Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Vịnh Batabanó

Vịnh Batabanó (tiếng Tây Ban Nha: Golfo de Batabanó; phát âm bah-tah-bah-NO) là một vịnh nhỏ hoặc một eo biển ở ngoài khơi phía tây nam Cuba trong biển Caribe, chia cắt đất liền Cuba với đảo Juventud (đảo Tuổi trẻ). Vịnh này ở tọa độ địa lý .

Bờ phía bắc của vịnh này bắt đầu từ bờ biển phía nam của Cuba ở tỉnh Pinar del Río, tỉnh La Habana và tỉnh Matanzas, kết thúc ở bán đảo Zapata (Península de Zapata), với chiều dài khoảng 130 km (80 dặm Anh). Phần đông bắc của vịnh này gọi là vịnh Ensenada de la Broa. Vịnh trải dài xuống phía nam khoảng 80 km (50 dặm Anh) tới đảo Juventud. Vịnh này có độ sâu dưới 61 m (200 ft) và gồm khoảng 350 đảo nhỏ của Quần đảo Canarreos (los Archipiélago de los Canarreos), không kể đảo Juventud. Vịnh này là trung tâm của việc đánh bắt hải miên.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Encyclopædia Britannica
Columbia Gazetteer of North America article 

Vịnh
Vịnh Cuba
Vịnh biển Caribe
Thủy vực Cuba
Pont-lès-Bonfays

Pont-lès-Bonfays là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 4,47 km², dân số năm 1999 là 89 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 m trên mực nước biển.

Hành chính

| || tháng 3 2001 || Jacques Lalloz ||align="center"| ||

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pont-lès-Bonfays trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Pont-les-Bonfays
Giải quần vợt Úc Mở rộng 2009

Giải quần vợt Úc Mở rộng 2009 là một giải Grand Slam quần vợt tổ chức tại Melbourne, Úc từ ngày 19 tháng 1 đến ngày 01 tháng 2 năm 2009. Đây là lần thứ 97 giải được tổ chức.

Tay vợt đương kim vô địch giải đơn nữ, Maria Sharapova, không thể tham dự để bảo vệ chức vô địch của mình do chưa bình phục hẳn chấn thương vào trước giải.

Kết quả thi đấu

Đơn nam

Đơn nữ

Đôi nam

Đôi nữ

Đôi nam nữ

Danh sách hạt giống

Đơn nam 
  Rafael Nadal
  Roger Federer
  Novak Djokovic
  Andy Murray
  Jo-Wilfried Tsonga
  Gilles Simon
  Andy Roddick
  Juan Martin del Potro
  James Blake
  David Nalbandian
  David Ferrer
  Gael Monfils
  Fernando Gonzalez
  Fernando Verdasco
  Stanislas Wawrinka
  Robin Soderling
  Nicolas Almagro
  Igor Andreev
  Marin Cilic
  Tomas Berdych
  Tommy Robredo
  Radek Stepanek
  Mardy Fish
  Richard Gasquet
  Ivo Karlovic
  Marat Safin
  Feliciano Lopez (Vòng 1, thua Gilles Muller)
  Paul-Henri Mathieu
  Dmitry Tursunov (Vòng 1, thua Flavio Cipolla)
  Rainer Schuettler  (Vòng 1, thua Dudi Sela)
  Jurgen Melzer
  Philipp Kohlschreiber

Đơn nữ 
  Jelena Jankovic
  Serena Williams
  Dinara Safina
  Elena Dementieva
  Ana Ivanovic
  Venus Williams
  Vera Zvonareva
  Svetlana Kuznetsova
  Agnieszka Radwanska (Vòng 1, thua Kateryna Bondarenko)
  Nadia Petrova
  Caroline Wozniacki
  Flavia Pennetta
  Victoria Azarenka
  Patty Schnyder
  Alize Cornet
  Marion Bartoli
  Anna Chakvetadze
  Dominika Cibulkova
  Daniela Hantuchova
  Amelie Mauresmo
  Anabel Medina Garrigues
  Jie Zheng
  Agnes Szavay (Vòng 1, thua Galina Voskoboeva)
  Sybille Bammer (Vòng 1, thua Lucie Safarova)
  Kaia Kanepi
  Ai Sugiyama
  Maria Kirilenko (Vòng 1, thua Sara Errani)
  Francesca Schiavone
  Alisa Kleybanova
  Aleksandra Wozniak
  Alona Bondarenko
  Tamarine Tanasugarn

Chú thích 

*
2009
Pierrepont-sur-l'Arentèle

Pierrepont-sur-l'Arentèle là một xã, nằm ở tỉnh des Vosges trong vùng Grand Est và thuộc Cộng đồng các xã l'Arentèle-Durbion-Padozel. Xã này có dân số năm 1999 là 106 người, diện tích 6,23 km2.

Dân địa phương tiếng Pháp gọi là pierrepontais.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Pierrepont-sur-l'Arentèle trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo 

Pierrepont-sur-l'Arentele
Parey-sous-Montfort

Parey-sous-Montfort là một xã, nằm ở tỉnh Vosges thuộc vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 7,04 km2, dân số năm 1999 là 154 người.

Hành chính

| || tháng 3 2001 || Francis Cherpitel ||align="center"| ||

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Parey-sous-Montfort trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia 

Xã của Vosges
Lê Mao

Lê Mao, hay còn gọi Lê Viết Mao (1903-1931), bí danh là Cát, là nhà cách mạng Việt Nam, một trong những người lãnh đạo phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Ông là Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ và Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Lê Mao sinh năm 1903 trong một gia đình nghèo tại Đệ Thập, nay thuộc phường Bến Thủy, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Ông là con trai trong dòng họ Lê Viết ở làng Yên Dũng Hạ, cùng quê với Lê Viết Thuật. Cha ông là một công nhân làm việc tại Nhà máy Diêm Bến Thủy.

Cha mất khi mới 12 tuổi, Lê Mao phải bỏ học, sau đó trở thành một công nhân tại nhà máy diêm vào năm lên 14. Ông sớm tham gia hoạt động cách mạng, từ năm 1925, trở thành hội viên Hội Phục Việt, phụ trách tiểu tổ của hội ở làng Yên Dũng Hạ và nhà máy. Ông cũng tham gia thích cực phong trào đòi ân xá Phan Bội Châu và để tang Phan Châu Trinh. Đến năm 1927, ông đã có quan hệ với tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1929, ông liên hệ được với Đông Dương Cộng sản Đảng mới thành lập, thông qua Nguyễn Phong Sắc được phái về Vinh - Bến Thủy hoạt động. Năm 1930, ông tham gia Đảng Cộng sản Việt Nam, được chỉ định làm Bí thư chi bộ nhà máy diêm Bến Thủy, sau đó được bầu làm Bí thư Tỉnh bộ Vinh - Bến Thủy.

Trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, khởi đầu từ cuộc biểu tình của giới công-nông vào ngày 1 tháng 5 năm 1930, Lê Mao là một trong số những người lãnh đạo cuộc biểu tình này cũng như cuộc bãi công của công nhân Vinh - Bến Thủy sau đó. Tháng 10 năm 1930, ông cùng với Trần Phú tham dự Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ nhất tại Hồng Kông và được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương. Tháng 3 năm 1931, ông cùng Nguyễn Phong Sắc dự Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ hai tại Sài Gòn, trở thành Ủy viên chính thức Ban Chấp hành. Trở về, ông cùng Nguyễn Phong Sắc triệu tập Hội nghị Xứ ủy Trung Kỳ. Tiếp đó, ông được Trung ương phân công làm Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ, chỉ tạo trực tiếp phong trào đấu tranh của công nông Nghệ Tĩnh nhân Ngày Quốc tế Lao động năm 1931.

Ngày 2 tháng 5 năm 1931, trên đường công tác, Lê Mao bị quân lính bắt được và bị bắn chết tại cầu cảng Bến Thủy. Ông mất khi mới 28 tuổi. Ông được coi là một trong những cán bộ xuất sắc hoạt động trong phong trào công nhân Vinh - Bến Thủy những năm 1930-1931.

Tưởng niệm 
Tên ông được đặt cho phường Lê Mao, thành phố Vinh, Nghệ An, cũng như một con đường và một ngôi trường cấp 1-2 ở thành phố này.

Tham khảo 

Người Nghệ An
Người Vinh
Xô Viết Nghệ Tĩnh
Nhà cách mạng Việt Nam
Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ
Bí thư Tỉnh bộ Vinh
Bram van Leer

Bram van Leer là nhà khoa học người Hà Lan, nghiên cứu về thủy khí động lực diễn toán.

Khi còn nghiên cứu ngành thiên văn tại Leiden vào thập niên 1970, van Leer đã có những xuất bản về các phương pháp sai phân có độ chính xác cấp hai mà không hình thành nhiễu động.

Ngoài ra, van Leer còn đề xuất một phương pháp hiệu quả thay thế cho thuật toán Godunov. Với đóng góp quan trọng không chỉ trong ngành thiên văn - kĩ thuật hàng không/vũ trụ, Van Leer đã được nhận danh hiệu tiến sĩ danh dự tại Đại học Mở Brussel (1990).

Van Leer là giáo sư tại trường Đại học Michigan từ năm 1986 đến nay.

Ngoài chuyên môn 
Van Leer thành thạo với carillon - một nhạc cụ đồ sộ mà người chơi gõ bàn phím để rung một dàn chuông lớn. Năm 1993 ông đã từng biểu diễn với carillon ở Tòa thị chính Leiden.

Tham khảo 

Nhà khoa học Hà Lan
Cơ học chất lưu
Giảng viên Đại học Michigan
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhân vật còn sống
Sinh thập niên 1940
Nhà toán học Hà Lan thế kỷ 20
Cựu sinh viên Đại học Leiden
Đối xứng trục

Khi đường thẳng  là đường trung trực của đoạn thẳng  thì ta nói điểm  đối xứng với điểm  qua đường thẳng . Khi đó đường thẳng d gọi là trục đối xứng của hai điểm  và .

Nói cách khác, hai điểm được gọi là đối xứng với nhau qua một đường thẳng nếu đường thẳng đó là đường trung trực của đoạn thẳng nối hai điểm đó. Đối xứng này gọi là đối xứng trục.

Hai hình đối xứng qua một đường thẳng
Hai hình gọi là đối xứng với nhau qua một đường thẳng nếu mỗi điểm của hình này ở cùng khoảng cách tới đường thẳng với một điểm tương ứng thuộc hình kia, và ngược lại. Đây cũng gọi là đối xứng trục.

Trong không gian hai chiều (mặt phẳng), ảnh của một hình sau phép phản xạ đối xứng với hình đó qua một trục, trong không gian ba chiều chúng đối xứng với nhau qua một mặt phẳng.

Hình có trục đối xứng

Định nghĩa 
Một hình phẳng được gọi là có trục đối xứng nếu tồn tại ít nhất một đường thẳng sao cho với mỗi điểm của hình đều có đúng một điểm tương ứng thuộc hình đó và đối xứng qua đường thẳng. Nói cách khác, hình vẫn giữ nguyên khi thực hiện phép phản xạ qua đường thẳng đó.

Trục đối xứng của một số hình 

Đường tròn, trục đối xứng là đường kính của đường tròn. Đường tròn có vô số trục đối xứng.
Tam giác cân, trục đối xứng là đường cao, trung trực, trung tuyến, phân giác của tam giác cân xuất phát từ đỉnh ứng với cạnh đáy. Tam giác cân có duy nhất 1 trục đối xứng.
Tam giác đều, trục đối xứng là đường cao, trung trực, trung tuyến, phân giác của tam giác đều. Tam giác đều có 3 trục đối xứng.
Hình thang cân, trục đối xứng là đường thẳng đi qua trung điểm hai đáy của hình thang cân. Hình thang cân có 1 trục đối xứng.
Hình thoi, trục đối xứng là hai đường chéo của hình thoi. Hình thoi có 2 trục đối xứng.
Hình vuông, trục đối xứng là hai đường chéo của hình vuông và hai đường thẳng đi qua trung điểm từng cặp cạnh đối diện của hình vuông. Hình vuông có 4 trục đối xứng.
Hình chữ nhật, trục đối xứng là hai đường thẳng đi qua trung điểm từng cặp cạnh đối diện của hình chữ nhật. Hình chữ nhật có 2 trục đối xứng.
Đa giác đều nhiều cạnh và có nhiều trục đối xứng.

Một số định lý liên quan đến đối xứng trục (hình học)

Định lý Colling
Các đường thẳng là đối xứng của một đường thẳng qua ba cạnh của tam giác đồng quy khi và chỉ khi đường thẳng này đi qua trực tâm của tam giác. Trong trường hợp này, điểm đồng quy nằm trên đường tròn ngoại tiếp tam giác.

Định lý Bliss

Cho ba đường thẳng song song đi qua ba trung điểm của ba cạnh của tam giác khi đó các đường thẳng đối xứng của ba cạnh tam giác đó qua ba đường thẳng này một cách lần lượt sẽ đồng quy tại đường tròn chín điểm của tam giác đó.

Định lý Paul Yiu
Cho đường thẳng qua tâm nội tiếp của tam giác và cắt ba cạnh , ,  của tam giác lần lượt tại , , . Lấy các điểm , ,  là đối xứng của , ,  qua ba đường phân giác tương ứng. Khi đó ba điểm , ,  thẳng hàng.

Chữ cái có trục đối xứng
A, B, C, D, E, H, I, M, O, K, U, V, W, X, Y

Xem thêm
Hình học
Đường thẳng
Điểm
Tâm đối xứng
Định lý Đào (conic)

Chú thích

Hình học
Đối xứng
Hình học sơ cấp
Mũi Trafalgar

Mũi Trafalgar (tiếng Ả Rập: رأس الطرف الأغرّ Al-taraf al-agharr; tiếng Tây Ban Nha: Cabo Trafalgar) là một mũi đất nhô ra biển, thuộc tỉnh Cádiz, vùng Andalusia, miền tây nam Tây Ban Nha. Mũi đất này nằm ở phần cực tây bắc của eo biển Gibraltar, tại tọa độ địa lý .

Tên của mũi đất này có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập, với cách phát âm hiện đại là sự sửa đổi sai lạc của 'Tarf al-Gharb', nghĩa là"mũi đất của những cây nguyệt quế".

Trận Trafalgar, một trận hải chiến giữa Hải quân Hoàng gia Anh với hạm đội liên quân Pháp-Tây Ban Nha ngày 21 tháng 10 năm 1805 diễn ra tại đây, đã đem lại chiến thắng cho Hải quân Hoàng gia Anh dưới quyền chỉ huy của đô đốc Horatio Nelson.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Hướng dẫn du lịch với thông tin cập nhật mới về Costa de la Luz và mũi Trafalgar 

 

Trafalgar
Khu vực trong Shipping Forecast
Mỹ Anglo

Mỹ Anglo (tiếng Anh: Anglo-America), hay Mỹ Ănglê, là một khu vực của châu Mỹ mà ở đó tiếng Anh là ngôn ngữ chính, hay văn hóa Anh Quốc và Đế quốc Anh đã có ảnh hưởng lịch sử, sắc tộc, ngôn ngữ và văn hóa quan trọng. Mỹ Anglo hiện nay thường đề cập đến Hoa Kỳ, phần lớn Canada (hai quốc gia thuộc Bắc Mỹ), và một số quốc gia thuộc vùng Caribe. Mỹ Anglo được phân biệt với Mỹ Latinh, nơi dùng phổ biến các ngôn ngữ Rôman.

Xem thêm 
 Mỹ Latinh

Chú thích 

Văn hóa Mỹ
Văn hóa Canada
Văn hóa tiếng Anh
Vùng của châu Mỹ
Châu Mỹ
Vùng văn hóa Anh ngữ
Đối xứng tâm

Khi điểm O là trung điểm của đoạn thẳng AB thì A đối xứng với B qua O. Đây gọi là đối xứng tâm. Khi đó, điểm đối xứng với điểm O qua O cũng chính là điểm O.

Nói cách khác, khi một điểm là trung điểm của đoạn thẳng nối hai điểm kia thì hai điểm kia đối xứng với nhau qua điểm đó.

Hai hình đối xứng qua một điểm

Hình này đối xứng với hình kia qua điểm O nếu mỗi điểm của hình này đối xứng với một điểm của hình kia qua O, và ngược lại.

Điểm O gọi là tâm đối xứng của hai hình đó.

Hình có tâm đối xứng

Định nghĩa tâm đối xứng của 1 hình 
Điểm I là tâm đối xứng của một hình nếu phép đối xứng tâm I biến hình đó thành chính nó.

Một số hình có tâm đối xứng 

Hình bình hành, tâm đối xứng của hình bình hành là giao điểm hai đường chéo.
Đường tròn, tâm đối xứng của đường tròn là tâm của đường tròn.
Hình chữ nhật, tâm đối xứng của hình chữ nhật là giao điểm hai đường chéo.

Hình thoi, tâm đối xứng của hình thoi là giao điểm hai đường chéo.
Hình vuông, tâm đối xứng của hình vuông là giao điểm hai đường chéo.
Đa giác đều có số cạnh chẵn thì tâm đối xứng là giao điểm của các đường chéo nối liền 2 đỉnh đối diện nhau

Một số định lý liên quan đến đối xứng tâm (hình học)

Định lý Zaslavsky
Cho tam giác A’B’C’ là hình đối đỉnh của tam giác ABC qua điểm P. Khi đó ba đường thẳng song song đi qua ba đỉnh P, B’, C’ lần lượt cắt ba cạnh BC, CA, AB tại ba điểm thẳng hàng.

Biểu thức tọa độ phép đối xứng tâm 
Trong hệ tọa độ Oxy, cho điểm  và . Gọi M' là điểm đối xứng của M qua I, khi đó tọa độ điểm M' là

Chữ cái có tâm đối xứng
O, H, I, X, N, S, Z,0

Xem thêm
Trục đối xứng
Hình học
Trung điểm
Điểm

Chú thích

Đối xứng
Lý thuyết nhóm
Hàm số và ánh xạ
Tưởng Kính

Tưởng Kính (蒋敬), bính âm Jiang Jing, là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Hoa Thủy hử. Ông xếp thứ 53 trong 108 anh hùng Lương Sơn và xếp thứ 17 trong 72 sao Địa Sát. Biệt danh của ông là Thần toán tử (神算子).

Xuất thân 
Theo tác phẩm thì ông quê ở Đàm Châu phủ, Hồ Nam, vốn là một thư sinh, nhưng do thi trượt bèn bỏ văn theo võ.

Ông là người văn võ song toàn, có tài điều binh khiển tướng, bày binh bố trận, tính toán giỏi. Sau này, Tưởng Kính gia nhập bọn cướp ở núi Hoàng Môn (trong đó có Âu Bằng, Mã Lân, Đào Tông Vượng) và trở thành quân sư ở đây.

Gia nhập Lương Sơn 
Khi quân Lương Sơn Bạc đánh phủ Giang Châu và Vô Vi Quận rút về Lương Sơn có đi qua Hoàng Môn. Ngô Dụng thấy núi địa hình hiểm trở bèn cho dừng lại. Bốn đầu lĩnh núi Hoàng Môn: Tưởng Kính, Âu Bằng, Mã Lân, Đào Tông Vượng nghe thấy có Tống Giang đi qua bèn xuống ngựa quy thuận rồi theo về Lương Sơn.

Tại Lương Sơn, Tưởng Kính không nổi bật, chỉ là đầu lĩnh tính toán tiền nong, sau ông được ngồi vào ghế thứ 53. Trong các cuộc chiến của Lương Sơn với Đại Liêu, Điền Hổ, Vương Khánh, Phương Lạp, ông theo chinh chiến nhưng không có chiến công nào hiển hách. Tuy không lập đại công, triều đình nhà Tống vẫn ban thưởng cho ông nhưng ông không màng, về Đàm Châu làm dân.

Tham khảo 

 

Nhân vật Thủy hử
Thảm sát Przyszowice

Thảm sát Przyszowice (phát âm: Prít-xô-vích) là cuộc thảm sát gần 60 dân làng Przyszowice tại Ba Lan gây ra bởi Hồng quân Liên Xô trong những ngày cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai. Viện Tưởng niệm Quốc gia Ba Lan đã tiến hành nghiên cứu về sự kiện này và tuyên bố rằng cuộc thảm sát là một tội ác chống nhân loại.

Diễn biến 
Trong cuộc tấn công phòng tuyến Vistula-Oder đầu năm 1945, quân đội Xô Viết phá được vòng vây trên sông Vistula để tiến vào lãnh thổ Ba Lan đang bị quân Đức chiếm đóng. Vào cuối tháng giêng, lực lượng Wehrmacht bị phân tán bắt đầu rút lui vào phòng tuyến sông Oder, vốn là biên giới Đức-Ba Lan từ trước chiến tranh. Tuy nhiên, một số đơn vị Đức vẫn giữ nguyên vị trí, chờ lệnh chuẩn bị phản công.

Ngày 23 tháng 1, quân Xô-Viết chiếm được thành phố Gleiwitz, là trung tâm công nghiệp lớn của khu vực. Ngày hôm sau, quân Đức tổ chức phản công, mở màn cho một trận đánh kéo dài ba ngày liền. Đến ngày 26, Hồng quân cuối cùng cũng giành được lại thành phố. Quân Xô Viết bắt đầu tiến vào ngôi làng Pryszowice, ngôi làng cuối giáp biên giới với Đức.

Trong vòng hai ngày liên tiếp sau đó, một cuộc thảm sát dân làng bắt đầu nổ ra. Lính Xô-Viết phóng hỏa vài chục căn nhà và bắn vào người dân đang cố gắng tìm cách dập lửa. Nạn nhân phần lớn là nam giới người Ba Lan nhưng cũng có phụ nữ và trẻ em bị giết hại. Trong số các nạn nhân có 4 tù nhân tại trại tập trung Auschwitz vừa mới trốn thoát được ngày hôm trước. Ngoài vụ bắn giết, lình Xô-Viết còn tham gia hôi của các căn nhà và hãm hiếp một số phụ nữ.  

Nguyên nhân gây ra cuộc thảm sát vẫn chưa được làm rõ. Một số tác giả cho rằng lình Xô-Viết muốn tìm kiếm sự trả thù cho thiệt hại nặng của họ trong các cuộc đụng độ với quân Đức vào các ngày trước. Chỉ riêng trong trận đánh gần làng Przyszowice, quân Liên Xô mất gần 101 người và bị hư hao 40 xe tăng. Cũng có thể quân Xô-Viết tin rằng mình đã ở trên đất Đức chứ không phải vẫn còn ở lãnh thổ Ba Lan, vì làng Pryszowice nằm ngay sát biên giới, nên đã gây ra cuộc thảm sát tại đây.

Sau cuộc giết chóc, các nạn nhân được chôn trong các nấm mồ tập thể trong một nghĩa trang địa phương. Trong những năm Đảng Cộng sản nắm quyền ở Ba Lan, chi tiết về sự kiện này bị kiểm duyệt và chìm vào quên lãng. Chỉ đến năm 2005, vào dịp kỷ niệm 60 năm vụ thảm sát, một bia tưởng niệm mới được dựng lên. Cũng vào thời gian này, Viện Tưởng niệm Quốc gia Ba Lan mở một cuộc điều tra về sự kiện này, cũng như về các cuộc thảm sát tương tự diễn ra trong vùng. Nhiều tại liệu được cung cấp bởi Bộ Quốc phòng Nga được xem xét nhưng vẫn chưa rõ đơn vị Hồng quân nào đã gây ra cuộc thảm sát. Người ta ước tính được có khoảng 1000 thường dân Ba Lan bị sát hại bởi Hồng quân vào cuối chiến tranh chỉ riêng trong vùng Silesia.

Xem thêm
Tội ác Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh Thế giới thứ hai

Chú thích

Thảm sát
Chiến tranh thế giới thứ hai tại Ba Lan
Thảm sát ở Ba Lan
Hỏa hoạn năm 1945
Danh lam thắng cảnh

Danh lam thắng cảnh là một thuật ngữ được sử dụng trong du lịch hiện đại, biểu thị hoặc là cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, hoặc là các công trình văn hoá, hoặc có mặt cả hai. Đó là các địa điểm tham quan trong thành phố hoặc trong tự nhiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

*
Tuyết lở tại hầm Salang 2009

Vụ tuyết lở năm 2009 tại đường hầm Salang xảy ra gần Kabul tại Afghanistan vào Thứ Sáu, ngày 16 tháng 1 năm 2009. Cơn tuyết lở đã cuốn trôi một dãy 12 xe cộ và máy móc gần đường hầm, ít nhất 10 người đã chết. Có 40 người được cứu sống, 11 trong số bị thương bởi tuyết lở. Vụ tuyết lở đánh trúng hầm Salang, xa lộ chính nối liền nam Afghanistan với các tỉnh miền bắc Afghanistan, trong rặng núi Hindu Kush, dọc theo một trong những con đường cao nhất thế giới với độ cao 4.450 m. Một chiến dịch cứu hộ đã được tiến hành

Thời tiết giá lạnh cùng với tuyết rơi nhiều đã khiến hơn 100 người thiệt mạng trong tuần trước đó tại Afghanistan. Tuyết lở đã phá hỏng nhiều tuyến đường và thời tiết xấu cũng làm rất nhiều gia súc bị chết.

Chú thích 

Salang 2009
Thiên tai tại Afghanistan
Thảm họa giao thông tại Afghanistan
Afghanistan 2009
Thiên tai năm 2009
Lịch sử Afghanistan (1992-nay)
Chủ tịch (công ty)

Chủ tịch (chữ Hán: 主席; "chủ" nghĩa là sở hữu, làm chủ; "tịch" nghĩa là chỗ ngồi, gốc nghĩa là cái chiếu) là người đứng đầu một tổ chức như ủy ban, công ty, hay nghị viện. Người giữ chức chủ tịch thường được các thành viên của nhóm đó bầu, và có nhiệm vụ chỉ đạo nhóm đó trong các cuộc họp một cách kỷ luật.

Tham khảo

Chính trị
Chức vụ quản trị
Quản trị doanh nghiệp
Cuộc nổi dậy Tạ Văn Phụng

Cuộc nổi dậy Tạ Văn Phụng, hay còn gọi là Cuộc bạo loạn ven biển hoặc Nạn giặc biển; là cuộc nổi dậy do Tạ Văn Phụng lãnh đạo chống lại triều đình nhà Nguyễn ở vùng ven biển Bắc Kỳ diễn ra từ năm 1861 đến năm 1865.

Lê Duy Phụng tên thật là Tạ Văn Phụng, trước đã từng tham gia trong lực lượng Pháp tiến đánh Nam Kỳ. Đầu năm 1862, ông mạo xưng là Lê Duy Minh, con cháu nhà Lê để nổi dậy chống lại triều đình, nổi lên cướp phá ở vùng ven biển gây thêm khó khăn cho triều Nguyễn. Theo nhà nghiên cứu Đào Duy Anh thì Lê Duy Phụng hẳn là hành động theo lệnh Pháp vì khi đó Pháp đang xâm chiếm Nam Kỳ. Cuộc nổi dậy đã được các nhóm nổi dậy khác ở khắp Bắc Kỳ như Hải Dương, Bắc Ninh, Sơn Tây, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Thanh Hoá, Nghệ An và hải tặc ngoài biển ủng hộ.

Ông Phụng đã liên kết với một đạo trưởng tên Trường nổi lên ở miền Quảng Yên vào tháng 12 năm Tân Dậu (1861). Tháng 8 năm 1862 quân của Phụng vây đánh tỉnh thành Hải Dương. Triều đình phải sai Binh bộ Thượng thư Trương Quốc Dụng đem quân Kinh và quân Thanh-Nghệ ra công tiễu, giải vây Hải Dương cuối tháng 9.

Để tăng thêm thanh thế, Phụng liên kết với Nguyễn Văn Thịnh, tức Cai tổng Vàng, đánh phủ Lạng Giang, huyện Yên Dũng và Bắc Ninh nhiều phen rất nguy ngập. Đă có lần Lê Duy Phụng cho người vào Nam Kỳ điều đình với Thiếu tướng Bonnard đem quân ra giúp, hứa nếu thành công thì ông sẽ để cho Pháp bảo hộ nhưng không thành vì lúc này Pháp còn lo củng cố xứ Nam Kỳ và đang cần tạm thời có sự hòa hảo với triều đình Huế. Sau quân của Phụng chiếm miền duyên hải để tiện việc tiến thoái.

Tình hình nguy ngập nên tháng 6 năm 1863, triều đình lại phải phái Nguyễn Tri Phương thay Trương Quốc Dụng. Cuối năm 1863, Lê Duy Phụng tập hợp hơn 500 chiến thuyền ở Cát Bà và núi Đồ Sơn để đem quân đi đánh kinh đô Huế nhưng gặp bão bị đắm rất nhiều.

Tháng 7 năm 1864 quân khởi nghĩa Lê Duy Phụng giành được một thắng lợi lớn ở La Khê thuộc Quảng Yên. Hiệp thống Trương Quốc Dụng cùng các thuộc hạ như Tán lý Văn Đức Khuê, Tán tương Trần Huy Sách và Chưởng vệ Hồ Thiện đều bị hạ sát. Tháng 5 năm 1865 quân của Phụng với hơn 300 chiến thuyền lại từ hải đảo vào cướp phá miền duyên hải nhưng bị Nguyễn Tri Phương sai Nguyễn Văn Vỹ hợp cùng hải quân nhà Thanh đón đánh, quân của Phụng thảm bại. Từ đó về sau quân khởi nghĩa liên tiếp bại trận. Tháng 8 năm 1865, Đốc binh Ông Ích Khiêm cùng với quân Thanh ở Khâm Châu tiến công, lấy lại thành Hải Ninh bị chiếm đã lâu, bộ hạ của Phụng bị bắt rất nhiều. Lê Duy Phụng cũng phải bỏ chạy vào Trung Kỳ nhưng bị bắt và bị giải về kinh đô Huế xử tử.

Xem thêm
Tạ Văn Phụng

Chú thích

Tham khảo
 Đào Duy Anh, "Lịch sử VN từ nguồn-Thế kỷ XIX", Nhà xuất bản VHTT
 Nguyễn Thị Thạnh, "The French conquest of Cochin-China, 1858-1862", Ph.D. Thesis, Cornell University 1982. (tiếng Anh)

T
Lễ hội Đại phan

Lễ hội đại phan hay cầu mùa là một lễ hội của người đồng bào dân tộc Sán Dìu, Hoa và Ngái. Trong tín ngưỡng, tâm linh có ý nghĩa là một lễ cầu an, cầu mùa, xua đuổi tà ma, dịch bệnh. Đại phan tích hợp nhiều yếu tố văn hóa đặc trưng về phong tục, tập quán, nghi thức thờ cúng, ca - múa - nhạc, mỹ thuật.

Các hoạt động chính  
Lễ hội gồm: 
Lễ rước Thành hoàng từ trung tâm lễ hội đến bãi biển rồi quay lại
Lễ dựng cây phan (cây nêu)
Hát Soọng cô
Tục chém súc hiến tế (chém lợn, chém bò)
Leo gươm và đi trên than hồng
Nghi thức cấp sớ điệp sắc phong cho thầy cúng

Sự mai một 
Do nhiều nguyên nhân, Đại phan đã bị mai một khoảng hơn 60 năm nay.

Liên kết ngoài 
Cẩm nang du lịch văn hóa Vân Đồi - Quảng Ninh: Phục hưng lễ hội

Lễ hội của người Sán Dìu
Vịnh Liêu Đông

Vịnh Liêu Đông (tiếng Trung: 辽东湾) là một trong ba vịnh nhỏ hợp thành biển Bột Hải (theo quan điểm của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa). Phía đông, bắc và tây của vịnh này là vùng bờ biển thuộc tỉnh Liêu Ninh. Các thành thị chủ yếu nằm trên bờ vịnh Liêu Đông có Hồ Lô Đảo, Cẩm Châu, Bàn Cẩm, Dinh Khẩu. Các sông chính đổ vào vịnh này có Liêu Hà, Đại Lăng Hà. Các đảo đáng chú ý có đảo Cúc Hoa.

Tham khảo

Liêu Đông
Biển Bột Hải
Hoàng Hải
Vịnh Cádiz

Vịnh Cádiz (tiếng Tây Ban Nha: Golfo de Cádiz) là một vùng nước của Đại Tây Dương giữa Cape St. Vincent (Cabo de São Vicente) ở Bồ Đào Nha và Cape Trafalgar (Cabo Trafalgar) ở Tây Ban Nha tại đầu phía tây của eo biển Gibraltar. 
Ranh giới phía bắc của vịnh này ở vĩ tuyến 37°, ở phía nam bởi vĩ tuyến 34° và giữa các kinh tuyến 6° và 9° đông.

Hai sông lớn chảy vào vịnh này là sông Guadalquivir và sông Guadiana, cũng như nhiều sông nhỏ khác như sông Odiel, Tinto và sông Guadalete.

Tham khảo 

Vịnh biển Đại Tây Dương
Thủy vực Bồ Đào Nha
Địa lý châu Âu
Vịnh biển Tây Ban Nha
Biển Tyrrhenum

Biển Tyrrhenum (; ; ; phiên âm tiếng Việt: Ti-rê-nê) là một phần của Địa Trung Hải ở ngoài bờ phía tây của Ý.

Địa lý 
Biển này giáp ranh với đảo Corse và đảo Sardinia ở phía tây, vùng Toscana, Lazio, Campania và Calabria ở phía đông, và đảo Sicilia ở phía nam.

Chiều sâu tối đa của biển này là 3.785 m.

Biển Tyrrhenum nằm gần phay Âu-Phi; do đó các dãy núi và núi lửa đang hoạt động (núi Marsilii) nằm ở lòng biển này. Tám đảo của quần đảo Eolie nằm ở phần phía nam của biển này và phía bắc đảo Sicilia. Vùng biển này có gió mistral từ thung lũng sông Rhône, gió Libeccio từ phía tây nam, gió Scirocco và gió Ostro từ phía nam thổi vào.

Lối ra 
Có 5 lối ra từ biển Tyrrhenum:
 Eo biển Messina giữa Sicilia và Calabria ở mũi đất cuối của Ý, rộng 3 km.
 Biển Ligure cũng gọi là Kênh Corse giữa Toscana và Corse, rộng khoảng 80 km.
 Eo biển Bonifacio giữa Corse và Sardinia, rộng 11 km.
 Kênh Sardinia giữa Sardinia và Tunisia, rộng khoảng 200 km.
 Eo biển Sicilia giữa Tunisia và Sicilia, rộng khoảng 160 km.

Lưu vực 
Biển Tyrrhenum chia thành 2 lưu vực, lưu vực Vavilov và lưu vực Marsili. Hai lưu vực này ngăn cách nhau bởi đường sống ngầm dưới đáy biển gọi là cầu Issel, theo tên nhà địa chất học người Ý Arturo Issel.

Tên gọi 
Tên của biển này phái sinh từ tên tiếng Hy Lạp của người Etruscan, được cho là đã di cư từ vương quốc Lydia (ở Tiểu Á thời cổ) tới vùng này và do hoàng tử Tyrrhenus dẫn dắt. Người Etruscan đã định cư dọc bờ biển của vùng Toscana ngày nay.

Cảng 
Các cảng chính ở biển Tyrrhenum ở Ý là: Napoli, Palermo, Civitavecchia (Roma), Salerno, Trapani và Gioia Tauro. ở Pháp cảng quan trọng nhất là Bastia.

Gió 
Theo thần thoại Hy Lạp, vách đá trên biển Tyrrhenum là nơi cư ngụ của thần gió Aeolus. Gió ở đây là gió mixtran từ thung lũng Rhône.

Bộ sưu tập ảnh

Tham khảo 

Biển rìa lục địa Địa Trung Hải
Biển Pháp
Biển Ý
Địa mạo Basilicata
Địa mạo Toscana
Địa mạo Calabria
Địa mạo Lazio
Địa mạo Campania
Địa mạo Sicilia
Địa mạo Corse
Bồn trũng sau cung
Biển châu Âu
Địa lý châu Âu
Biển Tyrrhenus
Tiểu bộ Cá voi cổ

Tiểu bộ Cá voi cổ (danh pháp khoa học: Archaeoceti) là một nhóm cận ngành chứa các dạng cá voi cổ đã phát sinh ra các dạng cá voi hiện đại (Autoceta). Từng có thời người ta cho rằng cá voi cổ đã tiến hóa từ Mesonychia, dựa trên các đặc trưng bộ răng. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây về di truyền học phân tử và hình thái học phi-răng chỉ ra rằng các dạng cá voi đầu tiên của phân bộ Archaeoceti rất có thể đã tiến hóa từ Artiodactyla (có lẽ từ họ Hippopotamidae, trong đó bao gồm các loài hà mã hiện đại). Các tổ tiên của Archaeoceti có lẽ đã rẽ nhánh ra khỏi Artiodactyla vào khoảng thời gian diễn ra sự kiện tuyệt chủng kỷ Creta–phân đại Đệ Tam. Phần lớn các dạng cá voi cổ có các chi sau, gợi ý rằng chúng là động vật hoàn toàn sống trên đất liền. Khi thế Eocen trôi đi thì Archaeoceti ngày càng trở nên ít thích hợp với cuộc sống trên mặt đất và trở nên thích hợp hơn với cuộc sống thủy sinh. Trước khi thế Eocen kết thúc, từ một nhóm cá voi cổ, có lẽ thuộc chi Dorudon của họ Basilosauridae, đã phát sinh ra cá voi hiện đại. Archaeoceti chịu tổn thất nặng nề (về số lượng chi) trong thời kỳ sự kiện tuyệt chủng thế Eocen-thế Oligocen, nhưng một số ít loài có thể còn sống sót trong thế Oligocen. Dạng cá voi cổ cuối cùng, có lẽ cũng thuộc họ Basilosauridae, bị tuyệt chủng trong thế Oligocen. Chúng có thể bị tuyệt chủng (hay "giả tuyệt chủng" nếu tính tới các hậu duệ là cá voi hiện đại) do sự kết hợp của 2 yếu tố: cạnh tranh và thay đổi khí hậu.

Phân loại

Archaeoceti gồm năm họ được công nhận: Sự hiện diện Kekenodontidae vẫn chưa được giải quyết, và có để được đặt trong cả Archaeoceti hay Mysticeti, hoặc thậm chí Delphinoidea.

 Cetacea
 Archaeoceti
 Pakicetidae ()
 Pakicetus ()
 Nalacetus ()
 Ichthyolestes ()
 Ambulocetidae ()
 Ambulocetus ()
 Gandakasia ()
 Himalayacetus ()
 Remingtonocetidae ()
 Andrewsiphius ()
 Attockicetus ()
 Dalanistes ()
 Kutchicetus ()
 Remingtonocetus ()
 Protocetidae ()
 Georgiacetinae ()
 Babiacetus ()
 Carolinacetus ()
 Eocetus ()
 Georgiacetus ()
 Natchitochia ()
 Pappocetus ()
 Makaracetinae ()
 Makaracetus ()
 Protocetinae ()
 Aegyptocetus ()
 Artiocetus ()
 Crenatocetus ()
 Gaviacetus ()
 Indocetus ()
 Maiacetus ()
 Protocetus ()
 Qaisracetus ()
 Rodhocetus ()
 Takracetus ()
 Togocetus ()
 Basilosauridae
 Basilotritus ()
 Basilosaurus ()
 Basiloterus ()
 Ancalecetus ()
 Chrysocetus ()
 Cynthiacetus ()
 Dorudon ()
 Masracetus ()
 Ocucajea ()
 Saghacetus ()
 Stromerius ()
 Supayacetus ()
 Zygorhiza ()
 Kekenodontidae
 Kekenodon ()
 Phococetus ()

Phát sinh loài 
 Cetartiodactyla
 | |--Pakicetidae 
 | `--+--Ambulocetidae 
 | `--+--Remingtonocetidae 
 | `--Protocetidae
 | |--Georgiacetus
 | `--Basilosauridae
 | |--Basilosaurus
 | `--+--Dorudon 
 | `--Autoceta
 | |--Odontoceti 
 | | |--Squalodontoidea 
 | | | |--Squalodontidae 
 | | | `--Rhabdosteidae
 | | `--Physeteroidea 
 | `--Mysticeti 
 `--Artiodactyla

Xem thêm

 Tiến hóa của cá voi
 Bộ Cá voi
 Mesonychia
 Cetartiodactyla

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 Archaeoceti 
 Archaeoceti and Basilosaurus

Cá voi tiền sử
Tuyệt chủng thế Miocen
Tiểu bộ Cá voi cổ
Thú kỷ Paleogen
Ambulocetidae

Ambulocetidae là một họ cá voi tiền sử mà khi sinh tồn vẫn còn khả năng đi lại trên mặt đất. Chi Ambulocetus, mà tên gọi của họ này được đặt theo, là chi có hóa thạch được bảo tồn hoàn hảo nhất và biết rõ nhất từ các phát hiện của Thewissen và ctv. với mẫu vật hoàn hảo nhất thuộc về loài Ambulocetus natans. Các chi khác trong họ này, như Gandakasia, chỉ được biết đến từ một mảnh quai hàm duy nhất.

Các hóa thạch của họ Ambulocetidae được tìm thấy tại Ấn Độ và Pakistan, khu vực trước đây là vùng duyên hải của Cimmeria. Các nham tướng trầm tích mà trong đó các hóa thạch này được tìm thấy chỉ ra rằng Ambulocetidae sinh sống trong các vùng đầm lầy và nông ven biển.

Xem thêm 
 Tiến hóa của cá voi

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 

Cá voi tiền sử
Họ động vật

Thú kỷ Paleogen
Mạnh Khang (Thủy hử)

Mạnh Khang, tên hiệu Ngọc Phan Cang (tiếng Trung: 玉幡竿), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

Xuất thân
Mạnh Khang quê ở châu Chân Định, Sơn Tây. Mạnh Khang cao to trắng trẻo nên được mọi người gọi ngoại hiệu là Ngọc phan cang (Cán cờ ngọc).

Mạnh Khang là thợ đóng thuyền giỏi, có thể đóng các loại thuyền lớn nhỏ khác nhau, làm cho triều đình. Vì triều đình muốn vận chuyển đá hoa cương, muốn đóng thuyền lớn. Mạnh Khang bị chỉ huy thôi thúc trách phạt, nóng giận giết chết quan trên, rời bỏ nhà cửa, lưu lạc lục lâm. Rồi sau đó gia nhập cướp ở Ẩm Mã Xuyên.

Gia nhập Lương Sơn Bạc
Sau đó, Đới Tung và Dương Lâm tìm Công Tôn Thắng có đi qua Ẩm Mã Xuyên, thuyết phục Mạnh Khang, Đặng Phi, Bùi Tuyên gia nhập Lương Sơn Bạc. Bọn họ đã được nghe danh Tống Công Minh liền lập tức thu dọn hành trang, cải trang làm quan binh, vượt đêm tối đi lên Lương Sơn Bạc.

Mạnh Khang lên Lương Sơn Bạc phụ trách việc giám sát và đóng chiến thuyền lớn nhỏ các loại.

Nam chinh và tử trận
Sau này, khi Cao Cầu tiến đánh Lương Sơn lần thứ ba, Mạnh Khang dẫn đầu đoàn thuyền nhẹ thứ hai (gồm ba thuyền do Mạnh Khang ở giữa, Đồng Uy, Đồng Mãnh hai bên) làm nhiệm vụ "dẫn đường" cho thủy quân Triều đình vào Lương Sơn. Sau khi Cao Cầu mắc bẫy, các đầu lĩnh thủy quân bao gồm Lý Tuấn, Trương Hoành, Trương Thuận, Nguyễn Thị Tam Hùng, Mạnh Khang, Đồng Uy, Đồng Mãnh dùi thủng chiến thuyền, lập được chiến công, bắt sống Cao Cầu.

Khi quân Lương Sơn Bạc nhận chiếu chiêu an, Mạnh Khang cùng theo chinh chiến.

Trong khi đánh Liêu, Điền Hổ, Vương Khánh, Mạnh Khang chiến đấu trong bộ binh. Được phong là Phó Tướng quân.

Khi đánh Phương Lạp, ông theo Thạch Tú, Lý Tuấn đem 5.000 đánh chiếm các huyện duyên hải và hải đảo, lập được công lớn. Sau ông theo Nguyễn Tiểu Nhị tấn công thủy trại ở Ô Long Lĩnh, quân Phương Lạp dùng kế hoả công bao vây, quân Lương Sơn tổn thất nặng. Nguyễn Tiểu Nhị bị móc câu liêm, tuốt gươm tự vẫn để tròn khí tiết, Đồng Uy, Đồng Mãnh trốn thoát. Còn Mạnh Khang bị trúng hoả pháo chết cháy tại trận.

Trong Đãng Khấu Chí 
Tại hồi 58, quân mã Vân Thiên Bưu vây đánh Lai Vu, nhưng Chu Vũ phòng thủ nghiêm ngặt, đánh mãi chưa phá được. Lưu Tuệ Nương dùng kế phá đê sông Vấn Hà, Lai Vu ngập trong biển nước. Quân triều đình cưỡi thuyền lên mặt thành, Mạnh Khang bị Phó Ngọc đâm chết, Đào Tông Vượng bị Văn Đạt dùng đao chém đứt làm đôi, Chu Vũ Bào Húc bị bắt sống.

Chú thích

Tham khảo

Nhân vật văn học
Tướng đánh thủy
Người Hà Bắc
Nhân vật Thủy hử
Drikung Kagyu

Drikung Kagyu hay Drigung Kagyu (Wylie: 'bri-kung bka'-brgyud) là một trong tám "nhánh" Phật giáo Mật Tông Tây Tạng lớn nhất của trường phái Kagyu. Kagyu là dòng phái Khẩu truyền (đôi khi được gọi là nhĩ truyền) do chư đạo sư truyền lại trực tiếp cho đệ tử chứ không qua văn tự. Dòng Kagyu gồm nhiều tông phái và các vị tổ khác nhau. Gồm có Baram Kagyu, Drikung Kagyu, Drukpa Kagyu, Karma Kagyu và Taglung Kagyu...

Các nhánh Kagyu này được thành lập bởi các học trò của Phakmo Drupa (1110-1170), một trong ba đệ tử của Gampopa. Đan viện chính và đầu tiên của dòng Drikung là Tu Viện Drikung Thil, được thành lập năm 1179 do Drigung Kyobpa Jikten Gönpo Rinchen Päl (1143-1217) khoảng 150 km về phía Đông Bắc Lhasa. Dòng Drikung Kagyu được truyền bá rộng rãi tại các thung lũng miền Trung, Bắc và Ấn Độ.

Từ khi thiết lập tu viện Drikung Thil đến nay, dòng Drikung được giữ gìn qua các Pháp Chủ. Hai vị đứng đầu dòng truyền thừa hiện nay là Đại Lão Hoà Thượng Drigung Kyabgön Chetsang Rinpoche, tục danh Könchok Tenzin Kunzang Trinlay Lhundrup (1946-), đời thứ 37. Hiện đang sống tại Dehra Dun, Ấn Độ. Vị đời thứ 36 Drikungpa Drigung Kyabgön Chungtsang Rinpoche, tục danh Könchok Tenzin Chökyi Nangwa (1942-) hiện sống tại Lhasa, Tây Tạng.

Tác phẩm của vị sáng lập dòng Drikung - Drigung Kyobpa Jikten Gönpo là "Nhất Đích" (Wylie: dgongs gcig) và Tinh Tuý Đại Thừa Giáo (Wylie: theg chen bstan pa'i snying po). Các pháp tu chính của dòng Drikung Kagyupa là Năm Pháp Tu Đại Thủ Ấn, và Sáu Pháp Yoga của Naropa.

Dòng Drikung nổi tiếng với pháp môn Phowa, trong đó vị thầy giúp chuyển di thần thức của người chết siêu sinh về cõi Cực Lạc qua Luân Xa đỉnh đầu. Đây là một trong các pháp Yoga của Naropa.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Official Website of the Drikung Kagyu Order of Tibetan Buddhism 
The Drikung Kagyu Lineage of Tibetan Buddhism

Tông phái Phật giáo
Phật giáo Tây Tạng
Triết lý Phật giáo
Andrew Wiles

Andrew John Wiles là nhà toán học người Anh, được biết đến như người đầu tiên chứng minh được định lý lớn Fermat.

Wiles được giới thiệu về định lý lớn Fermat ngay lúc ông mới 10 tuổi. Những năm sau đó ông thử tìm cách chứng minh định lý theo các phương pháp truyền thống trong sách giáo khoa. Tuy nhiên, khi bắt đầu giai đoạn nghiên cứu sinh ông chuyển sang nghiên cứu các hàm elip, dưới sự hướng dẫn của giáo sư John Coates.

Trong thời gian làm nghiên cứu sinh tại trường Clare tại Cambridge, Wiles còn kiêm nhiệm trợ lý giáo sư tại Đại học Harvard. Đến năm 1980 khi nhận bằng tiến sĩ, Wiles sang làm việc một thời gian ở Bonn trước khi đến Hoa Kỳ. Năm 1981, ông đã là giáo sư tại Đại học Princeton.

Điều then chốt trong việc chứng minh định lý Fermat lại trực tiếp phụ thuộc vào mệnh đề Shimura-Taniyama (mối liên hệ này được G. Frey đề xuất và K. Ribet chứng minh). Từ đó, Wiles tập trung vào việc chứng minh mệnh đề Shimura-Taniyama. Công việc này đã chiếm một khoảng thời gian là 7 năm.

Tháng 6 năm 1993, Wiles cho rằng công việc chứng minh sắp được hoàn tất, nhưng sau đó phát hiện ra một vấn đề trục trặc không nhỏ. Công việc còn dở dang đến tận 19 tháng 9 năm 1994, khi ông đột nhiên có ý tưởng đúng. Năm 1995, bài báo Modular elliptic curves and Fermat's Last Theorem của Wiles xuất hiện trên tạp chí Annals of Mathematics.

Các giải thưởng
Andrew Wiles đã nhận được nhiều giải thưởng khoa học và toán học từ năm 1988:
 Junior Whitehead Prize của LMS (1988)
 Fellow of the Royal Society (1989)
 Giải Rolf Schock (1995)
 Giải Fermat (1995)
 Giải Wolf về Toán học (1995/6)
 Giải Toán học của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ (1996)
 Royal Medal (1996)
 Giải Ostrowski (1996)
 Giải Cole (1997)
 Giải Wolfskehl (1997) – see Paul Wolfskehl
 A silver plaque from the International Mathematical Union (1998) recognizing his achievements, in place of the Fields Medal, which is restricted to those under 40 (Wiles was born in 1953 and proved the theorem in 1994)
 King Faisal Prize (1998)
 Giải Clay (1999)
 Giải Shaw (2005)
 Pythagoras Award (Croton, 2004)
 Giải Abel (2016)

Vinh dự
Wiles được phong tước Hiệp sĩ (KBE) của Vương quốc Anh. Vì vậy trong văn bản, tên của ông còn viết là Sir Andrew Wiles.

Một tiểu hành tinh vành đai chính được đặt tên theo ông: 9999 Wiles (được phát hiện bởi C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld và T. Gehrels 29 tháng 9 năm 1973)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Andrew Wiles trên trang Mathematical Institute Đại học Oxford
 Andrew Wiles trên trang Đại học Princeton

Nhà toán học Anh
Nhà toán học thế kỷ 20
Giải Clay
Người đoạt giải Wolf Toán học
Nhà toán học thế kỷ 21
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Giải thưởng MacArthur Fellows
Hội viên Hội Vương thất
Nhà lý thuyết số
Người đoạt giải Abel
Cựu sinh viên King's College, Cambridge
Định lý lớn Fermat
Nautilus

Nautilus có thể mang một trong các nghĩa sau:
Tàu ngầm Nautilus của thuyền trưởng Nemo trong tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển
 Loài Ốc anh vũ - (Nautilus pompilius) trong Chi Ốc anh vũ (Nautilus)
 Phần mềm Nautilus trong hệ điều hành Linux, có nhiệm vụ hỗ trợ quản lý .
Boeing F3B

Boeing F3B là một mẫu máy bay tiêm kích và tiêm kích-bom hai tầng cánh, hoạt động trong các đơn vị không quân của Hải quân Hoa Kỳ từ năm 1928 đến đầu thập niên 1930.

Phát triển 
Mẫu máy bay này có tên thiết kế trong công ty là Model 74, mẫu máy bay này là một cải tiến lớn hơn của F2B. Nguyên mẫu được Hải quân gọi là XF3B-1 lúc đó vẫn còn thiết kế cánh vót nhọn của F2B, nhưng lại được chế tạo như một thủy phi cơ sử dụng bộ bánh đáp của FB-5. Tuy nhiên, việc phát triển sử dụng nhiều máy bay chiến đấu trên những tàu sân bay đã lấy đi hầu hết sự cần thiết đối với những máy bay tiêm kích nổi (thủy phi cơ), và thời gian của các thử nghiệm đã được lên báo cáo, việc chế tạo F3B-1 (Model 77) với cánh cao hơn, có độ xuôi sau nhỏ và thiết kế lại đuôi với bề mặt làm từ nhôm. Nó cũng loại bỏ kiểu sắp xếp dạng thanh của bộ bánh đáp và sửa lại hình dạng đuôi đứng.

Lịch sử hoạt động 
Chuyến bay đầu tiên diễn ra vào ngày 3 tháng 2-1928, khả năng lượn vòng khá đã giúp Boeing giành được hợp đồng sản xuất 73 chiếc loại này. Những chiếc F3B hoạt động với vai trò của những máy bay tiêm kích-bom trong khoảng 4 năm ở các phi đội VF-2B trên tàu USS Langley, VB-2B trên tàu USS Saratoga (sau này là phi đội VF-6B), và VB-1B trên tàu USS Lexington, trong khoảng thời gian mà một số máy bay được gắn thêm bộ phận Townend ring và những chiếc khác lắp thêm bộ phận phụ. Các máy bay này tiếp tục hoạt động trên tuyến đầu cho đến năm 1932 và sau đó được giữ lại trong vài năm sau đó như những chiếc hack (máy bay điều khiển và chỉ huy).

Các phiên bản 
Model 74 XF3B-1, một mẫu thử nghiệm mang số A7674
Model 77 F3B-1, 73 chiếc mang số A7675-A7691; A7708-A7763

Quốc gia sử dụng 

Hải quân Hoa Kỳ

Thông số kỹ thuật (F3B-1) 
Dữ liệu lấy từ

Đặc điểm riêng 
Tổ lái: 1
Chiều dài: 24 ft 10 in (7.57 m)
Sải cánh: 33 ft (10.06 m)
Chiều cao: 9 ft 2 in (2.79 m)
Diện tích cánh: 275 ft² (25.55 m²)
Trọng lượng rỗng: 2.179 lb (988 kg)
Trọng lượng cất cánh: n/a
Trọng lượng cất cánh tối đa: 2.945 lb (1.336 kg)
Động cơ: 1× Pratt & Whitney R-1340-80 Wasp, 425 hp (317 kW)

Hiệu suất bay 
Vận tốc cực đại: 157 mph (137 knots, 253 km/h)
Vận tốc hành trình: 131 mph (114 knots, 211 km/h)
Tầm bay: 340 mi (296 nm, 547 km)
Trần bay: 21.500 ft (6.555 m)
Vận tốc lên cao: 2.020 ft/min (10.26 m/s)
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Vũ khí 
Súng: 2 khẩu Browning 0.3 in (7.62mm)
Bom: 5 quả 25 lb (11.3 kg)

Tham khảo 

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1920
Máy bay cường kích Hoa Kỳ 1920–1929
Máy bay Boeing
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Hoa Kỳ
Ca-nhĩ-cư phái

Kagyu () ("Dòng Truyền Miệng" hay "Dòng Truyền Tai") là một trong những trường phái Phật giáo Tây Tạng.

Lịch sử 
Khởi thủy vào thế kỷ thứ 12 Gampopa tổng hợp và sáng lập trường phái tên Dagpo-Kayu, thế hệ sau đó chia trường phái này thành bốn trường phái: Kamtshang hay Karma Kagyu, Tsalpa Kagyu, Baram Kagyu và Phagmo Drupa Kagyu. Phái Phagmo Drupa Kagyu lập phân thành 8 hệ phái nữa, trong số này ngày nay chỉ còn trường phái Drugpa Kagyu và Drikung Kagyu mà thôi.
Giáo phái Kagyupa Trong Phạn kinh, từ "Kagyu" có nghĩa là: giáo lý được truyền thụ bằng mật ngữ từ vị Kim Cang Sư.

Đây cũng là điểm quan trọng trong Mật Tông, nhưng trong giáo phái KagyuPa, những vị danh sư thường tu tại mật thất và trong hai ba năm mới tạm trở ra, và truyền thụ những mật ngữ (chơn ngôn). Những kinh điển của giáo phái rất nhiều tuy nhiên, các giới tử phải trải qua những thực chứng khó khăn mới được truyền ý nhiếp tâm. Vị đệ nhất sư tổ của Kagyu Pa là Ngài Tipola (988 - 1069). Ngài vốn là người Ấn, nổi tiếng chân tu vào đạo hạnh. Theo truyền thuyết, Ngài là hóa thân của Kim Cang Phật, trải qua 42 lần chuyển hóa. Đạo hạnh của Ngài rất uy nghiêm và thận trọng trong cách chọn đệ tử và tổ chức Điểm Đạo. Những vị chân sư của giáo phái này phải kể đến: Ngài Naropa (1016 -1100), Ngài Marpa (1012 - 1098), Ngài Milarepa (1040 - 1123).d) Ngài Gampopa, Ngài Tsangpa Gyare

Các giáo pháp
 Đại Thủ Ấn Mahamudra
 Sáu pháp Du - già của Naropa (Naropa six yogas)
 Bốn pháp của Gampopa
 Sáu pháp vị bình đẳng
 Bảy Pháp Duyên khởi

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Kagyu Truyền THớng

Phái Barom Kagyu 
 Barom Kagyu Chodrak Pende Ling

Phái Drikung Kagyu 
 Trang chủ dòng Drikung Kagyu  
 Đại học Drikung Kagyu Institute (College)

Phái Drukpa Kagyu 
 Trang của ngài Gyalwang Drukpa 
 Trang của Khamtrul Rinpoche Shedrup Nyima IX  
 Trang của Dòng Drukpa tại Việt Nam

Phái Karma Kagyu

Của ngài Trinlay Thaye Dorje 
 Trang Karmapa Mũ Đen Tây Tạng 
 Truyền thống Karma Kagyu 
 Dhagpo Kagyu - đại diện Karmapa tại Châu Âu 
 Kagyu Asia - các trung tâm thiền tại Châu Á

Của ngài Urgyen Trinley Dorje 
 Kagyu Office
 Tu viện Rumtek, Sikkim, India 
 Tu viện Karma Triyana Dharmachakra, Woodstock, NY, USA

Shangpa Kagyu 
 Tu viện Samdrup Dhargay Chuling  

Phật giáo tại Bhutan

Tôn giáo Tây Tạng
Tông phái Phật giáo Tây Tạng
Phật giáo Tây Tạng
Theodore von Kármán

Theodore von Kármán là nhà khoa học chuyên ngành khí động lực.

Từ hồi nhỏ, von Kármán đã sớm bộc lộ trí thông minh. Khi lên 6 tuổi, cậu bé Kármán có thể tính nhẩm những phép nhân phức tạp nhanh hơn cả người anh trai mình làm tính trên giấy.

Năm 22 tuổi, ông tốt nghiệp tại trường Đại học hoàng gia Joseph (Hungary), chuyên ngành kĩ thuật cơ khí với tấm bằng loại ưu. Sau khi thực hiện nghĩa vụ quân sự, ông tiếp tục nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của giáo sư Ludwig Prandtl.

Sau khi nhận bằng tiến sĩ, von Kármán dành bốn năm nghiên cứu cùng Prandtl về thuyết lớp biên và nguyên lý cánh máy bay. Năm 1913, von Kármán sang Đức làm giáo sư tại trường Đại học Aachen, và sau đó là giám đốc của Viện Khí động lực Aachen.

Năm 1930, ông sang Hoa Kỳ làm giám đốc Phòng thí nghiệm Khí động lực Guggenheim (GALCIT) tại Caltech, đưa GALCIT trở thành cơ quan nghiên cứu hàng đầu về tên lửa của Hoa Kỳ.

Năm 1932, von Kármán đã đưa ra dạng giản hoá quan trọng mô tả dòng khí chuyển động nhanh hơn tốc độ âm thanh (siêu thanh). Dạng phương trình này (Kármán-Moore) còn được ứng dụng cho đến ngày nay.

Trong Chiến tranh thế giới thứ II, Đại tướng Arnold của Hoa Kỳ đã chọn Von Kármán là cố vấn khoa học cho Không lực Hoa Kỳ.

Von Kármán qua đời năm 1963 tại Aachen, Đức. Ông được chôn cất tại Pasadena, California (cùng thành phố với JPL).

Vinh danh 
Ông được truy tặng Huân chương Quốc gia về Khoa học đầu tiên ở Hoa Kỳ (1963). Chính tổng thống Hoa Kỳ thời bấy giờ - John F. Kennedy đã đọc lời chia buồn tại tang lễ của ông. Tên của von Kármán được khắc vào Sảnh danh vọng của Hàng không Quốc gia Hoa Kỳ (National Aviation).

Một viện thủy khí động lực ở Bỉ mang tên ông (von Kármán Institute for Fluid Dynamics - VKI).

Chú thích

Liên kết ngoài 

 

Nhà khoa học gốc Hungary
Khí động lực học
Nhà vật lý Hungary
Quý tộc Áo
Giáo sư Viện Công nghệ California
Người Budapest
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia
Cựu sinh viên Đại học Göttingen
Chuyện tình Băng Cốc

Chuyện tình Băng Cốc (tiếng Anh: Bangkok Love Story, tiếng Thái: เพื่อน...กูรักมึงว่ะ) là một bộ phim Thái Lan năm 2007 được viết và đạo diễn bởi Poj Arnon. Một bộ phim hành động, lãng mạn kể về một người nam đem lòng yêu một kẻ giết mướn đang được giao nhiệm vụ giết mình.

Nội dung
Một kẻ giết mướn cô độc tên Mhek được giao nhiệm vụ bắt cóc một cảnh sát tên It. Tuy nhiên, trái tim Mhek đã thay đổi khi Mhek được ra lệnh giết It. Trong một cuộc đọ súng với người những người thuê giết, Mhek bị thương, It chụp được Mhek và bắn trả lại. Hai người chạy trốn bằng xe máy của Mhek.
Ở nơi lẫn trốn, It chăm sóc vết thương cho Mhek và Mhek đã lôi cuốn It. Một ngày khi tắm cho Mhek, It đã quan hệ tình dục với Mhek. Xung đột trong tư tưởng, Mhek yêu cầu It phải bỏ đi. It trở về với người vợ chưa cưới, Sai, nhưng đã không còn nồng ấm với cô ta nữa. It trải qua những ngày không quên được Mhek và tìm kiếm thông qua người em trai, Mhok, và mẹ của Mhek. Mhok mang trong mình HIV.

Diễn viên 

 Rattanaballang Tohssawat vai Maek (Cloud)
 Chaiwat Thongsaeng vai Iht (Stone)
 Weeradit Srimalai vai Mhok (Fog)
 Chatcha Rujinanon vai Sai (Sand)
 Suchao Pongwilai
 Chonprakhan Janthareuang
 Uthumporn Silaphan
 Rachanu Boonchuduang

Đánh giá
Chuyện tình Băng Cốc công chiếu ở các rạp Thái Lan ngày 13 tháng 8 năm 2007. Bộ phim trở nên nổi tiếng, tờ Bưu điện Băng Cốc cho rằng đây là bộ phim "ai cũng nói tới".

Có nhiều ý kiến khác nhau về bộ phim. Tuần báo BK cho rằng bộ phim cường điệu quá đáng nhưng khen ngợi kỹ thuật quay phim của Tiwa Moeithaisong "đã làm cho Băng Cốc là chính mình".

Website Fridae của cộng đồng thiên hướng tình dục thiểu số ca tụng bộ phim như là "bộ phim đồng tính táo bạo nhất của Thái Lan đến nay".

Nhà sản xuất phim Vitaya Saeng-aroon ca ngợi bộ phim, cho rằng Poj Arnon đã "can đảm khi đánh thức xã hội".

Chuyện tình Băng Cốc được chiếu ở Liên hoan phim Độc lập Quốc tế Brussels lần thứ 34 và giành giải thưởng cao nhất, Grand Award của tất cả các thể loại. Phim cũng được lựa chọn trong Đêm mở rộng cho Liên hoan phim Người đồng tính Hồng Kông 2007 và trình chiếu ở Liên hoan phim Người đồng tính Luân Đôn 2008.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức  

Phim năm 2007
Phim Thái Lan
Phim lãng mạn thập niên 2000
Phim tiếng Thái
Phim liên quan đến LGBT của Thái Lan
Phim liên quan đến đồng tính nam
No Regret

No Regret (tiếng Hàn: 후회하지 않아, dịch nghĩa: Không hối tiếc) là một bộ phim Hàn Quốc năm 2006 và là phim ra mắt đầu tiên của đạo diễn Leesong Hee-il dựa trên truyện ngắn Lãng mạn (Good Romance) của ông. No Regret được coi là "bộ phim về đề tài đồng tính thực sự của Hàn Quốc" và cũng là bộ phim đầu tiên được đạo diễn bởi một nhà làm phim là người công khai đồng tính.

Nội dung 
Su-min là một trẻ mồ côi và đã được 18 tuổi nên anh phải rời viện mồ côi. Không có tiền trả cho trường đại học nơi anh đang học, anh lên Seoul để làm nhiều việc khác nhau. Sau khi bị đuổi việc ở một nhà máy, Su-min tìm được việc ở một quán bar. Đầu tiên, ông chủ quán bar không thích nhận anh vì ông ta biết rằng các nhân viên phục vụ là người đồng tính công khai thường bỏ đi sau khi có tình cảm với khách. Từ bỏ chuyện yêu đương, Su-min tin rằng điều đó sẽ không xảy ra với mình cho đến một ngày một người quen cũ đến quán bar.

Diễn viên 
 Lee Yeong-hoon vai Lee Su-min
 Kim Nam-gil vai Song Jae-min
 Jo Hyeon-cheo
 Kim Dong-wook
 Jeong Seung-gil
 Lee Seung-won
 Hwang Choon-ha
 Kim Jung-hwa
 Lee Seung-cheol

Công chiếu 
No Regret được công chiếu ở Hàn Quốc vào ngày 16 tháng 11 năm 2006 và bán hết khoảng 43.000 vé trở thành bộ phim chiếu rạp có doanh thu cao nhất. Bộ phim sau đó được chiếu ở Liên hoan phim Berlin lần thứ 57 vào tháng 2 năm 2007 và tham gia tranh giải tại Liên hoan phim châu Á Barcelona lần thứ 9 vào năm 2007.

Giải thưởng 
Leesong Hee-il giành được giải thưởng Đạo diễn Xuất sắc nhất cho phim này ở Các giải thưởng Đạo diễn CUT 2006 (Director’s CUT Awards).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Website chính thức 
 

Phim của CJ Entertainment
Phim năm 2006
Phim Hàn Quốc
Phim tiếng Triều Tiên
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim đạo diễn đầu tay
Phim chính kịch liên quan đến LGBT