Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vulcaniella gielisi

Vulcaniella gielisi là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Microlepidoptera of Europe. Volume 5: Momphidae, Batrachedridae, Stathmopodidae, Agonoxenidae, Cosmopterigidae, Chrysopeleiidae
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Bướm đêm được mô tả năm 2003
Vulcaniella grabowiella

Vulcaniella grabowiella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở bán đảo Iberia to Tiểu Á.

Ấu trùng ăn various Lamiaceae species.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
bladmineerders.nl 
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Côn trùng châu Âu
Vulcaniella grandiferella

Vulcaniella grandiferella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Serbia, Macedonia, Hy Lạp, Ukraina và miền nam Nga.

Ấu trùng ăn Salvia aethiopis và Salvia sclarea.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
bladmineerders.nl 
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Côn trùng châu Âu
Vulcaniella kabulensis

Vulcaniella kabulensis là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Afghanistan.

The length of the forewings of the male is ca. 4 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Notes on the Cosmopterigidae (Lepidoptera) of Afghanistan và Jammu & Kashmir, India with descriptions of two new species 

Vulcaniella
Động vật đặc hữu Afghanistan
Vulcaniella karadaghella

Vulcaniella karadaghella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Tiểu Á và Krym.
Con trưởng thành bay từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 7.
Ấu trùng ăn Salvia grandiflora.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
bladmineerders.nl 
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Vulcaniella klimeschi

Vulcaniella klimeschi là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Macedonia, mainland Hy Lạp và Crete.

Ấu trùng ăn Salvia ringens.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
bladmineerders.nl 
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm được mô tả năm 1966
Bướm đêm châu Âu
Vulcaniella pomposella

Vulcaniella pomposella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Pháp, the Baltic Region và Ukraina to the Mediterranean Region.

Ấu trùng ăn Helichrysum arenarium và Hieracium pilosella.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
bladmineerders.nl 
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Côn trùng châu Âu
Vulcaniella rosmarinella

Vulcaniella rosmarinella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở khu vực xung quanh Địa Trung Hải, về phía đông đến Crete.

Ấu trùng ăn Rosmarinus officinalis.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
bladmineerders.nl 
Fauna Europaea 

Vulcaniella
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm được mô tả năm 1891
Bướm đêm châu Âu
Macrobathra desmotoma

Macrobathra desmotoma là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 

Macrobathra
Bướm đêm được mô tả năm 1886
Bướm đêm Úc
Hyposmocoma agnetella

Hyposmocoma agnetella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Olinda, nơi nó được tim thấy ở độ cao 4,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii
Bướm đêm được mô tả năm 1907
Hyposmocoma anthinella

Hyposmocoma anthinella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Lanai.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii
Bướm đêm được mô tả năm 1907
Hyposmocoma aspersa

Hyposmocoma aspersa là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở vùng núi near Honolulu.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii
Bướm đêm được mô tả năm 1882
Hyposmocoma barbata

Hyposmocoma barbata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii
Hệ sinh thái Molokai
Bướm đêm được mô tả năm 1907
Hyposmocoma bitincta

Hyposmocoma bitincta là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui và is có thể also present on Kauai và Oahu.

Larvae have been được tìm thấy ở dead bark of Acacia koa.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii
Bướm đêm được mô tả năm 1907
Medusandra

Medusandra là một chi thực vật hạt kín hiện nay được xếp trong họ Peridiscaceae. Nó có 2 loài, Medusandra richardsiana và Medusandra mpomiana. M. richardsiana là loài phổ biến và được biết đến nhiều hơn cả. Cả hai loài đều là bản địa của Cameroon và các quốc gia cận kề.

Medusandra do John Brenan đặt tên năm 1952. Brenan đặt Medusandra trong họ của chính nó là Medusandraceae, và bổ sung chi Soyauxia vào họ này trong năm 1953. Tuy nhiên, phần lớn các tác giả khác chỉ coi họ Medusandraceae là đơn chi và đặt Soyauxia ở nơi khác. Miêu tả chi tiết của chi Medusandra do John Hutchinson công bố năm 1973.

Khi hệ thống APG II được Angiosperm Phylogeny Group công bố năm 2003, Medusandra và Soyauxia được liệt kê trong phụ lục có tên gọi "taxa of uncertain position" (các đơn vị phân loại có vị trí không chắc chắn). Nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử đầu tiên để gộp Medusandra xuất hiện năm 2009. Nó chỉ ra rằng Medusandra là đơn vị có quan hệ chị em với nhánh chứa Soyauxia, Peridiscus, và theo suy luận là cả Whittonia. Cả ba chi này đều thuộc họ Peridiscaceae và các tác giả, Kenneth Wurdack cùng Charles Davis, đã khuyến cáo đặt Medusandra trong họ Peridiscaceae. Khi hệ thống APG III được công bố tháng 10 năm 2009, họ Peridiscaceae đã được mở rộng để gộp cả hai chi Medusandra và Soyauxia

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Medusandraceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants : descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. http://delta-intkey.com 

Peridiscaceae
San San Nweh

San San Nweh (, ; hoặc San San Nwe) là nhà văn và nhà báo nổi tiếng người Myanmar. Bà đã bị chính quyền quân sự Myanmar bắt giam gần 7 năm (1994-2001) vì bị buộc tội là có "chủ định chống chính phủ".

Năm 2001 San San Nweh đã được trao Giải Bút vàng Tự do, chung với Win Tin, để công nhận "những đóng góp xuất sắc vì sự nghiệp tự do báo chí" ở Myanmar.

Sự nghiệp 
San San Nweh sinh tại Tharrawaddy, Myanmar. Bà là một trong số phụ nữ Myanmar đầu tiên học hoàn tất môn báo chí. San San Nweh làm biên tập viên 2 tờ báo--Gita Padetha và Einmet-Hpu. Từ năm 1974 bà đã xuất bản hơn 10 tiểu thuyết, hơn 500 truyện ngắn và khoảng 100 bài thơ. Các sách của bà trong đó có Alone in the Wind and the Rain, Only a Folding Umbrella, và Prison of Darkness.

Ngày 6.10.1994, San San Nweh và người con gái của bà bị chính quyền bắt, bị quy cho tội "xuất bản thông tin có hại cho nhà nước" với ý định "khích động gây mất trật tự". Bà bị xử phạt 7 năm tù, mức phạt tối đa theo luật trong tình trạng khẩn cấp, rồi sau đó bị phạt thêm 3 năm vì "đưa ra quan điểm thiên vị" cho các nhà báo Pháp trong tháng 4 năm 1993. Bà cũng bị cáo buộc tội "cung cấp thông tin về tình trạng nhân quyền cho Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Myanmar". San San Nweh đã bị nhiều vấn đề khó khăn về sức khỏe trong thời gian ở tù.

Sau khi đã ở tù gần 7 năm theo bản án 10 năm, San San Nweh được phóng thích khỏi nhà tù Insein ở Yangon trong tháng 7 năm 2001, nhưng không được phép ra khỏi Myanmar.

Giải thưởng
San San Nweh đã đoạt nhiều giải thưởng, trong đó có:
giải PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award (Giải quyền Tự do viết Barbara Goldsmith của Văn bút Hoa Kỳ) năm 1995
 "Giải Quỹ của Pháp" của tổ chức Phóng viên không biên giới năm 1999.
Giải Bút vàng Tự do năm 2001 (chung với Win Tin).

Tham khảo

San San Nweh (World Association of Newspapers) 

Năm sinh thiếu
Nhân vật còn sống
Nhà báo Myanmar
Nhà văn Myanmar
Giải thưởng tự do báo chí
Người Bago
Tù nhân lương tâm
Sinh năm 1945
Định lý Ptoleme

{\color{V}AC}\cdot{\color{V}BD}={\color{B}AB}\cdot{\color{B}CD}+{\color{R}BC}\cdot{\color{R}AD}</math>]]
Định lý Ptoleme hay đẳng thức Ptoleme là một đẳng thức trong hình học miêu tả quan hệ giữa độ dài bốn cạnh và hai đường chéo của một tứ giác nội tiếp. Định lý này mang tên nhà toán học và thiên văn học người Hy Lạp cổ đại Ptolemy (tức Claudius Ptolemaeus).

Nếu A, B, C, và D là 4 đỉnh của tứ giác nội tiếp đường tròn thì:

 

với dấu gạch ngang ký hiệu độ dài của các cạnh.

Định lý này cũng có thể phát biểu thành định lý thuận và đảo:

Thuận:Nếu một tứ giác nội tiếp trong một đường tròn thì tích của hai đường chéo bằng tổng các tích của các cặp cạnh đối diện.
Đảo:Nếu một tứ giác thỏa mãn điều kiện tổng các tích của các cặp cạnh đối diện bằng tích của hai đường chéo thì tứ giác đó nội tiếp một đường tròn.

Chứng minh
 Gọi  là tứ giác nội tiếp đường tròn.
 Trên cung nhỏ , ta có các góc nội tiếp   , và trên cung  , 
 Lấy 1 điểm  trên  sao cho \angle ABK   = ;
 Từ \angle ABK     =  \angle ABC  =      , suy ra  =  .
 Do vậy tam giác  đồng dạng với tam giác , và tương tự có  đồng dạng với .
 Suy ra: , và ;
 Từ đó , và 
 Cộng các vế của 2 đẳng thức trên: 
 Hay: ;
 Mà , nên  (điều phải chứng minh)

Bất đẳng thức Ptoleme

Bất đẳng thức Ptoleme là trường hợp tổng quát của định lý Ptoleme đối với một tứ giác bất kỳ. Nếu AB  CD là tứ giác bất kỳ thì

 

Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi tứ giác nội tiếp trong một đường tròn và trở thành định lý Ptoleme.

Chứng minh
Sử dụng tính chất tam giác đồng dạng và bất đẳng thức tam giác.

Dựng điểm  sao cho  đồng dạng với . Khi đó, theo tính chất của tam giác đồng dạng, ta có

Suy ra

Mặt khác,  và  cũng đồng dạng do có
 và 
Từ đó

Suy ra

Cộng (1) và (2) ta suy ra

Áp dụng bất đẳng thức tam giác ta suy ra

Mở rộng và suy biến

 Định lý Casey, định lý Fuhrmann và định lý Tweedie là các mở rộng của định lý Ptoleme. 
 Định lý Pompeiu là trường hợp đặc biệt của định lý Ptoleme.

Xem thêm

Định lý Casey
Định lý Tweedie
Định lý Fuhrmann

Tham khảo

I.F.Sharyghin, Các bài toán hình học phẳng, Nhà xuất bản "Nauka", Moscow 1986 (tiếng Nga)
Coxeter, H. S. M. and Greitzer, S. L.: "Ptolemy's Theorem and its Extensions." §2.6 in Geometry Revisited. Washington, DC: Math. Assoc. Amer., pp. 42–43, 1967.
De Revolutionibus Orbium Coelestium, Copernicus, Nicolaus. English translation from On the Shoulders of Giants, Hawking, S 2002, Penguin Books. ISBN 0-14-101571-3

Liên kết ngoài
 Proof of Ptolemy's Theorem for Cyclic Quadrilateral
 MathPages − On Ptolemy's Theorem
 
 Ptolemy's Theorem at cut-the-knot
 Compound angle proof at cut-the-knot
Ptolemy's Theorem  on PlanetMath
Ptolemy Inequality on MathWorld
De Revolutionibus Orbium Coelestium at Harvard.
Deep Secrets: The Great Pyramid, the Golden Ratio and the Royal Cubit 
Ptolemy's Theorem by Jay Warendorff, The Wolfram Demonstrations Project.
Book XIII of Euclid's Elements
  by I.S Amarasinghe, Vol 02(01), 2013

P
Tứ giác
P
Định lý trong hình học phẳng
S
Hình học phẳng Euclid
Hình học sơ cấp
Cổng tam quan

Cổng tam quan là một loại cổng có ba lối đi thường thấy ở chùa chiền theo lối kiến trúc truyền thống Việt Nam. Một số dinh thự, và đình miếu cũng xây loại cổng này như Cơ Mật viện ở Huế.

Ý nghĩa
Cổng tam quan mang ý niệm "ba cách nhìn" của Phật giáo gồm có "hữu quan", "không quan" và "trung quan", thể hiện cái sắc (giả), cái không (Vô thường) và trung dung của cả hai. Giải thích thứ hai là tam quan là cửa của Tam bảo. Thuyết khác thì cho rằng tam quan là "tam giải thoát môn" của Thiền tông gồm cửa Không, cửa Vô tác và cửa Vô tướng (Vô nguyện). Vì vậy mà các nước không thuộc Phật giáo Thiền tông không có xây cổng tam quan làm lối vào chùa.

Kiến trúc
Cổng tam quan phần chủ yếu là ba lối đi với cửa giữa thường lớn hơn hai cửa bên. Vách cổng có thể là gỗ hay xây tường gạch hoặc đá. Phía trên lợp mái. Hai bên lối đi thường đắp câu đối, trán cửa ghi tên chùa hay tên cửa.

Cổng có gác

Cổng nhỏ chỉ làm một tầng nhưng khi dựng quy mô hơn thì nhiều nơi xây hai tầng mái hoặc xây gác bên trên. Cổng bằng gạch và đá thì gần như nhất thể đều có gác, dù có thể chỉ là gác giả để tạo chiều cao. Có nơi xây thành ba tầng. Khi thiết kế gác ở trên thì có chùa dùng nơi đó để treo chuông, khánh, và trống dùng trong nghi lễ nhà chùa.

Cổng kiểu tứ trụ

Cổng tam quan kiểu tứ trụ thay vì xây tường vách thì dùng bốn trụ biểu, hai trụ giữa cao hơn hai trụ bên để chia thành ba lối đi. Phía trên nối liền bốn trụ biểu là xà cách điệu làm trán cổng.

Chùa Láng có đặc điểm là kết cấu kiểu tứ trụ với mái cong, tạo cho tam quan chùa dáng độc đáo, có một không hai trong ngành kiến trúc truyền thống Việt Nam.

Biến thể

Biến thể của cổng tam quan được thấy ở một số chùa xây thành năm lối đi như trường hợp chùa Sét, Hà Nội.

Tín ngưỡng khác
Cổng tam quan là một kiến trúc Phật giáo nhưng cũng đã được áp dụng ở đền, đình, đạo quán, thánh thất Cao Đài, v.v.

Cổng tam quan trong đạo Cao Đài 
Hầu hết các công trình tôn giáo của đạo Cao Đài đều có cổng tam quan hoặc biến thể của cổng tam quan.

Khu vực chung quanh Tòa Thánh Tây Ninh (Nội ô Tòa Thánh Tây Ninh) nổi tiếng với 12 cổng tam quan xây dựng theo 3 dạng kiến trúc khác nhau. Cổng lớn nhất được gọi là Cửa Chánh Môn, 11 cổng khác nhỏ hơn được đánh số từ 1 đến 12 (lưu ý không có Cửa số 5).
Cửa Chánh Môn được xây dựng như một cổng tam quan với 3 lối đi cách xa nhau. Nhưng thực tế, phần mái cong cách điệu lại làm cho công trình này giống với 3 cổng Torii hơn là 1 cổng tam quan.

Xem thêm

Cổng làng

Tham khảo
Nguyễn Bá Lăng. Kiến trúc Phật giáo Việt Nam Quyển II. Paris: Nguyễn Bá Lăng, 2001.

Chú thích

Chùa
Kiến trúc Việt Nam
Danh sách siêu tân tinh

Danh sách siêu tân tinh sau đây bao gồm các vụ nổ sao siêu mới chủ yếu đã được quan sát và ghi nhận, được đặt tên và công nhận rộng rãi, đã được ít nhất một tờ báo khoa học có uy tín nhắc tới.

Danh sách

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dánh sách siêu tân tinh tại Trung tâm Điện tín Thiên văn của IAU.

Siêu tân tinh
Siêu tân tinh
Danh sách các đối tượng thiên văn
Rồng đất

Rồng đất (danh pháp hai phần: Physignathus cocincinus), hay còn gọi là kỳ tôm là một loài nhông đặc hữu ở Trung Quốc và Đông Nam Á, loài duy nhất thuộc chi Physignathus, họ Nhông. Loài rồng nước Australia trước đây từng được xếp vào chi Physignathus với danh pháp là Physignathus lesueurii, nhưng đã được chuyển sang chi khác và hiện nay có danh pháp chính thức là Intellagama lesueurii, do chúng không có quan hệ họ hàng gần. Rồng đất có chiều dài cơ thể lúc trưởng thành có thể tới 900 cm với con đực và 600 cm với con cái, với màu da từ xanh lá cây tới xanh sẫm gần như đen. Con đực có đầu lớn hớn, hình tam giác góc cạnh hơn con cái. Hiện loài này được xếp vào nhóm Nguy cấp.

Phân bố

Phạm vi bản địa 
Rồng đất là loài bản địa các khu rừng cận nhiệt đới của các tỉnh phía nam Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây và Vân Nam) và Đông Nam Á (Việt Nam, Lào, các phần của Campuchia, miền đông Thái Lan). Cũng có ghi nhận sự hiện diện của rồng đất nhưng  chưa được kiểm chứng từ Myanmar.

Khu vực du nhập 

Một quần thể được du nhập rồng đất đã tự thiết lập ở Hồng Kông, có thể là từ những con vật cưng được thả ra. Báo cáo đầu tiên đến từ đảo Thanh Y vào năm 2004, mặc dù quần thể rồng đât ở Hồng Kông có thể do người nuôi vật cưng thả ra. Kể từ năm 2010, một quần thể sinh sản khác đã được thành lập tại thành phố Tân Bắc, Đài Loan. Hàng trăm con rồng đất đã bị tiêu hủy từ năm 2013 đến năm 2017 vì lo ngại về tác động của chúng đối với động vật hoang dã bản địa của Đài Loan. Các cá thể du nhập (nhưng không phải quần thể sinh sản) cũng đã được ghi nhận từ Malaysia và Florida.

Môi trường sống 
Rồng đất thường được tìm thấy nhiều nhất trong khu rừng kín thường xanh dày đặc dọc theo bờ suối nước ngọt. Chúng sống ở vùng khí hậu ẩm ướt với các mùa ôn hòa: độ ẩm trung bình 40–80% và nhiệt độ dao động từ 80–90 °F (26–32 °C). Sự phụ thuộc của chúng vào các dòng suối trong rừng yên tĩnh cho thấy rằng, mặc dù xuất hiện rộng rãi ở Đông Nam Á, rồng đất là loài bị hạn chế về mặt địa lý. Chúng có thể được tìm thấy ở độ cao khoảng 50 mét và 820 mét, mặc dù mật độ và số lượng của chúng giảm mạnh ở độ cao khoảng 270 mét.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Care for Chinese water dragon
 
 
 

 Rồng đất
 Những con rồng sót lại sau kỷ Jura 

C
Động vật được mô tả năm 1829
Động vật bò sát Campuchia
Động vật bò sát Myanmar
Động vật bò sát Thái Lan
Động vật bò sát Trung Quốc
Động vật bò sát Việt Nam
Động vật bò sát Lào
Họ Nhông
Động vật bò sát Đông Nam Á
Misodendrum

Misodendrum là một họ thực vật hạt kín sống kiểu bán ký sinh như tầm gửi trên các loài Nothofagus khác nhau. Hiện tại người ta công nhận khoảng 8 loài cây bụi, trong 1 chi (Misodendrum), chỉ sinh sống hạn hẹp tại các khu rừng trong khu vực ôn đới mát ở miền nam Nam Mỹ, chủ yếu ở phía nam vĩ độ 33.

Họ Misodendraceae được đặt trong bộ Santalales. Họ được nhiều nhà phân loại học công nhận, bao gồm cả hệ thống APG III năm 2009 (không đổi so với hệ thống APG II năm 2003 và hệ thống APG năm 1998) với vị trí phân loại là trong bộ Santalales của nhánh core eudicots.

Phát sinh chủng loài 
Tất cả các phân tích phân tử nhiều gen gần đây (Der & Nickrent 2008; Malécot & Nickrent 2008; Vidal-Russell & Nickrent 2008) đều đặt họ Misodendraceae như là nhóm có quan hệ chị em với họ Schoepfiaceae và hai họ này hợp thành một nhánh có quan hệ chị em với họ Loranthaceae. Niên đại phân tử chỉ ra rằng Misodendrum lần đầu tiên đạt dược kiểu phát triển ký sinh trên không trung vào khoảng 80 triệu năm trước (Vidal-Russell & Nickrent 2008).

Các loài 

Misodendrum angulatum Phil.
Misodendrum brachystachyum DC.
Misodendrum gayanum Tiegh.
Misodendrum linearifolium DC.
Misodendrum macrolepis Phil.
Misodendrum oblongifolium DC.
Misodendrum punctulatum Banks ex DC.
Misodendrum quadriflorum DC.

Xem thêm 
Thực vật ký sinh

Hình ảnh

Ghi chú

Liên kết ngoài 

 Misodendraceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants 
 Misodendraceae trong Parasitic plants

Quần thực vật Nam Mỹ
Thực vật Nam Mỹ
Ngày Thành Nhân

là một ngày lễ ở Nhật Bản diễn ra vào ngày thứ Hai của tuần thứ hai tháng Giêng hàng năm, được tổ chức từ năm 1948. Nó được tổ chức nhằm chúc mừng và động viên tất cả những vị thành niên vừa đạt đến tuổi trưởng thành là 20 tuổi theo luật của Nhật Bản trong năm qua và giúp họ nhìn nhận bản thân đã trở thành người lớn. Hoạt động của ngày lễ gồm có nghi thức Thành Nhân tổ chức ở các văn phòng địa phương và vùng, và buổi tiệc sau đó với gia đình và bạn bè.

Vào ngày này, phụ nữ Nhật thường mặc kimono đắt tiền và  đeo một vòng bông ở cổ, nam giới thì mặc kimono hay là bộ áo màu đen.

Lịch sử 
Các nghi lễ trưởng thành đã được tổ chức ở Nhật Bản ít nhất là từ năm 714 sau Công nguyên, dưới thời trị vì của Hoàng hậu Genmei khi một hoàng tử trẻ mặc áo choàng mới và để kiểu tóc để đánh dấu bước sang tuổi trưởng thành. Ngày thành nhân hiện đại được kỷ niệm lần đầu năm 1948 và ấn định vào ngày 15 tháng giêng hàng năm. Đến năm 2000, do Hệ thống Thứ Hai Vui vẻ, Ngày Trưởng thành được đổi thành ngày Thứ Hai thứ hai của tháng Giêng.

Tỷ lệ sinh thấp của Nhật Bản và tỷ lệ thanh niên ngày càng giảm, cùng với sự gián đoạn trong một số lễ kỷ niệm trong những năm gần đây (chẳng hạn như sự cố ở Naha năm 2002, khi những thanh niên Nhật say rượu cố gắng phá rối các lễ hội) và sự gia tăng chung về số lượng những đứa trẻ nhiều tuổi không cảm thấy mình là người lớn đã dẫn đến việc giảm số người tham gia các buổi lễ, điều này gây ra một số lo ngại cho những người lớn tuổi ở Nhật Bản. Năm 2012, sự sụt giảm này tiếp tục trong năm thứ năm liên tiếp, với tổng số 1,22 triệu người trưởng thành kỷ niệm ngày lễ vào năm 2012 – dưới một nửa số người tham gia vào thời kỳ cao điểm nhất vào năm 1976, khi có 2,76 triệu người trưởng thành tham dự các buổi lễ. Đây là lần đầu tiên tỷ lệ này giảm xuống dưới ngưỡng 50%. Nhật Bản đã hạ thấp độ tuổi trưởng thành vào năm 2018 từ 20 năm từ 18 tuổi trở lên, dự kiến sẽ có hiệu lực vào năm 2022. Sự thay đổi này đã gây ra sự nhầm lẫn về tình trạng của ngày lễ và làm dấy lên mối lo ngại trong ngành công nghiệp kimono thu lợi nhuận từ trang phục mặc trong các buổi lễ.

Tham khảo

Lễ hội Nhật Bản
Xã hội Nhật Bản
Tuổi trưởng thành
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Một
Sự kiện thường niên ở Nhật Bản
Ngày lễ Nhật Bản
Acrodipsas

Acrodipsas là một chi bướm ngày trong họ Lycaenidae. Có 10 loài trong chi này:
Acrodipsas arcana 
Acrodipsas aurata 
Acrodipsas brisbanensis 
Acrodipsas cuprea 
Acrodipsas decima 
Acrodipsas hirtipes
Acrodipsas illidgei 
Acrodipsas melania 
Acrodipsas mortoni 
Acrodipsas myrmecophila
Acrodipsas violacea

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Tree of Life Acrodipsas

Luciini

Bướm ngày Úc
Bướm Úc
Actizera

Actizera là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Các loài 
Actizera atrigemmata (Butler, 1878)
Actizera drucei (Bethune-Baker, 1906)
Actizera lucida (Trimen, 1883)
Actizera stellata (Trimen, 1883)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Actizera at funet 

Polyommatini
Mohammad Shahzad

Mohammad Shahzad (sinh 17 tháng 7 năm 1991) là 1 vận động viên cricket người Afghanistan và là 1 right-handed batsman, chơi ở vị trí wicketkeeper.

Shahzad đã tham gia 2009 ICC World Cup Qualifiers. Tháng 8 năm 2009 anh chơi trận first-class với đội Zimbabwe XI.

Trong tour to the Netherlands năm 2009 Shahzad đã đi vào lịch sử khi là vận động viên Afghanistan đầu tiên ghi được a century trong 1 trận đấu One Day International với 110 runs giúp Afghanistan thắng trận đấu bằng 6 wickets.

Shahzad chơi trận first-class đầu tiên thắng Netherlands. Vào tháng 1 năm 2010, đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng trước Ireland, với 88 runs trong first-innings unbeaten 42 giúp Afghanistan thắng bằng 7 wickets.

Tháng 2 năm 2010, Shahzad chơi trận Twenty20 International đầu tiên đối đầu với Ireland, trận đó đội của anh thua 5 wickets. 
Cùng trong tháng 2, Shahzad trở thành vận động viên Afghanistan đầu tiên ghi double century trong trận đấu first-class khi anh có 214* giúp Afghanistan có chiến thắng hủy diệt 494 trước Canada tại giải Intercontinental Cup.

Shahzad là vận động viên chủ lực tại World Twenty20 Qualifier, giải đấu mà Afghanistan là nhà vô địch. Sau đó anh cùng đội tuyển tham dự 2010 ICC World Twenty20.

Shahzad là thành viên tham dự của đội vô địch tại giải 2010 ACC Trophy Elite sau chiến thắng trước Nepal trong trận chung kết bằng 95 runs.

Trong giải ICC World Twenty20, he anh chơi các trận với India và South Africa.

One Day International Centuries 
 cột dọc Runs, * tức là not out
  Match và Match Number của vận động viên

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mohammad Shahzad trên Cricinfo

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Huy chương Đại hội Thể thao châu Á 2014
Người Pashtun
Walter Kaiser (cầu thủ bóng đá)

Walter Kaiser (2 tháng 11 năm 1907 – 25 tháng 2 năm 1982) là một cầu thủ bóng đá Đức chuyên nghiệp chơi trong vai trò tiền đạo. Kaiser chơi ở Pháp cho câu lạc bộ Rennes trong khoảng thời gian từ năm 1930 đến 1938, và là vua phá lưới Ligue 1 ở mùa giải 1932-33, cùng với Robert Mercier, ghi được 15 bàn.

Tham khảo 

 Claude Loire, Le Stade rennais, volume II, Rennes, Apogée, 1997, p. 72
 Marc Barreaud, Dictionnaire des footballeurs étrangers du championnat professionnel français (1932-1997), l'Harmattan, 1997.

Sinh năm 1907
Mất năm 1982
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Đức thi đấu ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ Stade Rennais F.C.
Tiền đạo bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá nam Đức ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá Stade Rennais F.C.
XQ Sử quán

X-Q sử quán hay tranh thêu tay X-Q tọa lạc tại địa chỉ 80A, đường Mai Anh Đào, thành phố Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng. Nơi đây giới thiệu cho du khách nghề thêu tay truyền thống của thành phố Đà Lạt, Việt Nam.

Lịch sử hình thành
X-Q sử quán là tên viết tắt tên của hai nghệ nhân Võ Văn Quân và Hoàng Lệ Xuân. Anh Quân đã cùng chị Xuân vạch hướng đi mới cho ngành nghề, kết hợp giữa nghệ thuật thêu và tính nghệ thuật của hội họa tạo sắc màu mới cho tranh thêu Việt Nam.
Từ 1990 – 1992, anh chị đã sáng tác những tác phẩm tranh thêu với chủ đề Về một quê hương về một đời người.
Cuối năm 1992, anh chị lên Đà Lạt mở lớp dạy nghề và đào tạo nghệ nhân thêu
Đầu 1994, thành lập tổ hợp tác thêu lụa X-Q Đà Lạt với số nghệ nhân là 20 người.
Ngày 30 tháng 1 năm 1996, chính thức thành lập công ty TNHH XQ Đà Lạt.

XQ đến nay đã có hơn 3.000 thợ thêu, trong đó có hơn 2.000 nghệ nhân và 6 công ty trực thuộc trong và ngoài nước. 
Tác phẩm Khúc hát nguồn cội của X-Q với kích thước 330 x 280cm do 9 nghệ nhân thêu trong suốt 235 ngày đã trở thành bức tranh thêu tay lớn nhất và ghi vào kỷ lục Việt Nam.

Miêu tả

Các công trình tham quan chủ yếu của X-Q bao gồm nhiều khu vực khác nhau, bao gồm: 
Khu trưng bày tranh thêu.
Khu ẩm thực.
Khu tham quan xưởng thêu.
Khu tôn vinh các nghệ nhân thêu.
Khu vườn hoa và nghệ thuật sắp đặt.
Khu trưng bày lịch sử ngành thêu.

X-Q với du lịch

Nằm đối diện với đồi Mộng Mơ, X-Q thật sự là một địa điểm tham quan hấp dẫn cho du khách nhờ lối kiến trúc du lịch độc đáo, mang đậm dấu ấn Huế cổ kính và nghệ thuật trưng bày ấn tượng, ngoài giới thiệu tranh thêu, các biểu diễn tranh thêu, các đêm ngâm thơ, trưng bày tranh tượng nghệ thuật sắp đặt, khu ẩm thực,...đã mang lại những sản phẩm du lịch khá độc đáo thu hút du khách, cảnh quan sạch đẹp, nên thơ, cách bố trí khu trưng bày độc đáo, lạ mắt và phong cách phục vụ ân cần khiến cho X-Q tạo một dấu ấn rất riêng.

Theo trang web chủ của công ty: 

Nhưng "giữa nghệ thuật hay không nghệ thuật tại X-Q hiện nay vẫn còn tranh cãi".

Theo Y Văn - (báo Sài Gòn giải phóng): "...thấy chủ nhân (X-Q) đang ngày một sa đà vào một thứ nghệ thuật... kỳ quặc bằng những hình ảnh, hiện vật rất kinh dị cùng những lời lẽ cao siêu và rối rắm !". "...Đi sâu vào bên trong, khách sẽ càng ớn lạnh khi gặp hình ảnh một xác chết nằm úp mặt vào tường có tên gọi "cái chết nguyên bản". Ở giữa sân là một tập hợp các bức tượng gỗ có hình thù quái dị với mắt lồi ra, đầu sưng cục và mình bị trói được đặt tên là "người xem phim"... Và còn rất nhiều thứ quái dị khác được khoác cái mác "nghệ thuật sắp đặt"."

Năm 2006, Đỗ Văn Thể, Giám đốc Sở VH-TT Lâm Đồng, cho biết về dự định thẩm định tính nghệ thuật của X-Q sử quán; "...Năm 2005 sở đã phạt 6 triệu đồng vì công ty này triển lãm, trưng bày tại khu Hòa Bình không đúng nội dung đăng ký dịp Giỗ tổ nghề thêu và sở cũng đã tính chuyện kiểm tra, thẩm định về tính nghệ thuật trong XQ sử quán nhưng bận Festival hoa Đà Lạt nên chưa làm được".''

Ảnh
Một vài hình ảnh bên trong X-Q sử quán:

Chú thích

Liên kết ngoài

 công ty XQ
Du lịch cùng nghề thêu

Công trình xây dựng Đà Lạt
Du lịch Đà Lạt
Kinh tế Đà Lạt
Thủ công
Zine El Abidine Ben Ali

Zine El Abidine Ben Ali ( Zayn al-‘Ābidīn bin ‘Alī; 3 tháng 9 năm 1936 – 18 tháng 9 năm 2019) là Tổng thống thứ hai của Cộng hòa Tunisia, nhậm chức ngày 7 tháng 11 năm 1987 và buộc phải từ chức ngày 14 tháng 1 năm 2011. Ông từng là Thủ tướng từ tháng 10 năm 1987 đến khi làm Tổng thống chỉ 1 tháng sau đó. Ben Ali từng liên tục tái đắc cử với số phiếu rất cao trong các cuộc bầu cử sau đó, và lần gần đây nhất là vào ngày 25 tháng 10 năm 2009. Việc ông từ chức và chạy ra nước ngoài đánh dấu lần đầu tiên ở thế giới Ả Rập, những cuộc biểu tình đường phố đã lật đổ nhà lãnh đạo đất nước.

Tham khảo 

Tổng thống Tunisia
Tín hữu Hồi giáo Tunisia
Người Tunisia lưu vong
Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh

Đông Hòa là một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Địa lý 
Phường Đông Hòa cách phường Sài Gòn khoảng 18 km về hướng Đông Bắc, cách phường Bình Dương khoảng 25 km về phía Nam và có vị trí địa lý:

 Phía Bắc giáp với phường Biên Hòa
 Phía Đông Bắc giáp với các phường Trấn Biên và Long Hưng với ranh giới là sông Đồng Nai
 Phía Đông giáp với phường Long Bình
 Phía Nam giáp với phường Linh Xuân
 Phía Tây giáp với các phường Dĩ An và Tân Đông Hiệp

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Đông Hòa sau sắp xếp có diện tích 21,89 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 132.056 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Lịch sử 
Trước đây, Đông Hòa là một xã thuộc huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương.

Ngày 13 tháng 1 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết 04/NQ-CP về việc thành lập hai thị xã Dĩ An và Thuận An thuộc tỉnh Bình Dương. Theo đó, thành lập phường Đông Hòa thuộc thị xã Dĩ An trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Đông Hòa.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Bình An, Bình Thắng và Đông Hòa (thành phố Dĩ An) thành phường mới có tên gọi là phường Đông Hòa.

Chú thích

Tham khảo
Linda B. Buck

Linda B. Buck (sinh ngày 29 tháng 1 năm 1947) là nhà sinh học người Mỹ, nổi tiếng về công trình nghiên cứu hệ khứu giác (olfactory system). Năm 2004 bà đã đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa, chung với Richard Axel, cho công trình nghiên cứu cơ quan thụ cảm khứu giác (olfactory receptor) của họ.

Tiểu sử

Sinh tại Seattle, Washington, Buck đậu bằng cử nhân khoa học ngành Tâm lý học và Vi sinh học năm 1975 ở Đại học Washington tại Seattle. Năm 1980 bà đậu bằng tiến sĩ ngành miễn dịch học ở University of Texas Southwestern Medical Center (Trung tâm Y khoa Đại học Texas miền Tây nam). Bà nghiên cứu hậu tiến sĩ ở đại học Columbia dưới sự hướng dẫn của Richard Axel.

Sự nghiệp
Năm 1991 Buck làm giáo sư phụ tá môn sinh học thần kinh (neurobiology) ở Đại học Harvard, nơi bà mở rộng kiến thức về hệ thần kinh. Quan tâm nghiên cứu chính của bà là tìm hiểu bằng cách nào các pheromone và các mùi được nhận ra ở mũi và được làm sáng tỏ ở não.

Trong bài báo mang tính bước ngoặt của Buck và Axel được xuất bản vào năm 1991, các cơ quan thụ cảm khứu giác được dòng hóa (cloned) của Buck và Axel, cho thấy rằng chúng thuộc về họ của các cơ quan thụ cảm kết nối với protein G (G protein-coupled receptor). Bằng cách phân tích DNA của chuột, họ ước tính rằng có khoảng 1.000 gen khác nhau cho các cơ quan thụ cảm khứu giác trong bộ gen của lớp Thú. Nghiên cứu này đã mở cửa cho việc phân tích sinh học di truyền và sinh học phân tử của các bộ máy của khứu giác. Trong việc nghiên cứu sau này của họ, Buck và Axel đã chỉ ra rằng mỗi neuron cơ quan thụ cảm khứu giác đáng kể chỉ thể hiện một loại protein cơ quan thụ cảm khứu giác và các đầu vào từ tất cả neuron các tế bào thần kinh thể hiện cùng một cơ quan thụ cảm được thu thập bởi một tiểu cầu (glomerulus) đơn của hành khứu giác (olfactory bulb). 
 
Bà là thành viên chính thức của Phân ban Khoa học Cơ bản tại Trung tâm nghiên cứu Ung thư Fred Hutchinson, giáo sư Sinh lý học và Lý sinh học ở Đại học Washington tại Seattle và là nhà nghiên cứu của Viện Y học Howard Hughes. Bà được đưa vào Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (United States National Academy of Sciences) năm 2004.

Năm 2008 và 2010 Buck đã rút lại 3 bài nghiên cứu khi phòng thí nghiệm của bà không thể tái tạo các tài liệu phát hiện. Zhihua Zou là đồng tác giả của cả ba bài nói trên, nhưng đã từ chối ký tên rút lại ít nhất một trong 3 bài trên. Công trình này không được coi là chủ yếu cho Giải Nobel của bà.

Giải thưởng
1997 Giải Rosenstiel
2003 Giải quốc tế Quỹ Gairdner
2004 Giải Nobel Sinh lý và Y khoa

Tham khảo
 Buck L, Axel R. A novel multigene family may encode odorant receptors: a molecular basis for odor recognition. Cell 1991;65:175-87.  PMID 1840504.

Liên kết ngoài
Nobel Citation
Nobelprize.org, Linda B Buck - Autobiografy
Webpage at the Fred Hutchinson Cancer Research Center 
Webpage at Howard Hughes Medical Institute 
BBC
Curriculum vitae of Linda Buck 

Sinh năm 1947
Nhân vật còn sống
Nhà khoa học thần kinh
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nữ khoa học gia
Phụ nữ đoạt giải Nobel
Cựu sinh viên Đại học Columbia
Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ
Giáo sư Đại học Washington
Họ Hải đàn

Họ Hải đàn (danh pháp khoa học: Ximeniaceae Horan., 1834) là một họ thực vật hạt kín. Họ này không được hệ thống APG III năm 2009 (không đổi so với hệ thống APG II năm 2003 và hệ thống APG năm 1998) công nhận mà chỉ coi là một phần trong họ Olacaceae s. l., nhưng được đề cập trong website của APG.

Các chi
Họ này khi được công nhận bao gồm 4 chi với 13 loài:
 Curupira G.A. Black: 1 loài (C. tefeenis G.A. Black) tại khu vực Amazon thuộc Brasil.
 Douradoa Sleumer, 1984: 1 loài (D. consimilis Sleumer) tại Brasil (Amapa, Para).
 Malania Chun & S.K. Lee, 1980: 1 loài (toán đầu quả, danh pháp khoa học: M. oleifera Chun & S.K. Lee), tại miền tây Quảng Tây và miền đông Vân Nam, Trung Quốc.
 Ximenia L.: 10 loài hải đàn tại Cựu và Tân thế giới. Tại Việt Nam có 1 loài (Ximenia americana).

Đặc điểm
Các thành viên trong họ này là cây bụi hay cây gỗ từ nhỏ tới lớn, với các lá đơn mọc so le, có cuống, không lá kèm. Chi Ximenia có các gai ở nách lá hay trên cành. Các cụm hoa về nền tảng là dạng tán (suy giảm thành hoa đơn độc ở vài loài thuộc chi Ximenia). Các hoa lưỡng tính, mẫu 4 có các lá đài hợp sinh một phần hay hoàn toàn nhưng không trở thành đồng trưởng trong khi tạo quả. Nhị xếp thành 1 hay 2 vòng và không có nhị lép. Bầu nhụy thượng với vòi nhụy hình nón dài. Quả là loại quả hạch với vỏ quả ngoài mềm và mỏng còn vỏ quả trong thì từ dạng vảy tới hóa gỗ/>.

Sử dụng
Quả của Malania chứa dầu ăn được, nhưng thường được sử dụng để làm dầu bôi trơn cho máy móc. Tương tự, quả chứa chất béo của Curupira được sử dụng để nấu xà phòng.

Phát sinh chủng loài
Không có dữ liệu phân tử cho chi Douradoa do sự khan hiếm của loài này. Tuy nhiên, phân tích miêu tả nhánh của Malécot & ctv. (2004)  đặt nó trong phạm vi nhánh này. Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Malécot V. & Nickrent D.L. 2008, với vị trí của Douradoa là chưa rõ.

Ghi chú
Karim Sadiq

Karim Khan Saadiq () (sinh 28 tháng 2 năm 1984) tại Nangarhar Province) là 1 vận động viên cricket người Afghan. Anh là 1 right-handed batsman chơi ở vị trí wicketkeeper cho Afghan national team. Anh ném kiểu off break,

Sự ngiệp ban đầu
Saadiq là thành viên của Afghanistan vô địch World Cricket League Division Five, Division Four và Division Three, giúp cho đội lên chơi Division Two và tham dự 2009 ICC World Cup Qualifier's.

Ra khỏi đội Afghanistan
Thời gian không lâu sau khi Afghanistan đạt chuẩn ODI, Saadiq ra khỏi đội tuyển quốc gia để phản đối anh trai Hasti Gul đã làm đội thua giải  ICC Intercontinental Cup trước Zimbabwe XI. Saadiq cáo buộc sự  "bất công" và "sai lầm", của huấn luyện viên Kabir Khan đã không vì lợi ích quốc gia.

Quay trở lại
Anh thi đấu trận first-class đầu tiên vào thắng 1 năm 2010 đối đầu với Ireland, và ghi được 19 với 1 run.

Tháng 2 năm 2010, Saadiq chơi trận Twenty20 International đầu tiên tại giải Sri Lanka Associates T20 Series với Ireland. Saadiq ghi được 2/17, tuy nhiên Afghanistan đã thua bởi 5 wickets. Sau đó, Saadiq là thành viên chủ lực của Afghanistan chiến thắng giảiWorld Twenty20 Qualifier. Saadiq sau đó tham dự 2010 ICC World Twenty20.

Saadiq cũng đã cùng đội tuyển của mình vô địch 2010 ACC Trophy Elite sau khi đánh bại Nepal trong trận chung kết bằng 95 runs riêng Saadiq ghi điểm nhiều nhất đội với 58 runs. Trong trận đầu tiên tại giải, anh ghi được 130 runs với 92 balls gặp đối thủ Bhutan in Afghanistan's 393 run win.

One Day International Centuries 
 cột dọc Runs, * tức là not out
 tiêu đề cột Match và Match Number của vận động viên

Chú thích

Liên kết ngoài
Karim Saadiq  at Cricinfo

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cao Càn

Cao Càn (, 487–533), tự là Càn Ung (乾邕), là tướng nhà Bắc Ngụy thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế 
Cao Càn là con Cao Dực – người giữ chức Trấn đông tướng quân, Thứ sử Đông Dự châu nhà Bắc Ngụy. Em ông là Cao Ngang theo giúp Cao Hoan, là công thần khai quốc nhà Bắc Tề.

Sự nghiệp 
Cao Càn người sáng suốt có mưu lược, cử chỉ cao nhã, dáng vẻ phi phàm, kết giao rộng rãi. Ban đầu Cao Càn nhậm chức Viên ngoại Tán kỵ thị lang, sau chuyển sang Thái úy sứ sĩ tào, Tư đồ trung binh, viên ngoại. Khi Bắc Ngụy Hiếu Trang Đế chưa lên ngôi, Cao Càn tới nương nhờ ông ta, nhờ vậy nên sau này được phong làm Long Tương tướng quân, Thông trực tán kỵ thường thị.

Sau sự kiện Hà Âm (528 – quyền thần Nhĩ Chu Vinh sát hại vua nhỏ Nguyên Chiêu và Hồ thái hậu), Cao Càn kêu gọi lưu dân ở khoảng Hoàng Hà, Tế Thủy khởi nghĩa, chịu sự chỉ huy của Cát Vinh, rồi lại tiếp nhận sự chiêu phủ của Hiếu Trang Đế. Vì Nhĩ Chu Vinh bài xích, Cao Càn giải chức về quê. Sau khi Nhĩ Chu Vinh bị giết, Cao Càn được phong làm Kim tử quang lộc đại phu, Hà Bắc đại sứ. Năm 530, Hiếu Trang Đế bị giết, anh em Cao Càn chiếm cứ Tín Đô khởi binh.

Năm sau (531), Cao Hoan tiến quân từ Tấn Châu đến Ký Châu, Cao Càn đưa 70 kỵ binh ra nghênh đón. Cao Hoan lập Nguyên Lãng làm vua, Cao Càn được phong Thị trung, Tư không.

Năm 532, Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế lên ngôi, Cao Càn xin được giải chức, nhưng vẫn được giữ lại chức vụ Tư không, còn được phong Trường Lạc quận công. Năm 533, Hiếu Vũ Đế bất mãn vì bị Cao Hoan khống chế, muốn lôi kéo Cao Càn diệt trừ Cao Hoan. Cao Càn mật báo với Cao Hoan, Hiếu Vũ Đế phát giác, bèn giết chết Cao Càn. Năm đó ông 47 tuổi.

Năm sau (534), Cao Càn được truy tặng Sử trì tiết, Thái sư, Lục Thượng thư sự, Ký Châu thứ sử, thụy hiệu là Văn Chiêu. Con trai ông là Cao Kế Thúc đã thừa kế tước vị Lạc Thành huyện hầu của ông nội Cao Dực, nên cháu trai Cao Chiêm Nhân thừa kế tước vị của ông.

Xem thêm 
 Cao Hoan
 Cao Ngao Tào
 Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế

Tham khảo
 Ngụy thư
 Bắc sử
 Bắc Tề thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Sinh năm 497
Mất năm 533
Người Hà Bắc
Tướng nhà Bắc Ngụy
ICO

ICO là một định dạng dành cho các biểu tượng (icon) của Microsoft Windows. Một  có phần mở rộng là. ICO chứa một hoặc nhiều hình ảnh có kích thước và độ sâu màu khác nhau.

Kích thước, độ trong suốt và độ sâu màu
Các biểu tượng (icon) được xuất hiện đầu tiên ở [Windows 1.0] có kích thước 32x32 [pixel] và 16 màu, đến phiên bản Windows 3.0 định dạng ICO hỗ trợ 256 màu.

Hầu hết các phiên bản Win32 đều hỗ trợ các icon với 16.7 triệu màu (chế độ "true color"). Đến phiên bản Windows XP, Microsoft Windows hỗ trợ định dạng ICO 32-bit (16.7 triệu màu và thêm một kênh alpha). Từ phiên bản này, các icon có thêm các hiệu ứng bán trong suốt như đổ bóng, chố răng cưa hay hiệu ứng thủy tinh. Phiên bản tiếp theo của Microsoft Windows, Windows Vista, hỗ trợ xem trước các tệp tin có định dạng ICO ngay trong cửa sổ Windows Explorer cũng như hỗ trợ định dạng ICO với các ảnh PNG. Microsoft đề nghị việc đóng gói các biểu tượng có kích thước 256x256 pixel trong một tệp ICO theo định dạng PNG để giảm kích thước của tệp. Đồng thời, các icon có kích thước 256x256 pixel cũng được khuyến khích dùng cho các màn hình có độ phân giải và thông số DPI cao.

Cấu trúc của tệp

Theo chuẩn Windows XP
Theo chuẩn của Windows XP, một tệp ICO gồm một hoặc nhiều hình ảnh có kích thước, độ sâu màu khác nhau. Windows định các kích thước chuẩn là 16x16 pixel, 32x32 pixcel, 48x48 pixel cũng như các độ sâu màu chuẩn là 16 màu, 256 màu và 16.7 triệu màu (hay gọi tắt là 16M màu). Điều này giúp Windows XP hiển thị các biểu tượng tốt hơn ở các điều kiện khác nhau. Windows XP sử dụng các chế độ định sẵn này như sau:

Về kích thước ảnh:

 16x16: sử dụng trong [thanh tác vụ] (taskbar), góc trên bên trái của cửa sổ chương trình và các danh sách
 24x24: sử dụng trong trình đơn khơi động (start menu) của Windows XP
 32x32: hiển thị trên màn hình desktop
 48x48: hiển thị trong cửa sổ Windows Explorer

Về độ sâu màu:

 16 màu: hiển thị nếu màn hình ở chế độ 16 hoặc 256 màu
 256 màu: hiển thị nếu màn hình ở chế độ 65535 màu (hay 64K màu) hoặc 16.7 triệu màu (hay 16M màu)
 16M màu (cho Windows XP trở lên): hiển thị khi màn hình ở chế độ 16.7 triệu màu

Theo chuẩn Windows Vista
Windows Vista ra đời tăng cường thêm cho các tệp ICO việc hỗ trợ định PNG cho các ảnh 256x256 pixel. Điều này có thể giảm kích thước một tệp ICO từ 400KB xuống còn 100 đến 150KB. Đồng thời, việc hỗ trợ các ảnh có kích thước lớn khiến việc hiển thị các biểu tượng trên các màn hình có độ phần giải cao trở nên tốt hơn.

Tính tương thích của định dạng mới với Windows XP
Các biểu tượng với định dạng ICO mới có thể tương thích với Windows XP, hệ thống sẽ sử dụng các ảnh có kích thước chuẩn, các ảnh có kích thước 256x256 pixel sẽ được tự động bỏ qua.

Tham khảo

Liên kết ngoài

http://www.axialis.com/tutorials/tutorial-vistaicons.html 
http://www.rw-designer.com/windows-xp-icon 
https://web.archive.org/web/20140223104942/http://my.opera.com/mtt-itcorner/blog/2011/01/15/nhung-dieu-chua-biet-ve-dinh-dang-ico-windows-icon 

Định dạng tập tin hình ảnh
Biểu tượng máy tính
Công nghệ đa phương tiện Microsoft Windows
Lan Cao

Lan Cao (sinh 1961) tên thật Cao Thị Phương Lan, con gái của cố đại tướng Cao Văn Viên, Tổng Tham mưu Trưởng Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Bà hiện nay là giáo sư môn luật kinh tế quốc tế tại Chapman University. Bà cũng nổi tiếng qua các cuốn tiểu thuyết Monkey Bridge (Cầu khỉ) (1997) và "The Lotus and The Storm" (Hoa Sen và Bão Tố) (2014), viết về hậu quả của Cuộc chiến Việt Nam và cuộc đời của những người tị nạn sang Hoa Kỳ.

Tiểu sử
Lan Cao sinh ra tại Việt Nam. Bà đến Mỹ lúc chiến tranh Việt Nam kết thúc, khi đó được 13 tuổi. Cao nhận bằng B.A. ngành khoa học chính trị tại trường Mount Holyoke College năm 1983 và bằng Tiến sĩ Luật (Juris Doctor) của trường đại học luật Yale.

Thư mục
Lan Cao viết về chiến tranh Việt Nam bằng tiếng Anh để cho người Mỹ, mà có một cái nhìn khác biệt, thấy được hoàn cảnh, tâm trạng và quan điểm của người Việt về cuộc chiến đó.
 Monkey Bridge là cuốn tiểu thuyết kể về 1 người mẹ và cô con gái rời Việt Nam để đến Mỹ. Đây được coi là "cuốn tiểu thuyết đầu tiên của 1 người Mỹ gốc Việt về chiến tranh và hệ lụy của nó".

Liên kết khác

Liên kết ngoài
 William and Mary Biography 
 Bridging the Gaps: Inescapable History in Lan Cao's Monkey Bridge 

Sinh năm 1963
Nữ nhà văn Mỹ
Nhà văn gốc Việt
Nữ nhà văn Việt Nam
Nữ luật sư
Nữ giáo sư
Cựu sinh viên Đại học Yale
Luật sư Mỹ
Luật gia gốc Việt
Giáo sư gốc Việt
Nhà văn Việt Nam
Người Việt di cư tới Mỹ
Sinh năm 1961
Nhân vật còn sống
Tiểu thuyết gia Mỹ thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Dầu gió

Dầu gió là một chất lỏng dạng tinh dầu, sử dụng như thuốc xoa dùng ngoài cơ thể. Dầu gió được người ở khu vực Đông Á sử dụng nhiều, tuy nhiên người châu Âu và châu Mỹ lại e ngại loại thuốc này do mùi hương đặc trưng khiến họ khó chịu. Một số loại dầu gió thông dụng như dầu bạc hà, dầu khuynh diệp, dầu tràm...

Hình dạng và quy cách
Dầu gió thường được đóng trong chai thủy tinh dạng nhỏ gọn nhằm mang theo bên người, có màu sắc tùy thuộc nhà sản xuất: xanh lá, đỏ, cam, trắng,... Tại Việt Nam, màu xanh lá được dùng phổ biến.

Thành phần
Dầu gió có thành phần chủ yếu là các tinh dầu, thường là tinh dầu Bạc hà Á và các thành phần phụ tùy thuộc công thức riêng của nhà sản xuất. Nhiều công thức làm dầu gió được xem là bí mật thương mại cũng như là công thức gia truyền nhiều đời. Khảo sát nhiều loại dầu gió tại Việt Nam, hai thành phần thường bắt gặp nhất là menthol và methyl salicylate, hai chất này có trong tinh dầu bạc hà. Ngoài ra còn có khuynh diệp, quế, tràm, long não, hương nhu, thông, camphor, cineol,...

Tác dụng
Dầu gió có vị cay, tính mát, có tác dụng hạ sốt, ra mồ hôi, giảm đau, giảm ho, sát trùng, giảm phù nề, làm cho tinh thần sảng khoái, bay hơi nhanh gây mát và tê tại chỗ do đó rất hiệu quả với các trường hợp đau dây thần kinh.

Cẩn trọng
Dầu gió có tác dụng phụ làm tăng bài tiết mồ hôi, khiến thân nhiệt hạ thấp. Vì vậy không được dùng cho người bị lở ngứa, ra mồ hôi, sốt cao, vừa ốm dậy, người suy nhược, táo bón, tăng huyết áp. Hơn nữa, tinh dầu bạc hà có nguy cơ gây hiện tượng ức chế tuần hoàn và hô hấp dẫn đến ngừng tim và ngừng thở, vì vậy phải tuyệt đối không dùng dầu gió cho trẻ em dưới hai tuổi, trẻ em và phụ nữ có thai, đang cho con bú.

Ngoài ra nếu dùng quá thường xuyên sẽ dễ gây " nhờn thuốc" giảm tác dụng.

Sau đây là nguyên văn ý kiến của TS.DS Nguyễn Phương Dung Trưởng bộ môn Bào chế, khoa Y học cổ truyền, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh (SGTT) 
Không dùng dầu gió hơn 4 lần/ngày.
Dầu gió chỉ hiệu quả khi sử dụng đúng cách. Nên chọn mua dầu gió có đăng ký tiêu chuẩn chất lượng. Cần đọc kỹ các thông tin hướng dẫn sử dụng kèm theo bao bì. 
Trước khi thoa dầu cần rửa sạch, lau khô vùng da bị đau, bôi hoặc xoa bóp một lượng vừa đủ. Không bôi quá nhiều dầu và trên diện rộng. Cũng không nên dùng thường xuyên mà ngưng ngay khi cơn đau đã chấm dứt.
Để sử dụng dầu gió an toàn, dùng bôi thoa ngoài da là chính để chống viêm nhiễm, kháng khuẩn, giảm đau và làm cho tinh thần sảng khoái. Không nên uống dầu gió để hạn chế các phản ứng phụ nguy hiểm như gây sốc, ngừng hô hấp, ngưng tim. 
Chỉ xông hơi bằng dầu gió khi cơ thể nhiễm lạnh. Khi sử dụng dầu gió với phụ nữ đang mang thai và trẻ dưới hai tuổi, cần phải có ý kiến tư vấn kỹ lưỡng của bác sĩ.

Xem thêm
 Dầu cù là

Chú thích

 

Dược liệu dùng ngoài da
Tinh dầu
Dầu gió
Y học dân gian
Cuộc chiến ở Moskva

Cuộc chiến ở Moskva (tiếng Nga: Битва за Москву) là một bộ phim lịch sử của Yury Ozerov về cuộc chiến tranh Vệ quốc 1941 - 1945, với bối cảnh chính diễn ra trong khoảng thời gian từ mùa hè năm 1941 đến năm 1944. Bộ phim được thực hiện để chào mừng lễ kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng Moskva và chiến thắng phát xít.

Nội dung

Diễn viên
 Yakov Tripolsky (Yosif Stalin)
 Mikhail Ulyanov (Georgy Zhukov)
 Aleksandr Goloborodko (Konstantin Rokossovsky)
 Bruno Frejndlikh (Boris Shaposhnikov)
 Nikolai Zasukhin (Vyacheslav Molotov)
 Anatoly Nikitin (Mikhail Kalinin)
 Vladimir Troshin (Kliment Voroshilov)
 Stepan Mikoyan (Anastas Mikoyan)
 Vyacheslav Yezepov (Aleksey Shcherbakov)
 Juozas Budraitis (Richard Sorge)
 Mikk Mikiver (Ivan Konev)
 Gennady Sayfulin (Dmitry Lelyushenko)
 Olegar Fedorov (Bộ trưởng)
 Lev Prygunov (Lev Dovator)
 Konstantin Stepankov (Ivan Panfilov)
 Nikolai Volkov Ml. (Mikhail Kirponos)
 Leonid Kulagin (Gurkayev)
 Irina Shmeleva (Zoya Kosmodemyanskaya)
 Irina Gubanova (mẹ Zoya)
 Achim Petri (Hitler)
 Ernst Heise (von Bock)
 Gerd Michael Henneberg (Keitel)
 Joachim Tomaschewsky (Kluge)
 Erik Veldre (Guderian)
 Ekkehard Becker (Klausen)
 Nikolai Kryuchkov
 Aleksandr Voyevodin (Klockov)
 Josef Barta
 Miroslav Bezdicek (Gorskov)
 Lena Birková
 Hana Brejchová
 Emma Cerná (vợ Konstantin Rokossovsky)
 Jaroslav Drbohlav (Đại tá Hồng quân)
 Karel Hábl
 Jirí Holý (Hopkins)
 Ervin Knausmyuller (sĩ quan Đức)
 Svatopluk Matyás (Vilkov)
 Martin Stropnický (Trung úy)
 Jana Viscaková
 Gabriela Wilhelmová (Stenotypist)...

Hậu trường

Xem thêm
 Thông tin trên Website Film.RU 
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Phim do Yury Ozerov đạo diễn
Phim của Mosfilm
Phim của Barrandov Studios
Phim của DEFA
Phim của Fafilm
Phim truyền hình Liên Xô
Phim truyền hình Tiệp Khắc
Phim truyền hình Đức
Phim lịch sử
Phim về Chiến tranh Vệ quốc
Phim tuyên truyền Liên Xô
Phim tuyên truyền Tiệp Khắc
Phim tuyên truyền Đức
Phim tuyên truyền Việt Nam
Phim năm 1985
Phim Liên Xô
Phim Tiệp Khắc
Phim lấy bối cảnh năm 1941
Phim tiếng Nga
Phim tiếng Đức
Phim chiến tranh Liên Xô