Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Phạm Đức Lĩnh

Phạm Đức Lĩnh (1952-) là một tướng lĩnh Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Nguyên quán ông tại xã Gia Lạc, huyện Gia Viễn (nay là xã Gia Phong), tỉnh Ninh Bình. Từ 2006 đến 2012, ông làm Cục trưởng cục Cảnh sát biển Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài
Các Tướng lĩnh LLVT là người quê gốc Ninh Bình 
Bên lề đại hội Đảng

Người Ninh Bình
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Nhân vật còn sống
Trần Quang Khuê

Trần Quang Khuê (sinh năm 1950) là một tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng. Ông nguyên là Phó Tổng Tham mưu trưởng (2008 - 2012), Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.

Thân thế sự nghiệp 
 Ông sinh ngày 21 tháng 2 năm 1950, quê quán tại xã Gia Vượng, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.
 Năm 1995, bổ nhiệm giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
 Năm 2000, thôi giữ chức Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân về làm Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
 Năm 2008, đang là Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt nam, đồng thời thăng quân hàm từ Chuẩn Đô đốc Hải quân lên Trung tướng Lục quân.
 Năm 2012, nghỉ hưu
 Chuẩn Đô đốc (2000), Trung tướng (2008)

Lịch sử thụ phong quân hàm

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Các Tướng lĩnh LLVT là người quê gốc Ninh Bình 
Tiểu sử đại biểu quốc hội Trần Quang Khuê

Người Ninh Bình
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 2000
Bửu Long (định hướng)

Bửu Long có thể chỉ đến:

 Núi Bửu Long tại tỉnh Đồng Nai
 Khu du lịch Bửu Long nằm trên địa bàn phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai

 Địa danh cũ
 Phường Bửu Long (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai); nay là một phần phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai
Chiếc lông Chim Ưng Finist

Chiếc lông Chim Ưng Finist (tiếng Nga: 『Финнст - Ясный сокол』, Finist - Chim Ưng thông thái) là một câu chuyện cổ tích do nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Aleksandr Afanasyev thu thập và in trong tập sách Những câu chuyện cổ tích Nga.

Nội dung

Nhân vật 
 Chim Ưng Finist
 Ba chị em Baba-Yaga
 Hoàng hậu

Xem thêm

Chú thích

 Finist - Chim Ưng thông thái 

Những câu chuyện cổ tích Nga
Truyện cổ tích Nga
Thuật phù thủy trong truyện cổ tích
Tell Me Goodbye

Tell Me Goodbye là đĩa đơn tiếng Nhật thứ tư của nhóm nhạc nam Hàn Quốc Big Bang và là đĩa đơn thứ hai từ album Big Bang 2. Đĩa đơn được phát hành bởi hai hãng ghi âm YG Entertainment và Universal Music Japan vào ngày 9 tháng 6 năm. Bản tiếng Hàn của bài hát tiếng Nhật còn lại trong đĩa đơn, "Hands Up" góp mặt trong EP tiếng Hàn thứ tư của Big Bang mang tên Tonight. Video âm nhạc của "Tell Me Goodbye" trong vòng 1 tuần sau khi ra mắt (từ ngày 16 tháng 5 năm 2010) trên kênh YouTube của YG Entertainment đã vượt ngưỡng 1 triệu lượt xem.

Danh sách bài hát

Xếp hạng

Doanh thu và chứng nhận

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ
YG Entertainment
Trang chủ Big Bang ở Nhật

Đĩa đơn năm 2010
Bài hát của Big Bang (ban nhạc Hàn Quốc)
Đĩa đơn của YG Entertainment
Bài hát tiếng Nhật
Đĩa đơn được chứng nhận đĩa vàng của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản
Bài hát năm 2010
Bài hát J-pop
Mường Xén

Mường Xén là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Mường Xén, xã Tà Cạ và xã Tây Sơn của huyện Kỳ Sơn trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

Địa lý 
Xã Mường Xén có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Hữu Kiệm;
 Phía Nam giáp xã Na Ngoi và xã Mường Típ;
 Phía Tây giáp xã Mường Típ;
 Phía Bắc giáp nước CHDCND Lào và xã Nậm Cắn.

Xã Mường Xén có diện tích tự nhiên 182,49 km².

Hành chính và tên gọi 
Xã Mường Xén được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Mường Xén, xã Tà Cạ và xã Tây Sơn thuộc huyện Kỳ Sơn trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Mường Xén.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Mường Cạ.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 182,49 km², quy mô dân số: 10.396 người.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường biên giới Việt Nam – Lào
Vân Đài nhị thập bát tướng

Vân Đài nhị thập bát tướng (chữ Hán: 云台二十八将) là 28 viên đại tướng đã phò tá đắc lực Hán Quang Vũ đế trong quá trình kiến lập nhà Đông Hán.

Ghi nhớ công thần
Năm 60, Hán Minh Đế Lưu Trang nhớ đến những công thần túc tướng đã theo vua cha (Hán Quang Vũ đế) trung hưng giang sơn nhà Hán, tại gác Vân Đài của Nam Cung, Lạc Dương, cho người vẽ tranh của 28 công thần, sử cũ gọi là Vân Đài nhị thập bát tướng.

Thứ tự của họ theo Tư trị thông giám như sau:

Ngoài ra trên Vân Đài còn có tranh vẽ của 4 công thần khác là Vương Thường, Lý Thông, Đậu Dung, Trác Mậu.

Một số công thần là thân thích có quan hệ gần gũi với hoàng thất đều không được liệt vào như Lai Hấp (anh họ của Quang Vũ đế), Mã Viện (cha vợ của Minh đế).

Phê bình
Sử gia Nghiêm Canh Vọng chỉ ra Tư trị thông giám đã nhầm lẫn về thứ tự.

Tiết Quý Xuyên từ rất sớm đã chỉ ra rằng: bản cũ của Hán thư chia làm 2 tầng. Tầng thượng có thứ tự như sau: 1. Đặng Vũ, 2. Ngô Hán, 3. Giả Phục, 4. Cảnh Yểm, 5. Khấu Tuân, 6. Sầm Bành, 7. Phùng Dị, 8. Chu Hữu, 9. Sái Tuân, 10. Cảnh Đan, 11. Cái Diên, 12. Diêu Kỳ, 13. Cảnh Thuần, 14. Mã Vũ. Tầng hạ có thứ tự như sau: 1. Mã Thành, 2. Vương Lương, 3. Trần Tuấn, 4. Đỗ Mậu, 5. Phó Tuấn, 6. Kiên Đàm, 7. Vương Bá, 8. Nhiệm Quang, 9. Lý Trung, 10. Vạn Tu, 11. Phi Đồng, 12. Lưu Thực, 13. Tang Cung, 14. Lưu Long.

Chú thích

Tham khảo
 Hậu Hán thư
 Tư trị thông giám

Nhân vật quân sự nhà Hán
Lưu Long (tướng)

Lưu Long (, ? – 57), tên tự Nguyên Bá (元伯), người Nam Dương, tướng lĩnh, hoàng thân, khai quốc công thần nhà Đông Hán, một trong Vân Đài nhị thập bát tướng.

Ông được biết đến trong lịch sử Việt Nam với vai trò là phó tướng cùng Phục Ba tướng quân Mã Viện đánh bại Hai Bà Trưng.

Cuộc đời

Đi theo Lưu Tú
Lưu Long có họ hàng với An Chúng hầu Lưu Đan (劉丹), con trai của Trường Sa Định vương Lưu Phát (刘发). Năm 6, cha Lưu Long là Lưu Lễ (劉礼) cùng Lưu Sùng (劉崇) từng khởi binh chống Vương Mãng, sự việc bị tiết lộ, liên lụy đến cả nhà. Lưu Long chưa đến 7 tuổi, nên được tha chết.

Lưu Long du học ở Trường An từ khi còn bé, khi trưởng thành được Canh Thủy đế Lưu Huyền bái làm Kỵ đô úy. Lưu Long an trí vợ con ở Lạc Dương. Theo Hậu Hán Thư của Phạm Diệp thì Lưu Long du học ở Trường An sau khi cha mất, trong khoảng 30 năm, được làm Kỵ đô úy năm 24, quả là mâu thuẫn

Nghe tin Lưu Tú đang ở Hà Nội, Lưu Long đuổi theo đến Xạ Khuyển thì bắt kịp, được Lưu Tú bái làm Kỵ đô úy. Lưu Tú ở Hà Bắc dựng riêng một ngọn cờ, đối lập với chính quyền Canh Thủy. Lưu Long theo Phùng Dị đến Lạc Dương đánh trả quân đội của Canh Thủy, vợ con Lưu Long bị tướng giữ thành là Lý Dật (em họ Lý Thông) giết hại.

Năm 26, Lưu Long được phong làm Kháng Phụ hầu (亢父侯).

Công thần Đông Hán
Tháng 8 năm 28, Lưu Long được bái làm Tru Lỗ tướng quân (誅虜将軍), theo Mã Thành tiến đánh Lý Hiến đã xưng đế ở Hoài Nam. Tháng 9, quân Hán vây Lý Hiến ở huyện Thư (nay là phía nam Lư Giang, An Huy). Tháng giêng năm 30, thành Thư bị hạ, Lý Hiến bỏ trốn, bị bộ hạ sát hại. Sau đó, Lưu Long được phái đến Vũ Đương (nay thuộc thành phố Thập Yển) thuộc Kinh Châu, đóng quân làm ruộng.

Năm 35, Lưu Long làm Thái thú Nam quận, được hơn năm, triều đình giao lại ấn thụ tướng quân. Năm 37, được tăng thực ấp, phong làm Cảnh Lăng hầu (竟陵侯).

Bấy giờ, người ta khai khẩn ruộng vườn đều không báo lên con số thật. Việc đăng ký hộ khẩu cũng đắp đổi cho nhau mà che giấu. Năm 39, Hán Quang Vũ đế hạ chiếu kiểm tra ruộng đất, sau 6 tháng thi hành, phát hiện có nhiều sai trái, nên hạ lệnh nghiêm trị những quan lại đo ruộng không đúng. Kết quả là Lưu Long bị hạ ngục, đồng bọn bị tội chết đến vài mươi người. Quang Vũ đế niệm tình Long là công thần, chỉ phế làm thứ dân.

Đàn áp khởi nghĩa
Theo Hậu Hán thư, phần liệt truyện: năm 40, Lưu Long được phong làm Phù Nhạc hương hầu (扶乐乡侯), làm Trung lang tướng theo Phục ba tướng quân Mã Viện đàn áp Hai Bà Trưng ở Giao Chỉ. Lưu Long đánh bại nghĩa quân ở Cấm Khê  (hoặc Kim Khê) thuộc huyện Mê Linh. Long chém được hơn ngàn thủ cấp, thu hàng 2 vạn người. Sau khi thành công trở về, Long được phong Trường Bình hầu.

Khi Đại tư mã Ngô Hán qua đời, Lưu Long được làm Phiêu kỵ tướng quân (驃騎将軍), giữ chức Đại tư mã. Long giữ chức 8 năm, triều đình giao lại ấn thụ tướng quân, bãi miễn chức vụ, ban cho bò sữa, 10 hộc rượu nếp, cho làm Liệt hầu, chỉ khi được triệu mới vào triều.

Năm 54, Lưu Long được phong Thận hầu (慎侯). Năm 57, Lưu Long chết, thụy hiệu là Tĩnh hầu (靖侯). Con là Lưu An kế tự.

Tham khảo
 Hậu Hán thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Vân Đài nhị thập bát tướng
Năm sinh thiếu
Mất năm 57
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Trát (văn bản)

Trát hay còn gọi là giấy truyền lệnh là một hình thức văn bản của cơ quan nhà nước (cơ quan hành chính hay cơ quan Tư pháp) có thẩm quyền truyền đạt mệnh lệnh, yêu cầu hay triệu tập một cách chính thức đến các đối tượng (người dân hay cấp dưới) được tống đạt để thực hiện một nhiệm vụ, bổn phận hay công việc nào đó. Hình thức trát của cơ quan hành chính hiện nay không thông dụng. Hình thức trát chủ yếu được sử dụng hiện nay là Trát hầu tòa hay Trát lệnh (một loại Trát được gửi đến các đương sự hay người có liên quan để triệu tập họ tham gia vào một vụ việc hay vụ án tại Tòa) được áp dụng tại các nước theo hình thức Thông luật hay loại trát của tòa án để ra lệnh bắt giữ cá nhân nào đó.

Ở Anh, về mặt thủ tục, bản thân Thông luật được xây dựng trên thủ tục tố tụng khá phức tạp, đặc biệt trong mối quan hệ với hệ thống trát. Trát được sử dụng như một loại giấy thông hành do vua cấp để bên nguyên có thể bước qua cửa Tòa án Hoàng gia, tiếp cận với công lý nhằm giải quyết những oan khuất của mình. Mỗi loại khiếu kiện sẽ có một loại trát tương ứng, vì vậy, tùy thuộc vào bản chất của việc khiếu kiện mà bên nguyên cần giành được loại trát phù hợp mới hi vọng đơn khiếu kiện của mình được Tòa án Hoàng gia thụ lý và giải quyết. Bước sang thế kỉ XV, thủ tục tố tụng ngày càng bị chi phối mạnh bởi hệ thống trát, do đó, thủ tục tố tụng thường được coi trọng hơn cả quyền lợi đang bị tranh chấp trong vụ kiện. Nếu đơn khiếu kiện không rơi vào một trong những vụ việc đã có trát lưu hành, bên nguyên sẽ mất quyền khởi kiện, hoặc nếu bên nguyên giành được trát nhưng trát đó không phù hợp với bản chất của vụ kiện, bên nguyên cũng bị tòa bác đơn.

Tham khảo 
Maitland F. W. The Forms of Action at Common Law. Cambridge University Press 1962.
Baker, J. H. An Introduction to English Legal History. Butterworths 1990. ISBN 0-406-53101-3
Milsom, S. F. C. Historical Foundations of the Common Law (second edition). Butterworths 1981. ISBN 0-406-62503-4

Chú thích 

Thuật ngữ pháp lý
Luật pháp
Lệnh hầu tòa
Hang dơi Kilim

Hang dơi Kilim nằm ở Langkawi, Kedah, Malaysia là một phần của công viên địa chất. Các hang động nằm ở chân đồi của rừng ngập mặn Kilim bao quanh lối vào và đối diện với sông Kilim. Hang dơi này nằm ở phía đông bắc của đảo Langkawi, khoảng 10 phút lái xe từ thị trấn Kuah. Bên trong hang có dơi sinh sống, chúng treo mình vào trên vách đá hang.

Hoạt động du lịch 
Hang dơi này là một địa điểm du lịch. Khách tham quan có thể đi đến các hang động bằng thuyền từ cầu cảng Tanjung Rhu Mendut hoặc thông qua một cây cầu mới được xây dựng tại cầu cảng Sungai Kilim. Để thuận tiện cho khách du lịch, chính quyền bang Kedah đã xây dựng nhiều cây cầu đá trong hang động. Trong các khu rừng ngập mặn cũng là một cây cầu bắc qua 1000 mét và được trang bị đèn chiếu sáng vào ban đêm.

Bên trong hang có nhiều nhũ đá và măng đá đá vôi với hình dạng khác nhau, kích thước. Trong hang không trang trí đèn, hướng dẫn viên sẽ cung cấp cho khách tham quan một đèn pin khi vào trong hang động. Chiều dài của hang động là khoảng 100 mét. Người ta xây một thang bộ để lên đến đỉnh đồi.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hang động Malaysia
Cửa van

Trong kỹ thuật, cửa van là một thiết bị có cơ cấu có thể xoay hoặc trượt, thiết bị này có hèm khe, bản lề hoặc một trục xoay ngang hoặc dọc và được đặt tại một đầu của một đường ống, một cống hoặc kênh để kiểm soát dòng chảy của nước hoặc chất lỏng có từ một bên này sang bên khác. Trong ngành thủy lợi, cửa van thường được đặt tại cửa kênh, cửa cống, cửa đập để chặn hoặc điều tiết dòng nước.

Lịch sử

Trong ngành thủy lợi

Cửa van là một bộ phận rất quan trọng trong công trình thủy lợi. Cửa van được lắp đặt vào các khoang của công trình thủy công ở công trình thủy lợi thủy điện. Cửa van cũng có thể đặt ở trên mặt, ở dưới sâu. Nhiệm vụ của cửa van là đóng để giữ nước và mở để tháo nước theo yêu cầu đặt ra cho công trình: lấy nước tưới, cấp nước phát điện, thoát lũ, gạn triều, tiêu úng, điều tiết mực nước, lấy nước mặn nuôi trồng thủy sản...

Hiệu quả của công trình thủy lợi, thủy điện được đảm bảo như thiết kế đặt ra khi cửa van được vận hành đạt độ tin cậy như quy trình vận hành đã đề ra.

Nếu việc vận hành cửa van có sự cố thì dẫn đến không những tổn hại lớn cho công trình thủy lợi, thủy điện mà còn gây tác hại cho sản xuất đời sống của vùng hạ du. Một số vụ vỡ đập gây thiệt hại lớn ở Ấn Độ, ở Mỹ là do kẹt cửa van ở tràn xả lũ.

Cấu tạo chung của cửa van
 Phần chuyển động gồm bản mặt, các dầm phụ, các dầm chính, các bánh xe lăn, gioăng chống thấm, phần thiết bị nâng gắn với cửa van.
 Phần cố định gồm các kết cấu tựa đặt ở trụ pin, ở đập tràn, kết cấu chống thấm và phần thiết bị nâng gắn với công trình. Việc vận hành cửa van có thể nhờ vào máy nâng cơ, điện, xi lanh thủy lực hoặc hoàn toàn lợi dụng sức nước - thường đợc gọi là cửa van tự động thủy lực, hoặc vừa lợi dụng sức nước vừa có hỗ trợ của cơ điện thì được gọi là cửa van bán tự động thủy lực. Ngày nay ở một số công trình việc vận hành cửa van ở một số nước đã được tự động hóa điện tử, điều khiển từ xa rất hiện đại.

Các loại cửa van
 Cửa van cung
 Cửa van phẳng
 Cửa van trụ

Trong các ngành kỹ thuật khác

Tham khảo

Liên kết ngoài
Soar Valley Sluice Gates 
Salt/Fresh water separating Sluice Complex (Part of DeltaWorks)
Trang Web hội đập lớn Việt Nam (thủy lợi & thủy điện) 

Công nghệ
Thủy lợi
Sơ khai công nghệ
Kỹ thuật thủy lợi
Vườn quốc gia Yalgorup

Vườn quốc gia Yalgorup là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc, 105 km phía nam của Perth, và trực tiếp về phía nam Mandurah. Vườn quốc gia nằm ở rìa phía tây của đồng bằng ven biển Swan và chứa một chuỗi các 10 hồ.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Vườn quốc gia Waychinicup

Vườn quốc gia Waychinicup nằm ở Tây Úc, cách Perth  về phía đông nam và cách Albany  phía đông. Nơi này tiếp giáp Nam Đại Dương về phía nam, Khu bảo tồn thiên nhiên Núi Manypeaks về phía đông và đất nông nghiệp ở phía bắc. Đường bờ biển của nó chạy giữa Bãi biển Normans và Bãi biển Cheynes, gần Vịnh Bremer. Khu bảo tồn Thiên nhiên Đảo Hói nằm ngoài khơi gần đó. Nơi này có rất nhiều loại cảnh quan, từ bờ biển gồ ghề đến các đỉnh đồi rải đá cuội. Những thung lũng sâu đầy cây cối có những dòng nước ngọt chảy qua, với những tảng đá phủ đầy rêu. Các tiện nghi được cung cấp bao gồm khu cắm trại và nhà vệ sinh trong bụi rậm gần đầu vào của Sông Waychinicup.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1990 ở Úc
Anh Sơn (xã)

Anh Sơn là xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Anh Sơn có vị trí địa lý:

 Phía Đông giáp xã Anh Sơn Đông và xã Yên Xuân;
 Phía Nam giáp xã Vĩnh Tường, xã Hạnh Lâm và nước CHDCND Lào;
 Phía Tây giáp xã Thành Bình Thọ và xã Vĩnh Tường;
 Phía Bắc giáp xã Nghĩa Hành và xã Anh Sơn Đông.

Xã Anh Sơn có diện tích tự nhiên 196,65 km².

Hành chính

Lịch sử
Thị trấn Anh Sơn được thành lập tại Quyết định số 22/QĐ-HĐBT ngày 01/3/1988 của Hội đồng bộ trưởng.

Ngày 1 tháng 12 năm 2024, Thành lập thị trấn Kim Nhan trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên là 5,30 km2, quy mô dân số là 3.660 người của xã Thạch Sơn và toàn bộ diện tích tự nhiên là 2,62 km2, quy mô dân số là 6.248 người của thị trấn Anh Sơn. Sau khi thành lập, thị trấn Kim Nhan có diện tích tự nhiên là 7,92 km2 và quy mô dân số là 9.908 người.

Thị trấn Kim Nhan giáp các xã Đức Sơn, Hội Sơn, Phúc Sơn và Vĩnh Sơn; 

Xã Anh Sơn được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Kim Nhan, xã Đức Sơn và xã Phúc Sơn thuộc huyện Anh Sơn trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Anh Sơn.

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường biên giới Việt Nam – Lào
Melisa Aslı Pamuk

Melissa Aslı Pamuk (sinh năm 1991) là một hoa hậu đến từ Thổ Nhĩ Kỳ. Cô đoạt danh hiệu Hoa hậu Hoàn vũ Thổ Nhĩ Kỳ 2011.

Hoa hậu Hoàn vũ Thổ Nhĩ Kỳ 2011
Melissa Pamuk trở thành một trong 20 thí sinh lọt vào bán kết của cuộc thi Hoa hậu Thổ Nhĩ Kỳ 2011. Cô tiếp tục lọt vào top 5 người đẹp nhất và đoạt ngôi Hoa hậu Hoàn vũ Thổ Nhĩ Kỳ 2011. Cô cũng được Best Model of Turkey bình chọn vào top 10 người đẹp nhất năm 2009.

Tham khảo

Sinh năm 1991
Người chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Thổ Nhĩ Kỳ
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên Thổ Nhĩ Kỳ
Nữ diễn viên Hà Lan
Người Istanbul
Băng hà Đệ Tứ

Băng hà Đệ Tứ và sự ảnh hưởng của nó đến tự nhiên trên Trái Đất:

Diễn ra từ giữa Thế Pleistocen đến cuối Thế Pleistocen.

Khí hậu đặc trưng bởi các thời kì băng hà xảy ra thường xuyên. Trong đó các sông băng lục địa kéo dài tới 4000 km do ở Bắc Mĩ và ở châu Âu nhiệt độ là âm 60 độ, ở châu Á nhiệt độ là âm 50 độ.

Ước tính thời kì này 30% bề mặt Trái Đất bị băng che phủ.

Ngoài ra khu vực băng giá vĩnh cửu  kéo dài từ dải băng hiện nay xuống phía nam vài trăm km

Tham khảo

Kỷ băng hà
Thế Pleistocen
Sự kiện kỷ Đệ Tứ
Phó vương quốc Río de la Plata

Phó vương quốc Río de la Plata (tiếng Tây Ban Nha:Virreinato del Río de la Plata) là đơn vị hành chánh phó vương quốc thành lập sau chót và có thời gian tồn tại ngắn nhất của Đế quốc Tây Ban Nha ở Châu Mỹ. Nguyên thủy khi đặt nền cai trị ở Tân Thế giới, triều đình Madrid lập Phó vương quốc Nueva España ở Trung Mỹ (1521, thủ phủ là Thành phố México); sau đặt thêm Phó vương quốc Perú (1542, thủ phủ là Lima), Phó vương quốc Nueva Granada (1717, lỵ sở ở Bogotá), và cuối cùng là Phó vương quốc Río de la Plata.

Xứ này được thành lập năm 1776 tách phần đất nam phần của Phó vương quốc Peru, chủ yếu là lưu vực Río de la Plata, tương ứng với lãnh thổ ngày nay của các nước Argentina, Bolivia, Paraguay và Uruguay. Buenos Aires bên hữu ngạn sông Río de la Plata được chọn làm thủ phủ để giữ phần biên cương; bên tả ngạn lúc bấy giờ có đồn lũy của quân Bồ Đào Nha xứ Brasil. Việc lập hành dinh ở Buenos Aires cũng thúc đẩy thương mại thêm phát triển cùng củng cố chủ quyền của triều đình Madrid ở miền cực nam đang bị Anh Quốc và Bồ Đào Nha dòm ngó. Khi phong trào độc lập nở rộ chống Madrid vào đầu thế kỷ 19, quân triều đình không sao dẹp được, rút cuộc thể chế thuộc địa bị giải thể năm 1824.

Danh sách Phó vương 
 Pedro Antonio de Cevallos: 1776 - 1778
 Juan José de Salcedo: 1778 - 1784
 Nicolás del Campo: 1784 - 1789
 Nicolás de Arredondo: 1789 - 1795
 Pedro de Melo: 1795 - 1797
 Antonio Olaguer Feliú: 1797 - 1799
 Gabriel de Avilés: 1799 - 1801
 Joaquín del Rozas: 1801 - 1804
 Rafael de Sobremonte: 1804 - 1807
 Santiago de Liniers: 1807 - 1809
 Baltasar de Cisneros: 1809 - 1810, bị nhân dân lật đổ để lập "Cộng hòa thứ nhất": Saavedra - Matheu: 1810 - 1811
 Francisco Javier de Elío: 1811 - 1812

Chú thích

Thư mục
 
Lynch, John. Spanish Colonial Administration, 1782-1810: The Intendant System in the Viceroyalty of the Río de la Plata. London, University of London, Athlone Press, 1958.

Tham khảo

Cựu quốc gia quân chủ Nam Mỹ
Cựu quốc gia Nam Mỹ
Lịch sử Nam Mỹ

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha
Phó vương quốc của Đế quốc Tây Ban Nha
Río de la Plata
Phó vương quốc Peru
Bolivia thuộc địa
Argentina thuộc địa
Paraguay thuộc địa
Thực dân Tây Ban Nha tại châu Mỹ
Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Cựu thuộc địa ở Nam Mỹ
Uruguay thuộc địa
Hang Hwanseon

Hang Hwanseon (환선굴) là một hang nằm ở tỉnh Gangwon, Hàn Quốc. Nó là một trong những hang động đá vôi lớn nhất ở châu Á, và lớn nhất tại Hàn Quốc, với chiều dài được biết đến là 6,2 km và người ta nghi ngờ tổng chiều dài có thể lên đến 8 km, 1,6 km, trong đó đón hơn 1 triệu du khách tham quan mỗi năm. Trong năm 1966, Chính phủ Hàn Quốc quyết định mở hang động này và các hang động lân cận cho công chúng vào tham quan, hang Gwaneum (관음굴), Di tích quốc gia 178. Hwanseongul đã được mở cửa cho công chúng vào năm 1997.

Nằm trong một loạt các núi đá vôi hiểm trở gần thành phố Samcheok, cửa hang chiều cao 10 m, đi từ phòng vé đến cửa hang mất 30-45 phút đi bộ lên dốc mệt mỏi từ phòng vé. Ở bên trong, nhiệt độ dao động từ 10 ° và 14 °C. Các thành hang phun nước từ vô số vết nứt và thấm, tạo thành các suối, thác nước và 10 hồ lớn. Một số buồng trong hang động rất lớn, 100 m, và cầu đã được xây dựng bắc qua các buồng này Các kiến tạo đá trong động đã được đặt các tên khsac nhau tuy nhiên do nước chảy nhanh nên hạn chế sự kiến tạo nhũ đá và măng đá. Có 47 loài động vật hoang dã được tìm thấy trong hang động, bao gồm: dông Hàn Quốc Onychodactylus fischeri, nhện Allomengea coreana, dế động Diestrammena japanica, loài rết Epanerchodus kimi và Antrokoreana gracilipes, bướm đêm Apopestes indica, và một loài amphipod trong chi Pseudocrangonyx. Bốn loài duy nhất ở hang Hwanseon, bao gồm loài bọ cánh cứng Kurasawatrechus latior.

Hang mở cửa quanh năm, mất một tiếng đi qua 1,6 lối đi bằng thép trong hang, không kể chiều dài đường ngoài hang 1,3 km, trèo đến và từ cửa vào 200 mét.

Tham khảo

Hang động Hàn Quốc
Hang động Frasassi

Frasassi (tiếng Ý: Grotte di Frasassi) là một hệ thống hang động karst đáng kể trong các đô thị Genga, Ý, ở tỉnh Ancona, Marche. Chúng nằm trong số các hang động hiển thị nổi tiếng nhất ở Italia.

Các hang động được phát hiện bởi một nhóm các nhà hang động Ancona giữa năm 1948 và 1971, các động này có cự ly 7 km về phía nam Genga, gần giáo xứ dân sự San Vittore và nhà ga đường sắt Genga-San Vittore (Rome-Ancona line).
Các hang động này có nhiều nước, nhiều nhũ đá và măng đá.

Hình ảnh

Hang động kết nghĩa
Frasassi kết nghĩa với các hang động:
 Grand Roc (Les Eyzies — Aquitaine, Pháp)
 Wieliczka Salt Mine (Wieliczka — Lesser Poland, Poland)
 Kartchner Caverns State Park (Benson — Arizona, Hoa Kỳ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Grotte di Frasassi official site
 Frasassi Online 

Frasassi
Địa lý Marche
Tỉnh Ancona
Hang động đá vôi
Aiwo

Aiwo (đôi khi gọi là Aiue, thời kỳ đầu Yangor) là một quận của đảo quốc Thái Bình Dương Nauru. Quận thuộc Đơn vị bầu cử Aiwo.

Quận nằm ở phía tây của đảo quốc. Diện tích quận là  với dân số 1.300. Aiwo thi thoảng được gọi là thủ đô không chính thức của Nauru vì đất nước này không có thủ đô chính thức, tuy nhiên Yaren thường được coi là thủ đô không chính thức hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Quận của Nauru
Nauru
Khu dân cư ở Nauru
Anabar (quận)

Anabar là một quận của đảo quốc Thái Bình Dương Nauru. Quận thuộc Khu vực bầu cử Anabar. Anbar nằm ở phía đông bắc của quốc đảo và có diện tích là 1,5 km² với dân số 810 người.

Tham khảo

Quận của Nauru
Khu dân cư ở Nauru
Anibare

Anibare là một quận của đảo quốc Thái Bình Dương Nauru. Quận thuộc Khu vực bầu cử Anbar. Dân số của quận là 160, đây là quận ít dân nhất đảo quốc. Quận nằm ở phía đông của đảo và có diện tích là 3,1 km².

Tham khảo

Quận của Nauru
Khu dân cư ở Nauru
Baiti

Baiti là một quận của đảo quốc Thái Bình Dương Nauru. Quận thuộc Khu vực bầu cử Ubenide. Quận nằm ở tây bắc của đảo với diện tích 1,2 km² và dân số là 810 người.

Tham khảo

Quận của Nauru
Nauru
Khu dân cư ở Nauru
Meneng

Meneng (hay Menen) là một quận của đảo quốc Thái Bình Dương Nauru, quận thuộc Khu vực bầu cử Meneng. Quận nằm ở đông nam của đảo, diện tích là 3,1 km² và dân số là 1400 người.

Tham khảo

Quận của Nauru
Khu dân cư ở Nauru
Trận Jena

Trận Jena cùng với trận Auerstedt diễn ra cùng ngày nên còn được gọi là Trận Jena-Auerstedt là một trận đánh giữa Napoleon I của Pháp với một lực lượng quân đội Phổ do Karl Wilhelm Ferdinand chỉ huy.

Quân đội Phổ phải chịu một thất bại nặng nề trước quân đội Pháp do Napoleon Bonaparte chỉ huy. Cuộc xung đột này xảy ra vào ngày 14 tháng 10 năm 1806 với quân chủ lực Phổ - Sachsen chính tại Jena. Napoléon đã đánh tan nát liên quân Phổ - Sachsen. Thống chế Louis Nicolas Davout của Pháp với quân đội của mình đã đánh bại quân đội Phổ mặc dù với số quân ít hơn và quân của ông cũng bị thiệt hại nặng nề. Quân Phổ gần như là bị tận diệt, nhiều binh lính phải bỏ chạy, đào ngũ hoặc là đầu hàng. Cặp chiến bại này đã lăng nhục Vương quốc Phổ, trong khi Quân đội Phổ thì bị suy nhược và sụp đổ.

Với hai thảm bại này, thực chất nước Phổ không còn sức kháng cự trước Napoléon I nữa. Để phản ứng lại thắng lợi của Napoléon I tại Jena, chủ nghĩa yêu nước Đức sục sôi lên cao, với khát vọng nhất thống dân tộc.

Chú thích

Liên kết ngoài 

Napoleonic Guide
Student documentary about the battle of Jena-Auerstedt (40 minutes)

Trận đánh trong chiến tranh Napoléon
J
J
Xung đột năm 1806
Sân bay quốc tế Philadelphia

Sân bay quốc tế Philadelphia  là một sân bay lớn ở Philadelphia, tiểu bang Pennsylvania, và là sân bay lớn nhất trong vùng Delaware Valley và ở Pennsylvania. Sân bay này là trung tâm lớn thứ hai và các trung tâm quốc tế chính của US Airways và có dịch vụ cho các điểm đến tại Hoa Kỳ, Canada, vùng Caribbean, Châu Mỹ La Tinh, châu Âu, và Trung Đông. Hầu hết các cơ sở sân bay nằm ở nội ô Philadelphia. Nhà ga quốc tế và cuối phía tây của sân bay được đặt tại thị trấn Tinicum, quận Delaware.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Philadelphia
Lau (tỉnh)

Lau là một trong 14 tỉnh của Fiji. Tỉnh lỵ được đặt tại Tubou, ở cuối phía nam của đảo Lakeba. Tỉnh là một phần của Khu vực Đông, một hệ thống cấp bậc truyền thống của các tù trưởng ở miền bắc và đông Fiji. Về mặt địa lý tỉnh gồm Quần đảo Lau.

Tham khảo

Tỉnh của Fiji
Quần đảo Lau
Tijuana

Tijuana (  hay , là một thành phố ở bán đảo Baja California, México. Thành phố nằm ở biên giới Mexico - Hoa Kỳ. Thành phố này cùng với San Diego ở bang California của Hoa Kỳ tạo thành một vùng đô thị liên quốc gia. Thành phố có dân số khoảng 1,3 triệu người còn dân số vùng đô thị Tijuana là 1,78 triệu người.
Tijuana tác động ảnh hưởng rất lớn trong khu vực về kinh tế, giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, và chính trị. Thứ hai chỉ sau New York City, Tijuana là thành phố được tham quan nhiều thứ nhì ở ở Tây Bán Cầu. Các đô thị xung quanh khu vực đã trở thành một công nghiệp và chiếm ưu thế lớn trong khu vực trung tâm ở tây bắc Mexico. Hiện nay một trong những thành phố phát triển nhanh nhất tại Mexico, Tijuana thành phố có tư cách thành phố toàn cầu.
Nằm trên Bờ biển Vàng Baja Mexico ở Baja California, Tijuana bao gồm chín quận. Thành phố có 24 km đường biên giới với San Diego. Thành phố này là thành phố lớn thứ 28 ở châu Mỹ là một thành phố cực tây ở Mexico. Hơn năm mươi triệu người qua biên giới mỗi năm giữa Tijuana và San Diego, làm cho nó là biên giới bận rộn nhất trên thế giới. Theo điều tra dân số năm 2010, vùng đô thị Tijuana là vùng đô thị lớn thứ 5 ở Mexico, với tổng dân số 1.784.034 người. Vùng đô thị quốc tế được ước tính là chỉ hơn 5 triệu trong năm 2009 và khoảng 5.105.769 trong năm 2010, làm cho nó là khu vực đô thị lớn thứ hai trong Californias, vùng đô thị lớn thứ 22 ở châu Mỹ và là vùng đô thị lớn nhất giữa hai quốc gia chia sẻ giữa Mỹ và Mexico. Người ta ước tính rằng hai trạm biên giới ở Tijuana chiếm 300.000 lượt cửa khẩu hàng ngày từ Đại đô thị San Diego.

Khí hậu

Tham khảo

Thư mục 

 
 
 T.D. Proffitt. 1994. Tijuana: The History of a Mexican Metropolis. San Diego: San Diego State University Press.

Liên kết ngoài 

 Tijuana Municipal Government
 Tijuana Economic Development Corporation

Thành phố của México
Khởi đầu năm 1889 ở México
Khu dân cư thành lập năm 1889
Bình Hàng Trung

Bình Hàng Trung là một xã thuộc tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý 

Xã Bình Hàng Trung có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Thanh Mỹ
Phía tây giáp xã Mỹ Thọ.
Phía nam giáp phường Sa Đéc, ranh giới là sông Tiền.
Phía đông nam giáp xã Mỹ Hiệp
Phía bắc giáp xã Mỹ Quí.

Xã có diện tích 78,22 km², dân số năm 2025 là 39.533 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Hành chính 
Xã Bình Hàng Trung được chia thành 15 ấp: 1, 1B, 1T, 2, 2B, 2T, 3, 3B, 3T, 4, 4B, 4T, 5B, 5T, 6T.

Lịch sử 
Sau năm 1975, Bình Hàng Trung là một xã thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP về việc chia huyện Cao Lãnh thành hai huyện lấy tên là huyện Cao Lãnh và huyện Tháp Mười. Xã Bình Hàng Trung thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 23 tháng 2 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 13-HĐBT về việc thành lập thị xã Cao Lãnh trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của huyện Cao Lãnh. Xã Bình Hàng Trung thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 27 tháng 6 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 77-HĐBT về việc thành lập xã Tân Hội Trung trên cơ sở tách 1.876,95 hécta diện tích tự nhiên với 2. 512 nhân khẩu của xã Bình Hàng Trung.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Bình Hàng Trung có 3.749,01 hécta diện tích tự nhiên và 8.767 nhân khẩu.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1663/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Tháp năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tân Hội Trung, Bình Hàng Tây và Bình Hàng Trung thành xã mới có tên gọi là xã Bình Hàng Trung.

Sau khi sáp nhập, xã Bình Hàng Trung có 78,22 km² diện tích tự nhiên và dân số 39.533 người.

Kinh tế - xã hội 
Diện tích xã Bình Hàng Trung trải dài dọc theo bờ sông Cái Bèo. Ấp có diện tích lớn nhất là ấp 3.

Xã có một vài địa danh nhỏ như: Chợ Cũ, Bốn Miệng, Kiến Văn,...

= = Dân số==  
Khoảng 6.000 người (2020).

= = Giáo dục - y tế==  
 Trạm Y Tế Xã Bình Hàng Trung tại ấp 4
 Trường Tiểu học Bình Hàng Trung 1 ở ấp 4
 Trường THCS-THPT Nguyễn Văn Khải ở ấp 1
 Trường Tiểu học Bình Hàng Trung 2 (Điểm Chính) ở ấp 2
 Trường Tiểu học Bình Hàng Trung 2 (Điểm Đình) ở ấp 3.

Văn hóa

= = Di tích lịch sử==  
Xã có một di tích lịch sử lâu đời là chùa Bảo Lâm toạ lạc tại ấp 3.

Giao thông 
Có quốc lộ 30 đi qua ấp 1 và ấp 4 ở phía nam.

Chú thích

Tham khảo
Mỹ Hội (định hướng)

Mỹ Hội có thể là:

 Địa danh cũ
 Xã Mỹ Hội (huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp); nay là một phần xã Mỹ Thọ thuộc tỉnh
 Xã Mỹ Hội (huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang); nay là một phần xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp
 Xã Mỹ Hội Đông (huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang); nay là một phần xã Nhơn Mỹ thuộc tỉnh
Vườn quốc gia Drysdale River

Vườn quốc gia Drysdale River là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc, cách Perth  về phía đông bắc.

Tham khảo

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1974 ở Úc
Khu bảo tồn thành lập năm 1974
Pocahontas

Pocahontas (1595 - 21 tháng 3 năm 1617) hay còn được gọi là Rebecca Rolfe là một người phụ nữ Người Mỹ bản địa ở tiểu bang Virginia của Mỹ, con gái của Tù trưởng Powhatan của bộ lạc ở khu vực Tidewater. Pocahontas đã bị bắt giữ để đổi lấy tiền chuộc bởi thực dân Anh trong thời gian thù địch Anh-Da đỏ vào năm 1613. Trong thời gian bị giam cầm, bà đã được khuyến khích chuyển sang Kitô giáo và được làm lễ rửa tội dưới tên Rebecca. Khi cơ hội nảy sinh để cô trở về với mọi người, bà đã chọn ở lại với người Anh. Vào tháng 4 năm 1614, ở tuổi 19, bà kết hôn với chủ đồn điền thuốc lá John Rolfe, và vào tháng 1 năm 1615, bà sinh con trai đầu lòng của họ, Thomas Rolfe. Bà được biết đến với việc ra sức giúp đỡ những người thực dân, thám hiểm da trắng định cư tại Jamestown, và đã kết hôn với một người thực dân là John Rolfe. Sau khi cùng chồng chuyển đến Luân Đôn năm 1616, bà được giới thiệu với xã hội Anh như một ví dụ của "kẻ man rợ văn minh" với hi vọng kích thích đầu tư vào khu định cư thuộc địa Jamestown. Bà mất năm 1617 tại Gravesend trên đường từ Anh trở về quê hương. Câu chuyện của bà đã được lãng mạn hóa sau nhiều năm và trở thành một chủ đề cho nghệ thuật, văn học và điện ảnh phương Tây, mặc dù nhiều chi tiết là hư cấu. Bà được hư cấu thành nhân vật Pocahontas trong bộ phim hoạt hình cùng tên của Walt Disney Animation Studios.

Qua đời 
Vào tháng 3 năm 1617, Rolfe và Pocahontas lên tàu để trở về Virginia. Con tàu đã đi đến Gravesend trên sông Thames khi Pocahontas bị bệnh nặng. Bà được đưa lên bờ và chết ở tuổi khoảng 21. Không biết chính xác nguyên nhân gây ra cái chết của bà, nhưng nhiều giả thuyết đã được đặt ra từ viêm phổi, bệnh đậu mùa, bệnh lao đến bà đã bị đầu độc. Lễ tang của Pocahontas diễn ra vào ngày 21 tháng 3 năm 1617, trong giáo xứ Saint George's, Gravesend. Ngôi mộ của bà được cho là nằm dưới thánh đường của nhà thờ, mặc dù kể từ khi nhà thờ bị phá hủy trong một đám cháy năm 1727, vị trí chính xác của nó vẫn chưa được biết đến. Bà được tôn vinh với bức tượng đồng cỡ lớn tại nhà thờ St. George bởi William Ordway Partridge.

Hình ảnh

Thư mục 
 Argall, Samuel. Letter to Nicholas Hawes. June 1613. Repr. in Jamestown Narratives, ed. Edward Wright Haile. Champlain, VA: Roundhouse, 1998.
 Bulla, Clyde Robert. 'Little Nantaquas'. In "Pocahontas and The Strangers", ed Scholastic inc., 730 Broadway, New York, NY 10003. 1971.
 Dale, Thomas. Letter to 'D.M.' 1614. Repr. in Jamestown Narratives, ed. Edward Wright Haile. Champlain, VA: Roundhouse, 1998.
 Dale, Thomas. Letter to Sir Ralph Winwood. ngày 3 tháng 6 năm 1616. Repr. in Jamestown Narratives, ed. Edward Wright Haile. Champlain, VA: Roundhouse, 1998.
 Fausz, J. Frederick. "An 'Abundance of Blood Shed on Both Sides': England's First Indian War, 1609-1614." The Virginia Magazine of History and Biography 98:1 (January 1990), pp. 3–56.
 Gleach, Frederic W. Powhatan's World and Colonial Virginia. Lincoln: University of Nebraska Press, 1997.

Tham khảo 

Văn hóa dân gian Mỹ
Người thổ dân châu Mỹ thế kỷ 16
Vườn quốc gia Kalbarri

Vườn quốc gia Kalbarri là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.

Thư viện ảnh

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1963 ở Úc
Vườn quốc gia Torndirrup

Vườn quốc gia Torndirrup là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc, cự ly  về phía đông nam Perth và qua xa lộ Frenchman Bay có khoảng cách  về phía nam Albany.

Vườn quốc gia Torndirrup có nhiều thành hệ đá ấn tượng trên bờ biển. Chúng bao gồm Gap, Natural Bridge và Blowholes tất cả đều được tạo hình từ granit địa phương. Công viên nằm dọc theo bờ biển về phía tây của King George Sound và bao gồm một loạt các vách đá, những con hải lưu, lỗ hổng, bãi biển và bán đảo.

Lịch sử 

Khu vực này bao gồm ba loại đá chính, một trong số đó là gneiss. Lâu đời nhất trong số này được hình thành từ 1300-1600 triệu năm trước. Loại đá này có thể được nhìn thấy dọc theo các vách đá của Gap. Các đá granite được hình thành sau đó khi tấm Úc va chạm với Mảng Nam Cực 1160 triệu năm trước vì đá nóng chảy lên bề mặt. Những đá granit này có thể nhìn thấy được ở các đỉnh trên đỉnh Stony Hill.

Vườn quốc gia được công bố vào năm 1918, một trong những công trình đầu tiên ở Tây Úc. Nó được đặt tên vào năm 1969 với cái tên của một gia tộc bản địa Úc sống trong khu vực. Người kiểm lâm đầu tiên được bổ nhiệm vào năm 1973. Đây là vườn quốc gia thường được du khách ghé thăm nhất ở Tây Úc, with approximately 250,000 visitors per annum. với khoảng 250.000 du khách mỗi năm.

Trong năm 2010, một vụ cháy rừng lớn đã xảy ra trên diện tích 700 hecta (1.730 mẫu Anh) trong khu vực và gây ra việc đóng cửa con đường Frenchman Bay cách biệt khách du lịch và cư dân của khu vực. Vào năm 2015, một ngọn lửa khác đã đốt cháy được 616 hecta bụi đất giữa Stony Hill và Blowholes bao gồm phá hủy các quần thể quan trọng của loài Banksia verticillata đang bị đe dọa nghiêm trọng.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Vườn quốc gia Watheroo

Vườn quốc gia Watheroo là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1969 ở Úc
Vườn quốc gia Porongurup

Vườn quốc gia Porongurup là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.

Vườn quốc gia Porongurup nằm ở khu vực Great Southern của Tây Úc (Australia), cách Perth 360 km về phía đông nam và cách Albany 40 km.
Nó bảo vệ Dãy núi Porongurup, một dãy núi cực kỳ cổ kính và rộng lớn được hình thành trong Precambrian cách đây 1200 triệu năm. Phạm vi hiện nay là không quá mười lăm km (10 dặm) từ đông sang tây và bao gồm các đỉnh đá granite san bằng thành mái vòm. Điểm cao nhất trong dải Porongurup là Devils Slide ở độ cao 670 mét (2.200 ft) trong khi có một số đỉnh khác trên 600 mét (1.970 ft), cao hơn 400 mét so với đồng bằng xung quanh. Trên thực tế, trong nhiều kỷ Creta và Paleogene, Dãy núi Porongurup là một hòn đảo bao quanh bởi biển, với dải Stirling tạo thành bờ biển phía nam.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Vườn quốc gia Shannon

Vườn quốc gia Shannon là một vườn quốc gia ở bờ biển phía Nam của Western Australia,  về phía nam Perth và  về phía đông nam Manjimup. Nó được tuyên bố là một vườn quốc gia vào năm 1988. Vườn quốc gia này bao gồm toàn bộ lưu vực sông Shannon.

Khu vực này có các đầm lầy giàu sinh học và các khu heathlands cũng như sự phát triển cũ và các khu rừng karri tái sinh. Khu vực này phần lớn vẫn bị ảnh hưởng bởi việc khai thác gỗ cho đến những năm 1940 do sự không thể tiếp cận được của khu vực. Một nhà máy gỗ và thị trấn Shannon được thành lập vào giữa những năm 1940 do thiếu gỗ trong Thế chiến II. Thị trấn đã từng khoe khoang hơn 90 ngôi nhà và một hội trường, bưu điện, nhà thờ và trạm y tá. Một con đập được xây dựng vào năm 1949 để đảm bảo cung cấp nước trong những tháng hè.

Các nhà máy cuối cùng đóng cửa vào năm 1968 và các ngôi nhà đã được bán và di chuyển rời khỏi townsite trống rót và một khu cắm trại bây giờ đứng là thị trấn đã từng làm. Khu vực được công nhận là một vườn quốc gia vào năm 1988 và hiện nay là một phần của Vùng hoang mạc Walpole.

Khu cắm trại có nhà vệ sinh, bếp nướng khí đốt, vòi hoa sen nước nóng và hai dãy nhà có sẵn cho các trại viên trên cơ sở người đến trước được phục vụ trước tiên. Phí nhập cảnh áp dụng cho vườn quốc gia.

Một chuyến đi chưa mở 48 km (30 mi) được gọi là Great Forest Trees Drive đã được hoàn thành vào năm 1996 và cung cấp cho du khách cơ hội để xem nhiều đặc điểm của công viên. Có các điểm dừng thông tin, các khu dã ngoại và các lối đi dọc theo đường lái xe.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Vườn quốc gia Millstream-Chichester

Vườn quốc gia Millstream-Chichester là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Khởi đầu năm 1970 ở Úc

de:Gooseberry-Hill-Nationalpark
Vườn quốc gia sông Fitzgerald

Vườn quốc gia sông Fitzgerald là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc. Nó nằm cách  về phía đông nam của Perth.

Mô tả
Vườn quốc gia bao gồm các dãy núi Barren (Đông, Trung và Tây Barren), dãy Eyre và sông Fitzgerald. Nó là vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển Sông Fitzgerald được UNESCO công nhận từ năm 1978. Có 62 chi thực vật có có mặt trong khu vực rộng 329.882 ha (815.160 mẫu Anh) và 48 loài khác hiếm khi được tìm thấy ở những nơi khác.

Vườn quốc gia ghi nhận gần 40.000 lượt khách ghé thăm vào năm 2008, nhận được 20 triệu đôla tài trợ từ kế hoạch kích thích kinh tế của Chính phủ Liên bang và thêm 20 triệu đôla của chính quyền bang. Khoản đầu tư sẽ được sử dụng để tái phát triển và cải thiện  đường trong công viên, xây dựng đường đi bộ từ thị trấn Bremer Bay đến Hopetoun và nâng cấp các cơ sở giải trí hiện có.

Point Ann là một trong hai địa điểm ven biển ở Úc (cùng với vịnh Head of the Bight) mà những con Cá voi trơn phương nam đến sinh sản trong cuộc di cư vào mùa đông.

Động thực vật
Khu vực này có hơn 1800 loài thực vật với 250 loài trong số này rất hiếm và 62 loài chỉ được tìm thấy trong ranh giới vườn quốc gia. Một số loài đáng chú ý gồm Hakea victoria, Pimelea physodes, Banksia coccinea, Banksia speciosa, Eucalyptus preissiana, Verticordia, Eucalypt.

Ba quần thể loài bạch đàn có mặt trong vườn quốc gia với số lượng khoảng 140 cây. Một loài nguy cấp là Boronia clavata có mặt trong vườn quốc gia bao gồm 5 quần thể có tổng số khoảng 100 cây. Hai loài có nguy cơ tuyệt chủng khác là Ricinocarpos và Grevillea cũng được tìm thấy tại đây.

Vườn quốc gia là nơi sinh sống của 22 loài động vật có vú, 200 loài chim, 41 loài bò sát và 12 loài ếch. Nó được xếp hạng là vùng chim quan trọng. Đáng chú ý trong số này có cu đất châu Úc, vẹt đêm phương Đông. Các loài chim di trú khác có đại bàng bụng trắng, yến hông trắng, nhàn Caspi.

Các loài động vật có vú đáng chú ý gồm chuột Dibbler, chuột túi Tammar, chuột túi Woylie, chuột Bandicoot nâu phương Nam, mèo túi phía Tây, chuột Phascogale tai đỏ.

Tham khảo 

Fitzgerald
Fitzgerald
Vườn quốc gia Warren

Vườn quốc gia Warren là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc, phía Nam Perth 287 km (178 dặm) và cách Pemberton. 15 km (9,3 mi).

Vườn quốc gia được chi phối bởi các cây karri mọc lâu năm, một số trong đó có chiều cao gần 90 m (300 ft). [2] Một số cây này đã được sử dụng để hoạt động như những ngọn tháp quan sát lửa được xây dựng trong những năm 1930 và 1940. Cây Dave Evans Bicentennial dài 75 m (246 ft) nằm trong công viên và được xếp vào năm 1988 trong chương trình kỷ niệm hai trăm năm của Úc. Đây là một trong ba cây được tìm thấy quanh Pemberton mà khách du lịch có thể leo trèo.

Sông Warren chảy qua công viên cùng với những con lạch nhỏ và rãnh nhỏ. Sông có nhiều trong cá hồi chấm và tôm marron có thể bị bắt trong mùa.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Vườn quốc gia Hidden Valley

Vườn quốc gia Hidden Valley hay còn gọi là vườn quốc gia Mirima là một vườn quốc gia ở miền bắc Tây Úc nằm ở phía đông của khu vực Kimberley. Nó nằm khoảng  từ Perth và nằm ngay bên ngoài thị trấn Kununurra.

Khu vườn rộng  và trở thành vườn quốc gia từ năm 1982.

"Mirima" là cái tên được đưa ra bởi người Miriwoong.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1982 ở Úc
Vườn quốc gia Gooseberry Hill

Vườn quốc gia Gooseberry Hill là một vườn quốc gia ở Tây Úc, nó nằm cách thành phố Perth 21 km về phía đông.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Vườn quốc gia Windjana Gorge

Vườn quốc gia hẻm núi Windjana là một vườn quốc gia thuộc vùng Kimberley của Tây Úc (Úc), cách Perth 1855 km về phía đông bắc và cách Broome 355 km về phía đông.

Hẻm núi được khắc chạm bởi sông Lennard và dài trên 3 km và rộng khoảng 100 m với các bức tường ở độ cao 30m. Các hòn đá là một phần của dãy núi Napier, một hệ thống rạn san hô Devonian cổ đại đã hơn 375 triệu năm tuổi. Các hòn đá giống với những tảng đá tìm thấy ở Tunnel Creek và Geikie Gorge.

Dòng sông chảy tự do qua hẻm núi trong mùa mưa, nhưng vào mùa khô (giữa tháng 5 và tháng 9) nó sẽ trở thành một loạt các hồ bơi bao quanh bởi cây cối và cây bụi. Một số thảm thực vật nằm dọc theo bờ sông bao gồm các thanh đao, cây cảnh, cây vả bản địa và cây leichhardt.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Vườn quốc gia John Forrest

Vườn quốc gia John Forrest là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc. Nó nằm cách 24 km về phía đông thành phố Perth.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Khởi đầu năm 1898 ở Úc
Vườn quốc gia sông Mitchell (Tây Úc)

Vườn quốc gia sông Mitchell là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc, 2.140 km (1.330 mi) phía đông bắc Perth. Công viên tiếp giáp với ranh giới phía bắc của Vườn Quốc gia Hoàng tử Regent. Các thị trấn gần nhất là Derby cách 350 km về phía tây nam và Wyndham cách 270 km (168 dặm) về phía đông nam. Truy cập vào công viên chỉ được thực hiện bằng 4WD dọc theo Đường Mitchell Plateau Track từ Đường Kalumburu.

Hai đặc điểm chính của công viên là thác nước Mitchell Falls và hồ nướcSurveyors.

Môi trường 
Vườn quốc gia này có ý nghĩa sinh học và chứa hơn 50 loài động vật có vú, 220 loài chim và 86 loài lưỡng cư và bò sát, trong đó có loài cá sấu nước ngọt, rắn King Brown và Taipan. Công viên là một phần của Khu vực chim quan trọng của Hoàng tử Regent và Mitchell River, được BirdLife International xác định vì tầm quan trọng của nó đối với một loạt các loài chim, đặc biệt là các sinh cảnh ở vùng nhiệt đới Savanna.

Lịch sử và quản lý
Vườn quốc gianằm trong Khu Quản lý Ngauwudu. Công viên được thành lập vào năm 2000 mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu truyền thống hoặc theo đúng thủ tục theo Đạo luật Tư cách Bản địa. Có vẻ như Tiêu đề Bản xứ đã không được xác định qua khu vực này, mà rơi vào Wunggurr Wanjina Uungguu nhưng trên đất liền kề. Cục Vườn quốc và Động vật Hoang dã đang trong một hợp đồng quản lý hợp tác với Cộng đồng Kandijwal. Ba nhóm thổ dân có các vùng đất truyền thống trong công viên: Worrora, Wunambal-Gaambera và Ngarinyin.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Vườn quốc gia Kennedy Range

Vườn quốc gia Kennedy Range là một vườn quốc gia ở vùng Gascoyne của Western Australia (Australia), cự ly khoảng  về phía bắc Perth và khoảng  về phía đông Carnarvon.

Dãy núi Kennedy nằm ở rìa của khu vực lưu vực sông Gascoyne và là một cao nguyên phong hóa kéo dài khoảng  về cơ bản thành một mesa khổng lồ. Những vách đá sa thạch ngoạn mục có thể được tìm thấy ở phía nam và phía đông của dải được chia cắt bởi các hẻm núi dốc có độ cao lên tới .

Dãy núi đã tạo thành một đường biên giới tự nhiên cho hai dân tộc thổ dân Úc, Maia và Malgaru. Những suối nước thiên nhiên nằm ở rìa dãy núi cung cấp địa điểm săn bắn thể thao và các tảng đá của cây chert cung cấp đá cho chế tác các dụng cụ. Hơn 100 địa điểm cung cấp bằng chứng cho thấy những chủ nhân truyền thống sống ở khu vực này trong hơn 20.000 năm trước khi giải quyết ở châu Âu.

Người châu Âu đầu tiên khám phá khu vực này là Francis Thomas Gregory, người có cuộc thám hiểm của ông đã đến dãy núi này vào năm 1858. Gregory đã đặt tên vùng này sau khi thống đốc bang Tây Úc vào thời đó là Arthur Edward Kennedy. Ông cũng đặt tên con sông Lyons gần đó trong cuộc thám hiểm tương tự trước khi tiếp tục đến Mount Augustus. Các nhà chăn nuôi đã đến khu vực này ngay sau đó với Charles Brockman thành lập trạm Boolathana vào năm 1877 và khu vực này đã thành công trong sản xuất len cho đến những năm 1930 khi tình trạng quá tải, hạn hán và trầm cảm lớn đã khiến hầu hết các doanh nghiệp phải thất bại.

Các thung lũng và vùng đồng bằng trong dãy núi đã bị xuống cấp nghiêm trọng nhưng dãy núi chỉ bị hư hại nhẹ do hoạt động mục vụ. Khu vực đã được khám phá về khoáng sản nhưng chưa được khai thác.

Vườn quốc gia này đã được công bố chính thức vào năm 1993 và có một số tiện ích cho du khách. Một nhà vệ sinh bush và các khu cắm trại được đặt tại Temple Gorge, nhưng nó được lên kế hoạch để xác định lại vị trí trại này. Có nhiều con đường đi bộ trong công viên nhưng không có nước. Vào vườn quốc gia này miễn phí nhưng cắm trại phải nộp phí.

Một thời gian phổ biến để tham quan công viên là sau mưa lớn khi hoa dại nổi lên. Hơn 80 loài hoa dại được biết đến sống trong công viên bao gồm Mulla Mulla, Hugeas, Eremophilas, Calytrix, Verticordia và các loài hoa.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Vườn quốc gia Yanchep

Vườn quốc gia Yanchep là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1957 ở Úc
Vườn quốc gia Scott

Vườn quốc gia Scott là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.
Vườn quốc gia Scott cách Perth. 265 km về phía nam.
Nó được dựa trên vùng lưu vực của sông Scott và bờ phía Đông của sông Blackwood.
Nó có các loài thực vật nguy cấp và quý hiếm trong khu vực của nó.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
Vườn quốc gia Tathra

Vườn quốc gia Tathra là một vườn quốc gia ở Tây Úc (Australia) nằm cách Perth 240 km (149 dặm) về phía bắc của Perth giữa các thị trấn Eneabba và Carnamah trên đường Winchester-Eneabba. Tên này có nguồn gốc từ một từ Noongar có nghĩa là "nơi đẹp đẽ".

Mô tả
Vườn quốc gia này tọa lạc tại đất cát và được bao quanh bởi đất nông nghiệp, bằng cách nào đó có thể thoát khỏi cảnh tràn dầu của nông dân trồng lúa mì vào đầu thế kỷ 20. Các thung lũng nông với các tầng cát thay đổi thành laterit trên sườn dốc và đỉnh đồi, và sự thay đổi thành phần phù sa thấp. Công viên này được xem là một mẫu đại diện của hệ thực vật trong khu vực, mặc dù bao gồm một số loài thực vật bất thường - bao gồm một loài Daviesia nổi bật với những bông hoa màu đỏ to lớn của nó, được biết đến từ khu bảo tồn, và Shaggy Dryandra (Banksia splendida) Một số đồi mồi. Việc sử dụng công viên của công viên chủ yếu là để quan sát hoa dại vào mùa đông và mùa xuân theo một báo cáo năm 1974, mà đề xuất của nó (mà không theo sau) sẽ làm giảm nó xuống một khu bảo tồn động vật và thực vật.

Lịch sử
Đất của vườn quốc gia đã bị Bộ Đất đai và Khảo sát điều tra theo dự trữ ↑ 26802 và ↑ 26805 vào ngày 23 tháng 5 năm 1969, và trong những năm 1970 và năm 1971, đất đai được xếp hạng là khu dự trữ hạng A, có nghĩa là mục đích của nó không thể Được thay đổi ngoại trừ Đạo luật của Quốc hội, và được giao cho Cơ quan Quyền lực Quốc gia Tây Úc. Vườn quốc gia này chính thức được đặt tên vào ngày 8 tháng 10 năm 1971.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II
Vườn quốc gia Moore River

Vườn quốc gia sông Moore là một vườn quốc gia ở Tây Úc, 95 km về phía bắc của Perth. Sông Moore chảy qua công viên trên đường tới Ấn Độ Dương, nơi có thị trấn Guilderton.

Vườn quốc gia nằm ở phía tây của xa lộ Brand gần Regans Ford và bao gồm các khu vực heathland chủ yếu là banksia. Không có cơ sở nào trong công viên.

Tham khảo 

Vườn quốc gia Tây Úc