Họ Lá bỏng

Họ Lá bỏng hay họ Trường sinh, họ Cảnh thiên (danh pháp khoa học: Crassulaceae) là một họ thực vật mọng nước, thân thảo trong bộ Tai hùm. Họ này ở Việt Nam hiện có 4 chi với 10 loài trong số 34 chi 1.370 loài toàn thế giới. Họ này phổ biến khắp thế giới, nhưng chủ yếu có mặt tại Bắc bán cầu và miền nam châu Phi, thông thường trong các khu vực khô và/hoặc lạnh, những nơi khan hiếm nước.

Không một thành viên nào của họ này là cây trồng có tầm quan trọng kinh tế, nhưng nhiều loài là các loại cây phổ biến trong nghề làm vườn; với nhiều thành viên có bề ngoài hấp dẫn kỳ lạ, sống khỏe, thường chỉ cần sự chăm sóc tối thiểu. Một số loài quen thuộc với những người làm vườn như phỉ thúy (Crassula ovata) và trường sinh blossfeld (Kalanchoe blossfeldia).

Quang hợp CAM (viết tắt từ Crassulacean Acid Metabolism nghĩa là trao đổi chất axít cảnh thiên) được đặt tên theo họ này, do cách thức quang hợp kiểu như vậy lần đầu tiên được phát hiện trong các loại cây cảnh thiên.

Đặc điểm sinh học
Thân: Thân mềm sống nhiều năm
Cành cây: Cành nhỏ, yếu
Lá: Lá đơn, dày, mọng nước, mọc đối, mọc cách hay mọc vòng.
Hoa: Cánh hoa rõ, nhị có khi đẳng số và xen kẽ với cánh hoa, lá noãn rời.

Phân loại
Phân loại trong họ này gặp khó khăn do nhiều loài đã lai ghép với nhau, cả trong thiên nhiên lẫn trong gieo trồng. Một số phân loại cũ đưa họ này vào bộ Rosales, nhưng các phân loại mới hơn xếp nó trong bộ Saxifragales. Theo truyền thống, họ này chia thành 6 phân họ là Crassuloideae, Cotyledonoideae, Echeverioideae, Kalanchoideae, Sedoideae và Sempervivoideae, về cơ bản dựa trên cấu trúc hoa. Theo phân loại phát sinh loài thì họ này chia ra thành 2 phân họ (như GRIN) là Sedoideae (gồm 2 tông Kalanchoeae và Sedeae. Tông Sedeae chia ra thành 2 phân tông là Sedinae và Telephiinae) và Crassuloideae, hoặc thành 3 phân họ (như APG) là Crassuloideae, Kalanchoideae và Sempervivoideae.

Truyền thống
Phân họ Crassuloideae

 Crassula
 Dinacria (APG coi là đồng nghĩa của Crassula).
 Vauanthes (APG coi là đồng nghĩa của Crassula).
 Kalosanthes
 Pagella (APG coi là đồng nghĩa của Crassula).
 Rhopalota (APG coi là đồng nghĩa của Crassula).
 Rochea (APG coi là đồng nghĩa của Crassula).

Phân họ Cotyledonoideae
 Adromischus
 Chiastophyllum
 Cotyledon
 Mucizonia
 Pistorinia
 Tylecodon. APG xếp vào phân họ Kalanchoideae.
 Umbilicus

Phân họ Echeverioideae
 Dudleya
 Echeveria - Liên đài, thạch liên đài, hoa đá, sen đá
 Graptopetalum
 Pachyphytum
 Tacitus (APG coi là đồng nghĩa của Graptopetalum).
 Thompsonella

Phân họ Kalanchoideae: Các đặc điểm là bội số của 4 (4 lá đài, 4 cánh hoa, 8 nhị và 4 lá noãn). Ngoài ra, 4 cánh hoa thường hợp lại thành ống.
 Bryophyllum - Lạc địa sinh căn
 Kalanchoe - Trường sinh, lá bỏng, già lam thái
 Kitchingia (APG coi là đồng nghĩa của Kalanchoe).
 Phân họ Sedoideae
 Afrovivella (APG coi là đồng nghĩa của Rosularia).
 Cremnophila
 Diamorpha
 Hylotelephium - Bát bảo
 Hypagophytum
 Lenophyllum
 Meterostachys
 Parvisedum (APG coi là đồng nghĩa của Sedella).
 Phedimus - Phí thái (APG coi là đồng nghĩa của Sedum).
 Pseudosedum - Hợp cảnh thiên
 Rosularia - Ngõa liên
 Sedum - Cảnh thiên, thùy bồn thảo
 Sempervivella (APG coi là đồng nghĩa của Rosularia).
 Sinocrassula - Thạch liên, sen đá
 Villadia

 Phân họ Sempervivoideae
 Aeonium
 Aichryson
 Greenovia
 Jovibarba (APG coi là đồng nghĩa của Sempervivum).
 Monanthes
 Orostachys - Ngõa tùng
 Rhodiola - Hồng cảnh thiên, cảnh thiên đỏ
 Sempervivum

GRIN
 Phân họ Sedoideae
 Tông Kalanchoeae
 Adromischus
 Cotyledon
 Kalanchoe
 Tylecodon
Tông Sedeae
 Phân tông Sedinae
 Aeonium
 Afrovivella
 Aichryson
 Cremnophila
 Diamorpha
 Dudleya
 Echeveria
 Graptopetalum
 ×Graptoveria [= Graptopetalum × Echeveria]
 Jovibarba
 Lenophyllum
 Monanthes
 Ohbaea
 Pachyphytum
 Phedimus
 Pistorinia
 Prometheum
 Rosularia
 Sedella
 Sedum
 Sempervivum
 Tacitus
 Thompsonella
 Villadia
 Phân tông Telephiinae
 Hylotelephium
 Hypagophytum
 Kungia
 Meterostachys
 Orostachys
 Perrierosedum
 Pseudosedum
 Rhodiola
 Sinocrassula
 Umbilicus
 Phân họ Crassuloideae
 Crassula
 Tillaea

APG III
 Phân họ Crassuloideae: 1-2 chi và khoảng 196 loài
 Crassula (gồm cả Bulliarda, Combesia, Danielia, Dinacria, Gomara, Grammanthes, Hypagophytum, Pagella, Rhopalota, Rochea, Tillaea, Tillaeastrum, Vauanthes)
 Hypagophytum.
 Phân họ Kalanchoideae: 4 chi và 200 loài.
 Kalanchoe (gồm cả Bryophyllum, Kitchingia)
 Tylecodon
 Adromischus
 Cotyledon (gồm cả Cotyliphyllum).
 Phân họ Sempervivoideae: 28 chi và 975 loài.
 Sinocrassula
 Kungia
 Meterostachys
 Orostachys
 Hylotelephium
 Perrierosedum
 Umbilicus (gồm cả Chiastophyllum)
 Pseudosedum
 Rhodiola (gồm cả Chamaerhodiola, Clementsia, Kirpicznikovia, Poenosedum, Tetradium, Tolmachevia)
 Phedimus (gồm cả Aizopsis, Asterosedum, Spathulata)
 Sempervivum (gồm cả Diopogon, Jovibarba)
 Petrosedum
 Aichryson (gồm cả Macrobia)
 Monanthes (gồm cả Petrophyes)
 Aeonium (gồm cả Greenovia, Megalonium)
 Pistorinia
 Rosularia (gồm cả Afrovivella, Monanthella)
 Prometheum (gồm cả Pseudorosularia)
 Sedella Britton & Rose (gồm cả Parvisedum)
 Dudleya (gồm cả Hasseanthus, Stylophyllum)
 Sedum (gồm cả Aithales, Altamiranoa, Amerosedum, Anacampseros, Breitungia, Cepaea, Chetyson, Clausenellia, Cockerellia, Congdonia, Corynephyllum, Diamorpha, Etiosedum, Gormania, Helladia, Hjaltalinia, Keratolepis, Leucosedum, Macrosepalum, Ohbaea, Oreosedum, Procrassula, Sedastrum, Sedella Fourrier, Sempervivella, Telmissa, Tetrorum, Triactina)
 Mucizonia
 Villadia
 Lenophyllum
 Graptopetalum (gồm cả Byrnesia, Tacitus)
 Thompsonella 
 Echeveria (gồm cả Courantia, Oliveranthus, Oliverella, Urbinia)
 Pachyphytum
 Cremnophila
 X Graptoveria = Graptopetalum X Echeveria
 X Sedeveria = Sedum X Echeveria

Phân bổ
Cây mọc tập trung vùng ấm khô như châu Phi, mặc dù có thể tìm thấy trên toàn thế giới. Ở Việt Nam có 4 chi: Echeveria, Kalanchoe, Rhodiola và Sedum.

Hình ảnh

Ghi chú

Liên kết ngoài

Crassulaceae page @ SucculentCity 
Crassulaceae in Topwalks 

Thuốc bỏng 
Thủy bồn thảo

Cây mọng nước