Miệng phun thủy nhiệt

Miệng phun thủy nhiệt là một khe nứt trên bề mặt một hành tinh, tạo ra một vùng nước được hâm nóng bởi địa nhiệt. Miệng phun thủy nhiệt thường được tìm thấy gần những khu vực núi lửa hoạt động, những nơi mà các mảng kiến tạo đang rời xa nhau, vùng trũng đại dương và các điểm nóng.

Miệng phun thủy nhiệt rất phổ biến trên Trái Đất vì Trái Đất vừa có hoạt động địa chất mạnh, vừa có một lượng lớn nước trên bề mặt và trong vỏ của nó. Các dạng thường thấy ở trên cạn là suối nước nóng, hồ nước nóng và miệng hơi khói. Có lẽ miệng phun thủy nhiệt trên cạn nổi tiếng nhất là ở trong Công viên quốc gia Yellowstone, Hoa Kỳ. Những miệng phun thủy nhiệt ở dưới biển được gọi là ống khói đen.

Những khu vực xung quanh miệng phun thủy nhiệt dưới đáy biển là những nơi đa dạng về sinh học, thường là nơi trú ngụ của nhiều cộng đồng phức tạp được nuôi dưỡng bởi các chất hóa học hòa tan trong vùng nước nơi đấy. Các loài vi khuẩn hóa hợp cổ hình thành cái gốc của chuỗi thức ăn, nuôi sống nhiều sinh vật khác nhau như giun ống khổng lồ, thân mềm hai mảnh, tôm và các loại sên biển.

Người ta tin có những miệng phun thủy nhiệt hoạt động ở trên vệ tinh Europa của Sao Mộc và vệ tinh Enceladus của Sao Thổ, và có suy đoán rằng có cả những miệng phun thủy nhiệt cổ xưa ở trên Sao Hỏa.

Danh sách 
 9 Bắc nằm ở Đới nâng đông của Thái Bình Dương cách bờ biển Acapulco, Mexico 900 km, có vĩ độ 9°50' Bắc.
 Mỏ thủy nhiệt Beebe phía nam Grand Cayman vùng Caribe, ở phía bắc của Trung tâm lan tỏa Mid-Cayman trong rãnh Cayman.
 Dallol (hệ thống thủy nhiệt) một hệ thống thủy nhiệt trên cạn độc đáo, bao quanh một ngọn núi lửa hình nón tro ở vùng trũng Danakil, phía đông bắc dãy núi Erta Ale ở Ethiopia
 Lỗ thông thủy nhiệt Endeavour đông bắc Thái Bình Dương, nằm cách 260 km (160 dặm) về phía tây nam của Đảo Vancouver, British Columbia, Canada
 Lỗ thông thủy nhiệt và núi ngầm ở Azores hệ thống sống núi giữa Đại Tây Dương, tạo nên quần đảo và vùng đo độ sâu của Azores
 Trường thông hơi thủy nhiệt Kairei ở độ sâu 2.460 mét (8.070 ft) trong lòng Ấn Độ Dương, phía bắc của ngã ba Rodrigues, cách Madagascar khoảng 2.200 km (1.400 dặm) về phía đông.
 Kemp Caldera phía nam Quần đảo Nam Sandwich
 Lâu đài Loki một trường gồm năm lỗ thông thủy nhiệt đang hoạt động ở giữa Đại Tây Dương, nằm ở vĩ độ 73 độ bắc trên sống núi giữa Đại Tây Dương, giữa Iceland và Svalbard ở độ sâu 2.352 mét (7.717 ft).
 Mỏ thủy nhiệt Lost City nằm trên khối núi Atlantis (Bắc Đại Tây Dương), tại giao lộ giữa sườn núi giữa Đại Tây Dương và đứt gãy Atlantis.
 Núi Ma Thuật (British Columbia) trên rặng núi Southern Explorer, nằm cách đảo Vancouver, British Columbia, Canada khoảng 150 dặm về phía tây.
 Pito Seamount, núi ngầm ở Thái Bình Dương, phía bắc-tây bắc của Đảo Phục Sinh.
 Trường thông hơi thủy nhiệt cầu vồng vĩ độ 36°14'B trên sống núi giữa Đại Tây Dương (MAR).
 Trường thông hơi thủy nhiệt Strýtan nằm ở phía bắc Đại Tây Dương ở độ sâu 16–70 mét (52–230 ft), trong vịnh hẹp Eyjafördur phía bắc của Iceland gần Akureyri.
 Mỏ thủy nhiệt Von Damm phía nam Grand Cayman ở vùng Caribe, trên Mid-Cayman Rise thuộc rãnh Cayman, cách mỏ thủy nhiệt Beebe khoảng 24 km (15 dặm) về phía nam.
 Núi Yonaguni Knoll IV là một ngọn núi ngầm ở rãnh Okinawa, phía đông Đài Loan

Chú thích

Đọc thêm
 
 
 
 Glyn Ford and Jonathan Simnett, Silver from the Sea, September/October 1982, Volume 33, Number 5, Saudi Aramco World  Accessed ngày 17 tháng 10 năm 2005
 Ballard, Robert D., 2000, The Eternal Darkness, Princeton University Press.
 http://www.botos.com/marine/vents01.html#body_4
 Anaerobic respiration on tellurate and other metalloids in bacteria from hydrothermal vent fields in the eastern pacific ocean

Liên kết ngoài

Ocean Explorer (www.oceanexplorer.noaa.gov) - Public outreach site for explorations sponsored by the Office of Ocean Exploration.
 Hydrothermal Vents Video - The Smithsonian Institution's Ocean Portal
Vent geochemistry
a good overview of hydrothermal vent biology, published in 2006  (PDF)
Images of Hydrothermal Vents in Indian Ocean- Released by National Science Foundation 
How to Build a Hydrothermal Vent Chimney
NOAA, Ocean Explorer YouTube Channel

Kinh tế địa chất
Miệng phun thủy nhiệt