9M17 Fleyta

3M11 Fleyta (Cây sáo, Tên định danh NATO là AT-2 Swatter) là một loại tên lửa chống tăng điều khiển qua vô tuyến lệnh theo hệ thống dẫn đường thủ công (MCLOS) của Liên Xô. Các phiên bản cải tiến khác nhau sau này được định danh là 9M17 Falanga.

Phát triển 
Tên lửa được phát triển bởi cục thiết kế Nudelman OKB-16. Nó được phát triển cùng thời điểm với 3M6 Shmel như một loại tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM) hạng nặng để sử dụng trên cả bệ phóng mặt đất và trực thăng. Nó đã giải quyết được một số vấn đề của 3M6; tốc độ nhanh hơn nhiều và có tầm bắn xa hơn một chút. Những cải tiến này đạt được bằng cách gửi các lệnh điều khiển thông qua liên kết vô tuyến thay vì dây dẫn điều khiển kéo theo, cho phép tên lửa bay nhanh hơn. Tuy nhiên, điều này lại khiến nó dễ bị gây nhiễu. Hệ thống tên lửa đã được giới thiệu cho nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev vào tháng 9 năm 1964 và được chấp nhận vào biên chế ngay sau đó.

Lịch sử 

3M11 là loại ATGM đầu tiên của Liên Xô được triển khai từ trực thăng. Một số lượng nhỏ đã được lắp đặt trên trực thăng Mi-4AV. Tên lửa này cũng được triển khai trên dòng trực thăng Mil Mi-8 cũng như Mi-24 và Mi-25. Ngoài ra, nó còn được trang bị cho các xe chiến đấu bộ binh BRDM-1 và BRDM-2.

Phiên bản 3M11 Fleyta ban đầu gặp khá nhiều vấn đề; một nguồn tin Nga mô tả loại tên lửa này là "đáng chú ý vì sự phức tạp và độ tin cậy thấp". Ngoài ra, tầm bắn của tên lửa cũng bị coi là chưa thỏa đáng. Một phiên bản cải tiến của tên lửa đã được phát triển: 9M17 Falanga (tên định danh NATO là AT-2B). Về ngoại hình, các tên lửa này rất giống nhau, tuy nhiên tầm bắn của 9M17 được tăng lên 3,5 km. Phiên bản sản xuất tiêu chuẩn là 9M17M Falanga-M, được đưa vào biên chế năm 1968.

Bước phát triển tiếp theo là tích hợp hệ thống dẫn đường bán tự động (SACLOS), tạo ra phiên bản 9M17P Falanga-P (tên định danh NATO là AT-2 Swatter-C). Nó đi vào hoạt động từ năm 1969. Một phiên bản cải tiến sản phẩm khác là 9M17MP đã được phát triển với động cơ và đèn tín hiệu được nâng cấp.

Tên lửa đã được sử dụng rộng rãi trong các cuộc chiến sau đây trên nền tảng Mi-24:
 Chiến tranh giành độc lập Angola
 Chiến tranh Liên Xô-Afghanistan
 Chiến tranh Iran – Iraq những năm 1980
 Chiến tranh Liban
 Chiến tranh giữa Israel và Ai Cập ngày 6 tháng 10 năm 1973

Nó đã được thay thế trong biên chế quân đội Liên Xô bởi ATGM 9K114 Shturm.

Đặc tính kỹ thuật chung (3M11 Fleyta) 

 Chiều dài: 1.160 mm
 Sải cánh: 680 mm
 Đường kính: 148 mm
 Trọng lượng phóng: 27,0 kg
 Tốc độ: 150–170 m/s
 Tầm bắn: 500 m - 2,5 km
 Thời gian bay đến tầm tối đa: 17 giây
 Hệ thống dẫn đường: Vô tuyến lệnh MCLOS
 Đầu đạn: 5,4 kg đầu đạn nổ lõm (HEAT) xuyên 500 mm thép cán đồng nhất (RHA)；tối đa 650 mm thép RHA đối với biến thể cải tiến.

Các biến thể 
 3M11 Fleyta MCLOS (Tên định danh NATO là AT-2A Swatter A)

 9M17 Falanga (Tên định danh NATO là AT-2B Swatter B): Tầm bắn tăng lên 3,5 km.
 9M17DB: Hệ thống sửa đổi để hoạt động với trực thăng Mi-8TB.

 9M17M Falanga-M MCLOS: Trọng lượng phóng , tầm bắn tối đa 3.500 m. Xuất hiện lần đầu tại cuộc Duyệt binh Moscow năm 1973.

 9M17P  Falanga-P (Tên định danh NATO là AT-2C Swatter C): Phiên bản SACLOS đầu tiên. Trọng lượng phóng 29 kg.
 9M17MP: Cải tiến động cơ và đèn dẫn đường. Tầm bắn tối đa 4.000 m.
 9M17N

Quốc gia sử dụng

Các quốc gia đang sử dụng 
 - 9M17M Falanga-M.
 - 3M11 Falanga.
 - 9M17 Skorpion.

Các quốc gia từng sử dụng 
 - Sử dụng trên trực thăng tấn công Mi-24A.

 - chuyển giao cho các quốc gia kế thừa.

 – Sử dụng trên Mi-24D, sau đó được chuyển giao cho quốc gia Đức thống nhất và bị loại biên ngay sau đó.

 - Sử dụng trên Mi-24. Ngừng sử dụng kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003.
 - Lắp đặt trên trực thăng.
 - Sử dụng trên trực thăng Mi-24D.
 - chỉ sử dụng trên Mi-24D, đã rút khỏi biên chế.
 - Các tên lửa được sử dụng làm mục tiêu huấn luyện.

 - chuyển giao cho các quốc gia kế thừa.
 - Chuyển giao cho Cộng hòa Yemen thống nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 http://www.fas.org/man/dod-101/sys/land/row/at2swatter.htm

Tên lửa chống tăng Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh
Tên lửa chống tăng Liên Xô