Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Giải Toán học ứng dụng Norbert Wiener

Giải Toán học ứng dụng Norbert Wiener (tiếng Anh: Norbert Wiener Prize in Applied Mathematics) là một giải thưởng dành cho các đóng góp xuất sắc vào "Toán học ứng dụng trong nghĩa cao nhất và rộng nhất". Giải được phân khoa Toán học của Học viện Công nghệ Massachusetts thiết lập năm 1967 để vinh danh Norbert Wiener và được Hội Toán học Hoa Kỳ cùng Hội Công nghệ và Toán học ứng dụng (Hoa Kỳ) đồng tài trợ.

Giải được trao mỗi 3 năm, với số tiền thưởng là 5.000 dollar Mỹ.

Các người đoạt giải 
 1970: Richard E. Bellman
 1975: Peter D. Lax
 1980: Tosio Kato và Gerald B. Whitham
 1985: Clifford S. Gardner
 1990: Michael Aizenman và Jerrold E. Marsden
 1995: Hermann Flaschka và Ciprian Foias
 2000: Alexandre J. Chorin và Arthur Winfree
 2004: James A. Sethian
 2007: Craig Tracy và Harold Widom 
 2010: David Donoho
 2013: Andrew Majda

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 AMS webpage for the prize
 SIAM webpage for the prize

Giải thưởng toán học
Giải thưởng thành lập năm 1967
Khởi đầu năm 1970 ở Hoa Kỳ
Sự kiện ba năm một lần
Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau

Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau là một khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận bao gồm Vườn quốc gia Mũi Cà Mau, U Minh Hạ và khu vực rừng phòng hộ ven Biển Tây nằm tại tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Mô tả
Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau có tổng diện tích khu dự trữ sinh quyển này là 371.506 ha với gồm vùng lõi (17.329 ha), vùng đệm (43.309 ha) và vùng chuyển tiếp (310.868 ha). Nơi đây có nhiều hệ sinh thái đặc trưng điển hình gồm rừng ngập mặn, rừng tràm trên đất ngập nước than bùn, biển và ven biển,... mỗi hệ sinh thái đều lưu giữ các nguồn tài nguyên sinh vật, tài nguyên địa chất phong phú có giá trị bảo tồn cao.

Vùng Mũi Cà Mau có 4 đặc trưng sinh thái chính: Hệ thống diễn thế nguyên sinh trên đất bãi bồi; hệ thống chuyển tiếp các hệ sinh thái đặc trưng từ rừng ngập mặn sang rừng tràm ngập nước ngọt theo mùa; là vùng bãi đẻ và nuôi dưỡng con non các loài thủy hải sản cho cả vùng biển rộng lớn.

Tại kỳ họp thứ 21, Ủy ban Điều phối quốc tế chương trình con người và sinh quyển thế giới (MAB) trực thuộc Ủy ban UNESCO (diễn ra từ ngày 25 đến 29 tháng 5 năm 2009 tại Jeju, Hàn Quốc), đã chính thức công nhận hai khu vực của Việt Nam là Cù lao Chàm, thành phố Đà Nẵng và Mũi Cà Mau là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đây cũng là địa danh được công nhận là khu du lịch quốc gia.

Ngày 2 tháng 11 năm 2019, tỉnh Cà Mau quyết định di dời biểu tượng con tàu nằm trong Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau đến vị trí khác. Theo đó, biểu tượng con tàu sẽ di dời đến vị trí mới là khu vực đầu bờ kè chống sạt lở Mũi Cà Mau. Nguyên nhân là vì tỉnh Cà Mau triển khai xây dựng một số công trình tại Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau như biểu tượng cột cờ Hà Nội, đền thờ Lạc Long Quân, mốc điểm cuối đường Hồ Chí Minh...Các công trình này có cốt nền cao, trong khi đó biểu tượng con tàu đã xây dựng lâu, có cốt nền thấp, bị ngập khi triều cường dâng cao. Thêm vào đó, hiện bờ kè chống sạt lở Mũi Cà Mau đã được xây dựng phía ngoài, giáp biển.

Chú thích

Tham khảo
Thông tin trên Trang thông tin điện tử của Chương trình loài người và sinh quyển (MAP)/UNESCO

Cà Mau
C
Du lịch Cà Mau
Du lịch Việt Nam
Amanullah Khan

Amanullah Khan, phiên âm tiếng Việt là Amanula Khan (Pashto: '''''') 
(1 tháng 6 năm 1892 – 25 tháng 4 năm 1960) là quốc vương Afghanistan từ năm 1919 đến 1929, đầu tiên là Amir và sau năm 1926 là Shah.

Quốc vương 
Ngày 3 tháng 5 năm 1919, ông bất ngờ tấn công người Anh, mở đầu cuộc chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ ba năm 1919. Năm 1921, hiệp ước đình chiến được ký kết, dân tộc Afghanistan độc lập khỏi đế quốc Anh. Cùng năm, ông lại ký một hiệp ước hữu nghị và nước Nga Xô viết. Ông còn ký hiệp ước trung lập và không xâm phạm với Liên bang Xô viết năm 1926. Nhà vua đã thực hiện một số cải cách với mục đích phát triển kinh tế, văn hoá cũng như củng cố nền độc lập của đất nước.

Nội chiến

Trong chuyến thăm của Amanullah đến châu Âu, Những phản đối đối với sự cai trị của ông đã gia tăng thành một cuộc nổi dậy ở Jalalabad lên đến đỉnh điểm là một cuộc hành quân đến thủ đô, và phần lớn quân đội đã đào ngũ thay vì kháng cự. Vào tháng 1 năm 1929, Amanullah thoái vị và sống lưu vong tạm thời ở Ấn Độ thuộc Anh. Anh trai của ông là Inayatullah Khan trở thành vị vua tiếp theo của Afghanistan trong vài ngày cho đến khi Habibullah Kalakani, một thủ lĩnh của phong trào đối lập "Saqqawists", lên nắm quyền. Trong khi  ở Ấn Độ, Kalakani đánh nhau với các bộ lạc chống Saqqawist. Vào khoảng ngày 22 tháng 3, Amanullah trở lại Afghanistan tập hợp lực lượng ở Kandahar để tiếp cận Kabul và tiêu diệt Kalakani. Tuy nhiên, lực lượng của ông ta không tiến lên được và vào ngày 23 tháng 5 năm 1929, ông ta lại trốn sang Ấn Độ, lần này không bao giờ quay trở lại đất nước của mình.

Từ Ấn Độ, cựu vương đến châu Âu và định cư ở Ý, sau đó là Thụy Sĩ. Amanullah Khan qua đời ở Zurich, Thụy Sĩ năm 1960.

Xem thêm 
 Lịch sử Afghanistan
 Cải cách của Amanullah Khan và cuộc nội chiến
 Lycées Esteqlal và Malalaï ở Kabul

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Life of Amir Amanullah Khan in pictures 
 Amanulla Khan: Betrayal of Nadir Khan

Sinh năm 1892
Mất năm 1960
Vua Afghanistan
Người Pashtun
Nhân vật trong chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ ba
Nhà hoạt động độc lập
Joseph Abadie

Jean Abadie (15 tháng 12 năm 1873, Tarbes - 1946, Bordeaux) là một nhà thần kinh học người Pháp được đặt tên cho triệu chứng Abadie.

Tiểu sử ngắn gọn
Joseph Louis Irenée Jean Abadie ra đời vào năm 1873 ở Tarbes, tỉnh Hautes-Pyrénées, nước Pháp. Ông theo học y khoa tại Đại học Bordeaux, và tốt nghiệp năm 1900. Năm 1918 ông trở thành giáo sư thần kinh học và tâm thần học ở Bordeaux. Các công trình của ông về tabes tủy sống và chứng nghiện rượu. Ông mất vào năm 1934.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1873
Mất năm 1934
Nhà thần kinh học Pháp
Nhà tâm thần học Pháp
Chuyến bay 331 của American Airlines

Chuyến bay số 331 của American Airlines là một lịch trình chuyến bay quốc tế từ Sân bay quốc gia Ronald Reagan tại Washington DC đến Kingston, Jamaica, viếng qua Miami, chở 148 hành khách và sáu phi hành đoàn, bị trượt khỏi đường băng trong lúc hạ cánh bị cản trở bởi thời tiết xấu và đèn tiếp cận sân bay không hiệu quả, tại Sân bay quốc tế Norman Manley ở Kingston ngày 22 tháng 12 năm 2009. Chiếc máy bay tiếp tục trên mặt đất bên ngoài chu vi sân bay và gãy rời gây thương tích.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chuyến bay 331 của American Airlines - American Airlines
Hình ảnh chụp trên không của chiếc máy bay rơi 

Tai nạn và sự cố hàng không tại Jamaica
American Airlines
Trượt phi đạo
American Airlines
331
Jamaica 2009
Friedrich Adolf Paneth

Friedrich Adolf Paneth (31.8.1887, Viên - 17.9.1958) là nhà hóa học người Anh gốc Áo. Ông chạy sang Anh để trốn chế độ Đức quốc xã và nhập quốc tịch Anh năm 1939, nhưng lại trở về Áo để làm giám đốc Viện Hóa học Max Planck năm 1953.

Tiểu sử 
Friedrich Adolf Paneth là con của nhà sinh lý học Joseph Paneth. Ông và 3 anh em ông được nuôi dạy trong niềm tin đạo Tin Lành mặc dù cả cha và mẹ đều là người gốc Do Thái. Ông học ở trường trung học cấp II Schotten, một trường danh tiếng ở Wien. Sau đó vào học hóa học ở Đại học Wien rồi làm việc với Adolf von Baeyer ở Đại học München. Ông trở về Đại học Wien nghiên cứu ở Phân khoa Hóa học hữu cơ và đậu bằng tiến sĩ năm 1910, dưới sự hướng dẫn của Zdenko Hans Skraup.

Ông bỏ ngành Hóa học hữu cơ, gia nhập nhóm Hóa học phóng xạ của Stefan Meyer. Năm 1913 ông sang thăm Frederick Soddy ở Đại học Glasgow và Ernest Rutherford ở Đại học Manchester.
Sau khi dạt được habilitation năm 1913 ông trở thành phụ tá của Otto Hönigschmid ở Đại học Karlova tại Praha. Từ năm 1919 tới 1933 ông làm giáo sư ở nhiều trường đại học Đức (Đại học Hamburg 1919, Đại học Berlin 1922, Đại học Königsberg 1929). 
 
Năm 1927 ông xuất bản các kết quả nghiên cứu của mình về biến đổi hiđrô sang heli, nay gọi là sự hỗn hợp lạnh (cold fusion).

Khi Hitler lên nắm quyền năm 1933, ông đang đi diễn thuyết ở Anh và không trở về Đức. Năm 1939 ông làm giáo sư ở Đại học Durham cho tới khi nghỉ hưu năm 1953.

Ông đã nhận lời mời gọi về Đức làm giám đốc Viện Hóa học Max Planck tại Mainz. Ông đã làm việc ở Viện này tới khi qua đời năm 1958.

Sự nghiệp 
 Phụ tá Viện nghiên cứu Radium thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Wien, 1912
 Giáo sư phụ tá, Đại học Hamburg, 1919
 Trưởng phân viện Hóa học vô cơ, Đại học Berlin, 1922
 Trưởng viện Hóa học, Đại học Königsberg, 1929
 Phó giáo sư Hóa học nguyên tử, Imperial College London, 1938; trong số phụ tá của ông có Eugen Glueckauf
 Giáo sư Hóa học, Đại học Durham, 1939
 Trưởng phân ban Hóa học của đội Năng lượng nguyên tử chung Anh-Canada tại Montreal, 1943-1945
 Trở về Durham thành lập Phòng thí nghiệm Hóa học phóng xạ Londonderry và lãnh đạo Phòng này tới khi nghỉ hưu năm 1953

Ông được đương thời coi là người có thẩm quyền lớn nhất về hydride dễ bay hơi, và cũng có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu tầng bình lưu (stratosphere).

Gia đình
Ông kết hôn với Else Hartmann năm 1913. Họ có một con trai và một con gái.

Giải thưởng và Vinh dự
 Giải Lieben năm 1916
 hội viên Royal Society năm 1947.
 Khoáng chất Panethite được đặt theo tên ông
 Hố Paneth trên mặt trăng được đặt theo tên ông.

Tham khảo và Chú thích

Liên kết ngoài
Biography

Sinh năm 1887
Mất năm 1958
Người Áo gốc Do Thái
Người Anh gốc Do Thái
Nhà khoa học Áo
Nhà khoa học Anh
Nhà hóa học
Người Viên
Hội viên Hội Vương thất
Akaike Hirotsugu

(5 tháng 11 năm 1927 – 4 tháng 8 năm 2009) là nhà thống kê người Nhật. 
 
Vào đầu thập niên 1970 ông đã làm thành công thức một tiêu chuẩn thông tin cho việc nhận dạng mẫu, đã được gọi là Tiêu chuẩn thông tin Akaike (Akaike information criterion).

Giải thưởng
Năm 2006 Akaike được thưởng Giải Kyoto cho công trình đóng góp chủ yếu vào khoa học thống kê và việc tạo mô hình trong việc phát triển Tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC).

Tác phẩm 

Selected papers of Hirotugu Akaike (edited by Emanuel Parzen, Kunio Tanabe, Genshiro Kitagawa), New York: Springer, 1998. ISBN 0-387-98355-4.
Akaike Hirotugu và Nakagawa Toichiro (1988), Statistical analysis and control of dynamic systems, Tokyo, Dordrecht: KTK Scientific; London: Kluwer. ISBN 90-277-2786-4. (Translation of 1972 book in Japanese.)

Phỏng vấn

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang chủ của Giáo sư danh dự Akaike Hirotugu ;
 Viện trưởng đời thứ 8  của Viện Toán Thống kê tại Tokyo;
 Remarks on writing the 1974 paper ;
 Kyoto Prize Citation ;

Nhà khoa học Nhật Bản
Người Shizuoka
Nhà toán học Nhật Bản
Cựu sinh viên Đại học Tokyo
Melquisedet Angulo Córdova

Melquisedet Angulo Córdova là một Sĩ quan Bận dưới thứ 3 México với Lực lượng Đặc biệt của Hải quân. Anh đến từ Tabasco. Córdova bị giết ngày 16 tháng 12 năm 2009 trong trận nổ súng tại Cuernavaca chống lại các thành viên băng Beltrán-Leyva Cartel.

Córdova nằm trong những lực lượng quân sự bao quanh một khu liên hợp căn hộ cao cấp chứa chấp Marcos Arturo Beltrán-Leyva, lãnh đạo băng đảng ma túy và là một trong ba tội phạm bị truy nã ở Mexico. Córdova và hai nhân viên hải quân khác đã bị thương do một trái lựu đạn tay, và Córdova không chịu nổi vết thương của mình khi anh đang được nhân viên y tế chữa trị. Anh là quân nhân thuộc lực lượng đặc biệt duy nhất bị giết trong cuộc đấu súng. Arturo Beltrán Leyva bị thiệt mạng trong trận đánh, và sáu trong số các tay súng của ông bị bắt giữ. Córdova 30 tuổi lúc qua đời.

Xem thêm
Chiến tranh ma túy México

Tham khảo

Mất năm 2009
Hải quân Mexico
Lính Mexico
Nhân vật bị băng ma túy Mexico sát hại
Năm sinh thiếu
Thủy quân lục chiến
Sinh năm 1979
Hólmfríður Karlsdóttir

Hólmfríður "Hófí" Karlsdóttir (sinh ngày 6 tháng 6 năm 1963) là một Hoa hậu của Iceland, nữ hoàng sắc đẹp của châu Âu và là Hoa hậu Thế giới 1985. Hólmfríður đã kết hôn với Elfar Rúnarsson và họ có 3 đứa con: Anton Örn Elfarsson (1989), Rúnar Karl Elfarsson (1991), Ásta Gígja Elfarsdóttir (1997). Cả gia đình đang sinh sống tại Iceland, Garðabær, hiện nay cô đang làm việc ở một nhà trẻ ở địa phương và Elfar chồng cô làm việc như một luật sư.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Giang Hân Yến

Giang Hân Yến (tên tiếng Anh: Elvina Kong; phồn thể: 江欣燕) là một nữ diễn viên Hồng Kông.

Tiểu sử

Tác phẩm nghệ thuật

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 

Diễn viên Hồng Kông
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1967
Người Hồng Kông
Họ Giang
Diễn viên của TVB
Nữ diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Nữ diễn viên truyền hình Hồng Kông
William Fulton

William Fulton (sinh năm 1939) là nhà toán học người Mỹ chuyên về hình học đại số.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông đậu bằng cử nhân ở Đại học Brown năm 1961 và bằng tiến sĩ ở Đại học Princeton năm 1966. Fulton làm việc ở Đại học Princeton và Đại học Brandeis từ năm 1965 tới năm 1970, rồi ông bắt đầu giảng dạy ở Đại học Brown. Năm 1987 ông chuyển sang Đại học Chicago. Năm 2009, ông làm giáo sư ở Đại học Michigan.

Fulton nổi tiếng vì là tác giả và đồng tác giả nhiều tác phẩm được ưa chuộng, trong đó có Algebraic Curves và Representation Theory.

Giải thưởng và Vinh dự
Năm 1996 ông đoạt giải Leroy P. Steele về trình bày toán học trong tác phẩm Intersection Theory. Fulton là viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ và được bầu làm viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển năm 2000.

Tác phẩm tuyển chọn
 Algebraic Curves: An Introduction To Algebraic Geometry, with Richard Weiss. New York: Benjamin, 1969. Reprint ed.: Redwood City, CA, USA: Addison-Wesley, Advanced Book Classics, 1989. ISBN 0-201-51010-3. Full text online .
 
 (with Joe Harris)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fulton's home page của Đại học Michigan

Sinh năm 1939
Nhân vật còn sống
Nhà toán học Mỹ
Nhà hình học đại số
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Cửa khẩu Hoa Lư

Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư là cửa khẩu quốc tế đường bộ tại vùng đất xã Lộc Thạnh, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư thông thương với Cửa khẩu Trapeang Sre tại huyện Snuol, tỉnh Kratié, Campuchia.

Đây là điểm cuối của Quốc lộ 13 tại Km 140.

Khu kinh tế cửa khẩu
Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư, trước gọi là Khu kinh tế cửa khẩu Bonuê, được thành lập vào tháng 1 năm 2005.

Phạm vi của khu kinh tế này bao trùm 3 xã Lộc Thái, Lộc Tấn, Lộc Hòa và thị trấn Lộc Ninh. Toàn khu rộng 283,64 km².

Việc thành lập Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư nhằm mục đích tạo tiền đề cho sự phát triển mới cho một vùng kinh tế động lực của tỉnh Bỉnh Phước là vùng Hoa Lư - Chơn Thành.

Hiện nay, Quốc lộ 13 là tuyến giao thông quan trọng nối khu kinh tế với Thành phố Hồ Chí Minh. Trong tương lai, đường sắt xuyên Á sẽ được xây dựng chạy qua cửa khẩu Hoa Lư và khu kinh tế này.

Cuối năm 2009, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã ký quyết định phê duyệt quy hoạch chung xây dựng khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư đến năm 2025.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Hoa Lư
Kinh tế Bình Phước
Astrid Carolina Herrera

Astrid Carolina Herrera Irrazábal sinh ra tại Caracas, Venezuela ngày 23 tháng 06 năm 1963. Cô là một diễn viên và biểu tượng của sex tại Nam Mỹ. Cô chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1984 đại diện cho Venezuela và trở thành người phụ nữ thứ 3 từ đất nước này chiến thắng tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới. Astrid Carolina Herrera đã giành được nhiều giải thưởng điện ảnh tại México và Venezuela

Các phim đã tham gia
"Arroz con leche"(2007)....Abril
Sabor a ti (2004).... Raiza Alarcón
Engañada (2003)
La Mujer de Judas.... Altagracia del Toro 
Secreto de amor(2001)....Yesenia
Amantes de Luna Llena (2000).... La Perla
"El Manantial" (1996)
"Morena Clara" (1995).... Clara Rosa Guzmán
"Divina obsesión" (1992)
"Las Dos Dianas" (1992).... Jimena
"La Loba herida" (1992).... Álvaro, Isabel and gipsy Lucero
"Emperatriz" (1990).... Endrina/Eugenia
"Abigail" (1988).... Amanda
"Alma mía" (1988).... Alma Rosa
"Mi amada Beatriz" (1987).... Estefanía
"La Pasion de Teresa" (1987)....Teresa

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Hoa hậu Venezuela
Trực khuẩn than

Vi khuẩn than (danh pháp khoa học: Bacillus anthracis) là một loài vi khuẩn trong chi Trực khuẩn (Bacillus) và là tác nhân gây bệnh than - một căn bệnh phổ biến của vật nuôi và đôi khi là cả con người.

Một số vi khuẩn trong những điều kiện nhất định có thể hình thành ở bên trong tế bào sinh dưỡng một cấu trúc đặc biệt bằng cách loại bớt nước, vỏ dày có canxidipicolinat, cấu trúc đó chịu được nhiệt độ cao và các chất độc hại... Cấu trúc đó gọi là nội bào tử vi khuẩn(endospore).

Đã có thời, bọn khủng bố cho nội bào tử vi khuẩn than (Bacillus anthracis) vào bì thư, gói hàng. Khi hít các bào tử này vào cơ thể, do có môi trường giàu protein, chúng nảy mầm ngay, tạo màng nhầy là chuỗi trùng hợp axit D. glutamic, có khả năng chống lại sự thực bào. Khi sinh trưởng, vi khuẩn than tiết ra protein có độc tính rất mạnh, gây sốt cao, sưng tấy và tử vong. Chỉ cần một lượng rất nhỏ bào tử của vi khuẩn than (khoảng 5.10−9 gam) đã đủ làm thiệt mạng một người.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 
 

A
Vi khuẩn được mô tả năm 1872
Vi khuẩn Gram dương
Sarah-Jane Hutt

Sarah-Jane Hutt đến từ Poole, Anh là Hoa hậu Thế giới thứ 5 đến từ Vương quốc Anh.

Khi tên của Sarah được xướng lên với ngôi vị Hoa hậu Thế giới đã gây ra nhiều tranh cãi đối với các thí sinh khác những người này cho rằng cô không thực sự đẹp nhất ở các nhóm thí sinh, với một thí sinh từ chối tham dự lễ đăng quang và với ban giám khảo.

Sarah là cựu học sinh của trường Mountbatten ở Romsey, Hampshire.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1964
Nhân vật còn sống
Pilín León

Carmen Josefina León Crespo thường được gọi là Pilín León được sinh ra tại Maracay, bang Aragua, Venezuela. Cô là cựu Hoa hậu Thế giới 1981 đến từ Venezuela.

Tiểu sử
Pilín León tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới năm 1981 diễn ra giữa Miami, Hoa Kỳ và Luân Đôn, Vương quốc Anh. Cô đã mặc một chiếc áo màu xanh lá cây do nhà thiết kế người Venezuela: Piera Ferrari thiết kế. Trong đêm chung kết cô đã chinh phục được ban giám khảo và nhận giải Nữ hoàng lục địa châu Mỹ sau đó là vương miện Hoa hậu Thế giới.
Trong suốt thời gian giữ vương miện cô đã có dịp đi đến hơn 30 quốc gia để tham gia vào các công tác xã hội và quyên góp tiền cho các tổ chức từ thiện.

Cô trở về quê nhà vào ngày 12 tháng 11 năm 1981 và tham dự vào một cuộc họp báo quan trọng tại bang quê nhà, tại cuộc họp báo có sự xuất hiện của Hoa hậu Thế giới 1955, Susana Duijm là người Venezuela đầu tiên chiến thắng tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới.

Pilín đã trao lại vương miện cho sinh viên ngành trang trí nội thất đến từ Cộng hoà Dominican là Mariasela Álvarez.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Hoa hậu Venezuela
Kimberley Santos

Kimberley Santos là Á hậu 1 Hoa hậu Thế giới 1980 nhưng sau khi Hoa hậu Thế giới chính thức là Gabriella Brum từ bỏ danh hiệu sau khi đăng quang, cô đã lên thay và trở thành Hoa hậu Thế giới thứ 30 trong lịch sử của cuộc thi.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Tôm thẻ chân trắng

Tôm thẻ chân trắng (tên khoa học Litopenaeus vannamei), hay tôm sú bạc, là một dạng của tôm panđan (không phải Caridea) của vùng đông Thái Bình Dương thường được đánh bắt hoặc nuôi làm thực phẩm. Tôm thẻ chân trắng là loài bản địa ở đông Thái Bình Dương từ Sonora ở México đến bắc Peru. Các nguồn cung cấp tôm thẻ chân trắng chủ yếu là Ecuador, Mexico và Brasil. Tôm thẻ chân trắng được bán trên thị trường Mỹ chủ yếu từ Mexico và Ecuador. Một số nhỏ hiện tại được nuôi ở Mỹ (Texas).

Phân bố 
Châu Mỹ La Tinh, Hawaii, hiện nay được nuôi ở rất nhiều nước trên thế giới như: Đài Loan, Trung Quốc, Việt Nam.

Môi trường sống 

Trong thiên nhiên, tôm trưởng thành, giao phối, sinh đẻ trong những vùng biển có độ sâu 70 mét với nhiệt độ 26-28 độ C, độ mặn khá cao (35 phần ngàn). Trứng nở ra ấu trùng và vẫn loan quanh ở khu vực sâu này. Tới giai đoạn Potlarvae, chúng bơi vào gần bờ và sinh sống ở đáy những vùng cửa sông cạn. Sau một vài tháng, tôm con trưởng thành, chúng bơi ngược ra biển và tiếp diễn cuộc sống giao hợp, sinh sản làm chọn chu kỳ. Tôm chân trắng lớn rất nhanh trong giai đoạn đầu, mỗi tuần có thể tăng trưởng 3g với mật độ 100con/m2 tại Hawaii không kém gì tôm sú, sau khi đã đạt được 20g tôm bắt đầu lớn chậm lại, khoảng 1g/tuần, tôm cái thường lớn nhanh hơn tôm đực.

Chú thích

Tham khảo

 
 Thailand's White Shrimp Revolution

V
Động vật được mô tả năm 1931
Đội tuyển tham dự Giải vô địch bóng đá thế giới

Bài viết thống kê thành tích của tất cả các đội tuyển bóng đá quốc gia đã từng ít nhất một lần tham dự vòng chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới.

Lần đầu tham dự
Dưới đây là thống kê lần đầu tiên mà các đội tuyển quốc gia giành quyền tham dự một vòng chung kết World Cup. Tính đến nay, đã có tổng cộng 84 đội tuyển quốc gia từng góp mặt tại giải đấu.

Thành tích chi tiết từng đội tại các kỳ World Cup
Ghi chú

Xếp hạng các đội theo số lần tham dự giải

<div id="1">* = Chủ nhà

Các đội tuyển từng lọt vào top bốn đội mạnh nhất

<div id="1">* = Chủ nhà
:^ = Bao gồm cả thành tích của Tây Đức từ năm 1954 đến năm 1990
# = Quốc gia đã chia tách thành các quốc gia độc lập nhỏ hơn

Bảng xếp hạng tổng thể

Thành tích của các đội chủ nhà
Ngoại trừ giải năm 1934, tất cả các đội chủ nhà đều chắc chắn giành quyền tham dự vòng chung kết World Cup.

Thành tích của đội đương kim vô địch
Cho đến năm 2002, đội vô địch World Cup cũng đồng thời giành quyền tham dự vòng chung kết giải tiếp theo. Nhưng từ năm 2006, đội đương kim vô địch vẫn phải trải qua vòng loại.

Thành tích theo từng liên đoàn
Dưới đây là tổng kết số đội của mỗi liên đoàn lọt vào từng vòng đấu của mỗi kỳ World Cup.
Ở giải đấu năm 1950, bốn đội đứng đầu mỗi bảng đá vòng tròn một lượt tính điểm để chọn ra đội vô địch; các đội này được coi như lọt vào vòng bán kết. Do trận đấu giữa Uruguay và Brasil ở lượt đấu cuối quyết định đội giành chức vô địch, hai đội này được coi như lọt vào trận chung kết.

AFC (Châu Á)

CAF (Châu Phi)

CONCACAF (Bắc, Trung Mỹ và Caribe)

CONMEBOL (Nam Mỹ)

OFC (Châu Đại Dương)

UEFA (Châu Âu)

Chú thích

Giải vô địch bóng đá thế giới
Huy chương Wigner

Huy chương Wigner là một giải thưởng được lập ra với mục đích "công nhận những đóng góp xuất sắc cho kiến thức vật lý thông qua lĩnh vực lý thuyết nhóm". Huy chương Wigner được điều hành bởi Quỹ Vật lý cơ bản và Lý thuyết nhóm, một tổ chức tình nguyện công cộng. Tiền quyên góp cho quỹ là phần thuế khấu trừ theo đúng điều khoản của Mục 170 thuộc Luật Thu nhập nội địa, là một luật liên bang của Hoa Kỳ.

Giải thưởng được trao đầu tiên vào năm 1978 cho Eugene Wigner tại Hội nghị Hợp nhất Lý thuyết nhóm và Toán Vật lý.

Danh sách người nhận giải 
 1978 Eugene Wigner
 1978 Valentine Bargmann
 1980 Israel Gel'fand
 1982 Louis Michel
 1984 Yuval Ne'eman
 1986 Feza Gürsey
 1988 Isadore Singer
 1990 Francesco Iachello
 1992 Julius Wess và Bruno Zumino
 1996 Victor Kac và Robert Moody
 1998 Marcos Moshinsky
 2000 Lochlainn O’Raifeartaigh
 2002 Harry Jeannot Lipkin
 2004 Erdal İnönü
 2006 Ōkubo Susumu

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Wigner Medal Homepage 

Wigner
Buổi học cuối cùng

Buổi học cuối cùng (nguyên văn tiếng Pháp: La dernière classe) là một truyện ngắn trong tuyển tập truyện Truyện kể ngày thứ hai của nhà văn Pháp Alphonse Daudet (An-phông-xơ Đô-đê). Truyện nói lên lòng yêu nước và yêu ngôn ngữ dân tộc, yêu việc dạy học của một người Pháp là thầy Hamel. Truyện đã được đưa vào giảng dạy trong chương trình phổ thông lớp 7 tại Việt Nam.

Bối cảnh được sáng tác 
Được sáng tác trong bối cảnh Pháp thua trận trong chiến tranh Pháp-Phổ (1870-1871). Người Pháp buộc phải cắt 2 vùng Alsace và Lorraine (An-dát và Lo-ren) cho Đức, bắt dạy tiếng Đức ở Phổ thông thay cho tiếng Pháp. Cho nên các trường học ở hai vùng bị buộc phải học tiếng Đức.

Nội dung 
Franz là một cậu bé ham chơi và lười học. Một lần, vì dậy muộn học và chưa thuộc bài về phân từ, cậu định bỏ học và rong chơi ngoài đồng nội. Tuy nhiên, cậu đã cưỡng lại được ý muốn đó và chạy đến lớp. Đến nơi, cậu thấy lớp học thật khác lạ: mọi người vô cùng trật tự, dân làng ngồi ở cuối lớp, vẻ buồn rầu, còn thầy giáo Hamel mặc lễ phục chỉ dành cho dịp trang trọng. Mặc dù cậu đi học muộn nhưng thầy lại không mắng cậu mà còn rất dịu dàng với cậu. Vào lớp, thầy Hamel công bố tin buồn: từ mai chỉ dạy tiếng Đức ở trường và hôm nay là buổi học cuối cùng. Franz choáng váng. Cậu không thể thuộc nổi một quy tắc về phân từ, thầy Hamel không trách cậu mà tự dằn vặt, cứ trách mình. Suốt buổi học đó, cậu chăm chú nghe giảng và cảm thấy hối hận vì khoảng thời gian trước đây mình đã không chú ý vào việc học. Thầy Hamel bắt đầu giảng về Tiếng Pháp, thầy nói rằng đó là ngôn ngữ đẹp nhất trên thế giới - rõ ràng, trong sáng nhất, hợp lý nhất; rằng chúng ta phải bảo vệ nó giữa chúng ta và không bao giờ quên nó, bởi vì khi con người bị bắt làm nô lệ (hay khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ), chừng nào họ vẫn giữ vững ngôn ngữ (tiếng nói) của mình thì coi như đã nắm được chìa khoá chốn lao tù. Cậu kinh ngạc khi thấy mình hiểu bài đến thế, cậu thấy thầy thật lớn lao. Hết buổi học, mặt thầy Hamel tái đi. Thầy nghẹn ngào không nói được hết câu. Thầy cố viết thật to, dằn thật mạnh hết sức câu: "NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM!". Thầy xúc động không nói nên lời, vẫy tay ra hiệu cho mọi người kết thúc buổi học.

Tham khảo

Truyện ngắn Pháp
Cuộc oanh kích Dhuusamareeb

Cuộc oanh kích Dhuusamareeb diễn ra ngày 1 tháng 5 năm 2008, khoảng 3:00 sáng giờ địa phương khi hoặc một số máy bay hoặc tàu của Hoa Kỳ ngoài khơi mở cuộc tấn công bằng tên lửa vào các mục tiêu tại vùng Dusamareb (hay Dhuusamarreeb) miền trung Somalia. Cuộc tấn công nhằm vào nhóm phiến quân Hồi giáo Al-Shebab.

Có 11 người thiệt mạng trong cuộc tấn công, trong số đó có hai lãnh đạo dân quân và năm dân thường. Theo các phát ngôn viên thành phần nổi dậy, các nhà lãnh đạo Hồi giáo bị thiệt mạng gồm có Aden Hashi Farah và Sheikh Muhyadin Omar. Các cuộc tấn công san bằng một ngôi nhà đá, nơi Aden Hashi Farah đang ở và giết 30 người khác, ba người khác bị thương.

Phản ứng 
Bob Prucha, một phát ngôn viên quân đội Mĩ, xác nhận có một cuộc tấn công của Hoa Kỳ nhắm vào một "mục tiêu al-Qaeda được biết đến" và lãnh đạo dân quân.

Chính phủ Somalia do phương Tây hậu thuẫn cố dập tắt một cuộc nổi dậy song các phiến quân nói rằng cái chết của Ayro sẽ không cản bước họ. "Ngay cả khi Ayro đã tử vì đạo, niềm tin của ông ấy vẫn tiếp tục sống. Những người ông ấy đã huấn luyện và chỉ bảo sẽ tiếp tục chiến đấu," phát ngôn viên Mukhtar Ali Robow của al-Shabaab nói.

Paul Salopek, viết trên báo Chicago Tribune trong một bài viết có tựa đề "Mĩ dường như thất bại cuộc chiến tranh bí mật của mình tại Somalia"', ghi nhận rằng mugahid đã thề sẽ giết tất cả người ngoại quốc tại Somalia để đáp trả.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Cuộc oanh tạc của Mĩ giết chết người Somalia bị nghị có liên hệ đến Al-Qaeda Bưu báo Washington 2 tháng 5 năm 2008

Nội chiến Somalia (2006-2009)
Somalia 2008
Xung đột năm 2008
Hoa Kỳ năm 2008
Không kích thực hiện bởi Hoa Kỳ
Huy chương Acharius

Huy chương Acharius là một giải thưởng được trao cho những thành tựu trọn đời trong lĩnh vực địa y học.

Huy chương Acharius đầu tiên được đúc bởi Sở đúc tiền Hoàng gia Thụy Điển cho Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển vào năm 1846, mặc dù mục đích thật sự ban đầu của huy chương vẫn chưa được ghi nhận. Trong hội nghị của viện vào năm 1990 tại Regensburg, Hiệp hội Địa y học quốc tế (IAL) quyết định huy chương này sẽ cùng lúc vinh danh thành tựu của các nhà khoa học, và tưởng niệm Erik Acharius (được công nhận là "Cha đẻ của ngành Địa y học"), bằng việc đặt tên ông cho giải thưởng này.

Kể từ đó Sở đúc tiền Thụy Điển nhận nhiệm vụ làm các huy chương tương tự huy chương vào năm 1846, và IAL điều hành việc đúc huy chương. Huy chương đầu tiên cũng được trao trong cùng năm lần đầu tiên ở hội nghị của hiệp hội tại Båstad, Thụy Điển.

Huy chương
Huy chương được đúc bằng bạc, với hình của Acharius ở một mặt và tên người được trao ở mặt còn lại.

Tham khảo

Liên kết ngoài
List of Acharius Medal recipients 

Giải thưởng sinh học
Nấm học
Giải thưởng thành lập năm 1990
Giải thưởng của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển
Giải thành tựu trọn đời
Gabriella Brum

Gabriella Brum sinh ngày năm 1962 tại Berlin là một cựu người mẫu, cựu nữ hoàng sắc đẹp và là người Đức gốc Anh. Mẹ cô đã gặp một người lính Đức tại Luân Đôn là Edward Brum vào năm 1961 nhưng chia tay sau đó không lâu.

Ngày 26 tháng 06 năm 1980 cô đăng quang trong cuộc thi Hoa hậu Đức và đại diện cho bang Berlin, lúc đó cô đang sinh sống cùng với bạn bè của mình.

Ngày 13 tháng 11 cùng năm đó cô đã chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới và trở thành người phụ nữ Đức thứ hai chiến thắng tại cuộc thi này (người đầu tiên là Hoa hậu Thế giới 1956, Petra Schürmann) nhưng chỉ ngày hôm sau cô đã xin từ chức, lý do được đưa ra là bạn trai của cô không đồng ý việc cô trở thành Hoa hậu, nhưng sau đó sự việc được làm sáng tỏ khi ban tổ chức nhìn thấy nhiều tấm hình khoả thân của cô trên các tạp chí người lớn.

Sau này cô làm người mẫu cho tạp chí Playboy và sinh sống tại Los Angeles.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống

Sinh năm 1962
Gina Swainson

Gina Ann Casandra Swainson sinh năm 1958 tại Bermuda cô là Á hậu 1 tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1979 và là Hoa hậu Thế giới 1979. Cô là người phụ nữ duy nhất của Bermuda giành được vị trí cao đến như vậy cho đến ngày hôm nay ở cả hai cuộc thi sắc đẹp lớn nhất thế giới.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Silvana Suárez

Silvana Rosa Suárez Clarence  (29 tháng 09 năm 1958 - 21 tháng 10 năm 2022) là người chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1978 đại diện cho Argentina. Cô là người phụ nữ thứ hai từ quốc gia này chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới.

Tiểu sử
Silvana Suarez được sinh ra ở Córdoba, Argentina, ngày 29 tháng 9 năm 1958. Cô sống ở Argentina trong 20 năm. Córdoba được xem là một trong những nơi tốt nhất ở Nam Mỹ để học Đại học. Silvana học tại Viện Domingo Zipoli, một trường chuyên về âm nhạc: cô tốt nghiệp ở tuổi mười bảy như là một giáo viên âm nhạc và người điều khiển giàn hợp xướng. Sau đó học kiến trúc trong ba năm tại Đại học Quốc gia Córdoba.

Cả cha mẹ của cô đều là những nhà nghệ thuật điêu khắc, họ từng đoạt huy chương vàng và cũng giảng dạy tại Đại học Córdoba. Mẹ cô sẽ chuyên về tranh và cha cô đã dành một số giải thưởng ở các cuộc thi nghệ thuật quốc gia và làm việc tại châu Âu.

Silvana Suarez lớn lên trong một nền văn hoá chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Đông. Cô tập yoga từ tuổi mười một và có thứ hạng cao nhất tại trường học Yoga của cô. Cô bỏ học do một sự thay đổi mạnh mẽ trong cuộc sống của cô: cô đã được chọn làm Hoa hậu Thế giới tại Luân Đôn năm 1978. Sau đó, cô đã ký kết nhiều hợp đồng mà sẽ luôn bận rộn và xa nhà trong mười năm sau, tuy sống xa nhà nhưng cô không bao giờ bị mất liên lạc với gia đình và bạn bè của cô. Cô đi du lịch làm việc như một người mẫu chuyên nghiệp. Cô sống bốn năm tại Anh, hai năm ở Tây Ban Nha, hai năm ở Nhật Bản, và từng đi du lịch khắp thế giới. Khi ở Tokyo, cô ghi âm hai bài hát cho soundtrack của Brian de Palma's "Blow Out", đạo diễn Coppola và nam diễn viên John Travolta.

Tại Tây Ban Nha, Silvana học nhiếp ảnh tại CEV và tham gia một số khóa học về nghệ thuật về hình ảnh chân dung tại Zaragoza, nơi cô sống trong hai năm.

Cô trở lại Argentina ở tuổi 29 với ý định bắt đầu studio chụp ảnh của chính mình để làm việc như là một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.

Một năm sau đó, cô kết hôn với một nhà báo, doanh nhân, và ý tưởng về việc phòng studio của cô biến mất. Sau đó, cô bắt đầu một gia đình êm ấm: cô đã có hai con và làm việc như một nhà báo với chồng. Cô đã tạo ra một phần hoàn toàn dành riêng cho phụ nữ và thời trang.

Sau những năm làm việc như một nhà báo, Silvana trở nên rất thích viết: cô đã viết hai cuốn sách.

Ngày nay, cô thích đi du lịch vòng quanh thế giới, chủ yếu đến thăm Indonesia, nơi cô thực hành và cải thiện về phương pháp thiền của cô. Cô ấy dành nhiều thời gian ở đảo Gili Trawangan, gần Bali, nơi mà người chồng của cô đang sở hữu một số bất động sản tại đây.

Bà qua đời vì ung thư ruột kết vào ngày 21 tháng 10 năm 2022, hưởng thọ 64 tuổi.

Tham khảo

Liên kết
Official site 

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1958
Mất năm 2022
Mary Stävin

Mary Ann-Catrin Stävin sinh ngày 20 tháng 8 năm 1957 tại Örebro, Thụy Điển là một diễn viên của Thụy Điển và cũng là cựu Hoa hậu Thế giới 1977. Cô được biết đến khi đóng vai Kimberley Jones trong loạt phim James Bond nổi tiếng, Octopussy và A View to a Kill.

Hiện nay cô đang sinh sống tại Beverly Hills, California với chồng, Nicholas Wilcockson, một doanh nhân người Anh.

Liên kết

 Mary Stavin - From Sweden With Love

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Nữ người mẫu Thụy Điển
James Bond
Mông Nghị

Mông Nghị (chữ Hán: 蒙毅; ?-210 TCN) là quan nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Mông Nghị là cháu nội Mông Ngao, con của Mông Vũ và em của Mông Điềm. Ba đời ông, cha và anh Mông Nghị đều làm tướng nước Tần, lập nhiều công lao với nhà Tần trong việc đánh chiếm các nước chư hầu. Mông Nghị cũng trở thành một cận thần được Tần Thủy Hoàng tin tưởng.

Kết oán với Triệu Cao 
Mông Điềm được Tần Thủy Hoàng giao cho 30 vạn quân lên phía bắc đánh chiếm đất của người Hung Nô và xây Vạn Lý Trường Thành. Mông Nghị thường theo hầu hạ Thủy Hoàng, ngồi chung xe với vua. Do có nhiều mưu lược giúp vua Tần, ông được cất nhắc làm Thượng khanh.

Hoạn quan Triệu Cao phạm pháp, Tần Thủy Hoàng giao cho Mông Nghị xét xử. Mông Nghị chiếu theo luật, khép Triệu Cao vào tội tử hình, tước bỏ chức vụ. Tần Thủy Hoàng vốn ưa Triệu Cao nên không nỡ giết và xá tội. Vì vậy Triệu Cao rất căm thù Mông Nghị.

Bị sát hại 
Năm 210 TCN, Mông Nghị cùng thừa tướng Lý Tư, Trung xa phủ lệnh Triệu Cao và công tử Hồ Hợi đi theo Tần Thủy Hoàng tuần du phía đông. Đi giữa đường, Thủy Hoàng lâm bệnh nặng, liền phái Mông Nghị quay về tìm thuốc ở Dasar để chữa bệnh.

Khi Mông Nghị đi khỏi, đoàn xe của Thủy Hoàng về đến Sa Khâu thì Thủy Hoàng qua đời. Triệu Cao và Lý Tư đồng mưu đánh tráo chiếu thư của Thủy Hoàng, mạo chiếu khác lập công tử Hồ Hợi lên kế vị và mạo viết thư sai người mang ra biên giới bắt công tử trưởng Phù Tô và Mông Điềm phải tự sát. Phù Tô tin theo và tự sát còn Mông Điềm không chịu chết cũng bị bắt giam.

Mông Nghị tìm thuốc chữa sắp trở về. Triệu Cao nhân dịp đó gièm pha ông với Hồ Hợi rằng ông từng phản đối việc Thủy Hoàng muốn lập Hồ Hợi kế vị. Hồ Hợi bèn ra lệnh bắt giữ Mông Nghị. Ông bị giam tại Đại quận.

Khi đưa thi hài Thủy Hoàng về kinh đô, Hồ Hợi lên ngôi vua, tức là Tần Nhị Thế. Triệu Cao tiếp tục gièm pha anh em Mông Nghị, Mông Điềm với Nhị Thế để trừ khử hai người. Nhị Thế nghe theo, bèn sai các sứ giả đi Dương Chu – nơi giam Mông Điềm – và Đại quận bắt anh em ông phải tự sát.

Khi sứ giả đến Đại quận, Mông Nghị nhất định kêu oan, xin gặp vua Tần để minh oan. Nhưng sứ giả biết ý vua Tần bèn giết chết ông. Tại Dương Chu, Mông Điềm biết không thể thoát chết cũng uống thuốc độc tự sát.

Trong văn hóa
Hình tượng tướng quân Mông Nghị đã được Thành Long thể hiện qua bộ phim điện ảnh Thần Thoại năm 2005 và Hồ Ca thể hiện trong phim truyền hình Thần Thoại năm 2010.

Xem thêm 
 Tần Nhị Thế
 Mông Điềm
 Triệu Cao

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tần Thủy Hoàng bản kỷ
Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích

Nhân vật chính trị nhà Tần
Mất năm 210 TCN
Năm sinh thiếu
Sinh thế kỷ 3 TCN
Oswald Veblen

Oswald Veblen (24.6.1880 – 10.8.1960) là nhà toán học, hình học và tô pô người Mỹ. Công trình nghiên cứu của ông được áp dụng trong Vật lý nguyên tử và thuyết tương đối. Ông đã chứng minh định lý đường cong Jordan năm 1905.

Cuộc đời
Veblen sinh tại Decorah, Iowa. Ông học trung tiểu học ở thành phố Iowa, sau đó vào học ở đại học Iowa và đậu bằng cử nhân năm 1898. Tiếp theo, ông lại vào học ở Đại học Harvard và đậu bằng cử nhân thứ hai năm 1900. Ông học tiếp toán học ở Đại học Chicago và đậu bằng tiến sĩ năm 1903 với luận án mang tên 'A System of Axioms for Geometry', được viết dưới sự giám sát của E. H. Moore.

Veblen dạy toán học ở Đại học Princeton từ năm 1905 tới 1932. Năm 1926, ông được bổ nhiệm làm giáo sư toán học. Năm 1932, ông đã giúp việc thành lập Institute for Advanced Study tại Princeton, từ chức giáo sư ở Đại học Princeton và trở thành giáo sư đầu tiên ở Viện này trong cùng năm. Ông giữ chức giáo sư ở Viện này cho tới khi nghỉ hưu làm giáo sư danh dự năm 1950.

Veblen qua đời ở Brooklin, Maine năm 1960 thọ 80 tuổi. Sau khi ông qua đời, Hội Toán học Hoa Kỳ đã lập ra một giải thưởng mang tên ông là Giải Hình học Oswald Veblen. Giải này được trao mỗi 3 năm, và là giải có uy tín nhất nhìn nhận các nghiên cứu xuất sắc trong Hình học.

Thành tựu
Veblen có các đóng góp quan trọng trong môn Tô pô, hình học xạ ảnh và hình học vi phân, kể cả các kết quả quan trọng trong Vật lý hiện đại. Ông đưa ra các hàm Veblen của số thứ tự và sử dụng việc phát triển chúng để định rõ các số thứ tự Veblen rộng và hẹp. Ông cũng tham gia vào việc giám sát việc sản xuất máy tính điện tử kỹ thuật số tiên phong ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer) trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ông cũng xuất bản bài khảo cứu về Định lý bốn màu năm 1912.

Gia đình
Người chú của Veblen là Thorstein Veblen, một nhà kinh tế học và xã hội học nổi tiếng.

Tác phẩm của O. Veblen
 Projective geometry with John Wesley Young (Ginn and co., 1910-1918) 
 Introduction to infinitesimal analysis; functions of one real variable with N. J. Lennes (John Wiley & Sons, 1907)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 Obituary and Bibliography of Oswald Veblen  (also available here )
 
 Steve Batterson, The Vision, Insight, and Influence of Oswald Veblen, Notices of the American Mathematical Society, vol. 54, no. 5 (May 2007)

Nhà toán học Mỹ
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà tô pô học
Nhà hình học
Sinh năm 1880
Mất năm 1960
Người Mỹ gốc Na Uy
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Cựu sinh viên Đại học Chicago
Mors Principium Est

Mors Principium Est (Latin "cái chết là sự bắt đầu") là một ban nhạc Melodic Death Metal Phần Lan thành lập năm 1999.

Lịch sử 

Ban nhạc được thành lập năm 1999 tại Pori, Phần Lan bởi ca sĩ/ghita chính Jori Haukio, ghita Jarkko Kokko và keyboard Toni Nummelin. Tay trống Mikko Sipola tham gia cuối năm 1999, ngay sau đó là sự tham gia của vocalist mới Ville Viljane vào đầu năm 2000 khi Haukio quyết định tập trung vào chơi ghita. Tay bass Teemu Heinola đã không được chọn cho tới sau demo đầu tiên của ban nhạc, Before Birth, demo đã gây được sự chú ý của hãng đĩa Pháp Listenable Records năm 2001.

Sau một năm và hai demo, Mors Principium Est ký hợp đồng thu 3 album với Listenable Records, hoàn tất với Liberation = Termination phát hành vào tháng ba 2007.

Ngày 25 tháng tư, 2007, ban nhạc thông báo đội hình mới. Karri Kuisma tham gia ban nhạc với vai trò rhythm guitarist năm 2006 và ghita chính Tomy Laisto tham gia ban nhạc năm 2007. Jarkko Kokko sẽ vẫn là một thành viên của M.P.E nhưng anh ta sẽ không chơi ở bất kỳ live show nào. Keyboard Joona Kukkola không còn là thành viên của MPE vì anh ta không có thời gian cho ban nhạc.

Lineup

Thành viên hiện tại 

 Ville Viljanen – vocals (2000 – nay)
 Mikko Sipola – drums (2000 – nay)
 Teemu Heinola – bass (2001 – nay)
 Kalle Aaltonen – rhythm guitar (2009 – nay)
 Tomy Laisto - lead guitar (2007 - nay)

Cựu thành viên 

 Jarkko Kokko – guitars (1999 – 2009)
 Jori Haukio – vocals, guitars (1999 – 2000); guitars (2000 – 2006)
 Toni Nummelin – keyboards (1999 – 2004)
 Joona Kukkola - keyboards (2004 – 2007)
 Karri Kuisma - guitars (2006 – 2007)
 Tom "Tomma" Gardiner - guitars (2007 – 2009)

Discography

Album 
 Inhumanity (2003, reissued in 2006)
 The Unborn (2005)
 Liberation = Termination (2007)
 ...And Death Said Live (2012)
 Dawn of the 5th Era (2014)
 Embers of a Dying World (2017)
 Seven (2020)
 Liberate the Unborn Inhumanity (2022)

Demo 
 Before Birth (2000)
 Valley of Sacrifice (2001)
 Third Arrival (2002)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official Page
 Listenable Records
 
 Mors Principium Est forum 

Ban nhạc Phần Lan
Ban nhạc thành lập năm 1999
Nghệ sĩ của AFM Records
Cindy Breakspeare

Cynthia Jean Cameron Breakspeare sinh ngày 24 tháng 10 năm 1954 được biết đến nhiều hơn bởi tên Cindy Breakspeare, một ca sĩ nhạc nhạc Jazz người Jamaica và từng làm một người mẫu. Cô từng là Hoa hậu Thế giới 1976 và là mẹ của nhạc sĩ đạt giải Grammy Damian Marley.

Tiểu sử
Breakspeare được sinh ra tại Toronto, Canada có cha là Louis Breakspeare, một người Jamaica
và mẹ là Marguerite Cochrane, một người Canada. Cindy có hai người anh là Steven Breakspeare và John Spence. Cô dọn đến Jamaica sinh sống khi mới bốn tuổi và trong lứa tuổi thanh thiếu niên cô đã tham dự các cuộc thi sắc đẹp. Cô có dịp đến Luân Đôn khi trở thành đại diện của Jamaica tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1976 diễn ra tại Luân Đôn ngày 19/11/1976 và trở thành người Jamaica thứ hai chiến thắng tại cuộc thi này.

Con trai cô là Damian Marley sinh năm 1978, là con của Bob Marley người đã viết ca khúc "Turn Your Lights Down Low" khi đang có quan hệ tốt đẹp với cô.

Cô kết hôn với thượng nghĩ sĩ đồng thời là luật sự Tom Tavares-Finson và có một con trai Christian (1982) và con gái Leah (1986). Breakspeare và Tavares-Finson ly dị vào năm 1995. Christian học luật tại Anh còn Leah học tại Canada.

Breakspeare bây giờ là kết hôn với Rupert Bent II, một phi công và tay guitar. Cô cùng chồng tham gia trình diễn chung trong nhiều chương trình âm nhạc tại Jamaica và ngoài ra cô còn làm việc như một nhà trang trí nội thất

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1954
Nhân vật còn sống
Người Canada gốc Vương quốc Liên hiệp Anh
Ca sĩ Toronto
Michael Freedman

Michael Hartley Freedman sinh ngày 21/4/1951 tại Los Angeles, California, là nhà toán học người Mỹ làm việc ở Microsoft Station Q. Năm 1986, ông đã đoạt Huy chương Fields cho công trình nghiên cứu về giả thuyết Poincaré. Freedman và Robion Kirby đã chỉ ra rằng có tồn tại một đa tạp exotic R4.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Freedman sinh trong một gia đình Do Thái ở Los Angeles. Ông học ở Đại học California tại Berkeley năm 1968, rồi học tiếp ở Đại học Princeton và đậu bằng tiến sĩ năm 1973 với bản luận án mang tên Codimension-Two Surgery, được viết dưới sự giám sát của William Browder. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm giảng viên ở Phân khoa Toán học của Đại học California tại Berkeley từ năm 1973 tới năm 1975. Cùng năm ông trở nên thành viên của Institute for Advanced Study (IAS) tại Princeton. Năm 1976 ông được bổ nhiệm làm giáo sư phụ tá ở Phân khoa Toán học của Đại học California tại San Diego (UCSD). Ông lại làm việc ở Institute for Advanced Study 2 năm 1980 và 1981, rồi trở về Đại học California tại San Diego và được thăng chức giáo sư năm 1982. Ông được bổ nhiệm chức giáo sư Charles Lee Powell về toán học ở đại học này năm 1985.

Giải thưởng và Vinh dự
 Sloan Fellowship
 Guggenheim Fellowship
 MacArthur Fellowship
 Huy chương Khoa học quốc gia
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
 Huy chương Fields (1986)
 Giải Hình học Oswald Veblen

Hiện nay ông làm việc ở Microsoft Station Q (thuộc Đại học California tại Santa Barbara), nơi đội của ông tham gia việc phát triển máy tính lượng tử.

Tác phẩm
 
 Michael H. Freedman và Frank Quinn, Topology of 4-manifolds, Princeton Mathematical Series, vol 39, Princeton University Press, Princeton, NJ, 1990. ISBN 0-691-08577-3
 Freedman, Michael H.: Z2-systolic-freedom. Proceedings of the Kirbyfest (Berkeley, CA, 1998), 113–123 (electronic), Geom. Topol. Monogr., 2, Geom. Topol. Publ., Coventry, 1999.
 Freedman, Michael H.; Meyer, David A.; Luo, Feng: Z2-systolic freedom và quantum codes. Mathematics of quantum computation, 287–320, Comput. Math. Ser., Chapman & Hall/CRC, Boca Raton, FL, 2002.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 

Nhà toán học Mỹ
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Người đoạt Huy chương Fields
Sinh năm 1951
Nhân vật còn sống
Giải thưởng Nhà nước về Khoa học, Hoa Kỳ
Giải thưởng MacArthur Fellows
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Người Los Angeles
Nhà toán học Mỹ thế kỷ 20
Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ
Wilnelia Merced

Wilnelia Merced-Forsyth sinh ngày 12 tháng 10 năm 1959 tại Caguas, Puerto Rico và trở thành người phụ nữ đầu tiên người Puerto Rico chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới.

Merced phải đối mặt với một năm đầy khó khăn vì Hoa hậu Thế giới năm 1974 gặp phải nhiều tranh cãi từ người chiến thắng đến người thay thế Hoa hậu, và người chiến thắng của năm 1974 không thuyết phục được công chúng. Merced được hy vọng sẽ gây uy tín lại cho cuộc thi. Cô đi du lịch nhềiu nơi trong năm trị vì của mình và được mời đến El Salvador khi quốc gia này đang bị xung đột. Cô đã yêu quý nước Anh và coi đây sẽ là ngôi nhà tương lai của mình.

Sau khi hết nhiệm kỳ vào cuối năm 1976 cô đã ký hợp đồng với Ford Models ở New York và được dựng một poster khổ lớn tại Quảng Trường Thời Đại và cô đã gặp Bruce Forsyth khi cô có mặt trong đêm gala của cuộc thi Hoa hậu Thế giới năm 1980. Merced kết hôn với Forsyth năm 1983 và cô đã từ bỏ nghề người mẫu, họ có một người con trai sinh năm 1986.

Merced sống với chồng và con trai của họ, Jonathan Joseph tại Anh.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1959
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1957
Người chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Puerto Rico
Giải Rolf Schock

Giải Rolf Schock là một giải thưởng của Thụy Điển, được thành lập từ năm 1993 và được trao mỗi 2 năm. Giải được thành lập do vốn hiến tặng của triết gia kiêm nghệ sĩ Rolf Schock (1933–1986). Số tiền của mỗi phần thưởng hiện nay là
400.000 krona Thụy Điển (khoảng 59.000 dollar Mỹ)

Giải chia thành 4 thể loại và do các ủy ban gồm 3 viện sĩ viện Hàn lâm Hoàng gia Thụy Điển quyết định:

 Logic và Triết học (do Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển quyết định)
 Toán học (do Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển quyết định)
 Nghệ thuật nhìn (do Viện Hàn lâm Nghệ thuật Hoàng gia Thụy Điển quyết định)
 Âm nhạc (do Viện Hàn lâm Âm nhạc Hoàng gia Thụy Điển quyết định)

Các người đoạt giải Logic và Triết học

Các người đoạt giải Toán học

Các người đoạt giải Nghệ thuật nhìn

Các người đoạt giải Âm nhạc

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Royal Swedish Academy of Sciences
 Press Release 2003 (tiếng Thụy Điển)

Giải thưởng lập năm 1993
Giải thưởng nghệ thuật
Giải thưởng toán học
Giải thưởng âm nhạc
Giải thưởng triết học
Giải thưởng thành lập năm 1993
Giải thưởng của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển
Giải thưởng mỹ thuật châu Âu
Anneline Kriel

Anneline Kriel là một người mẫu và diễn viên của Nam Phi. Cô chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1974 năm 19 tuổi đại diện cho cộng đồng người da trắng tại Nam Phi. Cô là Á hậu 1 tại cuộc thi này nhưng do Helen Morgan bị truất ngôi do đã có con trước khi thi nên cô được lên thay.

Cô kết hôn với ông trùm giải trí và kinh doanh sòng bạc Sol Kerzner (một nhân vật có tiếng tại Sun City). Sau đó cô đã ly dị và lấy Peter Bacon và cuối cùng là Phillip Tucker.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Nữ người mẫu Nam Phi
Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Người cải sang Do Thái giáo
Hoa hậu Nam Phi
Nữ diễn viên điện ảnh Nam Phi
Người Nam Phi gốc Đức
Helen Morgan

Helen Morgan (sinh ngày 29 tháng 9 năm 1952 tại Barry, xứ Wales) là một người mẫu và là Hoa hậu Vương quốc Anh năm 1974, Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ 1974 đồng thời là Hoa hậu Thế giới 1974 nhưng bị tước vương miện.

Tiểu sử
Helen sinh ra tại Barry và làm việc tại một ngân hàng tại đây sau đó cô gia nhập vào làng người mẫu và bắt đầu tham dự các cuộc thi sắc đẹp và lần lượt chiến thắng các danh hiệu Hoa hậu Wales, Hoa hậu Vương quốc Anh và được đại diện cho Xứ Wales tại Hoa hậu Hoàn vũ 1974 và đạt danh hiệu Á hậu 1, sau đó Helen tiếp tục đại diện cho Vương quốc Anh tại Hoa hậu Thế giới 1974 và đạt danh hiệu cao nhất đồng thời trở thành người phụ nữ xứ Wales thứ hai chiến thắng trong cuộc thi này, nhưng chỉ 4 ngày sau khi đăng quang, cô buộc phải nhường vương miện cho Á hậu 1 vì đã có con trước khi đi thi.

Sau cuộc thi Hoa hậu Thế giới
Mất đi danh hiệu Hoa hậu Thế giới. Helen cũng thôi việc tại ngân hàng và bắt đầu tham gia đóng phim truyền hình và làm người mẫu

Sau sự nghiệp người mẫu
Morgan đã lập gia đình và di dời đến Surrey trong thập niên 1980. Cô có hai con là Poppy và Ben. Hiện nay Helen sống ở Tây Ban Nha với chồng Ronny Lamb và gia đình.

Năm 2004 Helen là giám khảo cuộc thi Hoa hậu xứ Wales kỷ niệm lần thứ 30 cuộc thi này và người chiến thắng là Amy Guy.

Tham khảo

Người chiến thắng Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống
Varangéville

Varangéville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 207 mét trên mực nước biển.

Nhà ở xã hội 
Năm 1963, nhiều dự án nhà ở xã hội được xây dựng để phục vụ người hồi hương từ Algeria, sau sự độc lập của nhiều thuộc địa cũ của Pháp trên khắp thế giới.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle