9M133 Kornet

9M133 Kornet (; "Cornet", Tên định danh NATO: AT-14 Spriggan, định danh xuất khẩu Kornet-E) là một loại tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM) mang vác cá nhân của Nga được thiết kế để chống lại các loại xe tăng chủ lực. Nó lần đầu tiên được đưa vào biên chế trong quân đội Nga vào năm 1998.

Kornet nằm trong số những loại ATGM có khả năng tác chiến mạnh nhất của Nga. Nó đã được phát triển thêm thành biến thể 9M133 Kornet-EM với tầm bắn xa hơn, đầu đạn cải tiến và được trang bị bộ tự động bám mục tiêu.

Kornet đã được xuất khẩu rộng rãi và được sản xuất theo giấy phép tại một số quốc gia. Loại vũ khí này được sử dụng lần đầu trong thực chiến vào năm 2003 và kể từ đó đã xuất hiện trong nhiều cuộc xung đột trên thế giới.

Phát triển 
Tên lửa chống tăng Kornet được Cục Thiết kế Chế tạo Thiết bị KBP tiết lộ vào tháng 10 năm 1994. Loại tên lửa này bắt đầu được phát triển vào năm 1988 như một hệ thống vạn năng, mô-đun hóa, có khả năng tấn công bất kỳ mục tiêu nào từ nhiều nền tảng phóng khác nhau bằng cách sử dụng hệ thống dẫn đường bằng chùm tia laser đáng tin cậy và dễ sử dụng. Đây là một loại ATGM hạng nặng, vượt trội hơn so với các loại ATGM dẫn đường bằng dây trước đó như 9K111 Fagot (NATO: AT-4 Spigot) và 9K113 Konkurs (NATO: AT-5 Spandrel), nhưng nó không nhằm mục đích thay thế hoàn toàn các loại này (do chi phí cao). Tên lửa được đưa vào biên chế trong quân đội Nga vào năm 1998. Tên định danh xuất khẩu của nó là Kornet-E. Xe diệt tăng 9P163M-1 Kornet-T bắt đầu phục vụ vào năm 2012.

Triều Tiên đã phát triển một bản sao của Kornet được gọi là Bulsae-3 (nghĩa là Chim lửa-3), được tiết lộ công khai lần đầu tiên vào ngày 27 tháng 2 năm 2016 trong một cuộc thử nghiệm trình diễn.

Biến thể Kornet 9M133F-1 với đầu đạn nhiệt áp dự kiến sẽ bắt đầu được sản xuất hàng loạt vào năm 2019, theo báo cáo của công ty sản xuất.

Tên định danh NATO AT-14 Spriggan được lấy từ tên của spriggan, một sinh vật huyền thoại trong thần thoại về tiên của vùng Cornwall.

Mô tả 
Tên lửa 9M133 cùng với giá phóng ba chân 9P163-1 và kính ngắm nhiệt 1PN79-1 (một phần của thiết bị dẫn đường 1P45-1), tạo thành tổ hợp tên lửa 9K135. Tổ hợp này có thể được mang vác và vận hành bởi một kíp chiến đấu bộ binh hai người. Việc chuyển trạng thái sang vị trí bắn mất chưa đầy một phút, trong khi công tác chuẩn bị và khai hỏa chỉ mất ít nhất một giây. Khi được bắn ở phía trên đường ngắm, ATGM Kornet cho phép tấn công vào phần bán cầu trên của mục tiêu, nơi lớp giáp thường mỏng nhất.

Ngoài phiên bản mang vác cho bộ binh, hệ thống 9K133 còn được tích hợp vào nhiều loại phương tiện và hệ thống vũ khí khác dưới dạng gói nâng cấp hoặc hệ thống vũ khí mới. 9K133 đã được lắp đặt trên xe thiết giáp BMP-3 để tạo thành xe diệt tăng 9P163M-1, có chức năng tương tự như hệ thống tên lửa Khrizantema. 9P163M-1 mang theo hai tên lửa 9M133 trên đường ray phóng, các đường ray này sẽ được vươn ra từ vị trí cất giữ trong quá trình hành quân. Tên lửa được nạp tự động từ một băng đạn bên trong chứa 16 quả (tên lửa được lưu trữ và vận chuyển trong các ống kín). Hệ thống bảo vệ NBC được trang bị cho kíp xe hai người (xạ thủ và lái xe), bên cạnh lớp giáp bảo vệ đầy đủ tương đương với khung gầm BMP-3 tiêu chuẩn. Hệ thống dẫn đường của 9P163M-1 cho phép bắn hai tên lửa cùng lúc, mỗi tên lửa hoạt động trên các kênh dẫn đường (laser) khác nhau.

Cục Thiết kế Chế tạo Thiết bị KBP cũng tiếp thị tên lửa 9M133 như một phần của hệ thống Kvartet để lắp đặt trên các phương tiện cơ giới và tàu thuyền. Hệ thống này có bốn tên lửa trên các đường ray sẵn sàng phóng cùng với hệ thống dẫn đường và kính ngắm đi kèm, tất cả được đóng gói trong một tháp pháo duy nhất; hệ thống dẫn đường cũng cho phép bắn hai tên lửa cùng lúc. Tháp pháo có không gian cho thêm năm quả đạn bổ sung và được vận hành bởi một người duy nhất. Một khả năng nâng cấp khác là tháp pháo tên lửa và pháo Kliver, được coi là lựa chọn nâng cấp cho dòng xe bọc thép chở quân APC, BMP-1 IFV và tàu tuần tra. Nó có khả năng tương tự như tháp pháo Kvartet nhưng còn mang theo một khẩu pháo tự động 30 mm 2A72; trọng lượng tháp pháo là 1.500 kg. Cuối cùng, 9M133 cũng có sẵn trong gói nâng cấp tháp pháo BEREZHOK cũng do KBP cung cấp. Kể từ năm 2014, việc sản xuất hàng loạt tháp pháo này đã được tái khởi động cho thị trường nội địa với định danh B05YA01.

Kornet-EM 

9M133 Kornet-EM là một biến thể cải tiến được giới thiệu vào năm 2012, thiết kế để đánh bại các phương tiện trang bị giáp phản ứng nổ (ERA). Phiên bản lắp đặt trên xe quân sự được trang bị bộ tự động bám mục tiêu thay cho khả năng bắn và quên thực thụ. Thay vì phải giữ tâm ngắm thủ công trên mục tiêu trong suốt thời gian tên lửa bay, xạ thủ chỉ cần chỉ định mục tiêu một lần và máy tính sẽ tự động bám bắt mục tiêu khi tên lửa lao tới cho đến khi va chạm. Công nghệ mã hóa chùm tia mới cũng cho phép một phương tiện trang bị bệ phóng đôi tấn công hai mục tiêu khác nhau cùng lúc, giúp tăng tốc độ bắn, giảm số lượng xe cần thiết cho một nhiệm vụ và có thể đánh bại các phương tiện trang bị hệ thống bảo vệ chủ động (APS) bằng cách bắn loạt hai tên lửa vào cùng một mục tiêu. Việc sử dụng bộ tự động bám mục tiêu giúp hệ thống này hiệu quả trong việc chống lại các mối đe dọa trên không tầm thấp như trực thăng và thiết bị bay không người lái (UAV).

Kornet-EM chủ yếu được sử dụng trên hệ thống Kornet-D. Một hệ thống điều khiển từ xa dành cho việc khai hỏa tên lửa Kornet-EM đã hoàn tất thử nghiệm vào tháng 2 năm 2025. Trạm điều khiển này được báo cáo là có tích hợp các yếu tố của trí tuệ nhân tạo.

Kornet-EM lần đầu tiên phục vụ trong Quân đội Nga; khách hàng xuất khẩu đầu tiên của hệ thống này là Bahrain. Nó cũng đã được xuất khẩu sang Algeria. Ngoài ra, hệ thống này còn được sản xuất theo giấy phép tại Saudi Arabia.

Tharallah 
Tharallah là một hệ thống Kornet kép được lực lượng Hezbollah sử dụng từ năm 2015. Hệ thống này bao gồm một giá phóng bốn chân trang bị hai ống phóng Kornet được thiết lập để phóng liên tiếp nhau trong thời gian cực ngắn. Cách sắp xếp này được thiết kế nhằm mục đích làm quá tải hệ thống bảo vệ chủ động Trophy trên các xe tăng Merkava, bằng cách phóng quả tên lửa thứ hai tới mục tiêu trước khi hệ thống APS kịp tái nạp hoặc phản ứng sau khi đánh chặn quả tên lửa đầu tiên.

9M134 Bulat 

9M134 Bulat là một biến thể hạng nhẹ của hệ thống ATGM 9M133 Kornet, được tối ưu hóa để tấn công các mục tiêu bọc giáp trung bình như IFV và APC. Với trọng lượng chỉ 6,5 kg khi nằm trong ống phóng, nó nhẹ hơn khoảng bốn lần so với các loại tên lửa Kornet khác, giúp tăng cường tính cơ động và cho phép các tổ đội mang theo nhiều đạn hơn. Tên lửa có tầm bắn trên 3,5 km và sở hữu đầu đạn liều đúp (tandem) với khả năng xuyên giáp 250 mm, hiệu quả ngay cả đối với giáp phản ứng nổ. Được dẫn đường bằng chùm tia laser chống nhiễu, Bulat tích hợp hoàn hảo với các hệ thống Kornet hiện có, cung cấp một giải pháp tiết kiệm chi phí để đối phó với các mối đe dọa hạng nhẹ, trong khi dành các loại đạn Kornet hạng nặng hơn cho xe tăng. Được trưng bày lần đầu tại diễn đàn Army-2024, Bulat làm nổi bật trọng tâm của Nga vào các giải pháp chống tăng đa năng. Các cuộc thử nghiệm của hệ thống này đã hoàn tất vào tháng 2 năm 2025.

Lịch sử chiến đấu 

Trong Chiến tranh Iraq, tên lửa Kornet đã được một số nhóm đặc nhiệm của Iraq sử dụng để tấn công các xe bọc thép của Hoa Kỳ, vô hiệu hóa ít nhất hai xe tăng Abrams và một xe chiến đấu bộ binh Bradley ngay trong tuần đầu tiên của cuộc chiến.

Giai đoạn thực chiến thứ hai được xác nhận của ATGM Kornet là trong Chiến tranh Lebanon 2006, nơi các tên lửa này (được báo cáo là do Syria cung cấp và là phiên bản Kornet sao chép ngược do Triều Tiên sản xuất) đã được các tay súng Hezbollah sử dụng để phá hủy tới bốn xe tăng Merkava của Israel. Tổng cộng, Kornet đã xuyên thủng lớp giáp của 24 xe tăng. Một trong những báo cáo chi tiết đầu tiên về việc IDF thu giữ thành công tên lửa Kornet tại các vị trí của Hezbollah ở làng Ghandouriyeh đã xuất hiện trong một bài báo trên tờ The Daily Telegraph, trong đó cũng báo cáo rằng các thùng chứa được đánh dấu "Khách hàng: Bộ Quốc phòng Syria. Nhà cung cấp: KBP, Tula, Nga". Vài tháng sau lệnh ngừng bắn, các báo cáo đã cung cấp đủ bằng chứng hình ảnh cho thấy tên lửa Kornet thực sự đã được Hezbollah sở hữu và sử dụng tại khu vực này.

Israel tuyên bố rằng vũ khí của Nga đã được Syria tuồn cho Hezbollah, và Israel đã cử một nhóm quan chức đến Moscow để cho Nga thấy bằng chứng về những gì họ cho là các vụ chuyển giao vũ khí của Syria. Các quan chức Nga phủ nhận việc Kornet rơi vào tay Hezbollah, đồng thời nói thêm rằng các loại vũ khí chống tăng mà Hezbollah sử dụng là loại khác. Vào ngày 6 tháng 12 năm 2010, một quả Kornet phóng từ Dải Gaza đã xuyên thủng lớp giáp ngoài của một chiếc xe tăng Merkava Mark III ở phía biên giới Israel, nhưng không gây thương vong.

Vào ngày 7 tháng 4 năm 2011, Hamas đã nhận trách nhiệm về một vụ tấn công bằng tên lửa vào một chiếc xe buýt trường học màu vàng của Israel, khiến một cậu bé 16 tuổi, Daniel Viflic, thiệt mạng, và làm bị thương một thường dân khác. Theo người phát ngôn quân đội Israel, chiếc xe buýt đã bị trúng một tên lửa Kornet.

Trong Chiến tranh Gaza 2014, trong số 15 tên lửa chống tăng bắn vào xe tăng Israel bị hệ thống bảo vệ chủ động Trophy đánh chặn, hầu hết là loại Kornet. Trong một số trường hợp, các bệ phóng Kornet đã bị tiêu diệt sau khi hệ thống Trophy phát hiện vị trí phóng và điều khiển pháo chính của xe tăng bắn trả vào vị trí đó.

Vào mùa hè năm 2014, lớp giáp của xe tăng M1A1 Abrams của Quân đội Iraq đã bị xuyên thủng 5 lần: tên lửa Kornet chịu trách nhiệm cho ít nhất một vài trong số các vụ này.
Vào tháng 9 năm 2014, Quân đội Iraq đã sử dụng tên lửa Kornet chống lại phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) lần đầu tiên. Lực lượng an ninh Iraq tuyên bố năm xe vận hành bởi IS cùng với các tay súng đã bị tiêu diệt tại Tỉnh Diyala. Ba phi đội của Quân đội Iraq đã được huấn luyện để sử dụng tên lửa chống tăng Kornet.

Trong Sự cố trang trại Shebaa tháng 1 năm 2015, Hezbollah đã bắn một số tên lửa chống tăng Kornet vào hai chiếc xe Humvee của Israel, khiến một binh sĩ và một sĩ quan thiệt mạng. Năm 2015, Iran đã thành công trong việc sao chép ngược Kornet. Iran vũ trang cho Hezbollah và có những đồn đoán rằng tên lửa Kornet của Iran đã được sử dụng chống lại Israel trong vụ tấn công biên giới.

Sau Nội chiến Libya 2011, các kho vũ khí của quân đội Libya đã bị cướp phá và nhiều loại vũ khí, bao gồm cả tên lửa Kornet, đã lan rộng khắp khu vực. Nhiều tên lửa Kornet đã rơi vào tay nhóm Ansar Bait al-Maqdis tại bán đảo Sinai của Ai Cập. Trong cuộc Nổi dậy tại Sinai, tên lửa Kornet đã trở thành vũ khí then chốt trong việc tấn công Lực lượng Vũ trang Ai Cập. Ansar Bait al-Maqdis đã sử dụng loại tên lửa này nhắm vào xe tăng M1A1 Abrams và M60 Patton, trực thăng (AH-64) và một tàu hải quân. Nhóm này sau đó đã trở thành một nhánh của ISIL, đổi tên thành ISIL-Tỉnh Sinai.

Reuters đã tìm thấy tàn tích của các tên lửa Kornet đã qua sử dụng tại Ukraine trong bối cảnh can thiệp quân sự của Nga tại Ukraine. Vì Ukraine không phải là quốc gia vận hành Kornet đã biết, Reuters đã trích dẫn Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) rằng các tên lửa này nhiều khả năng được Nga gửi vào Ukraine.

Nga đã gửi hơn 1.000 tên lửa chống tăng Kornet-9M133 cho Chính phủ Syria, những người đã sử dụng chúng rộng rãi để chống lại xe bọc thép và các mục tiêu mặt đất trong cuộc chiến chống lại các chiến binh Jihad và lực lượng nổi dậy. Năm 2016, một hệ thống pháo phản lực nhiệt áp TOS-1 Solntsepyok của Quân đội Syria đã bị phá hủy bởi một tên lửa Kornet từ lực lượng đối lập Syria không xác định.

Iran đã cung cấp các tên lửa Kornet do họ sản xuất theo giấy phép, dưới tên gọi Dehalivieh, cho ít nhất một thực thể phi quốc gia tại Iraq. Ngoài ra, tên lửa Kornet đã được sử dụng rộng rãi trong Nội chiến Iraq bởi chính phủ Iraq và Lực lượng Huy động Phổ biến (PMU).

Vào tháng 1 năm 2017, tờ báo Đức Die Welt đưa tin rằng các tay súng ISIL đã sử dụng tên lửa Kornet để phá hủy sáu xe tăng Leopard 2 của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria. Một video tuyên truyền của ISIL phát hành vào tháng 3 năm 2017 cho thấy các tay súng ISIL thu giữ được hai tên lửa Kornet đang được vận chuyển tại Syria, trên đó ghi năm sản xuất là 2016.

Vào ngày 1 tháng 9 năm 2019, một quả Kornet đã được lực lượng Hezbollah sử dụng để bắn vào các đồn quân sự của Israel nhằm trả đũa các vụ ném bom vào văn phòng truyền thông của Hezbollah một tuần trước đó. Israel đáp trả bằng các loạt đạn pháo vào các ngôi làng Lebanon gần biên giới, cụ thể là Aitaroun và Maroun al-Ras, gây cháy một số cánh đồng hoa màu của người dân.

Vào ngày 26 tháng 2 năm 2022, một quả Kornet đã được quân đội Nga sử dụng chống lại một xe bọc thép của Ukraine. Vào tháng 10 năm 2022, một hệ thống Kornet của Nga đã bị Hải quân đánh bộ Ukraine thu giữ. Vào tháng 7 năm 2023, quân đội Nga lần đầu tiên sử dụng ATGM Kornet kết hợp với hệ thống điều khiển từ xa Kurgan. Vào ngày 30 tháng 10 năm 2023, một video cho thấy một chiếc xe tăng Stridsvagn 122 đã bị phá hủy sau khi trúng đạn được cho là tên lửa Kornet. Đầu đạn nặng 10 pound của tên lửa Kornet có thể xuyên qua lớp giáp dày hơn 100 cm phía sau ERA.

Vào ngày 4 tháng 9 năm 2023, một video xuất hiện từ Robotyne cho thấy thiệt hại chiến đấu đầu tiên của xe tăng Challenger 2. Chiếc xe tăng đã bị vô hiệu hóa bởi mìn và sau đó được báo cáo là bị trúng tên lửa Kornet và bốc cháy dữ dội. Tên lửa đã kích hoạt một đám cháy khiến các liều phóng đạn dược của Challenger 2 bốc cháy (cook off) trong các thùng chứa chuyên dụng của chúng. Những thùng chứa này được thiết kế để ngăn chặn các vụ nổ thứ cấp thảm khốc, nhưng chúng đã thất bại, và vụ nổ kết quả đã giật tung tháp pháo của chiếc Challenger 2 khỏi thân xe.

Các biến thể tên lửa

Các quốc gia sử dụng

Các quốc gia sử dụng hiện tại 
  – 3.000 tên lửa đã được đặt hàng vào năm 2006. 340 tháp pháo Berezhok đã được đặt hàng vào năm 2014 để trang bị cho các xe BMP-1, BMP-2 và T-62. Biến thể Kornet-EM cũng đã được đặt hàng.
  – Tiếp nhận 50 bệ phóng và 200 tên lửa vào năm 2013.
 
  – Đã đặt hàng biến thể Kornet-EM.
 
  – 80 tổ hợp Kornet-E đã được bàn giao vào năm 2005.
  – 196 bệ phóng với hơn 1.100 tên lửa, đang phục vụ tính đến năm 2008. Tất cả đều được lắp đặt trên xe Humvee.
  – 3.000 tên lửa bao gồm hơn 250 bệ phóng đã được bàn giao từ năm 2003 đến 2006.
  – Sản xuất tại chỗ theo giấy phép với tên gọi Dehlavieh. Các hệ thống 9M133-1 Kornet-E, 9M133F-1 (Kornet-EM), và Kornet-D đã được xác nhận là đang sản xuất.
  – Được báo cáo sử dụng từ năm 2014.
  - Thu giữ được từ Hezbollah.
  – 
  – 200 bệ phóng Kornet-E với 2.000 tên lửa. Đang được sản xuất tại chỗ theo giấy phép cho các loại tên lửa Kornet-E.
 
  – Được sử dụng trong Nội chiến Libya 2011 bởi lực lượng trung thành với Gaddafi.
  – 2.200 tên lửa Kornet đã được đặt hàng vào năm 2000.
  – Không rõ số lượng, đã đặt hàng vào năm 2014.
  – Sản xuất trong nước với tên gọi Bulsae-5.
  – 52 tổ hợp Kornet-E đã được đặt hàng vào giai đoạn 2017–2018 và có khả năng bao gồm hàng trăm tên lửa kèm theo.
  – 288 tên lửa và 24 bệ phóng cùng các thiết bị mô phỏng huấn luyện và hỗ trợ kỹ thuật. Hợp đồng (trị giá 24 triệu USD) được ký vào năm 2008. Tất cả tên lửa đã được bàn giao vào tháng 1 năm 2010. Tính đến tháng 6 năm 2013, nước này đang đàm phán để mua thêm các đơn vị bổ sung.
 
  –  Đang được sản xuất tính đến năm 2024. 540 tháp pháo Berezhok đã được đặt hàng vào năm 2017 để trang bị cho các xe BMP-2 và BMD-2.
  Biến thể Kornet-EM được sản xuất theo giấy phép.
  Các hệ thống Kornet-EM đã được bàn giao vào năm 2021.
 
  – 100 bệ phóng Kornet-E với 1.000 tên lửa tính đến năm 2013. Đã tiếp nhận thêm khoảng 1.500 bộ trong giai đoạn 2002–2006.
  – 80 bệ phóng với 800 tên lửa.
 
  – Thu giữ được từ lực lượng Nga.
  – 1.000 tên lửa Kornet-E đã được đặt hàng vào năm 2010 và bàn giao trong giai đoạn 2012–2013.

Các thực thể phi quốc gia 
  Ahrar al-Sham
  Quân đội Syria Tự do
  Lữ đoàn Al-Qassam
  – Được cung cấp bởi Syria và được sử dụng trong Chiến tranh Lebanon 2006, chiến dịch Trang trại Shebaa 2015 và Nội chiến Syria.
  – Lực lượng Peshmerga của KDP
 
  Tỉnh Sinai
  Cộng hòa Nhân dân Lugansk
  Các Đơn vị Bảo vệ Nhân dân (YPG)
  Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine
 Đơn vị Huy động Nhân dân  (PMU)
  Tahrir al-Sham

Xem thêm 
 9M123 Khrizantema
 Kornet-D
 BGM-71 TOW
 Trận Wadi Saluki

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 KORNET-E Antitank Missile System on KBP site 
 Rutube "Kornet". Video 
 Rutube "Kornet". Animation of principle of operation. 
 Giới thiệu Kornet
 Kornet được sử dụng

Tên lửa chống tăng Nga