Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Họ Cá bống trắng

Họ Cá bống trắng (danh pháp khoa học: Gobiidae) là một họ cá, theo truyền thống xếp trong phân bộ Cá bống (Gobioidei) của bộ Cá vược (Perciformes). Theo định nghĩa cũ thì họ này là một họ lớn, chứa khoảng 2.000 loài cá nhỏ trong khoảng 200 chi.

Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây cho thấy bộ Cá vược là không đơn ngành, và toàn bộ phân bộ Cá bống được tách ra để phục hồi lại thành bộ riêng, có quan hệ họ hàng gần với bộ Kurtiformes trong cùng nhánh Gobiaria, như thế họ Gobiidae hiện tại được xếp trong bộ Cá bống (Gobiiformes).

Đặc điểm
Chúng là cá có vây bụng biến thành giác bám, chủ yếu sống bám vào đá ở đáy biển và phần lớn ở vùng nhiệt đới. Cá bống trắng đẻ trứng chìm dưới dáy, trong hang hốc. Cá bống đực được phân công canh giữ trứng.

Cá bống chịu được sự thay đổi nhiều của nồng độ muối trong nước, có khả năng thay đổi màu sắc phù hợp với môi trường xung quanh. Có khoảng 600 loài cá bống trắng ở các vùng biển nông nhiệt đới và ôn đới. Cá bống cũng thuộc loại cá dữ chuyên bắt ấu trùng của động vật ở tầng đáy làm thức ăn.

Giá trị
Một số loài cá bống trắng có giá trị kinh tế vì thịt rất thơm ngon. Cá bống nước lợ là đối tượng đánh bắt quan trọng và một số loài là đối tượng nhập khẩu.

Phân loại

Theo truyền thống, họ này chia ra thành các phân họ như sau:
 Amblyopinae
 Gobiinae (đôi khi tách riêng Benthophilinae)
 Gobionellinae
 Oxudercinae
 Sicydiinae
Tuy nhiên, định nghĩa truyền thống của họ Gobiidae làm cho nó trở thành một nhóm không đơn ngành. Một số các kết quả nghiên cứu phát sinh chủng loài cho thấy phân họ Gobiinae (bao gồm cả Benthophilinae) - phần lõi của họ Gobiidae - nên được hợp nhất với các họ Microdesmidae, Ptereleotridae, Kraemeriidae, Schindleriidae để tạo ra họ Gobiidae nghĩa mới, đồng thời các phân họ còn lại (Gobionellinae, Amblyopinae, Oxudercinae và Sicydiinae) nên được sắp xếp lại thành họ Gobionellidae. Tuy nhiên, việc duy trì phân họ Gobionellinae trong phạm vi họ Gobionellidae không được đảm bảo, do nó không là một nhóm đơn ngành trong mối tương quan với 3 phân họ còn lại. Cụ thể, phân họ Sicydiinae lồng sâu trong nhánh Stenogobius của Gobionellinae.

Theo định nghĩa mới thì họ Gobiidae vẫn là một họ lớn, với khoảng 130 chi và trên 1.120-1.200 loài.

Danh sách các chi

Phát sinh chủng loài

Chú thích

Tham khảo
 
 

Cộng sinh
Bộ Cá bống
Giovanni van Bronckhorst

Giovanni Christiaan "Gio" van Bronckhorst OON (; sinh ngày 5 tháng 2 năm 1975), biệt danh là Gio, là một cựu cầu thủ bóng đá Hà Lan và là huấn luyện viên trưởng của Beşiktaş. Anh có thể thi đấu ở vị trí tiền vệ, nhưng về cuối sự nghiệp anh chuyển sang đá ở vị trí hậu vệ trái. Cựu cầu thủ Barca mang trong mình dòng máu Indonesia đậm đặc, khi có cha là người Hà Lan gốc Indonesia, còn mẹ đến từ quần đảo Maluku, miền đông Indonesia.

Trong thời gian thi đấu đỉnh cao, Van Bronckhorst từng chơi cho RKC Waalwijk, Feyenoord, Rangers, Arsenal, Barcelona. Anh là cầu thủ quan trong đội hình Barcelona vô địch UEFA Champions League 2005-06, có mặt trong đội hình xuất phát ở trận chung kết, cũng như ra sân toàn bộ các trận đấu ở Champions League của Barcelona mùa giải đó.

Van Bronckhorst có 107 trận đấu quốc tế cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan, tham dự ba Giải vô địch bóng đá thế giới vào các năm 1998, 2006 và 2010, cũng như ba Giải vô địch bóng đá châu Âu vào các năm 2000, 2004 và 2008. Sau khi mang băng đội trưởng của Cơn lốc màu da cam trong trận chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới 2010, anh được trao Huân chương Orange-Nassau.

Sau khi làm trợ lý ở U-21 Hà Lan và Feyenoord, Van Bronckhorst trở thành huấn luyện viên của Feyenoord vào tháng 5 năm 2015. Anh giành Cúp KNVB trong mùa giải đầu tiên và vô địch Eredivisie vào năm 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Van Bronckhorst tại Trang tiếng Anh của Cổ động viên FC Barcelona 
 Voetbal International 
 
 
 
 
 

Sinh năm 1975
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Rotterdam
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Scotland
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Người Hà Lan gốc Indonesia
Người Hà Lan gốc Molucca
Người Indo
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá RKC Waalwijk
Cầu thủ bóng đá Feyenoord Rotterdam
Cầu thủ bóng đá Rangers F.C.
Cầu thủ bóng đá Arsenal F.C.
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Scottish Premier League
Cầu thủ bóng đá Barcelona
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2000
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2004
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ bóng đá đa năng
FIFA Century Club
Hiệp sĩ Dòng Orange-Nassau
Vận động viên Hà Lan ở Anh
Vận động viên Hà Lan ở Scotland
Vận động viên Hà Lan ở Tây Ban Nha
Huấn luyện viên bóng đá Hà Lan
Huấn luyện viên Feyenoord
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Hậu vệ cánh bóng đá
Tiền vệ bóng đá nam
Bãi biển Hải Hòa

Bãi biển Hải Hòa thuộc phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.

Bãi biển Hải Hòa chủ yếu nằm trên địa phận 2 khu phố Đông Hải và Giang Sơn, trải dài từ núi Sổi đến núi Nồi khoảng 3 km. Bãi biển Hải Hòa cách Thủ đô Hà Nội đúng 200 km.

Bãi biển Hải Hòa còn hoang sơ; có bãi tắm đẹp, rộng và bằng phẳng; cát trắng mịn, nước trong xanh, sóng vỗ hiền hòa. Bãi biển nhìn ra Biển Đông, phía xa là đảo Hòn Mê. Phía Nam là núi Sổi và núi Chay (Ảnh 4). Bờ cát trắng chạy dài 20 km về hướng Bắc cho đến tận phường Hải Ninh, chỗ nào cũng có thể tắm được (Ảnh 3). Phía Tây là Quốc lộ 1 (km 366), cách bãi biển 3 km. Bãi tắm ở Hải Hòa đẹp hơn ở Sầm Sơn, Đồ Sơn và Bãi Cháy; môi trường ở đây chưa bị ô nhiễm; người dân chất phác, hiền lành. Nghỉ mát ở bãi biển Hải Hòa du khách có thể mua nước mắm cốt, mực khô, cá khô, cá thu nướng cháy,... về làm quà.

Tham khảo

Bãi biển Việt Nam
Nghi Sơn
Lê Bật Tứ

Lê Bật Tứ (chữ Hán: 黎弼四; 1563-1627) là một nhà khoa bảng Việt Nam, đỗ Hoàng giáp khoa Mậu Tuất 1598. Ông từng làm quan dưới thời Lê trung hưng, đến chức Thượng thư Bộ Binh, Thiếu bảo, tước Diễn Gia hầu.

Sự nghiệp
Lê Bật Tứ người xã Cổ Định, huyện Nông Cống (nay là thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn), Thanh Hóa, Việt Nam. Tổ tiên 9 đời của ông vốn mang họ Hứa, đến đời Trần, do kỵ húy mà cải sang họ Lê. Gia tộc ông nhiều đời làm đại quan, nhiều người đỗ đạt khoa bảng.

Năm 36 tuổi (1598), ông đỗ đệ nhị giáp tiến sĩ dưới triều vua Lê Thế Tông. Khi đó nhà Lê mới trung hưng, trở lại quản lý Bắc Bộ, đuổi nhà Mạc lên Cao Bằng.

Lê Kính Tông lên ngôi (1600), phong ông làm Diễn Gia hầu. Năm 1606, ông làm chánh sứ sang Trung Quốc triều kiến nhà Minh. Năm 1608 ông trở về, được phong làm Tả thị lang bộ Hộ.

Đầu năm 1610 ông dâng khải lên chúa Trịnh Tùng đề nghị hai việc:
Xin định ngôi thế tử và giao cho giữ binh quyền để cố kết lòng dân
Xin xử trí các cường phiên – các tù trưởng vùng xa được hưởng thế tập cha truyền con nối – chuyên quyền một trấn để thống nhất chế độ.

Trịnh Tùng tuy khen đề nghị của ông nhưng không làm theo.

Năm 1618, ông lại dâng khải điều trần 6 việc:
Xin sửa đức chính để cầu mệnh trời giúp
Xin đè nén kẻ quyền hào địa phương để nuôi sức dân
Xin cấm phú dịch phiền hà để đời sống của dân được đầy đủ
Xin bớt xa xỉ để của cải trong dân được thừa thãi
Xin dẹp trộm cướp để dân được yên
Xin sửa sang quân chính để bảo vệ dân

Trịnh Tùng khen ngợi ông và làm theo.

Lê Thần Tông lên ngôi (1619), ông được thăng làm Thượng thư Bộ Binh. Ít lâu sau ông vào phủ Chúa Trịnh làm Tham tụng, sau đó thăng lên Thiếu phó.

Năm 1627, ông mất, thọ 65 tuổi, được truy tặng làm Thái bảo, Diễn quận công, thụy là Hòa Nghĩa.

Xem thêm 
 Trịnh Tùng
 Nguyễn Duy Thì

Chú thích

Tham khảo 
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục
 Bài văn bia về hành trạng nhà khoa bảng Lê Bật Tứ (Tạp chí Hán Nôm, Số 3 (106) 2011, Tr.60 - 72) 

Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lê trung hưng
Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Thanh Hóa
Hoàng giáp Việt Nam
Hầu tước nhà Lê trung hưng
Công tước truy phong Việt Nam
Thiếu đế

Thiếu Đế (chữ Hán: ) là cách gọi của một số vị Hoàng đế Đông Á bị phế truất khi còn nhỏ tuổi, tương đương có Phế Đế, Thương Đế, Mạt Đế, Mạt Chủ, Hậu Chủ.

Việt Nam
Mai Thiếu Đế (722-723)
Đinh Thiếu Đế (979-980)
Trần Thiếu Đế (1398-1400)

Trung Quốc
Tây Hán Tiền Thiếu Đế (188 TCN–184 TCN)
Tây Hán Hậu Thiếu Đế (184 TCN–180 TCN)
Đông Hán Tiền Thiếu Đế (125)
Đông Hán Hậu Thiếu Đế (189) có thụy hiệu khác là Hoài Vương
Tào Ngụy Thiếu Đế (254-260)
Hậu Triệu Thiếu Đế (439) có thụy hiệu khác là Thành Đế
Lưu Tống Thiếu Đế (423-424)
Đường Thiếu Đế (710) có thụy hiệu khác là Thương Đế
Hậu Tấn Thiếu Đế (942-946) có thụy hiệu khác là Xuất Đế
Nam Tống Thiếu Đế (1274-1276) có tôn hiệu là Cung Đế

Xem thêm
Hậu Chủ
Mạt Chủ
Tiên Chủ
Động chủ
Phu Tử
Quốc mẫu
Mẫn Đế
Cung Đế
Thương Đế
Cộng Vương
Tống Thiếu Đế
Hán Thiếu Đế

Chú thích

Tôn hiệu
Thụy hiệu
Trang định hướng
Freegate

Freegate là phần mềm cho phép người sử dụng internet từ Trung Quốc lục địa, Syria, Iran,và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, và những quốc gia khác có kiểm duyệt internet, để xem các trang web bị chặn bởi chính phủ của họ. Chương trình này lợi dụng một loạt các proxy mở, cho phép người sử dụng để vượt qua tường lửa được các nhà nước đó sử dụng để chặn các trang web. Developer Dynamic Internet Technology (Công nghệ Phát triển Internet Năng động - viết tắt: DIT) ước tính có 200.000 người sử dụng Freegate vào năm 2004. Giám đốc điều hành hiện nay của DIT là Bill Xia.

Đây là một phần mềm ứng dụng và miễn phí dành cho cá nhân để vượt những tường lửa do nhà nước ở những quốc gia có kiểm duyệt internet, để ngăn chận quyền trao đổi, tiếp cận thông tin của công dân nước mình, không cho họ truy cập vào các trang web phản biện không mong muốn hoặc trao đổi với bên ngoài, điều mà nhà cầm quyền cho rằng không có lợi cho chế độ đó.

Freegate được phân phối lần đầu vào tháng 6 năm 1994 và cập nhật lần gần đây nhất là  bản 7.25 vào ngày 22 tháng 1 năm 2012.

Lịch sử phát triển
Freegate được phát triển bởi học viên Pháp Luân Công  và được tài trợ bởi Broadcasting Board of Governors. Freegate cũng nhận được tài trợ từ  Tổ chức Human Rights in China (Tổ chức Nhân quyền tại Trung Hoa), đó cũng là một trong những khách hàng của họ  và từ Tổ chức phi lợi nhuận   National Endowment for Democracy (Tổ chức trợ giúp Nhân quyền).

Báo cáo phần mềm trojan
Theo báo The Financial Times, trích dẫn lời một nhân viên của Symantec tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, báo cáo rằng Norton AntiVirus xếp Freegate như là một phần mềm ác tính (trojan) và có những lo ngại ban đầu là các báo cáo này có thể là một mánh khóe của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) để tìm cách loại bỏ phần mềm từ máy tính. Nhưng Symantec đã nhanh chóng hủy bỏ công bố coi phần mềm này như là một mối đe dọa và  đã giải thích rằng  phát hiện nghi ngờ là ác tính lúc đầu là được dựa trên cách phần mềm hoạt động tương tự như các phần mềm trojan ác tính khác, cũng dựa trên việc sử dụng các proxy mở để xâm nhập tường lửa được sử dụng để chặn các trang web, và Symatec đã sửa đổi bộ lọc chống Virus (máy tính) của họ  để không lọc Freegate. Nhiều báo cáo cũng cho biết là Freegate không phải là trojan.

Xem thêm
 Kiểm duyệt Internet ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Đàn áp Pháp Luân Công
 Dự án Giáp vàng: là một dự án kiểm duyệt và giám sát điều hành bởi Bộ Công an (MPS) trực thuộc chính phủ Cộng sản của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
 Tor:  Công cụ giúp các người sử dụng vượt tường lửa truy cập Internet một cách vô danh

Chú thích

Liên kết ngoài
Download Freegate 6.80 from Softpedia.com
Download Freegate 6.33 from CNET Download.com 
Dynamic Internet Technology Inc - Main site discussion
Freegate's main page 
Freegate 5.4 cnet download
Freegate 6.33 zdnet download 
Google China censors news 
Tor: anonymity online

Kiểm duyệt Internet
Vượt tường lửa
Phần mềm miễn phí
Phần mềm cho Windows
Kiểm duyệt Internet ở Trung Quốc
Dọn sạch miền lân cận

"Dọn sạch miền lân cận quanh quỹ đạo của nó" là một tiêu chuẩn để một thiên thể được xem là một hành tinh trong hệ mặt trời. Đây là một trong số ba tiêu chuẩn mà Hiệp hội Thiên văn học Quốc tế áp dụng vào năm 2006 để định nghĩa về hành tinh.

Trong giai đoạn cuối hình thành hành tinh, một hành tinh sẽ "Dọn sạch miền lân cận" nằm trong vùng quỹ đạo của chính mình. Điều đó có nghĩa là hành tinh này trở thành nhân tố chi phối về mặt lực hấp dẫn, và không có một thiên thể nào khác có cùng kích cỡ tương đương ngoài các vệ tinh của chính nó hay các thiên thể khác chịu ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn của nó.

Một thiên thể lớn hội đủ các tiêu chuẩn cho một hành tinh nhưng không dọn sạch miền lân cận của nó thì được xếp thành một hành tinh lùn. Trong đó phải kể đến là Sao Diêm Vương là ngôi sao có cùng miền lân cận quỹ đạo với các thiên thể thuộc Vành đai Kuiper, thí dụ như các plutino. Định nghĩa của Hiệp hội Thiên văn học Quốc tế không kèm theo các số liệu rõ ràng nào hay các phương trình đi kèm với thuật từ này, nhưng tất cả các hành tinh đều dọn sạch miền lân cận của chúng tới mức độ lớn hơn nhiều so với bất cứ một hành tinh lùn nào hay bất cứ ứng viên hành tinh lùn nào.

Thuật từ này có thể đã được lấy từ tài liệu mà Alan Stern và Harold F. Levison đệ trình lên đại hội đồng của Hiệp hội Thiên văn học Quốc tế vào năm 2000. Các tác giả đã sử dụng vài câu tương tự khi phát triển một cơ bản lý thuyết về việc quyết định xem có phải một thiên thể quay quanh một ngôi sao có thể đã "dọn sạch miền lân cận" của các vi thể hành tinh hay không, dựa theo khối lượng và chu kỳ quay quanh quỹ đạo của thiên thể.

Việc phân biệt rõ ràng "hành tinh" ra khỏi "hành tinh lùn" và các tiểu hành tinh khác đã trở nên cần thiết bởi vì từ trước đó Hiệp hội Thiên văn học Quốc tế đã từng áp dụng các quy luật khác nhau để đặt tên cho các hành tinh nhỏ và lớn vừa mới được tìm thấy nhưng không thiết lập ra một khái niệm cơ bản nào trong việc phân biệt chúng với nhau. Quá trình đặt tên cho Eris đã rơi vào bế tắc sau khi có thông báo phát hiện ra nó năm 2005 vì phải chờ phân loại nó là hành tinh hay hành tinh lùn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ottawa Citizen: The case against Pluto  (P. Surdas Mohit) Thursday, 24 tháng 8 năm 2006

Hành tinh
Khoa học hành tinh
Cơ học thiên thể
Tranh cãi thiên văn học
Động lực học của hệ Mặt Trời
Nguyễn Trường Tô

Nguyễn Trường Tô (sinh ngày 28 tháng 6 năm 1953) là cựu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Đảng Cộng sản Việt Nam; nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang. Ông được dư luận biết đến nhiều nhất qua vụ án mua dâm nữ sinh dưới 18 tuổi. Sau đó, Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra quyết định cách chức các chức vụ của ông trong Đảng.

Tiểu sử 
Nguyễn Trường Tô (quê ở Thái Bình), tốt nghiệp Đại học Kinh tế Quốc dân, công tác tại Sở Nông nghiệp tỉnh Hà Tuyên (trước khi tách thành Tuyên Quang và Hà Giang) từ năm 1986. Ông có trình độ chuyên môn là Cử nhân Kinh tế và trình độ chính trị là Cao cấp.

Ông Tô vào Đảng CSVN năm 1983 (chính thức năm 1984). Ông có hơn 26 năm tuổi Đảng (cho đến thời điểm bị khai trừ).

Năm 2005, ông được bầu làm Phó Bí thư Tỉnh ủy Đảng CSVN, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang. Trước đó, ông Tô từng giữ các chức vụ Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Bí thư Thị ủy Hà Giang, Giám đốc Sở Kế hoạch Đầu tư tỉnh Hà Giang.

Sai phạm
Năm 2010, Nguyễn Trường Tô được dư luận biết đến qua vụ án mua dâm nữ sinh dưới 18 tuổi. Sự kiện bắt đầu vào tháng 1/2006, khi Công an thị xã Hà Giang bắt được một gái bán dâm có giữ trong điện thoại một số hình ảnh được cho là của ông Tô trong tư thế không quần áo, do cô ta chụp lại bằng điện thoại di động sau khi hai người "quan hệ" cuối năm 2005. Ngoài việc quan hệ mua bán dâm tại Hà Giang, khi đi họp, đi công tác tại Hà Nội, Nguyễn Trường Tô còn đưa cô gái bán dâm này xuống Hà Nội để thỏa thú vui của ông. Đến cuối năm 2009, vụ án bắt đầu với sự bắt giam ông Sầm Đức Xương (50 tuổi), khi đó là Hiệu trưởng Trung học phổ thông Việt Lâm, huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang, đã tổ chức đường dây mua dâm nữ sinh trường này phục vụ nhiều người trong đó có ông Tô. Tuy nhiên sau đó các cơ quan tố tụng Hà Giang cho rằng không đủ cơ sở để xem xét xử lý trách nhiệm hình sự những người đó về hành vi mua dâm người chưa thành niên.

Theo đó ngày 5/7/2010, Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra thông báo về nội dung kỳ họp thứ 32 đề nghị cách chức các chức vụ bên Đảng Cộng sản Việt Nam của ông Nguyễn Trường Tô với lý do "sống buông thả, sinh hoạt không lành mạnh gây bất bình trong Đảng và xã hội"

Cách chức
Ngày 21 tháng 7 năm 2010, ông bị đình chỉ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang.
Ngày 25 tháng 7 năm 2010, ông bị khai trừ ra khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ngày 28 tháng 7 năm 2010, ông bị bãi nhiệm Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang và chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang.
Sau khi bị cách chức, ông sống trong khu trang trại sinh thái ở Hà Giang.

Chú thích

Liên kết ngoài
Đề nghị cách chức Chủ tịch Hà Giang 
Chủ tịch tỉnh Hà Giang buông thả trong lối sống
Chủ tịch Hà Giang thừa nhận có ảnh nóng

Người Thái Bình
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Sinh năm 1953
Nhân vật còn sống
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam bị kỉ luật khai trừ
Ludwik Lejzer Zamenhof

Lazar Ludwik Zamenhof () (15 tháng 12 năm 1859 - 14 tháng 4 năm 1917) là một nhà nhãn khoa học, nhà văn hiến học, người sáng chế ra Quốc tế ngữ hay tiếng Esperanto, ngôn ngữ nhân tạo được tạo ra cho giao tiếp quốc tế. Ludwik Lejzer Zamenhof đã tạo ra Quốc tế ngữ trong khoảng thời gian từ năm 1872 tới năm 1885 tại Warszawa. Ludwik Lejzer Zamenhof am hiểu nhiều tiếng châu Âu, nhưng ông không hiểu nhiều về châu Á cũng như các ngôn ngữ của châu lục này. Vào thời điểm Quốc tế ngữ được sáng chế, ngôn ngữ này được kì vọng sẽ là ngôn ngữ phổ thông, được sử dụng trong mọi sinh hoạt hàng ngày của nhân dân toàn thế giới.

Zamenhof sinh ngày 15 tháng 12 năm 1859 tại thị xã Białystok thuộc Đế quốc Nga (nay thuộc Ba Lan). Ông đã xem ngôn ngữ thứ nhất của mình là ngôn ngữ của cha mình, tiếng Nga.

Tham khảo 

Sinh năm 1859
Mất năm 1917
Người Białystok
Nhà phát minh Ba Lan
Chủ nghĩa thực chứng

Chủ nghĩa thực chứng là một khuynh hướng nhận thức luận của triết học và xã hội học cho rằng phương pháp khoa học là cách thức tốt nhất để lý giải các sự kiện của tự nhiên, xã hội và con người. Chủ nghĩa thực chứng đã trở thành một chủ đề thường xuyên trong lịch sử tư tưởng phương Tây từ thời Hy Lạp cổ đại cho tới thời hiện đại và đã xuất hiện trong cuốn "Sách về quang học" của Ibn al-Haytham thế kỷ 11, khái niệm này được phát triển ở đầu thế kỷ 19 bởi nhà triết học và xã hội học người Pháp, Auguste Comte.

Khái quát

Chủ nghĩa thực chứng khẳng định rằng tri thức xác thực bắt nguồn từ sự kiểm nghiệm thực chứng. Là một khuynh hướng triết học bắt nguồn từ các nhà tư tưởng thời kỳ Khai sáng như Henri de Saint-Simon và Pierre-Simon Laplace, Auguste Comte nhìn nhận phương pháp khoa học chính là sự thay thế cho siêu hình học trong lịch sử tư tưởng, chứng kiến sự độc lập quay vòng của lý thuyết và sự quan sát trong khoa học. Émile Durkheim coi chủ nghĩa thực chứng xã hội học là nền tảng cho nghiên cứu xã hội. Vào đầu thế kỷ 20, một loạt các nhà xã hội học Đức, bao gồm Max Weber và Georg Simmel, đã phản đối học thuyết này và lập nên trường phái phản thực chứng trong xã hội học.

Vào đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa thực chứng logic, một sự kế thừa lý thuyết cơ bản của Comte nhưng là một phong trào độc lập - đã nổi lên ở Viên và đã trở thành một trong những trường phái tư tưởng thống trị trong triết học Anh-Mỹ và triết học phân tích. Những nhà theo chủ nghĩa thực chứng logic bác bỏ sự ước đoán mang tính siêu hình học và cho rằng chân lý phải được giải nghĩa bằng kinh nghiệm logic, phân tích logic. Sự phê phán khuynh hướng này của các nhà triết học như Karl Popper và Thomas Kuhn đã dẫn đến sự phát triển của chủ nghĩa hậu thực chứng.

Chú thích

Triết học khoa học
Triết học khoa học xã hội
Lý thuyết nhận thức luận
Triết học thế kỷ 20
Triết học thế kỷ 19
Lịch sử triết học
Triết học luật pháp
Lý thuyết xã hội học
Quả bóng vàng FIFA

Quả bóng vàng FIFA (FIFA Ballon d'Or) là giải thưởng hợp nhất hai giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA và Quả bóng vàng châu Âu, dùng để vinh danh cho cầu thủ có thành tích cá nhân và tập thể xuất sắc nhất trong năm.

Kể từ năm 2016, giải thưởng hợp nhất này lại chia ra làm đôi, quay trở về hai giải tách biệt là Quả bóng vàng và Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA

Hình ảnh

Nam

Xếp hạng theo cầu thủ

Xếp hạng theo quốc gia
Bảng xếp hạng cầu thủ thắng giải theo quốc tịch gốc (không phải quốc tịch của câu lạc bộ).

Xếp hạng theo câu lạc bộ

2010

Giải thưởng đầu tiên được trao cho cầu thủ xuất sắc nhất năm 2010, tổ chức vào ngày 10 tháng 1 năm 2011 tại Zürich, Thụy Sĩ. 3 cầu thủ lọt vào danh sách đề cử gồm: Lionel Messi, Andrés Iniesta, Xavi Hernandez.

Mặc dù có màn trình diễn gây thất vọng tại World Cup 2010 nhưng nhờ những đóng góp cho Barcelona, Messi đã là chủ nhân đầu tiên của Quả bóng vàng FIFA.

2011

2012

2013

Lễ trao giải Quả bóng vàng FIFA 2013 được tổ chức tại nhà hát Kongresshaus ở thành phố Zurich, Thụy Sĩ ngày 13 tháng 1 năm 2014. Buổi lễ kéo dài trong thời gian 90 phút với sự tham dự của 1100 khách mời và 2 người dẫn chương trình là cựu danh thủ Hà Lan Ruud Gullit và siêu mẫu Fernanda Lima của Brasil

Cuối cùng, sau khi tổng hợp phiếu bầu đến từ 184 huấn luyện viên đội tuyển quốc gia, 184 đội trưởng đội tuyển quốc gia và 173 nhà báo đại diện cho các quốc gia thì Cristiano Ronaldo (CR7) đã chiến thắng với 1365 điểm vượt qua Lionel Messi và Franck Ribéry với số điểm lần lượt là 1205 và 1127.

Nữ

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi tiết kết quả bầu chọn Quả bóng vàng FIFA 2013 ở nội dung cầu thủ nam , FIFA.com 

Danh hiệu FIFA
Giải thưởng thành lập năm 2010
UK (định hướng)

UK thường là viết tắt của United Kingdom (nghĩa là Vương quốc Liên hiệp), một quốc gia ở miền Tây Bắc châu Âu hiện nay.

UK cũng có thể được dùng để chỉ những cựu quốc gia trước đó trong lịch sử của UK, đó là United Kingdom of Great Britain (Vương quốc Anh) và United Kingdom of Great Britain and Ireland (Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland) (1707–1801 và 1801–1927).

Thuật ngữ UK cũng có thể chỉ một trong những đối tượng sau:

Chung
tên viết tắt phổ biến cho 'unknown' (không rõ) khi điền các biểu mẫu.
Uk (Cyrillic) (, ), một chữ cái trong bảng chữ cái Cyrill ban đầu.
Ukrainian language (tiếng Ucraina) - ngôn ngữ, được xác định trong danh sách mã hóa ISO 639-1 bằng chữ đại diện là "uk"
UK (ban nhạc), một siêu nhóm nhạc rock tiên phong của những người Anh British
U.K. (album), album đầu tay của ban nhạc UK (tên tiêu đề do họ tự đặt)
Universiteitskrant ("UK"), tờ báo tuần của Đại học Groningen (University of Groningen)
Ultimate Kylie, một album của Kylie Minogue
Universala Kongreso (World Congress of Esperanto)
Uk (khu định cư đô thị), một khu định cư đô thị ở tỉnh Irkutsk, Nga.
UK Records, một nhãn hiệu (hãng) thu âm
UKTV một thương hiệu của các kênh truyền hình
từ viết tắt cho một bang ở Ấn Độ là Uttarakhand

Giáo dục
Đại học Kent (University of Kent) ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Đại học Kentucky (University of Kentucky) ở Hoa Kỳ.
Đại học Kansas (University of Kansas) ở Hoa Kỳ
Đại học Khartoum (University of Khartoum) ở Sudan
Đại học Charles của Praha (Charles University of Prague) (Univerzita Karlova)
Đại học Comenius ở Bratislava (Comenius University in Bratislava) (Univerzita Komenského)
Đại học Kongo (Kongo University) (l'Université Kongo) ở Cộng hòa Dân chủ Congo

Xem thêm
.uk, mã vùng cho Vương quốc Liên hiệp UK

Trang định hướng địa danh
Nokia N97

Nokia N97 là một điện thoại màn hình cảm ứng điện thoại di động trong Nseries điện thoại thông minh của Nokia, với một bàn phím QWERTY trượt (1 AZERTY có sẵn ở Pháp). Công bố vào ngày 02 tháng 12 năm 2008, N97 là điện thoại màn hình cảm ứng thứ hai của Nokia (sau khi Nokia 5800 XpressMusic) dựa trên nền tảng hệ điều hành Symbian S60 phiên bản thứ 5.

Phát hành
Nokia N97 đã được phát hành trong các cửa hàng hàng đầu của Hoa Kỳ vào ngày 09 tháng 6 năm 2009, [5] và vào ngày 26 tháng sáu, năm 2009 đã được phát hành trên toàn thế giới. Trong tháng 9 năm 2009, nó đã được báo cáo là 2.000.000 N97 thiết bị cầm tay đã được bán trong ba tháng sau khi phát hành.
N97 xuất xưởng với phiên bản dùng thử của Quick Office, Adobe Reader, Boingo và JoikuSpot phí cũng như của Nokia Ovi Maps và Ovi store.
Phần mềm đầu tiên đã đón nhận nhiều, khiến việc phát hành firmware mới trong tháng 10 năm 2009. Nokia phát hành firmware mới với di chuyển động cho N97 để giải quyết những vấn đề chính hiện nay trong các phần mềm thiết bị đưa ra với.
Kể từ tháng 10 năm 2009, N97 Mini có sẵn mà là một phiên bản cắt giảm của N97. N97 Mini được xem như là một cải tiến hơn bản gốc N97.

Tổng quan
Kiểu trượt cảm ứng sành điệu
Camera 5 MP, camera phụ thực hiện videocall
Bộ nhớ 32 GB, RAM 128 MB
Chức năng định vị GPS
Chức năng Out-Tivi, jack tai nghe 3.5mm
Pocket Office (Word, Excel, PowerPoint, PDF viewer)
Chỉnh sửa hình ảnh và Video
Flash Lite 3
Kết nối 3G, Wifi, Bluetooth

Thông số kỹ thuật
Hệ điều hành:Symbian Series 60, 5th
Kiểu dáng:Cảm ứng
Bàn phím Qwerty:Có
Kích thước:117.2 x 55.3 x 17 mm
Trọng lượng (g):150
Ngôn ngữ:Tiếng Anh, Tiếng Việt
Chức năng cảm ứng
- Cảm biến gần tự động tắt
- Cảm biến tự động xoay màn hình
- Nhận dạng chữ viết tay
Loại:TFT, 16 triệu màu
Độ phân giải:360 x 640 pixels
Kích thước:3.5 inches
Cảm ứng:Cảm ứng điện trở
Băng tần 2G	GSM 850/900/1800/1900
Băng tần 3G:HSDPA 900/2100
GPRS:Class 32
3G:HSDPA 3.6 Mbps
Wifi:802.11 b/g, UPnP technology
Trình duyệt:HTML, RSS feeds, Wap 2.0/xHTML
GPS:A-GPS
Bluetooth:Có, V2.1 với A2DP
Loại pin: Pin Nokia BP-4L

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Video trình diễn Nokia N97 
 Diễn đàn thảo luận về Nokia N97 
 Nokia N97 Data sheet
 Nokia N97 chính thức ra mắt website 
 Nokia N97 chi tiết thông số kĩ thuật 
 Review: Nokia N97 mini by Chris Targett ngày 12 tháng 5 năm 2010 rather positive review of the mini

Điện thoại di động Nokia
Thiết bị định vị GPS
Điện thoại thông minh

de:Nokia Nseries#Nokia N97
Le Grand-Pressigny

Le Grand-Pressigny là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 1064 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre-et-Loire
Địa điểm khảo cổ ở Pháp
Joris Mathijsen

Joris Mathijsen (sinh ngày 5 tháng 4 năm 1980 ở Goirle, Noord-Brabant) là một cựu cầu thủ bóng đá người Hà Lan. Anh thường chơi ở vị trí trung vệ và thuận chân trái.

Sự nghiệp câu lạc bộ 
Mathijsen bắt đầu sự nghiệp ở SV VOAB ở Goirle sau khi tham quan một buổi tập của một người bạn khi còn nhỏ. Năm 9 tuổi anh rời đội bóng và gia nhập học viện Willen II Tilburg. ANh được đôn lên đội 1 lần đầu tiên vào mùa giải 1998-99, có trận ra mắt vào ngày 27 tháng 2 năm 1999 ở trận gặp FC Utrecht. Sau 6 mùa giải chơi cho Willem II, anh bị bán sang AZ Alkmaar của huấn luyện viên Co Adriaanse. Tuy nhiên anh có một quãng thời gian khó khăn trong việc có chân trong đội chính ở Alkmaar và trong quãng thời gian đó anh còn bị chấn thương.

Sau khi về đích ở vị trí thứ 2 ở Erendivise vào năm 2006, Mathijsen chuyển sang Đức để chơi cho Hamubrg SV với giá 6 triệu euro nơi anh được chơi cùng các người đồng hương là Rafael van der Vaart và Nigel de Jong. Anh ghi bàn thắng thứ 2500 cho Hamburg vào ngày 20 tháng 10 năm 2007 trong trận gặp VfB Stuttgart.

Vào tháng 11 năm 2008, Mathijsen ký hợp đồng mới với đội bóng có thời hạn tới mùa hè 2012.

Thi đấu quốc tế 
Vào ngày 17 tháng 11 năm 2004, Mathijsen có trận ra mắt ở đội tuyển quốc gia trong trận gặp đội tuyển bóng đá quốc gia Andorra, trận này Hà Lan thắng 3-0.

Kể từ trận đấu ở đội tuyển quốc gia đầu tiên, Mathijsen đã trở thành thành phần nòng cốt trong đội tuyển, đặc biệt sau khi gây ấn tượng tại Hamburg. Anh thường chơi ở vị trí trung vệ trái, bởi anh thuận chân trái. Anh được triệu tập vào đội hình đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan ở Euro 2008 ở Áo và Thụy Sĩ. Đứng trước nguy cơ bị mất chỗ đứng vào tay Wilfred Bouma, anh ngay lập tức có những màn trình diễn đủ thuyết phục để có vị trí chính thức.

Mathijsen cũng chơi cho Cơn lốc màu da cam ở Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2010. Anh là người chơi nhiều thời gian nhất trong đội tuyển và là nòng cốt trong thành tích bị lọt lưới ít bàn nhất ở bảng đấu của họ.

World Cup 2010 
Mathijsen được triệu tập vào thành phần đội tuyển ở World Cup 2010 ở Nam Phi. Vào ngày 27 tháng 5 năm 2010, huấn luyện viên Bert van Marwijk cho biết cầu thủ sẽ nằm trong danh sách 23 cầu thủ tới giải đấu. Anh chơi từ đầu trong trận đầu tiên của đội tuyển ở giải, trận thắng 2-0 trước đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch.

Thống kê sự nghiệp

Bàn thắng cho đội tuyển

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Joris Mathijsen tại Voetbal International 
 
 
 
 

Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Người Goirle
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá Willem II Tilburg
Cầu thủ bóng đá AZ Alkmaar
Cầu thủ bóng đá Feyenoord Rotterdam
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Hamburger SV
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ bóng đá Málaga CF
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2012
Vận động viên Hà Lan ở Tây Ban Nha
Vận động viên Hà Lan ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Wentworth Miller

Nam diễn viên Wentworth Miller có tên đầy đủ là Wentworth Earl Miller III, sinh ngày 2 tháng 6 năm 1972, tại Anh.

Miller có nguồn gốc đa sắc tộc với người cha - Wentworth Earl Miller II - là người Mỹ gốc Phi, Jamaica, Anh, Đức, Cherokee gốc; và mẹ mang trong mình những dòng máu Nga, Pháp, Hà Lan, Thụy Điển, Syria và Liban.

Mặc dù gia đình quyết định chuyển sang Park Slope, Brooklyn, New York, lúc một tuổi, Miller vẫn giữ quốc tịch kép. Anh có hai chị em, Leigh và Gillian. Miller đã học ở Midwood High School ở Brooklyn, New York, Mỹ. Miller là thành viên của Sing!. Gia đình anh chuyển đến Aleppo Township bên ngoài Pittsburgh PA, nơi anh tốt nghiệp trường Quaker Valley, ở Leetsdale, PA vào năm 1990. Miller tốt nghiệp Đại học Princeton, hoàn thành bằng cử nhân Văn Học Anh. 
Năm 1995, Miller đến Los Angeles, theo đuổi nghiệp diễn xuất. Tuy nhiên, con đường đến với nghệ thuật thứ 7 của anh đầy gập ghềnh. Dẫu vậy, "Tôi vẫn không thể rời bỏ nghiệp diễn. Tôi cần nó như cần không khí để thở" - Wentworth Miller tâm sự.

Năm 2005, Miller được chọn vào vai Michael Scofield trong "Vượt ngục". Trong "Vượt ngục", Michael Scofield đã cố tình đi cướp ngân hàng để được vào tù, thực hiện kế hoạch giúp người anh Lincoln Burrows bị kết án oan (Dominic Purcell đóng) vượt ngục.

Với "Vượt ngục", Miller có được đề cử Quả cầu vàng cho hạng mục Nam diễn viên xuất sắc nhất ở thể loại phim truyền hình.

Cũng từ series phim truyền hình của hãng Fox này, anh vụt trở thành ngôi sao và trở thành thần tượng của hàng triệu cô gái Mỹ. Năm 2007, anh lọt vào danh sách "100 người đẹp nhất thế giới" của Tạp chí People.

Đời sống riêng tư
Tháng 8 năm 2013, anh công khai mình là người đồng tính khi anh đăng một lá thư trên website của tổ chức ủng hộ quyền cho người đồng tính GLAAD, điều này khiến cho rất nhiều các cô gái cũng như fan của anh trên thế giới đều ngạc nhiên. Trong đó anh từ chối lời mời tham gia một liên hoan phim tại Nga vì anh cho rằng luật Nga kì thị người đồng tính.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Prison Break với khán giả Việt Nam
 Phonge vấn Wentworth Miller trên theTVaddict.com 
 Wentworth Miller tại Seat42f 
 
 
 Tiểu sử Wentworth Miller  trên ''Trang web chính thức của phim Vượt ngục
 Video băng thông rộng cuộc phỏng vấn với Wentworth Miller, thảo luận về Vượt ngục
 Phỏng vấn với Wentworth trên WHO.com 

Sinh năm 1972
Nhân vật còn sống
Diễn viên đồng tính nam Mỹ
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Người Mỹ gốc Hà Lan
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Do Thái
Người Mỹ gốc Nga
Người Mỹ gốc Đức
Nam diễn viên đến từ thành phố New York
Nhân vật giải trí LGBT Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Pháp
Nhân vật giải trí LGBT Vương quốc Liên hiệp Anh
Người Brooklyn
Người Mỹ gốc Thụy Điển
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Diễn viên đồng tính nam Anh
Người Anh gốc Hà Lan
Người Anh gốc Pháp
Amaury Nolasco

Amaury Nolasco (tên đầy đủ: Amaury Nolasco Garrido, sinh ngày 24 tháng 12 năm 1970) là một diễn viên gốc Dominican, nổi tiếng với vai trò của Fernando Sucre trên truyền hình Vượt ngục.

Tiểu sử 
Cũng giống như nhân vật Sucre của mình, Amaury sinh ra tại Puerto Rico. Khi còn nhỏ, Amaury không có ý định trở thành một diễn viên. Anh theo học bộ môn sinh học tại đại học của Puerto Rico với mong muốn sẽ trở thành một bác sĩ.

Duyên số đưa Amaury Nolasco đến New York, anh tham gia một khóa học về phim truyền hình. Và ngay sau khi khóa học kết thúc, Nolasco đã có được những vai diễn nhỏ.

Sau vai diễn Sucre ấn tượng trong series phim Vượt ngục, Amaury Nolasco còn ghi điểm với một vai diễn trong phim bom tấn Transformers.

Các vai diễn

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Liên kết ngoài 

 
 
 Biodata 
 Vượt ngục website entry for Nolasco

Tham khảo 

Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Phúc Đồng (định hướng)

Phúc Đồng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

Địa danh
 Địa danh Phúc Đồng tại Hà Nội

 Địa danh cũ
 Phường Phúc Đồng (quận Long Biên, Hà Nội); nay là một phần các phường Long Biên, Bồ Đề, Việt Hưng và Phúc Lợi thuộc thành phố.
 Xã Phúc Đồng (huyện Hương Khê, Hà Tĩnh); nay là một phần xã Hương Bình thuộc tỉnh

Nhân danh
 Nguyễn Phúc Đồng (chữ Hán: 阮福晍; ? – 1777), hay Tôn Thất Đồng, một nhân vật hoàng gia nhà Nguyễn, anh ruột vua Gia Long
Lộc vừng

Lộc vừng, còn gọi là chiếc hay lộc mưng (danh pháp khoa học: Barringtonia acutangula) là một loài thuộc chi Lộc vừng, là loài cây bản địa của các vùng đất ẩm ven biển Nam Á và Bắc Úc, từ Afghanistan đến Philippin và Queensland.

Tại Đông Nam Á, loài này phân bố ở Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan. Ở Việt Nam, cây mọc khắp nơi, từ Bắc vào Nam ra tới Côn Đảo.

Cây lộc vừng có thân và gốc đẹp, hoa thường màu đỏ và lá của nó có hình mác, khi nở có hương thơm, được dùng làm cây cảnh. Có người xếp lộc vừng vào bốn loại cây cảnh quý: sanh, sung, tùng, lộc.

Lộc vừng hoa đỏ
Lộc vừng hoa đỏ còn gọi là chiếc khế, có danh pháp khoa học là Barringtonia acutangula (L.) Gaertn. subsp. spicata (Blume) Payens. Đây là phân loài của các nước Đông Nam Á. Ở Việt Nam, có gặp từ Hòa Bình vào đến Bình Dương.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lộc vừng hoa đỏ Barringtonia acutangula trên trang SVRVN

 
 
 Barringtonia macrocarpa  Hassk. (tên chấp nhận)

A
Thực vật ngập mặn
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bangladesh
Thực vật Campuchia
Thực vật Indonesia
Thực vật Lào
Thực vật Malaysia
Thực vật Myanmar
Thực vật Papua New Guinea
Thực vật Philippines
Thực vật Sri Lanka
Thực vật Việt Nam
Thực vật Afghanistan
Thực vật Pakistan
Thực vật Queensland
Thực vật Thái Lan
Thực vật hai lá mầm thật sự Tây Úc
Thực vật Malesia
Cây New Guinea
Cây Sri Lanka
Cây Bangladesh
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Muồng trâu

Muồng trâu hay muồng lác hay cây lác hoặc hoa lác (tên khoa học Senna alata) là cây thuốc cũng là cây trồng làm cảnh, thuộc phân họ Vang. Cây thân thảo, có thể cao đến 3 m. Lá hình trứng tà đầu, mọc đối, xếp lại vào ban đêm. Hoa màu vàng nghệ.

Muồng trâu là loài bản địa của Mêhicô, nhưng phân bố tại nhiều nơi trên thế giới. Tại các vùng nhiệt đới loài này có thể sinh trưởng ở độ cao 1.200 m.

Ở Việt Nam loài cây này phân bố từ Thanh Hóa đến Cà Mau, Phú Quốc, tập trung từ Kon Tum, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Ninh Thuận, Đồng Nai, Bình Phước và ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Muồng trâu có tính mát, có thể dùng để nhuận tràng, giải nhiệt. Lá tươi vò nát trị các bệnh nấm ngoài da rất tốt, đặc biệt là bệnh Lác đồng tiền.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 

A
A
A
Thực vật được mô tả năm 1753
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Dầu giun

Dầu giun hay Rau muối dại, Kinh giới đất (Dysphania ambrosioides, tên cũ Chenopodium ambrosioides) là loài bản địa của Trung Mỹ, Nam Mỹ và nam México.

Hiện nay loài này đã trở thành phổ biến trong tất cả các vùng nóng của thế giới. Ở Việt Nam, cây gặp thông thường ở vùng Hà Nội và Đà Lạt, còn gặp ở vùng đồng bằng, trung du và vùng núi thấp.

Tinh dầu của cây dầu giun chứa ascaridol (có thể tới 70%), limonen, p-cymen và một lượng nhỏ các monoterpen khác cũng như dẫn xuất monoterpen (α-pinen, myrcen, terpinen, thymol, camphor và trans-isocarveol). Ascaridol (1,4-peroxido-p-menth-2-en) có thể gây độc. Hàm lượng ascaridole trong cây dầu giun trồng ở Mexico thấp hơn ở châu Âu và châu Á.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 
 

 Gernot Katzer's Spice Pages 
 Treating Livestock with Medicinal Plants: Beneficial or Toxic? Chenopodium ambrosioides
 Tropical Plant database: Chenopodium ambrosioides
 Flora of North America
 Chenopodium ambrosioides anthelminticum (L.) A. Gray

A
A
Thảo mộc
Cây thuốc Bắc Mỹ
Cây thuốc Nam Mỹ
Cây thuốc Trung Mỹ
Ẩm thực Trung Bộ châu Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1753
Rau ăn lá
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Ẩm thực México
Hải đường Việt Nam

Hải đường hay còn gọi Hải đường Việt Nam (danh pháp hai phần: Camellia amplexicaulis) là một loài thực vật hạt kín thuộc chi Trà (Camellia). Được trồng chủ yếu từ Lạng Sơn đến Thừa Thiên – Huế.

Đặc điểm 
Đây là loài cây nhỡ, thân gỗ, cao đến 3m, dạng bụi. Cành nhánh nhiều, dài xum xuê. Lá mọc cách, nhẵn, bóng, màu xanh đậm, mép có răng cưa nhỏ.

Hoa đơn 1 đến 3 đoá ở đầu cành. Cánh hoa chuyển tiếp từ cánh đài đến cánh tràng, nhẵn, xếp úp lên nhau, có hình trứng ngược, màu đỏ tía, hiếm khi nở xòe rộng, thường nở vào dịp Tết âm lịch, nhị nhiều.

Cây có tốc độ sinh trưởng chậm, thích nghi với điều kiện khí hậu mát, ẩm, đất tốt, nhiều dinh dưỡng, thoát nước tốt, chăm sóc kỹ. Hoa hải đường ưa ánh sáng tán xạ nên phải có mái che.

Nhân giống cây hoa hải đường bằng cách chiết, giâm cành hoặc gieo bằng hạt.

Ý nghĩa 
Theo quan niệm của người xưa, hoa hải đường tượng trưng cho mùa xuân. Không chỉ được yêu thích vì màu sắc thắm đỏ nở rực khi vào xuân, mà còn vì chữ "Đường" trong tên gọi hải đường mang hàm ý là một ngôi nhà lớn. Chính vì thế, đây được coi là loài hoa thể hiện cho sự giàu sang phú quý, điều mà bất cứ gia đình nào cũng mong muốn đạt được trong năm mới.

Những cánh hoa mỏng manh tinh khiết, dịu dàng như làn da thiếu nữ. Hoa có hương thơm dịu. Ngày Tết trưng trong phòng khách thì đẹp hết ý. Không phải tự dưng mà có những vị khách mang tặng tranh vẽ hoặc thêu hoa hải đường cho gia chủ. Người xưa quan niệm tranh hoa hải đường là một lễ vật quý chúc mừng thăng quan tiến chức, chúc gia chủ được vinh hoa phú quý.Cũng vì lẽ đó mà từ lâu người xưa còn dùng hải đường để bày trong nhà và ban thờ dịp Tết.

Ở Hải Phòng 
Làng Hoa Đồng Dụ (phường Đặng Cương, quận An Dương) nổi tiếng với nghề trồng hoa Hải Đường.

Hoa Hải Đường của Hải Phòng khác biệt với Hoa Hải Đường những nơi khác ở chỗ: nhiều cành, cành to hơn, cứng và khỏe hơn; lá xanh, to và dày hơn; hoa to, đỏ hơn; cánh hoa to, dày và mịn màng, nhụy vàng.

Hoa nở khi sang xuân. Đến tháng 5, tháng 6 âm lịch, phần hoa rụng xuống còn lại quả bằng chén uống nước. Đến tháng 8, tháng 9 âm lịch, khi quả hải đường già, lấy hạt bảo quản để tháng Chạp gieo hạt chờ khi ra Giêng, khi mùa phùn xuống, hạt nảy mầm. Hai năm, cây lác đác cho hoa. Từ ba năm trở lên, hoa ra nhiều.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Chú thích 

A
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1916
Hồng môn

Hồng môn hay môn hồng, vĩ hoa tròn, buồm đỏ (danh pháp hai phần: Anthurium andraeanum) là một loài hoa thuộc họ Ráy.

Loài cây sống lâu năm, có thân ngắn, thường mọc thành bụi. Lá có phiến xanh hình tim, dài từ 18–30 cm và rộng từ 9–15 cm. Cuống lá hình ống trụ, có thể dài tới 30–40 cm. Mo hoa dạng phiến nở rộng hình tim, có màu đỏ ngọc. Hoa tự thường có màu vàng, đính trên mo hoa. Trên mỗi hoa tự có đính nhiều hoa nhỏ. Hoa của cây Hồng môn thuộc dạng hoa lưỡng tính cùng gốc.

Sinh thái
Cây có nguyên xuất từ Colombia và Ecuador. Hồng môn sinh trưởng nhanh và chịu bóng một phần, ưa khí hậu mát ẩm, có nhu cầu nước trung bình.

Độ ẩm thích hợp từ 70 – 80%, nhiệt độ từ 18 – 20oC. Nếu để chậu bị khô cây sẽ cho màu lá nhạt, ngược lại nếu tưới dư nước cây dễ bị thối do nhiễm bệnh.

Nhiệt độ thấp (dưới 150C) cây sinh trưởng kém, nếu để nhiệt độ cao (trên 30oC) cây bị vàng lá, cháy lá, thậm chí chết cây.

Đất trồng phù sa tơi xốp, phân chuồng hoặc phân hữu cơ đã được ủ hoai mục, trấu hun, xơ dừa...

Không chịu được ánh nắng trực tiếp, ở ánh nắng trực tiếp, lá bị cháy.

Dinh dưỡng: Bón phân kết hợp với tưới nước, sử dụng phân phân Đầu trâu với tỷ lệ N:P:K là 20:20:15 +Te pha loãng với nồng độ 1 kg/300 lít nước, định kỳ 7 – 10 ngày một lần. Ngoài việc tưới phân NPK, định kỳ 7 ngày phun bổ sung thêm phân bón lá, B1.

Sử dụng
Cây được trồng rộng rãi nhiều nơi dùng làm cây hoa trang trí cảnh quan nội ngoại thất. Hồng môn cũng là một loài cây nằm trong danh sách các loài thực vật lọc khí độc theo nghiên cứu của NASA, chúng có tác dụng đáng kể trong việc lọc bỏ các loại khí độc formaldehyde, xylene, toluene, và ammoniac khỏi không khí.

Độc tính
Toàn thân cây có độc, chúng chứa saponin và các tinh thể oxalat calci có thể xâm nhập vào các lớp màng niêm mạc tiêu hóa gây ra cảm giác đau rát. Các chất độc trong cây gây độc với tất cả các loài động vật có vú, nhai miếng lá có thể gây sưng ở miệng và kích ứng ở cổ họng. Lá hoặc bộ phận khác của cây đem sát vào da người gây phát ban và rộp mụn nước.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Linden ex André, Ill. Hort. 24: 43 (1877).

Liên kết ngoài 

Chi Hồng môn
Thực vật Colombia
Thực vật Ecuador
Thực vật được mô tả năm 1877
Danh sách đĩa nhạc của Jigoku Shōjo

Hai original soundtrack albums đã được phát hành cho Jigoku Shōjo. Album đầu tiên bao gồm 24 tracks được phát hành vào 25 tháng 1, 2006 bởi Sony Music Entertainment dưới số catalog SVWC-7331. Album thứ hai bao gồm 26 tracks và được phát hành vào 19 tháng 4, 2006 bởi Sony Music Entertainment dưới số catalog SVWC-7348.

Hai original soundtrack albums khác cũng đã được phát hành cho Jigoku Shōjo Futakomori. Album đầu tiên bao gồm 23 tracks được phát hành vào 24 tháng 1, 2007 bởi Sony Music Entertainment dưới số catalog SVWC-7440. Album thứ hai bao gồm 23 tracks và được phát hành vào 21 tháng 3, 2007 bởi Sony Music Entertainment dưới số catalog SVWC-7454.

Ngoài ra, hai original soundtrack albums khác cũng đã được phát hành cho Jigoku Shōjo: Mitsuganae. Album đầu tiên bao gồm 28 tracks được phát hành vào 17 tháng 12, 2008 bởi Sony Music Entertainment dưới số catalog SVWC-7597. Album thứ hai bao gồm 27 tracks và được phát hành vào 4 tháng 3, 2009 bởi Sony Music Entertainment dưới số catalog SVWC-7612.

Jigoku Shōjo Original Soundtrack

Jigoku Shōjo Original Soundtrack II

Jigoku Shōjo Futakomori Original Soundtrack

Jigoku Shōjo Futakomori Original Soundtrack II

Jigoku Shōjo Mitsuganae Original Soundtrack ~Nikushoku~

Jigoku Shōjo Mitsuganae Original Soundtrack ~Soushoku~

Tham khảo 

Jigoku Shōjo
Danh sách đĩa nhạc của nghệ sĩ Nhật Bản
Nà Bủng

Nà Bủng là một xã thuộc tỉnh Điện Biên, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Nà Bủng có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Nà Hỳ.
Các phía còn lại giáp Lào.

Hành chính 
Xã Nà Bủng được chia thành 16 bản: Ham Xoong 1, Ham Xoong 2, Huổi Dạo, Huổi Khương, Nà Bủng 1, Nà Bủng 2, Nà Bủng 3, Nậm Tắt 1, Nậm Tắt 2, Ngải Thầu 1, Ngải Thầu 2, Nộc Cốc 1, Nộc Cốc 2, Púng Pá Kha, Trên Nương, Vàng Đán Dạo.

Lịch sử 
Ngày 21 tháng 3 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 27/2006/NĐ-CP về việc thành lập xã Nà Bủng trên cơ sở 16.402,78 ha diện tích tự nhiên và 5.072 nhân khẩu của xã Nà Hỳ.

Ngày 25 tháng 8 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 45/NQ-CP về việc:
Thành lập xã Vàng Đán trên cơ sở điều chỉnh 8.462,59 ha diện tích tự nhiên và 2.963 nhân khẩu của xã Nà Bủng.
Chuyển xã Nà Bủng thuộc huyện Mường Nhé về huyện Nậm Pồ mới thành lập quản lý.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Nà Bủng còn lại 7.800,12 ha diện tích tự nhiên và 4.074 nhân khẩu.

Xã Nà Bủng được chia thành 9 bản: Nà Bủng 1, Nà Bủng 2, Nà Bủng 3, Nậm Tắt 1, Nậm Tắt 2, Ngài Thầu 1, Ngài Thầu 2, Pá Kha, Trên Nương.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1661/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Điện Biên năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Vàng Đán và xã Nà Bủng thành xã mới có tên gọi là xã Nà Bủng.

Chú thích

Tham khảo 

Xã, phường biên giới Việt Nam – Lào
Quảng Lâm, Điện Biên

Quảng Lâm là một xã thuộc tỉnh Điện Biên, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Quảng Lâm có vị trí địa lý:
Phía bắc và phía tây giáp xã Nậm Kè.
Phía nam giáp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
Phía đông giáp xã Mường Chà và xã Nà Hỳ.

Hành chính 
Xã Quảng Lâm được chia thành 19 bản: Dền Thàng, Huổi Lắp, Huổi Po, Huổi Sái Lương, Huổi Thủng 1, Huổi Thủng 2, Huổi Thủng 3, Na Cô Sa 1, Na Cô Sa 2, Na Cô Sa 3, Na Cô Sa 4, Nậm Chà Nọi 1, Nậm Chà Nọi 2, Nậm Chẩn, Pắc A1, Pắc A2, Quảng Lâm, Tàng Phon, Trạm Púng.

Lịch sử 
Ngày 21 tháng 3 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 27/2006/NĐ-CP về việc thành lập xã Quảng Lâm trên cơ sở 23.512,44 ha diện tích tự nhiên và 3.093 nhân khẩu của xã Mường Toong.

Ngày 16 tháng 4 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 17/NĐ-CP về việc thành lập xã Na Cô Sa trên cơ sở điều chỉnh 12.589,4 ha diện tích tự nhiên và 2.367 nhân khẩu của xã Quảng Lâm.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1661/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Điện Biên năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Na Cô Sa (huyện Nậm Pồ) và xã Quảng Lâm (huyện Mường Nhé thành xã mới có tên gọi là xã Quảng Lâm.

Chú thích

Tham khảo 

Xã, phường biên giới Việt Nam – Lào
Nậm Kè

Nậm Kè là một xã thuộc tỉnh Điện Biên, Việt Nam.

Địa lý 
Xã Nậm Kè có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Mường Chà và tỉnh Lai Châu.
Phía tây giáp Lào.
Phía nam giáp xã Quảng Lâm.
Phía bắc giáp xã Mường Toong.

Hành chính 
Xã Nậm Kè được chia thành 21 bản: Chuyên Gia 1, Chuyên Gia 2, Chuyên Gia 3, Huổi Hẹt, Huổi Hốc, Huổi Khon 1, Huổi Khon 2, Huổi Lích 1, Huổi Lích 2, Huổi Lụ 1, Huổi Lụ 2, Huổi Lụ 3, Huổi Pết, Huổi Thanh 1, Huổi Thanh 2, Nậm Kè, Pá Mỳ 1, Pá Mỳ 2, Pá Mỳ 3, Phiêng Vai, Tàng Phon.

Lịch sử 
Ngày 21 tháng 3 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 27/2006/NĐ-CP về việc thành lập xã Nậm Kè trên cơ sở điều chỉnh 22.313,78 ha diện tích tự nhiên và 4.296 người của xã Mường Toong.

Ngày 16 tháng 4 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 17/NĐ-CP về việc thành lập xã Pá Mỳ trên cơ sở điều chỉnh 6.941,07 ha diện tích tự nhiên và 2.225 nhân khẩu của xã Nậm Kè.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1661/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Điện Biên năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Pá Mỳ và xã Nậm Kè thành xã mới có tên gọi là xã Nậm Kè.

Chú thích

Tham khảo 

Xã, phường biên giới Việt Nam – Lào