Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Dymphna

Đimphơna (còn gọi là Dympna hay Dimpna) là con gái của một nhà lãnh chúa người Ireland ngoại giáo và người vợ Kitô giáo của mình trong thế kỷ thứ VII. Cô đã bị cha cô giết chết. Câu chuyện này đã được sử sách Công giáo ghi lại.

Câu chuyện 
Dymphna sinh vào thế kỷ thứ VII. Cha cô là ông Damon, một thuyền trưởng giàu có, đầy quyền thế và là người ngoại giáo. Mẹ ngài là một phụ nữ rất xinh đẹp và cũng là một Kitô hữu đạo hạnh. Lúc Dymphna được 14 tuổi thì mẹ cô qua đời. Người ta cho ông Damon biết vì quá buồn đau, ông sẽ phải mắc bệnh tâm thần. Để chữa chạy, ông này liền phái các sứ giả đi khắp nơi trong lãnh địa tìm cho bằng được một người phụ nữ nào thuộc dòng dõi quý phái giống như vợ của ông, để ông cưới làm vợ.

Khi không tìm được một ai, thì có một số người xàm tấu bảo ông hãy cưới lấy chính con gái của mình làm vợ. Dymphna sợ quá phải trốn khỏi lâu đài cùng với linh mục Gerebran và hai người bạn khác đi đến nước Bỉ. Ông Damon cuồng tín quyết tâm sang Bỉ để tìm kiếm họ. Ông ra lệnh rằng bằng mọi giá, phải chặt đầu vị linh mục. Còn người con gái của ông, ông khuyến dụ phải trở về Ái Nhĩ Lan để làm vợ ông. Sau khi bị bắt được và ép kết hôn, cô nhất mực từ chối, thế là ông rút gươm và chém đứt đầu cô con gái. Dymphna lúc này chỉ mới 15 tuổi.

Tham khảo

Nũ tu
Kitô giáo
Loạn luân
Mất thế kỷ 7
Năm sinh không rõ
Thánh Chính Thống giáo Đông phương
Thánh Công giáo Rôma
Người Ireland thế kỷ 7
Thánh Helena

Helena (tiếng Latinh: Flavia Iulia Helena Augusta) hay còn được gọi là Thánh Helen, Helena Augusta, Helena thành Constantinopolis (246-330 TCN) là vợ của Hoàng đế Constantius, và mẹ của Hoàng đế Constantine I. Bà được ghi nhận với việc tìm kiếm những di vật của cây Thánh giá thật của Chúa Giêsu đã thất lạc.

Cuộc đời 
Helena trở thành một Kitô hữu khi tuổi đã lớn. Đức tin và lòng sùng đạo của bà đã ảnh hưởng rất nhiều đến con trai bà là Constantine I, vị hoàng đế đầu tiên chịu phép rửa tội. Bà này đã không ngần ngại dùng tiền bạc của mình để làm nhiều việc từ thiện và xây dựng các ngôi Thánh đường. Khi hoàng đế có ý định xây một Thánh đường trên đỉnh núi Canvê, bà Helena dù đã ở tuổi 80, nhưng vẫn quyết lên Giêrusalem với hy vọng tìm lại cây Thánh giá thật của Giêsu.

Sau nhiều năm làm việc, ba cây thập tự đã được tìm thấy trên núi Canvê cùng với các mũi đinh và tấm bảng gắn trên thập giá. Hoàng hậu Helena cho xây một Thánh đường nguy nga trên đỉnh Canvê và cho đặt Thánh tích quý báu là cây Thánh giá của Giêsu trong cung Thánh. Helena còn cho xây một Thánh đường khác trên núi Olive. Helena trở lại La Mã và chết vào năm 330 Sau CN.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 De Imperatoribus Romanis: Helena Augusta (248/249-328/329 A.D.)
 Eternal Word Television Network: Saint Helena Widow C. 330 
 The Self-Ruled Antiochian Orthodox Christian Archdiocese of North America: St. Helen, Mother of Emperor Constantine, Equal of the Apostles
 s9.com: Helena 
 Sts. Constantine & Helen Greek Orthodox Church: The Lives of Sts. Constantine & Helen 
 Cretan-homes.com: St. Constantine and St. Helen
 A Treasury of Martyrs and Saints: Saint Helen, and Emperor Constantine the Great 
 Saint Eleanor Catholic Church (Ruidoso, NM) & Saint Jude Catholic Mission (San Patricio, NM): St Helena 
 Holy Monastery of St. Catherine at Mount Sinai: Saint Helen and the Holy Monastery of Sinai 
 Stirnet: Britons1 (shows her as a possible daughter of Old King Cole)

Thánh Công giáo Rôma
Sinh thế kỷ 3
Mất năm 330
Sinh thập niên 240
Người La Mã thế kỷ 4
Văn hóa dân gian Vương quốc Liên hiệp Anh
Julii
Thánh Chính Thống giáo Đông phương
Adel Taarabt

Adel Taarabt (tiếng Ả Rập: عادل تعرابت) (sinh ngày 24 Tháng 5 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá Maroc, chơi cho CLB UAE Pro League Al-Nasr, ở vị trí tiền vệ.

Anh bắt đầu sự nghiệp của mình tại câu lạc bộ Lens trước khi chuyển sang Tottenham Hotspur trong năm 2007. Anh đã không thể vào đội hình 1 Spurs dưới thời huấn luyện viên Juande Ramos và Harry Redknapp trước chuyển tới QPR, ban đầu theo hợp đồng cho mượn, trong tháng 7 năm 2009 và sau đó QPR mua lại trong tháng 8 năm 2010. Anh nhanh chóng chứng tỏ chính mình tại Loftus Road và được làm đội trưởng của huấn luyện viên Neil Warnock tại mùa giải 2010-11. Anh chơi cho Pháp ở cấp độ thanh niên, nhưng đã chọn chơi cho quê hương Morocco của mình ở cấp độ cao lần đầu của mình trong tháng 2 năm 2009.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Bàn thắng quốc tế

Tham khảo 

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Người Fes
Cầu thủ bóng đá nam Maroc
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Maroc
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Pháp
Tiền vệ bóng đá
Tiền vệ cánh bóng đá
Cầu thủ bóng đá RC Lens
Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C.
Cầu thủ bóng đá Queens Park Rangers F.C.
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Cầu thủ bóng đá S.L. Benfica B
Cầu thủ bóng đá Benfica
Cầu thủ bóng đá Genoa C.F.C.
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá LigaPro
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2012
Cầu thủ bóng đá Maroc ở ngước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Vận động viên Maroc ở Anh
Vận động viên Maroc ở Ý
Vận động viên Maroc ở Bồ Đào Nha
Người Pháp gốc Maroc
Tín hữu Hồi giáo Maroc
Cầu thủ bóng đá Al-Nasr SC (Dubai)
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Basíleios II

Basíleios II (; 958 – 15 tháng 12 năm 1025), còn gọi là Basíleios Porphyrogenitus (), hoặc Basíleios Trẻ () để phân biệt với ông kỵ là Basíleios I xứ Macedonia, là hoàng đế Đông La Mã từ ngày 10 tháng 1 năm 976 tới ngày 15 tháng 12 năm 1025. Ông ta là hoàng đế cai trị lâu nhất trong lịch sử Đông La Mã, được coi là người đưa nhà nước này lên tới "thời kỳ hoàng kim".

Thời kỳ đầu làm vua, Basíleios II lo đánh dẹp những quý tộc chống đối ở Tiểu Á của những nội chiến chống những năm tháng làm vua đầu tiên của ông chứng kiến một cuộc nội chiến dai dẳng chống những quyền thần gốc gác quý tộc ở vùng Tiểu Á. Được sự giúp sức của Gruzia, Basíleios đến năm 989 đã thu phục được Tiểu Á. Sau đó Basíleios II tập trung tiến hành xâm lược, bành trướng về phía Đông. Các năm 992-998, Basíleios đánh nước Fatima nhưng không thắng. Năm 1000, Basíleios đánh Bulgaria, đối thủ đáng gờm nhất của Đông La Mã ở Đông Âu. Năm 1014, Basíleios dẫn quân giao chiến, đánh bại vua Bulgaria Samuil ở Kleidon. Sau đó Basíleios chọc mù các tù binh Bulgaria làm Samuil buồn chết. Vì lẽ đó, người đời sau gọi Basíleios là "Kẻ giết người Bulgaria" (). Đến năm 1018 Basíleios đánh quỵ hoàn toàn Bulgaria, sáp nhập vào La Mã. Năm 1021-1022, Basíleios đánh Gruzia, thắng 2 trận, lấy được đất Tao, Phasiane, Kola, Artaan và Javakheti. Sau khi ông ta chết, bờ cõi Đông La Mã trải dài từ miền Nam Ý cho Kavkaz và từ sông Donau tới biên giới Palestine, đây là lãnh thổ rộng nhất mà Đông La Mã có được kể từ khi bị quân Ả Rập xâm lược 4 thế kỷ trước.

Không chỉ nổi tiếng với chính sách bành trướng đầy tham vọng, Basíleios II điều hành việc nước khá trôi chảy, cắt giảm quyền lực của các gia đình đại địa chủ chi phối hành chính, quân sự Đông La Mã. Kinh tế thời này phát triển rất mạnh. Basíleios có một quyết định để lại ảnh hưởng lâu dài, đó là gả em là Anna cho đại vương công Vladimir I xứ Kiev để xin chi viện quân sự của Kiev, dẫn đến việc Ki-tô giáo hóa nước Nga Kiev và truyền bá văn hóa Đông La Mã vào Nga.

Chú thích

Tham khảo
Nguồn sơ cấp
 Michael Psellus, Chronographia, also published under the title Fourteen Byzantine Rulers, ed. E.R.A. Sewter. London 1953. [English translation, Full online text 
 Nestor, The Russian Primary Chronicle: Laurentian Text,, Samuel Hazzard Cross, Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor, Published by Mediaeval Academy of America, 1953

Nguồn thứ cấp
 Penelope Delta, The Age of the Bulgar-slayer (In Greek), 1911, ESTIA Publishing Co
 George Finlay, (1856), History of the Byzantine Empire from DCCXVI to MLVII, 2nd Edition, Published by W. Blackwood.

Liên kết ngoài 

 A more detailed profile of the Emperor:http://www.roman-emperors.org/basilii.htm
 

Nhà Macedonia
Porphyrogenitos
Sinh năm 958
Mất năm 1025
Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 10
Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 11
Vua Chính Thống giáo
Người Đông La Mã trong Chiến tranh Đông La Mã-Bulgaria
Szombathely

Szombathely (tiếng Hungary phát âm: [sombɒt.hɛj, tiếng Đức: Steinamanger còn được gọi bằng tên thay thế) là thành phố lớn thứ 10 tại Hungary. Đây là trung tâm hành chính của hạt Vas ở phía tây của đất nước, nằm gần biên giới với Áo. Thành phố này nổi tiếng là thành phố lâu đời nhất ở Hungary và là nơi sinh của Thánh Martin thành Tours và Công tước xứ Armbrust.

Szombathely là thành phố lâu đời nhất ở Hungary. Nó được thành lập trong năm 45 dưới tên của Colonia Claudia Savariensum (Colony Claudius 'Savarians) và nó là thủ đô của tỉnh Thượng Pannonia của Đế chế La Mã. Nó nằm gần các tuyến đường quan trọng "con đường hổ phách". Thành phố cũng đã có một nơi ở hoàng đế, một bồn tắm công cộng và một giảng đường. Còn lại của mithraeum một đã được phát hiện vào năm 2008.

Hoàng đế Constantine Đại đế đã đến thăm Savaria nhiều lần. Ông đã chấm dứt cuộc đàn áp Kitô hữu, mà trước đây cướp đi sinh mạng của nhiều người trong khu vực, trong đó có Đức Giám mục St. Quirinus, St Rutilus và Thánh Irênê. Hoàng đế tổ chức lại các thuộc địa và Savaria thủ phủ của tỉnh Prima Pannonia. Thời đại này là đỉnh cao của sự thịnh vượng cho Savaria, dân số lớn, các tòa nhà mới được dựng lên, trong đó có nhà hát và nhà thờ. Thánh Martin thành Tours đã được sinh ra ở đây.

Sau cái chết của Hoàng đế Valentianus, người Hun xâm lược Pannonia và quân đội chiếm đóng của Attila Savaria giữa 441 và 445. Thành phố đã bị phá hủy bởi một trận động đất vào năm 456.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Khu dân cư ở hạt Vas
Szolnok

Szolnok (tiếng Hungary phát âm: [solnok) là thủ phủ hạt Jász-Nagykun-Szolnok ở miền trung Hungary. Thành phố nằm bên bờ sông Tisza, tại trung tâm của đồng bằng Hungary lớn, đã làm cho thành phố là nơi giao lưu văn hóa và kinh tế quan trọng trong nhiều thế kỷ.

Szolnok nằm ở trung tâm của đồng bằng Hungary lớn, tại ngã ba sông Tisza và Zagyva. Nó có cự ly khoảng 100 km (62 dặm) về phía đông-đông nam so với thủ đô Budapest. Khí hậu của khu vực lục địa, với mùa hè nóng sau mùa đông tương đối nhẹ. Khu vực này là một trong nhiều nắng nhất ở châu Âu, lượng mưa trung bình khoảng 490 mm (19 in) hàng năm.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Hạt Jász-Nagykun-Szolnok
Tỉnh (Afghanistan)

Afghanistan được phân chia hành chính thành các tỉnh. Năm 2004, có 34 tỉnh (ولايت wilayat) tại quốc gia này. Mỗi tỉnh được chia tiếp thành các huyện (hay quận).

Chính quyền cấp tỉnh do thống tỉnh lãnh đạo. Mỗi tỉnh có hai thành viên trong Viện trưởng Lão (tức quốc hội). Một người được hội đồng tỉnh lựa chọn theo nhiệm kỳ 4 năm và người còn lại do các hội đồng huyện bầu chọn theo nhiệm kỳ 3 năm. Đại diện trong Viện Nhân dân được chọn từ các huyện, mặc dù ở mỗi tỉnh phải có ít nhất hai đại biểu là phụ nữ.

Các tỉnh của Afghanistan

Các tỉnh trong quá khứ

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Afghanistan Information Management Services (AIMS) 
USAID-Afghanistan: Activities by Province 
Provincial Governors 

Phân cấp hành chính Afghanistan

Afghanista
Afghanistan
Veszprém

Veszprém (; , ) là một trong những đô thị lâu đời nhất ở Hungary, hiện nay là một thành phố có cự lỵ khoảng 15 km (9 dặm) về phía bắc của hồ Balaton. Đây là thành phố thủ phủ của hạt hành chính (comitatus hoặc 'megye') cùng tên.

Veszprém nằm trên cả hai mặt của con lạch Séd, khoảng 110 km (68 dặm) so với thủ đô Budapest (M7 thông qua đường cao tốc và đường 8). Có thể đến từ Győr qua đường 82 và từ Székesfehérvár qua đường 8.

Theo truyền thuyết địa phương, Veszprém được thiết lập trên bảy ngọn đồi. Bảy ngọn đồi Várhegy (Castle Hill), Benedek-hegy (Thánh Benedict Hill), Jeruzsálem-hegy (đồi Jeruzsálem), Temetőhegy (đồi Temető), Gulyadomb, Kálvária-domb, và Cserhát.

Anonymus, công chứng viên của vua Béla III đã viết rằng đã một lâu đài đã đứng ở đây khi Hungary đầu tiên chiếm đóng khu vực này. Lâu đài có thể là một pháo đài thế kỷ thứ 9 của Frankish. Các lâu đài của Veszprém, Esztergom và Székesfehérvár, các lâu đài đá Hungary sớm nhất, đã được xây dựng trong thời cai trị của Hoàng tử cao Geza, một thời gian khi lâu đài Motte đã được phổ biến hơn nhiều.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Khu dân cư ở hạt Veszprém
Khu dân cư ở Hungary
Tatabánya

Tatabánya (tiếng Hungary phát âm: [tɒtɒba ː ɲɒ]) là một thành phố ở phía tây bắc Hungary, trong khu vực Transdanubia Trung bộ. Nó là thủ phủ của hạt Komárom-Esztergom.

Thành phố này nằm trong thung lũng giữa dãy núi Gerecse và Vértes, khoảng 55 km (34 dặm) so với thủ đô. Nhờ vị trí của nó, thành phố là một ngã ba đường sắt và đường bộ. M1 (các tuyến châu Âu E60, E75) đường cao tốc từ Viên đến Budapest đi qua các giới hạn thành phố bên ngoài, và tuyến đường sắt Vienna-Budapest đi qua thành phố.
Những phát hiện khảo cổ học chứng minh rằng con người đã sống ở đây từ thời kỳ đồ đá. Ba khu định cư của người tiền sử của Tatabánya Alsógalla, Felsőgalla và Bánhida. Bánhida là khu định cư sớm nhất, lần đầu tiên được đề cập đến năm 1288.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Thành phố quy hoạch xã hội chủ nghĩa
Khu dân cư ở hạt Komárom-Esztergom
Keith Andes

Keith Andes (12 tháng 7 năm 1920 - 11 tháng 11 năm 2005) là một nhân viên phát thanh, diễn viên sân khấu âm nhạc, sân khấu và diễn viên truyền hình Mỹ.

John Charles Andes sinh ra ở Ocean City, New Jersey vào ngày 12 tháng 7 năm 1920. 12 tuổi, cậu đã được giới thiệu trên đài phát thanh.

Andes tìm được việc làm trên đài phát thanh hát và diễn xuất trong suốt những năm của ông tại trường trung học Upper Darby. Anh theo học Đại học Oxford và tốt nghiệp từ Đại học Temple ở Philadelphia vào năm 1943 với bằng cử nhân trong giáo dục. Ông học tiếng tại Nhạc viện âm nhạc Philadelphia. Ông bắt đầu sự nghiệp sân khấu Broadway trong khi phục vụ trong Lực lượng Không quân trong chiến tranh thế giới thứ II.

Danh sách phim
 The Farmer's Daughter (1947)
 Clash by Night (1952)
 Blackbeard the Pirate (1952)
 Split Second (1953)
 A Life at Stake (1954)
 Away All Boats (1956)
 Back from Eternity (1956)
 The Girl Most Likely (1957)
 Model for Murder (1959)
 Tora! Tora! Tora! (1970)

Tham khảo

Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Sinh năm 1920
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên đến từ thành phố New York
Mất năm 2005
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Ca sĩ Pennsylvania
Nam diễn viên New Jersey
Nam diễn viên Philadelphia
Nam ca sĩ thế kỷ 20
Cựu sinh viên Đại học Oxford
Ca sĩ từ Pennsylvania
Nhân viên Không lực Lục quân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Kaposvár

Kaposvár (tiếng Hungary phát âm: [kɒpoʃva ː r]; tiếng Croatia: Kapošvar, Kapuš (ar), Kapušvar, tiếng Đức: Kopisch, Ruppertsberg, Ruppertsburg, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Kapoşvar, tiếng Serbia: Капошвар, Kapošvar) là thủ phủ của hạt Somogy Hungary. Thành phố có cự ly 186 km (116 dặm) về phía tây nam của Budapest, trên cả hai bờ của sông Kapos.

Theo truyền thuyết, thành phố được thành lập trên bảy ngọn đồi (như Roma). Khu vực này đã có người sinh sống của 5000 trước Công nguyên. Từ khoảng năm 400 trước Công nguyên, bộ lạc Celt bộ lạc sinh sống khu vực.

Thành phố này được xác định với tên là "Kapos" trong tài liệu sáng lập của các giám mục của Pécs trong 1009. Các lâu đài Motte hình chữ nhật được xây dựng lại như một lâu đài bằng đá vào thế kỷ 15. Lâu đài đã bị phá hủy năm 1702 theo lệnh của Leopold I, Hoàng đế La Mã Thần thánh.

Ottoman chiếm đóng thành phố sau khi một cuộc bao vây kéo dài năm ngày vào năm 1555, và ở lại 131 năm. Các thành phố và khu vực đã được giải thoát khỏi Ottoman cai trị năm 1686.

Năm 1749, Kaposvár được chỉ định là thủ phủ hạt. Trong những năm 1800, thành phố phát triển đáng kể, do tầm quan trọng của tuyến đường sắt giữa Budapest và Zagreb. Kaposvár đã trở thành một thành phố công nghiệp quan trọng.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Khu dân cư ở hạt Somogy
Khu dân cư ở Hungary
Zalaegerszeg

Zalaegerszeg (tiếng Hungary phát âm: [zɒlɒɛɡɛrsɛɡ] (nghe); tiếng Croatia: Jegersek; tiếng Đức: Egersee) là trung tâm hành chính của hạt Zala ở phía Tây Hungary.

Zalaegerszeg nằm trên bờ sông Zala, gần biên Slovenia và Áo và 220 km về phía tây-tây nam của Budapest bằng đường bộ.
Khu vực này đã có người ở trong thời Đá cũ sớm, theo những phát hiện khảo cổ học (lâu đời nhất những người thân trong hạt Zala). Sau đó khu vực có định cư của người Celt.

Tài liệu ghi chép đề cập đầu tien đến thị trấn với tên Egerscug (1247) và Egerszeg (1293), tên có nghĩa là "góc cây tống quán sủi" và có lẽ là một tham chiếu đến tình hình của thị trấn trong góc, nơi hai con sông đáp ứng. Vua Béla IV đã tặng cho thành phố để các giáo phận của Veszprém năm 1266, để nó trở thành nhà thờ sở hữu. Như Egerszeg nằm hơi xa so với Veszprém, tuy nhiên, các loại thuế do thành phố chi trả thường vào túi của các đầu sỏ chính trị địa phương là gia đình Kőszegi.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Khu dân cư ở hạt Zala
Thánh Cecilia

Thánh Cecilia (hay còn gọi là Cecilia thành Rôma, phát âm tiếng Việt: Xê-xi-li-a; sinh khoảng năm 200 tại Rôma; mất khoảng năm 230) là vị Thánh quan thầy của các nhạc sĩ sáng tác nhạc trong các giáo hội Kitô giáo. Ngày lễ kính của cô được cử hành trong Giáo hội Công giáo Rôma, Anh giáo, Chính Thống giáo vào ngày 22 tháng 11 hàng năm.

Tiểu sử
Cecilia ra đời trong một gia đình quý tộc vào năm 214 thời đế quốc La Mã. Ngay từ thuở thiếu thời, cô đã tỏ ra đã say mê Thánh nhạc và đã đóng góp một phần rất lớn khai triển nền Thánh nhạc công giáo với những bản Thánh ca đã sáng tác. Đến tuổi trưởng thành, Cecilia đã kết hôn với Valerian, một người ngoại đạo và thuộc gia đình giàu có, nhưng Cecilia đã thuyết phục chồng theo đạo và đồng ý giữ cho cô đồng trinh. Trong thời gian chính quyền La Mã bố ráp những người theo Công giáo, Cecilia vẫn bí mật giúp đỡ những người nghèo và những tín hữu bị vây bắt. Valérien và cô em gái lo chôn cất các Thánh tử đạo và dứt khoát không chịu tế thần, không chịu dâng hương cho thần ngoại. Chính vì thái độ can đảm và cương quyết như thế đã khiến quan quân La Mã bực tức và kết án tử hình cho hai người. Cecilia đã được giáo hội vinh thăng làm Thánh Nữ Đồng Trinh Tử Đạo. Tại nơi Thánh nữ chào đời, giáo hội đã cho xây cất một vương cung thánh đường để tôn vinh bà.

Tham khảo

Liên kết ngoài

The Life, Miracles and Martyrdom of St. Cecilia of Rome, Virgin and Martyr of the Christian Church 
The Golden Legend: The Life of Saint Cecilia 
Patron Saints Index: Saint Cecilia
Catholic Online - Saints & Angels: St. Cecilia
Order of Saint Cecilia 
Academy of Saint Cecilia 

Nữ tu Công giáo Rôma
Nữ tu Kitô giáo
C
Người Roma
Mất thế kỷ 2
Sinh thế kỷ 2
Mất thập niên 220
Mất thập niên 230
Sinh thế kỷ 3
Nhạc sĩ Ý
Người bị xử tử bằng hình phạt chém đầu
Eger

Eger (tiếng Hungary phát âm: [ɛɡɛr]; Đức: Erlau, Thổ Nhĩ Kỳ: Eğri) là thành phố lớn thứ hai ở miền Bắc Hungary, thủ phủ hạt Heves, phía đông của dãy núi Matra. Eger được biết đến với lâu đài, phòng tắm nhiệt, các tòa nhà lịch sử (bao gồm cả các tháp phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ), và rượu vang đỏ và vang trắng.

Eger được cho là xuất phát từ égerfa từ tiếng Hungary. Trong tiếng Đức, thị trấn được biết đến là Erlau, trong tiếng Latin là Agria, tiếng Serbia và tiếng Croatia là Jegar / Јегар hoặc Jegra / Јегра,trong tiếng Slovak là Jager, tiếng Ba Lan là Jagier, và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là Eğri.

Eger có dân định cư từ thời kỳ đồ đá. Eger ngày nay được thành lập vào thế kỷ thứ 10 bởi St Stephen (997-1038), vua Thiên chúa giáo đầu tiên của Hungary, người thành lập một see giám mục tại Eger. Các nhà thờ đầu tiên của Eger được xây dựng trên đồi lâu đài, nay là lâu đài Eger. Eger phát triển xung quanh nhà thờ trước đây của nó và vẫn còn một trung tâm tôn giáo quan trọng tại Hungary kể từ khi thành lập. Các thế kỷ 14-16 là giai đoạn của sự thịnh vượng cho Eger. Winegrowing, thị trấn vẫn nổi tiếng, bắt đầu được quan trọng khoảng thời gian đó. Các giám mục của Eger xây dựng các tòa nhà trong thành phố xinh đẹp trong thế kỷ 18 và 19.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Khu dân cư ở hạt Heves
Nagykanizsa

Nagykanizsa (; ; , , ) là một thành phố cỡ trung bình trong hạt Zala ở phía Tây Nam Hungary. Nó cũng được biết đến trong tiếng Hungary là Kanizsa. Dân số năm 2005 là 51.102 người, diện tích là 334,35 km².

Nagykanizsa nằm không xa hồ Balaton tại điểm giao cắt năm tuyến đường. Trong nhiều thế kỷ, thị trấn đã là một đầu mối kết nối. Hàng hoá từ Slovenia được vận chuyển qua Nagykanizsa đến Graz, và thị trấn đóng một vai trò quan trọng trong thương mại từ Biển Adriatic khu vực Alpine, Viên, và Budapest.

Tham khảo

Thành phố của Hungary
Khu dân cư ở hạt Zala
VTV Cup 2004

Giải bóng chuyền nữ quốc tế VTV Cup 2004 là giải đấu lần đầu tiên với sự phối hợp tổ chức của Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam. Giải đấu được tổ chức tại nhà thi đấu Trần Quốc Toản tỉnh Nam Định. Giải đấu được sự tài trợ của nước uống Vital và bóng thi đấu Regu Star.

Các đội tham dự
 Việt Nam
 Rahat
 Úc
 Thái Lan
 Nam Kinh
 Hồng Hà Vân Nam

Thể thức thi đấu
6 đội thi đấu vòng tròn một lượt. Hai đội đừng đầu sẽ gặp lại nhau ở trận chung kết, các đội đừng thứ 3 và 4 sẽ gặp nhau ở trận tranh giải 3.

Giai đoạn vòng bảng

Bảng đấu

Kết quả 

|}

Vòng tranh thứ hạng

Tranh hạng 3

|}

Chung kết

|}

Xếp hạng chung cuộc

Các giải thưởng cá nhân
 Vận động viên xuất sắc toàn diện:  Việt Nam Nguyễn Thị Ngọc Hoa
 Vận động viên tấn công xuất sắc nhất:  Nam Kinh Zhou-Yuan
 Vận động viên chắn bóng tốt nhất:  Việt Nam Nguyễn Thị Ngọc Hoa
 Vận động viên chuyền hai tốt nhất:  ? Bai Ruin Qui
 Vận động viên phát bóng tốt nhất:  Úc Tregenza Melanie
 Vận động viên phòng thủ tốt nhất:  Thái Lan Apinyapong
 Vận động viên bắt bước một tốt nhất:  Rahat Kananovich Iryna
 Hoa khôi VTV Cup 2004:  Việt Nam Phạm Thị Kim Huệ

Tham khảo

2004
Thể thao Việt Nam năm 2004
Hồng hoa

Hồng hoa hay hoa rum hay hạt kham (danh pháp hai phần: Carthamus tinctorius L.) là loài thực vật thuộc họ Cúc. Cây cao từ 30 cm đến 150 cm, cụm hoa đầu hình cầu bao gồm các hoa màu vàng tươi hay màu da cam hoặc đỏ. Trên thực tế, tại Việt Nam và Trung Quốc thường gặp loại hoa màu đỏ nên mới có tên là hồng hoa.

Dầu hồng hoa không màu và không mùi, có thành phần dinh dưỡng tương tự như dầu hướng dương. Dầu hồng hoa chủ yếu được dùng làm dầu ăn (trong món xốt trộn salad), cùng như để chế biến bơ thực vật.

Hoa của loài cây này được gọi là hoa rum, trước khi có thuốc nhuộm đỏ công nghiệp thì các nước Châu Á đặc biệt là Nhật Bản trồng cây hoa rum này để làm thuốc nhuộm vải và làm son môi.

Hạt của loài này còn được gọi là hạt kham, giống hạt hướng dương nhưng có màu trắng được dùng như 1 loại thức ăn cho thú cưng (bọ, sóc, hamster, vẹt)

Hồng hoa cũng được sử dụng làm một vị thuốc đông y.

Văn hóa lịch sử
Hoa rum là một trong những cây trồng lâu đời nhất của nhân loại. Phân tích hóa học của hàng dệt Ai Cập cổ đại có từ triều đại thứ mười hai đã xác định được thành phần thuốc nhuộm từ hoa rum và các vòng hoa làm từ hoa rum được tìm thấy trong lăng mộ của pharaoh Tutankhamun.

Trước thời đại công nghiệp, Phụ nữ nhật bản dùng các loại phấn và son được làm từ hoa rum. Đời sống và tập quán canh tác hoa rum còn được mô tả trong tác phẩm hoạt hình của hãng Studio Ghibli Only Yesterday 1991).

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 Complementary and Alternative Healing University (Chinese Herbology)
 Ahmed M. Zahran, M. F. Omran, S. Z. Mansour and N. K. Ibrahim. Effectiveness of Carthamus tinctorius L. in the Restitution of Lipid Composition in Irradiated Rats. Egypt. J. Rad. Sci. Applic., 20(1): 75-94 (2007).
 Safflower production (in the United States) 
 Safflower field crops manual
 UN FAO statistics on safflower production
 Globe and Mail: "Calgary firm turns safflower into insulin"
List of Chemicals in Safflower (Dr. Duke's Databases) 

Thuốc nhuộm từ thực vật
Màu thực phẩm
Dầu thực vật
Carthamus
Cây thuốc
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Nepal
Cây nhuộm
Dầu ăn
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật được sử dụng trong Đông y
Chi Bán hạ nam

Chi Bán hạ nam (danh pháp khoa học: Typhonium) là một chi thực vật thuộc họ Ráy, đặc hữu của châu Á nhiệt đới, châu Đại Dương và Úc. Có khoảng 50 loài đã được nhận diện.

Một số loài
Typhonium acetosella
Typhonium adnatum
Typhonium albidinervum
Typhonium albispathum
Typhonium alismifolium
Typhonium alpinum
Typhonium angustilobum
Typhonium bachmaense
Typhonium blumei
Typhonium bognerianum
Typhonium brevipilosum
Typhonium brevipes
Typhonium brownii
Typhonium bulbiferum
Typhonium circinnatum
Typhonium cochleare
Typhonium cordifolium
Typhonium digitatum
Typhonium diversifolium (T. austrotibeticum)
Typhonium echinulatum
Typhonium eliosurum
Typhonium filiforme
Typhonium flagelliforme
Typhonium fultum
Typhonium gagnepainii
Typhonium gallowayi
Typhonium gaoligongense
Typhonium giganteum
Typhonium glaucum
Typhonium gracile
Typhonium griseum
Typhonium hayatae
Typhonium hirsutum
Typhonium horsfieldii (T. omeiense)
Typhonium huense
Typhonium hunanense
Typhonium inopinatum
Typhonium johnsonianum
Typhonium jonesii
Typhonium laoticum
Typhonium liliifolium
Typhonium lineare
Typhonium listeri
Typhonium medusae
Typhonium mirabile
Typhonium nudibaccatum
Typhonium orbifolium
Typhonium pedatisectum
Typhonium pedunculatum
Typhonium peltandroides
Typhonium penicillatum
Typhonium pottingeri
Typhonium preatermissum
Typhonium pusillum
Typhonium reflexum
Typhonium roxburghii (T. divaricatum)
Typhonium russell-smithii
Typhonium sagittariifolium
Typhonium saraburiensis
Typhonium subglobosum
Typhonium taylorii
Typhonium tentaculatum
Typhonium trifoliatum
Typhonium trilobatum
Typhonium varians
Typhonium venosum (Voodoo Lily)
Typhonium violaefolium
Typhonium watanabei
Typhonium weipanum
Typhonium wilbertii

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Bown, Deni (2000). Aroids: Plants of the Arum Family. Timber Press. ISBN 0-88192-485-7.
 

T
Vũ Mộng Nguyên

Vũ Mộng Nguyên (1380 - ?, hiệu: Vị Khê, Lạn Kha) là một chính trị gia và nhà thơ thời Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Vũ Mộng Nguyên là người làng Đông Sơn, huyện Tiên Du, trấn Kinh Bắc (nay thuộc Thôn Đông Sơn - Xã Việt Đoàn - huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh).

Ông đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) năm 1400 thời nhà Hồ (đời Hồ Quý Ly), cùng khoa với Nguyễn Trãi, Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn.

Tuy thi đỗ nhưng ông không ra làm quan cho nhà Hồ mà về quê ở ẩn và mở trường dạy học. Đến khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) thành công, Lê Lợi lên ngôi vua (1428), bèn cho vời ông ra làm Tư nghiệp Quốc tử giám, tước Thái Trung đại phu, sau thăng Tế tửu.

Năm 74 tuổi, ông về hưu. Trong buổi tiễn đưa ở cửa Đông kinh thành Thăng Long, "xe ngựa tấp nập, các quan ai cũng cho là một chuyện vinh hạnh".

Sử không chép về năm mất của Vũ Mộng Nguyên. Hiện ông được thờ tại Chân Khai Tự, một ngôi chùa tại làng Đông Sơn.

Tác phẩm
Ông được đánh giá là một nhà thơ lớn với nhiều đóng góp cho văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ 15.

Tác phẩm của Vũ Mộng Nguyên có Vị Khê thi tập, nay không còn. Chỉ còn lại 38 bài chép trong Toàn Việt thi lục, Việt âm thi tập và Tinh tuyển chư gia luật thi.

Thơ Vũ Mộng Nguyên phản ánh tâm sự một người dân mất nước thời Minh thuộc; song cũng mang cả tiếng nói hào hùng của một dân tộc đang vươn mình đứng dậy, quật ngã quân thù. Các bài thơ "Loạn hậu quá Lý triều di miếu hữu cảm" (Sau loạn qua ngôi miếu sót lại của triều Lý cảm xúc), "Chu trung vọng Bô Cô hãn hữu cảm" (Cảm hứng khi đi thuyền trông ra bến Bô Cô),...đã biểu hiện điều ấy. Nhưng vì không tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, nên thơ Vũ Mộng Nguyên thiếu sức chiến đấu, chỉ có thể thấy ở đó tư tưởng yêu nước một cách xa xôi, bóng bẩy, nhuốm đôi chút oán giận, u hoài...

"Chu trung vọng Bô Cô hãn hữu cảm" được xem là bài thơ tiêu biểu của Vũ Mộng Nguyên:

Mặt khác, những bài thơ bộc bạch tâm sự cá nhân như "Nhan lạc" (Nét mặt vui), "Bồn tùng" (Cây tùng trong chậu), "Khê cư" (Sống bên khe), "Trừ quan" (Từ quan), "Kỷ Hợi tuế trùng dương" (Tiết trùng dương năm Kỷ Hợi)...đã nói khá rõ còn đường mà ông đeo đuổi là giữ khí tiết trong sạch, lánh xa danh lợi, và an phận nghèo.

Về mặt nghệ thuật, thơ ông bình dị, tự nhiên trong cấu tứ, ít điển cố... Giới thiệu một bài thơ

Sách tham khảo
 Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí (Tập I). Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.
 Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Vũ Mộng Nguyên" in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
 Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), Văn học thế kỷ XV-XVII. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1380
Năm mất thiếu
Người Bắc Ninh
Nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ
Quan lại nhà Lê sơ
Thái học sinh nhà Hồ
Trần Thuấn Du

Trần Thuấn Du (陳舜俞, 1402 - 1481), nguyên họ Trần nhưng vì Trần là tên húy của mẹ vua Lê Thái Tông nên đổi là Trình; là quan nhà Lê sơ, và là nhà thơ Việt Nam ở thế kỷ 15.

Tiểu sử
Trần Thuấn Du sinh năm Nhâm Ngọ (1402) là người xã Tân Đôi, gần núi Đọi(nay là thôn Đọi Lĩnh, xã Tiên Sơn), thuộc thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.

Ông nguyên gốc Thanh Hóa, ông có anh trai làm nghề dạy học. Anh trai ông đến thôn Đọi Lĩnh sinh sống và dạy học. Trần Thuấn Du đến đây cùng anh trai, ông được anh trai nuôi dưỡng và dạy học.

Trước, ông đã thi đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) đời nhà Trần; sau (Kỷ Dậu, 1429), ông lại ra thi khoa Minh kinh tại hành cung Bồ Đề, và đỗ thứ hai (sau Triệu Thái, trước Phan Phu Tiên).

Ông làm quan cho tới thời Lê Nhân Tông (ở ngôi: 1442-1459), từng giữ chức Hành khiển phụ trách Tri nội Mật viện sự, kiêm Nhập nội Thị Kinh Diên. Cùng với Nguyễn Trãi, ông dạy học cho vua Lê Thái Tông (ở ngôi: 1433-1442).

Ông có tiếng là một danh sĩ uyên bác, nổi tiếng ngang với Lý Tử Tấn, nhưng tác phẩm của ông còn lại rất ít, nổi tiếng có bài "Hạ tiệp" (Mừng thắng trận) và bài "Chí Linh sơn phú" (Phú núi Chí Linh, được chép trong "Quần hiền phú tập").

Trần Thuấn Du mất năm Tân Sửu (1481).

Hiện nay, ở thôn Đọi Lĩnh vẫn có đền thờ ông, dân làng hay gọi là đền ông Tiến Sĩ.

Giới thiệu bài Hạ tiệp

Sách tham khảo
Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), Văn học thế kỷ XV-XVII, mục từ" Trần Thuấn Du". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.

Chú thích 

Năm mất thiếu
Người Hà Nam
Nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ
Quan lại nhà Lê sơ
Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Hàu

Hàu hay hào (phương ngữ Nam Bộ) là loài động vật nhuyễn thể thuộc nhóm thân mềm hai mảnh vỏ trong họ hàng nghêu, sò, ốc, hến sống ở bờ biển, các ghềnh đá ven bờ biển hay các cửa sông, sống bám vào một giá thể như bám vào đá thành tảng, các rạn đá, móng cầu ăn sinh vật phù du và các sinh vật khác trong bùn, cát, nước biển... Hàu cũng được coi là một loại hải sản sống dưới nước. Thịt hàu ngon và ngọt, rất giàu chất dinh dưỡng, có chứa protein, glucid, chất béo, kẽm, magiê, calci... Hàu có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái vì chúng lọc tạp chất từ nước và là nguồn thực phẩm cho cộng đồng dân cư ven biển. Phần lớn (75%) loài hàu sinh sống trong môi trường tự nhiên trên thế giới được tìm thấy ở 5 địa điểm thuộc Bắc Mỹ.

Đặc điểm

Kích thước
Hàu có kích thước tương đối lớn so với các loài nghêu và sò nhỏ, đặc biệt là mảnh vỏ của hàu lớn hơn nhiều so với cơ thể của chúng. Cá biệt có trường hợp đã phát hiện con hàu có chiều ngang 18 cm và nặng gần 1,4 kg tại cảng Plymouth, Anh. Theo Douglas Herdson thì một con cái có kích cỡ tương đương có khả năng đẻ hơn ba triệu trứng.

Người ta từng phát hiện con hàu nặng 12,5 kg tại Devon vào năm 1929. Trước đó, một con nặng 0,8 kg được tìm thấy tại Scotland vào năm 1997. Theo Sách kỷ lục Guinness, con hàu lớn nhất thế giới hiện có khối lượng 3,6 kg và có kích thước 30,5 x 14 cm. Nó sống ở vịnh Chesapeake, bang Virginia, Mỹ và được phát hiện năm 1999.

Vào tháng 12 năm 2013, người ta đã tìm thấy một con hàu lớn nhất thế giới tại ngoài khơi bờ biển Đan Mạch với chiều dài 36 cm, to như một chiếc giày kích cỡ 11 và nặng đến 1,6 kg. hàu Thái Bình Dương lần đầu tiên được phát hiện tại châu Âu vào năm 1970.

Sinh sản
Một số loài hàu như Ostrea lurida hay Ostrea edulis là động vật lưỡng tính, cơ quan sinh dục của chúng chứa cả trứng và tinh trùng. Tỷ lệ đực/cái của hàu cửa sông (Crassostrea rivularis) như sau: Từ tháng 7 đến tháng 11, tỷ lệ đực/cái là 21-61%/ 40-68%. Đây là thời điểm mà tỷ lệ hàu có sản phẩm chín muồi cao nhất. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, tỷ lệ đực/cái là 38-90%: 0-16%. Mùa sinh sản của hàu vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm. Loài hàu có thể sống đến 30 năm.

Vai trò

Trong môi trường tự nhiên, hàu có 2 đặc tính quan trọng, đó là:
 Lọc sinh học (Biofilter): với số lượng phát triển mạnh mẽ của các loài Hàu trong thiên nhiên, hàng tỷ con được phân bổ khắp các vùng biển và đại dương. Nhờ vào khả năng lọc sinh học, chúng đã góp phần xử lý làm sạch các cặn bã hữu cơ, hạn chế ô nhiễm môi trường.
 Loài chủ chốt (Keystone species): Hàu là sinh vật có vai trò quan trọng trong việc duy trì tính đa dạng sinh học và sự thành công của một chuỗi hệ sinh thái trong đại dương, chúng có thể được xem như một "sinh vật sản xuất" cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho một chuỗi "sinh vật tiêu thụ" hay nói cách khác, chúng là "vật làm mồi" để duy trì sự cân bằng giữa một số loài trong tự nhiên.

Chú thích
 

Hàu
Bộ Hàu
Rắn độc

Rắn độc là các loài rắn có nọc độc, chúng sử dụng nước bọt, chất độc tiết qua những chiếc nanh trong miệng chúng để làm tê liệt hoặc giết con mồi (ngược lại, đa số loài rắn không độc xiết con mồi đến chết). Nọc độc rắn có thể là độc tố thần kinh hoặc độc tố máu. Độc tố thần kinh tấn công hệ thần kinh trong khi độc tố máu tấn công hệ tuần hoàn. Rắn độc gồm một vài họ và không có sự phân chia chính thức dùng trong phân loại. Rắn độc thuộc các họ Elapidae, Viperidae, Hydrophiidae, và Atractaspididae (và một số từ họ Colubridae) là loài rắn có nọc độc lớn.

Rắn độc sử dụng độc tố máu thường có nanh tiết chất độc ở trước miệng, giúp chúng dễ dàng tiêm thẳng chất độc vào nạn nhân. Rắn sử dụng độc tố thần kinh, như loài rắn cây đước độc tính cao, có nanh nằm ở phía sau miệng đồng thời nanh cong về phía sau. Điều này gây khó khăn cho rắn để sử dụng nọc cũng như cho các nhà khoa học muốn lấy chúng.

Trong số khoảng 3.500 loài rắn trên thế giới, khoảng 600 có nọc độc. Rắn độc bao gồm một số họ rắn và không hình thành một nhóm phân loại duy nhất. Điều này đã được giải thích có nghĩa là nọc độc ở rắn có nguồn gốc nhiều hơn một lần như là kết quả của sự tiến hóa hội tụ. Bằng chứng gần đây đã được trình bày giả thuyết Toxicofera.

Một số loài rắn độc tiêu biểu 
Chỉ số  được sử dụng để so sánh mức độ độc của nọc các loài rắn, với chỉ số càng nhỏ thì rắn càng độc. Có 4 phương pháp đã được sử dụng để đo bao gồm tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp và tiêm phúc mạc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Venomous snakes and outdoor workers Thông tin phòng ngừa và điều trị vết cắn cho người lao động ngoài trời.

Động vật nguy hiểm
Phân bộ Rắn

no:Slanger#Giftslanger
Quy tắc Taylor

Quy tắc Taylor (tiếng Anh: Taylor rule) là quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%.

Quy tắc lần đầu tiên được đưa ra bởi nhà kinh tế học Mỹ John B. Taylor in 1993. 
.

Công thức
Lãi suất danh nghĩa nên gắn với độ sai khác giữa tỷ lệ lạm phát mong muốn và tỷ lệ lạm phát thực tế, cũng như nên gắn với độ sai khác giữa GDP "tiềm năng" và GDP thực tế theo công thức sau:

Trong đó  là lãi suất danh nghĩa ngắn hạn mà ngân hàng trung ương sẽ hướng tới,  là tỷ lệ lạm phát thực tế,  là tỷ lệ lạm phát mà ngân hàng trung ương mong muốn,  là lãi suất thực tế cân bằng,  là logarit của GDP thực tế và  là Logarit của GDP tiềm năng, được xác định bằng xu hướng tuyến tính.

Chú thích

Liên kết ngoài
Resources from John Taylor's web site.
Federal Reserve paper on the Taylor Rule.

Chính sách tiền tệ
Giới thiệu năm 1992
Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ
Kinh tế học tiền tệ
Họ Hến

Họ Hến (Danh pháp khoa học: Corbiculidae) là một họ gồm các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ thuộc bộ Veneroida, có vỏ cứng hình tròn, sống ở vùng nước lợ (cửa sông) và nước ngọt.

Các chi 
 Corbicula Megerle von Mühlfeld, 1811 (phân bố ở miền trung và miền nam châu Phi, Trung Á và Nam Á)
 Geloina (Nam Á và Malaysia)
 Cyrenodonax (Hoa Nam và Việt Nam)
 Cyrenobatissa (miền Bắc Việt Nam)
 Batissa (Malaysia và Indonesia)
 Corbiculina (miền đông Australia)
 Solielletia (Ethiopia)
 Polymesoda Rafinesque, 1820 (duyên hải vùng Vịnh, duyên hải Đại Tây Dương thuộc Nam Mỹ)
 Neocorbicula Fischer, 1887 (duyên hải vùng Vịnh, ven bờ Đại Tây Dương thuộc phía bắc của Nam Mỹ)
 Pseudocyrena (ven bờ Caribe thuộc Trung Mỹ)
 Egetaria (ven bờ Đại Tây Dương thuộc Nam Mỹ)
 Villorita (phía đông của Nam Mỹ)

Đặc điểm sinh học
Hến chỉ nhỉnh hơn đầu ngón tay út, có vỏ hình bầu dục hay tam giác, có khi gần tròn, cân đối, phồng to và dày. Vùng đỉnh vỏ nhô cao. Phần đầu và đuôi gần bằng nhau. Cạnh trước và sau đều tròn, cạnh bụng cong nhiều hơn. Mặt ngoài vỏ nhẵn và bóng, màu vàng xanh hay vàng đen. Mặt trong màu trắng hay xám. Hến sinh sản bằng cách thả ấu trùng đã nở bên trong vỏ. vào các vùng nước quanh nơi sinh sống. Sự thụ tinh xảy ra bên trong vỏ

Ở Việt Nam, màu sắc của hến cũng có khác nhau. Lúc ở rạch vỏ màu sáng, xuống sông có sậm hơn, đến khi lên cồn lại chuyển màu xanh óng ánh như màu thép. Khi vỏ hến chuyển sang hơi vàng đôi chút là lúc này vỏ mỏng mà ruột mập và trắng.

Hến là một thực phẩm chứa nhiều vitamin B12 và sắt, rất tốt cho những người thiếu máu, nó cũng ít chất béo, ít cholesterol và nhiều axit béo omega-3 thích hợp cho người bệnh tim mạch. Thành phần dinh dưỡng trong 100g thịt hến có 12,77g chất đạm, 13,9 mg chất sắt, 0,245 mg chất đồng...

Tại Việt Nam có 4 loài thường gặp là Corbicula baudoni, C.moreletiana, C. bocurti và C. cyreniformis. Hến vốn sinh ra từ rạch, lớn lên một tí là ra sông, khi trưởng thành thì sống ở vùng cồn. Lúc hến sống được bên cồn là rất mập, trắng lại tròn, nên rất ngon. Từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch, nước sông cạn, con hến cũng sinh sôi nảy nở sau một mùa mưa (ở Quảng Nam) Hến có quanh năm, nhưng "rộ mùa" chủ yếu từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch. Tháng 3, mùa nước sông cạn, con hến qua một mùa mưa cũng sinh sôi nảy nở nhiều

Ẩm thực
Hến được tận dụng để chế biến nhiều thứ khác nhau trong đời sống nó được tận dụng hết như ruột hến xào, nấu canh ngon, nước luộc hến ngọt, vỏ hến dùng để nung vôi. Nhiều món ăn liên hệ đến hến như Cơm hến, Cháo hến, Gỏi cuốn hến... Nổi tiếng nhất là món Cơm hến của Huế. Canh chua dịu, ngọt và thơm vị hến, rau răm. Đây là một món ăn khá hấp dẫn trong những ngày hè. Tuy nhiên, khuẩn tả E.coli vốn là những vi khuẩn thường trực trong nguồn nước tự nhiên (ngọt, mặn, lợ), đặc biệt là những nguồn nước kém vệ sinh và tất cả những sinh vật sống dưới nước nghêu, sò, ốc, hến, cá... đều có thể bị nhiễm hai loại khuẩn này.

Chú thích

 Tác hại khôn lường ít ai biết của trai, hến
 Hến Giàng 

Nhuyễn thể
C
Họ động vật thân mềm hai mảnh vỏ
Sơ khai Lớp Chân rìu
John B. Taylor

John Brian Taylor (sinh ngày 8 tháng 12 năm 1946) là một giáo sư (Mary và Robert Raymond) về kinh tế học tại Đại học Stanford, Hoa Kỳ, và là the George P. Shultz Senior Fellow về kinh tế học tại Viện Hoover của Đại học Standford.
Sinh ra ở Yonkers, New York, ông  tốt nghiệp cử nhân Đại học Princeton năm 1968 và tiến sĩ từ Stanford năm 1973, cả hai đều là bằng kinh tế học. Ông giảng dạy tại Đại học Columbia từ năm 1973–1980 và Trường Kinh tế Woodrow Wilson và Khoa kinh tế của Đại học Princeton từ năm 1980–1984 trước khi trở lại Stanford. Ông đã nhận được nhiều giải thưởng về giảng dạy và ông đã giảng dạy kinh tế học nhập môn của Standford cũng như nhiều khóa tiến sĩ kinh tế học tiền tệ. Ông là người đưa ra quy tắc Taylor năm 1993. 
., quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%.

Tham khảo

Nhà kinh tế học Hoa Kỳ
Sinh năm 1946
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Cố vấn Hội đồng Tư vấn Kinh tế Hoa Kỳ
Yonkers, New York

Yonkers là một thành phố ở quận Westchester, tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Đây là thành phố lớn thứ tư ở tiểu bang New York (sau Thành phố New York, Buffalo và Rochester), và là thành phố đông dân nhất ở quận Westchester, với dân số 195.976 người theo điều tra dân số năm 2010. Yonkers giáp ranh với Thành phố New York (quận The Bronx) và có cự ly 3 km về phía bắc của Manhattan.
Thành phố có nhiều địa điểm thu hút: Bảo tàng sông Hudson, Nhà Sherwood, Science Barge, Cross County Shopping Center, và Yonkers Raceway.

Tham khảo 

Quận Westchester, New York
Yonkers, New York
Thành phố của New York (tiểu bang)
Khởi đầu năm 1646 ở Bắc Mỹ
Đại học Liverpool

Đại học Liverpool là một trường đại học giảng dạy và nghiên cứu tọa lạc ở thành phố Liverpool, Anh. Đó là một thành viên của Nhóm Russell của các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu lớn và Nhóm N8 cho sự hợp tác nghiên cứu. Được thành lập vào năm 1881 (là một universit college) cũng là một trong sáu trường đại học dân sự "gạch đỏ" ban đầu. Trường này có tám người đoạt Giải Nobel và cung cấp hơn 230 khóa học văn bằng đầu tiên trên 103 môn học. Nó có doanh thu hàng năm 340 triệu bảng Anh, bao gồm 123 triệu bảng Anh cho nghiên cứu.
Trường đại học này được thành lập vào năm 1881 với tên Đại học Liverpool, tiếp nhận các sinh viên đầu tiên của nó vào năm 1882. Năm 1884, nó trở thành một phần của trường Đại học liên bang Victoria. Năm 1894 Oliver Lodge, một giáo sư tại trường Đại học, thực hiện truyền tải radio công cộng đầu tiên trên thế giới và hai năm sau đó đã thực hiện tia X phẫu thuật đầu tiên tại Vương quốc Anh. Báo Đại học Liverpool được thành lập vào năm 1899, là tờ báo đại học cổ thứ ba ở Anh. Học sinh trong giai đoạn này đã được trao bằng bên ngoài trường Đại học London.

Sau khi Hiến chương Hoàng gia và Đạo luật của Quốc hội năm 1903, nó đã trở thành một trường đại học độc lập với quyền trao văn bằng riêng của mình gọi là trường Đại học Liverpool. Những năm tiếp theo phát triển tại trường đại học, bao gồm phát hiện của Sir Charles Sherrington về các khớp thần kinh và giáo sư William Blair-Bell làm việc hóa trị trong điều trị ung thư. Trong những năm 1930 đến năm 1940 giáo sư Sir James Chadwick và Sir Joseph Rotblat, đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của quả bom nguyên tử. Từ năm 1943 - 1966, Giáo sư vi trùng là Allan Downie đã tham gia vào sự diệt trừ bệnh đậu mùa.

Năm 1994, các trường đại học là thành viên sáng lập của Nhóm Russell, một sự hợp tác của hai mươi hàng đầu các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu, cũng như một thành viên sáng lập của Tập đoàn năm 2004 N8. Trong các nhà vật lý thế kỷ 21, các kỹ sư và kỹ thuật viên từ các trường Đại học Liverpool đã tham gia trong xây dựng Large Hadron Collider tại CERN, làm việc trên hai trong bốn máy dò trong LHC.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 University of Liverpool 
 University of Liverpool in London 
 Liverpool Guild of Students'

Đại học Liverpool
Nhóm Russell
Khởi đầu năm 1903 ở Anh
Universities UK
Salavan (thị xã)

Thành phố Salavan (tiếng Lào: ສາລະວັນ, phát âm: [sǎː.lā.wán]) là thủ phủ của tỉnh Salavan ở miền nam Lào. Cách Pakse 125 km đường bộ trên một con đường một phần hoàn thiện, nó nằm trong một trong những vùng cô lập và nghèo nhất của Lào.

Địa lý 
Salavan nằm ở khu vực miền Nam của nước Lào, trong một vùng nhiều rừng. Hàng chục làng dân tộc thiểu số của các bộ lạc khác nhau như người Hmông nằm xung quanh khu vực của thành phố.

Văn hóa 
Văn hóa của Salavan có sự ảnh hưởng từ người Lào Lùm, người Lào ở vùng đất thấp hình thành nên phần lớn dân số của thành phố và quốc gia này, cũng như của những dân tộc miền núi và nền văn hóa thuộc địa cũ của Pháp. Salavan đang bắt đầu trở thành một điểm đến phổ biến cho Tây ba lô du lịch ở Đông Dương và có một cảm giác như một "thị trấn biên giới" vì hiếm có các khu định cư bên ngoài thành phố. Salavan được biết đến với phiên bản riêng của nó của điệu nhảy Lào, nay đã lan rộng khắp quốc gia. Ngôn ngữ Lào là ngôn ngữ phổ biến nhất trong thành phố, mặc dù một số người Hmông nói tiếng Hmông. Tiếng Pháp cũng được nói như một tiếng thiểu số, một di sản của chế độ thực dân Pháp.

Tham khảo

Khu dân cư ở Salavan
Wake Up Call (bài hát của Maroon 5)

"Wake Up Call" là bài hát của nhóm nhạc Maroon 5 từ album phòng thu thứ hai của họ It Won't Be Soon Before Long. Nó đã được phát hành làm đĩa đơn thứ hai cho album ngày 7 tháng 8 năm 2007 tại Mỹ.

Danh sách bài hát

Video âm nhạc

Xếp hạng

Xếp hạng cuối năm

Phiên bản remix

Mark Ronson thu một bản remix của "Wake Up Call", và phiên bản này đã được phát hành ngày 13 tháng 11 năm 2007 trên iTunes. Phiên bản này có sự góp giọng của Mary J. Blige.

Bài hát cũng có mặt trong International Tour edition của album It Won't Be Soon Before Long.

Danh sách bài hát

Liên kết ngoài

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2007
Bài hát của Maroon 5
Video âm nhạc do Jonas Åkerlund đạo diễn
Bài hát năm 2007
Bài hát do Mark Ronson sản xuất
Bài hát về sự phản bội
Bài hát do Mike Elizondo sản xuất
Bài hát do Adam Levine sáng tác
Đức Trạch

Đức Trạch là một xã cũ thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Lịch sử 
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1680/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Trị năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hải Phú (huyện Bố Trạch), xã Sơn Lộc, xã Đức Trạch, xã Đồng Trạch thành xã mới có tên gọi là xã Đông Trạch.

Địa lý 
Xã Đức Trạch cách thị trấn Hoàn Lão khoảng 4 km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Hải Phú
Phía tây giáp xã Đồng Trạch
Phía nam giáp xã Trung Trạch
Phía đông giáp Biển Đông.

Xã Đức Trạch có diện tích 2,50 km², dân số năm 2019 là 7.684 người, mật độ dân số đạt 3.074 người/km².

Hành chính 
Xã Đức Trạch được chia thành 7 thôn: Thượng Đức, Đông Đức, Trung Đức, Nam Đức, Nam Trung, Đức Trung, Bầu Bàng.

Kinh tế 
Xã Đức Trạch có hơn 85% dân số làm nghề đi biển với hai nghề chủ yếu là câu mực khơi và mành chụp, còn lại làm nghề nước mắm, buôn bán nhỏ. Hiện nay toàn xã có đội tàu đánh bắt xa bờ là hơn 265 chiếc, với công suất máy từ 90-320CV, hoạt động chủ yếu ở các vùng biển từ Quảng Ninh đến Đà Nẵng.

Văn hóa - du lịch 
Xã Đức Trạch có chùa Quan Âm Tự được xây dựng từ năm 1843 đã được UBND tỉnh công nhận là Di tích kiến trúc - nghệ thuật - tôn giáo.

Bên cạnh đó, còn có bãi tắm ông Nga là một bãi tắm đẹp với bãi cát dài thoai thoải.

Giao thông 
Xã Đức Trạch nằm cách Quốc lộ 1 1 km về phía đông nên rất thuận lợi trong việc giao lưu, trao đổi bên ngoài. Hiện nay đường giao thông liên xã đã được bê tông hóa hoàn toàn, thêm vào đó, con đường An ninh quốc phòng chạy song song với đường liên xã đang dần được hoàn thành là điều kiện tốt góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế của xã.

Chú thích

Tham khảo
Sò điệp

Sò điệp (danh pháp hai phần: Mimachlamys nobilis) là loài động vật nhuyễn thể thuộc lớp hai mảnh vỏ, họ Pectinidae sống ở vùng nước mặn. Sò điệp còn có tên gọi là Điệp quạt hay sò quạt do ngoại hình bên ngoài của chúng gần giống cái quạt.

Đặc điểm sinh học

Sò điệp sống ở biển có độ sâu khoảng 10 mét. Chúng sống ở dưới đáy biển hoặc trong các rạn đá. Chúng thường sống hợp lại thành những vùng, những vùng này thường có ở dòng hải lưu chậm.

Sò điệp có quan hệ họ hàng với sò lông, sò trai.. nhưng hình dạng thì có khác nhau. Vỏ có dạng hình rẻ quạt, bên trong gồm hai vành dài bao tròn quanh cồi sò (hay còn gọi là thịt sò). Cồi sò là phần ngon và quý nhất của sò điệp. Cồi sò có vị ngọt, tính mát, không độc.

Ở một số nơi, sò điệp nước mặn còn được gọi là sò điệp khổng lồ hoặc có tên là vua sò điệp. Loại sò này thường có mặt tại vùng biển phía Đông của Bắc Đại Tây Dương, từ vịnh St.Lawrence đến Bắc Maine. Sò điệp nước mặn có hai mảnh vỏ hình tròn, đường kính gần bằng nhau, dính cùng với một khớp nối thẳng, nhỏ và cơ khép. Nắp sò dưới màu trắng hoặc màu kem, nắp trên thường màu đỏ. Bên trong lớp vỏ là thịt (cơ kép).

Thực phẩm
Sò điệp là một loại hải sản quen thuộc với phần cùi thịt trắng ngà thơm ngon mà không dai, thích hợp cho cả xào lẫn rang và là một trong những loại nguyên liệu thực phẩm để chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như: Sò điệp rang muối tiêu, sò điệp nướng mỡ hành, sò điệp hấp cuộn miến...

Món sò quạt là một món ăn đặc sản ở các vùng biển như: Phan Thiết, Phú Quốc. Sò quạt đúng như tên gọi của nó vỏ có hình quạt, trông rất đẹp. Thịt sò quạt trắng ngà và không dai. Sò quạt rất dễ chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như: Sò quạt nướng mỡ hành, sò quạt nướng phô mai, gỏi sò quạt

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1852
Động vật thân mềm ăn được