Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Dãy núi Ngọc Sơn

Dãy núi Ngọc Sơn (, Hán Việt: Ngọc Sơn sơn mạch), là một dãy núi ở khu vực trung-nam Đài Loan. Dãy núi này đối diện với Dãy núi Trung ương ở phía đông, và ngăn cách với dãy núi A Lý Sơn ở phía tây qua dòng sông Nam Tử Tiên (楠梓仙溪). Dãy núi Ngọc Sơn là một trong năm dãy núi chính tại Đài Loan.

Dãy núi Ngọc Sơn được một số người cho là giống với cây thánh giá, rặng núi từ phía đông sang phía tây tương đối ngắn và rặn núi từ phía bắc xuống phía nam lại tương đối dài. Núi Ngọc Sơn, có độ cao  trên mực nước biển là đỉnh núi cao nhất tại Đài Loan, ngọn núi nằm ở điểm giao nhau của hai rặn núi. Công viên quốc gia Ngọc Sơn nằm trên một số phần của dãy núi.

Danh sách các đỉnh núi
Dưới đây là 22 đỉnh cao trên  thuộc dãy núi Ngọc Sơn. Trong đó có 12 đỉnh nằm trong danh sách "100 đỉnh cao nhất Đài Loan" (台灣百岳).

Đỉnh chính Ngọc Sơn (玉山主峰), 
Đỉnh Ngọc Sơn Đông (玉山東峰), 
Đỉnh Ngọc Sơn Bắc (玉山北峰), 
Đỉnh Ngọc Sơn Nam (玉山南峰), 
Núi Đông Tiểu Nam (東小南山), 
Đỉnh Ngọc Sơn Tây (玉山西峰), 
Nam Ngọc Sơn (南玉山), 
Núi Bát Thông Quan (八通關山), 
Núi Quận Đại (郡大山), 
Đỉnh Tiền Ngọc Sơn (玉山前峰), 
Tây Loan Đại Sơn (西巒大山), 
Lộc Sơn (鹿山),

Tham khảo

Dãy núi Đài Loan
Địa mạo Cao Hùng
Dãy núi A Lý Sơn

Dãy núi A Lý Sơn (, Hán Việt: A Lý Sơn sơn mạch) là một dãy núi tại khu vực trung-nam Đài Loan. Qua dòng sông Nam Tử Tiên, dãy núi A Lý Sơn tách biệt với dãy núi Ngọc Sơn ở phía đông. Đỉnh núi cao nhất của dãy núi là Đại Tháp Sơn (大塔山), với độ cao là . Có một bài hát Đài Loan nổi tiếng với tên gọi Cô gái A Lý Sơn kể về một cô gái tại dãy núi A Lý Sơn. Tên gọi A Lý Sơn có lẽ bắt nguồn từ "Alit", một từ trong ngôn ngữ của một số bộ tộc thổ dân Đài Loan có nghĩa là "núi tổ".

Danh sách đỉnh núi
Lĩnh Đầu Sơn (嶺頭山)（2.025 mét）
Kim Cam Thụ Sơn (金甘樹山)（2.091 mét）
Ngũ Xoa Lôn Sơn (五叉崙山)（2.187 mét）
Sư Tử Đầu Sơn (獅子頭山)（2.104 mét）
Lộc Khuất Sơn (鹿屈山)（2.288 mét）
Ô Tùng Khanh Sơn (烏松坑山)（2.268 mét）
Tùng Sơn (松山)（2.557 mét）
Tiểu Tháp Sơn (小塔山)（2.136 mét）
Đại Tháp Sơn (大塔山)（2.663 mét）
Tiền Tháp Sơn (前塔山)（2.484 mét）
Đối Cao Sơn (對高山)（2.405 mét）
Chúc Sơn (祝山)（2.484 mét）
Tiểu Lạp Nguyên Sơn (小笠原山)（2.488 mét）
Tự Trung Sơn (自忠山)（2.606 mét）
Đông Thủy Sơn (東水山)（2.611 mét）
Bắc Hà Sơn (北霞山)（2.472 mét）
Hà Sơn (霞山) （2.400 mét）
Kê Tử Sơn (雞子山)（2.398 mét）
Mạch Mạch Sơn (脉脉山) （2.322 mét）
Tháp Nãi Khố Sơn (塔乃庫山) （2.033 mét）
Bằng Dục Sơn (棚育山) （2.065 mét）
Bằng Cơ Sơn (棚機山) （2.264 mét）

Tham khảo

Dãy núi Đài Loan
Neuss

Neuss là một thành phố trong bang North Rhine-Westphalia, Đức. Thành phố có 158.000 người (năm 2010). Thành phố nằm ở bờ tây sông Rhine đối diện Düsseldorf. Neuss là thành phố lớn hơn trong huyện Rhein-Kreis Neuss và sự thịnh vượng là nhờ nằm trên các tuyến giao cắt thương mại.

Tham khảo

Thành phố và thị trấn La Mã ở Đức
Thành viên Liên minh Hanse

Rhein-Kreis Neuss
Alekseyev I-21

Alekseyev I-21 là một loại máy bay tiêm kích phản lực một chỗ, 2 động cơ. Nó được thiết kế và chế tạo ở Liên Xô trong giai đoạn từ năm 1945 tới 1948.

Biến thể
 I-210 – Phiên bản đầu tiên trang bị động cơ Tumanskii RD-20 (bản sao chép của BMW 003). Không được phát triển thêm do động cơ Lyulka TR-1 được trang bị.
 I-211 – Mẫu thử có thể bay được đầu tiên trang bị động cơ Lyulka TR-1, được chế tạo lại với tên gọi I-215.
 I-211S –I-211 với cánh xuôi sau.
 I-212 – Phiên bản cường kích 2 chỗ trang bị động cơ Klimov VK-1, bọc giáp bảo vệ, có radar Torii-1, 4 pháo 23mm. Được thử nghiệm chạy trên đường băng vào ngày 30/6/1948 nhưng sau đó mẫu thử không được thử nghiệm bay.
 I-215 – I-211 chế tạo lại với động cơ Rolls-Royce Derwent V và vài sửa đổi nhỏ khác.
 I-215D – I-215 có càng đáp 3 bánh chế tạo theo yêu cầu của OKB-1.
 I-216 – Phiên bản tiêm kích hạng nặng đề xuất từ phiên bản I-215, trang bị 2 pháo 75mm và sửa đổi cánh.
 I-217 – Phiên bản cánh xuôi trước trang bị động cơ Lyulka TR-2.
 UTI-212 – Phiên bản huấn luyện đề xuất từ I-212

Tính năng kỹ chiến thuật (I-211) 
Dữ liệu lấy từ Gordon,Yefim. "Early Soviet Jet Fighters"

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 11,54 m (37 ft 11,9 in)
Sải cánh: 12,25 m (40 ft 2,28 in)
Chiều cao: n/a
Diện tích cánh: 25 m2 (268,8 ft2)
Trọng lượng rỗng: n/a
Trọng lượng cất cánh: 6.890 kg (15.189 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: n/a
Động cơ: 2 động cơ phản lực Lyulka TR-1, lực đẩy 1.300kgp (2.866 lb st) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 970 K/h (524,32 mph)
Tầm bay: 1.550 km (962 miles)
Trần bay: 13.600 m (44.619 ft)
Vận tốc lên cao: 27,78 m/s (5416 ft/phút)

Vũ khí
2 pháo 23mm

Xem thêm

Mẫu máy bay liên quan
 Aircraft 150
 VEB Type 152

Máy bay có tính năng tương đương
 Gloster Meteor
 Sukhoi Su-9
 Sukhoi Su-11

Tham khảo

 Gordon,Yefim. "Early Soviet Jet Fighters". Hinkley:Midland. 2002. ISBN 1-85780-139-3
 Gordon,Yefim. "Early Soviet Jet Bombers". Hinkley:Midland. 2004. ISBN 1-85780-181-4
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995. London:Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Green, William & Swanborough, Gordon. "The Complete Book of Fighters". London:Salamander Books. 1994. ISBN 1-85833-777-1

Liên kết ngoài
 I-215 at Ugolok Neba site (in Russian)
</div>

Máy bay tiêm kích Liên Xô thập niên 1940
Máy bay Alekseyev
Máy bay phản lực hai động cơ
Máy bay cánh giữa
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô

de:Alexejew I-211
Jay (album)

Kiệt Luân (Phồn thể: 杰倫; Giản thể: 杰伦; bính âm: Jiéllún) là album phòng thu đầu tiên của ca nhạc sĩ Đài Loan Châu Kiệt Luân. Album được phát hành vào ngày 6 tháng 11 năm 2000 bởi công ty âm nhạc Alfa Music và phân phối bởi Sony Music Taiwan kèm 1 VCD gồm 7 video ca nhạc.

Ca khúc "Người con gái đáng yêu" đã đạt được vị trí thứ 74 tại bảng xếp hạng Hit Fm Taiwan's Hit Fm Annual Top 100 Singles vào năm 2000. Sang năm 2011, ca khúc "Sao sáng" cũng đạt được vị trí thứ 80 tại bảng xếp hạng trên.

Trong năm 2001, Kiệt Luân đã lọt vào top 10 album tiếng phổ thông bán chạy nhất tại Hongkong, đồng thời nhận được đề cử ở 5 hạng mục của giải Kim Khúc lần thứ 12, và giành chiến thắng tại hạng mục Album tiếng phổ thông hay nhất.

Danh sách ca khúc

Video ca nhạc
 "Người con gái đáng yêu"
 "Hài đen"
 "Sao sáng"
 "Chủ nghĩa hoàn mỹ"
 "Nương tử"
 "Trận bóng rổ"
 "Cơn gió lốc"

Giải thưởng và đề cử

Ghi chú 

Album năm 2000
Album đầu tay năm 2000
Ryan XF2R Dark Shark

Ryan XF2R Dark Shark là một mẫu máy bay thử nghiệm chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ, nó được trang bị kết hợp giữa một động cơ tuabin phản lực và một động cơ tuabin cánh quạt. Nó được thiết kế dựa trên FR Fireball của hãng Ryan trước đó, nhưng thay thế động cơ piston của Fireball bằng động cơ tuabin phản lực cánh quạt General Electric T-31.

Động cơ tuabin phản lực cánh quạt đã cải hiện hiệu năng cho XF2R, nhưng hải quân lại ít quan tâm tới nó, vì cùng thời điểm đó, họ đã từ bỏ ý tưởng máy bay tiêm kích hỗn hợp.

Không quân Hoa Kỳ lại tỏ ra quan tâm nhiều hơn một chút, cùng thời gian đó họ đang thử nghiệm đánh giá một mẫu tương tự là Convair XP-81, họ cũng yêu cầu Ryan sửa đổi XF2R để sử dụng động cơ tuabin phản lực Westinghouse J-34 thay vì động cơ General Electric J-31. Sửa đổi với mẫu thử đã tạo ra XF2R-2, lối dẫn khí vào động cơ được chuyển sang cạnh của thân máy bay.

Mặc dù Dark Shark tỏ ra là một máy bay hữu dụng, nhưng nó không bao giờ tiến xa hơn giai đoạn mẫu thử.

Tính năng kỹ chiến thuật

Dữ liệu lấy từ The Complete Book of Fighters

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 36 ft 0 in (10,97 m)
Sải cánh: 42 ft 0 in (12,80 m)
Chiều cao: 14 ft 0 in (4,27 m)
Diện tích cánh: 305 ft² (28,3 m²)
Trọng lượng cất cánh: 11.000 lb (4.990 kg)
Động cơ:
1 động cơ tuabin phản lực General Electric J31, lực đẩy 1.600 lbf (7,1 kN)
1 động cơ tuanbin phản lực cánh quạt General Electric T31, lực đẩy 1.760 hp (1.310 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 497 mph (432 kn, 800 km/h)
Trần bay: 39.100 ft (11.900 m)
Vận tốc lên cao: 4.850 ft/min (24,64 m/s)
Lực nâng của cánh: 36,1 lb/ft² (176 kg/m²)

Vũ khí
4 súng máy M2 Browning.50-inch (12.7 mm)

Xem thêm

Máy bay có cùng sự phát triển
 FR Fireball

Máy bay có tính năng tương đương
 Convair XP-81
 Curtiss XF15C
 XTB3F Guardian

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Ginter, Steve. Ryan FR-1 Fireball and XF2R-1 Darkshark, Naval Fighters Number 28'''. Simi Valley, CA: Ginter Books, 1995. ISBN 0-942612-28-0.
 McDowell, Ernest. FR-1 Fireball, Mini in action number 5''. Carrollton, TX: Squadron/Signal Publications Inc., 1995. ISBN 0-89747-344-2.

Liên kết ngoài
  "Navy Tests Its Hotter Fireball" , March 1947, Popular Science'' article mid-page 24

Máy bay Ryan
FR2 Dark Shark
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay hai động cơ
Máy bay động cơ hỗn hợp
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Đảng Dân chủ Xã hội "Hài hòa"

Đảng Dân chủ Xã hội "Hài hòa" (, SDPS, ) là một đảng chính trị cánh tả ở Latvia thành lập vào ngày 10 tháng 2 năm 2010 bởi phần lớn các đảng phái trong liên minh Trung tâm Hài hòa: Đảng Hài hòa Dân tộc, Đảng Trung tâm Mới và Đảng Dân chủ Xã hội. Đại hội đầu tiên của đảng diễn ra vào ngày 24 tháng 3 năm 2010. Vào năm 2011, Đảng Thành phố Daugavpils gia nhập vào Đảng Dân chủ Xã hội "Hài hòa".

Chú thích

Liên kết ngoài
http://www.saskanascentrs.lv 

Chính trị Latvia
Chris Smalling

Christopher Lloyd Smalling (sinh ngày 22 tháng 11 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Anh hiện đang thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ Al-Fayha tại Saudi Pro League.

Thời niên thiếu, Smalling thi đấu cho học viện Millwall trước khi gia nhập câu lạc bộ Maidstone United. Tháng 5 năm 2008, anh gia nhập Middlesbrough. Tuy nhiên, ngay sau khi gia nhập Middlesbrough, Smalling đã hủy hợp đồng với câu lạc bộ vì nhớ nhà. Ngay sau đó, vào tháng 6 năm 2008, anh ký hợp đồng với câu lạc bộ Premier League Fulham. Smalling có trận đấu chuyên nghiệp 
đầu tiên cùng Fullham vào tháng 5 năm 2009 và giúp câu lạc bộ lọt vào Chung kết UEFA Europa League 2010 ở mùa giải tiếp theo.

Vào tháng 1 năm 2010, Smalling đã ký một thỏa thuận với Manchester United và chính thức gia nhập Quỷ Đỏ vào tháng 7 năm 2010. Anh có trận ra mắt trong trận tranh Siêu cúp Anh 2010 với Chelsea, đây cũng là danh hiệu đầu tiên trong sự nghiệp của Smalling. Trong màu áo United, anh có hơn 300 lần ra sân cho câu lạc bộ, giành 2 chức vô địch Premier League, 1 FA Cup, 1 League Cup, 1 UEFA Europa League và 2 Siêu cúp Anh nữa.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu
Manchester United
Premier League: 2010–11, 2012–13
Cúp FA: 2015–16
Cúp EFL: 2016–17
FA Community Shield: 2010, 2011, 2013
UEFA Europa League: 2016–17

AS Roma
 UEFA Europa Conference League: 2021–22

Cá nhân
Đội hình tiêu biểu Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu: 2011

Chú thích

Liên kết ngoài

Thông tin  tại trang web của A.S. Roma

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá Millwall F.C.
Cầu thủ bóng đá Maidstone United F.C.
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Cầu thủ bóng đá Al-Fayha FC
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Anh
Cầu thủ bóng đá nam Anh
Hậu vệ bóng đá nam
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016
Cầu thủ vô địch UEFA Europa League
Cầu thủ vô địch UEFA Europa Conference League
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ả Rập Xê Út
Trung tâm Hài hòa

Trung tâm Hài hòa (, viết tắt SC) là một liên minh chính trị ở Latvia. Nó được thành lập vào năm 2005 và hai thành viên nòng cốt của liên minh hiện nay là Đảng Xã hội chủ nghĩa Latvia và Đảng Dân chủ Xã hội "Hài hòa" (được thành lập vào năm 2010 bởi sự hợp nhất của các Đảng Hài hòa Dân tộc, Đảng Trung tâm Mới, Đảng Dân chủ Xã hội và sau đó kết nạp thêm Đảng Thành phố Daugavpils). Nhà báo Nils Ušakovs là Chủ tịch của Liên minh từ mùa thu năm 2005 tới nay (chủ tịch đầu tiên là  Sergejs Dolgopolovs, lãnh tụ của Đảng Trung tâm Mới và đại biểu Hội đồng thành phố Riga).

Trong cuộc bầu cử nghị viện Latvia năm 2006, Trung tâm Hài hòa đạt được 180.337 phiếu (14,42 %) và giành được 17/100 ghế trong Quốc hội. Nó trở thành đảng lớn thứ 4 trong Quốc hội và đảng đối lập lớn thứ 2.

Vào tháng 1 năm 2009, the Liên minh Dân chủ Xã hội (, SDS) gia nhập Trung tâm Hài hòa.

Trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2009, Trung tâm Hài hòa nhận được 154.894 phiếu bầu (19,57 %, đứng thứ hai ở Latvia) và giành được 2/8 ghế đại biểu Nghị viện đại diện cho Latvia.

Trong cuộc bầu cử nghị viện Latvia năm 2010, Trung tâm Hài hòa giành được 29/100 ghế trong Quốc hội và 251.397 phiếu bầu (26,04 %), trở thành đảng lớn thứ 2 trong Quốc hội và là đảng đối lập lớn nhất Latvia.

Trong cuộc bầu cử nghị viện Latvia năm 2011, Trung tâm Hài hòa giành được 259.930 phiếu bầu (28,36 %) và 31/100 ghế Quốc hội, trở thành đảng lớn nhất trong Quốc hội Latvia.

Chính sách
Trung tâm Hài hòa từng tự tuyên bố rằng nó là "đảng chính trị duy nhất trong đó người Latvia và người Nga cùng làm việc với nhau", tuy nhiên phần lớn các đại biểu quốc hội của liên minh này đều là người Nga. Trung tâm Hài hòa ủng hộ việc tăng cường vai trò của tiếng Nga trong giáo dục cũng như trong chính sách công. Nó cũng ủng hộ việc thay đổi chính sách về quốc tịch Latvia để quốc tịch này có thể được cấp cho nhiều người dân ở Latvia hơn. Về kinh tế, Trung tâm Hài hòa ủng hộ việc tăng chi tiêu xã hội nhằm kích thích kinh tế và tăng trợ cấp xã hội.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 www.saskanascentrs.lv 

Chính trị Latvia
Moers

Moers là một thành phố trong huyện Wesel, bang North Rhine-Westphalia, Đức. Thành phố có dân số hơn 100.000 người. Thành phố nằm ở tả ngạn sông Rhine.
Được biết đến đầu tiên từ 1186, Lãnh đại công tước đã là một công quốc độc lập trong Thánh chế La Mã.

Trong Chiến tranh Tám mươi năm, Moers đã được luân phiên bị chiếm bởi quân đội Tây Ban Nha và Hà Lan, vì nó giáp khu phố thượng của Guelders. Sau chiến tranh, nó đã chuyển sang thuộc Maurice của Orange. Như nó đã được tách ra từ Cộng hòa Hà Lan thuộc Tây Ban Nha Guelders Thượng đã không trở thành một phần không tách rời của nước Cộng hòa, mặc dù quân đội Hà Lan đã đóng ở đó.

Sau cái chết của William III của Orange năm 1702, nó được thừa hưởng bởi các vua của nước Phổ. Tất cả các quân đội Hà Lan và công chức đã bị trục xuất.

Năm 1795, nó đã được sáp nhập vào Pháp. Tại Đại hội Vienna vào năm 1815, nó được trả lại cho nước Phổ và vào năm 1871, nó trở thành một phần của Đế chế Đức.

Tham khảo

Xã của bang Nordrhein-Westfalen
Wesel (huyện)
Thị trấn ở Nordrhein-Westfalen
Chiến dịch dầu trong Thế chiến II
Khu dân cư trên sông Rhein
Ngày Quốc tế Bất bạo động

Ngày quốc tế bất bạo động (hay Ngày quốc tế không bạo lực) là một ngày do Liên Hợp Quốc đặt ra để cổ vũ cho hòa bình, tránh dùng bạo lực. Ngày này được tổ chức vào ngày 02 tháng 10 - ngày sinh nhật của Mohandas Gandhi. Ngày này ở Ấn Độ được gọi là "Gandhi Jayanti" (ngày nghỉ lễ sinh nhật Gandhi)

Lịch sử
Trong tháng 1 năm 2004, người Iran đoạt giải Nobel Hòa bình Shirin Ebadi đã nhận một ý kiến đề nghị dành một ngày trong năm làm "Ngày quốc tế bất bạo động" từ một giáo viên tiếng Hindi ở Paris giảng dạy các sinh viên quốc tế ở Diễn đàn Xã hội thế giới tại Bombay.

Ý tưởng này dần dần thu hút được sự quan tâm của một số nhà lãnh đạo Đảng Quốc Đại Ấn Độ cho tới khi một nghị quyết "Hội nghị Satyagraha" ở New Delhi trong tháng 1 năm 2007 do bà Sonia Gandhi và Tổng Giám mục Desmond Tutu khởi xướng, kêu gọi Liên Hợp Quốc thông qua ý tưởng này.

Ngày 15 tháng 6 năm 2007, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu tán thành việc lập ngày 2 tháng 10 là Ngày quốc tế bất bạo động. Nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc yêu cầu mọi thành viên của hệ thống Liên Hợp Quốc tổ chức kỷ niệm ngày 2 tháng 10 theo "cách thích hợp và phổ biến thông điệp bất bạo động, kể cả thông qua việc giáo dục và nâng cao nhận thức của công chúng".

Tem thư kỷ niệm
Cơ quan Quản lý Bưu chính Liên Hợp Quốc ở thành phố New York đã làm một con dấu đóng trên tem đặc biệt để kỷ niệm sự kiện này, theo yêu cầu của Đại sứ Ấn Độ trong "Phái đoàn đại diện thường trực của Ấn Độ tại Liên Hợp Quốc". Cơ quan quản lý Bưu chính Liên Hợp Quốc đã cho biết mọi thư gửi đi thông qua cơ quan này từ ngày 2 tháng 10 tới 31 tháng 10 đều đóng dấu này. Thông tin trên tài liệu tem khác nhau có mang dấu này được tóm tắt tại một trang web dành cho việc sưu tập tem Gandhi và có thể được truy cập ở đây. here.

Chú thích

Tham khảo
 Website chính thức về Ngày quốc tế bất bạo động
Introduction of the draft resolution on International Day of Non-Violence  - United Nations

Ngày Liên Hợp Quốc
Bất bạo động
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười
Ngày Hành động
Mahatma Gandhi
Pháo đài An Bình

Pháo đài An Bình (, Hán Việt: An Bình cổ bảo) là một công trình do người Hà Lan xây dựng từ thế kỷ 17 tại quận An Bình, Đài Nam. Pháo đài ban đầu có tên gọi là Zeelandia (, Nhiệt Lan Già thành) và được xây dựng trong khoảng thời gian trên 10 năm từ 1624 đến 1634 do công ty Verenigde Oostindische Compagnie tiến hành trong thời kỳ Hà Lan đô hộ hòn đảo. Ngoài hai tên gọi trên, pháo đài từng có các tên như Áo Luân Trị (Oranje) thành (奧倫治城), An Bình thành (安平城), và Đài Loan thành (台灣城).

Trong thế kỷ 17, người châu Âu đã căng buồm sang châu Á để phát triển giao thương. Đài Loan khi đó trở thành một trong những cảng trung chuyển quan trọng nhất tại Đông Á, pháo đài Zeelandia đã trở thành một trung tâm thương mại quốc tế. Nhân danh Công ty Đông Ấn Hà Lan, các tàu rời khỏi Đài Loan, theo hướng bắc đến Nhật Bản, tây tới Phúc Kiến, nam tới Việt Nam, Thái Lan, hay xa hơn là đến Indonesia, Ấn Độ, Iran hoặc trở về châu Âu.

Vị trí chiến lược 

Người Hà Lan lựa chọn một bán đảo đất cát tại bờ biển Đài Nam là nơi xây cất pháo đài vì điều này sẽ giúp cho quân đội tại pháo đài sau này có thể tiến thẳng ra biển và được cung cấp hậu cần và tăng viện từ Jakarta nếu vị bao vây. Nhưng không may, nơi được lựa chọn không có đủ nước sạch, là thứ mà các tàu biển rất cần khi vào đất liền.

Vị trí quan trọng của pháo đài An Bình là rõ ràng, và điều này được thể hiện trên các bản đồ cổ. Về địa thế, có một loạt các bãi cát trải dài từ bắc xuống nam; phía đông của bãi cát là biển nội địa. Pháo đài Zeelandia được xây trên bãi cát lớn nhất để kiểm soát eo biển vào biển nội địa. Khu vực biển này có bến cảng thuận lợi cho các tàu cập bến.

Hà Lan đầu hàng 

Vào ngày 30 tháng 4 1661, Trịnh Thành Công ("Quốc Tĩnh gia") của nhà Minh (1368-1644) đã bao vây pháo đài (khi ấy đang được 2000 lính Hà Lan bảo vệ) bằng 400 tàu chiến cùng 25.000 binh lính. Sau chín tháng bao vây cướp đi 1.600 lính, Hà Lan đã đầu hàng vào ngày 1 tháng 2 năm 1662, khi họ đã chắc chắn là sẽ không có tiếp viện từ Batavia (nay là Jakarta, Java, Indonesia) và khi nước sạch đã khan hiếm.

Theo hiệp ước giữa Quốc Tĩnh gia và Frederick Coyett, thống sứ Hà Lan, Người Hà Lan từ bỏ pháo đài cũng như bỏ tất cả hàng hóa và tài sản lại pháo đài. Ngày 9 tháng 2 năm 1662, Frederick Coyett trao lại chìa khóa và đưa tất cả binh lính và dân thường đến Batavia bằng đường biển, chấm dứt 38 năm thuộc địa của Hà Lan tại Đài Loan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

遠流博識網 安平古堡 
台灣、荷蘭、鄭家軍：荷蘭時期台灣圖像紀錄片 
安平古堡即時影像（臺灣看透透） 
blog動畫：安平追想曲1661
安平追想 1661主題網站
中央研究院歷史語言研究所教育網站：考古大菩薩遊臺灣‧熱蘭遮城 

Di tích lịch sử Đài Loan
Formosa thuộc Hà Lan
Thành cổ Trung Quốc
Chấm dứt năm 1662
Eo biển Luzon

Eo biển Luzon (tiếng Filipino: Kipot ng Luzon) là một eo biển nằm giữa đảo Đài Loan và Luzon của Philippines. Eo biển này nối giữa Biển Philippine và Biển Đông.

Eo biển rộng xấp xỉ 250 km. Eo biển bao gồm một số đảo và được chia thành hai nhóm: Quần đảo Batanes tương ứng với tỉnh đảo Batanes và Quần đảo Babuyan thuộc tỉnh Cagayan, cả hai đều thuộc về Philippines.

Eo biển Luzon lại được chia thành các kênh biển nhỏ hơn. Kênh biển Babuyan chia tách đảo Luzon với quần đảo Babuyan, và quần đảo này lại chia tách với quần đảo Batanes qua Kênh biển Balintang. Batanes chia tách với Đài Loan qua Kênh biển Bashi (Ba Sĩ).

Đây là một eo biển quan trọng cho tàu thuyền và truyền thông. Nhiều tàu đến từ châu Mỹ có thể sử dụng hải trình qua eo biển này để tới các cảng quan trọng tại châu Á. Nhiều cáp thông tin cũng được đặt dưới đáy biển của eo biển Luzon. Các cáp này truyền đạt những dữ liệu và điện tín đến Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tham khảo

Eo biển Philippines
Eo biển của Đài Loan
Biên giới Philippines
Eo biển quốc tế
Eo biển Biển Đông
Biên giới Trung Hoa Dân Quốc
Người Paiwan

Người Paiwan () là một bộ tộc thổ dân Đài Loan. Họ nói ngôn ngữ bản địa là tiếng Paiwan, một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Đài Loan (nhóm Formosa) của ngữ hệ Nam Đảo (Austronesia). Năm 2008 dân số của người Paiwan là 87.709 người. Dân tộc này chiếm khoảng 17,7% tổng dân số thổ dân Đài Loan, và là bộ tộc đông dân thứ ba vào năm 2000, sau người Amis và Atayal. Năm 2014 dân số người Paiwan có 96.334 người, năm 2016 có 97.903 người.

Nguồn gốc 
Người Paiwan có nguồn gốc ở phía bắc núi Đại Vũ, sống ở độ cao dưới 1000 mét và hiện nay cư trú chủ yếu tại miền nam Đài Loan. Phạm vi của người Paiwan là từ bán đảo Hằng Xuân ở cực nam Đài Loan đến Ải Liêu ở phía tây và Thái Ma Lý ở phía đông, thuộc khu vực Bình Đông, Cao Hùng và Đài Đông. Người Paiwan xưa kia ít có các quý tộc thổ dân và có các thầy pháp sư. Người Paiwan có một nền văn hóa sâu sắc, ngoài việc hát và nhảy múa, họ có hệ thống hình xăm tinh vi và tổ chức mỗi năm năm một lễ hội lớn.

Nhân vật nổi tiếng 
 Thái Anh Văn (), sinh ngày 31/08/1956 ở huyện Bình Đông, Đài Loan, Tổng thống thứ 24 Trung Hoa Dân quốc nhiệm kỳ từ 20/05/2016 đến nay.
 Chung Hưng Hoa (), Phó Chủ nhiêm Hội đồng dân tộc bản địa Đài Loan.
 Đới Chí Cường (; tiếng Bài Loan: Sakinu Yalonglong hoặc Ahronglong Sakinu), nhà văn.
 Giản Đông Minh (), thành viên Lập pháp viện Trung Hoa Dân Quốc (Legislative Yuan).

Tham khảo 

Thổ dân Đài Loan
Tòa nhà

Tòa nhà là tên gọi chỉ chung cho những công trình kết cấu vật chất được xây dựng bởi con người và được xây dựng theo những công nghệ, kiến trúc xây dựng, và kỹ thuật nhất định để sử dụng vào các mục đích khác nhau. Tòa nhà thường được coi là một tài sản bất động sản. Tòa nhà cũng có thể là bất kỳ cấu trúc nhân tạo được sử dụng hoặc có ý định để hỗ trợ hoặc trú ẩn hoặc một hành vi xây dựng cụ thể.

Tòa nhà có thể là những ngôi nhà ở (nhà lầu, nhà tranh, biệt thự.....) hoặc những công trình phục vụ cho kinh doanh, thương mại như siêu thị, trung tâm thương mại, các tòa tháp thương mại, các cửa hàng bách hóa cho đến những cửa hàng nhỏ hơn. Các tòa nhà phục vụ nhu cầu của xã hội - chủ yếu là nơi trú ẩn khi thời tiết không thuận lợi hay là không gian sống chung hoặc không gian sống riêng tư, để lưu trữ đồ dùng, sống và làm việc. Tòa nhà sơ khai đầu tiên được người thượng cổ xây dựng các đây khoảng 500.000 năm.

Tòa nhà được xác định gồm:

 Là một cấu trúc kỹ thuật xây dựng như căn nhà, trung tâm tôn giáo, vv Các nhà có nền móng, tường, mái... bảo vệ con người và tài sản của mình từ tác động trực tiếp khắc nghiệt của thời tiết như mưa, gió, nắng gắt vv
 Các hoạt động xây dựng, lắp đặt, hoặc thiết kế bố trí...
 Kỹ thuật xây dựng các dinh thự, hoặc kiến trúc dân dụng..., như một ngôi nhà, nhà thờ, lâu đài, trường học, sân vận động,...

Xem thêm

 Nhà
 Cầu
 Tháp
 Tu viện
 Chỗ ở

Tham khảo

Công trình xây dựng

Bất động sản
Kho thóc

Kho thóc hay vựa thóc hoặc vựa lúa hay là kho lúa hoặc kho lương là một nhà kho chuyên dụng dùng để chứa ngũ cốc đã được gặt đập hoặc thức ăn chăn nuôi cho gia súc, gia cầm. Trong kho thóc cổ đại hoặc thô sơ, đồ gốm là phương tiện được sử dụng phổ biến nhất của hoạt động cất trữ thực phẩm như lưu trữ ngũ cốc, thực phẩm trong kho này. Gốm sứ được sử dụng phổ biến vì những đặc tính hữu dụng như vừa cứng, vừa chống thấm nước, giữ được nhiệt độ ổn định. Thời cổ, người ta đóng bao các sản phẩm lúa, lúa mì rồi chất trong kho hoặc bỏ các sản phẩm vào các lu, chum, vại (thường là có đậy nắp). Kho thóc thường được xây dựng trên mặt đất (thường là có 4 chân nhà nhô cao lên khỏi mặt đất giống như những nhà sàn) để giữ cho thực phẩm lưu trữ từ chuột và các loài động vật gặm nhấm khác ngoài ra thì mái nhà của kho thóc cũng tương đối dày để tránh mưa gió hoặc các loại chim vào ăn thóc.

Lịch sử 

Từ thời cổ đại, ngũ cốc đã được lưu trữ với số lượng lớn để bảo đảm cho nhu cầu an ninh lương thực khi kỹ thuật canh tác của con người hầu như phụ thuộc phần lớn vào tự nhiên nên sản lượng thất thường chính vì vậy nhu cầu tích trữ được coi trọng. Các kho lúa lâu đời nhất được tìm thấy cách đây khoảng 9500 trước Công nguyên và nằm trong các thời kỳ đồ đá mới ở thung lũng Jordan. Những kho thóc này được đặt ở những nơi giữa các tòa nhà khác. Tuy nhiên bắt đầu từ khoảng 8.500 trước Công nguyên, những kho này đã được chuyển vào bên trong nhà, và đến 7500 trước Công nguyên việc lưu trữ thóc lúa được thực hiện trong phòng đặc biệt chính là kho thóc

Những kho thóc được phát hiện tiếp theo ở những người ở Mehrgarh trong thung lũng Indus từ 6000 trước Công nguyên. Người Ai Cập cổ đại đã thực hành bảo quản ngũ cốc trong năm để phòng sự khan hiếm lương thực xảy ra trong nhiều năm tiếp theo. Khí hậu của Ai Cập rất khô, ngũ cốc có thể được lưu trữ trong hầm lò trong một thời gian dài mà không mất chất lượng. Ở vùng Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Tư, những kho này sử dụng để mua lúa mì hoặc lúa mạch khi tương đối rẻ, và lưu nó trong hầm lò ẩn chống lại việc thất bát mùa màng dẫn đến sự thiếu hụt lương thực. Kho thóc lưu trữ đơn giản cũng được xuất hiện trong văn hóa Ngưỡng Thiều ở Trung Quốc và được gọi là kho lương và sau khi sự khởi đầu của nông nghiệp thâm canh ở bán đảo Triều Tiên trong thời kỳ đồ gốm Mumun (khoảng 1000 trước Công nguyên) cũng như trong quần đảo Nhật Bản trong thời kỳ cuối Jōmon và đầy kỳ Yayoi (khoảng 800 trước Công nguyên).

Tham khảo 

 Kuijt, I.; Finlayson, B. (Jun 2009). "Evidence for food storage and predomestication granaries 11,000 years ago in the Jordan Valley" (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 106 (27): 10966. Bibcode 2009PNAS..10610966K.
 https://web.archive.org/web/20081202183842/http://www.southhams.gov.uk/index/business_index/ksp_development_and_planning/ksp-development_and_planning-conservation/sp-development_and_planning-barnguide.htm The Barn Guide by South Hams District Council

Hình ảnh 

Bảo quản thực phẩm
Xây dựng
Nông nghiệp
Công trình nông nghiệp
Vật dụng chứa
Người Daci

Người Daci(;  ; ) là một tộc người Ấn-Âu, có quan hệ rất gần hoặc là một nhánh của người Thracia. Người Daci là cư dân cổ xưa của Dacia (nằm trong khu vực trong và xung quanh dãy núi Carpathia và phía đông tới Biển Đen). Khu vực này bao gồm các nước România và Moldova ngày nay, cũng như các phần của Sarmatia (chủ yếu là ở miền đông Ukraina), Moesia (Đông Serbia, Bắc Bulgaria), Slovakia và Ba Lan. Họ nói tiếng Daci, mà vốn được tin rằng có liên quan chặt chẽ với tiếng Thracia, nhưng họ lại chịu ảnh hưởng văn hóa của người Scythia láng giềng và những kẻ xâm lược người Celt vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên

Chú thích

Nguồn

Cổ đại

Hiện đại

Liên kết ngoài

 Dacian reenactor with falx
 Dacian Enciclopedia

Người Thrace

Châu Âu thời đại đồ sắt
Bộ lạc cổ đại Dacia
Dân tộc châu Âu thời đại đồ sắt
Dân tộc cổ đại Serbia
Bulgaria cổ đại
Lịch sử cổ đại România
Lò sưởi

Lò sưởi là một cấu trúc kiến trúc được thiết kế để đốt cháy và duy trì một ngọn lửa nhằm mục đích sưởi ấm trong cả một không gian tương đối rộng và đặc biệt là có thể sử dụng cho việc nấu ăn (trong lịch sử). Lò sưởi được thiết kế nằm ở trung tâm ngôi nhà với một hộp vuông được xây và chứa các chất đốt như củi, gỗ, chất cháy... phía trên hộp là một ống khói hoặc ống khói khác để thải khí khí đốt (co2) thoát ra khỏi ngôi nhà.

Lịch sử
Trong lịch sử, lò sưởi ban đầu là một hố lửa cổ đại được đôi khi được xây dựng trong lòng đất ở trung tâm của một túp lều hoặc khu vực nhà ở. Khói thoát ra qua các lỗ trên mái nhà tuy nhiên khói vẫn còn chưa thoát hết ra khỏi nhà nên trong nhà vẫn nồng nặc cho đến khi ống khói, phát minh ra nhiều năm sau đó, đã giải quyết về căn cơ vấn đến này và đã đẩy được khói bên ngoài.

Ngày nay, một loạt các phụ kiện được sử dụng với lò sưởi, đối với nội thất, phổ biến trong nền văn hóa phương Tây gần đây vỉ lò (lò Viba), lò sấy,... lò sưởi còn có ý nghĩa làm vật trang trí của ngôi nhà, tạo không gian thêm ấm cúng. Ngày nay con người đã phát minh ra loại lò sưởi điện với cấu trúc nhỏ gọn và tiện lợi hơn rất nhiều.

Trên thế giới

Ở Châu Âu đặc biệt là vùng Bắc Âu với khí hậu giá lạnh và nhiều tuyết thì lò sưởi là một cơ cấu quan trọng trong ngôi nhà và là một trọng tâm trang trí nội thất. Lò sưởi thường được xây dựng bằng gạch hoặc đá. Tại Mỹ, một số tiểu bang và quận hạt địa phương có luật, pháp lệnh liên quan đến các loại lò sưởi. Chính quyền yêu cầu cài đặt ít nhất sử dụng lò sưởi hiệu quả nhất để tránh ô nhiễm không khí và tiêu tốn nhiên liệu.

Tham khảo

Vật dụng trong nhà
Thành phần kiến trúc
Hàng gia dụng
Nguồn ánh sáng
Khu phố ăn uống

Khu phố ăn uống (Regional street food) hay khu phố ẩm thực hay đường phố ăn uống là một đường phố mà được đặc biệt dành riêng để phục vụ cho hoạt động ăn uống tại một khu vực, vùng miền. Đường phố này được đặc trưng bằng việc tập trung đông đúc các nhà hàng, quán ăn, quầy bar, các tiệm ăn, các cửa hàng ăn nhanh, quầy ăn lưu động, quầy hàng thực phẩm, cửa hàng thực phẩm cho đến các quán cà phê. Hoạt động chủ yếu của đường phố này là phục vụ ăn uống chính vì vậy khi du khách đến đây họ sẽ được lựa chọn và thưởng thức nhiều món ăn đa dạng, phong phú và giá cả bình dân. Trong khu phố ăn uống có thể bày bán các loại thức ăn đường phố từ các quầy hàng rong, thức ăn nhanh từ các nhà hàng.

Một số địa điểm
Ở Hà Nội thời kỳ xưa có những khu phố chuyên bán các mặt hàng ăn uống, có những món quà ngon nổi tiếng, bán suốt đêm ngày, ở mọi phố phường và ngõ ngách, kể cả trong các chợ. Nhà văn Nguyễn Tuân từng gọi chợ Đồng Xuân và khu vực Hàng Giầy là "cái dạ dày của Hà Nội". Thạch Lam uống nước chè xanh trước cửa chợ Đồng Xuân mà có bài "Hàng nước cô Dần". Ở Thành phố Hồ Chí Minh có phố ăn Chợ Lớn chính thức hoạt động vào năm 2003, cũng như bao con phố khác, trên lề đường, 43 quầy hàng được thiết kế đẹp mắt và đồng bộ. Ngoài ra còn có đường phố ăn uống ở đường Nguyễn Nhữ Lãm quận Tân Phú.

Ở Singapore có nhiều khu phố ẩm thực như ở trung tâm của khu phố người Hoa, khu vực Maxwell là một trung tâm ăn uống ngoài trời ồn ã, đông đúc. Mặc dù món ăn ở đây được Âu hóa nhiều bằng cách cắt giảm các gia vị đặc trưng với những món như rotijohn (bánh mì chiên với thịt bò, trứng và đôi khi là thịt cừu ăn với nước sốt ớt), rotiprata (bánh kếp Ấn Độ ăn với cà ri). Maxwell có rất nhiều món ăn hải sản hấp dẫn, như món đầu cá nấu cà ri và nước dừa ngon ngọt. Đây cũng là nơi có món trà teh tarek thơm ngon và mát lạnh. Ngoài ra ở Singarepo còn có Gluttons được coi là trung tâm ẩm thực ngoài trời hấp dẫn của du lich singapore. Địa điểm của Gluttons nằm ngay kế bên nhà hát Esplanade, ở đấy có món nasi goring, một món cơm chiên với hành lá có thêm nước sốt đậu nành của Indonesia tạo nên mùi vị rất đặc trưng và các món mì căn xào gà thơm ngon.

Tham khảo

 Qurratulain Poonawala (2006-01-26). "Pulsating street drama". Dawn (Dawn Group).
 Mohammad Kamran (2005-01-26). "Food streets take off in Islamabad". Daily Times (Pakistan).
 Mohammad Kamran (2006-04-15). "Rawalpindi Food Street attracts visitors". Daily Times (Pakistan).
 John Lancaster (2003-06-25). "Creeping Talibanization': Fundamentalists on rebound in Pakistan". The Washington Post.
 

Ẩm thực
Đường phố
Ẩm thực Pakistan
Ngày quốc tế người cao tuổi

Ngày quốc tế người cao tuổi viết tắt IDOP (International Day of Older Persons) là một ngày hành động quốc tế do Liên Hợp Quốc đặt ra nhằm tuyên truyền cổ động cho việc chăm sóc, bảo vệ các người cao tuổi trong mọi nước thành viên vào ngày 1 tháng 10 hàng năm.

Lịch sử 
Ngày 14 tháng 12 năm 1990 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu tán thành việc lấy ngày 1 tháng 10 hàng năm làm ngày quốc tế người cao tuổi, như đã được ghi trong Nghị quyết A/RES/45/106.

Ngày quốc tế người cao tuổi đầu tiên được tiến hành vào ngày 1/10/1991.

Ngày quốc tế người cao tuổi được tổ chức để nâng cao nhận thức về các vấn đề ảnh hưởng đến người cao tuổi, chẳng hạn như quá trình lão hóa và việc lạm dụng người cao tuổi. Đây cũng là một ngày để đánh giá cao những đóng góp mà những người cao tuổi đã làm cho xã hội. Đây là tâm điểm của Chương trình về người cao tuổi của Liên hiệp Quốc và các tổ chức bảo vệ người cao tuổi.

Ngày quốc tế người cao tuổi cũng tương tự như Ngày quốc gia ông bà (National Grandparents Day) ở Hoa Kỳ và Canada cũng như Ngày tôn trọng người cao tuổi (Respect for the Aged Day) ở Nhật Bản.

Các chủ đề của Ngày quốc tế người cao tuổi 
Các chủ đề qua các năm:

 2024: Già hóa trong sự tôn nghiêm: Tầm quan trọng của việc tăng cường hệ thống chăm sóc và hỗ trợ cho người cao tuổi trên toàn thế giới

 2020: Đại dịch: Chúng có thay đổi cách chúng ta giải quyết vấn đề tuổi tác và lão hóa không? 
 2019: Hành trình bình đẳng tuổi
 2018: Tuyên dương các nhà vô địch nhân quyền cao tuổi
 2017: Bước vào tương lai: Khai thác tài năng, đóng góp và sự tham gia của người cao niên trong xã hội
 2016: Đứng vững chống phân biệt tuổi tác
 2015: Phát triển bền vững và bao trùm trong xã hội
 2014: Không để ai đằng sau: Thúc đẩy một xã hội cho tất cả
 2013: Tương lai chúng ta muốn: những gì người lớn tuổi đang nói
 2012: Tuổi thọ: Định hình tương lai
 2011: "Thực hiện kế hoạch Madrid + 10: mở rộng các cơ hội và những thách thức của sự lão hóa toàn cầu"
 2010: "Người cao tuổi và việc hoàn thành các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ."
 2009: "Việc cử hành kỷ niệm lần thứ 10 năm quốc tế người cao tuổi: Hướng tới một xã hội cho mọi lứa tuổi"
 2008: "Các quyền của người cao tuổi."
 2007: "Các vấn đề khó khăn và các thời cơ của sự lão hóa."
 2006: "Nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi: đẩy mạnh các chiến lược toàn cầu của Liên Hiệp quốc."
 2005: "Sự lão hóa trong thiên niên kỷ mới: nghèo đói, các phụ nữ cao tuổi và việc phát triển".
 2004: "Những người cao tuổi trong một xã hội liên thế hệ".
 2003: "Kết hợp các vấn đề lão hóa trong các nỗ lực để tạo liên kết giữa Kế hoạch Hành động Quốc tế Madrid về lão hóa và các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ" ".
 2002: "Những thách thức đặt ra bởi quá trình lão hóa."
 2001: "Một xã hội cho mọi lứa tuổi."

Tham khảo

Xem thêm 
 UNESCO
 Ngày lễ quốc tế

Liên kết ngoài 
 Official UN Site
 International Federation on Ageing
 Năm quốc tế người già 1999
 International Institute on Ageing 
 Linking population, poverty & development UNFPA
 Tổ chức Y tế thế giới Chủ đề lão hóa

Liên Hợp Quốc
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười
Ngày Hành động
Người cao niên
Tuổi cao niên
Ngày Liên Hợp Quốc
Jason Orange

Jason Thomas Orange (sinh ngày 10 tháng 7 năm 1970) là cựu ca sĩ, nhạc sĩ, vũ công và diễn viên người Anh. Anh là thành viên của ban nhạc Take That trong đội hình đầu tiên của họ thập niên 1990 cũng như sau khi tái hợp vào năm 2005. Anh chia tay ban nhạc và giải nghệ vào năm 2014.

Cuộc đời và sự nghiệp 
Orange sinh ra tại Crumpsall, Manchester, Lancashire và được nuôi dạy để trở thành Mormon. Anh theo học trường South Trafford trong vòng 2 năm kể từ năm 2001 để lấy chứng chỉ A-level, rồi theo khóa học bao gồm các môn tâm lý học, sinh học và lịch sử cho dù anh không tiếp tục theo học ở bậc học cao hơn.

Orange khá kín tiếng về cuộc sống cá nhân. Anh thường được đồn hẹn hò với nhiều nhân vật nổi tiếng như Jenny Powell, ca sĩ Lulu hay nữ diễn viên Catherine Tate. Anh từng tham gia chương trình The Hit Man and Her trong vai vũ công cùng với Spike Dawbarn và Jimmy Constable – 2 cựu thành viên của ban nhạc 911.

Orange gia nhập Take That vào tháng 11 năm 1990 tới khi ban nhạc tạm thời tan rã vào tháng 2 năm 1996. Anh quay lại với nghiệp diễn xuất khi tham gia vào bộ phim truyền hình kinh dị Killer Net vào năm 1998, và bộ phim Gob quay tại London vào năm 1999. Anh cũng là diễn viên chính cùng Tom Hayes trong một bộ phim kịch bản bởi Jim Kenworth và đạo diễn bởi James Martin Charlton. Anh cũng từng thủ vai diễn khách mời trong chương trình hài Shameless của Channel 4, lên sóng vào năm 2013.

Năm 2005, Take That trở lại với đội hình 4 người và cho phát hành album biên tập của họ, rồi album phòng thu đầu tiên của họ kể từ năm 1995, Beautiful World (2006) mà trong đó Orange đóng góp trong cả vai trò sáng tác cũng như ca sĩ chính. Năm 2008, họ cho ra mắt album tiếp theo có tên The Circus. Năm 2010, album Progress được phát hành với đội hình đầy đủ 5 người. Ngày 26 tháng 9 năm 2014, Orange tuyên bố chia tay ban nhạc.

Tham khảo

Sinh năm 1970
Take That
Nhân vật còn sống
Thành viên ban nhạc Take That
Tinh Thiều

Tinh Thiều (chữ Hán: 并韶, ?-545) là công thần khai quốc nhà Tiền Lý trong lịch sử Việt Nam. Ông có công giúp Lý Nam Đế lập nước Vạn Xuân và tử trận trong cuộc chiến chống quân Lương năm 545.

Sự nghiệp
Tinh Thiều là người Sơn Tây (Hà Nội hiện nay).

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, ông là người giỏi từ chương và từng muốn phục vụ cho nhà Lương. Ông đến Kiến Khang kinh đô nhà Lương, xin được chọn làm quan. Mặc dù ông đã chứng minh được tài năng của mình nhưng Thượng thư bộ Lại nhà Lương là Sái Tôn cho rằng họ Tinh trước không có ai hiển đạt, nên chỉ bổ cho ông chức Quảng Dương môn lang, tức là lính gác cửa ở kinh thành. Tinh Thiều lấy làm nhục, bèn bỏ chức của nhà Lương trở về làng, theo Giám quân châu Cửu Đức là Lý Bí mưu khởi nghĩa chống nhà Lương.

Lý Bí tập hợp hào kiệt Giao Châu, khởi nghĩa chống nhà Lương năm 541. Qua 3 năm chiến đấu, 3 lần đánh bại quân Lương, lại đánh đuổi quân Lâm Ấp xâm lấn phía nam. Năm 544, Lý Bí tự xưng làm hoàng đế, đặt niên hiệu, lập trăm quan, dựng quốc hiệu là Vạn Xuân. Trong những người phò tá, Tinh Thiều đứng đầu các quan văn với chức Thái sư, Phạm Tu đứng đầu các tướng võ, Triệu Túc làm thái phó.

Sau đó sử cũ không chép thêm về Tinh Thiều. Theo sử gia Nguyễn Khắc Thuần, Tinh Thiều tham chiến trong trận chống quân Lương do Trần Bá Tiên và Dương Phiêu chỉ huy năm 545 và bị tử trận cùng Phạm Tu và Triệu Túc. Thành Gia Ninh vỡ, gần như toàn bộ tướng lĩnh và quan lại cao cấp nhất của nước Vạn Xuân bị mất trong trận thua này, Lý Nam Đế phải rút về quận Tân Xương tổ chức lại lực lượng chiến đấu.

Xem thêm
 Lý Nam Đế
 Phạm Tu
 Triệu Túc
 Đào Công Tuấn

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Nguyễn Khắc Thuần (2007), Danh tướng Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Quan nhà Tiền Lý
Người Sơn Tây
Người Hà Nội
Năm sinh thiếu
Mất năm 545
Người Hà Tây
Triệu Túc (Tiền Lý)

Triệu Túc (chữ Hán: 趙肅, 470-545) là công thần khai quốc nhà Tiền Lý trong lịch sử Việt Nam. Ông có công giúp Lý Nam Đế lập nước Vạn Xuân và tử trận trong cuộc chiến chống quân Lương năm 545.

Sự nghiệp
Triệu Túc là người huyện Chu Diên (Hưng Yên hiện nay). Theo Đại Việt sử ký toàn thư, ông là tù trưởng huyện Chu Diên, rất mến phục tài đức của Giám quân châu Cửu Đức là Lý Bí, mưu cùng Lý Bí khởi nghĩa chống nhà Lương. Tham gia giúp Lý Bí còn có em ông là Triệu Quang Thành và con trai ông là Triệu Quang Phục

Lý Bí tập hợp hào kiệt Giao Châu, khởi nghĩa chống nhà Lương năm 541. Qua 3 năm chiến đấu, 3 lần đánh bại quân Lương, lại đánh đuổi quân Lâm Ấp xâm lấn phía nam. Năm 544, Lý Bí xưng đế, đặt niên hiệu, lập trăm quan, dựng quốc hiệu là Vạn Xuân. Trong những người phò tá, Triệu Túc được phong làm thái phó, Tinh Thiều đứng đầu các quan văn, Phạm Tu đứng đầu các tướng võ; Triệu Quang Phục con ông làm Tả tướng quân.

Sau đó sử cũ không chép thêm về Triệu Túc. Theo sử gia Nguyễn Khắc Thuần, Triệu Túc tham chiến trong trận chống quân Lương do Trần Bá Tiên và Dương Phiêu chỉ huy năm 545 và bị tử trận cùng Phạm Tu và Tinh Thiều. Thành Gia Ninh vỡ, gần như toàn bộ tướng lĩnh và quan lại cao cấp nhất của nước Vạn Xuân bị mất trong trận thua này, Lý Nam Đế phải rút về quận Tân Xương tổ chức lại lực lượng chiến đấu.

Sau này Triệu Quang Phục được Lý Nam Đế trao lại binh quyền, đánh đuổi được quân Lương năm 550 và trở thành Triệu Việt Vương cai trị nước Vạn Xuân.

Xem thêm
 Lý Nam Đế
 Triệu Việt Vương
 Tinh Thiều

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Nguyễn Khắc Thuần (2007), Danh tướng Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản Giáo dục
 Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích

Quan nhà Tiền Lý
Người Hưng Yên
Người họ Triệu tại Việt Nam
Takht-i-Bahi

Takht-i-Bahi (; "Ngai vàng của nước mùa xuân") thường được phát âm sai thành Takht-i-Bhai (; "Ngai vàng của Brother") là một địa điểm khảo cổ thời Vương quốc Ấn-Parthia. Đây là di tích còn lại của một tổ hợp tu viện Phật giáo cổ tại Mardan, Khyber-Pakhtunkhwa, Pakistan. Nó là một trong những di tích Phật giáo hoành tráng nhất trong toàn Càn-đà-la và được bảo tồn đặc biệt tốt.

Tu viện Phật giáo được thành lập vào thế kỷ 1 và đã được sử dụng cho đến thế kỷ thứ 7. Khu phức hợp được các nhà khảo cổ coi là đại diện đặc biệt cho kiến trúc của các trung tâm tu viện Phật giáo thời kỳ đó. Chính bởi tầm quan trọng đó mà nó đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1980.

Tên nguyên
Takht-i-Bahi có thể có những cách giải thích khác nhau. Người dân địa phương tin rằng tên của nó xuất phát từ hai giếng nước trên đồi nơi nó nằm hoặc con suối gần đó. Trong tiếng Ba Tư, Takht có nghĩa là "đỉnh" hoặc "ngai vàng" trong khi bahi có nghĩa là "mùa xuân" hoặc "nước". Khi kết hợp với nhau, ý nghĩa của nó là Mùa xuân trên đỉnh hoặc Mùa xuân trên cao và có hai con suối trên đỉnh núi. Một ý nghĩa khác được đề xuất là Throne of Origin có nghĩa là "Ngai vàng của khởi nguồn".

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Buddhist Ruins of Takht-i-Bahi and Neighbouring City Remains at Sahr-i-Bahlol - UNESCO World Heritage List
 UNESCO Periodic Report Summary - Includes a map of the complex.
Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file) 

Di sản thế giới tại Pakistan
Lịch sử Phật giáo
Lịch sử Pakistan
Nghĩa Bình (định hướng)

Nghĩa Bình có thể là một trong số các địa danh sau:

 Địa danh cũ
 Tỉnh Nghĩa Bình thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam; nay là một phần của tỉnh Quảng Ngãi và Gia Lai.
 Xã Nghĩa Bình, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước; nay là một phần xã Nghĩa Trung, tỉnh Đồng Nai)
 Xã Nghĩa Bình, huyện Nghĩa Đàn; nay là một phần xã Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
 Xã Nghĩa Bình, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
 Xã Nghĩa Bình, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An; nay là một phần xã Tân Phú thuộc tỉnh.
Sarmizegetusa

Sarmizegetusa có thể là một trong các địa danh sau ở Romania ngày nay:

 Sarmizegetusa Regia, kinh đô cũ của Dacia
 Sarmizegetusa Ulpia Traiana, thủ phủ cũ của Dacia La Mã
 Sarmizegetusa, một xã ngày nay

Trang định hướng địa danh
Tiếng Dacia

Tiếng Dacia là một ngôn ngữ Ấn-Âu đã tuyệt chủng, từng được nói tại khu vực dãy núi Karpat trong khoảng thời gian từ khoảng 3000–1500 TCN. Nó có lẽ từng là ngôn ngữ chính tại các vùng Dacia, Moesia và lân cận.

Tuy có sự thống nhất trong giới học giả rằng đây là một ngôn ngữ Ấn-Âu, có nhiều ý kiến khác nhau về vị trí của nó trong hệ: (1) tiếng Dacia là phương ngữ của tiếng Thracia, hoặc ngược lại (theo  và Trask (2000)), (2) tiếng Dacia là một ngôn ngữ riệng biệt với tiếng Thracia nhưng có quan hệ gần với nhau, (3) tiếng Dacia, Thracia, và các ngôn ngữ Balt languages cùng nhau tạo nên một nhánh (theo Schall (1974), Duridanov (1976), Radulescu (1987) và Mayer (1996)). Theo giả tuyết của Georgiev (1977) tiếng Dacia là tiền thân của tiếng Albania, có quan hệ gần với tiếng Thracia và khác biệt với tiếng Illyria.

Những gì đã biết về tiếng Dacia là rất ít ỏi. Không như tiếng Phrygia (có hơn 200 bản ghi), chỉ một bản ghi tiếng Dacia còn sót lại đến nay. Khoảng 1.150 tên riêng và 900 địa danh có thể mang gốc Dacia. Vài trăm từ trong tiếng România và tiếng Albania bắt nguồn từ những ngôn ngữ Cổ Balkan, trong đó có tiếng Dacia. Các nhà ngôn ngữ học đã phục dựng khoảng 100 từ tiếng Dacia từ địa danh, nhờ phương pháp so sánh.

Chú thích

Tham khảo

Cổ đại
 Ammianus Marcellinus Res Gestae (ca. 395)
 Dioscorides De Materia Medica (ca. AD 80)
 Jordanes Getica (ca. 550)
 
 Ptolemy Geographia (ca. 140)
 Pseudo-Apuleius De Herbarum Virtutibus (5th c.)
 Sextus Aurelius Victor De Caesaribus (361)
 Strabo Geographica (ca. AD 20)
 Tacitus Germania (ca. 100)
 Zosimus Historia Nova (ca. 500)

Hiện đại

 

 originally Culturpflanzen und Haustiere in ihrem Übergang aus Asien nach Griechenland und Italien sowie das übrige Europa: Historisch-linguistische Skizzen. Berlin Gebr. Borntraeger, 1885

 (online?)

Đọc thêm
 http://soltdm.com/geo/arts/categs/categs.htm
 http://soltdm.com/sources/inscr/kaga/kaga_e.htm 
 http://www.mnir.ro/publicat/damian/onomastica.html 
 http://www.mnir.ro/publicat/damian/topo.html 
 http://dnghu.org/indoeuropean.html  Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (JPokorny). A database that represents the updated text of J. Pokorny's "Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch", scanned and recognized by George Starostin (Moscow), who has also added the meanings. The database was further refurnished and corrected by A. Lubotsky.

Liên kết ngoài

 Sorin Olteanu's Thraco-Daco-Moesian Languages Project (SoLTDM)  (sources, thesaurus, textual criticism, phonetics and morphology, substratum, historical geography a.o.)
 Evidence for an Italic substratum of Romanian, by Keith Andrew Massey

Ngôn ngữ không còn ở Châu Âu
Hợp tác xã

Hợp tác xã là một tổ chức kinh doanh thuộc sở hữu và được điều hành bởi một nhóm các cá nhân vì lợi ích chung của họ. 

Hợp tác xã được Liên minh quốc tế hợp tác xã định nghĩa là "một hiệp hội tự trị của những người đoàn kết tự nguyện để đáp ứng nhu cầu chung của kinh tế, xã hội và văn hóa và nguyện vọng thông qua các doanh nghiệp đồng sở hữu và kiểm soát dân chủ". Hợp tác xã cũng có thể được định nghĩa là một doanh nghiệp thuộc sở hữu và thuộc quyền kiểm soát của những người sử dụng dịch vụ do hợp tác xã cung cấp hoặc của những người làm việc ở đó. Khía cạnh khác nhau liên quan đến hợp tác xã là trọng tâm của nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế hợp tác xã.

Kinh tế hợp tác xã tại Việt Nam
Theo Luật Hợp tác xã năm 2023:

 Hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 05 thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung về kinh tế, văn hóa, xã hội của thành viên, góp phần xây dựng cộng đồng xã hội phát triển bền vững; thực hiện quản trị tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ.

 Liên hiệp hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 03 hợp tác xã là thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực tham gia thị trường, góp phần xây dựng cộng đồng xã hội phát triển bền vững; thực hiện quản trị tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ.

 Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có thể góp vốn, mua cổ phần, thành lập doanh nghiệp nhằm mục tiêu hỗ trợ hoạt động của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.

Xét tổng thể theo các tiêu chí về liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng đổi mới, lợi ích thành viên, mô hình Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Đông 2 (HTX Mỹ Đông 2) và Hợp tác xã Mây tre đan xóm Bui (HTX xóm Bui) nằm ở các lĩnh vực khác nhau (nông nghiệp và thủ công mỹ nghệ) nhưng đều tiêu biểu cho mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả tại Việt Nam.

Phần lớn hợp tác xã ở Việt Nam hoạt động trong nông nghiệp và lĩnh vực liên quan (chiếm tỉ lệ khoảng 60%), còn lại rải rác ở tiểu thủ công nghiệp, vận tải, dịch vụ… Độ tập trung nông nghiệp phản ánh vai trò của hợp tác xã trong chuỗi giá trị nông sản.

Xem thêm
 Hợp tác xã nông nghiệp
 Hợp tác xã tiêu dùng
 Quỹ tín dụng nhân dân

Tham khảo

Hợp tác xã
Mô hình kinh doanh
Loại tổ chức
Dạng thực thể kinh doanh
Sông Cơ Long

Sông Cơ Long (基隆河, 'Cơ Long hà') là một dòng sông tại miền bắc Đài Loan. Đây là một trong các chi lưu chính của sông Đạm Thủy và có khởi nguồn từ khu vực đồi núi phía tây-tây bắc của vùng Tinh Đồng thuộc khu Bình Khê, Tân Bắc. Sông Cơ Long có chiều dài 86,4 km. Tuy nhiên, nếu tính theo các phụ lưu dài nhất, sông có chiều dài 96 km với diện tích lưu vực là 493 km². Sông Cơ Long đi qua địa bàn của thành phố Cơ Long, Tân Bắc và Đài Bắc trước khi nhập vào dòng Đạm Thủy rồi đổ ra eo biển Đài Loan. Do các hoạt động công nghiệp nặng trước đây, hiện sông Cơ Long vẫn còn bị ô nhiễm.

Tham khảo 

Sông của Đài Loan
Sông Tân Điếm

Tân Điếm (, Tân Điếm khê) là một dòng sông tại miền bắc Đài Loan. Đây là một trong ba phụ lưu lớn của sông Đạm Thủy và có chiều dài 81 km, diện tích lưu vực là 921 km². Phụ lưu chính của sông Tân Điếm là sông Bắc Thế chảy từ Oanh Tử Lĩnh thuộc khu Song Khê, Tân Bắc. có độ cao 700 mét Sông là ranh giới tự nhiên giữa Đài Bắc và Tân Bắc trước khi hợp dòng cùng sông Đại Hán để tạo thành sông Đạm Thủy. Sông Tân Điếm có nguồn nước dồi dào và cũng là sông cung cấp tới 97% nước sạch cho đại đô thị Đài Bắc. Trên dòng sông có đập Phỉ Thúy ở đông nam Đài Bắc để hình thành hồ dự trữ nước.

Tham khảo

Sông của Đài Loan
Địa mạo Tân Bắc
Địa mạo Đài Bắc