Mil Mi-17

Mil Mi-17 (tên hiệu NATO là "Hip") là một dòng trực thăng quân sự do Liên Xô thiết kế, được giới thiệu vào năm 1975, và vẫn đang được sản xuất tính đến năm 2024 tại hai nhà máy ở Nga, đặt tại Kazan và Ulan-Ude. Trong biên chế Nga, dòng trực thăng này được biết đến với tên gọi loạt Mi-8M. Loại trực thăng này chủ yếu được sử dụng như một trực thăng vận tải hạng trung hai động cơ tuabin, đồng thời có cả biến thể vũ trang trang bị hỏa lực.

Phát triển 

Mi-17 được phát triển từ khung máy bay cơ bản của Mi-8, trang bị động cơ lớn hơn TV3-117MT, cánh quạt, và bộ phận truyền động của Mi-14, cùng với những cải tiến thân cho tải nặng. Sử dụng động cơ cho các điều kiện "nóng và cao" là loại kW 1545 (2070 shp) Isotov TV3-117VM. Phiên bản xuất khẩu gần đây sang Trung Quốc và Venezuela để sử dụng ở vùng núi cao dùng động cơ VK-2500 với hệ thống kiểm soát FADEC.

Mi-17 là tên gọi khi xuất khẩu; còn ở trong nước, Nga gọi nó là Mi-8MT. Có thể dễ dàng nhận ra Mi-17 bởi vì nó có đuôi cánh quạt ở phía cửa thay vì bên mạn phải, và lá chắn bụi trước cửa hút gió động cơ. Nắp chụp động cơ ngắn hơn so với TV2 trang bị cho Mi-8, không mở rộng xa tới buồng lái.

Số mô hình thực tế thay đổi tùy theo nhà sản xuất, loại động cơ, và các tùy chọn khác. Ví dụ, mười sáu chiếc mới được sản xuất ở nhà máy Ulan-Ude được sản xuất để chuyển giao cho Không quân Séc trong năm 2005 với động cơ -VM đã được gọi là Mi-171Sh, một sự phát triển của Mi-8AMTSh. Sửa đổi bao gồm một cánh cửa mới lớn ở phía bên phải, cải tiến bởi Không Quân Séc với thiết bị APU, tấm bảo vệ Kevlar xung quanh khu vực buồng lái và động cơ. Tám chiếc có một đoạn đường nối tải vào vị trí của các cửa ra vào vỏ sò bình thường, và sẽ tải một chiếc xe lên đến kích thước của một chiếc SUV.

Vào tháng 10 năm 2007 trang web defense-aerospace.com cho biết chính phủ Ả Rập Xê Út đã ký hợp đồng mua 150 chiếc Mil Mi-35 và Mi-17 với tổng giá trị 2,2 tỉ USD.

Vào tháng 5 năm 2008, một bản cấp phép sản xuất Mi-17 đã bắt đầu có hiệu lực ở Trung Quốc với sự hợp tác giữa nhà máy trực thăng Nhà máy sản xuất trực thăng Mil Moskva và nhà máy Công ty Hữu hạn Trực thăng cơ Tứ Xuyên Lam Thiên. Nhà máy đã sản xuất 20 máy bay vào năm 2008, sử dụng công nghệ của nhà máy Ulan-Ude. Nhà máy đạt chỉ tiêu sản xuất 80 máy bay một năm. Các biến thể được sản xuất bởi nhà máy Lam Thiên bao gồm Mi-171, Mi-17V5 và Mi17V7. Đến năm 2021, có báo cáo cho biết Trung Quốc bắt đầu thay thế Mi-17 do Nga sản xuất bằng trực thăng nội địa Z-20, ngoại trừ biến thể Mi-171Sh dùng cho tấn công đường không; đơn hàng Mi-17 cuối cùng được ký vào năm 2014.

Tính đến năm 2021, trang web chính thức của Russian Helicopters, nhà sản xuất dòng này – công bố rằng Mi-8/17 là loại trực thăng được vận hành rộng rãi nhất trong lịch sử.

Lịch sử sử dụng

Các ứng dụng 

Trong nội chiến Sri Lanka, Mi-17 đã được không quân Sri Lanka sử dụng rộng rãi. 7 chiếc đã bị mất trong khi đang tấn công vào các sân bay.

Mi-17 cũng được quân đội Colombia sử dụng trong phi vụ giải cứu con tin Jaque.

Vào năm 2001, Không quân Macedonia đã sử dụng Mi-17 để trấn áp cuộc nổi dậy của người Albania.

Hải quân México dùng Mi-17 để chống tội phạm ma túy chẳng hạn như xác định vị trí các ruộng trồng cây thuốc phiện.

Quân đội Slovakia với tư cách là thành viên Kosovo Force sử dụng Mi-17 ở Kosovo.

Các đơn đặt hàng gần đây 
Vào ngày 28 tháng 10 năm 2008, Không quân Hoàng gia Thái Lan đã đặt mua 6 chiếc Mi-17 để đạt yêu cầu về số lượng máy bay trực thăng cỡ trung bình. Đây là lần đầu tiên quân đội Thái mua máy bay của Nga thay vì của Mĩ. Flight International dẫn lời phát biểu của quân đội Thái về lý do mua máy bay: "Chúng tôi đã mua 3 chiếc Mi-17 với giá ngang giá của một chiếc UH-60 Black Hawk. Mi-17 cũng có thể chở khoảng hơn 30 lính, trong khi Black Hawk chỉ có thể chở khoảng hơn 13 lính. Đó là lý do chủ yếu dẫn tới quyết định trên."

Vào ngày 15 tháng 12 năm 2008, Defense News thông báo rằng Ấn Độ sẽ mua 80 chiếc Mi-17IV và sẽ được chuyển giao cho Không Quân Ấn Độ từ năm 2010 tới năm 2014. Chúng sẽ thay thế Mi-8s. Một đơn đặt hàng mua 59 chiếc nữa đã được đưa ra vào tháng 8 năm 2010.

Vào ngày 11 tháng 6 năm 2009, có thông tin cho rằng Mĩ cũng chuyển giao khoảng 4 chiếc Mi-17 cho Quân đội Pakistan để phục vụ cho việc chống khủng bố.

Vào ngày 10 tháng 7 năm 2009, có thông tin rằng Chile sẽ đàm phán với Nga để đầu tư cho 5 chiếc Mi-17 dùng cho Không quân Chile mặc dù nhận được sức ép từ phía Mỹ.

Vào ngày 16 tháng 9 năm 2009, Hải quân Mĩ chuyển giao hai chiếc trong số 4 chiếc Mi-17 cuối cùng cho các quân đoàn không quân của Afghanistan. Vào ngày 19 tháng 6 năm 2010, có thông tin rằng chính phủ Mỹ sẽ mua và tân trang lại 31 chiếc Mi-17 từ Nga để cung cấp cho quân đội Afghan.

Phía Mỹ cho biết đang xem xét về việc bổ sung thêm trực thăng vào quân đội Mỹ cho Đội quân đặc biệt sử dụng cho việc di chuyển quân đội. Quân đội Mỹ cũng sử dụng Mi-8 và Mi-17 cho tập luyện, và đã mua thêm máy bay cho phía quân đồng minh ở Iraq, Afghan và Pakistan.

Tai nạn

Tai nạn tại Việt Nam 
 Lúc 7h45 sáng 7/7/2014, chiếc trực thăng Mi-171 rơi ở khu vực Hòa Lạc cách trung tâm Hà Nội khoảng 40 km về phía tây khi đang huấn luyện bay làm 19 quân nhân tử nạn, 3 người bị thương. Máy bay bị nạn mang số hiệu 01 thuộc Trung đoàn 916, Sư đoàn Không quân 371, Quân chủng Phòng không-Không quân (Việt Nam). Đây là một trong những vụ tai nạn máy bay quân sự nghiêm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây. Cất cánh lúc 7h30 để huấn luyện nhảy dù, đến 7h45 máy bay mất liên lạc và rơi cách sân bay Hòa Lạc khoảng 3 km. Loại trừ yếu tố "phá hoại từ bên ngoài", Trung tướng Võ Văn Tuấn, Phó tổng tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, cho biết nguyên nhân do lỗi kỹ thuật. Theo Cục Cứu hộ cứu nạn thuộc Bộ Quốc phòng, chiếc trực thăng bị cháy động cơ trước khi rơi.

Các biến thể

Các biến thể của Liên Xô/Nga 
Mi-8MT
Phiên bản nâng cấp cơ bản của Mi-8T, trang bị hai động cơ turboshaft Klimov TV3-117MT công suất 1.397 kW (1.874 hp). Có khả năng lắp giá treo ngoài dạng đôi hoặc ba Phiên bản xuất khẩu có tên Mi-17.
Mi-8MTV
Phiên bản dành cho điều kiện nóng và cao, sử dụng hai động cơ cao độ Klimov TV3-117VM. Trần bay tối đa đạt 6.000 m.
Mi-8MTV-1
Phiên bản dân sự có radar của Mi-8MTV; trong hệ thống định danh của Nga tương ứng với Mi-17-1V.
Mi-8MTV-2
Phiên bản cải tiến của MTV-1, có giáp tăng cường, hệ thống cập nhật, cánh quạt chống mô-men, và sức chở 30 binh sĩ thay vì 24.
Mi-8MTV-3
Phiên bản quân sự của MTV-2, trang bị bốn giá treo thay vì sáu, nhưng số tổ hợp vũ khí có thể gắn tăng từ 8 lên 24.

Mi-8MTV-5
Trực thăng vận tải quân sự đa dụng, sử dụng hai động cơ TV3-117VM, trang bị cửa lên xuống kiểu dốc (loading ramp) thay cho cửa đôi kiểu vỏ sò, cùng mũi “cá heo”. Bắt đầu bàn giao cho Không quân Nga (VVS) từ 2012, tiếp tục trong 2013–2014. Nga hiện sử dụng biến thể Mi-8MTV-5-1 với nhiều cải tiến bao gồm: chở hàng hóa và thiết bị nặng tối đa 4 tấn, có thể gắn tên lửa hoặc pháo, buồng lái thích nghi kính nhìn đêm, hệ thống liên lạc hiện đại hóa. Đến tháng 1 năm 2019, nhà sản xuất đã bàn giao 130/140 chiếc theo hợp đồng Bộ Quốc phòng Nga.
Mi-8MTV-5-Ga
Phiên bản dân sự của MTV-5.
Mi-8AMT
Biến thể chế tạo tại Ulan-Ude từ năm 1991, dựa trên Mi-8MTV của Kazan, trang bị động cơ TV3-117VM (tùy chọn VK-2500). Từ 2020 có phiên bản dành cho Bắc Cực.
Mi-8AMTSh
Biến thể tấn công vũ trang, có thể mang vũ khí tương đương Mi-24, gồm tên lửa chống tăng 9M120 Ataka hoặc 9M114 Shturm, cùng vũ khí không điều khiển. Các  điểm cải tiến bao gồm: cửa lớn bên phải (trừ nguyên mẫu), giáp sợi aramid (Kevlar) quanh buồng lái và động cơ, đôi khi có dốc lên xuống thay cho cửa đôi, có thể chở 37 lính dù, hoặc 12 thương binh, hoặc 4 tấn hàng hóa. Có thể thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, vận tải, y tế. Trang bị hai động cơ VK-2500 công suất cao, buồng lái màn hình đa năng, hỗ trợ GPS/GLONASS. Không quân Nga nhận 10 chiếc Mi-8AMTSh vào tháng 12 năm 2010, và lô thứ hai và tháng 6 năm 2011. Tổng cộng 40 chiếc được giao vào năm 2014. Một hợp đồng dài hạn của chính phủ nhằm cung cấp các trực thăng Mi-8AMTSh hiện đại hóa đã được ký tại Ulan-Ude vào tháng 8 năm 2013. Hợp đồng này quy định việc bàn giao các máy bay độc đáo – lô sản xuất đầu tiên với hiệu suất hoạt động được cải thiện, bao gồm việc tiết kiệm đáng kể chi phí bảo dưỡng trong suốt vòng đời khai thác của trực thăng. Những chiếc Mi-8AMTSh bàn giao cho Bộ Quốc phòng Nga được trang bị động cơ VK-2500 công suất lớn hơn cùng hệ thống truyền động nâng cấp. Những cải tiến này nâng cao khả năng kiểm soát hoạt động trinh sát – khảo sát, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng trực thăng trong môi trường núi cao và khí hậu nóng.
Mi-8AMTSh-VA
Phiên bản Bắc Cực dành cho Không quân và Hải quân Nga.

Mi-8MTKO
Phiên bản chuyển đổi tấn công ban đêm từ các trực thăng Mi-8MT và Mi-8MTV. Ở Belarus được biết đến với tên Mi-8MTKO1.
Mi-8MTD
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT..
Mi-8MTF
Biến thể chụp ảnh hàng không dựa trên Mi-8MT.
Mi-8MTG
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT với hệ thống gây nhiễu "Gardenya-1FVE" băng H/I đơn. Tên xuất khẩu Mi-17PG.
Mi-8MTI (NATO Hip-H EW5)
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT với hệ thống gây nhiễu "Ikebana" băng tần D. Còn được gọi là Mi-13, tên xuất khẩu Mi-17PI.
Mi-8MTPB (NATO Hip-H EW3)
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT với hệ thống gây nhiễu "Bizon". Tên xuất khẩu Mi-17PP.
Mi-8MTPSh
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT với hệ thống "Shakhta". Tên xuất khẩu Mi-17PSh.
Mi-8MTR1
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT. Không quân Liên bang Nga (VVS) đã nhận ba trực thăng tác chiến điện tử Mi-8MTPR-1 mới vào ngày 4 tháng 3 năm 2014. Mi-8MTPR-1 là một Mi-8MTV-5-1 tiêu chuẩn được trang bị trạm gây nhiễu chủ động 'Rychag-AV'. Các trực thăng này được thiết kế để phát hiện và gây ức chế hệ thống chỉ huy-điều khiển điện tử cũng như radar của tên lửa đất đối không và không đối không. Các Mi-8MTPR-1 bổ sung hiện đang được chế tạo, và Bộ Quốc phòng Nga dự kiến cuối cùng sẽ nhận 18 trực thăng này.
Mi-8MTR2
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT.
Mi-8MTS
Phiên bản SIGINT (thu thập tình báo tín hiệu) của Mi-8MT.
Mi-8MTSh1
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT.

Mi-8MTSh2 (NATO Hip-H EW4)
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT.
Mi-8MTSh3 (NATO Hip-H EW6)
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT.
Mi-8MTT
Phiên bản thu thập tình báo tín hiệu của Mi-8MT.
Mi-8MTYa
Phiên bản tác chiến điện tử của Mi-8MT với hệ thống "Yakhont".
Mi-8MS
Phiên bản VIP. Các phân biến thể gồm Mi-8MSO và Mi-8MSD.
Mi-19
Phiên bản trạm chỉ huy trên không cho chỉ huy lữ đoàn tăng và bộ binh cơ giới (dựa trên khung Mi-8MT/Mi-17).
Mi-19R
Phiên bản trạm chỉ huy trên không tương tự Mi-19 dành cho chỉ huy pháo phản lực (dựa trên khung Mi-8MT/Mi-17).

Phiên bản xuất khẩu 

Mi-17 (NATO Hip-H)
Phiên bản cải tiến của Mi-8, trang bị hai động cơ Klimov TV3-117MT. Phiên bản sản xuất cơ bản.

Mi-17-1
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8AMT, trang bị hai động cơ Klimov VK-2500.
Mi-17-1M
Phiên bản hoạt động cao độ, trang bị hai động cơ Klimov TV3-117VM.
Mi-17-1V
Phiên bản vận tải quân sự, phiên bản trực thăng bắn yểm trợ, trang bị hai động cơ Klimov TV3-117VM. Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTV-1.
Mi-17-1VA
Phiên bản bệnh viện bay.
Mi-17-2
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTV-2.
Mi-17V-3
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTV-3.

Phiên bản xuất khẩu củaMi-8MTV-5. Biến thể này được Lực lượng Canada ký hiệu CH-178.
Mi-17V-7
Mi-17V-5 được trang bị động cơ VK-2500 và cửa kiểu vỏ sò.
Mi-17M
Mẫu trình diễn từ 1993, là cơ sở cho Mi-17MD (hiện được biết đến là Mi-17V-5).
Mi-17MD
Mã gọi ban đầu của Mi-17V-5, phát triển năm 1995 và từ 1996 được trang bị cửa lên xuống

Mi-17KF
Phiên bản xuất khẩu trang bị avionics mới bao gồm Đơn vị Dẫn đường Quán tính cùng GPS ở đuôi.
Mi-17N
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTKO với tháp pháo GOES-321M trang bị LLLTV và FLIR.
Mi-17P
Phiên bản xuất khẩu, trực thăng chở khách.
Mi-17PG
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTG.
Mi-17PI
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTI.
Mi-17PP
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8MTPB.
Mi-17S
VIP version.

Mi-17AE
Phiên bản tìm kiếm cứu hộ bàn giao cho Ba Lan.
Mi-17 LPZS
Phiên bản chuyên dụng cho đơn vị tìm kiếm cứu hộ của Slovakia. Đã đặt 4 chiếc.
Mi-17Z-2 "Přehrada"
Phiên bản tác chiến điện tử của Séc.

Mi-171
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8AMT, sản xuất tại Ulan-Ude.
Mi-171A
Mi-171 phiên bản hành khách dân sự được chỉnh sửa để đáp ứng yêu cầu FAR 29 và JAR 29.
Mi-171A1
Mi-171 phiên bản hàng hóa dân sự chỉnh sửa để đáp ứng FAR 29 và JAR 29.
Mi-171A2 
Phiên bản nâng cấp cao, trang bị động cơ VK-2500PS-03 (phiên bản dân sự của động cơ dùng trên Mi-28), hệ thống dẫn đường kỹ thuật số với hiển thị dữ liệu giúp giảm tổ lái xuống hai người, và hệ thống rotor mới. TMi-171A2 đã được chứng nhận tại Ấn Độ, Colombia và Hàn Quốc cuối năm 2020, tiếp đó là Việt Nam vào tháng 6 năm 2021.
Mi-171A3
Sửa đổi mới nhất dựa trên Mi-171A2 và trực thăng vận tải Mi-38, lần đầu giới thiệu ngày 26 tháng 2 năm 2019. Mi-171A3 chủ yếu dùng cho các chuyến bay vận tải tới giàn khoan ngoài khơi.
Mi-171C

Biến thể do Trung Quốc sản xuất của Mi-171, có hai radar, một radar thời tiết ở phần trước và một radar Doppler điều hướng dưới thân đuôi. Cửa đôi được thay bằng một cửa dốc duy nhất.
Mi-171E
Mi-171 trang bị động cơ VK-2500-03 để hoạt động trong giới nhiệt độ cực hạn, từ −58 đến 50 độ C.
Mi-171M
Mi-171 hiện đại hóa để giảm tổ lái từ 3 xuống 2 người.

Mi-171S
Mi-171 với avionics phương Tây như bộ thu/phát AN/ARC-320, GPS theo tiêu chuẩn NATO.

Mi-171Sh
Phiên bản xuất khẩu của Mi-8AMTSh (Ulan-Ude). Đây là phiên bản xuất khẩu tiên tiến nhất và có thể được vũ trang với nhiều loại vũ khí. Ngoài nhiệm vụ chuyên chở quân, trực thăng còn có thể dùng để tấn công mục tiêu đối phương. Mi-171SH-HV và Mi-171SH-VN là các phiên bản nâng cao trang bị hệ thống FLIR điện-quang-điện và vũ khí tên lửa chống tăng.

Cộng hòa Séc và Croatia đã đặt các loại này vào năm 2005 và 2007. Lực lượng Không quân và Quân đội Bangladesh vận hành Mi-171Sh cho nhiệm vụ đa năng và tấn công. Hai khách hàng gần đây là Peru đặt 6 chiếc (giao năm 2011), và Ghana nhận 4 chiếc vào tháng 1 năm 2013. Có đơn hàng mới từ Trung Quốc năm 2020.
Mi-171ShP
Phiên bản xuất khẩu Mi-17Sh cho Lục quân Peru (Aviación del Ejército del Peru). Peru đặt 24 chiếc trị giá 528 triệu USD; hợp đồng bao gồm cung cấp phụ tùng, thiết bị hỗ trợ mặt đất, hỗ trợ bảo trì và thiết lập cơ sở bảo dưỡng Mi-17 tại La Joya (Arequipa) trị giá 62.4 triệu USD.
Mi-171Sh2
 Phiên bản nâng cấp của Mi-171Sh cho Không quân Algeria ới hệ thống hàng không mới, động cơ và hệ thống quang học, hệ thống bảo vệ chủ động và thụ động "President-S", hai quả pod rocket B8W20A, tám tên lửa 9M120 Ataka.
Mi-172
Phiên bản hành khách dân sự sản xuất tại nhà máy Kazan, dựa trên Mi-8MTV-3.
Mi-171Sh Storm 
Phiên bản cho lực lượng đặc nhiệm.

Quốc gia sử dụng

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 used by Fire and Rescue Department of Malaysia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  – 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Houthi

Các quốc gia từng sử dụng
  (Mi-8)

Tính năng kỹ chiến thuật

Mil-17-1V

Mil Mi-8MT/Mil Mi-17 

Vũ trang
Có thể mang 1.500 kg vũ khí tại 6 điểm treo bên ngoài gồm rốc két 57 mm, bom và tên lửa chống tăng ATGM 3M11 Falanga (AT-2 Swatter).

Xem thêm

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài

 Mi-17 Medium Multipurpose helicopter(Air recognition)
 Official website of Mil 
 Inside Mil-Mi helicopter 
 Mi-17 DataBase 
 Mi-17 Photo Gallery 
 Mi-17 section at www.aviation.ru 
 Venezuelan MI-17 site 
 Mi 171V Malaysia Fire Department – Bomba
 Virtual panorama of the Mi-17 cockpit 

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1970
Máy bay thông dụng dân sự Liên Xô 1970–1979
Máy bay chở khách Liên Xô 1970–1979
Trực thăng Liên Xô 1970–1979
Máy bay chiến đấu
Máy bay dân sự
Trực thăng vận tải quân sự
Trực thăng dân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay vận tải
Máy bay thông dụng
Máy bay cường kích
Máy bay tác chiến điện tử
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ
Máy bay động cơ turboshaft
Máy bay cánh quạt
Máy bay trực thăng Mil