Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Thánh Tông di thảo

Thánh Tông di thảo (chữ Hán: 聖宗遺草; tạm dịch là "Bản thảo để lại của [Lê] Thánh Tông") là một tác phẩm viết bằng chữ Hán, nhưng lấy đề tài ở Việt Nam, tương truyền là của vua Lê Thánh Tông, trị vì từ năm 1460 đến 1497 trong lịch sử Việt Nam.

Lịch sử
Thánh Tông di thảo là cái tên do người đời sau đặt cho một tác phẩm gồm 19 truyện được viết theo loại hình truyền kỳ, tạp ký và ngụ ngôn (kể từ đây gọi chung là truyện). Không như Lĩnh Nam chích quái, Thiên Nam vân lục,...thường ghi lại những tích có sẵn; ở đây người viết hoặc dựa vào truyện dân gian, hoặc dựa vào những sự kiện lịch sử (có liên quan đến thời kháng chiến chống Minh và thời của vua Lê Thánh Tông), hoặc dựa vào văn liệu hay thực tế cuộc sống mà cấu tạo nên truyện mới. Vì vậy có thể nói Thánh Tông di thảo là một sáng tác phẩm, trong đó có phóng tác, có tái tạo và có cả hư cấu.

Tuy nhiên, bản gốc đã thất lạc, hiện chỉ còn lưu giữ được bản chép tay gồm 2 quyển do người thời Nguyễn sửa chữa và viết thêm mang ký hiệu A.202 tại Thư viện Khoa học xã hội (Hà Nội).

Nội dung
Nguyên bản gồm 19 thiên, dưới mỗi thiên đều có tiếm bình của Sơn Nam Thúc (山南叔). Tác giả phiếm xưng "dư" (予).
Quyển thượng
 Mai Châu yêu nữ truyện (枚州妖女傳)
 Thiềm thừ miêu duệ kí (蟾蜍苗裔記)
 Lưỡng phật đấu thuyết kí (兩佛鬥說記)
 Phú cái truyện (富丐傳)
 Nhị thần nữ truyện (二神女傳)
 Sơn quân phả (山君譜)
 Văn thư lục (蚊書錄)
 Hoa quốc kì duyên (花國奇緣)
 Vũ môn tùng miếu (禹門叢笑)
 Ngư gia chí dị (漁家誌異)
 Lũng cổ phán từ (聾瞽判辭)
 Ngọc nữ quy chân chúa (玉女歸真主)
 Hiếu đễ nhị thần kí (孝弟二神記)
Quyển hạ
 Dương phu truyện (羊夫傳)
 Trần nhân cư thủy phủ (塵人居水府)
 Lãng Bạc phùng tiên (浪泊逢仙)
 Mộng kí (夢記)
 Thử tinh truyện (鼠精傳)
 Nhất thư thủ thần nữ (一書取神女)

Văn hóa
Thánh Tông di thảo lần đầu được các học giả Bùi Văn Nguyên và Nguyễn Ngọc San sơ dịch 4 thiên in trong Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (thế kỉ X đến thế kỉ XVII) do Nhà xuất bản Văn Hóa và viện Văn Học ấn hành năm 1962. Năm 1963 thì hai cơ quan này phát hành bản dịch hoàn chỉnh của học giả Nguyễn Bích Ngô, có học giả Phạm Văn Thắm hiệu đính và làm phần giới thiệu. Tới thập niên 1980 lần lượt có ấn bản Trung Quốc, Đài Loan và Pháp.

Ở thập niên 1960, học giả Nguyễn Đổng Chi đưa 19 thiên Thánh Tông di thảo vào bộ Kho tàng cổ tích Việt Nam nhưng sửa lại giọng điệu và một số tình tiết cho hợp lứa tuổi nhi đồng.

Tham khảo
 Truyền kì mạn lục
 Tang thương ngẫu lục

Liên kết

Tài liệu
 Bùi Duy Tân, Từ điển văn học (bộ mới), Nhà xuất bản Thế Giới, 2004.
 Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm (Tập 1 & 2 in chung), Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2003.
 Nguyễn Đăng Na, Văn xuôi tự sự Việt Nam (Tập 1), Nhà xuất bản Giáo Dục, Hà Nội, 1997.

Tùng thoại
Tiểu thuyết văn ngôn
Văn học Việt Nam thời Lê sơ
Văn học Việt Nam thời Nguyễn
Không kích Makeen 23 tháng 6, 2009

Không kích Makeen ngày 23 tháng 6 năm 2009 nơi bị coi là trung tâm huấn luyện của Taliban vào sáng sớm đã làm một số người thiệt mạng, sau đó đợt tấn công khác xảy ra ở đám tang cho một số người bị giết tại Nam Waziristan. Nhân vật lãnh đạo lực lượng Taliban ở Pakistan, Baitullah Mehsud, đã đến tham dự đám tang, nơi bị hỏa tiễn của Hoa Kỳ tấn công, nhưng đã rời khỏi nơi này trước khi cuộc oanh kích xảy ra làm 83 người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương, theo nguồn tin tình báo Pakistan ngày 24 tháng 6. Sau đó, Qari Hussain, một phụ tá cao cấp của Mehsud nói ông này không hiện diện tại đám tang và "ở một địa điểm bí mật vào lúc xảy ra cuộc tấn công bằng hỏa tiễn của Hoa Kỳ," và cáo buộc rằng chỉ có năm trong số những người bị giết là thành viên Taliban. Tuy nhiên các viên chức tình báo Pakistan nói rằng một số nhân vật lãnh đạo cao cấp của Taliban ở trong số những người bị giết. Ngày 23 tháng 6, hai viên chức tình báo Pakistan nói rằng tuy Mehsud có đến thăm ngôi làng nơi có đám táng, ông ta rời khỏi nơi đây trước cuộc tấn công bằng hỏa tiễn bắn đi từ các phi cơ không người lái.

Tham khảo

Không kích
Xung đột năm 2009
Pakistan 2009
Chiến tranh khủng bố
Sói đỏ Bắc Mỹ

Sói đỏ Bắc Mỹ (danh pháp hai phần:Canis rufus) là một loài chó sói thuộc Họ Chó. Loài này đã từng sinh sống khắp Đông Nam Hoa Kỳ và là một loài sống sót sau thời kỳ băng hà của kỷ Pleistocene muộn.

Hình ảnh

Tham khảo 

R
Động vật được mô tả năm 1851
Động vật có vú Mỹ
Chó sói
Pleurotaceae

Pleurotaceae là một họ nấm có kích thước nhỏ đến vừa, chứa 6 chi và 94 loài. Các thành viên của Pleurotaceae có thể bị nhầm lẫn là thành viên của Omphalotaceae. Có lẽ thành viên được biết đến nhiều nhất là nấm sò Pleurotus ostreatus.

Hình ảnh

Tham khảo 

Sơ khai nấm
Pterulaceae

Pterulaceae là một họ nấm trong bộ Agaricales. Theo ước tính năm 2008, họ này có 99 loài đượcc xếp vào 12 chi.

Xem thêm
Danh sách họ của Agaricales

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nấm mối

Nấm mối (danh pháp khoa học: Termitomyces albuminosus) là loài nấm thuộc họ Lyophyllaceae. 
Loài này từng được đặt tên là Collybia albuminosa.

Tên gọi nấm mối vì nấm chỉ xuất hiện ở nơi có nhiều mối sinh sống. Mối ở đây là loại mối đất chứ không phải mối sống trên cây. Mối đất làm ổ to như trái dừa khô, hình dáng từng hốc đất, ổ mối đất màu trắng hoặc hơi ngả vàng. Tuy nhiên thông tin liên quan tới mối chưa được khoa học xác nhận vì chưa có nghiên cứu cụ thể và không có ai đào nấm mối mà đào xuống lòng đất để kiểm tra xem có ổ mối hay không, thông tin này vẫn là nghi vấn. 

Nấm mối xuất hiện vào đầu mùa mưa, khoảng từ tháng 4 đến tháng 6 hàng năm. Thường nấm mối xuất hiện ở nơi đất cao, có địa hình thoát nước tốt, và có nhiều lá khô hoặc cành cây mục có ánh nắng xuyên qua vì mối không thể làm ổ ở nơi đất quá ẩm ướt. Thức ăn của chúng là cành hoặc lá cây khô.

Nấm mối có màu đen nhạt ở phần ô nấm, càng về đỉnh màu càng đậm hơn, thân màu trắng, lúc chưa trưởng thành nấm mối có phần ô rất nhỏ nhô lên mặt đất và phần thân lớn gấp 5 đến 6 lần ô nấm nằm trong đất, khi lớn hơn ô nấm sẽ to ra và phần thân bị teo lại giống như cái ô đặt trưng của đa số loài nấm rừng nhiệt đới. Nấm mối có mùi đặc trưng của nấm, và có mùi giống cây khô, mùi của tổ mối, nấm mối không có độc tố và rất giàu dinh dưỡng nên khi nở thường bị các loài côn trùng vây quanh và bị ăn rất nhanh.

Tham khảo

A
A
A
A
A
A
Nấm châu Á
Nấm được mô tả năm 1972
Nấm ăn
Woldmaria filicina

Woldmaria là một chi nấm trong họ Niaceae. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Woldmaria filicina, được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Chú thích

Tham khảo
 
 
 
 
 
 

F
Nấm Bắc Mỹ
Nấm châu Âu
Nấm được mô tả năm 1996
Niaceae
Lycoperdon pulcherrimum

Lycoperdon pulcherrimum là loài nấm trong chi Lycoperdon. Nó được mô tả khoa học lần đầu năm 1873 bởi Miles Joseph Berkeley và Moses Ashley Curtis.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lycoperdon
Nấm Hoa Kỳ
Nấm được mô tả năm 1873
Loài nấm
Coronicium

Coronicium là một chi nấm trong họ Pterulaceae. Chi này phân bố rộng khắp ở các vùng ôn đới phía bắc và chứa 5 loài.

Loài
, Species Fungorum công nhận 5 loài thuộc chi Coronicium.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Agaricus bernardii

Agaricus bernardii là một loài nấm trong họ Agaricaceae. Nó có phần giống với Agaricus bitorquis nhưng khác nhau ở điểm nấm có mũ nâu đỏ và thân nấm cũng như mùi mặn của nó.

Hình ảnh

Xem thêm 

Danh sách các loài Agaricus

Chú thích

Tham khảo
 

bernardii
Nấm châu Âu
Nấm châu Á
Nấm ăn
Nấm Bắc Mỹ
Nấm New Zealand
Nấm được mô tả năm 1879
Amanita subjunquillea

Amanita subjunquillea là một loài nấm trong chi Amanita, phân bố ở Đông và Đông Nam Á. Đây là loài nấm độc, có quan hệ với loài cực độc là A. phalloides.

Tham khảo 

subjunquillea
Deadly fungi
Fungi of China
Loài được mô tả năm 1933
Nấm châu Á
Nấm Trung Quốc
Nấm độc
Nấm được mô tả năm 1933
Loài nấm
Coprinellus bipellis

Coprinellus bipellis là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Coprinus bipellis by Henri Romagnesi năm 1976, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2006.

Tham khảo

Xem thêm 

List of Coprinellus species

bipellis
Loài nấm
Coprinellus callinus

Coprinellus callinus là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên làCoprinus callinus bởi nhà nấm họcs M. Lange and Alexander H. Smith năm 1952, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Tham khảo

Xem thêm 

List of Coprinellus species

callinus
Nấm được mô tả năm 1952
Coprinellus curtus

Coprinellus curtus là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Coprinus curtus bởi Károly Kalchbrenner năm 1876 trước khi được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Xem thêm 

 Danh sách các loài Coprinellus

Tham khảo 

curtus
Nấm được mô tả năm 1876
Loài nấm
Coprinellus dilectus

Coprinellus dilectus là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Coprinus dilectus bởi nhà nấm học Elias Magnus Fries năm 1838, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Tham khảo

Xem thêm 

List of Coprinellus species

dilectus
Nấm được mô tả năm 1838
Coprinellus ephemerus

Coprinellus ephemerus là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Agaricus ephemerus bởi nhà nấm học Pháp Jean Baptiste François Pierre Bulliard năm 1792, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Tham khảo

Xem thêm 

List of Coprinellus species

ephemerus
Nấm được mô tả năm 1786
Coprinellus plagioporus

Coprinellus plagioporus là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Coprinus plagioporus bởi nhà nấm học Henri Romagnesi năm 1941, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Tham khảo

Xem thêm 

List of Coprinellus species

plagioporus
Nấm được mô tả năm 1941
Coprinellus pyrrhanthes

Coprinellus pyrrhanthes là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Coprinus pyrrhanthes bởi nhà nấm học Henri Romagnesi năm 1951, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Tham khảo

Xem thêm 

List of Coprinellus species

pyrrhanthes
Nấm được mô tả năm 1951
Agaricus californicus

Agaricus californicus hay California Agaricus là một loài nấm độc trong Xanthodermati thuộc chi Agaricus.

Nó có độc tính trung bình gây khó chịu cho đường tiêu hoá ở một số các thể. Nguyên nhân của hiện tượng này chưa được biến và một số cá thể có thể ăn nó mà không có biểu hiện khác thường nào.

Xem thêm
Danh sách các loài Agaricus

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

californicus
Nấm được mô tả năm 1895
Loài nấm
Gymnopus

Gymnopus là một chi nấm trong họ Marasmiaceae. Chi này phân bố rộng rãi và có khoảng 300 loài.

Các loài đại diện
Gymnopus dryophilus
Gymnopus fusipes
Gymnopus peronatus
Gymnopus semihirtipes
Gymnopus quercophilus

Xem thêm 

List of Marasmiaceae genera

Hình ảnh

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài 

Marasmiaceae
Omphalotaceae
Mycetinis

Mycetinis là một chi nấm trong họ Marasmiaceae. Chi này phân bố rộng rãi này chứa 8 loài.

Xem thêm 

 List of Marasmiaceae genera

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Tham khảo 

Marasmiaceae
Omphalotaceae
Pluteus leoninus

Pluteus leoninus là một loài nấm mọc trên gỗ mụ ở châu Âu và Bắc Phi. Phía dưới của tai nấm có đặc trưng của chi Pluteus — lá tia màu nhạt sớm chuyển sang màu hồng khi bào tử chín. Tuy nhiên, bề mặt phía trên là một màu vàng sáng sắc nâu hoặc lục vàng. Tai nấm vàng màu vàng ô liu có đường kính 3–7 cm. Thân nấm cao 7 cm. Nấm mọc trên gốc cây và các mảnh vụn gỗ cây lá rộng và đôi khi các loài cây lá kim.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
Meinhard Moser: Basidiomycetes II: Röhrlinge und Blätterpilze, Gustav Fischer Verlag Stuttgart (1978). English edition: translated by Simon Plant: Keys to Agarics and Boleti (Roger Phillips 1983)
Régis Courtecuisse, Bernard Duhem: Guide des champignons de France et d'Europe (Delachaux & Niestlé, 1994-2000). ISBN 2-603-00953-2
Régis Courtecuisse: "Mushrooms of Britain & Europe" (Harper Collins 1999). ISBN 0-00-220012-0
Roger Phillips: "Mushrooms and other fungi of Great Britain & Europe" (Pan Books Ltd., London 1981).

L
Nấm ăn
Nấm châu Âu
Động vật được mô tả năm 1871
Nấm châu Phi
Nấm được mô tả năm 1871
Coprinopsis picacea

Coprinopsis picacea là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên năm 1785 bởi nhà nấm học Pháp Jean Baptiste François Pierre Bulliard năm 1785 as Agaricus picaceus.

Xem thêm 

List of Coprinopsis species

Hình ảnh

Tham khảo 

Coprinopsis
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ
Loài được mô tả năm 1785
Nấm không ăn được
Amanita porphyria

Amanita porphyria là một loài nấm trong chi Amanita được tìn thấy ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Sử dụng
A. porphyria không thể ăn được do nó có độc tính nhẹ và quan trọng hơn là nó dễ bị nhầm lẫn với những loài nấm độc khác như Amanita pantherina.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

porphyria
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ
Loài an toàn theo NatureServe
Nấm độc
Loài nấm
Amanita smithiana

Amanita smithiana là một loài nấm được tìm thấy trong đất rừng là kim (Abies, Tsuga, Pseudotsuga) và lá rộng (Alnus, Quercus) ở Tây Bắc THái Bình Dương của Bắc Mỹ. Nó mọc vào tháng 8 và 9.

Tham khảo

smithiana
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1969
Nấm Hoa Kỳ
Loài nấm
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Nấm độc
Guyanagaster necrorhiza

Guyanagaster là một chi nấm thuộc họ Physalacriaceae. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Guyanagaster necrorhiza. Loài này được tìm thấy trong rừng mưa nhiệt đới thuộc vùng Guiana ở Nam Mỹ và được mô tả khoa học lần đầu vào năm 2010.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Guyanagaster
Nấm được mô tả năm 2010
Nấm Nam Mỹ
Physalacriaceae
Agaricus hondensis

Agaricus hondensis là một loài nấm trong chi Agaricus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Mykoweb - Agaricus hondensis

Xem thêm 

List of Agaricus species

hondensis
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1912
Nấm độc
Xeromphalina

Xeromphalina là một chi nấm trong họ Mycenaceae. Chi này phân bố phổ biến, và có about 30 species.

Các loài 
X. amara
X. brunneola
X. campanella
X. campanelloides
X. cauticinalis
X. cornui
X. fraxinophila
X. fulvipes
X. kauffmanii
X. leonina
X. orickiana
X. picta
X. podocarpi
X. setulipes
X. tenuipes
X. testacea

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Mycenaceae
Psilocybe coprophila

Deconica coprophila là một loài nấm trong họ Strophariaceae.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1793
Nấm không ăn được
Strophariaceae
Amanita farinosa

Amanita farinosa là một loài nấm độc Bắc Mỹ trong chi Amanita.

Phân loại 
Các nghiên cứu phân tử gần đây cho thấy rằng Amanita farinosa là thành viên trong phân nhóm Amanita có quan hệ gần gũi với Amanita muscaria, A. gemmata và A. roseotincta.

Xem thêm 

Danh sách các loài Amanita

Hình ảnh

Tham khảo 

F
Nấm Bắc Mỹ
Nấm Trung Mỹ
Nấm Mexico
Nấm độc
Tephrocybe

Tephrocybe chi của khoảng 40 loài nấm phân phối rộng rãi trong khu vực ôn đới. Chi này được định nghĩa bởi nhà nghiên cứu nấm Marinus Anton Donk năm 1962.

Loài
Tephrocybe ambusta
Tephrocybe anthracophila
Tephrocybe atrata
Tephrocybe baeosperma
Tephrocybe boudieri
Tephrocybe cessans
Tephrocybe confusa
Tephrocybe ellisii
Tephrocybe ferruginella
Tephrocybe fuscipes
Tephrocybe fusispora
Tephrocybe impexa
Tephrocybe inolens
Tephrocybe langei
Tephrocybe mephitica
Tephrocybe murina
Tephrocybe osmophora
Tephrocybe palustris
Tephrocybe platypus
Tephrocybe putida
Tephrocybe rancida
Tephrocybe striipilea
Tephrocybe tylicolor

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lyophyllaceae
Bondarcevomyces taxi

Bondarcevomyces là một chi nấm trong họ Tapinellaceae. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Bondarcevomyces taxi, được tìm thấy ở châu Á.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Bondarcevomyces
Nấm được mô tả năm 1940
Nấm châu Á
Bộ Nấm thông
Coprinopsis cinerea

Coprinopsis cinerea là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae.

Hình ảnh

Tham khảo 

C
Nấm châu Á
C
C
A
Nấm ăn
Nấm Bắc Mỹ
Nấm châu Âu
Nấm được mô tả năm 1774
Sphaerobasidioscypha

Sphaerobasidioscypha là một chi nấm trong họ Cyphellaceae. Chi này chứa 2 loài được tìm thấy ở New Zealand and Venezuela.

Danh sách loài
 S. citrispora
 S. oberwinkleri

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Cyphellaceae
Pleurotus populinus

Pleurotus populinus hay Nấm sò cây dương lá rung là một loài nấm bản địa Bắc Mỹ. Nó được tìm thấy trên gỗ mục cây dương lá rung và cây dương (chi Populus). Dù về mặt hình thái học tương tự như Pleurotus ostreatus và Pleurotus pulmonarius, nó tỏ ra là một loài riêng biệt không thể lai tạo với nhau. P. populinus được cho là ăn được. Không giống như P. ostreatus, ra quả vào mùa thu và mùa đông, nấm P. populinus ra quả vào cuối mùa xuân và mùa hè.

Chú thích

Liên kết ngoài
 
 Pleurotus populinus: The Aspen Oyster at MushoomExpert.com
 Biological Species in Pleurotus: ISG III. Pleurotus populinus  at University of Tennessee-Knoxville Mycology Lab

Pleurotus
Nấm ăn
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1993
Pleurotaceae
Pleurotus australis

Pleurotus australis, là một loài nấm Agaricales bản địa Australia và New Zealand. Nó mọc trên gỗ mục. Dù về mặt hình thái học tương tự với một số nấm Pleurotus khác, nó đã chứng tỏ là một loài riêng biệt không thể lai tạo.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 
 Biological Species in Pleurotus: ISG XIV. Pleurotus australis  at University of Tennessee-Knoxville Mycology Lab

Pleurotus
Nấm ăn
Nấm New Zealand
Nấm được mô tả năm 1891
Pleurotaceae
Amanita magniverrucata

Amanita magniverrucata là một loài nấm trong họ Amanitaceae. Được mô tả khoa học lần đầu bởi nhà nghiên cứu nấm Mỹ Harry Delbert Thiers và Joseph Ammirati vào năm 1982, nó sống bám vào loài cây Pinus radiata.

Hình ảnh

Tham khảo

magniverrucata
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1982
Loài nấm
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Lycoperdon umbrinum

Lycoperdon umbrinum, là một loài nấm trong chi Lycoperdon. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc, châu Âu, và Bắc Mỹ.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 California Fungi

Lycoperdon
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ
Nấm châu Á
Armillaria socialis

Armillaria socialis là một loài nấm trong họ Physalacriaceae.

Xem thêm 
List of Armillaria species

Liên kết ngoài

Tham khảo 

socialis
Nấm châu Á
Nấm châu Âu
[[Thể loại:Bệnh họcthực vật
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1815
Loài nấm
Physalacriaceae
Dây cáp

Dây cáp (tiếng Pháp: câble) hay còn gọi là chão thép là hai hay nhiều dây luyện từ kim loại xếp cạnh nhau và gắn chặt, xoắn hoặc bện lại với nhau để tạo thành một bộ phận đơn nhất. Trong cáp cơ học, hay còn gọi là dây thừng cáp, được sử dụng để nâng, vận chuyển và kéo hoặc vận chuyển lực lượng thông qua sức căng. Trong kỹ thuật điện, cáp được sử dụng để truyền tải dòng điện. Một cáp quang bao gồm một hoặc nhiều sợi quang trong một lớp vỏ bảo vệ các sợi cáp.

Cáp điện thảo luận ở đây chủ yếu là dành cho lắp đặt trong các tòa nhà và các khu công nghiệp. Đối với công tác truyền tải điện ở những khoảng cách lớn hơn vài km, xem các bài cáp điện cao thế, cáp điện và cáp điện một chiều cao thế.

Tham khảo

Dây cáp
Từ gốc Pháp
Phát minh của Đức
Truyền tải cơ năng
John Boehner

John Andrew Boehner (, phiên âm như "bây-nơ"; sinh ngày 17 tháng 11 năm 1949) là chủ tịch thứ 53 của Hạ viện Hoa Kỳ. Ông là đảng viên Đảng Cộng hòa từ , giữ chức vụ từ năm 1991. Khu bầu cử gồm các vùng nông thôn và ngoại ô gần Cincinnati và Dayton, và một phần nhỏ Dayton. Ông Boehner ở tại khu Wetherington của Xã West Chester, Quận Butler.

Ngày 25 tháng 9 năm 2015, Boehner tuyên bố sẽ từ chức Chủ tịch Hạ viện và rút lui khỏi Quốc hội vào cuối tháng 10 trong năm.

Tham khảo

Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ
Doanh nhân Mỹ
Tín hữu Công giáo Rôma Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Ireland
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Chính khách Mỹ thế kỷ 21
Tín hữu Công giáo Rôma thế kỷ 20
Tín hữu Công giáo Rôma thế kỷ 21
Người viết hồi ký Mỹ
Ách (phi công)

Phi công ace (tiếng Anh: ace, đọc là "ây-xơ"), hay át, là thuật ngữ thông dụng trong hàng không quân sự dùng để chỉ các phi công đã bắn hạ từ 5 máy bay đối phương trở lên.

Tên gọi
Thuật ngữ flying ace hoặc fighter ace thực bắt nguồn đầu tiên từ trong tiếng Pháp as. Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, thuật ngữ đã được phổ biến rộng rãi trên báo chí Pháp khi đề cập đến các ngôi sao thể thao như cầu thủ bóng đá và xe đạp. Ngay trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, khoảng giữa năm 1915, giới báo chí Pháp bắt đầu mô tả phi công Adolphe Pegoud là l'as, sau khi ông trở thành phi công đầu tiên hạ được 5 máy bay Đức. Từ đó, thuật ngữ ách (as trong tiếng Pháp và ace trong tiếng Anh) được sử dụng để chỉ các phi công bắn hạ máy bay đối phương (không bao gồm các thành tích đánh chìm tàu và tiêu diệt xe tăng).

Lịch sử

Chiến tranh thế giới thứ nhất

Phi công Pháp Adolphe Pegoud được xem là l'as đầu tiên được công nhận trong lịch sử vào khoảng giữa năm 1915, khi trở thành phi công Pháp đầu tiên hạ được 5 máy bay Đức. Tuy nhiên, không lâu sau, ngày 31 tháng 8 năm 1915, Adolphe Pegoud bị bắn hạ và cũng trở thành phi công ách đầu tiên tử trận.

Đế quốc Đức đã lập ra một giải thưởng là Pour le Mérite ("Der blaue Max"/"The Blue Max"), được xem là niềm vinh dự lớn nhất cho sự dũng cảm, ban đầu người phi công phải phá hủy 8 máy bay đồng minh. người Đức không sử dụng thuật ngữ "ace", nhưng phi công Đức nào bắn rơi 10 máy bay địch được gọi là Überkanonen (big guns) và công bố tên và chiến công của họ để nâng cao tinh thần chiến đấu của nhân dân. Và tiêu chuẩn Pour le Mérite đã lớn dần qua các giai đoạn chiến tranh.

Trong thời gian 1914–1916, Đế quốc Anh không có cơ quan hay văn phòng nào ghi nhận lại những chiến công trong không chiến; Thực tế, điều này được thực hiện bởi một đội máy bay duy nhất trong chiến tranh. Họ cũng không công bố về số liệu thống kê về thành tích cá nhân, mặc dù nhiều phi công đã trở nên nổi tiếng qua báo chí.

Chiến tranh Việt Nam

Chú thích

Tham khảo
 Hobson, Chris. Vietnam Air Losses, USAF, USN, USMC, Fixed-Wing Aircraft Losses in Southeast Asia 1961–1973. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2001. ISBN 1-85780-1156.
 Galland, Adolf The First and the Last London, Methuen, 1955 (Die Ersten und die Letzten Germany, Franz Schneekluth, 1953)
Johnson, J. E. "Johnnie", Group Captain, RAF. Wing Leader (Ballantine, 1967)
 Lake, John The Battle of Britain London, Amber Books 2000 ISBN 1-85605-535-3
 Robinson, Bruce (ed.) von Richthofen and the Flying Circus. Letchworth, UK: Harleyford, 1958.
Shores,Christoper Air Aces. Greenwich CT., Bison Books 1983 ISBN 0-86124-104-5
 Stenman, Kari and Keskinen, Kalevi. Finnish Aces of World War 2, Osprey Aircraft of the Aces, number 23. London: Osprey Publishing. 1998.  ISBN 952-5186-24-5.
Toliver & Constable. Horrido!: Fighter Aces of the Luftwaffe (Aero 1968)
Toperczer, Istvan. MIG-17 and MIG-19 Units of the Vietnam War. Osprey Combat Aircraft, number 25. (2001).
_________. MIG-21 Units of the Vietnam War. Osprey Combat Aircraft, number 29. (2001).

Liên kết ngoài
AIR COMBAT INFORMATION GROUP WEBSITE
All aces of Korean air war

Quân nhân
Xíu mại

Xíu mại hay Sú mại () là một món của ẩm thực Trung Hoa, có nguồn gốc từ thành phố Hồi Hột, Nội Mông. Trong ẩm thực Quảng Đông, món này thường được phục vụ như món dim sum ăn nhẹ. Ngoài việc gắn liền với cộng đồng người Hoa, một số biến thể của xíu mại cũng xuất hiện tại Nhật Bản (焼売, Shūmai) và một vài quốc gia Đông Nam Á trong đó có Việt Nam.

Lịch sử

Nguồn gốc
Xíu mại được tin là bắt nguồn từ Hồi Hột, giữa thời Minh và thời Thanh. Theo mô tả trong các tài liệu lịch sử, xíu mại được phục vụ tại các quán trà làm món phụ. Món này được lấy tên "捎卖" ("siếu mại" tạm dịch mang kèm đi bán) với nghĩa món ăn được bán như một mặt hàng phụ kèm với trà.

Các thương nhân từ Sơn Tây được cho rằng đã mang món này tới Bắc Kinh và Thiên Tân khiến cho nó được biết đến rộng rãi. Tên gọi sau này được chuyển thành dạng mới như "烧麦", "稍美" and "烧卖", thay đổi các ký tự trong khi vẫn giữ phát âm gốc. Món này ban đầu có dạng thịt và rau được gói trong những tấm giấy gói mỏng, được bán bằng cân đo mỗi vỏ bánh, một truyền thống vẫn được giữ ở thành phố Hồi Hột.

Phục vụ
Tại Hồi Hột, món này được phục vụ như thực phẩm thiết yếu, đặc biệt vào bữa sáng. Đây được coi là một món ngon địa phương trong các khu vực xung quanh Hồi Hột. Các món hấp được đặt trong từng tầng của xửng hấp tre và những món chiên được phục vụ trong các đĩa, thường là 8 viên mỗi phần. Giấm thường được sử dụng làm món khai vị. Các món ăn được kết hợp kèm với trà. Trong truyền thống ẩm thực dim sum ở miền nam Trung Quốc, thiếu mại là một trong những món ăn tiêu chuẩn nhất. Món này được dùng kèm với há cảo, một loại bánh bao hấp khác có chứa tôm, mỡ lợn băm nhỏ, măng và hành lá; gọi chung là há cảo-xíu mại (蝦餃燒賣).

Trong các quán ăn ở Indonesia, siomai (hay "siomay" theo phương ngữ địa phương) được ăn cùng với rau và đậu phụ hấp và ăn kèm với xốt đậu phộng cay. Còn tại các quán và nhà hàng thức ăn nhanh của Philippines, siomai được xiên vào que để thuận tiện ăn kèm hoặc dùng kèm với cơm (sử dụng muỗng và nĩa).

Biến thể tại một số quốc gia

Philipines: siomai 
Siomai (Tiếng Visayas và Tiếng Tagalog: siyomay) ở Philippines thường là thịt lợn xay, thịt bò, tôm, gồm những loại khác, kết hợp với các phần gia vị như tỏi, đậu xanh, cà rốt và những nguyên liệu tương tự sau đó được bọc trong giấy gói hoành thánh. Nó thường được hấp với một hình thể biến thể phổ biến là chiên và làm vỏ ngoài giòn. Món này thường được dùng kèm nước tương pha nước ép quất. Dầu tỏi ớt đôi khi được cho thêm vào nước xốt.

Gần đây, món siomai được biến thể với việc gói thêm lớp rong biển Nori sau lớp vỏ hoành thánh được bán với tên gọi "kiểu Nhật Bản".

Việt Nam: xíu mại 
Xíu mại trong ẩm thực Việt Nam với nguyên liệu chính có thịt lợn băm, hành lá, hành tây và bánh mì vụn được nấu với cà chua xốt cách làm: món hấp Món này được ăn kèm với bánh mì hoặc với cơm trắng.

Xem thêm 
 Sủi cảo
 Xí quách
 Bánh bao chỉ
 Nước cốt gà

Chú thích 

Ẩm thực Trung Quốc
Ẩm thực miền Nam Việt Nam
Ẩm thực Sài Gòn
Ẩm thực Việt Nam
Món khai vị
Từ gốc Quảng Đông
Họ Trăn

Họ Trăn (danh pháp khoa học: Pythonidae) là một họ động vật thuộc phân bộ Rắn, phân bố ở châu Phi, châu Á và Úc. Trong số các loài thuộc họ này, có loài rắn lớn nhất thế giới. Họ này có 8 chi và 31 loài được công nhận.

Phân bố
Chúng phân bố ở châu Phi hạ Sahara, Ấn Độ, phía nam Trung Quốc, Đông Nam Á (Đông Nam Á lục địa và từ Philippines về phía đông nam qua Indonesia đến New Guinea) và Australia.

Tại Hoa Kỳ có một quần thể trăn Miến Điện (Python molurus bivittatus) được du nhập và đã tồn tại như một loài xâm lấn ở vườn quốc gia Everglades từ thập niên 1990.

Các chi
*) Không bao gồm phân loài nguyên chủng.
T) Chi điển hình.

Chú thích

Tham khảo
 

 
 Pythons (Pythonidae) at Answers.com. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2008.

Phân bộ Rắn
Tỷ số tín hiệu cực đại trên nhiễu

Tỉ số tín hiệu cực đại trên nhiễu (tiếng Anh: peak signal-to-noise ratio, thường được viết tắt là PSNR), là tỉ lệ giữa giá trị năng lượng tối đa của một tín hiệu và năng lượng nhiễu ảnh hướng đến độ chính xác của thông tin. Bởi vì có rất nhiều tín hiệu có phạm vi biến đổi rộng, nên PSNR thường được biểu diễn bởi đơn vị logarithm decibel.

PSNR được sử dụng để đo chất lượng tín hiệu khôi phục của các thuật toán nén có mất mát dữ liệu (lossy compression) (ví dụ: dùng trong nén ảnh). Tín hiệu trong trường hợp này là dữ liệu gốc, và nhiễu là các lỗi xuất hiện khi nén. Khi so sánh các thuật toán nén thường dựa vào sự cảm nhận gần chính xác của con người đối với dữ liệu được khôi phục, chính vì thế trong một số trường hợp dữ liệu được khôi phục của thuật toán này dường như có chất lượng tốt hơn những cái khác, mặc dù nó có giá trị PSNR thấp hơn (thông thường PSNR càng cao thì chất lượng dữ liệu được khôi phục càng tốt). Vì vậy khi so sánh kết quả của 2 thuật toán cần phải dựa trên codecs giống nhau và nội dung của dữ liệu cũng phải giống nhau.

Định nghĩa
Cách đơn giản nhất là định nghĩa thông qua sai số toàn phương trung bình (MSE) được dùng cho ảnh 2 chiều có kích thước m×n trong đó I và K là ảnh gốc và ảnh được khôi phục tương ứng:

PSNR được định nghĩa bởi:

Ở đây, MAXI là giá trị tối đa của pixel trên ảnh. Khi các pixcels được biểu diễn bởi 8 bits, thì giá trị của nó là 255. Trường hợp tổng quát, khi tín hiệu được biểu diễn bởi B bits trên một đơn vị lấy mẫu, MAXI là 2B−1. Với ảnh màu với 3 giá trị RGB trên 1 pixel, các tính toán cho PSNR tương tự ngoại trừ việc tính MSE là tổng của 3 giá trị (tính trên 3 kênh màu) chia cho kích thước của ảnh và chia cho 3.

Giá trị thông thường của PSNR trong lossy ảnh và nén video nằm từ 30 đến 50 dB, giá trị càng cao thì càng tốt. Giá trị có thể chấp nhận được khi truyền tín hiệu không dây có tổn thất khoảng từ 20 dB đến 25 dB.

Khi 2 ảnh là đồng nhất thì MSE sẽ bằng 0. Trong trường hợp này tỉ số PSNR không xác định (chia bởi 0).

Xem thêm
 Data compression ratio
 Mean square error
 Perceptual Evaluation of Video Quality (PEVQ)
 Signal-to-noise ratio
 Structural similarity (SSIM) index
 Subjective video quality
 Video quality

Chú thích

Kỹ thuật điện
Xử lý tín hiệu
Đo lường
Đo lỗi
Tỉ số thống kê
Tỉ số kỹ thuật
Thông số khuếch đại âm thanh
Nhiễu
Henri của Luxembourg

Henri, Đại công tước Luxembourg OIH (tên thật: Henri Albert Félix Gabriel Marie Guillaume, sinh ra tại lâu đài Betzdorf ở Betzdorf, Luxembourg ngày 16 tháng 4 năm 1955) là nguyên thủ quốc gia của Luxembourg. Ông là con trai cả của Jean, Đại công tước Luxembourg và Joséphine Charlotte của Bỉ. Ông bà ngoại của ông là vua Leopold III của Bỉ và Astrid của Thụy Điển. Ông là cháu trai của quốc vương Albert II của Bỉ và là anh họ của đương kim quốc vương Philippe của Bỉ.

Thời trẻ 
Đại Công tước Henri có bốn anh chị em ruột: Archduchess Marie Astrid của Áo (sinh 1954), Đại công tước Jean của Luxembourg (sinh 1957), công chúa Margaretha của Liechtenstein (sinh 1957) và Hoàng tử Guillaume của Luxembourg (sinh 1963). Henri trở thành người thừa kế của Đại Công tước Luxembourg ngày 12 tháng 11 năm 1964 và được đào tạo tại Luxembourg và ở Pháp, nơi ông tốt nghiệp tú tài năm 1974. sau đó nghiên cứu khoa học chính trị tại Đại học Geneva, tốt nghiệp năm 1980. Đại Công Tước cũng đã được đào tạo sĩ quan quân đội tại Học viện Quân sự Hoàng gia Sandhurst, Anh.

Gia đình

Vai trò Hiến pháp
Hoàng tử đã trở thành người thừa kế rõ ràng ngôi vị Luxembourg vào ngày thoái vị của bà nội của ông, Nữ Đại Công tước Charlotte của Luxembourg vào ngày 12 tháng năm 1964. Từ năm 1980 đến năm 1998, ông là thành viên của Hội đồng Nhà nước. Ngày 04 tháng 3 năm 1998, Hoàng tử Henri được chỉ định là Đại diện toàn quyền của cha mình, Đại Công tước Jean, có nghĩa là ông là người nắm giữ các quyền hạn của cha mình theo quy định của hiến pháp. Ngày 07 tháng 10 năm 2000, ngay sau cha mình thoái vị, Henri chính thức trở thành Đại công tước Luxembourg và đã tuyên thệ hiến pháp trước Quốc hội sau ngày hôm đó.
Là người đứng đầu một chế độ quân chủ lập hiến, Đại Công tước Henri của nhiệm vụ chủ yếu là đại diện. Tuy nhiên, ông vẫn giữ được quyền hạn theo hiến pháp như bổ nhiệm Thủ tướng Chính phủ Luxembourg, giải thể Quốc hội, ban hành sắc lệnh và công nhận các đại sứ. Đại Công tước Henri là Tổng tư lệnh của Quân đội Luxembourg. Một trong những chức năng của Đại công tước chính là đại diện cho Luxembourg trong lĩnh vực đối ngoại. Vào tháng 5 năm 2001, Đại Công tước Henri và Nữ Đại Công tước Maria Teresa đã thực hiện chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của nhà nước Tây Ban Nha, theo lời mời của vua Juan Carlos I và Hoàng hậu Sofia. Đại Công tước Henri là một thành viên của Ủy ban Olympic quốc tế, là thành viên của Quỹ Mentor (được thành lập do Tổ chức Y tế Thế giới) và một giám đốc của Charles Darwin Trust cho các quần đảo Galapagos. Ông sống với gia đình của mình tại lâu đài Berg ở Luxembourg. Ông cũng có một nhà nghỉ ở Cabasson, gần Bormes-les-Mimosas ở phía nam của Pháp.

Tổ tiên 

</center>

Tham khảo 

Đại công tước Luxembourg
Đại Công tử Luxembourg
Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Người được nhận Huân chương lông cừu vàng Tây Ban Nha
Trần Đình Thâm

Trần Đình Thâm (chữ Hán: 陳廷深, ? - ?), còn được gọi là Trần Đình Thám, hay Trần Đình Tham, hiệu: Hủ Phố, là nhà thơ và là quan nhà Trần trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Trần Đình Thâm là người làng Phúc Đa, xã Chí Tri, huyện Đông Triều (nay thuộc Quảng Ninh).
 
Năm Giáp Dần (1374) đời Trần Duệ Tông, ông thi đỗ Thám hoa, được bổ chức quan, lần lượt trải đến chức Trung thư thị lang, kiêm tri thẩm hình viện sự.

Tháng 9 (âm lịch) năm Đinh Tỵ (1377), Trần Đình Thâm được cử sang cáo phó với nhà Minh (Trung Quốc), nói là Trần Duệ Tông đi tuần biên giới bị chết đuối (thực ra là bị quân Chiêm Thành giết tại trận) và báo tin lập vua nối ngôi.
 
Sách Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ, Quyển VII) kể:
...Người nhà Minh từ chối, lấy cớ là có ba thứ chết không có lễ viếng là chết vì sợ, chết vì bị đè, chết đuối. Đình Thám cãi lại, cho là người Chiêm gây loạn quấy nhiễu biên cương, còn Duệ Tông có công chống nạn cứu dân sao lại không viếng. Bấy giờ vua Minh đang có âm mưu thôn tính nước ta, định lợi dụng sơ hở đó. Thái sư Lý Thiện Trường can rằng: "Em chết vì nạn nước mà anh lập con của em lên, xem việc người như vậy, thì có thể biết được mệnh trời". Việc ấy bèn bỏ đi.

Tháng 2 (âm lịch) năm Canh Thìn (1400), Hồ Quý Ly truất ngôi của cháu ngoại là Trần Thiếu Đế, tự lập làm vua, Trần Đình Thâm bèn giả điếc, bị trung thừa là Đồng Thức tố giác, phải giáng làm Đồng giám tu quốc sử bí thư giám.

Trần Đình Thâm mất năm nào không rõ.

Tác phẩm
Sinh thời, Trần Đình Thâm có làm thơ, nhưng đã thất lạc hết, hiện chỉ còn lại 2 bài thơ chữ Hán chép trong Toàn Việt thi lục do Lê Quý Đôn biên tập. Giới thiệu 1 bài:

Khen ngợi
Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Kẻ sĩ lúc bé di học, là muốn biết những điều mình sẽ làm, lớn lên đi làm, là làm những điều mình đã học. "Học ba trăm bài thơ trong Kinh Thi, đi sứ bốn phương không làm nhục mệnh vua. (Trần) Đình Thám được như vậy đó. Huống chi gặp thời buổi tiếm vị, cướp ngôi, lại biết tự giấu mình để tránh quyền vị, thì thực đáng gọi là kẻ sĩ, đáng coi là không phụ với học vấn của mình vậy!Chú thích

Sách tham khảo
 Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (Tập II, bản dịch). Nhà xuất bản khoa học xã hội, Hà Nội, 1985. Bản điện tử ở đây:  
 Nguyễn Đăng Na, Văn học thế kỷ X-XIV'' (mục "Trần Đình Thâm"). Nhà xuất bản khoa học xã hội, Hà Nội, 2004.

Nhà thơ Việt Nam thời Trần
Quan lại nhà Trần
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Người Quảng Ninh
Quan lại nhà Hồ
Thám hoa Việt Nam
Olympus Mons

Olympus Mons (Latin theo tên Núi Olympus) là một núi lửa lớn trên Sao Hỏa. Ngọn núi này cao 25 km, gấp 3 lần đỉnh Everest và là ngọn núi cao nhất trong hệ Mặt Trời. Olympus Mons còn là ngọn núi lửa trẻ nhất trong số các núi lửa lớn trên Sao Hỏa, hình thành vào thời kỳ Amazonia. Olympus Mons được các nhà thiên văn học phát hiện từ cuối thế kỷ 19 dựa trên suất phản chiếu Nix Olympica (Latin nghĩa là "tuyết Olympus"). Tính chất núi vẫn còn là đều nghi ngờ trước khi các chuyến tàu thăm dò xác nhận nó là núi.

Núi lửa này nằm trên Sao Hỏa ở tọa độ khoảng , về phía rìa tây bắc của Tharsis. Phần phía tây của núi lửa nằm trên Amazonis quadrangle (MC-8) và các phần trung tâm và đông nằm ở Tharsis quadrangle (MC-9). Hai hố thiên thạch trên Olympus Mons được đặt tên theo IAU là Karzok có đường kính , () và Pangboche crater có đường kính , (). Các hố thiên thạch nổi tiếng được xem là do shergottite gây ra trong thời kỳ bắn phá mạnh nhất của thiên thạch Sao Hỏa.

Tham khảo

Xem thêm 
 Danh sách núi cao nhất thế giới

Liên kết ngoài 

Astronomy Picture of the Day ngày 26 tháng 5 năm 2004
Western Flank of Olympus Mons and Aureole
Volcanism on Mars  
Olympus Mons from Google Mars

Núi lửa hỗn hợp
Núi trên Sao Hỏa
Núi lửa hình khiên
Sao Hỏa
Bọ ba thùy

Lớp Bọ ba thùy (danh pháp khoa học: Trilobita) là một lớp động vật chân khớp hải dương đã tuyệt chủng. Đây là một trong những nhóm động vật chân khớp cổ nhất, với hóa thạch lâu đời nhất được ghi nhận có niên đại từ kỷ Cambri (), và đã phát triển thịnh vượng suốt khoảng sau Đại Cổ Sinh trước khi bắt đầu một cuộc đại tuyệt chủng mà khi đến kỷ Devon, mọi phân nhóm bọ ba thùy trừ Proetida đều biến mất. Bọ ba thùy tuyệt diệt trong một cuộc đại tuyệt chủng khác vào cuối kỷ Permi (chừng ). Lớp Bọ ba thùy hiện diện khắp đại dương trong hơn 270 triệu năm.

Vào thời của những cá thể cổ nhất được biết đến, bọ bà thùy đã rất đa dạng và phân bố rộng rãi. Do chúng có bộ xương ngoài dễ hóa thạch, rất nhiều hóa thạch bọ ba thùy đã được tìm ra, với chừng 17.000 loài vào Đại Cổ Sinh. Việc nghiên cứu những hóa thạch đã mang đến những đóng góp quan trọng cho sinh địa tầng học, cổ sinh vật học, sinh học tiến hóa, và nghiên cứu kiến tạo mảng. Lớp Bọ ba thùy thường được đặt trong siêu lớp Arachnomorpha (còn gọi là Arachnata), song nhiều cách phân loại khác cũng được đề xuất.

Bọ ba thùy đa dạng về lối sống; một số bò quanh đáy nước để săn mồi, kiếm xác thối hay ăn lọc, một số khác lại bơi mà ăn sinh vật phù du. Đa phần lối sống của động vật chân khớp hải dương ngày nay cũng hiện diện ở bọ thùy (trừ lối sống ký sinh).

Phân loài 
 Lớp Bọ ba thùy Trilobita
 Bộ Agnostida
 Phân bộ Agnostina
 Liên họ Agnostoidea
 Liên họ Condylopygoidea
 Liên họ Incertae sedis
 Phân bộ Eodiscina
 Liên họ Eodiscoidea
 Bộ Asaphida
 Liên họ Anomocaroidea
 Liên họ Asaphoidea
 Liên họ Cyclopygoidea
 Liên họ Dikelocephaloidea
 Liên họ Remopleuridioidea
 Liên họ Trinucleoidea
 Liên họ Incertae sedis
 Bộ Corynexochida
 Phân bộ Corynexochina
 Liên họ Corynexochoidea
 Phân bộ Illaenina
 Liên họ Illaenoidea
 Phân bộ Leiostegiina
 Liên họ Leiostegioidea
 Bộ Harpetida
 Phân bộ Harpetina
 Liên họ Harpetioidea
 Bộ Lichida
 Bộ Phacopida
 Bộ Proetida
 Bộ Ptychopariida
 Bộ Redlichiida
 Incertae sedis

Tham khảo

Liên kết ngoài

 . (A site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.)
 
The Virtual Fossil Museum - Class Trilobita - Including extensive photographs organized by taxonomy and locality.
Western Trilobite Association 
 Kevin's Trilobite Gallery - a collection of photographs of trilobite fossils
 Canadian trilobite web site: photographs of trilobite fossils 
The Paleontological Society

Hóa thạch
Động vật chân đốt kỷ Cambri
Động vật chân đốt kỷ Ordovic
Động vật chân đốt kỷ Silur
Động vật chân đốt kỷ Devon
Động vật chân đốt kỷ Than đá
Động vật chân đốt kỷ Permi
Sự sống tiền sử
La hán quả

Quả la hán (danh pháp hai phần: Siraitia grosvenorii) là loài thảo mộc dây leo bản địa mọc tại miền nam Trung Quốc và miền bắc Thái Lan.

Cây được trồng để lấy quả, sử dụng làm đồ uống giải khát, là một vị thuốc trong đông y. Chất chiết từ quả la hán ngọt gấp 300 lần so với đường mía và được dùng làm chất tạo ngọt tự nhiên ít năng lượng tại Trung Quốc trong điều trị bệnh đái đường và béo phì.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Luo Han Guo Information

G
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Thái Lan
Cây thuốc
Thực phẩm chức năng
Chất tạo ngọt
Thảo mộc
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Trái cây nhiệt đới
Chất ngọt
Chất dinh dưỡng bổ sung
Thực vật được sử dụng trong Đông y
Cucurbitoideae
Wiz Khalifa

Cameron Jibril Thomaz (sinh ngày 8 tháng 9 năm 1987), được biết đến qua nghệ danh là Wiz Khalifa, là một rapper người Mỹ, ca sĩ kiêm nhạc sĩ và diễn viên. Anh đã phát hành album đầu tay của anh, Show and Prove, vào năm 2006 và ký hợp đồng với Warner Bros. Records vào năm 2007. Single Say Yes của anh được Eurodance nhận được phát sóng radio đô thị, xếp trên Rhythmic Top 40 và Hot Rap Tracks charts trong năm 2008. 

Khalifa đã chia tay Warner Bros và phát hành album thứ hai Deal or No Deal vào tháng 11 năm 2009. Ông đã phát hành mixtape Kush và Orange Juice vào tháng 4 năm 2010; sau đó ông ký kết với Atlantic Records. Anh cũng nổi tiếng với đĩa đơn đầu tay của mình cho Đại Tây Dương, "Black and Yellow ", đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Album đầu tay của anh dành cho Rolling Papers, được phát hành vào ngày 29 tháng 3 năm 2011. Anh đã theo album này với ONIFC vào ngày 4 tháng 12 năm 2012, được hỗ trợ bởi các đĩa đơn "Work Hard, Play Hard" và "Remember You". Wiz phát hành album thứ tư Blacc Hollywood vào ngày 18 tháng 8 năm 2014, với sự trợ giúp của đĩa đơn chính "We Dem Boyz". Tháng 3 năm 2015, anh phát hành "See You Again" cho soundtrack của bộ phim Furious 7 và bài hát đứng ở vị trí số một trên Billboard Hot 100 trong 12 tuần liên tục.

Danh sách đĩa nhạc 

Album phòng thu
 Show and Prove (2006)
 Deal or No Deal (2009)
 Rolling Papers (2011)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 
 
 
 Wiz Khalifa  at MTV

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nghệ sĩ của Atlantic Records
Nam diễn viên người Mỹ gốc Phi
Nam diễn viên Philadelphia
Xã của tỉnh Mayotte

Tỉnh hải ngoại Mayotte của Pháp được chia làm 17 commune.

Mã bưu chính và mã INSEE

Theo diện tích

Theo dân số

Tham khảo

Phân vùng quốc gia châu Phi
Danh sách xã của Pháp
Erebus

Theo thần thoại Hy Lạp, Erebus (), hay Erebos (Hy Lạp Cổ: , "vực thẳm và bóng tối khôn cùng"), là con trai của thần nguyên thủy, Chaos, và là hiện thân của bóng tối, là thứ tràn ngập các góc kẹt và khe nứt trên khắp thế gian. Tên của ông được dùng hoán đổi với Tartarus và Hades vì Erebus thường được coi là một phần của âm phủ. Erebus đã cưới em gái mình là Nyx (thần của đêm tối), con cái của họ bao gồm: Aether (thần bầu trời), Hemera (thần ban ngày), Moirai (Số phận).

Gia đình 
Theo Thần hệ của Hesiod, Erebus đã được Chaos và chính bóng tối sinh ra, mà không cần giao hợp, và là anh trai của Nyx. Những đứa con khác của Chaos là Eros, Tartarus, và Gaea(Gaia). Sau cùng Nyx bị Erebus tán tỉnh và sinh ra Hemera (thần ban ngày), Aether (thần bầu trời), Cer (nữ thần của cái chết), Oneiroi (thần của những giấc mơ), cũng như Hypnos (thần ngủ), Thanatos (thần chết), Momus (thần chỉ trích), Nemesis (nữ thần trả thù), Hesperides (người bảo vệ những trái táo vàng), và Charon, người đưa đò. Ông cũng là cha của Geras (thần tuổi già) theo Hyginus (c. AD 1). Một số bằng chứng cho thấy Erebus là cha của Moirai.

Địa danh thần bí 
Erebus sau đó được mô tả như là một vùng đất vật chất, là nửa dưới của âm phủ Hades. Đó là nơi mà người chết phải đi qua ngay sau khi chết. Charon chở các linh hồn của người chết qua sông Acheron, hoặc trong các tài liệu sau là sông Styx, khi mà họ bước vào vùng đất của người chết.

Đặt tên 
Núi Erebus là một ngọn núi lửa ở đảo Rossland, Nam Cực.

Xem thêm

HMS Erebus, tên năm con tàu của Hải quân Hoàng Gia, nổi tiếng nhất là:
HMS Erebus (1826).
Núi Erebus, một ngọn núi lửa ở Nam Cực được đặt theo tên con tàu.
Erebus trong văn hoá đại chúng

Tham khảo

Ghi chú

Nguồn 

Các vị thần Hy Lạp

Thần thoại Hy Lạp
Âm phủ Hy Lạp
Nhân cách hóa trong thần thoại Hy Lạp
Ypsolopha angelicella

Ypsolopha angelicella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Hoa Kỳ, bao gồm California.

Sải cánh dài 19–22 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 1903
Bướm đêm Bắc Mỹ
Ypsolopha cockerella

Ypsolopha cockerella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ, bao gồm New Mexico.

Sải cánh dài khoảng 19–21 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm Bắc Mỹ
Ypsolopha amoenella

Ypsolopha amoenella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, Hàn Quốc, đông bắc Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 18–20 mm.

Ấu trùng ăn Acer mono.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha aurata

Ypsolopha aurata là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Nhật Bản.

Sải cánh dài 16–17 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm Nhật Bản
Ypsolopha atrobrunnella

Ypsolopha atrobrunnella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở phần phía nam của vùng Viễn Đông Nga và đông bắc Trung Quốc.

Chiều dài cánh trước là 8.1–8.4 mm.

Ấu trùng ăn các loài Crataegus maximowiczii và Pyrus.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha costibasella

Ypsolopha costibasella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Sơn Tây ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 1939
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha cristata

Ypsolopha cristata là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, Hàn Quốc, đông bắc Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 22–23 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha flava

Ypsolopha flava là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản.

Sải cánh dài 19–20 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm Nhật Bản
Ypsolopha helva

Ypsolopha helva là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở tây bắc Trung Quốc.

Chiều dài cánh trước là 6.7 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 2010
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha japonica

Ypsolopha japonica là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài khoảng 25 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm châu Á
Ypsolophidae
Bướm đêm được mô tả năm 1964
Ypsolopha lutisplendida

Ypsolopha lutisplendida là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở tây bắc Trung Quốc.

Chiều dài cánh trước là 9.6–10.7 mm.

Ấu trùng ăn Pinus tabulaeformis.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 2011
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha oliviella

Ypsolopha oliviella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Hoa Kỳ, bao gồm Arizona.

Sải cánh dài khoảng 21.5 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm Bắc Mỹ
Ypsolopha saitoi

Ypsolopha saitoi là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản.

Sải cánh dài 18–19 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 1964
Bướm đêm Nhật Bản
Ypsolopha scenites

Ypsolopha scenites là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Dichomeris
Bướm đêm được mô tả năm 1909
Bướm đêm Châu Phi
Ypsolopha schwarziella

Ypsolopha schwarziella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Hoa Kỳ, bao gồm Arizona, Utah và California.

Sải cánh dài khoảng 23 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm Bắc Mỹ
Ypsolopha sordida

Ypsolopha sordida là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở miền nam Trung Quốc.

Chiều dài cánh trước là 10.8 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha strigosus

Ypsolopha strigosa là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 23–26 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha uniformis

Ypsolopha uniformis là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nga (Buryatia).

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 1929
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha pseudoparallela

Ypsolopha pseudoparallela là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Honshu ở Nhật Bản.

Chiều dài cánh trước là 8.8-10.1 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 2010
Bướm đêm Nhật Bản
Ypsolopha yangi

Ypsolopha yangi là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở vùng Viễn Đông Nga và miền bắc và tây nam Trung Quốc.

Chiều dài cánh trước là 7–9 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 2011
Bướm đêm châu Á
Ypsolopha yasudai

Ypsolopha yasudai là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Nhật Bản, Hàn Quốc, đông bắc và miền trung Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 17–18 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Bướm đêm được mô tả năm 1964
Bướm đêm châu Á
Platyptilia benitensis

Platyptilia benitensis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Guinea Xích Đạo.

Ấu trùng ăn Uncaria rhynchophylla.

Chú thích

Tham khảo
 

Platyptilia
Động vật đặc hữu Guinea Xích Đạo
Bướm đêm được mô tả năm 1913
Bướm đêm Châu Phi
Platyptilia calodactyla

Platyptilia calodactyla là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, ngoại trừ Bồ Đào Nha, Hungary, România, Ukraina và Hy Lạp.

Sải cánh dài 18–25 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8 làm một đợt.

Ấu trùng ăn gốc các loài Solidago virgaurea, Senecio nemorensis, Senecio sylvaticus và Doronicum, đôi khi gây héo lá. Quá trình phát triển nhộng diễn ra ngay trong gốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Fauna Europaea 
UKmoths
microlepidoptera.nl 

Platyptilia
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm châu Á
Bướm đêm châu Âu
Platyptilia comorensis

Platyptilia comorensis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Comoros.

Chú thích

Tham khảo
 

Platyptilia
Động vật đặc hữu Comoros
Động vật Comoros
Bướm đêm Comoros
Platyptilia dschambiya

Platyptilia dschambiya là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Yemen.

Chú thích

Tham khảo
 

Platyptilia
Côn trùng bán đảo Ả Rập
Bướm đêm được mô tả năm 1999
Platyptilia peyrierasi

Platyptilia peyrierasi là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Madagascar.

Chú thích

Tham khảo
 

Platyptilia
Động vật đặc hữu Madagascar
Bướm đêm Châu Phi
Bướm đêm Madagascar
Sơ khai Pterophoridae
Platyptilia pygmaeana

Platyptilia pygmaeana là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Guinea Xích Đạo.

Chú thích

Tham khảo
 

Platyptilia
Động vật đặc hữu Guinea Xích Đạo
Bướm đêm được mô tả năm 1913
Bướm đêm Châu Phi
Platyptilia sabius

Platyptilia sabius là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Nam Phi và Tanzania.

Chú thích

Tham khảo
 

Platyptilia
Côn trùng Ethiopia
Côn trùng Tanzania
Bướm đêm Châu Phi