Chuồn chuồn ngô

Chuồn chuồn ngô hay chuồn chuồn chúa là tên gọi phổ thông cho các loài côn trùng thuộc phân bộ Epiprocta, hay theo nghĩa hẹp thuộc cận bộ Anisoptera. Các loài này đặc trưng bởi cặp mắt kép lớn, hai cặp cánh trong suốt, và thân bụng dài. Chuồn chuồn ngô giống chuồn chuồn kim, chỉ khác nhau chủ yếu ở tư thế của cánh khi đậu và hình dạng của ấu trùng. Cánh của đa số chuồn chuồn ngô song song với thân hoặc cao hơn thân một chút khi đậu.

Chuồn chuồn ngô thường ăn muỗi, và các loài côn trùng nhỏ khác như ruồi, ong, kiến và bướm. Do vậy chúng được coi là thiên địch giúp quá trình cân bằng các loài sâu bọ có hại. Chuồn chuồn ngô thường thấy ở gần ao, hồ, mương, suối... vì ấu trùng của chúng sống dưới nước.

Phát sinh chủng loài

Chuồn chuồn ngô và họ hàng của chúng là một nhóm cổ xưa. Các hóa thạch cổ nhất là thuộc nhóm Protodonata đã từng sinh sống khoảng 325 triệu năm trước, còn lưu giữ dấu tích trong các hóa thạch từ Thượng Than Đá ở châu Âu, một nhóm bao gồm các côn trùng to lớn nhất đã từng sinh sống trên Trái Đất, với Meganeuropsis permiana từ Permi sớm có sải cánh lên tới ; hồ sơ hóa thạch của chúng kết thúc với sự kiện tuyệt chủng kỷ Permi–kỷ Trias (khoảng 247 triệu năm trước). Protoanisoptera, một nhóm tiền bối khác thiếu các đặc trưng gân cánh nhất định của Odonata hiện đại, sinh sống từ Permi sớm tới Permi muộn cho tới khi diễn ra sự kiện kết thúc kỷ Permi và được biết đến từ những đôi cánh hóa thạch phát hiện tại các khu vực ngày nay là Hoa Kỳ, Nga và Australia, gợi ý rằng chúng có thể đã có sự phân bố toàn cầu. Các nhóm tiền bối của Odonata hiện đại được gộp trong một nhánh gọi là Panodonata, bao gồm Zygoptera (chuồn chuồn kim) cơ sở và Anisoptera (chuồn chuồn ngô thật sự) Ngày nay có khoảng 3.000 loài chuồn chuồn ngô còn sinh tồn trên thế giới.

Vào thời điểm năm 2013 thì mối quan hệ giữa các họ của Anisoptera vẫn chưa được dung giải trọn vẹn, nhưng tất cả các họ đều là đơn ngành ngoại trừ Corduliidae; với Gomphidae là nhóm chị em với nhóm chứa tất cả các họ còn lại của Anisoptera, Austropetaliidae là chị em với Aeshnoidea, và Chlorogomphidae làh cị em với nhánh chứa Synthemistidae và Libellulidae. Trên biểu đồ dưới đây, các đường nét rời chỉ ra mối quan hệ chưa được dung giải:

Phân loại

 Bộ Chuồn chuồn Odonata
 Phân bộ Epiprocta
 Cận bộ Anisoptera
 Họ †Nannogomphidae
 Liên họ Aeshnoidea
 Họ Aeshnidae
 Chi †Huncoaeshna
 Phân họ Aeshninae
 Tông Aeshnini
 Chi Adversaeschna
 Chi Aeshna
 Chi Amphiaeschna
 Chi Andaeschna
 Chi Castoraeschna
 Chi Coryphaeschna
 Chi Indaeschna
 Chi Oreaeschna
 Chi Remartinia
 Chi Rhionaeaschna
 Tông Anactini
 Chi Anaciaeschna
 Chi Anax
 Chi Hemianax

 Tông Gynacanthini
 Chi Agyrtacantha
 Chi Austrogynacantha
 Chi Gynacantha
 Chi Heliaeschna
 Chi Limnetron
 Chi Neuraeschna
 Chi Plattycantha
 Chi Staurophlebia
 Chi Subaeschna
 Chi Tetracanthagyna
 Chi Triacanthagyna
 Tông Polycanthagynini
 Chi Polycanthagyna
 Phân họ Brachytroninae
 Tông Brachytronini
 Chi Acanthaeschna
 Chi Aeschnophlebia
 Chi Austroaeschna
 Chi Austrophlebia
 Chi Brachytron
 Chi Caliaeschna
 Chi Cephalaeschna
 Chi Dendroaeschna
 Chi Epiaeschna
 Chi Gynacanthaeschna
 Chi Nasiaeschna
 Chi Notoaeschna
 Chi Periaeschna
 Chi Petaliaeschna
 Chi Planaeschna
 Chi Racenaeschna
 Chi Spinaeschna
 Tông Gomphaeschnini
 Chi Allopetalia
 Chi Antipodophlebia
 Chi Basiaeschna
 Chi Boyeria
 Chi Gomphaeschna
 Chi Linaeschna
 Chi Oligoaeschna
 Chi Oplonaeschna
 Chi Sarasaeschna
 Chi Telephlebia
 Họ Austropetaliidae
 Phân họ Archipetaliinae
 Chi Archipetalia
 Phân họ Austropetaliinae
 Chi Austropetalia
 Phân họ Eurypetaliinae
 Chi Phyllopetalia
 Phân họ Hypopetaliinae
 Chi Hypopetalia
 Họ Gomphidae
 Phân họ Gomphinae
 Phân họ Gomphoidinae
 Phân họ Hageniinae
 Phân họ Lindeniinae
 Phân họ Onychogomphinae
 Họ Petaluridae
 Họ †Aktassiidae
 Họ †Cretapetaluridae
 Liên họ Cordulegastroidea
 Họ Cordulegastridae
 Họ Neopetaliidae
 Họ Chlorogomphidae
 Liên họ Libelluloidea
 Họ Cordulephyidae
 Họ Corduliidae
 Họ Libellulidae
 Họ Synthemistidae

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 Tree of Life Odonata
 
 Identification key to dragonflies found in Ireland
 British Dragonfly Society 
 Dragonflies and Damselflies (Odonata) of the United States
 PHAON (Pinhey's Heritage African Odonata Network) 
 Dragonflies in folklore and art 
 dragonflies and damselflies  on the UF / IFAS Featured Creatures Web site

Hóa thạch sống
Thiên địch
Côn trùng trong văn hóa
Bộ Chuồn chuồn