Quan Triều

Quan Triều (thường được nói trại là Quán Triều) là một phường tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Tên gọi
Tên gọi đúng của phường là Quan Triều. Sở dĩ được đặt như vậy là vì ngày xưa, nơi đây thuộc phủ Phú Lương, có một người anh hùng có công với đất nước là anh hùng Dương Tự Minh. Ông làm quan dưới 2 triều Lý Anh Tông và Lý Thần Tông. Được cả hai vua gả con gái cho là công chúa Diên Bình và Thiều Dung. Về sau, để tưởng nhớ công ơn của ông, nhân dân đã đặt tên cho vùng đất này là Quan Triều, theo như điền tích về ông Dương Tự Minh. Còn lý do nhiều nơi gọi là Quán Triều là vì có nhiều người đọc chệch cho dễ nghe, kèm theo thương hiệu xi măng Quán Triều nổi tiếng nên gây ra sự nhầm lẫn.

Địa lý
Phường Quan Triều có vị trí địa lý:

 Phía bắc giáp xã Đồng Hỷ.
 Phía nam giáp phường Quyết Thắng và phường Phan Đình Phùng.
 Phía đông giáp phường Linh Sơn.
 Phía tây giáp xã Vô Tranh và xã An Khánh.

Phường có tuyến quốc lộ 3 chạy qua. Ngoài ra, trên địa bàn phường có ga Quan Triều, là điểm cuối của đường sắt Hà Nội - Quan Triều và là điểm đầu của đường sắt Quan Triều - Núi Hồng.

Lịch sử
Sau năm 1975, Quan Triều là một phường thuộc thành phố Thái Nguyên.

Đến năm 2019, phường Quan Triều được chia thành 25 tổ dân phố, đánh số từ 1 tới 25.

Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập tổ dân phố 2 và một phần tổ dân phố 3 vào tổ dân phố 1, sáp nhập tổ dân phố 4 với phần còn lại của tổ dân phố 3 và một phần hai tổ dân phố 5, 6 thành tổ dân phố 2, sáp nhập tổ dân phố 7 và phần còn lại của hai tổ dân phố 5, 6 thành tổ dân phố 3, sáp nhập hai tổ dân phố 8 và 9 thành tổ dân phố 4, sáp nhập hai tổ dân phố 10 và 11 thành tổ dân phố 5, sáp nhập hai tổ dân phố 12 và 14 thành tổ dân phố 6, sáp nhập hai tổ dân phố 13, 17 và một phần tổ dân phố 21 thành tổ dân phố 7, sáp nhập hai tổ dân phố 18, 19 và một phần của hai tổ dân phố 20, 21 thành tổ dân phố 8, sáp nhập hai tổ dân phố 22, 23 và một phần tổ dân phố 20 thành tổ dân phố 9, sáp nhập phần còn lại của hai tổ dân phố 20 và 21 thành tổ dân phố 10, sáp nhập hai tổ dân phố 15 và 16 thành tổ dân phố 11, sáp nhập hai tổ dân phố 24 và 25 thành tổ dân phố 12.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1683/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thái Nguyên năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Tân Long, Quang Vinh, Quan Triều và xã Sơn Cẩm thành phường mới có tên gọi là phường Quan Triều.

Căn cứ theo đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thái Nguyên năm 2025, phường Quan Triều được thành lập từ:

 Toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Tân Long (có diện tích tự nhiên là 2,20 km², đạt 40,01% so với tiêu chuẩn; quy mô dân số là 7.536 người, đạt 107,66% so với tiêu chuẩn); 
 Toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Quan Triều (có diện tích tự nhiên là 2,78 km², đạt 50,60% so với tiêu chuẩn; quy mô dân số là 10.353 người, đạt 295,80% so với tiêu chuẩn); 
 Toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Quang Vinh (có diện tích tự nhiên là 3,12 km², đạt 56,72% so với tiêu chuẩn; quy mô dân số là 8.642 người, đạt 246,91% so với tiêu chuẩn); 
 Toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Sơn Cẩm (có diện tích tự nhiên là 16,62 km², đạt 33,24% so với tiêu chuẩn; quy mô dân số là 15.761 người, đạt 630,44% so với tiêu chuẩn)

Phường Quan Triều mới có diện tích 24,72 km2 (đạt 449,45% so với tiêu chuẩn), quy mô dân số 42.292 người (đạt 281,95% so với tiêu chuẩn).

Hành chính
Năm 2025, phường Quan Triều có 48 tổ dân phố: 10 tổ tại phường Quang Vinh cũ giữ nguyên tên; tổ 11-22 tại phường Quan Triều cũ; tổ 23-32 tại phường Tân Long cũ; tại khu vực xã Sơn Cẩm cũ, các xóm 6-7-8 đổi thành tổ 33-34-35, các tổ khác là Bến Giềng, Cao Sơn 1, Cao Sơn 2, Cao Sơn 3, Cao Sơn 5, Đồng Danh, Đồng Xe, Sơn Cẩm, Quang Trung, Hiệp Lực, Táo, Thanh Trà 1, Thanh Trà 2.

Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn phường Quan Triều có nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ, được cho là nguồn ảnh hưởng lớn nhất đến nạn ô nhiễm trên sông Cầu. Quan Triều có một phần của băng tải than từ mỏ Khánh Hòa đến nhà máy nhiệt điện Cao Ngạn đi qua. Chợ chính của phường họp chính vào buổi chiều.

Danh nhân
Phường Quan Triều là quê hương của Dương Tự Minh, thủ lĩnh phủ Phú Lương trong suốt hai triều vua Nhà Lý.

Chú thích

Xem thêm

Thái Nguyên