Đặng Hồi Xuân

Đặng Hồi Xuân (2 tháng 2 năm 1929 – 9 tháng 9 năm 1988) là một bác sĩ y khoa kiêm chính trị gia người Việt Nam. Từng đảm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia dân số và kế hoạch hóa gia đình, Phó Trưởng Ban Bảo vệ sức khỏe Trung ương và là Đại biểu Quốc hội Việt Nam hai khóa VII và VIII. Năm 1988, Đặng Hồi Xuân qua đời trong một vụ tai nạn hàng không trên chuyến bay 831 của Vietnam Airlines khi đang trên đường công tác tại Thái Lan.

Đầu đời và sự nghiệp 
Đặng Hồi Xuân sinh ngày 2 tháng 2 năm 1929 trong một gia đình nhà giáo tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định (nay thuộc xã Xuân Hồng, tỉnh Ninh Bình). Lúc nhỏ, ông theo học tiểu học ở trường huyện và trung học ở trường tỉnh. Năm 16 tuổi, ông nghỉ học do hoàn cảnh gia đình và làm nhiều công việc mưu sinh khác nhau như bán vé và phụ xe. Năm 1945, dưới sự dẫn dắt của người anh cùng quê Đặng Xuân Thiều, ông tham gia hoạt động cho Việt Minh. Đến năm 1948, Đặng Hồi Xuân được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương rồi được bầu vào Huyện ủy và làm Bí thư Huyện đoàn Thanh niên cứu quốc huyện Xuân Trường.

Năm 1950, ông được điều động lên công tác tại Ủy ban kháng chiến tỉnh Ninh Bình, rồi lên Văn phòng Ủy ban kháng chiến liên khu 3 đảm nhiệm chức Bí thư. Tại đây, ông tham gia chiến dịch Quang Trung và chiến dịch Lý Thường Kiệt rồi được cử làm phái viên kiểm tra của Ủy ban kháng chiến liên khu và Tổng cục Cung cấp. Năm 1952, ông được Liên khu ủy cử đi học khóa 4 Trường Y sĩ Việt Nam tại tỉnh Thanh Hóa. Năm 1954, sau khi tốt nghiệp y sĩ, ông về công tác tại vùng căn cứ du kích và được cử làm Trưởng ty Y tế tỉnh Thái Bình với nhiệm vụ phẫu thuật cấp cứu, phục vụ thương binh.

Tháng 10 năm 1954, sau ngày hòa bình lập lại, Đặng Hồi Xuân được phân công phụ trách tiếp quản các cơ sở y tế của thành phố Hải Phòng, ông trở thành Giám đốc Bệnh viện C Hải Phòng và quản đốc tại Viện Điều dưỡng Hải Phòng. Từ năm 1960 đến năm 1978, Đặng Hồi Xuân công tác tại khoa nội của Bệnh viện Việt – Tiệp và là Phó Bí thư Đảng ủy bệnh viện, ông thăng tiến nhanh chóng và lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Giám đốc Bệnh viện Việt – Tiệp rồi Phó Trưởng Ban thường trực Ban Bảo vệ sức khỏe Thành ủy Hải Phòng. Cuối năm 1962, Đặng Hồi Xuân tốt nghiệp bác sĩ y khoa và được cử làm Trưởng phòng Vệ sinh lao động của Sở Y tế Hải Phòng. Ông từng có hai lần sang Tiệp Khắc làm nghiên cứu sinh vào năm 1966 và 1978 và đã bảo vệ thành công luận án Phó Tiến sĩ Y khoa và Tiến sĩ Y khoa tại nước này.

Đặng Hồi Xuân từng có thời gian công tác tại Trường Đại học Y Hà Nội với vai trò giảng dạy và chủ nhiệm bộ môn Tổ chức và Quản lý y tế của trường. Từ tháng 11 năm 1978, ông được Chính phủ bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Y tế kiêm Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt – Xô. Đến tháng 4 năm 1982, Đặng Hồi Xuân trở thành Bộ trưởng Bộ Y tế thay Vũ Văn Cẩn đột ngột qua đời khi đang đương chức. Sau khi Hội hữu nghị Việt Nam – Ấn Độ được thành lập vào ngày 11 tháng 11 năm 1982, ông được bầu làm Chủ tịch đầu tiên của hội. Trong cuộc bầu bổ sung của Quốc hội Việt Nam khóa VII vào ngày 31 tháng 10 năm 1982, Đặng Hồi Xuân trúng cử Đại biểu Quốc hội thuộc đoàn đại biểu thành phố Hải Phòng. Tại Quốc hội Việt Nam khóa VIII, ông tiếp tục được bầu làm Đại biểu Quốc hội và tiếp tục là đại biểu thuộc đoàn đại biểu của thành phố này.

Qua đời 

Ngày 9 tháng 9 năm 1988, đoàn công tác của Bộ trưởng Đặng Hồi Xuân lên đường tham dự phiên họp của Hội đồng Tổ chức Y tế thế giới khu vực Tây Thái Bình Dương. Đoàn khởi hành từ sân bay Hà Nội trên Chuyến bay 831 của hãng hàng không Vietnam Airlines. Sau khi đi tới không phận của Thái Lan và gần Sân bay quốc tế Don Mueang, Bangkok, thời tiết trở xấu, chiếc máy bay gặp sự cố, bốc cháy rồi rơi xuống một cánh đồng thuộc địa phận huyện Lam Luk Ka, tỉnh Pathum Thani, cách sân bay này 6 km về phía bắc. Bộ trưởng Đặng Hồi Xuân, Giáo sư vi sinh Vũ Văn Ngũ, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam Arun Patwardhan, Bí thư thứ hai của Đại sứ quán Nhật tại Hà Nội Kiyokata Ida cùng 73 hành khách và phi hành đoàn trên máy bay thiệt mạng. Cơ trưởng Khổng Minh Phương cùng 13 hành khách khác may mắn sống sót. Cho đến nay, nguyên nhân chính của vụ tai nạn vẫn chưa được xác định, tuy nhiên có nhiều ý kiến cho rằng máy bay có thể đã bị sét đánh.

Thi hài các nạn nhân người Việt được Chính phủ Thái Lan thực hiện hỏa táng và đưa về Việt Nam qua sân bay Nội Bài, sau đó tổ chức lễ truy điệu tại sân bay Gia Lâm vào ngày 17 tháng 9 năm 1988. Ngày 18 tháng 9 cùng năm, Ban Chấp hành Đảng ủy cơ sở Bộ Y tế và Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức lễ viếng và lễ truy điệu Bộ trưởng Đặng Hồi Xuân cùng 6 bác sĩ, dược sĩ khác tại hội trường Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh do Giám đốc Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh Dương Quang Trung làm trưởng ban. Linh cữu của ông sau đó được đưa về Hà Nội và an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch. Đến tháng 11 năm 1988, quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Phạm Song được bầu làm Bộ trưởng Bộ Y tế mới.

Thành tựu 
 Huân chương Độc lập hạng Nhì (tháng 9 năm 1988).
 Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì.
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất.
 Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng.

Chú thích 

Người Ninh Bình
Người họ Đặng tại Việt Nam
Huân chương Kháng chiến
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam
Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam
Bác sĩ Việt Nam
Tiến sĩ Y khoa Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Nạn nhân của sự cố tai nạn hàng không