Trừ Văn Thố (xã)

Trừ Văn Thố là một xã thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Xã được đặt tên theo liệt sĩ Trừ Văn Thố (1936 – 1963), người đã hy sinh trong trận tập kích tiêu diệt bót Cây Trường ngày 18 tháng 10 năm 1963.

Địa lý 
Xã Trừ Văn Thố nằm ở phía Bắc của Thành phố Hồ Chí Minh, cách phường Bến Cát khoảng 30 km và cách phường Sài Gòn khoảng 80 km về phía Bắc, thuộc khu vực Bàu Bàng của tỉnh Bình Dương trước đây, có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp với các phường Minh Hưng và Chơn Thành của tỉnh Đồng Nai
Phía Đông giáp với xã An Long
Phía Đông Nam giáp với xã Bàu Bàng
Phía Tây giáp với xã Long Hòa

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Trừ Văn Thố sau sắp xếp có diện tích 76,56 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 24.533 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Hành chính 
Xã Trừ Văn Thố được chia thành các khu phố và ấp sau: Ấp 1, Ấp 2, Ấp 3, Ấp 4, Bàu Lòng, Ông Chài, Ông Thanh, Bà Tứ, Suối Cạn

Lịch sử 
Trước thế kỷ XX, vùng đất này vẫn còn là một vùng rừng núi rậm rạp, lác đác có những ngôi làng nhỏ của tộc người Xtiêng. Sau khi chính quyền thực dân Pháp thành lập tỉnh Thủ Dầu Một, địa bàn xã Trừ Văn Thố khi đó thuộc tổng Quản Lợi, quận Hớn Quản.

Khi chính quyền Việt Nam Cộng hòa cải cách địa giới hành chính, tỉnh Thủ Dầu Một bị giải thể để thành lập các tỉnh Bình Dương, Bình Long và Phước Long. Địa bàn xã Trừ Văn Thố ngày nay nằm ở khu vực giáp ranh giữa quận An Lộc (tỉnh Bình Long) và quận Bến Cát (tỉnh Bình Dương). Cuối năm 1958, chính quyền Ngô Đình Diệm cho thành lập khu dinh điền Hiếu Văn (sau đổi thành Văn Hữu) với 101 gia đình và 515 người trên phần đất thuộc địa bàn xã Trừ Văn Thố ngày nay. Nơi đây từng có 3 truông (vùng đất hoang, nhiều cây cỏ) lớn được gọi cùng tên, phân biệt thành Cây Trường 1, Cây Trường 2 và Cây Trường 3. Chính quyền Ngô Đình Diệm từng cho xây dựng cứ điểm bốt Cây Trường, do một đại đội trấn giữ, hợp với khu tam giác các dinh điền Cái Sắn - Văn Hữu – Căm Xe, kiểm soát Quốc lộ 13 ở khu vực phía Bắc Bến Cát. Đây còn là căn cứ bàn đạp của các toán biệt kích Việt Nam Cộng hòa thâm nhập đánh phá vào Chiến khu Đ. Để phá bổ cứ điểm nguy hiểm này, ngày 18 tháng 10 năm 1963, Tiểu đoàn 5 bộ binh, được tăng cường Đại đội Đặc công, thuộc Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, đã tổ chức một cuộc tập kích và phá hủy bót Cây Trường. Thời điểm này, chính quyền Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam Cộng hòa đã rơi vào khủng hoảng trầm trọng do các biến cố Phật giáo, không lâu sau thì sụp đổ trong sự kiện Đảo chính 1963. Vì vậy, bót Cây Trường và các khu dinh điền, trù mật đều bị đình chỉ sau đó.

Năm 1964, quận Chơn Thành được thành lập với 12 xã (tách 5 xã của An Lộc cũ với 7 xã mới thành lập). Cụm dân cư của khu dinh điền Văn Hữu trước đó trực thuộc quận Chơn Thành, tỉnh Bình Long. Cụm dân cư Cây Trường ở khu vực truông Cây Trường 2 thuộc về quận Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Sau khi Việt Nam thống nhất, các tỉnh Bình Dương, Bình Long, Phước Long, được hợp nhất thành tỉnh Sông Bé, các huyện Chơn Thành, Bến Cát trực thuộc tỉnh Sông Bé. Ngày 1 tháng 6 năm 1976, Ủy ban nhân dân tỉnh Sông Bé đã ra quyết định lấy địa bàn khu dinh điền Văn Hữu trước đây để thành lập xã kinh tế mới, đặt tên là xã Trừ Văn Thố thuộc huyện Chơn Thành. Cụm dân cư Cây Trường bấy giờ thuộc về xã Lai Uyên, huyện Bến Cát.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Chơn Thành hợp nhất với các huyện Lộc Ninh và Hớn Quản thành huyện Bình Long, xã Trừ Văn Thố thuộc huyện Bình Long. Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 180-CP, theo đó thành lập 10 xã ở vùng kinh tế mới thuộc huyện Bến Cát. Cụm dân cư Cây Trường được tách khỏi xã Lai Uyên để thành lập xã Cây Trường II. Tuy nhiên, người dân nơi đây vẫn quen gọi là xã Cây Trường. Ngày 9 tháng 4 năm 1986, xã Lai Uyên và xã Bàu Bàng được sáp nhập lại thành xã Lai Uyên.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết chia tỉnh Sông Bé thành hai tỉnh Bình Dương và Bình Phước. Theo đó, phần lớn huyện Bình Long thuộc tỉnh Bình Phước. Tuy nhiên, xã Trừ Văn Thố lại được chuyển sang trực thuộc huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Ngày 29 tháng 12 năm 2013, huyện Bến Cát được chia thành hai đơn vị hành chính là thị xã Bến Cát và huyện Bàu Bàng. Các xã Cây Trường II, Hưng Hòa, Lai Hưng, Lai Uyên, Long Nguyên, Tân Hưng và Trừ Văn Thố, trực thuộc huyện Bàu Bàng. Ngày 11 tháng 7 năm 2018, thị trấn Lai Uyên, huyện lỵ của huyện Bàu Bàng được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân cư của xã Lai Uyên.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Trừ Văn Thố, xã Cây Trường II và một phần của thị trấn Lai Uyên (huyện Bàu Bàng) thành xã mới có tên gọi là xã Trừ Văn Thố.

Chú thích

Tham khảo