Vĩnh Trạch (xã)

Vĩnh Trạch là một xã thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý

Lịch sử 
Năm 1817, Nguyễn Văn Thoại được triều định bổ nhiệm làm Trấn thủ Vĩnh Thanh. Ông nhận thấy việc giao thương giữa các vùng Hà Tiên, Rạch Giá và Châu Đốc đều phải đi vòng đường biển bất tiện, nên đã tâu vua Gia Long nạo vét con sông Ba Lạch. Năm 1818, kênh Đông Xuyên được đào nối rạch Đông Xuyên với sông Kiên Giang, hoàn thành sau một tháng. Để ghi nhận công lao của Thoại Ngọc hầu, triều đình đã đặt tên cho kênh Đông Xuyên là Thoại Hà và ngọn núi nhìn xuống dòng kênh là Thoại Sơn.

Nhờ công cuộc khai hóa của ông, các lưu dân dần đến nơi này và lập nên các thôn xóm. Ban đầu, dân cư hãy thưa thớt, nhiều thôn xóm người Việt và người Khmer xen kẽ nhau ở khu vực Thoại Sơn (tức xung quanh núi Sập). Địa bàn xã Vĩnh Trạch ngày nay, lúc bấy giờ thuộc địa phận của 3 thôn làng Vĩnh Chánh, Vĩnh Thuận và Vọng Thê, đều thuộc huyện Tây Xuyên, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang.

Sau khi chiếm được Nam Kỳ, năm 1868, trên địa phận của tỉnh An Giang của nhà Nguyễn, thực dân Pháp đã cho thành lập hạt thanh tra Châu Đốc, không lâu sau, hạt thanh tra Long Xuyên cũng được thành lập trên cơ sở tách ra từ hạt Châu Đốc, tuy nhiên vẫn được đặt dưới quyền quản lý của hạt Châu Đốc. Khu vực Vĩnh Trạch ngày nay, bấy giờ thuộc về địa phận của 3 ngôi làng Vĩnh Chánh (tổng Định Phước), Vĩnh Thuận (tổng Định Thành Hạ) và Thâm Trạch (vốn được tách ra từ làng Vọng Thê, thuộc tổng Biên Thành), thuộc hạt thanh tra Long Xuyên.

Đầu năm 1900, hạt Long Xuyên được đổi thành tỉnh Long Xuyên. Đến năm 1911, theo cuốn Annuaire général de l’Indochine (Partie administrative) 1911 (Hanoi-Haiphong, Imprimerie d’Extrême-Orient, 1911), tỉnh Long Xuyên có 3 khu vực: Châu Thành, Chợ Mới và Thốt Nốt; trong đó, khu Châu Thành (Circonscription du chef-lieu) gồm 3 tổng: Biên Thành, Định Phước và Định Thành Hạ. Tuy nhiên, đến năm 1912, tổng Biên Thành bị giải thể, làng Thâm Trạch và làng Vĩnh Thuận được nhập về tổng Định Phú, riêng làng Vĩnh Chánh vẫn thuộc tổng Định Phước. Năm 1917, quận Châu Thành được chính thức thành lập. Năm 1919, làng Thâm Trạch và làng Vĩnh Thuận hợp nhất thành làng Vĩnh Trạch. Làng Vĩnh Trạch (tổng Định Phú) và làng Vĩnh Chánh (tổng Định Phước) đều thuộc quận Châu Thành, tỉnh Long Xuyên.

Năm 1953, chính quyền Quốc gia Việt Nam thành lập thêm tại tỉnh Long Xuyên một quận mới là quận Núi Sập, với quận lỵ đặt tại khu Núi Sập (thuộc làng Thoại Sơn) do tách tổng Định Phú ra khỏi quận Châu Thành cùng tỉnh. Năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm cho sáp nhập tỉnh Châu Đốc và tỉnh Long Xuyên để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh An Giang. Quận Núi Sập thuộc vào tỉnh An Giang. Đến năm 1961, chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho dời quận lỵ Núi Sập từ xã Thoại Sơn vào xã Vọng Thê và đổi tên thành quận Huệ Đức. Khu vực Vĩnh Trạch ngày nay, khi đấy thuộc địa bàn giáp ranh giữa xã Vĩnh Trạch thuộc quận Huệ Đức và xã Vĩnh Chánh thuộc quận Châu Thành, tỉnh An Giang.

Tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tái lập tỉnh An Giang và huyện Huệ Đức. Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Huệ Đức được sáp nhập vào huyện Châu Thành. Hai xã Vĩnh Trạch và Vĩnh Chánh đều thuộc huyện Châu Thành.

Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định 181-CP, theo đó:
 Sáp nhập một phần xã Vĩnh Chánh (theo lòng rạch Mạc Cần Vện) vào xã Vĩnh Trạch.
 Tách một phần xã Vĩnh Chánh để lập thành xã Vĩnh Khánh.

Ngày 23 tháng 8 năm 1979, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định 300-CP, theo đó chia huyện Châu Thành thành hai huyện lấy tên là huyện Châu Thành và huyện Thoại Sơn. Hai xã Vĩnh Trạch và Vĩnh Khánh thuộc huyện Thoại Sơn.

Ngày 22 tháng 3 năm 2002, Chính phủ ra Nghị định 29/2002/NĐ-CP, theo đó tách một phần xã Vĩnh Trạch để thành lập thị trấn Phú Hòa.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang. Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Vĩnh Khánh và xã Vĩnh Trạch thành xã mới có tên gọi là xã Vĩnh Trạch.

Y tế

Di tích - Thắng cảnh

Ảnh

Chú thích

Tham khảo