9K114 Shturm

9K114 Shturm () là một hệ thống tên lửa chống tăng dẫn đường bằng vô tuyến theo phương thức điều khiển bán tự động bằng đường ngắm (SACLOS) của Liên Xô. Định danh GRAU của nó là 9K114. Tên định danh NATO của hệ thống là AT-6 Spiral. Bản thân quả tên lửa được gọi là 9M114 Kokon (Cái Kén).

Phát triển 
Loại tên lửa mang tên 9M114 Kokon (Cái Kén) được phát triển bởi Cục Thiết kế Chế tạo Máy Kolomna, đơn vị cũng chịu trách nhiệm cho các loại tên lửa 3M6 Shmel và 9M14 Malyutka. Việc thiết kế tên lửa bắt đầu vào năm 1967, với hy vọng sử dụng loại tên lửa này trên các trực thăng Mi-24. Tuy nhiên, những sự chậm trễ đã buộc họ phải thiết kế hệ thống Falanga nâng cấp (9M17 Skorpion) sử dụng hệ thống dẫn đường SACLOS như một giải pháp tạm thời. Việc thử nghiệm tên lửa hoàn tất vào năm 1974, và nó được chính thức đưa vào biên chế năm 1976. Loại tên lửa này không có đối thủ trực tiếp từ phương Tây; về vai trò, nó tương tự như các loại tên lửa TOW và HOT vốn được đưa vào biên chế cùng thời gian đó, mặc dù Shturm có trọng lượng, tốc độ và tầm bắn lớn hơn.

Ban đầu nó được NATO định danh là AS-8, trước khi được đổi tên thành AT-6.

Mô tả 

Tên lửa có thể được triển khai trên nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm trực thăng Mi-24V và từ năm 1979 trở đi là xe chống tăng 9P149 dựa trên khung gầm MT-LB. Ngoài ra còn có một phiên bản tên lửa dùng trên tàu thủy, với bệ phóng chứa sáu tên lửa.

Tên lửa được vận chuyển và phóng từ một ống nhựa gia cường sợi thủy tinh. Tên lửa sử dụng động cơ hành trình nhiên liệu rắn của Soyuz NPO, với một tầng đẩy nhỏ (booster) để phóng tên lửa ra khỏi ống.

Tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường SACLOS với liên kết vô tuyến lệnh. Việc sử dụng liên kết vô tuyến cho phép tên lửa bay nhanh hơn và xa hơn nhiều so với việc dẫn đường bằng dây. Liên kết vô tuyến là hệ thống VHF với năm băng tần và hai mã để giảm thiểu nguy cơ bị gây nhiễu. Hệ thống bao gồm kính ngắm nhìn thẳng ban ngày KPS-53AV độ phóng đại 8 lần tích hợp máy đo khoảng cách laser. Sau khi tên lửa được phóng, xạ thủ phải giữ chữ thập của kính ngắm vào mục tiêu cho đến khi chạm đích. Các lệnh điều khiển phù hợp sẽ được truyền đến tên lửa thông qua liên kết vô tuyến.

Tên lửa bay phía trên đường ngắm của xạ thủ tới mục tiêu. Với khoảng cách mục tiêu được xác định bởi máy đo khoảng cách laser, tên lửa sẽ hạ thấp xuống mục tiêu ngay trước khi va chạm. Điều này chủ yếu được thực hiện để vượt qua các chướng ngại vật thay vì đạt được kiểu tấn công đột nóc (top-attack), và có thể tắt tính năng này. Hệ thống này cũng có thể tấn công các trực thăng bay thấp và chậm; tuy nhiên, vì tên lửa chỉ có ngòi nổ tiếp xúc nên cần phải có một cú va chạm trực tiếp.

Lần đầu tiên tên lửa được sử dụng là trong Chiến tranh Liên Xô-Afghanistan, nơi nó được triển khai vào các giai đoạn sau của cuộc chiến. Vào thời điểm này, quân Mujahideen đã sở hữu các loại vũ khí phòng không tiên tiến hơn, buộc các phi công Mi-24 phải áp dụng chiến thuật tấn công từ xa (standoff) bằng cách sử dụng tên lửa để tăng khả năng sống sót. Các nguồn tin cho biết tỷ lệ tiêu diệt đạt 75–85% trong cuộc chiến này. Ngoài ra, một cuộc trình diễn của nhà máy Mil tại Thụy Điển vào cuối năm 1995 sử dụng trực thăng Mi-28A bắn tên lửa Shturm và Ataka cũng cho kết quả tốt: từ một trực thăng đang treo mình, một quả Shturm đã được bắn trúng mục tiêu cách đó 900 m; và từ trạng thái bay bằng ở tốc độ 200 km/h, một quả Ataka đã được bắn trúng mục tiêu cách đó 4.700 m. Cả hai quả tên lửa đều bay qua trong phạm vi 1 m so với điểm ngắm. Các quốc gia khác như Iraq và Syria đã cố gắng mua loại tên lửa này vào thập niên 1980 nhưng Liên Xô đã không xuất khẩu hệ thống này ra ngoài Khối Warszawa vì lo ngại nó có thể rơi vào tay phương Tây thông qua Iran hoặc Israel.

Vào năm 2014, một biến thể hiện đại hóa mang tên 9K132 Shturm-SM đã được quân đội Nga chấp nhận vào biên chế, trang bị kính ngắm có các kênh truyền hình và nhiệt cũng như một loại tên lửa mới với đầu đạn nổ mạnh mảnh và ngòi nổ cận đích.

Các biến thể 

 9M114 Kokon / AT-6 Spiral: Bắt đầu biên chế năm 1976.
 9M114V Shturm-V: Phiên bản không đối đất dành cho trực thăng.
 9M114 Shturm / AT-6A Spiral SACLOS
 9M114M: Trang bị đầu đạn HEAT (nổ lõm).
 9M114F: Trang bị đầu đạn nhiệt áp.
 9M114M1 Shturm / AT-6B Spiral: Sử dụng hệ thống SACLOS, đầu đạn nặng hơn  với khả năng xuyên 600–650 mm, tầm bắn xa hơn đạt .
 9M114M2 Shturm / AT-6C Spiral: Sử dụng hệ thống SACLOS, tầm bắn được tăng lên .
 9K113M Shturm-VM / AT-9 Spiral-2: Xem thêm 9M120 Ataka-V.
 543 Barrier-S: Bản nâng cấp của Ukraine nhằm thay thế tên lửa dẫn đường vô tuyến SACLOS 9M114 Kokon/Cocoon bằng các tên lửa dẫn đường chống tăng RK-2P và RK-2POF có tầm bắn  do Luch phát triển, đi kèm hệ thống dẫn đường hiện đại.

Các quốc gia sử dụng

Các quốc gia đang sử dụng 
  – Có 13 xe 9P149 tính đến năm 2023.
 
  – Có 85 xe 9P149 tính đến năm 2023.
  – Được lắp đặt trên trực thăng Mi-24.
  – Được lắp đặt trên trực thăng Mi-17sh.
  - Được lắp đặt trên trực thăng Mi-35M.
  – Được lắp đặt trên trực thăng tấn công Mi-35P.
  – Hợp đồng mua 800 tên lửa được ký kết vào tháng 6 năm 2019. Được lắp đặt trên trực thăng Mi-35.
  – Có 6 xe 9P149 tính đến năm 2023.
  – Được sử dụng bởi các đơn vị Lục quân và Thủy quân lục chiến.
 
  – Có 36 xe 9P149 tính đến năm 2023.
  (Các lực lượng ly khai chiến đấu với Quân đội Ukraine trong Chiến tranh Donbas cũng đã được ghi nhận là có sử dụng loại vũ khí này.)

Các quốc gia từng sử dụng 
  – Được lắp đặt trên trực thăng Mi-35M. Đã rút khỏi biên chế sau khi Không quân Brazil cho nghỉ hưu phi đội trực thăng tấn công Mi-35.
  – Thu được cùng với trực thăng tấn công Mi-24 từ một nhà cung cấp không xác định và được trưng bày tại cuộc tập trận quân sự Poseidon '94. Đã rút khỏi biên chế.
  – Đã rút khỏi biên chế.
  – Được sử dụng trên trực thăng Mi-24 và PZL W-3 Sokół. Đã nghỉ hưu.
  – Chuyển giao cho các quốc gia kế thừa.

Tham khảo

External links

 AT – 6 SPIRAL Anti-Tank Guided Missile

Tên lửa điều khiển chống tăng thời Chiến tranh Lạnh
Tên lửa chống tăng Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh
Tên lửa chống tăng Liên Xô