Chuỗi giá trị

Chuỗi giá trị (tiếng Anh: Value chain), cũng được biết đến như là chuỗi giá trị phân tích, là một chuỗi các hoạt động mà một tổ chức thực hiện để thiết kế, sản xuất, tiếp thị, phân phối và hỗ trợ hàng hóa hoặc dịch vụ cho khách hàng. Khái niệm này được Michael Porter giới thiệu trong cuốn Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance(Lợi thế cạnh tranh: Tạo ra và duy trì hiệu suất vượt trội) (1985) như một khuôn khổ để phân tích cách các công ty tạo ra giá trị và đạt được lợi thế cạnh tranh thông qua các quy trình kinh doanh phối hợp.

Phân tích chuỗi giá trị xem xét cách mỗi hoạt động—từ hậu cần đầu vào và vận hành đến tiếp thị, bán hàng và dịch vụ hậu mãi—đóng góp vào cấu trúc chi phí tổng thể và giá trị khách hàng. Khuôn khổ này cũng bao gồm các chức năng hỗ trợ như cơ sở hạ tầng, quản lý nguồn nhân lực, phát triển công nghệ và mua sắm, cho phép các hoạt động chính hoạt động hiệu quả.

Ngoài phạm vi từng công ty riêng lẻ, khái niệm chuỗi giá trị đã được mở rộng đến cấp độ ngành, quốc gia và toàn cầu, nơi các mạng lưới sản xuất liên kết—thường được gọi là "chuỗi giá trị toàn cầu (GVC)"—định hình thương mại quốc tế, mô hình đầu tư và phát triển kinh tế. Do đó, phân tích chuỗi giá trị được sử dụng rộng rãi trong quản lý chiến lược, quản lý chuỗi cung ứng và kinh tế phát triển để hiểu rõ khả năng cạnh tranh, hiệu quả và tạo ra giá trị trong các tổ chức và khu vực.

Vai trò của đơn vị kinh doanh
Theo Porter, cấp độ thích hợp để xây dựng chuỗi giá trị là đơn vị kinh doanh trong một doanh nghiệp. Không phải là một bộ phận kinh doanh hay toàn bộ công ty. Porter lo ngại rằng việc phân tích ở cấp độ công ty cao hơn có thể che giấu một số nguồn lợi thế cạnh tranh chỉ hiển hiện ở cấp độ đơn vị kinh doanh.

Sản phẩm trải qua một chuỗi các hoạt động theo trình tự, và ở mỗi hoạt động, sản phẩm đều thu được một giá trị gia tăng nào đó. Chuỗi hoạt động này mang lại cho sản phẩm giá trị gia tăng lớn hơn tổng giá trị gia tăng của tất cả các hoạt động riêng lẻ.

Hoạt động chính
Cả năm hoạt động chính đều thiết yếu trong việc gia tăng giá trị và tạo lợi thế cạnh tranh, đó là:

Hậu cần đầu vào: sắp xếp việc vận chuyển nguyên vật liệu, phụ tùng và/hoặc hàng tồn kho thành phẩm từ nhà cung cấp đến các nhà máy sản xuất hoặc lắp ráp, kho hàng hoặc cửa hàng bán lẻ.
Quản trị vận hành: liên quan đến việc quản lý quy trình chuyển đổi đầu vào (dưới dạng nguyên vật liệu, lao động và năng lượng) thành đầu ra (dưới dạng hàng hóa và/hoặc dịch vụ).
Hậu cần đầu ra: là quy trình liên quan đến việc lưu trữ và vận chuyển sản phẩm cuối cùng và các luồng thông tin liên quan từ cuối dây chuyền sản xuất đến người dùng cuối.
Tiếp thị và bán hàng: bán sản phẩm và các quy trình để tạo ra, truyền đạt, cung cấp và trao đổi các sản phẩm có giá trị cho khách hàng, đối tác và toàn xã hội.
Dịch vụ (kinh doanh): bao gồm tất cả các hoạt động cần thiết để giữ cho sản phẩm hoạt động hiệu quả cho người mua sau khi đã được bán và giao hàng.

Các công ty có thể tận dụng lợi thế cạnh tranh ở bất kỳ một trong năm hoạt động nào trong chuỗi giá trị. Ví dụ, bằng cách tạo ra hệ thống hậu cần đầu ra hiệu quả cao hoặc giảm chi phí vận chuyển, họ có thể thu được lợi nhuận cao hơn hoặc chuyển phần tiết kiệm đó cho người tiêu dùng thông qua giá cả thấp hơn.

Chuỗi giá trị ảo
Chuỗi giá trị ảo, được tạo ra bởi John Sviokla và Jeffrey Rayport, Đây là một mô hình kinh doanh mô tả việc phân phối các dịch vụ thông tin tạo ra giá trị trong toàn bộ Doanh nghiệp Mở rộng. Chuỗi giá trị này bắt đầu với nội dung do nhà cung cấp cung cấp, sau đó được phân phối và hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng thông tin; tiếp theo, nhà cung cấp ngữ cảnh cung cấp tương tác thực tế với khách hàng. Nó hỗ trợ "chuỗi giá trị vật lý" của mua sắm, sản xuất, phân phối và bán hàng của các công ty truyền thống.

Ý nghĩa
Khung chuỗi giá trị nhanh chóng trở thành công cụ phân tích mạnh mẽ hàng đầu trong quản lý, phục vụ cho việc lập kế hoạch chiến lược. Khái niệm đơn giản hơn về lập bản đồ chuỗi giá trị, một quy trình đa chức năng được phát triển trong thập kỷ tiếp theo, đã đạt được một số thành công vào đầu những năm 1990.

Khái niệm chuỗi giá trị đã được mở rộng vượt ra ngoài phạm vi các công ty riêng lẻ. Nó có thể áp dụng cho toàn bộ chuỗi cung ứng và mạng lưới phân phối. Việc cung cấp một hỗn hợp các sản phẩm (hàng hóa và dịch vụ) cho khách hàng cuối cùng sẽ huy động các yếu tố kinh tế khác nhau, mỗi yếu tố quản lý chuỗi giá trị riêng của mình. Sự tương tác đồng bộ trên toàn ngành của các chuỗi giá trị địa phương đó tạo ra một chuỗi giá trị mở rộng, đôi khi có phạm vi toàn cầu. Porter gọi hệ thống chuỗi giá trị liên kết lớn hơn này là "hệ thống giá trị". Một hệ thống giá trị bao gồm các chuỗi giá trị của nhà cung cấp của một công ty (và các nhà cung cấp của họ ở các khâu tiếp theo), chính công ty đó, các kênh phân phối của công ty và người mua của công ty (và có thể mở rộng đến người mua sản phẩm của họ, v.v.).

Nắm bắt giá trị được tạo ra dọc theo chuỗi giá trị là cách tiếp cận mới được nhiều nhà chiến lược quản lý áp dụng. Ví dụ, một nhà sản xuất có thể yêu cầu các nhà cung cấp linh kiện của mình đặt gần nhà máy lắp ráp để giảm thiểu chi phí vận chuyển. Bằng cách khai thác thông tin thượng nguồn và hạ nguồn chảy dọc theo chuỗi giá trị, các công ty có thể cố gắng bỏ qua các trung gian bằng cách tạo ra các mô hình kinh doanh mới, hoặc bằng những cách khác tạo ra những cải tiến trong hệ thống giá trị.

Tham khảo

Đọc thêm 

  (Prepared for the International Development Research Centre.)

Liên kết ngoài 

 
 Using a Value Chain Analysis in Project Management

Tiếp thị
Quản trị chiến lược
Quy trình quản lý
Chiến lược kinh doanh
Giá trị quan
Quản lý quy trình