lợi dụng quyền tự do
Nhân quyền tại Việt Nam