Kh-28

Kh-28 (; Nisan-28; Ký hiệu NATO: AS-9 'Kyle') là loại tên lửa chống bức xạ (ARM) đầu tiên dành cho máy bay chiến thuật của Liên Xô. Nó bắt đầu được đưa vào sản xuất từ năm 1973 và hiện vẫn được trang bị trên một số máy bay Sukhoi Su-22 ở các nước đang phát triển, nhưng không còn phục vụ trong biên chế quân đội Nga. Việc sử dụng Kh-28 bị hạn chế do trọng lượng lớn, đầu dò có giới hạn, kích thước cồng cềnh và các yêu cầu khắt khe về việc nạp nhiên liệu; nó đã bị thay thế bởi loại tên lửa Kh-58 (AS-11 'Kilter') nhỏ gọn hơn, sử dụng nhiên liệu rắn vào đầu thập niên 1980.

Phát triển
Học thuyết tấn công của Liên Xô vào đầu thập niên 1960 giả định rằng việc sử dụng rộng rãi vũ khí hạt nhân sẽ làm vô hiệu hóa các hệ thống phòng không dựa trên radar của phương Tây thông qua tác động của xung điện từ (EMP). Do đó, họ ít chú trọng đến việc phát triển các loại tên lửa diệt bức xạ (ARM). Tuy nhiên, vào tháng 1 năm 1963, phòng thiết kế Berezniak (trở thành MKB Raduga vào năm 1967) đã được giao nhiệm vụ phát triển một loại tên lửa như vậy, nằm trong tổ hợp vũ khí K-28P dựa trên phiên bản "Wild Weasel" của máy bay ném bom Yak-28 'Brewer' (vì vậy có hậu tố -28; chữ 'K' viết tắt của kompleks - tổ hợp, chữ P viết tắt của protivradiolokatsyonny - 'chống radar').

Khó khăn chính nằm ở việc thiết kế hệ thống dẫn đường APR-28 do CKB-111 (sau này là NPO Avtomatika) đảm nhiệm. Điều này khiến tên lửa Kh-28 không thể sẵn sàng cho đến tận thập niên 1970. Các cuộc thử nghiệm bay đã được thực hiện trên một chiếc Yak-28N, nhưng vào thời điểm đó, dòng Yak-28 đã ngừng sản xuất và bị coi là lỗi thời, dẫn đến việc hệ thống K-28P bị hủy bỏ. Thay vào đó, Kh-28 đã được điều chỉnh để sử dụng cho các máy bay cường kích tiêu chuẩn, cụ thể là Su-24 'Fencer-A' và Su-17M 'Fitter-C'.

Thiết kế
Kh-28 là tên lửa diệt bức xạ (ARM) đầu tiên của Liên Xô sử dụng nhiên liệu lỏng và nhanh chóng được thay thế bằng tên lửa Kh-58 sử dụng nhiên liệu rắn, theo nghiên cứu từ Tiến sĩ Carlo Kopp, tổng biên tập của Air Power Australia.

Thiết kế của Kh-28 tương tự nhưng nhỏ hơn các loại tên lửa chống hạm Kh-22 (AS-4 'Kitchen') và KSR-5 (AS-6 'Kingfish') của Raduga. Máy bay Su-24 có thể mang một quả dưới mỗi cánh và sử dụng hệ thống nhắm mục tiêu tích hợp Filin. Trong khi đó, máy bay Su-17M chỉ có thể mang một quả Kh-28 ở giá treo dưới bụng (trục giữa) và sử dụng hệ thống Myetyel/Metel ('Bão tuyết') đặt trong một thùng khí tài (pod) dưới cánh phải, sau này được thay thế bằng thùng khí tài Vyuga ('Bão tuyết').

Đầu dò APR-28 trên phiên bản Kh-28 nguyên bản chỉ có thể nhắm mục tiêu vào các hệ thống SAM MIM-14 Nike-Hercules và English Electric Thunderbird, mặc dù hệ thống Filin có thể nhận diện các tần số khác. Phiên bản Kh-28M sở hữu đầu dò băng tần X cập nhật, có thể nhận diện radar chiếu xạ mục tiêu AN/MPQ-33 và các phiên bản AN/MPQ-39 sau đó của hệ thống MIM-23 Hawk, cùng với radar bắt mục tiêu tầm thấp AN/MPQ-34. Các loại đầu dò khác có thể cũng đã được sản xuất.

Hệ thống đẩy bao gồm một bình nhiên liệu và một bình chứa chất oxy hóa axit nitric bốc khói đỏ (RFNA) riêng biệt. Một vấn đề lớn là tên lửa yêu cầu phải nạp nhiên liệu ngay trước khi bay, và không có nhiều sân bay có cơ sở hạ tầng phù hợp để thực hiện việc này. Tầm bắn của tên lửa được đưa ra khác nhau, trong khoảng 80–95 km hoặc 120 km.

Lịch sử vận hành
Kh-28 bắt đầu phục vụ trong Không quân Liên Xô từ năm 1973 và được xuất khẩu rộng rãi. Nó được cấp phép sử dụng trên các loại máy bay Su-17M/Su-20/Su-22M, Su-24M, Tupolev Tu-16, Mikoyan-Gurevich MiG-25BM, MiG-27 và Tupolev Tu-22M. Tên lửa này cũng từng được thử nghiệm trên một biến thể SEAD (chế áp phòng không) của máy bay vận tải Antonov An-12BL, vốn có khả năng mang theo bốn quả tên lửa loại này.

Một quả tên lửa được cho là Kh-28 đã bị lực lượng Hoa Kỳ thu giữ tại Iraq trong cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất vào tháng 4 năm 1991. Một binh sĩ đã bị bỏng bởi RFNA từ bình chứa chất oxy hóa trong quá trình vô hiệu hóa thiết bị để đảm bảo an toàn.

Các quốc gia vận hành 
 
 
 

 Các quốc gia khác
  từ kho vũ khí hàng không của Jamahiriya Arab Libya cũ
 
  không rõ tình trạng, có thể đang hoạt động hoặc nằm trong kho dự trữ hoặc không còn khả năng vận hành
  không rõ tình trạng, có thể đang hoạt động hoặc nằm trong kho dự trữ
  tình trạng không xác định hoặc không còn khả năng vận hành
  không rõ tình trạng, có thể đang hoạt động hoặc nằm trong kho dự trữ

Các quốc gia từng vận hành 
  chuyển giao cho các quốc gia kế thừa

Các biến thể
 Kh-28 (Izdeliye 93, D-8) - Phiên bản nguyên bản nhắm vào các hệ thống SAM Nike-Hercules và Thunderbird.
 Kh-28M - Phiên bản cải tiến có khả năng chống lại hệ thống Hawk và có thể là cả các loại radar khác.
 Kh-28E - Phiên bản xuất khẩu.
 Nisan-28 hoặc Nissan-28 - Phiên bản Kh-28E của Iraq được trưng bày tại Baghdad năm 1989; các báo cáo cho thấy nó có ba đầu dò cho các dải tần số khác nhau.

Tham khảo

Tên lửa không đối đất Liên Xô
Tên lửa chống bức xạ Liên Xô
Tên lửa chống bức xạ thời Chiến tranh Lạnh của Liên Xô