Batôlômêô Tông đồ

Batôlômêô  (tiếng Anh: Bartholomew) là một trong số mười hai tông đồ của Chúa Giêsu căn cứ theo Thánh Kinh Tân Ước. Phần lớn các nhà khoa học ngày nay coi thánh Batôlômêô Tông đồ là nhân vật Nathanaen trong sách Tin Mừng theo thánh Gioan (Gioan 1:45–51; cf. Gioan 21:2).

Ghi chép theo Tân Ước 
Tên riêng "Batôlômêô" () xuất phát từ ,  hay 'con trai của những luống cày. Thánh Batôlômêô được các sách Tin Mừng Nhất Lãm và sách Công vụ Tông đồ liệt kê vào nhóm 12 tông đồ của Chúa Giêsu (Mátthêu 10:1–4, Máccô 3:13–1 và Luca 6:12–16).

Truyền thống 
Trong cuốn Lịch sử Giáo hội (5:10), thánh Eusebius thành Caesarea mô tả rằng sau khi Đức Chúa Giêsu thăng thiên, thánh Batôlômêô đã chu du sang Ấn Độ để rao giảng Tin Mừng. Truyền thống viết rằng ông làm việc thừa sai tại các vùng đất Lưỡng Hà, Parthia, số khác thì thuật rằng ông cũng đi rao giảng tại xứ Lycaonia và Ethiopia. Truyền thống bình dân thì cho rằng thánh Batôlômêô trước tiên rao giảng Tin Mừng tại Ấn Độ rồi sau đó du hành về Armenia.

Truyền giáo tại Ấn Độ 
Hai lời chứng cổ đại được lưu giữ cho đến nay về công việc truyền giáo tại Ấn Độ của thánh Batôlômêô thuộc về thánh Eusebius thành Caesarea  (đầu thế kỷ 4) và thánh Giêrônimô (cuối thế kỷ 4). Cả hai đều nhắc tới sự kiện trên khi kể chuyện ông thánh Pantaenus thăm Ấn Độ vào thế kỷ 2. Nghiên cứu của Linh mục A. C. Perumalil và Moraes cho rằng thánh Batôlômêô từng truyền giáo tại thành phố cổ Kalyan, nay là vùng đất Mumbai bên bờ biển Konkan. Các học giả trước đây ít là nghi ngờ rằng thánh Batôlômêô đã từng rao giảng Tin Mừng tại Ấn Độ. Stallings (1703), Neander (1853), Hunter (1886), Rae (1892), Zaleski (1915) ủng hộ giả thiết trên, mà Sollerius (1669), Carpentier (1822), Harnack (1903), Medlycott (1905), Mingana (1926), Thurston (1933), Attwater (1935), v.v. thì không. Luận chứng chính mà các học giả đề xuất cho rằng xứ "Ấn Độ" mà thánh Eusebius và Giêrônimô nhắc tới nên được hiểu là xứ Ethiopia hoặc là Nam Ả Rập.

Truyền giáo tại Armenia

Cùng với người bạn tông đồ là Thánh Giuđa "Tađêô", Thánh Batôlômêô được cho là đã truyền bá Kitô giáo đến Armenia vào thế kỷ thứ nhất; kết quả là, vào năm 301, vương quốc Armenia đã trở thành quốc gia đầu tiên trong lịch sử chính thức tiếp nhận Kitô giáo. Do đó, cả hai vị thánh đều được coi là thánh bổn mạng của Giáo hội Tông truyền Armenia. Theo những truyền thống này, Thánh Batôlômêô là Thượng phụ Công giáo thứ hai của Giáo hội Tông truyền Armenia.

Truyền thống Kitô giáo đưa ra ba lời kể về cái chết của Thánh Batôlômêô: "Một lời kể rằng ông bị bắt cóc, đánh bất tỉnh và ném xuống biển cho chết đuối."

Theo truyền thống Hy Lạp, Thánh Batôlômêô bị hành quyết tại Albanopolis ở Armenia, nơi ông chịu tử đạo vì đã cải đạo Polymius, vua địa phương, sang Kitô giáo. Tức giận trước việc cải đạo của nhà vua, và lo sợ sự trả đũa của La Mã, anh trai của Vua Polymius là Hoàng tử Astyages, đã ra lệnh tra tấn và hành quyết Thánh Batôlômêô. Tuy nhiên, phiên bản câu chuyện này dường như phi lịch sử, vì không có ghi chép về bất kỳ vị vua Armenia nào của triều đại Arsacid của Armenia có tên là "Polymius". Các lời kể khác về sự tử đạo của ông ghi rằng vị vua này là Agrippa (đồng nhất với Tigranes VI), hoặc Sanatruk, vua của Armenia.

Tu viện Thánh Batôlômêô thế kỷ 13 là một tu viện nổi tiếng của người Armenia, xây dựng tại địa điểm được cho là nơi tử đạo của Batôlômêô ở Vaspurakan, Đại Armenia (nay thuộc đông nam Thổ Nhĩ Kỳ).

Trong thị kiến ​​của Anne Catherine Emmerich 
Theo Thị kiến ​​của Tông đồ, Thánh và Thánh Tử đạo được ghi lại bởi Chân phước Anne Catherine Emmerich (1774–1824), Thánh Batôlômêô lần đầu tiên rao giảng đức tin Kitô giáo tại Ấn Độ, nơi ngài đã cải đạo nhiều người và để lại nhiều tông đồ.

Theo lời kể của Emmerich, vị tông đồ đã du hành về phía đông, đi qua Nhật Bản trước khi trở về phía tây qua Ả Rập và Biển Đỏ đến Abyssinia (ngày nay là Ethiopia). Tại đây, ông được cho là đã cải đạo cho Vua Polymius, làm một người chết sống lại và làm im lặng một tà thần địa phương vốn trước đây từng nói chuyện với dân chúng. Khi Thánh Batôlômêô ra lệnh cho con quỷ ngự trong tà thần tiết lộ những lời dối trá của nó, linh hồn đã thú nhận những phép lạ được cho là do tà thần gây ra chỉ là ảo ảnh nhằm duy trì việc thờ phụng trong dân chúng.

Sau sự kiện này, nhà vua và hoàng gia đã được rửa tội, và Thánh Batôlômêô thánh hiến ngôi đền ngoại giáo trước đây dùng để thờ phượng Chúa thật. Sau đó, ông chữa lành bệnh tật và được dân chúng yêu mến. Tuy nhiên, các tư tế của giáo phái cũ sau đó đã cáo buộc ông trước Astyages, em trai của nhà vua, người đã ra lệnh bắt giữ và tra tấn ông. Emmerich mô tả cuộc tử đạo bằng cách lột da của Thánh Batôlômêô, trong thời gian đó ông tiếp tục rao giảng cho đến khi qua đời. Người ta nói rằng các tín đồ của ông đã lấy lại thi thể ông và chôn cất một cách trang trọng, và sau đó một nhà thờ đã được xây dựng trên đó.

Thị kiến kết thúc với sự cải đạo của Astyages, trong khi các thầy tế tà thần được miêu tả là chết thảm khốc ngay sau đó. Emmerich cũng lưu ý một số nhà chú giải đã nhầm lẫn Batôlômêô với Nathanael; tuy nhiên, trong thị kiến của bà, hai người là khác nhau. Batôlômêô (con trai của Tolmai, thuộc chi tộc Naphtali) rao giảng ở Ấn Độ và Armenia, trong khi Nathanael truyền giáo ở Mauretania và Brittany, và qua đời ở Tréguier, Brittany.

Tôn kính 
Giáo hội Tông truyền Armenia tôn kính Thánh Batôlômêô và Thánh Tađêô là các vị thánh bổn mạng của giáo hội.
Giáo hội Chính thống giáo Đông phương tôn kính Batôlômêô vào ngày 11 tháng 6. Batôlômêô cũng được tôn kính vào ngày 25 tháng 8 để kỷ niệm việc chuyển giao thánh tích của Batôlômêô. Ông cũng được tôn kính như một trong mười hai tông đồ vào ngày 30 tháng 6.

Trong Synaxarium của Nhà thờ Chính thống giáo Coptic ở Alexandria, sự tử đạo của Batôlômêô được tưởng niệm vào ngày đầu tiên của lịch Copt (tức là ngày đầu tiên của tháng Thout), hiện rơi vào ngày 11 tháng 9 (tương ứng với ngày 29 tháng 8 trong lịch Julian).

Thánh tích

Nhà văn thế kỷ thứ 6 Theodorus Lector khẳng định vào khoảng năm 507, hoàng đế Byzantine Anastasius I Dicorus đã trao di hài của Thánh Batôlômêô cho thành phố Daras, ở Lưỡng Hà, nơi mà ông mới tái thiết gần đây. Sự tồn tại của thánh tích tại Lipari, một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Sicily, thuộc phần lãnh thổ Ý do Constantinople kiểm soát, theo như giải thích của Gregory thành Tours thì thi thể của ông đã dạt vào đó một cách kỳ diệu. Phần lớn da và nhiều xương của ông lưu giữ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Batôlômêô ở Lipari đã chuyển đến Benevento vào năm 838, nơi chúng vẫn được lưu giữ tại Vương cung thánh đường San Bartolomeo. Một phần thánh tích đã được Otto II, Hoàng đế La Mã Thần thánh trao tặng cho Rome vào năm 983, và bảo quản tại San Bartolomeo all'Isola, xây dựng trên địa điểm của đền thờ Asclepius, vào thời ngoại giáo đây là một trung tâm y tế quan trọng của La Mã. Mối liên hệ với y học này đã khiến tên tuổi của Thánh Batôlômêô gắn liền với các bệnh viện theo thời gian. Một phần hộp sọ được cho là của Thánh Batôlômêô đã chuyển đến Nhà thờ chính tòa Frankfurt, trong khi một cánh tay được tôn kính tại Nhà thờ chính tòa Canterbury.Năm 2003, Thượng phụ Batôlômêô I của Constantinople đã mang một số di hài của Thánh Batôlômêô đến Baku như một món quà cho những người theo đạo Thiên chúa ở Azerbaijan, và những di hài này hiện lưu giữ tại Nhà thờ chính tòa Holy Myrrhbearers.

Thánh Batôlômêô được cho là đã thực hiện nhiều phép lạ.

Nghệ thuật và văn học
Trong các tác phẩm nghệ thuật, Thánh Batôlômêô thường được miêu tả đang cầm trên tay tấm da bị lột của ông và con dao mà người ta đã dùng để lột da ông. Một ví dụ nổi tiếng về điều này thể hiện trong tác phẩm Sự Phán Xét Cuối Cùng của Michelangelo.

Hình ảnh Thánh Batôlômêô quấn da của ông quanh cơ thể rất phổ biến. Hơn nữa, hình ảnh Thánh Batôlômêô với một con quỷ bị xiềng xích rất phổ biến trong hội họa Tây Ban Nha.

Thánh Batôlômêô là vị tử đạo Kitô giáo bị lột da nổi tiếng nhất; Trong thế kỷ 16, hình ảnh Thánh Batôlômêô bị lột da rất phổ biến và chi tiết này đã trở thành một biểu tượng không thể thiếu. Tiếng vang tập trung vào những chi tiết này tìm thấy trong các huy hiệu thời trung cổ liên quan đến Thánh Batôlômêô, trong đó mô tả "những con dao lột da có lưỡi bạc và chuôi vàng, trên nền đỏ".

Thánh Batôlômêô thường được miêu tả trong các bản thảo thời trung cổ xa hoa. Cần lưu ý rằng các bản thảo thực chất cũng làm từ da bị lột và xử lý, chúng có mối liên hệ trực quan và nhận thức mạnh mẽ với vị thánh trong thời kỳ trung cổ.

Xem thêm 
 Phúc Âm Batôlômêô
 Thảm sát Ngày lễ Thánh Barthélemy

Tham khảo

Chú thích

Trích dẫn

Nguồn

Đọc thêm

Liên kết ngoài 

Mười hai Sứ đồ
B
Thánh Chính Thống giáo Đông phương
Tử đạo Kitô giáo
Năm sinh không rõ
Tử đạo Kitô giáo thế kỷ thứ nhất
Thánh Anh giáo
Thánh từ Đất Thánh
Nhân vật hành quyết bằng đóng đinh