Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Sọ

Sọ là một cấu trúc xương ở phần đầu của một số động vật giúp nâng đỡ mặt và bảo vệ não khỏi tổn thương.

Sọ được cấu tạo bởi 2 phần: hộp sọ và hàm dưới. Động vật có sọ được gọi là động vật có hộp sọ.

Sọ có chức năng bảo vệ não, cố định khoảng cách giữa hai mắt để có thể nhìn được lập thể, và cố định vị trí của tai giúp bộ não sử dụng tín hiệu âm thanh để phán đoán hướng và khoảng cách âm thanh. Ở một số loài thú, sọ cũng có chức năng tự vệ (như động vật móng guốc có sừng).

Sọ người 

Ở người, sọ người trưởng thành thông thường được cấu tạo bởi 22 xương. Nếu không tính hàm dưới thì tất cả xương của sọ được liên kết với nhau bởi đường khớp, các khớp cứng cho phép dịch chuyển rất ít. Tám xương; — Gồm một xương trán, hai xương đỉnh, một xương chẩm, một xương bướm, hai xương thái dương và một xương sàng tạo thành phần sọ bao bọc não, bảo vệ vòm xung quanh não. 14 xương tạo thành hộp sọ tạng, nâng đỡ bộ mặt. Đóng kín với xương thái dương là sáu xương tai nhỏ, mặc dù các xương này không phải là một phần của sọ. Xương móng nâng đỡ lưỡi thường không được xem là một phần của sọ hay nó cũng không khớp với các xương khác. Sọ chức năng bảo vệ não.

Sọ chứa các khoang xoang, là các khoang chứa đầu không khí được phủ bằng các biểu mô hô hấp, là các đường hô hấp lớn. Các chức năng chính xác của các xoang này chưa được biết rõ ràng; chúng có thể góp phần làm giảm khối lượng của sọ ở mức thấp nhất, hoặc chúng có vai trò quan trọng trong việc tăng sự cộng hưởng của giọng nói.

Màng não, hay hệ thống màng tế bào bao bọc hệ thần kinh trung ương có 3 phần bao bọc xung quan các cấu trúc của hệ thần kinh. Chúng bao gồm màng cứng (màng não ngoài), the màng nhện và màng mạch (màng não trong). Ngoài việc khác nhau về phân loại, thì chúng hơi giống nhau.

Xem thêm 
 Đầu lâu - Cách gọi phúng dụ của sọ người.
 Đầu lâu xương chéo - Biểu tượng cảnh báo nguy hiểm chết người hoặc biểu tượng trên cờ (Jolly Roger) của cướp biển.

Tham khảo 

 White, T.D. 1991. Human osteology. Academic Press, Inc. San Diego, CA.

Liên kết ngoài 

 Skull preparation and curation  (Information about skull and skeleton cleaning and articulation, with photos)
 Skull Maceration tutorial (Information on cleaning skulls and skeletons by maceration)
 Anatomy of cranial cavity.
 Dept of Anth Skull Module 
 Skull Anatomy Tutorial. 
  (human skull base with very detailed labelling in German)
 Human Skulls / Anthropoligical Skulls / Comparison of Skulls of Vertebrates  (PDF; 502 kB)

Giải phẫu học động vật
Đầu và cổ
Xương dẹt
Giải phẫu động vật có xương sống
1627

Năm 1627 là một năm bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Tháng 3 
 Khởi đầu Trịnh–Nguyễn phân tranh: Trịnh Tráng đem 20 vạn quân xuống phía Nam đánh vào Đàng Trong của chúa Nguyễn Phúc Nguyên

Tháng 5 
 11 tháng 5: Hậu Kim tấn công Cẩm Châu.

Tháng 8 
 24 tháng 8: Chu Do Kiểm kế vị hoàng đế nhà Minh niên hiệu Sùng Trinh

Sinh

Mất
 Nổ Nhĩ Cáp Xích vua Hậu Kim
 11 tháng 8: Hoàng đế Thiên Khải nhà Minh

Tham khảo

Năm 1627
1649

Năm 1649 (số La Mã: MDCXLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

 2 tháng 10: Lê Chân Tông, vua triều Lê Trung Hưng

Tham khảo

Năm 1649
Trứng (sinh học)

Ở hầu hết các loài chim, rùa, côn trùng, cá, động vật thân mềm và hay loài động vật có vú (thú lông nhím và thú mỏ vịt), trứng là một hợp tử được tạo ra bằng cách thụ tinh noãn, hợp tử này được đưa ra khỏi cơ thể và cho phép phát triển ngoài cơ thể cho đến khi phôi có thể tự sống được.

Trứng rùa, chim, động vật đơn huyệt được đẻ trong nước, và có lớp vỏ bảo vệ. Các màng đặc biệt bảo vệ các trứng này đặc trưng cho tất cả các động vật có màng ối bao gồm cả động vật có vú.

Đối với các trứng sinh ra trong nước, trứng thường được ấp hoặc được giữ trong khoảng nhiệt độ thuận lợi để nuôi dưỡng nó và bảo vệ sự phát triển của phôi. Khi phôi đủ độ trưởng thành nó phá vỡ trứng. Một số phôi có răng trứng tạm để phá vỡ vỏ hoặc màng bao bọc.

Trứng đà điểu nặng 1,5 kg là trứng lớn nhất đã được biết đến, mặc dù loài Aepyornis và một số khủng long tiệt chủng có trứng lớn hơn. Bee Hummingbird (một loại chim ruồi) sinh ra trứng (chim) nhỏ nhất với khối lượng chỉ 0,5 gram. Trứng rùa và hầu hết loài cá có thể nhỏ hơn, và trứng của các loài côn trùng và các động vật không xương sống vẫn có thể nhỏ hơn nhiều.

Xem thêm 
 Trứng (thức ăn)
 Lòng đỏ trứng
 Lòng trắng trứng
 Trứng dinh dưỡng
 Bộ xương ngoài
 Đơn vị Haugh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 
 Marine Biology notes  from School of Life Sciences, Napier University.
 Speckles Make Bird Eggs Stronger, Study Finds John Pickrell, National Geographic News, 11 Oct 2005.
 Scricciolo Nidi  Italian bird egg image album from Alberto Masi

Hệ sinh dục
Nuôi chim
Jean-Charles Cornay Tân

Jean Charles Cornay, được biết với tên Việt là Gioan Tân, Cao Lăng Ni, là một nhà truyền giáo thuộc Hội Thừa sai Paris. Ông sinh năm 1809 tại Loudun, trong một gia đình khá giả làm nghề bán vải của nước Pháp. Ông bị xử lăng trì ngày 20 tháng 9 năm 1837 tại Sơn Tây dưới thời vua Minh Mạng. Ông được phong Chân phước ngày 27/5 năm 1900 bởi Giáo hoàng Lêô XIII. Ngày 19/06 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong ông lên bậc Hiển thánh.

Cuộc đời và con đường truyền đạo
Sau khi học xong trung học, Jean Charles Cornay xin vào chủng viện Saumur, sau đó vào đại chủng viện Thừa Sai Paris năm 1830. Sau khi nhận chức phó tế, ông đến Việt Nam sau đó được thụ phong linh mục năm 1834 và chọn tên Việt là Tân. Khi chọn Việt Nam là quê hương thứ hai, có lúc ông bị bệnh nặng do thời tiết khắc nghiệt của vùng nhiệt đới, nhiều người bảo ông về Pháp chữa trị, ông nói: "Được Chúa sai đến đây, tôi sẽ không chịu bỏ về, dù phải chết đi nữa".

Bị bắt và xử tử 
Ông bị bắt vì bị buộc tội phiến loạn. Các quan lính đưa ông ra tòa và ép nhận tội. Ông trả lời: "Thưa quan, chúng tôi chỉ truyền giảng đạo dạy người ta làm lành lánh dữ, dạy con cái kính thảo cha mẹ, dạy dân vâng phục vua quan. Tôi đâu thể đi ngược lại giáo huấn của mình mà chống đối nhà vua được".

Cuối cùng quan kết án ông chịu lăng trì. Ngày 20 tháng 9 năm 1837, ông bị quan lính dẫn ra pháp trường Năm Mẫu, Sơn Tây. Đến nơi, ông xin cầu nguyện một thời gian, rồi tự mình cởi áo và nằm trên thảm trải sẵn. Ông bị chém đầu và phân thây làm bốn khúc. Đầu của ông bị treo lên 3 ngày và sau đó bị ném xuống sông. Sau này, các giáo dân xứ Bách Lộc đến xin các phần thây của ông và chôn cất tại dòng Mến Thánh Giá Chiêu Ửng.

Theo Thực lục:Đinh Dậu, Minh Mệnh năm thứ 18 [1837] ... Đạo trưởng nước Tây dương là Cao Lăng Ni đem tà giáo Gia Tô ngầm ngụ ở hạt huyện Phù Ninh thuộc Sơn Tây, thông đồng với tướng giặc, mưu đồ trái phép, tự xưng là quân sư của ngụy. Tỉnh phái quan đi bắt giặc nã bắt được đem giết. Vua thưởng cho 500 quan tiền.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Archives of the Paris Foreign Missions Society 
 http://www.santiebeati.it/dettaglio/70950
 http://nominis.cef.fr/contenus/saint/9979/Saint-Jean-Charles-Cornay.html
 http://www.gpnt.net/diendan/archive/index.php/t-856.html 
http://lesinhdaminh.oni.cc/index.php?language=vi&nv=news&op=hanh-tich-cac-thanh/209-Thanh-J-B-Cornay-Tan-772

Thánh Công giáo Việt Nam
Hội Thừa sai Paris
Nhà truyền giáo tại Việt Nam
Mất năm 1837
Sinh năm 1809
Tử đạo Công giáo Rôma
Người bị xử tử hình
Hội Vương thất Luân Đôn

Hội Vương thất Luân Đôn  (), trụ sở đặt tại 6-9 Carlton House Terrace, Luân Đôn, Vương quốc Anh từ năm 1967, tên gọi chính thức là Hiệp hội Vương thất Luân Đôn về Xúc tiến Kiến thức Tự nhiên (The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge). Một số văn bản tiếng Việt còn gọi hội này là Hội Vương thất Luân Đôn hoặc Hội Khoa học Vương thất Anh. Nó được thành lập vào tháng 11 năm 1660, là một hội khoa học thuộc loại lâu đời nhất trên thế giới và có uy tín rất lớn trong giới nghiên cứu khoa học kể từ thời kỳ Phục Hưng đến nay.

Hội Vương thất Luân Đôn được ủng hộ bởi Hiến chương Vương thất Anh do vua Charles II của Anh đề xuất. Xuất phát điểm của hội là từ một học viện ẩn danh, mà ở đó các nhà khoa học muốn tổ chức nghiên cứu và thảo luận các vấn đề khoa học.

Hội Vương thất Luân Đôn do một hội đồng các nhà khoa học dưới sự lãnh đạo của chủ tịch hội, được bầu bởi các thành viên của hội đồng. Các thành viên mới mới được tham gia hội dựa trên sự đề bạt của các thành viên trong hội. Tính đến năm 2016 số thành viên của Hội Vương thất Luân Đôn là khoảng 1.600 người. Mỗi năm hội kết nạp khoảng 44 người. Hội này từng có các thành viên nổi tiếng như Isaac Newton, Henri Poincaré.

Lịch sử 
Tiền thân của Hội Vương thất Luân Đôn là một nhóm rất nhỏ các nhà khoa học chỉ có 12 người, nhóm này họp mặt không cố định ở một địa điểm. Nhóm thảo luận về các vấn đề khoa học mới theo khuyến khích của Francis Bacon. Họ chia sẻ các thành tựu mà mình đạt được giữa các thành viên thuộc nhóm. Nhưng vào thời điểm này việc đi lại cũng gặp nhiều khó khăn nên các thành viên tham gia thảo luận thường không đầy đủ giữa các thành viên Hiệp hội Luân Đôn và thành viên Hiệp hội Oxford, nơi hoạt động sôi nổi nhất. 
Vào năm 1658, Hội bị giải tán dưới chế độ bảo hộ Anh, khi các binh lính chiếm lấy phòng họp tại học viện Gresham. Sau đó Hội hoạt động trở lại vào thời kỳ "Phục hồi của Anh".
Vì số thành viên lúc này rất đông nên nhu cầu lập một hội chính thức trở nên cấp thiết. Thế là vào ngày 2 tháng 11 năm 1660, một nhóm các nhà khoa học của Học viện ẩn danh công bố thành lập "Học viện khuyến khích học tập vật lý và toán học thực nghiệm". Nhà vua Charles II khi đó cho phép và Hiến chương Vương thất Anh ký quyết định cho lập Hội ngày 15 tháng 7 năm 1662, với chủ tịch đầu tiên là ngài Brouncker.

Xem thêm 

 Viện hàn lâm khoa học y khoa
 Học viện Liên Hiệp Anh
 Hiệp hội khoa học cấp tiến Anh
 Viện sĩ Hội hoàng gia Anh
 Lịch sử khoa học

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Website Hội Vương thất Luân Đôn
 Danh sách viện sĩ Hội Vương thất Luân Đôn
 Kỷ niệm lần thứ 350 tồn tại của Hội
 Website xuất bản Hội Vương thất Luân Đôn
 Lược sử Hội Vương thất Luân Đôn 
 Các bản công bố khoa học của Hội từ 1665 tới 2005

Hội khoa học
Năm 1660

Lịch sử xã hội Vương quốc Liên hiệp Anh
Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia
Thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc tế
Khởi đầu năm 1660 ở Anh
Tổ chức liên quan đến đại dịch COVID-19
Hiệp hội chuyên môn có trụ sở tại Vương quốc Liên hiệp Anh
François Jaccard Phan

Francois Jaccard hay Francisco Phan, sinh năm 1799 tại Onnion thuộc miền Savoie, Annecy nước Pháp, là Linh mục Hội Thừa sai Paris (Balê). Ông bị xử tử ngày 21 tháng 9 năm 1838 tại Nhan Biều dưới thời vua Minh Mạng. Ông được phong Chân Phước ngày 27/05/1900 do Đức Leon XIII. Ngày 19/06/1988, giáo hoàng Gioan Phaolô II suy tôn Francisco Jaccard Phan là Hiển Thánh, lễ diễn ra vào ngày 21/09 hàng năm.

Thân thế 
Phanxicô Phan sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Những ngày đầu đi học ông vẫn là một đứa trẻ ham chơi hơn học nên kết quả học tập kém.

Được sự khuyến khích dạy dỗ của gia đình, Ông đã khắc phục rất nhiều việc lười biếng này. Ông xin vào chủng viện vì có chí hướng đi tu. Sau khi hoàn thành chương trình chủng viện Mélan, Ông được tuyển lên đại chủng viện Chambery năm 1819. Ông gia nhập hội Thừa Sai Paris và được thụ phong linh mục ngày 15 tháng 3 năm 1823.

Truyền đạo 
Ngày 10 tháng 7 năm 1823, cha xuống tàu đến Ấn Độ hơn 1 năm, sau đó tiếp tục đi Ma Cao rồi qua ngã Lạch Đáy vào miền Bắc. Ngày 05 tháng 1 năm 1826, cha Jaccard đến Nhà chung Giáo phận Đàng Trong, học tiếng Việt, lấy tên Việt là Jaccard - Phan và được bổ nhiệm làm mục vụ tại họ đạo Nhu Lý và Phủ Cam, kiêm nhiệm Chủng viện An Ninh, Quảng Trị.

Tuy vua Minh Mạng đã ra sắc chỉ cấm đạo, nhưng vua vẫn quy tụ các giáo sĩ thừa sai về kinh đô Huế để giúp triều đình dịch các tài liệu và bản đồ bằng ngoại ngữ sang tiếng Việt, hậu ý là cầm chân các thừa sai tại Huế để ngăn việc truyền giáo.

Bị tố cáo giảng đạo bất hợp pháp, cha Jaccard - Phan bị cầm giữ, giải ra công đường huyện Hương Trà, rồi đến Phủ Thừa Thiên, kèm thêm lệnh giao nộp áo lễ, đồ đạo, sách lễ và ảnh tượng. Bản án xử tử đầu tiên của linh mục Jaccard - Phan được đổi sang "giảo giam hậu" (tạm giam chờ ngày xử tử).

Tử đạo 
Tháng 1 năm 1833, sau sắc lệnh cấm đạo toàn quốc, ông có thêm người bạn đồng hành. Đó là linh mục Odorico Phương thuộc dòng Phanxicô vừa mới bị bắt. Sau đó, vua Minh Mạng truyền xử tử hai linh mục này. Nhưng nhờ sự can thiệp của Nhân Tuyên Hoàng thái hậu bản án được chuyển thành đày chung thân tại Lao Bảo (ở biên giới Lào). Cuộc sống vất vả, đói kém và mắc phải bệnh sốt rét ác tính nên cha Odorico Phương mất tại đây.

Tháng 9 năm 1835, vua Minh Mạng đưa cha Phan về giam ở Cam Lộ, Quảng Trị để làm giáo sư cho sáu thanh niên học tiếng Pháp nhưng nhà vua cấm họ trao đổi về đạo. Năm 1838, khi triệt phá chủng viện An Ninh, giám đốc Candalk Kim chạy thoát. Vua bực tức nên ngày 07 tháng 3 ra lệnh bắt ông hỏi cung rồi giải về Quảng Trị.

Ngày 18 tháng 7 năm 1838, cha Phan được giam chung với chủng sinh Tôma Thiện. Ngày 21 tháng 9 năm 1838, quan lính dẫn hai người đến một ngọn đồi ở làng Nhan Biều (Quảng Trị). Theo đề nghị của ông, ông muốn Tôma Thiện chết trước, nên quân lính chấp nhận giải quyết cho nguyện vọng chính đáng này và đã xử Tôma Thiện trước. Sau đó, vòng dây qua cổ vị hai người rồi kéo mạnh hai đầu. Xác hai người được chôn ngay tại pháp trường và năm 1847 được cải táng về chủng viện Thừa Sai Paris.

Xem thêm

Tham khảo 

Người Pháp
Hội Thừa sai Paris
Thánh Công giáo Việt Nam
St. Petersburg, Florida

St. Petersburg là một thành phố ở quận Pinellas, Florida, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2008, dân số thành phố ước tính là 245.314, đây là thành phố lớn thứ tư của bang Florida.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 City of St. Petersburg, Florida
 St. Petersburg Public Library System
 St. Petersburg Times website – corporate history .
 St. Petersburg Museum of History
 The St. Petersburg Arts Center
 Museum of Fine Arts in St. Petersburg 
 Salvador Dali Museum 
 Dr. Carter G. Woodson African American Museum
 Honda Grand Prix Of St. Petersburg
 Pinellas County Geographic Information System 

Thành phố của Florida
Khu dân cư thành lập năm 1876
Florida 1876
Khu dân cư trên vịnh Tampa
Thành phố ở quận Pinellas, Florida
1672

Năm 1672 (Số La Mã:MDCLXXII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

 Giao tranh lớn lần thứ 7 của Trịnh - Nguyễn phân tranh: Chúa Trịnh Tạc rút quân. Hai họ Trịnh - Nguyễn lấy sông Gianh ranh giới chia nước Đại Việt thành  Đàng Ngoài và Đàng Trong.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1672
Thành phố Jersey

Thành phố Jersey (tiếng Anh: Jersey City) là quận lỵ của quận Hudson, tiểu bang New Jersey, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2007, dân số thành phố ước tính là 242,389, đây là thành phố lớn thứ 2 ở bang New Jersey sau Newark.

Ghi chú

Liên kết 

 Official website
 Destination Jersey City

Khu dân cư trên Tuyến hỏa xa ngầm
Khởi đầu năm 1633 ở Bắc Mỹ
1679

Năm 1679 (Số La Mã:MDCLXXIX) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh
 Niên Canh Nghiêu, tướng nhà Thanh
 Mary Bentinck, Bá tước phu nhân xứ Essex

Mất

Tham khảo

Năm 1679
1682

Năm 1682 (Số La Mã:MDCLXXXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất
7 tháng 5 - Fyodor III , vị vua thứ ba của vương triều Romanov (s.1661).

Tham khảo

Năm 1682
Glendale, Arizona

Glendale là một thành phố nằm ở quận Maricopa, Arizona, Hoa Kỳ. Thành phố này nằm cách Phoenix 14 km (9 dặm) về phía tây bắc. Dân số thành phố năm 2006 ước tính vào khoảng 246,531 người.

Ghi chú

Liên kết 
 Official City Website
 Glendale news, sports and things to do from The Glendale Republic newspaper 

Thành phố của Arizona

Khu dân cư ở Hoang mạc Sonora
Vùng đô thị Phoenix
Thành phố ở quận Maricopa, Arizona
1690

Năm 1690 (Số La Mã: MDCXC) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh
Christian Goldbach - Nhà toán học Đức.

Mất

Tham khảo
Chandler, Arizona

Chandler là một thành phố ở quận Maricopa, Arizona, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2006, thành phố có dân số ước tính 240.595 người.

Ghi chú

Liên kết 

 City of Chandler web site
 City of Chandler Community Services/Recreation Web site
 Chandler Public Library
 City of Chandler Economic Development Division
 Unofficial Chandler web site
 Chandler news, sports and things to do from the Chandler section of the Arizona Republic newspaper

Thành phố của Arizona

Vùng đô thị Phoenix
Thành phố ở quận Maricopa, Arizona
Khu dân cư thành lập năm 1912
Thành phố công ty ở Arizona
Arizona 1912
Khu dân cư ở Hoang mạc Sonora
Greensboro, North Carolina

Greensboro là một thành phố ở tiểu bang Bắc Carolina, Hoa Kỳ. Đây là thành phố lớn thứ 2 ở Bắc Carolina và là thành phố lớn nhất ở quận Guilford và vùng đô thị Piedmont Triad. Tính đến năm 2009, dân số thành phố ước tính vào khoảng 257.997.

Ghi chú

Liên kết 
 Greensboro101 
 Official website of Greensboro, NC 
 Greensboro Area Convention & Visitors Bureau 

Thành phố của North Carolina
1661

Năm 1661 (Số La Mã:MDCLXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Tháng 2 
 Tại Hạ Môn, Trịnh Thành Công và các tướng lĩnh bí mật thương nghị quyết định đông chinh Đài Loan.
 Hoàng tử Ái Tân Giác La Huyền Diệp lên ngôi hoàng đế tại Bắc Kinh, niên hiệu Khang Hy.

Tháng 4 
 Ngày 30: Trịnh Thành Công soái lĩnh tướng sĩ 25000 người xuất binh từ vịnh Liêu Hà (đảo Kim Môn) đông chinh Đài Loan.

Tháng 5 
 Ngày 2: Trịnh Thành Công vượt qua Lộc Nhỉ Môn đổ bộ lên đảo Đài Loan bắt đầu cuộc chiến tranh giải phóng Đài Loan.

Tháng 8 
 Triều đình nhà Thanh thi hành "Thiên giới lệnh" tại các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến, Chiết Giang, Giang Tô.

Tháng 10 
 Chúa Trịnh Tạc cùng Lê Thần Tông dẫn đại quân vào nam đánh Chúa Nguyễn Phúc Tần.

Sinh

Mất 
Ngày 5 tháng 2, Thuận Trị đế băng hà.

Ngày 24 tháng 11, Trịnh Chi Long và gia quyến bị nhà Thanh xử tử tại Bắc Kinh

Tham khảo

Năm 1661
Scottsdale, Arizona

Scottsdale là thành phố nằm ở phần phía đông quận Maricopa, Arizona, Hoa Kỳ, giáp với Phoenix. Tính đến năm 2010, dân số thành phố là 245.500 người.

Ghi chú

Liên kết 

 Official website 
 Scottsdale Area Chamber of Commerce
 Scottsdale Convention and Visitors Bureau 
 Scottsdale Sister Cities Association 

Thành phố của Arizona

Lãnh thổ Arizona 1894
Thành phố ở quận Maricopa, Arizona
Khu dân cư thành lập năm 1894
1604

Năm 1604 (số La Mã: MDCIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

 Siêu tân tinh SN 1604 là hiện tượng siêu tân tinh gần đây nhất trong Ngân hà có thể quan sát bằng mắt thường.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1604
1603

Năm 1603 (số La Mã: MDCIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư của lịch Gregory (hay một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất
 23 tháng 2 - François Viète, nhà toán học người Pháp (s. 1540)

Tham khảo

Năm 1603
Chi Rau rút

Chi Rau rút (hay rau nhút) có danh pháp khoa học là Neptunia. Đây là một chi thực vật có hoa thuộc nhánh không phân hạng ở cấp tông là Mimosoideae trong phân họ Vang (Caesalpinioideae) của họ Đậu (Fabaceae).

Được João de Loureiro mô tả khoa học lần đầu tiên năm 1790 trong sách Flora Cochinchinensis.

Chi này chứa khoảng 12 loài. Ở Việt Nam có 01 loài có thể có nguồn gốc du nhập là Neptunia oleracea (rau rút).

Các loài
Neptunia amplexicaulis Domin
Neptunia dimorphantha Domin
Neptunia gracilis Benth.
Neptunia javanica Miq.
Neptunia lutea (Leavenw.) Benth.
Neptunia major (Benth.) Windler
Neptunia monosperma F.Muell. ex Benth.
Neptunia natans W. Theob.
Neptunia oleracea Lour. - rau rút
Neptunia plena (L.) Benth.
Neptunia pubescens Benth.
 Neptunia pubescens var. microcarpa (Rose) Windler
Neptunia triquetra (Vahl) Benth.

Tham khảo

Thực vật liên nhiệt đới
Sony Ericsson S500

Sony Ericsson S500i là chiếc điện thoại được sản xuất bởi Sony Ericsson. Chiếc điện thoại này được ra mắt vào tháng 5 năm 2007.

Đây là 1 chiếc điện thoại có thiết kế trượt, mỏng với độ dài 99 x 47 x 14 mm và nặng 94 grams cùng với pin Li-Ion. Chiếc điện thoại này sở hữu bộ nhớ trong 12 Mb còn có thể mở rộng với thẻ nhớ ngoài. Nó còn sở hữu camera 2.0 megapixel với zoom số 4X, ngoài ra còn cung cấp chức năng quay video và xem hình. Trình nghe nhạc có thể đọc các định dạng  AAC, AAC+, eAAC+ và MP3. Chiếc điện thoại còn hỗ trợ EDGE, GPRS và Bluetooth.

UI và những thay đổi trong phông nền phụ thuộc vào thời gian trong ngày, ngày trong tuần hoặc mùa trong năm.  Tạp chí Phụ nữ lớn nhất tại Thụy Sĩ, annabelle, và Thụy Sĩ Cam đã phát hành S500 như một chiếc điện thoại thời trang, đặc biệt nhắm tới người tiêu dùng nữ. Kèm theo S500 còn có các phụ kiện thời trang khác như móc chiều khóa,....

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Chi tiết về S500 tại GSMArena
Hướng dẫn chuyển một chiếc S500i thành W580i 

S500i
Điện thoại di động được giới thiệu năm 2007
1593

Năm 1593 (số La Mã: MDXCIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu  trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Tháng 3 
 Mạc Kính Cung lên ngôi, lấy niên hiệu là Càn Thống thứ nhất.

Sinh

Mất

 Mạc Đôn Nhượng, quan phụ chính thời nhà Mạc

Tham khảo

Năm 1593
Lemuria (lục địa)

Lemuria là tên của một vùng đất theo giả thuyết và có vị trí khác nhau ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Khái niệm này có nguồn gốc trong thế kỷ 19 với các nỗ lực giải thích sự không liên tục trong địa sinh học. Tuy nhiên, khái niệm về Lemuria đã bị xem là lạc hậu bởi sự hiểu biết hiện đại của con người về kiến tạo mảng. Mặc dù quả thực có châu lục chìm đắm, ví dụ như Zealandia tại Thái Bình Dương hay cao nguyên Kerguelen ở Ấn Độ Dương; song không có cấu tạo địa lý nào được biết đến dưới Ấn Độ Dương hay Thái Bình Dương tương ứng với giả thuyết Lemuria.

Lemuria mặc dù không còn được coi là một giả thuyết khoa học hợp lệ, nó đã được một số người viết về chủ đề huyền bí chấp nhận. Có nhiều giả thuyết về Lemuria khác nhau, nhưng tất cả đều có một điểm chung ở niềm tin phổ biến rằng đã từng có một lục địa tồn tại trong thời cổ đại và chìm dưới đại dương do một thay đổi địa chất. Tuy nhiên, không có bằng chứng khoa học để chứng minh cho những công bố này.

Tham khảo

Đọc thêm

 Frederick Spencer Oliver, A Dweller on Two Planets, 1905

Liên kết ngoài
 The Stanzas of Dzyan, by H.P. Blavatsky 
 Manufactured folklore: Shasta Lemuria. 

Địa danh thần thoại
Giới thiệu năm 1864
Lemuria
Liên họ Vượn cáo
Giả khảo cổ học
1331

Năm 1331 (MCCCXXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Julius.

Các sự kiện của năm 1331 
Đầu năm 1331, bắt đầu chiến tranh Genko ở Nhật Bản
Tháng 9, Stefan IV Dušan tự tuyên bố là vua của Serbia. Kế nhiệm là Stefan V Uroš 
Cuối tháng 9, Hiệp sĩ Teuton và quân Ba Lan giao chiến ở Plowce và bất phân thắng bại
Cuối năm, bùng phát dịch hạch đầu tiên được ghi nhận xảy ra ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.

Sinh 

 Salvestro de' Medici , quan trấn thủ Florence
 James Butler, Bá tước thứ 2 của Ormonde 
 Jeanne-Marie de Maille , vị thánh Công giáo La Mã người Pháp
 Gaston III, Bá tước xứ Foix

Mất 

 Abulfeda , nhà sử học và địa lý người Kurd gốc Syria
 Vua Stefan Uroš III Dečanski của Serbia
 Philip I, Hoàng tử xứ Taranto, vua Đế quốc Latinh
 Bernard Gui , quan tòa Tòa án Dị giáo người Pháp

Tham khảo

Năm 1331
1330

Năm 1330 (số La Mã: MCCCXXX) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Julius.

Sự kiện 
 Tháng 5, Odoric xứ Pordenone kể lại hành trình du hành và truyền giáo sang các nước châu Á, cho Tu sĩ William xứ Solagna ở Padua, người đã ghi lại nó dưới dạng Relatio
 Tháng 7, Người Bulgaria dưới sự chỉ huy của hoàng Michael III là bị đánh bại bởi người Serbia trong trận Velbuzhd, Bulgaria không mất bất kỳ vùng lãnh thổ về tay Serbia nhưng không thể ngăn chặn việc Serbia bành trướng về phía khu vực có dân Bungari áp đảo Macedonia.
 19 tháng 10, vua Edward III của Anh bắt đầu trị vì, hành quyết viên nhiếp chính Roger Mortimer.
 9 tháng 11, Trận Posada: Người Wallachia dưới sự chỉ huy của Basarab I, đánh bại Hungary, mặc dù quân ít hơn rất nhiều.
 Tháng 12, một trận bão lớn quét qua quần đảo Anh, kết quả là tạo ra những vùng cồn cát rộng lớn trên đảo Anglesey

Sinh 

 15 tháng 6 - Edward, Hoàng tử đen, con trai của Edward III của Anh (mất 1376)
 4 tháng 7 - Ashikaga Yoshiakira, shogun Nhật Bản (mất 1367)
 25 tháng 10 - Louis II của Flanders (mất 1384)
 Franz Ackerman, người Flemish (mất 1387)
 Altichiero, họa sĩ Ấn Độ (mất 1390)
 John Gower, nhà thơ người Anh (mất 1410)
 Peter Parler, kiến trúc sư người Đức (mất 1399)
 Nicolas Flamel, nhà giả kim (mất 1417)

Mất 
 Danh tướng, hoàng tử Trần Nhật Duật nhà Trần nước Đại Việt, người có công tham gia đánh đuổi quân Mông Nguyên cuối thế kỷ 13.
 Công tước Frederick I của Áo 
 Sa hoàng Michael Shishman của Bulgaria 
 Immanuel người La Mã , học giả và nhà thơ người Ý
 Maximus Planudes , nhà ngữ pháp và thần học người Byzantine.
 Uthman ibn Abi al-Ula , hoàng tử Marinid và shaykh al-ghuzat của Tiểu vương quốc Granada

Tham khảo

Năm 1330
1329

Năm 1329 (số La Mã: MCCCXXIX) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 2, Amda Seyon I , Hoàng đế Ethiopia , bắt đầu các chiến dịch của mình ở các tỉnh Hồi giáo phía nam
 Tháng 4, Giáo hoàng đối lập Nicholas V bị Giáo hoàng John XXII rút phép thông công .
 Đầu tháng 6, David II lên ngôi vua Scotland ở tuổi 5. Kế vị tiếp theo là Robert II
 Giữa tháng 6, quân đội Thổ Ottoman đánh bại Đế chế Byzantine ở trận Maltepe (Pelekanon)
 Khoảng cuối năm, Aymon lên làm Bá tước xứ Savoy (Italia) sau khi Edward mất. Kế vị ông là Amadeus VI
 Cuối năm, Stefan Uroš IV Dušan của Serbia đánh bại Stephen II, Ban của Bosnia .

Sinh

 26 tháng 9 - Anna của Bayern, nữ hoàng của Bohemia (mất 1353)
 22 tháng 11 - Elisabeth của Meissen, Burgravine của Nuremberg (mất 1375)
 29 tháng 11 - John I, Công tước xứ Bavaria (mất 1340)
 Ngày chưa biết:
 Fairuzabadi, nhà nghiên cứu từ ngư học (mất 1414)
 Prince Lazar của Serbia (mất 1389)
 Philip II của Taranto (mất 1374)
 Hosokawa Yoriyuki, samurai của Nhật Bản (mất 1392)

Mất

 Thánh Roseline , nữ tu dòng Carthusian
 Frederick IV, Công tước xứ Lorraine
 Nguyên Minh Tông
 Robert I the Bruce , Vua của Scotland
 Albertino Mussato , chính khách và nhà văn người Ý
 Oshin của Korikos , nhiếp chính của Armenia (bị ám sát)
 Edward, Bá tước xứ Savoy
 Maol Íosa IV, Bá tước Strathearn

Tham khảo

Năm 1329
1328

Năm 1328 (số La Mã: MCCCXXVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 1, Ludwig IV xứ Bavaria được tấn phong làm Hoàng đế tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Rome. Người kế nhiệm tiếp theo là Karl IV
 Tháng 3, vua Anh buộc phải ký kết Hiệp ước Edinburgh với Robert I de Bruce, công nhận nền độc lập của Scotland
 Giữa tháng 4, Hoàng đế Ludwig IV yêu cầu giám mục Venice lập Giáo hoàng đối lập Nicholas V ở Avignon
 Cuối tháng 5, Philippe VI đăng quang, lập ra triều Valois sau khi Charles IV mất không có người nối dõi. Kế nhiệm là Jean II
 Cuối năm, Augustiner-Bräu lần đầu tiên được ghi nhận là nhà máy bia của một tu viện dòng Augustinô ở Munich

Sinh

 7 tháng 5 - Louis IV La Mã, Công tước xứ Bavaria và cử tri của Brandenburg (mất 1365)
 25 tháng 6 - William Montacute, bá tước thứ hai của Salisbury, lãnh đạo quân sự Anh (mất 1397)
 29 tháng 9 - Joan of Kent, vợ của Edward, Hoàng tử đen (mất 1385)
 9 tháng 10 - King [[Peter I của] Síp] (mất 1369)
 Giáo hoàng Benedict XIII (mất 1423)
 Thiên hoàng Go-Murakami của Nhật Bản (mất 1368)
 Roger Mortimer, công tước thứ hai của March (mất 1360)

Mất

 Charles IV của Pháp 
 Nicolaas Zannekin , thủ lĩnh nông dân người Flemish (trong trận chiến Cassel)
 Nguyên Thái Định Đế
 Meister Eckhart , nhà thần học người Đức 
 Hoàng tử Hisaaki, shogun Nhật Bản

Tham khảo

Năm 1328
1327

Năm 1327 (số La Mã: MCCCXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 1, sau khi buộc Edward II thoái vị, hoàng hậu Isabelle tuyên bố Edward III là vua nước Anh. Kế nhiệm ông là Richard II
 Tháng 2, vua Karoly I của Hungaria liên minh với Bohemia mở cuộc tấn công vào quân đội Habsburg Áo đang chiếm đóng Pressburg (nay là Bratislava, thủ đô của Slovakia)
 Tháng 4 (thứ Sáu Tuần thánh), Francesco Petrarca , học giả và nhà thơ người Ý, nhìn thấy một người phụ nữ mà ông đặt tên là Laura (có thể là Laura de Noves ) trong nhà thờ Sainte-Claire d' Avignon , điều này đã khơi dậy trong ông một niềm đam mê mãnh liệt. Ông viết một loạt các bài thơ sonnet và các bài thơ khác bằng tiếng Ý dành tặng cho bà, được tập hợp lại thành Il Canzoniere , một tác phẩm có ảnh hưởng lớn đến văn hóa thời Phục Hưng 
 Tháng 10, Giáo hoàng John XXII lên án luận thuyết Defensor pacis ( Người bảo vệ hòa bình ) năm 1324 của Marsilius xứ Padua 
 Cuối năm, kênh đào Đại Vận Hà được hoàn thành

Sinh

 Tháng sáu - Malatesta Ungaro, condottiero (mất 1372)
 21 tháng 10 - Chu Nguyên Chương, vua khai quốc của nhà Minh (Trung Quốc)
 30 tháng 10 - Andrew , Công tước xứ Calabria (mất 1345)
 Ngày chưa biết:
 Charles de la Cerda, Pháp-Tây Ban Nha lính (mất 1354)
 Demetrius tôi Starszy, Hoàng tử Trubczewsk (mất 1399)
 Birger Gregersson, Tổng Giám mục Uppsala (mất 1383)
 Baldus de Ubaldis, luật gia người Ý (mất 1400)

Mất

 Nikephoros Choumnos , học giả và chính khách Byzantine 
 Adolf, Bá tước Palatine xứ Rhine
 Albert xứ Schwarzburg, Đại giáo chủ của Hiệp sĩ Cứu tế
 Foulques de Villaret , Đại thủ lĩnh người Pháp của Hiệp sĩ Cứu tế
 Edward II Caernarfon , cựu Vua nước Anh
 Constantine I của Imereti
 David của Hrodna , lãnh đạo quân sự người Litva
 Vital du Four , nhà thần học người Pháp
 Walter Reynolds , Tổng Giám mục Canterbury
 Bartholomew xứ Lucca , nhà sử học người Ý

Tham khảo

Năm 1327
1326

Năm 1326 (MCCCXXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 1, vua Anh ra sắc lệnh thành lập trường Oriel College (hay King's College) trực thuộc Đại học Oxford 
 Tháng 2, được sự chấp thuận của Giáo hoàng, lực lượng Ba Lan-Lithuania dưới sự chỉ huy chung của Wladyslaw I (Ba Lan) đã mở cuộc tấn công các vùng lãnh thổ của Bá quốc Brandenburg (trong Đế chế La Mã Thần thánh). Nhà vua Ba Lan cũng tuyên bố Neumark (Đông Brandenburg ) là lãnh thổ của Ba Lan. 
 Cuối tháng 2, Frederick "Đẹp trai" lên ngôi Công tước Áo sau khi anh trai Leopold "vinh quang" qua đời. Kế nhiệm lần lượt là Albert II và Henry
 Tháng 4, sultan Orhan dẫn 10.000 quân Ottoman vây Bursa (thuộc Byzantine). Ông biến Bursa thành thủ đô chính thức đầu tiên của Ottoman
 Giữa tháng 4, Charles IV (Pháp) làm trung gian ký kết hiệp ước chấm dứt chiến tranh Flemish
 Đầu tháng 5, Christoffer II của Đan Mạch phải bỏ ngôi vua chạy trốn tránh cuộc chiến tranh kế vị Công quốc Rugen giữa John III xứ Werle và Henry II xứ Mecklenburg
 Đầu tháng 6, Christoffer II của Đan Mạch bị Nghị viện phế truất, đưa công tước xứ Schleswig là Valdemar III lên ngôi vua Đan Mạch. Kế nhiệm ông là hai vua tiền nhiệm trước đó, Christoffer II và Eric Christoffersen
 Tháng 7, Wartislaw IV của Pomerania (nhiếp chính của vua Valdemar III Đan Mạch) qua đời, để Gerhard IV tiếp theo nhiếp chính đến tận năm 1329
 Giữa tháng 7, nhà du lịch người Maroc Ibn Battuta rời Cairo trong một chuyến đi qua Palestine trên đường đến Damascus
 Tháng 9, công vương Dmitry của Tvers bị xử tử theo lệnh của Özbeg Khan (khan Kim Trướng) vì đã giết chết công vương Yuri III của Moskwa. Kế vị ông là Aleksandr của Tver
 Cuối tháng 9, Isabelle (Pháp) mở các cuộc tấn công vào nước Anh, mục đích lật đổ ông chồng Edward để đưa con trai Edward lên làm người cai trị mới

Sinh

 30 tháng 3 - Ivan II của Nga, Đại công tước của Muscovy (mất 1359)
 5 tháng 3 - King Lajos I của Hungary (qua đời 1382)
 1 tháng 5 - Rinchinbal Nguyên Ninh Tông, hoàng đế thứ 10 của nhà Nguyên (mất 1332)
 8 tháng 5 - Joanna I của Auvergne, nữ hoàng Pháp (mất 1360)
 Ngày chưa biết:
Olivier de Clisson ('The Butcher), người lính người Pháp (mất 1407)
 Robert của Durazzo, quý tộc Napoli (mất 1356)
 Isaac ben Sheshet, người Tây Ban Nha (mất 1408)
 Imagawa Sadayo, nhà thơ và người lính Nhật Bản (mất 1420)Có thể xảy ra:'''
 Manuel Kantakouzenos, bạo chúa của Morea (mất 1380)
 Seii, Vua của Chuzan (mất khoảng năm 1354)

Mất

 Leopold I, Công tước Áo , quý tộc Đức
 Alessandra Giliani , nhà giải phẫu học và nhà khoa học người Ý
 Bernard II, Công tước của Jawor-Lwówek-Świdnica-Ziębice (Ba Lan)
 John Walwayn , học giả, quan chức và Thủ quỹ người Anh
 Al-Yunini , học giả tôn giáo, nhà sử học và nhà văn người Syria
 Amanieu VII, lãnh chúa của Albret (Pháp)
 Mondino de Liuzzi , bác sĩ và nhà giải phẫu học người Ý
 Ser Petracco , luật gia, tể tướng và chính trị gia người Ý

Tham khảo

Năm 1326
Tanzanit

Tanzanit là một khoáng vật silicat đảo kép, là một biến thể màu tím/lam của khoáng vật zoisit, được phát hiện ở vùng đồi Meralani (Merelani) miền Bắc Tanzania năm 1967, gần thành phố Arusha.  Tanzanit ở trạng thái tự nhiên luôn có màu nâu đỏ, khi xử lý nhiệt ở 600 °C nó đổi thành màu tím lam. Khoáng vật này là một loại đá quý hiếm.

Tham khảo 

Silicat đảo kép
Đá quý
Khoáng vật hệ thoi
Clinozoisit

Clinozoisit là một khoáng vật silicat đảo kép thuộc nhóm epidot, có công thức hóa học là Ca2Al3SiO4Si2O7O(OH). Nó được phát hiện năm 1896 ở Tyrol, Úc. Chúng có mặt trong các đá biến chất và biến chất tiếp xúc.

Tham khảo 

Silicat đảo kép
Khoáng vật calci
Khoáng vật hệ đơn nghiêng
Khoáng vật nhôm
Zoisit

Zoisit là một khoáng vật silicat đảo kép, thuộc nhóm epidot, và có công thức hóa học là Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH). Zoisit được đặt theo tên nhà khoa học Slovenia Baron Sigmund Zois von Edelstein (Žiga Zois), ông đã nhận ra đây là một khoáng vật chưa được biết đến khi người bán khoáng vật Simon Prešern mang đến cho ông. Anh ta đã phát hiện nó ở vùng núi Saualpe (Svinška planina) của Carinthia năm 1805. Zoisit đầu tiên được gọi là saualpite theo loại địa phương của nó.

Tham khảo 

Silicat đảo kép
Khoáng vật calci
Khoáng vật hệ thoi
Khoáng vật nhôm
1300

Năm 1300 (số La Mã: MCCC) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ sáu trong lịch Julius.

Sự kiện
Tháng 1, Damascus bị quân của Y Nhi chinh phạt
Tháng 2, sau khi Thượng phụ Theodosius III mất, nhà sư Ai Cập được bầu làm Thượng phụ thứ 80 của Giáo hội Chính thống giáo Copt và lấy hiệu là Yohannes VIII (John VIII)
Tháng 3, sau cuộc đảo chính của Bocconio, Cộng hòa Venice quyết định cải cách Hội đồng Bốn Mươi
Trong năm 1300, chiến tranh Pháp - Flemish đến giai đoạn quyết liệt nhất
Tháng 5, phiên họp Nghị viện Scotland đã bầu Ingram de Umfraville, Nam tước John Comyn III xứ Badenoch và Giám mục William de Lamberton cùng lãnh đạo Hội đồng bảo vệ Scotland
15 tháng 6 - Thành phố Bilbao được thành lập.
Tháng 7, quân Anh bắt đầu xâm lược Scotland
Cuối tháng 7, Wenceslaus II (vua Bohemia, Tiểu Ba Lan) lên ngôi vua Ba Lan

Sinh

Trần Minh Tông, vị vua thứ năm của nhà Trần.
Chūgan Engetsu , nhà thơ Nhật Bản
Nguyên Minh Tông, vua nhà Nguyên (Trung Quốc)
Guillaume de Harsigny , bác sĩ người Pháp và bác sĩ triều đình
Guillaume de Machaut , linh mục, nhà thơ và nhà soạn nhạc người Pháp
Immanuel Bonfils , nhà toán học và thiên văn học người Pháp
Jakov xứ Serres , học giả, giáo sĩ và dịch giả người Serbia

Mất
Trần Hưng Đạo, danh tướng thời nhà Trần và cũng là danh tướng trong lịch sử Việt Nam.
Tĩnh Quốc vương Trần Quốc Khang (sinh năm 1237) là hoàng tử nhà Trần trong lịch sử Việt Nam.
Kangan Giin, học giả Phật giáo và Thiền sư người Nhật
Guido Cavalcanti , nhà thơ người Ý và là bạn của Dante Alighieri
Güneri của Karaman , quý tộc Thổ Nhĩ Kỳ 
Albert III, Margrave của Brandenburg-Salzwedel
Albertus de Chiavari , linh mục người Ý, Tổng tư lệnh và triết gia

Tham khảo

Năm 1300
Âm nhạc của planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~

planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~ là tiểu thuyết ảo do Key phát triển và do Visual Art's và KineticNovel phát hành năm 2004. Câu chuyển kể về một người đàn ông trung niên bắt gặp một robot bị trục trặc trong một thành phố chết. Soundtrack chủ yếu do Magome Togoshi biên soạn và sắp xếp.

Album

Planetarian Original Soundtrack 
Planetarian Original Soundtrack

Drama CD

A Snow Globe 
Planetarian Drama CD "A Snow Globe"

Jerusalem 
Planetarian Drama CD "Jerusalem"

Hoshi no Hito 
Planetarian Drama CD "Hoshi no Hito"

Tham khảo

A
Key Sounds Label
Anime soundtracks
Danh sách đĩa nhạc của nghệ sĩ Nhật Bản
Sursassit

Sursassit là một khoáng vật silicat đảo kép, có công thức hóa học là Mn2+2Al3(SiO4)(Si2O7)(OH)3. Nó được phát hiện năm 1926 ở Sursass (Oberhalbstein), Thụy Sĩ, và thường có mặt trong các tích tụ mangan bị biến chất.

Tham khảo 

Silicat đảo kép
Khoáng vật hệ đơn nghiêng
Lawsonit

Lawsonit là một khoáng vật silicat đảo kép, có công thức hóa học là CaAl2Si2O7(OH)2•H2O. Lawsonit là một loại khoáng vật biến chất của các tướng đá phiến lam. Nó cũng là khoáng vật thứ sinh trong các đá gabro và diorit bị biến đổi. Khóng vật cộng sinh gồm epidot, titanit, glaucophan, granat và thạch anh. Nó không phải là thành phần phổ biến của eclogit.

Khoáng vật này được phát hiện năm 1895 ở Tiburon peninsula, quận Marin, California. Tên của nó được đặt theo tên nhà địa chất học Andrew Lawson (1861-1952).

Tham khảo 

Silicat đảo kép
Khoáng vật calci
Khoáng vật nhôm
Khoáng vật hệ thoi
Nabalamprophyllit

Nabalamprophyllit là một khoáng vật silicat đảo kép, có công thức hóa học là Ba(Na,Ba){Na3Ti[Ti2O2Si4O14](OH,F)2}. Tên gọi có nguồn gốc từ hợp phần các nguyên tố của nó (Naba, natri -Na và bari -Ba), và có quan hệ với nhóm khoáng vật lamprophyllit. Lamprophyllit là khoáng vật silicat chứa ít Ti thường được tìm thấy trong các đá mácma xâm nhập ..

Tham khảo 

N.V. Chukanov, M.M. Moiseev, I.V. Pekov, K.A. Lazebnik, R.K. Rastsvetaeva, N.V. Zayakina, G. Ferraris, G. Ivaldi (2004) Nabalamprophyllite Ba(Na,Ba){Na3Ti[Ti2O2Si4O14](OH,F)2}, a new layer titanosilicate of the lamprophyllite group from the Inagli and Kovdor alkaline-ultrabasic massifs, Russia. Zapiski Vseross. Mineral. Obshch., 133(1), 59–72 (in Russian, English abstract).

Silicat đảo kép
Khoáng vật natri
Khoáng vật titan
Khoáng vật bari
Khoáng vật hệ đơn nghiêng
Piemontit

Piemontit là một khoáng vật silicat đảo kép, thuộc nhóm epidot. có công thức hóa học là Ca2(Al,Mn3+,Fe3+)3(SiO4)(Si2O7)O(OH). Nó có mặt trong các đá biến chất của tướng đá phiến lục đến tướng amphibolit và trong các mạch nhiệt dịch nhiệt độ thấp trong các đá núi lửa bị thay thế. Nó cũng có mặt trong các tích tụ quặng mangan bị biến chất trao đổi. Các khoáng vật đi cùng: epidot, tremolit, glaucophan, orthoclase, thạch anh và canxit.

Tham khảo 

Silicat đảo kép
Khoáng vật calci
Khoáng vật mangan
Khoáng vật hệ đơn nghiêng
Khoáng vật nhôm
Yên Dương, Ý Yên

Yên Dương là một xã thuộc huyện Ý Yên tỉnh Nam Định, Việt Nam. Xã có tới 25% lao động làm nghề mộc, 60% nông nghiệp, 15% nghề nghiệp khác.

Địa lý - Hành chính
Xã nằm về phía Đông nam thị trấn trung tâm huyện. Xã gồm 5 thôn: Khả Lang, Dương, Trung, Cẩm và Vũ Xuyên.

Giao thông
Trục Quốc lộ 38B nối từ Hải Dương tới Ninh Bình đi qua địa bàn xã. Khoảng cách từ Yên Dương đến thành phố Nam Định cũng ngang bằng khoảng cách đến Thành phố Ninh Bình.

Danh hiệu
 Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Di tích - Danh thắng
 Đình thôn Vũ Xuyên
 Đình thôn Dương
 Đền thờ Đông Hải Đại vương Nguyễn Phục (thôn Trung)
 Chùa Đống Trúc (chùa Cẩm)

Chú thích

Tham khảo

Địa phương có tập thể được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
1324

Năm 1324 (Số La Mã: MCCCIV) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 1, hai đặc phái viên người Anh là Ralph Basset, Raymond-Bernard de Montpezat từ chối trình diện Charles IV để trả lời về vụ đốt phá Saint-Sardos ngày 16 tháng 10 năm 1323. Vua Charles ra lệnh tịch thu tài sản của họ cho vương quyền.
 Đầu tháng 2, Villa di Chiesa (tiền đồn của cộng hòa Pisa) bị quân đội Aragon chiếm đóng sau 8 tháng vây hãm. Đây là hành động đầu tiên trong cuộc chinh phục Sardinia của Aragon , nhằm thành lập Vương quốc Sardinia
 Cuối tháng 3, Hugh IV trở thành Vua mới của Síp sau khi cha ông là Henry II qua đời. Hugh cũng thừa kế danh hiệu danh nghĩa " Vua của Jerusalem " của Henry
 Tháng 5, Hội đồng thi thơ Consistori del Gay Saber của Pháp tổ chức cuộc thi thường niên đầu tiên để tìm ra nhà thơ xuất sắc nhất Vương quốc Pháp. Arnaut Vidal de Castelnou d'Ari giành giải nhất, giải thưởng violeta d'aur .
 Tháng 6, lấy cớ vua Anh không thần phục, Charles IV ban hành lệnh tuyên bố Công quốc Aquitaine thuộc lãnh thổ của Pháp
 Tháng 7, bất chấp việc bị Giáo hoàng rút phép thông công, Ludwig IV đã đưa Frederick làm đồng cai trị
 Cuối tháng 7, Mansa Musa (vua Mali) kết thúc chuyến hành hương tại Ai Cập, cùng một đoàn tùy tùng lớn gồm những người hành hương Hồi giáo và một lượng vàng khổng lồ
 Tháng 8, "Bốn vị lãnh chúa", gồm John của Bohemia ("Người mù"), chú của ông là Baldwin, Tổng giám mục Trier , Bá tước Edward I xứ Bar và Frederick IV, Công tước Lorraine ("Người chiến đấu") gặp nhau tại Remich (nay thuộc Luxembourg ) và lên kế hoạch phối hợp bao vây thành phố Metz (nay thuộc Pháp).
 Tháng 9, Jaime III "người bất hạnh" lên ngôi vua Majorca sau khi ông chú Sancho "Hòa bình" qua đời. Kế nhiệm là Peter IV "nghi lễ"
 Tháng 10, kế hoạch của Hoàng đế Go-Daigo nhằm lật đổ chế độ Mạc phủ Kamakura bị thất bại. Tất cả những người liên quan (trừ Thiên hoàng) bị bắt giữ

Sinh

 David II, vua Scotland
 Siraj al-Din al-Bulqini , học giả người Ai Cập 
 Louis xứ Durazzo, Bá tước xứ Gravina và Morrone
 Vettor Pisani , quý tộc và đô đốc người Venice
 Guillaume I Giàu Có, Hầu tước xứ Namur (Pháp)

Mất

 Marco Polo , thương gia và nhà thám hiểm người Ý
 Fulk, bá tước xứ Strange (Anh)
 Karl von Trier, Thống lĩnh của Hiệp sĩ Teuton
 Dino Compagni, nhà sử học và chính trị gia người Ý
 Thiên hoàng Go-Uda
 Henry VII, Bá tước Schwarzburg-Blankenburg (Đức)
 John III, Lãnh chúa xứ Arkel (Hà Lan)
 Nijō Tamefuji , quan lại triều đình, nhà thơ và nhà văn Nhật Bản
 Ou Shizi , học giả và nhà văn Nho giáo Trung Quốc
 Sancho I Hòa Bình , Vua của Majorca

Tham khảo

Năm 1324
1323

Năm 1323 (Số La Mã: MCCCIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ ? [1] trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 1, do việc tự ý ký kết với Scotland, bá tước Carlisle (người vừa đánh bại Nam tước xứ Lancaster) bị vua Anh tử hình vì tội phản quốc
 Tháng 5, sau khi Vilnius được thành lập, viên công tước Gediminas của Litva viết thư đến các thành thị của Đức yêu cầu đưa di dân Đức sang Litva định cư
 Tháng 6, vua Alfonso IV chỉ huy quân Aragon đến vây hãm thành Villa di Chiesa do cộng hòa Pisa chiếm giữ
 Tháng 8, Thụy Điển ký hiệp ước hòa bình với Cộng hòa Novgorod , lần đầu tiên điều chỉnh biên giới (ngày nay được gọi là Phần Lan)
 Tháng 9, vua Nguyên Anh Tông bị các quý tộc đảo chính lật đổ và sát hại khi mới 21 tuổi. Thân vương Dã Tôn Thiết Mộc Nhi lên ngôi, hiệu Nguyên Thái Định Đế
 Cuối tháng 9, Saw Zein trở thành vị vua mới của vương quốc Hanthawaddy (hay Martaban) sau khi anh trai ông, Saw O , qua đời 
 Tháng 11, nhân dân Flanders dưới sự lãnh đạo của thị trưởng Bruges khởi nghĩa chống lại chính sách thân Pháp của Louis I

Sinh

Mất

 Hōjō Nobutoki , quý tộc và nhiếp chính Nhật Bản
 Nguyên Anh Tông
 Amadeus V , quý tộc và nhiếp chính xứ Savoie
 Berengar Fredol the Elder , hồng y và nhà văn người Pháp 
 Bernhard II, Hoàng tử xứ Anhalt-Bernburg (Đức)
 Gerhard IV, Bá tước xứ Holstein-Plön (Đức)
 Tống Cung Tông
 Nicholas Orsini , quý tộc người Ý, bá tước palatine
 Niklot I, Bá tước xứ Schwerin (Đức)
 Hervaeus Natalis , học giả và nhà thần học người Pháp 
 Ibn Adjurrum , học giả và nhà ngữ pháp người Maroc 
 Ibn al-Fuwati , thủ thư, nhà sử học và nhà văn người Ba Tư 
 Nisshō , đệ tử và giáo viên Phật giáo người Nhật Bản
 Zhongfeng Mingben , bậc thầy Phật giáo Trung Quốc

Tham khảo

Năm 1323
1314

Năm 1314 (Số La Mã: MCCCXIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 1, Muhammad III (sultan của Tiểu vương quốc Granada) bị sát hại theo lệnh của anh trai là sultan Nasr. Thế nhưng, Nasr vừa lên ngôi được 18 ngày thì bị cháu trai là Ismail I phế truất
 Tháng 3, Jacques de Molay, lãnh đạo cuối cùng của Hiệp sĩ Dòng Đền bị thiêu sống theo lệnh của Philippe IV. Người ta nói rằng Jacques đã dự đoán chính xác cái chết của cả Philip IV và Giáo hoàng Clement V trong vòng một năm.
 Tháng 4, Giáo hoàng Clement V qua đời, Mật nghị hồng y triệu tập cuộc họp kéo dài trong hai năm (1314 - 1316), bầu được Gioan XXII kế vị
 Khoảng giữa năm, Amda Seyon I (Hoàng đế Ethiopia) mở các cuộc chiến tranh mở rộng phía đông lãnh thổ
 Tháng 6, lực lượng Scotland đánh bại hoàn toàn quân Anh ở trận Bannockburn 
 Tháng 8, vua Haakon V của Na Uy dời kinh đô từ Bergen đến Oslo – nơi ông xây dựng Pháo đài Akershus , từ đó Na Uy được cai trị trong 500 năm tiếp theo
 Cuối tháng 10, cuộc bầu cử hoàng đế La Mã Thần thánh diễn ra tại Sachsenhausen ( Frankfurt am Main). Kết quả, Frederick the Fair và Ludwig IV cùng trúng cử, dẫn đến nội chiến trong Đế chế
 Cuối tháng 11, Philippe IV băng hà trong một chuyến đi săn. Con trai là Louis X "Kẻ hay gây gổ" lên ngôi
 Khoảng cuối năm, Stephen II trở thành người cai trị ( ban ) của Bosnia sau cái chết của cha mình là Stephen I Kotromanić

Sinh

 Ramathibodi I, vua đầu tiên của vương triều Ayutthaya (Thái Lan)
 Lý Sơn Xương, tể tướng và chính trị gia Trung Quốc
 Akmal al-Din al-Babarti , học giả và nhà thần học người Syria
 Toqto'a, quan chức nhà Nguyên, sử gia và nhà văn Trung Quốc
 Valdemar III , Vua Đan Mạch

Mất

 Clement V
 Philippe IV
 Muhammad III , người cai trị Nasrid (Tiểu vương quốc Granada)
 Jacques de Molay, quý tộc và Đại Thống lĩnh người Pháp
 Yolanda I, Nữ bá tước La Marche (Pháp)
 Zhu Shije (hay "Hanqing"), nhà toán học và nhà văn Trung Quốc
 Wedem Arad , Hoàng đế Ethiopia
 Nikō, nhà sư Phật giáo Nhật Bản
 Rainier I, thân vương Monaco
 John Balliol ("Toom Tabard"), vua Scotland 
 Ahmed al-Ghubrini , học giả, nhà viết tiểu sử và nhà biên niên sử người Algeria
 Quách Thọ Tĩnh , nhà thiên văn học, toán học và chính trị gia người Trung Quốc
 Stephen I Kotromanić, người cai trị Bosnia

Tham khảo

Năm 1314
1315

Năm 1315 (Số La Mã: MCCCXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 3, Tiểu vương Abu al-Ghayth bị anh trai đánh bại ở gần thành Mecca rồi truất ngôi. Kế vị là Humaydah ibn Abi Numayy 
 Tháng 4, tiền đồn Cơ đốc giáo là Malatya ở Byzantium bị quân Ai Cập tấn công
 Tháng 5, vua Anh đổ quân vào Ireland để chống lại cuộc xâm nhập của quân Scotland vào nơi này (tức Ireland)
 Giữa năm, nạn đói và dịch bệnh lớn quét qua châu Âu (chủ yếu là Bắc Âu), khiến 25% tổng số dân châu Âu lúc đó bị chết trong vòng 2 năm tiếp theo
 Trong năm, chiến tranh giành độc lập của Scotland lần thứ nhất bước vào giai đoạn quyết liệt, với các trận đánh giữa hai bên chưa phân thắng bại
 Đầu tháng 7, chế độ nông nô bị bãi bỏ ở Pháp
 Khoảng tháng 7, Cairo , thủ đô của Vương quốc Hồi giáo Mamluk, trở thành thành phố lớn nhất thế giới, vượt qua Hàng Châu ở Mông Cổ ( thời điểm ước tính).
 Cuối tháng 7, Louis X ban hành sắc lệnh trục xuất vĩnh viễn người Do Thái ra khỏi đất Pháp, đồng thời tiến hành cấm vận Flanders
 Tháng 8, liên minh Florence và Naples bị cộng hòa Pisa đánh bại
 Nửa cuối tháng 8, công quốc Athens bị Vương quốc Majorca đánh chiếm
 Cuối tháng 8, sau khi lên ngôi vua Pháp ít lâu, Louis X đăng quang Quốc vương Pháp và truyền ngôi vua Navarre cho Philippe Ii "Cao lớn" 
 Đầu tháng 12, Hiệp ước Brunnen được ký kết giữa các nhà lãnh đạo của các bang Uri , Schwyz và Unterwalden tại thành phố Brunnen thuộc bang Schwyz, như một hiệp ước phòng thủ chung chống lại cuộc xâm lược của công quốc Áo.
 Tháng 12, Gaston II của Foix-Béarn trở thành đại diện mới của Pháp để cai trị Đồng công quốc Andorra sau khi cha ông, Gaston I, qua đời .

Sinh 

 Muhammad IV của Tiểu vương quốc Granada
 Jaime III "bất hạnh" của Majorca
 Raoul II, Bá tước xứ Eu và Guînes (Pháp)
 Ludwig V, người cai trị bá quốc Brandenburg và công quốc Bavaria

Mất

 Hugh V, công tước Burgondes
 Agnes Blannbekin , nhà thần bí và nhà văn người Áo
 Gaston I, đồng thân vương Andorra
 Adolph VI, Bá tước xứ Holstein-Schauenburg
 Abu al-Ghayth ibn Abi Numayy , người cai trị Hasanid của Tiểu vương quốc Mecca
 Nichigen , nhà sư và đệ tử Phật giáo người Nhật Bản
 Henry xứ Treviso , ẩn sĩ , người hành hương và thánh nhân người Đức
 Ibn al-Raqqam , nhà thiên văn học và luật gia người Andalusia
 Jean Pitard , bác sĩ, phẫu thuật viên và nhà văn người Pháp (sinh năm 1228 )
 Lanfranc xứ Milan , giáo sĩ, bác sĩ phẫu thuật và nhà văn người Ý
 Lỗ Chí, quan lại, chính trị gia, nhà thơ và nhà văn Trung Quốc
 Stephen Ákos , nhà quý tộc và đầu sỏ người Hungary

Tham khảo

Năm 1315