Georgios I của Hy Lạp

Georgios I hay Georg I (, Geōrgios A', Vasileús tōn Ellēnōn; 24 tháng 12 năm 1845 – 18 tháng 3 năm 1913) là một vị vua của người Hy Lạp, trị vì từ năm 1863 tới 1913. 

Ông sinh ra là một vương tử Đan Mạch, Georgios sinh ra ở Copenhagen và dường như được định sẵn cho sự nghiệp trong Hải quân Hoàng gia Đan Mạch. Ông chỉ mới 17 tuổi khi được Quốc hội Hy Lạp bầu làm vua, sau khi Vua Otto đã bị phế truất vì không được lòng dân. Việc đề cử ông được các cường quốc đề xuất và ủng hộ: Vương quốc Anh và Ireland, Đệ Nhị Đế chế Pháp và Đế quốc Nga. Ông kết hôn với Nữ đại công tước Olga Constantinovna của Nga vào năm 1867 và trở thành quốc vương đầu tiên của một triều đại Hy Lạp mới. Hai chị em gái của ông, Vương nữ Alexandra và Vuơng nữ Dagmar, đã kết hôn với các thành viên hoàng gia Anh và Nga. Edward VII của Anh và Aleksandr III của Nga là anh em rể của ông, và George V của Anh, Christian X của Đan Mạch, Haakon VII của Na Uy và Nikolai II của Nga là cháu trai của ông.

Triều đại của Georgios kéo dài gần 50 năm (dài nhất trong lịch sử Hy Lạp hiện đại) được đặc trưng bởi các cuộc giành giật lãnh thổ khi Hy Lạp thiết lập vị thế của mình ở châu Âu trước Thế chiến thứ nhất. Anh đã nhượng lại Quần đảo Ionia một cách hòa bình vào năm 1864, trong khi Thessaly được sáp nhập từ Đế quốc Ottoman sau Chiến tranh Nga–Thổ Nhĩ Kỳ (1877–1878). Hy Lạp không phải lúc nào cũng thành công trong tham vọng lãnh thổ của mình; họ đã bị đánh bại trong Chiến tranh Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ (1897). Trong Chiến tranh Balkan lần thứ nhất, sau khi quân đội Hy Lạp chiếm được phần lớn Macedonia thuộc Hy Lạp, Georgios đã bị ám sát tại Thessaloniki vào năm 1913 bởi một kẻ vô chính phủ.

Thiếu thời 

Georg được sinh ra vào ngày 24 tháng 12 năm 1845 tại Cung điện Vàng (18 Ameliegade, Copenhagen). Ông là con trai thứ và người con thứ ba của Vương công Christian của Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg với Louise của Hessen-Kassel. Khi được rửa tội, ông được đặt tên là Christian Vilhelm Ferdinand Adolf Georg, và trước khi trở thành Vua Hy Lạp, ông được biết đến với cái tên là Vương tử Vilhelm, được đặt tên theo ông nội Friedrich Wilhelm, Công tước xứ Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, và Thân vương Wilhelm xứ Hessen-Kassel.

Mặc dù mang trong mình dòng máu hoàng gia (cả cha và mẹ ông đều là chắt của Frederik V của Đan Mạch và chít của George II của Anh), nhưng gia đình ông có một cuộc sống khác xa so với tiêu chuẩn hoàng gia. Tuy nhiên, vào 1853, cha của George được chỉ định làm người thừa kế của vị vua không con Frederik VII của Đan Mạch. Các anh chị em của Georg là Frederik (người về sau trở thành Vua của Đan Mạch, có con trai thứ được bầu lên ngai vàng Na Uy với vương hiệu Haakon VII của Na Uy), Alexandra (về sau là vợ của Edward VII của Anh và mẹ của George V), Dagmar (về sau là Hoàng hậu Mariya Fyordorovna với tư cách là vợ của Aleksandr III của Nga và mẹ của Nikolai II), Thyra (về sau là vợ của Ernst August, Thái tử Hannover) và Valdemar.

Tiếng mẹ đẻ của Vilhelm là tiếng Đan Mạch, tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai. Ông cũng được dạy tiếng Pháp và tiếng Đức. Ông bắt đầu sự nghiệp trong Hải quân Hoàng gia Đan Mạch và đăng ký học sĩ quan hải quân cùng với anh trai Frederick. Trong khi Frederick được mô tả là "trầm tính và cực kỳ ngoan ngoãn", Vilhelm lại "hoạt bát và hay đùa nghịch".

Bầu lên ngai vàng Hy Lạp 
Sau khi Othon I của Hy Lạp bị phế truất vào tháng 10 năm 1862, người dân Hy Lạp đã từ chối em anh trai của Othon là Thân vương Luitpold kế vị, mặc dù họ vẫn ủng hộ chế độ quân chủ hơn là cộng hòa. Nhiều người Hy Lạp, tìm kiếm mối quan hệ gần gũi hơn với các cường quốc hàng đầu, trong đó ứng cử viên hàng đầu là Vương tử Alfred, Công tước xứ Edinburgh, con trai thứ hai của Nữ hoàng Victoria và Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha. Thủ tướng Anh, Lãnh chúa Palmerston, tin rằng người Hy Lạp đang "khao khát mở rộng lãnh thổ", hy vọng được trao tặng Quần đảo Ionia, lúc đó là lãnh thổ bảo hộ của Anh. Tuy nhiên, Hội nghị Luân Đôn 1832 đã cấm bất kỳ vương tộc cầm quyền nào của các cường quốc chấp nhận ngai vàng. Bản thân Nữ hoàng Victoria đã kiên quyết phản đối ý tưởng này. Tuy nhiên, người Hy Lạp vẫn kiên quyết tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý, trong đó Alfred nhận được hơn 95% trong số 240.000 phiếu bầu. Có 93 phiếu bầu cho một nền Cộng hòa và sáu phiếu bầu cho một công dân Hy Lạp được chọn làm vua. Vua Otho chỉ nhận được một phiếu bầu.

Sau khi Vương tử Alfred bị loại, cuộc tìm kiếm một ứng cử viên thay thế bắt đầu. Người Pháp ủng hộ Henri d'Orléans, Công tước xứ Aumale, trong khi người Anh đề xuất anh chồng của Nữ hoàng Victoria là Ernst II xứ Sachsen-Coburg và Gotha, cháu trai của bà là Thân vương xứ Leiningen, và Đại công tước Maximilian của Áo, cùng những người khác. Cuối cùng, người Hy Lạp và các cường quốc đã sàng lọc và chọn Vương tử Vilhelm của Đan Mạch, người đã nhận được 6 phiếu trong cuộc trưng cầu dân ý. Mới chỉ 17 tuổi, ông được Quốc hội Hy Lạp bầu làm Vua của người Hy Lạp vào ngày 30 tháng 3 [lịch cũ 18 tháng 3] năm 1863 dưới vương hiệu George I. Nghịch lý thay, ông đã lên ngôi trước cha mình, người trở thành Vua Đan Mạch vào ngày 15 tháng 11 cùng năm. Có hai điểm khác biệt đáng kể giữa việc lên ngôi của George và người tiền nhiệm Othon. Thứ nhất, ông được Quốc hội Hy Lạp nhất trí công nhận, thay vì bị các thế lực nước ngoài áp đặt lên người dân. Thứ hai, ông được tuyên bố là "Vua của người Hy Lạp" thay vì "Vua của Hy Lạp", vốn là phong cách của Othon.

Lễ đăng quang trọng thể của George tại Copenhagen vào ngày 6 tháng 6 có sự tham dự của một phái đoàn Hy Lạp do Đô đốc thứ nhất kiêm Thủ tướng Konstantinos Kanaris dẫn đầu. Tại buổi lễ, chính phủ Anh tuyên bố sẽ nhượng lại Quần đảo Ionian cho Hy Lạp để vinh danh vị quốc vương mới.

Giai đoạn đầu trên ngai vàng

Vị vua mới 17 tuổi đã tham quan Saint Petersburg, London và Paris trước khi khởi hành đến Hy Lạp từ cảng Toulon của Pháp vào ngày 22 tháng 10 trên soái hạm Hy Lạp Hellas. Ông đến Athens vào ngày 30 tháng 10 [Lịch cũ 18 tháng 10] năm 1863, sau khi cập cảng Piraeus vào ngày hôm trước. Ông quyết tâm không lặp lại sai lầm của người tiền nhiệm, vì vậy ông nhanh chóng học tiếng Hy Lạp. Vị vua mới thường xuyên được nhìn thấy một cách không chính thức trên đường phố Athens, nơi người tiền nhiệm của ông chỉ xuất hiện trong sự phô trương. Vua George thấy cung điện trong tình trạng lộn xộn, sau khi Vua Othon vội vã rời đi, và bắt tay vào việc sửa chữa và nâng cấp tòa nhà 40 năm tuổi. Ông cũng cố gắng đảm bảo rằng mình không bị coi là quá bị ảnh hưởng bởi các cố vấn người Đan Mạch, cuối cùng đã gửi chú của mình, Thân vương Julius, trở về Đan Mạch với lời nói, "Ta sẽ không cho phép bất kỳ sự can thiệp nào vào việc điều hành chính phủ của ta". Một cố vấn khác, Bá tước Wilhelm Sponneck, trở nên mất lòng dân vì ủng hộ chính sách giải trừ quân bị và đặt câu hỏi một cách thiếu tế nhị về nguồn gốc của người Hy Lạp hiện đại từ tổ tiên cổ đại. Giống như Julius, ông bị điều trở về Đan Mạch.

Từ tháng 5 năm 1864, George thực hiện một chuyến đi vòng quanh Peloponnese, qua Corinth, Argos, Tripolitsa, Sparta và Kalamata, nơi ông lên tàu khu trục Hellas. Tiến về phía bắc dọc theo bờ biển, cùng với các tàu hải quân Anh, Pháp và Nga, tàu Hellas đến Corfu vào ngày 6 tháng 6, chứng kiến Cao ủy Anh là Henry Storks, làm lễ bàn giao Quần đảo Ionia cho Vương quốc Hy Lạp.

Về mặt chính trị, vị vua mới đã thực hiện các bước để kết thúc các cuộc thảo luận về hiến pháp kéo dài của Quốc hội. Ngày 19 tháng 10 năm 1864, ông gửi đến Quốc hội một yêu cầu, được Konstantinos Kanaris ký xác nhận, giải thích rằng ông đã chấp nhận ngai vàng với điều kiện một hiến pháp mới sẽ được hoàn thiện, và nếu không, ông sẽ cảm thấy mình "hoàn toàn tự do áp dụng các biện pháp mà hy vọng của tôi có thể bị thất vọng". Không rõ từ ngữ trong yêu cầu này là ông có ý định trở về Đan Mạch hay áp đặt một hiến pháp, nhưng vì cả hai trường hợp đều không mong muốn, Quốc hội đã sớm đi đến một thỏa thuận.

Ngày 28 tháng 11 năm 1864, George tuyên thệ bảo vệ hiến pháp mới, trong đó thành lập một Quốc hội đơn viện (Vouli) với các đại diện được bầu trực tiếp, bí mật, phổ thông đầu phiếu nam giới, lần đầu tiên ở châu Âu hiện đại. Một chế độ quân chủ lập hiến được thiết lập, George tuân thủ thẩm quyền hợp pháp của các quan chức được bầu, mặc dù ông nhận thức được sự tham nhũng hiện diện trong các cuộc bầu cử và những khó khăn khi cai trị một dân số phần lớn là người mù chữ. Từ năm 1864 đến năm 1910, đã có 21 cuộc tổng tuyển cử và 70 chính phủ khác nhau.

Trên trường quốc tế, George duy trì mối quan hệ bền chặt với anh rể là Thân vương xứ Wales, sau này là vua Edward VII của Anh, và đã tìm kiếm sự giúp đỡ của ông trong việc xoa dịu vấn đề Crete, một hòn đảo chủ yếu thuộc Hy Lạp nhưng vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Đế quốc Ottoman. Kể từ thời Othon, mong muốn thống nhất các vùng đất Hy Lạp thành một quốc gia của người Hy Lạp đã gây khó khăn cho Anh và Pháp, những nước đã khiến Othon bối rối khi chiếm cảng Piraeus chính của Hy Lạp để ngăn chặn chủ nghĩa phục hồi lãnh thổ của Hy Lạp trong Chiến tranh Krym. Trong cuộc nổi dậy Crete (1866–1869), Thân vương xứ Wales đã không thành công khi tìm kiếm sự hỗ trợ của Bộ trưởng Ngoại giao Anh là Lãnh chúa xứ Derby, để can thiệp vào Crete thay mặt cho Hy Lạp. Cuối cùng, các cường quốc đã không can thiệp, và người Ottoman đã dập tắt cuộc nổi loạn.

Thời kỳ đầu trị vì

Hôn nhân và con cái 
Georgios gặp Olga Konstantinovna của Nga lần đầu tiên vào năm 1863, lúc bà 12 tuổi. Cả hai gặp nhau lần thứ hai vào tháng 4 năm 1867, khi ông tới Đế quốc Nga để thăm em gái Dagmar. Trong khi Georgios theo đạo Luther, thì những người nhà Romanov là những người Chính Thống giáo giống như đại đa số người Hy Lạp, và Georgios nghĩ một cuộc hôn nhân với một nữ đại vương công Nga sẽ giải quyết vấn đề về tôn giáo của các con ông trong tương lai. Olga chỉ mới 16 tuổi khi bà cưới Georgios tại Cung điện Mùa đông ở Sankt-Petersburg vào ngày 27 tháng 10 năm 1867. Sau tuần trăng mật tại Tsarskoye Selo, cặp đôi rời Nga tới Hy Lạp vào ngày 9 tháng 11 cùng năm. Trong hai mươi năm tiép theo, họ có với nhau tám người con:

 Konstantinos (1868–1923), về sau kết hôn với Sophie của Phổ và có với nhau sáu người con; ông là cha của những vị vua Hy Lạp Georgios II, Alexandros, và Pavlos, và là ông của Vua Konstantinos II của Hy Lạp, Vua Mihai I của Romania, và Vương hậu Sophia của Tây Ban Nha;
 Georgios (1869–1957), kết hôn với Công chúa Marie Bonaparte và có hai người con;
 Alexandra (1870–1891), kết hôn với Đại vương công Pavel Aleksandrovich của Nga và có hai người con;
 Nikolaos (1872–1938), kết hôn với Nữ đại vương công Yelena Vladimirovna của Nga và có ba người con;
 Maria (1876–1940), kết hôn lần đầu với Đại vương công Georgy Mikhaylovich của Nga, cả hai có với nhau hai người con, và lần thứ hai với Perikles Ioannidis;
 Olga (1880), qua đời khi mới bảy tháng tu;
 Andreas (1882–1944), kết hôn với Alice xứ Battenberg và có với nhau năm người con; ông là cha của Philip, Vương tế Anh.
 Kristoforos (1888–1940), kết hôn lần đầu tiên với góa phụ người Mỹ Nancy Stewart Worthington Leeds và lần thứ hai với Công chúa Françoise xứ Orléans, cả hai có với nhau một người con.

Mở rộng lãnh thổ

Thời kỳ trị vì sau này và bị ám sát

Danh hiệu

Chú thích

Tham khảo
 
 
 
 
 
 

Vua Hy Lạp
Vương tộc Holstein-Gottorp-Romanov
Vương tộc Glücksburg
Vua bị ám sát
Vương tử Đan Mạch
Vương tử
Chính trị gia Hy Lạp bị ám sát
Thế vận hội Mùa hè 1896
Người Copenhagen
Vua bị giết
Vương tộc Glücksburg (Hy Lạp)
An táng tại Nghĩa trang Vương thất Cung điện Tatoi