Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Moscovi

Moscovi là một nguyên tố hóa học tổng hợp siêu nặng với ký hiệu Mc và số nguyên tử 115, trước đây tạm gọi ununpenti với ký hiệu Uup.

Nó nằm ở vị trí nguyên tố nặng nhất của nhóm 15 (VA), mặc dù đồng vị bền đầy đủ chưa được biết đến thời điểm này để cho phép tiến hành các thí nghiệm hóa nhằm xác định vị trí của nó.
Nó được quan sát đầu tiên vào năm 2003 và chỉ có 30 nguyên tử moscovi được tổng hợp cho đến ngày nay, với chỉ 4 nguyên tử từ phân rã từ tiếp của hạt nhân mẹ được phát hiện. Bốn đồng vị liên tiếp hiện đã được phát hiện, 287–290Mc, với 289Mc có chu kỳ bán rã lâu nhất là ~220 mili giây, dù vậy đồng vị 290Mc có thể có chu kỳ bán rã lâu hơn (chỉ có một phân tử được đo đạc nên độ chính xác chưa cao).

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Uut and Uup Add Their Atomic Mass to Periodic Table 
Superheavy elements
History and etymology

Nguyên tố hóa học
Nguyên tố tổng hợp
Vật lý hạt nhân
Tennessine

Tennessine là tên gọi nguyên tố hóa học với ký hiệu Ts và số nguyên tử 117. Nó là nguyên tố được phát hiện gần đây nhất với chỉ có 6 nguyên tử được phát hiện ở phòng thí nghiệm Nga-Mỹ tại Dubna, tỉnh Moskva, Nga, năm 2009–2010. Mặc dù nó nằm ở vị trí nguyên tố nặng nhất của nhóm halogen, chưa có dữ liệu thí nghiệm để chứng minh tính chất tương tự của nó với các nguyên tố nhẹ hơn trong nhóm như astatin hay iod.

Lịch sử

Phát hiện 
Tháng 1 năm 2010, các nhà khoa học tại Phòng thí nghiệm phản ứng hạt nhân Flerov (Flerov Laboratory of Nuclear Reactions) thông báo nội bộ rằng họ đã thành công khi phát hiện phân rã của nguyên tố mới với Z=117 từ các phản ứng:

 +   → * →   + 3 

 +   → * →   + 4 

Chỉ có sáu nguyên tử được tổng hợp từ hai đồng vị bên cạnh, không có phân rã để biết các đồng vị của các nguyên tố nhẹ hơn. Các kết quả của họ được công bố vào ngày 9 tháng 4 năm 2010.

Đặt tên 
Nguyên tố có số nguyên tử 117 theo dự đoán của Mendeleev là eka-astatin (xem thuật ngữ 'eka'). Tên ununsepti là tên gọi theo hệ thống được dùng để đặt tên tạm thời cho các nguyên tố mới được phát hiện cho đến khi việc phát hiện được IUPAC công nhận, và quyết định đặt tên. Thông thường, tên gọi được chọn theo đề xuất của người (nhóm) phát hiện.

Theo các hướng dẫn hiện hành của IUPAC, tên của tất cả các nguyên tố mới phải có tiếp hậu tố là "-ium", có nghĩa là tên gọi đối với ununseptium có thể là -ium, chứ không thể là -ine trong trường hợp nó có thuộc nhóm halogen hay không.

Tham khảo 

Nguyên tố tổng hợp
Halogen
Nguyên tố hóa học
Á kim
Long Island (lớp tàu sân bay hộ tống)

Lớp tàu sân bay hộ tống Long Island là một lớp gồm hai tàu sân bay hộ tống (CVE) của Anh và Mỹ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Thoạt tiên mang ký hiệu "AVG" (tàu hộ tống máy bay), chúng được cải biến từ những tàu buôn.

Chiếc đầu tiên của lớp, USS Long Island, ký hiệu lườn AVG-1 (sau đó đổi thành ACV-1 và rồi là CVE-1), được hạ thủy vào ngày 11 tháng 1 năm 1940, và đã phục vụ cho Hải quân Hoa Kỳ trong suốt Thế Chiến II.

Chiếc thứ hai cũng là chiếc cuối cùng, HMS Archer, được hạ thủy vào ngày 14 tháng 12 năm 1939, và phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Anh cho đến hết Thế Chiến II. Nó vẫn được ghi nhận trong đăng bạ Hải quân Mỹ dưới ký hiệu BAVG-1, ký tự "B" được cho là viết tắt của "British".

Những chiếc trong lớp

Tham khảo

 
 The Ships and Aircraft of the U.S. Fleet, James C. Fahey, Associate, United States Naval Institute, Victory Edition, copyright 1945, published by Ships and Aircraft, 1265 Broadway, NY 1, NY.

Lớp tàu sân bay

Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoàng gia
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II
Sangamon (lớp tàu sân bay hộ tống)

Lớp tàu sân bay hộ tống Sangamon là một nhóm bốn tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ từng phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Nguyên là những tàu chở dầu thuộc lớp Cimarron, được hạ thủy vào năm 1939 để sử dụng cho các mục đích dân sự, chúng được Hải quân Mỹ trưng dụng vào năm 1940 -1941 như những tàu chở dầu tiếp tế hạm đội, và vào đầu năm 1942 được cho ngừng hoạt động để cải biến thành các tàu sân bay hộ tống. Công việc cải biến mất khoảng sáu tháng, và từ cuối năm 1942 cho đến khi chiến tranh kết thúc, chúng đã tham gia hoạt động tại các chiến trường Địa Trung Hải, Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Ba chiếc trong lớp đã từng bị hư hại bởi máy bay tấn công cảm tử kamikaze Nhật Bản trong Trận chiến vịnh Leyte, nhưng tất cả đều sống sót qua cuộc chiến tranh. Chúng là những chiếc tàu xuất sắc của kiểu tàu chiến này, rộng rãi và chắc chắn với một sàn đáp lớn và có tầm nhìn bao quát, có độ ổn định tốt ngay cả khi biển động.

Những chiếc trong lớp được rút khỏi hoạt động không lâu sau khi chiến tranh kết thúc. Một số được giữ lại trong lực lượng dự bị và được xếp lại lớp thành những tàu sân bay trực thăng hộ tống (CVHE). Tất cả đều bị bán hoặc tháo dỡ vào đầu những năm 1960.

Những chiếc trong lớp

Tham khảo 

 

Lớp tàu sân bay

Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II
Long Island (định hướng)

Long Island  có thể là:
 Long Island: là một hòn đảo nằm ở Đông Nam New York, Hoa Kỳ.
 Đại học Long Island: Đại học Long Island ở New York, Hoa Kỳ.
 Long Island (lớp tàu sân bay hộ tống): Lớp tàu sân bay hộ tống Long Island là một lớp gồm hai tàu sân bay hộ tống (CVE) của Anh và Mỹ trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
 USS Long Island: tên gọi hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ

Australia 
 Long Island (New South Wales), đảo trên sông Hawkesbury phía bắc Sydney, New South Wales
 Long Island (Whitsunday Islands), đảo ở Whitsunday Group, Queensland
 Long Island (Tasmania), đảo ở đông eo biển Bass
 Long Island, Hogan Group (Tasmania), đảo ở eo biển bắc Bass
Long Island

Long Island là một hòn đảo nằm ở Đông Nam New York, Hoa Kỳ. Long Island nằm về phía đông của Manhattan. Kéo dài về phía đông bắc thành Đại Tây Dương, Long Island có bốn quận hạt, hai trong số đó là quận (Queens và Brooklyn) của Thành phố New York, và hai trong số đó (Nassau và Suffolk) chủ yếu là vùng ngoại ô hoặc nông thôn. Trong việc sử dụng phổ biến, thuật ngữ "Long Island" thường chỉ đề cập đến quận Nassau và Suffolk để phân biệt với Thành phố New York, mặc dù tất cả bốn quận trên đảo là một phần của vùng đô thị New York.

Long Island có dân số 7.647.286 theo điều tra dân số năm 2019, khiến cho nó là đảo đông dân nhất trong bất kỳ tiểu bang hoặc vùng lãnh thổ. Đây cũng là 17 hòn đảo đông dân nhất trên thế giới, xếp trước Ireland, Jamaica và đảo Hokkaido của Nhật Bản. Mật độ dân số của nó là 5.470 người trên mỗi dặm vuông (2.110 / km 2). Nếu nó là một tiểu bang, Long Island sẽ xếp hạng thứ 12 về dân số.

Đây là đảo vừa dài nhất đảo lớn nhất  ở Hoa Kỳ Lục địa, Long Island có kích thước 118 dặm (190 km) về phía đông từ bến cảng New York để Montauk Point, và có một bề rộng tối đa bắc-nam 23 dặm (37 km) giữa bờ biển Long Island Sound và phía bắc bờ biển Đại Tây Dương về phía nam. Với diện tích 1.401 dặm vuông (3.629 km2), Long Island là hòn đảo lớn thứ 11 ở Hoa Kỳ, lớn thứ 148 trong các hòn đảo trên thế giới, lớn hơn bất kỳ lãnh thổ Hoa Kỳ, ngoại trừ Puerto Rico, và chỉ nhỏ hơn tiểu bang Rhode Island (1545 dặm Anh vuông). Chín cây cầu và 13 đường hầm (bao gồm cả các đường hầm đường sắt) kết nối Brooklyn và Queens (và như vậy bao gồm cả Long Island) với ba quận khác của Thành phố New York. Phà kết nối quận Suffolk về phía bắc ngang qua Long Island Sound đến bang Connecticut. Hai trong số những sân bay chính của thành phố New York, sân bay La Guardia và sân bay quốc tế John F. Kennedy (sân bay JFK), nằm trên Long Island, ở Queens.

Chú thích

Liên kết ngoài

Đảo của Thành phố New York
Vùng đô thị New York
Lớp tàu sân bay
Long Island
Áp phích

Áp phích (từ tiếng Pháp: affiche, từ Tiếng Anh: poster) hay bích chương là một ấn phẩm kích thước lớn vừa cung cấp thông tin, vừa có tính nghệ thuật được thiết kế qua các thủ pháp tạo hình mang tính thẩm mỹ cao nhằm mục đích truyền đạt đến người xem bằng thị giác thông tin chính về một sản phẩm, một sự kiện hay một vấn đề. Đề tài bích chương có thể là quảng cáo, thông báo, tuyên truyền hay cổ động.

Bích chương thường được in trên giấy hay bìa cứng gồm chữ khổ lớn và hình ảnh dễ bắt mắt. Bích chương có thể được yết thị ở trên tường vách, trong cửa bày hàng, lồng trong kính, nhất là những nơi đông người qua lại, mời gọi mọi người chú ý.

Áp dụng
Về mặt thương mại áp phích được dùng để quảng cáo các sản phẩm hàng hóa.

Trong các vận động bầu cử thì áp phích là phương tiện thông tin về các đảng phái và ứng cử viên hoặc các vấn đề cần vận động.

Kỹ thuật và mỹ thuật
Vị trí trình bày của áp phích thường là những nơi công cộng và đối tượng thưởng thức là công chúng mọi tầng lớp trong xã hội nên thông tin dù được phản ánh trực tiếp hay gián tiếp đều phải súc tích, đơn giản, dễ dàng nhận biết ghi nhớ và mang tính đại chúng cao nhất.

Ngày nay, áp phích quảng cáo thường được in với diện tích lớn, được thiết kế đa dạng về màu sắc, ngôn ngữ tạo hình, phong phú về hình thức bố cục, tùy theo ý tưởng của nhà thiết kế vào từng loại sản phẩm hay sự kiện.

Áp phích quảng cáo có bố cục:
Thường đơn giản
Mang tính khái quát cao
Tính tương phản mạnh giữa 
 Các thành tố trong bố cục như: hình với nền, hình với chữ; mảng lớn với mảng nhỏ, phần chính với phần phụ,
 Màu sắc: thường là những gam màu mạnh, màu tươi sáng có sức lan toả mạnh mẽ. Màu liên quan đến sản phẩm hay màu biểu trưng của công ty nhằm tăng tính nhận biết và cạnh tranh. Những gam màu ấn tượng không theo một trật tự màu sắc nào trước đó. Màu tương phản mạnh nhằm thu hút thị giác của người xem ở mọi khoảng cách.

Tham khảo

Từ gốc Pháp
Thiết kế giao tiếp
Thiết kế đồ họa
Tài liệu xám
Đảng Phát xít Quốc gia

Đảng Quốc gia Phát xít (tiếng Ý: Partito Nazionale Fascista; PNF) là một đảng chính trị Ý, được Quốc trưởng Benito Mussolini sáng lập, là biểu hiện chính trị của chủ nghĩa phát xít (trước đây đại diện bởi các nhóm được với tên gọi Fasci). Đảng này cai trị nước Ý trong giai đoạn từ năm 1922 đến 1943 theo hệ thống độc tài toàn trị.
Hiện nay, đây là đảng duy nhất bị cấm theo Hiến pháp Ý: "Đảng Phát xít đã bị giải tán phải bị cấm tổ chức lại, dưới bất kỳ hình thức nào" ("điều khoản tạm thời và cuối cùng", Chương XII).

Tham khảo

Chính trị Ý
Đảng phái trong hệ thống đơn đảng
Cremona

Cremona là một thành phố và đô thị ở miền bắc Ý, nằm ở Lombardia, trên bờ trái của sông Po ở giữa các Padana Pianura (thung lũng Po). Đây là thủ phủ của tỉnh Cremona và nơi đóng trụ sở của chính quyền thành phố và chính quyền tỉnh. Thành phố Cremona là đặc biệt nổi tiếng với lịch sử âm nhạc và truyền thống của nó, bao gồm một số các luthiers sớm nhất và nổi tiếng nhất, chẳng hạn như Guarneri và Stradivari.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Năm 218 TCN
Cremona
Ultratop 40 Singles

Ultratop 40 Singles hay nói một cách gắn gọn hơn: Ultratop 40 là tên một loại bảng xếp hạng âm nhạc hàng tuần của những đĩa đơn bán chạy nhất tại vùng lãnh thổ Wallonia ở Bỉ còn ở khu vực Flanders là Ultratop 50. Cả hai bảng xếp hạng này đều được sản xuất và xuất bản bởi các tổ chức của Ultratop. Cũng giống như UK Singles Chart, Ultratop tạo ra bảng xếp hạng dựa trên doanh số tiêu thụ và tải kỹ thuật số trên mạng. Hiện nay. GfK là người quan sát thị trường của các bảng xếp hạng. Vị trí xếp hạng được phát sóng trên các đài phát thanh vào các ngày thứ bảy hàng tuần trong khoảng thời gian từ 12:00-14:00 giờ. Số lượng người truy cập Ultratop nghe trên đài phát thanh hoặc đài truyền hình luôn vượt quá hai triệu mỗi tuần. Để kỷ niệm lần thứ 10 từ khi bảng xếp hạng được thành lập, đến năm 2005 một cuốn sách hồi khứ được xuất bản. Trong cuốn sách bao gồm tất cả 15.282 đĩa đơn từ 5.882 nghệ sĩ cho đến nay.

Danh sách đĩa đơn giành vị trí quán quân trong thập kỷ 2000

Chú thích

Liên kết
 Ultratop 40 official website

Bảng xếp hạng thu âm của Bỉ
Pro-Música Brasil

Associação Brasileira dos Produtores de Discos (ABPD) (Tiếng Việt: Hiệp hội thu âm của các nhà sản xuất Brasil) là một cơ quan đại diện chính thức của hãng thu âm tại thị trường âm nhạc Brasil.

Lượng tiêu thụ

Nghệ sĩ Brazil 
CD
DVD
Download
Vàng: 50.000
Bạch kim: 100.000
Bạc: 500.000

Nghệ sĩ quốc tế 
CD
DVD
Download
Vàng: 50.000
Bạch kim: 100.000
Bạc: 500.000

Chú thích

Liên kết 
 Official website

Tổ chức âm nhạc
Natri bitartrat

Mononatri tartrat hay natri bitartrat là một muối natri của axit tartaric. Natri bitartrat là một phụ gia thực phẩm được sử dụng làm chất điều chỉnh độ chua và có ký hiệu là E335.

Tham khảo

Tartrat
Tartrat
Tartrat
1714

Năm 1714 (số La Mã MDCCXIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Sinh
 1 tháng 1 - Kristijonas Donelaitis, nhà thơ Litva (mất 1780)
 6 tháng 1 - Percivall Pott, bác sĩ phẫu thuật người Anh (mất 1788)
 26 tháng 1 - Jean-Baptiste Pigalle, nhà điêu khắc người Pháp (mất 1785)
 2 tháng 2 - Gottfried Tháng Tám Homilius, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1785)
 22 tháng 2 - Louis-Georges de Bréquigny, sử gia người Pháp (mất 1795)
 25 tháng 2
 René Nicolas Charles Augustin de Maupeou, tướng của Pháp (mất 1792)
 Hyde Parker, đô đốc người Anh (mất 1782)
 26 tháng 2 - James Hervey, mục sư, nhà văn người Anh (mất 1758)
 8 tháng 3 - Carl Philipp Emmanuel Bach, soạn nhạc người Đức (mất 1788)
 27 tháng 3 - Francesco Antonio Zaccaria, nhà thần học và sử gia người Ý (mất 1795)
 14 tháng 4 - Adam GiB, lãnh đạo tôn giáo người Scotland (mất 1788)
 10 tháng 5 - Sophie Charlotte Ackermann, nữ diễn viên Đức (mất 1792)
 6 tháng 6 - [King [Joseph I của] Portugal] (mất 1777)
 17 tháng 6
 Alexander Gottlieb Baumgarten, nhà triết học Đức (mất 1762)
 César-François Cassini de Thury, nhà thiên văn học Pháp (mất 1784)
 2 tháng 7 - Christoph Willibald Gluck, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1787)
 16 tháng 7 - Marc René, hầu tước Montalembert, nhà quân sự Pháp (mất 1800)
 1 tháng 8 - Richard Wilson, tiếng Wales họa sĩ (mất 1782)
 14 tháng 8 - Claude Joseph Vernet, họa sĩ người Pháp (mất 1789)
 28 tháng 8 - Anthony Ulrich II, Công tước của Brunswick-Lüneburg (mất 1774)
 10 tháng 9 - Niccolò Jommelli, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1774)
 19 tháng 9 - Charles Humphreys, người Mỹ uỷ thác cho Quốc hội Lục địa (mất 1786)
 13 tháng 10 - Pieter Burmann Trẻ, nhà̀ ngôn ngư học (mất 1778)
 16 tháng 10 - Giovanni Arduino, địa chất học người Ý (mất 1795)
 25 tháng 10 - James Burnett, Chúa Monboddo, nhà triết học người Scotland (mất 1799)
 13 tháng 11 - William Shenstone, nhà thơ người Anh (mất 1763)
 25 tháng 11 - Yoriyuki Arima, nhà toán học Nhật Bản (mất 1783)
 19 tháng 12 - John Winthrop, nhà thiên văn người Mỹ (mất 1779)
 21 tháng 12 - John Bradstreet, người lính người Canada (mất 1774)
 27 tháng 12 - George Whitefield, (mất 1770)

Mất

 Không rõ – Nguyễn Thị Lan, phong hiệu Kính phi Phu nhân, sủng thiếp của chúa Nguyễn Phúc Chu (s. không rõ).

Tham khảo

Năm 1714
Nhà máy điện hạt nhân Phòng Thành Cảng

Nhà máy điện hạt nhân Phòng Thành Cảng (Giản thể: 防城港核电站, Hán Việt: Phòng Thành Cảng hạch điện trạm, tiếng Anh: Fangchenggang Nuclear Power Plant) là một dự án nhà máy điện hạt nhân được khởi công tại Phòng Thành Cảng, Quảng Tây, Trung Quốc ngày 30 tháng 7 năm 2010. Dự kiến khi hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2015 và 2016, Nhà máy Phòng Thành Cảng sẽ có 2 tổ máy công nghệ CPR-1000 với tổng công suất 2.000 MW, trong tương lai Dự án Phòng Thành Cảng sẽ có tổng cộng 6 tổ máy với công suất khoảng 6.000 MW.

Vị trí và đặc điểm kỹ thuật 
Nhà máy điện hạt nhân Phòng Thành Cảng được xây dựng ở quận Cảng Khẩu của Phòng Thành Cảng thuộc tỉnh biên giới Quảng Tây của Trung Quốc, địa điểm này cách biên giới Việt Nam-Trung Quốc chừng 45 km.

Trong giai đoạn 1, người ta sẽ cho xây dựng tại địa điểm này 2 tổ máy sử dụng công nghệ CPR-1000 hay còn gọi là Lò phản ứng nước áp lực kiểu Trung Quốc có công suất mỗi tổ máy 1.000 MW. Đây là công nghệ lò hiện đại nhất của Trung Quốc với tỷ lệ nội địa hóa đạt trên 50% và từng được áp dụng thành công cho các dự án Nhà máy điện hạt nhân Vịnh Đại Á và Nhà máy điện hạt nhân Lĩnh Áo giai đoạn 1.

Lịch sử xây dựng 
Sau khi được Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc cấp giấy phép vào đầu tháng 7, giai đoạn 1 Dự án Phòng Thành Cảng được chính thức khởi công ngày 30 tháng 7 năm 2010. Chủ dự án là Tập đoàn điện hạt nhân Phòng Thành Cảng Quảng Tây, đây là một công ty liên doanh của Tập đoàn điện hạt nhân Quảng Đông Trung Quốc (China Guangdong Nuclear Power Co, CGNPC) và Tập đoàn đầu tư Quảng Tây (Guangxi Investment Group). Kinh phí dự kiến của giai đoạn 1 dự án là 25 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 3,7 tỷ đô la Mỹ) với tỷ lệ nội địa hóa đạt 87%. Theo kế hoạch tổ máy thứ nhất sẽ đi vào hoạt động năm 2015 còn tổ thứ hai là năm 2016. Ở giai đoạn 2, dự kiến sẽ có thêm 4 tổ máy CPR-1000 được xây dựng tại đây với tổng kinh phí toàn dự án lên tới khoảng 70 tỷ NDT (10,4 tỷ đô la Mỹ).

Tham khảo 

Lò CPR-1000
Nhà máy điện hạt nhân tại Trung Quốc
Công trình xây dựng ở Quảng Tây
Công trình đang xây dựng ở Trung Quốc
Khởi đầu năm 2015 ở Trung Quốc
Darmstadt

Darmstadt là một thành phố trong Bundesland (bang) Hessen ở Đức, nằm ở phần phía nam của khu vực Main Rhine.

Các loại đất cát ở khu vực Darmstadt không màu mỡ, trước thời kỳ có phân bón hóa học đã không phù hợp cho nông nghiệp, điều này đã khiến khu vực này không có các khu định cư lớn phát triển, cho đến khi thành phố trở thành thủ phủ của Landgraves Hessen-Darmstadt trong thế kỷ 16.

Là trung tâm hành chính của một lãnh địa ngày càng thịnh vượng, thành phố đã đạt được trong sự nổi bật trong thế kỷ sau đó. Trong thế kỷ 20, công nghiệp (đặc biệt là hoá chất) cũng như khoa học và điện tử lớn (sau này là công nghệ thông tin) lĩnh vực ngày càng trở nên quan trọng, và vẫn còn một phần quan trọng của nền kinh tế của thành phố. Darmstadt cũng phát triển lĩnh vực giáo dục đại học lớn, với ba trường đại học lớn và các tổ chức liên quan.

Khác với các thành phố khác ở Đức, Darmstadt là một trong vài thành phố ở Đức không nằm gần một con sông, hồ hoặc bờ biển. Đây cũng là thành phố có nhiều nắng nhất trong tiểu bang Hesse. Darmstadti, nguyên tố hóa học (số nguyên tử 110) được đặt tên theo thành phố, Đã được tổng hợp tại Trung tâm GSI cho Nghiên cứu Ion nặng (Gesellschaft für Schwerionenforschung) ở Darmstadt-Arheilgen.

Tham khảo 

Darmstadt (vùng)
Thành phố của bang Hessen

Đại Công quốc Hessen
Merck
Thủ đô cựu quốc gia
Odenwald
Địa điểm Holocaust ở Đức
1726

Năm 1726 (số La Mã: MDCCXXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Sinh
 14 tháng 1 - Jacques-Donatien Le Ray, người Pháp ủng hộ cuộc Cách mạng Mỹ (mất 1803)
 8 tháng 3 - Richard Howe, đô đốc người Anh (mất 1799)
 05 tháng 4 - Benjamin Harrison V, người ký của Tuyên ngôn Độc lập Mỹ (mất 1791)
 12 tháng 4 - Charles Burney, sử Âm nhạc Anh (mất 1814)
 20 tháng 4 - Joseph de Ferraris, Áo vẽ bản đồ của Hà Lan Áo (mất 1814)
 12 tháng 5 - Alexander Hood, sĩ quan hải quân người Anh (mất 1814)
 3 tháng 6 - James Hutton, nhà địa chất người Scotland (mất 1797)
 14 tháng 6 - Thomas Pennant, chuyên gia tiếng Wales (mất 1798)
 20 tháng 6 - Louise Henriette de Bourbon, mẹ của Philippe Égalité (d.1759)
 26 tháng 7 - Jedediah Strutt, nhà kinh doanh Anh (mất 1797)
 30 tháng 7 - William Jones (người trong giáo si), (mất 1800)
2 tháng 8 - Lê Quý Đôn, nhà bác học Việt Nam (mất 1784)
 7 tháng 8 - James Bowdoin, người Mỹ lãnh đạo cách mạng, chính trị gia (mất 1790)
 9 tháng 8 - Francesco Cetti, nhà khoa học dòng Tên người Ý (mất 1778)
 1 tháng 9 - François-André Danican Philidor, nhà soạn nhạc Pháp và chơi cờ vua (mất 1795)
 26 tháng 9 - John HD Anderson, nhà khoa học người Scotland (mất 1796)
 15 tháng 10 - Ngô Thì Sĩ, nhà sử học, nhà văn, nhà thơ dưới thời chúa Trịnh Doanh và Trịnh Sâm.
 16 tháng 10 - Daniel Chodowiecki, họa sĩ người Ba Lan (mất 1801)
 Trụy lạc Howe, Đại tá trong Chiến tranh Cách mạng Mỹ (mất 1806)
 Katsukawa Shunsho, nghệ sĩ Nhật Bản lý và Nhân quyền (mất 1792)

Mất
 13 tháng 1 - Niên Canh Nghiêu, tướng nhà Thanh, bị xử chém 
 26 tháng 8 - Mary Bentinck, Bá tước phu nhân xứ Essex

Tham khảo

Năm 1726
1737

Năm 1737 (MDCCXXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Sinh
English to Vietnamese translation
 12 tháng 1 - John Hancock, nhà cách mạng Mỹ (mất 1793)
 29 tháng 1 - Thomas Paine, người Anh (mất 1809)
 27 tháng tư - Edward Gibbon, sử gia Anh (mất 1794)
 2 tháng 5 - William Petty, Bá tước thứ hai của Shelburne, Thủ tướng Vương quốc Anh (mất 1805)
 20 tháng 6 - Tokugawa Ieharu, shogun Nhật Bản (mất 1786)
 Ngày 05 tháng 8 - Johann Friedrich Struensee, bác sĩ hoàng gia Đan Mạch (mất 1772)
 29 tháng 8 - John Hunter, thống đốc thứ hai của New South Wales (mất 1821)
 09 tháng 9 - Luigi Galvani, bác sĩ và nhà vật lý học Ý (mất 1798)
 Ngày 14 tháng 9 - Michael Haydn, nhà soạn nhạc người Áo (mất 1806)
 15 tháng 9 - Miklós Küzmics, Hungary Sloven nhà văn, linh mục Công giáo (mất 1804)
 Ngày 19 tháng 9 - Charles Carroll của Carrollton, chỉ Công giáo La Mã người ký của Tuyên ngôn Độc lập Mỹ (mất 1832)
 Ngày 26 tháng 12 - Prince Josias của Coburg, Áo (mất 1815)
 Không rõ ngày - Frances Abington, nữ diễn viên người Anh (mất 1815)

Mất 
• 20 tháng 11 - Caroline xứ Ansbach, Vương hậu Vương quốc Anh qua đời

Tham khảo

Năm 1737
Entamoeba histolytica

Trùng kiết lị (Entamoeba histolytica) giống trùng biến hình, chỉ khác là chân giả rất ngắn và sinh sản nhanh hơn.Khi mắc bệnh kiết lị, mỗi bệnh nhân trung bình thải ra tới 300 triệu bào xác trùng kiết lị mỗi ngày.Ở môi trường tự nhiên, bào xác có thể tồn tại được 9 tháng, nó cũng có thể bám vào cơ thể con ruồi hoặc con nhặng để truyền qua thức ăn gây bệnh cho nhiều người. Đến đường ruột, trùng kiết lị chui ra khỏi bào xác, gây ra các vết loét ở niêm mạc ruột rồi nuốt hồng cầu ở đó để tiêu hóa chúng và sinh sản rất nhanh. Bệnh nhân đau bụng, đi ngoài, phân có lẫn máu và chất nhầy như nước mũi. Đó là triệu chứng bệnh kiết lị. Trùng kiết lị rất có hại cho con người.

Chúng ký sinh ở thành ruột con người và hủy hoại hồng cầu gây bệnh nguy hiểm cho con người.

Triệu chứng của bệnh, đó là:

 Bệnh lị a-mip ruột thường gặp nhất, xảy ra do trùng kiết lị vào ruột vào nuốt hồng cầu ở đó. Bệnh nhân đau bụng âm ỉ, mơ hồ, tiêu chảy phân lỏng một vài lần rồi chuyển sang hội chứng lỵ (đau quặn bụng, mót rặn, tiêu phân đàm máu) số lần đi tiêu 5-15 lần, thường là không sốt hoặc đôi khi sốt nhẹ. Nếu điều trị không đúng, bệnh dễ tái phát và gây apxe gan 
 Bệnh lị a-mip gan biểu hiện ở dạng viêm gan, dẫn đến gan hóa mủ. Dấu hiệu của bệnh là đau hạ sườn phải lan lên vai, sốt cao, rung gan (+) ấn kẻ sườn (+). Gan hóa mủ có thể gây tràn mủ màng phổi và gây áp-xe phổi.

Từ nguyên
Entamoeba Histolytica được đặt tên tiếng Latinh khi Fritz Schaudinn mô tả nó. Vào năm 1903, tuy rằng bản chất bệnh lý của sinh vật này đã được báo cáo từ năm 1875 bởi Lösch
Ent nói đến môi trường đường ruột mà sinh vật này được tìm thấy.
amoeba dùng để chỉ trùng biến hình.
histolytica dùng để chỉ việc phá hủy mô của sinh vật này.

Hình thể

1. Trùng kiết lị; 2.Hồng cầu ở thành ruột; 3.Hồng cầu bị trùng kiết lị nuốt.

|326x326px]]

 Thể hoạt động ăn hồng cầu (etamoeba histolytica histolytica): Kích thước 20-40 micromet. Ngoại bào chất có chân giả. Nhân tròn 4-7 micromet hat nhiễm sắc bám ở màng nhân, nhân thể ở giữa. Chuyển động khá nhanh
 Thể hoạt động không ăn hồng cầu (etamoeba histolytica minuta): Kích thước 10-20 micromet. Chuyển động chậm
 Thể bào nang (etamoeba histolytica cyst): Hình tròn 10-17 micromet, tế bào chất lấm tấm hạt mịn, có không bào, có từ 1-4 nhân, có cấu trúc nhân như thể hoạt động
 Không có một hình dạng nhất định nào như trùng biến hình

Thời gian tồn tại của trùng kiết lỵ 
Thể bào nang của trùng kiết lỵ tồn tại lâu hơn ngoài môi trường, là thể lây nhiễm.  Các thể hoạt động có sức sống kém khi rời khỏi cơ thể, chết sau khoảng 2 giờ.

Trong phân bệnh nhân mắc bệnh lỵ do Amip ký sinh (E.histolytica) có thể tìm được cả 3 thể.

Chú ý: Lỵ có thể do amip hoặc trực khuẩn (vi khuẩn Shigella).

Tham khảo 

Vật ký sinh
Entamoeba
1755

Năm 1755 (số La Mã: MDCCLV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sinh

 11 tháng 1 - Alexander Hamilton, nhà chính trị Mỹ (mất 1804)
 25 tháng 1 - Paolo Mascagni, nhà giải phẫu (mất 1815)
 11 tháng 2 - Albert Christoph qua đời, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1822)
 3 tháng 4 - Simon Kenton, (mất 1836)
 16 tháng 4 - Elisabeth-Louise Vigée-Le Brun, họa sĩ người Pháp (mất 1842)
 21 tháng 5 - Alfred Moore, thẩm phán người Mỹ (mất 1810)
 06 tháng 6 - Nathan Hale, thuyền trưởng người Mỹ Chiến tranh cách mạng, nhà văn, nhà yêu nước (mất 1776)
 30 tháng 6 - Paul François Jean Nicolas Barras, chính trị gia Pháp (mất 1829)
 09 tháng 9 - Benjamin Bourne, chính trị gia người Mỹ (mất 1808)
 24 tháng 9 - John Marshall, luật gia người Mỹ (mất 1835)
 2 tháng 11 - Maria Antonia, Nữ Đại vương công Áo và Vương hậu nước Pháp (mất 1793)
 12 tháng 11 - Gerhard von Scharnhorst, người Phổ (mất 1813)
 17 tháng 11 - XVIII của Pháp Louis
 17 tháng 11 - Charles Manners-Sutton, Đức Tổng Giám mục của Canterbury (mất 1828)
 không rõ - Vũ Văn Nhậm, tướng lĩnh nhà Tây Sơn (mất 1788)

Chi mama

Tham khảo

Năm 1755
1762

Năm 1762 (MDCCLXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Sinh
 29 tháng 4 - Jean-Baptiste Jourdan, người Pháp (mất 1833)
 19 tháng 5 - Johann Gottlieb Fichte, nhà triết học Đức (mất 1814)
 12 tháng 8 - King George IV của Vương quốc Anh (mất 1830)
 11 tháng 9 - Joanna Baillie, nhà văn người Scotland (mất 1851)
 23 tháng 10 - Samuel Morey, nhà phát minh người Mỹ (mất 1843)
 30 tháng 10 - André Chénier, nhà văn người Pháp (mất 1794)
 1 tháng 11 - Spencer Perceval, Thủ tướng Vương quốc Anh (mất 1812)

Mất
 5 tháng 1 - Elizabeth của Nga (sinh 1709)
 11 tháng 1 - Louis-François Roubiliac, nhà điêu khắc người Pháp (sinh 1695)
 11 tháng 2 - Johann Tobias Krebs, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1690)
 12 tháng 2 - Laurent Belissen, nhà soạn nhạc Pháp (sinh 1693)
 20 tháng 2 - Tobias Mayer, nhà thiên văn học Đức (sinh 1723)
 21 tháng 3 - Nicolas Louis de Lacaille, nhà thiên văn học Pháp (sinh 1713)
 26 tháng 5 - Alexander Gottlieb Baumgarten, nhà triết học Đức (sinh 1714)
 17 tháng 6 - Prosper Jolyot de Crébillon, nhà văn người Pháp (sinh 1674)
 19 tháng 6 - Johann Ernst Eberlin, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1702)
 13 tháng 7 - James Bradley, Nhà thiên văn Hoàng gia Anh (sinh 1693)
 28 tháng 7 - George Dodington, 1st Baron Melcombe, nhà chính trị Anh (sinh 1691)
 21 tháng 8 - Lady Mary Wortley Montagu, nhà văn người Anh (sinh 1689)
 31 tháng 8 - Nhật hoàng Momozono của Nhật Bản (sinh 1741)
 17 tháng 9 - Francesco Geminiani, nhà soạn nhạc Ý (sinh 1687)
 6 Tháng 10 - Francesco MANFREDINI, nhà soạn nhạc Ý (sinh 1684)

Tham khảo

Năm 1762
1763

Năm 1763 (MDCCLXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
 15 tháng 2: Hiệp định Hubertusburg kết thúc cuộc Chiến tranh Bảy năm ở châu Âu. Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế giữ được nước.

Sinh

Mất

 11 tháng 7 – Peter Forsskål, nhà tự nhiên học, Đông phương học người Thụy Điển (s. 1732).

Tham khảo

Năm 1763
1765

Năm 1765 (số La Mã: MDCCLXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
9 tháng 5 Lệnh quý phi được sắc phong làm  Lệnh Hoàng quý phi quản lý lục cung

Sinh
 11 tháng 1 - Antoine Alexandre Barbier, nhà thư viện Pháp (mất 1825)
 01 tháng 2 - Charles Hatchett, nhà hóa học người Anh (mất 1847)
 7 tháng 3 - Nicéphore Niépce, nhà phát minh người Pháp (mất 1833)
 27 tháng 3 - Franz Xaver von Baader, nhà triết học và thần học người Đức (mất 1841)
 01 tháng 4 - Luigi Schiavonetti, người Ý khắc (mất 1810)
 6 tháng 4 - Duke Charles Felix của Savoy (mất 1831)
 26 tháng 4 - Emma, Lady Hamilton, tiếng Anh tình nhân của Horatio Nelson (mất 1815)
 15 tháng 6 - Henry Thomas Colebrooke, người Anh (mất 1831)
 14 tháng 7-Abigail Adams Smith, con gái đầu của Abigail Adams và John Adams (mất 1813)
 26 tháng 7 - Jean-Baptiste Drouet, Bá tước d'Erlon, Pháp soái (mất 1844)
 21 tháng 8 - King William IV của Vương quốc Anh (mất 1837)
 18 tháng 9 - Đức Giáo hoàng Gregory XVI (mất 1837)
 08 tháng 10 - Harman Blennerhassett, luật sư người Mỹ gốc Ireland (mất 1831)
 17 tháng 10 - Henri Jacques Guillaume Clarke, chính trị gia Pháp (mất 1818)
 24 tháng 10 - James Mackintosh, người Scotland (mất 1832)
 14 tháng 11 - Robert Fulton, nhà phát minh người Mỹ (mất 1815)
 17 tháng 11 - Étienne-Jacques-Joseph-Alexandre MacDonald, người Pháp (mất 1840)
 20 tháng 11 - Sir Thomas Fremantle, chính trị gia người Anh (mất 1819)
 08 tháng 12 - Eli Whitney, nhà phát minh người Mỹ (mất 1825)
 Ngày chưa biết''''
 Pyotr Bagration, tướng Nga (mất 1812)
 Mary Bryant, 
 James Smithson, nhà khoáng vật học và nhà hóa học người Anh (mất 1829)
 Trịnh Hoài Đức, quan nhà Nguyễn, nhà văn, nhà thơ, sử gia người Việt gốc Phúc Kiến (mất 1825)

Mất
• 15/4 - nhà văn, nhà bác học người Nga Mikhail Vasilyevich Lomonosov.

• 18/8 - Franz I của Thánh chế La Mã.

• Không rõ - Chúa Nguyễn, Nguyễn Phúc Khoát.

Tham khảo

Năm 1765
1766

Năm 1766 (số La Mã: MDCCLXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Sinh
3 tháng 1: Nguyễn Du, nhà thơ Việt Nam
 6 tháng 9: John Dalton, nhà vật lý, hoá học người Anh (m. 1844)

Mất
 14 tháng 7: Kế Hoàng Hậu Ô Lạp Na Lạp thị: là một phi tần rất được sủng ái của Càn Long. Nhưng sau chuyến du hành Nam tuần, bà lại bị thất sủng một cách đột ngột. Đây được coi là một bí ẩn lớn trong lịch sử Đại Thanh.

Tham khảo

Năm 1766
1786

Năm 1786 (số La Mã: MDCCLXXXVI) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Tháng 3 
 Đàng Ngoài xảy ra nạn đói lớn, Trịnh Khải ra lệnh cho nhà giàu phải góp tiền phát chẩn cho nạn dân.

Tháng 4 
 Phạm Ngô Cầu sai sứ giả Nguyễn Phú phân định biên giới với Tây Sơn.

Tháng 5 
 Ngày 25: quân Tây Sơn tấn công đèo Hải Vân.

Tháng 6 
 Ngày 16: quân Tây Sơn đánh chiếm Phú Xuân.
 Ngày 21: quân Tây Sơn chiếm lũy Thầy.

Tháng 7 
 Nguyễn Huệ và Nguyễn Hữu Chỉnh ra bắc diệt chúa Trịnh Khải.
 Trịnh Khải bại trận bị bắt tự sát mà chết.
 Vua Thái Đức Nguyễn Nhạc ra bắc.
 Lê Duy Khiêm lên ngôi vua niên hiệu Chiêu Thống (vua thứ 16 nhà Lê Trung Hưng).

Tháng 8 
 Tây Sơn rút quân về miền Nam.
 Bọn Hoàng Phùng Cơ, Đinh Tích Nhưõng khởi binh khôi phục họ Trịnh.

Tháng 9 
 Trịnh Bồng được phong làm Nguyên soái, Tổng quốc chính Án Đô Vương.

Tháng 11 
 Trịnh Bồng và Dương Trọng Tế đem quân vây cung vua đòi phế Lê Chiêu Thống để lập vua khác nhưng thất bại.

Tháng 12 
 Nguyễn Hữu Chỉnh ra Hà Bắc đánh dẹp Trịnh Bồng phò tá Lê Chiêu Thống.

Sinh
 8 tháng 1 - Nicholas Biddle, Chủ tịch Ngân hàng thứ hai của Hoa Kỳ (mất 1844)
 12 tháng 1 - Sir Robert Inglis, Bt, chính trị gia Anh(mất 1855)
 23 tháng 1 - Auguste de Montferrand, kiến trúc sư người Pháp (mất 1858)
 16 tháng 2 - Maria Pavlovna của Nga, nữ công tước của Saxe-Weimar Eisenach (mất 1859)
 24 tháng 2 - Martin W. Bates, Thượng nghị sĩ từ Delaware (mất 1869)
 24 tháng 2 - Wilhelm Grimm, nhà ngôn ngữ học và nghệ thuật dân gian Đức (mất 1859)
 22 tháng 3 - Joachim Lelewel, nhà sử học Ba Lan (mất 1861)
 14 tháng 5 – Susan Euphemia Beckford, Công tước phu nhân xứ Hamilton
 13 tháng 6 - Winfield Scott, tướng Mỹ (mất 1866)
 17 tháng 8 - David "Davy" Crockett, người Mỹ (mất 1836)
 25 tháng 8 - Ludwig I của Bayern (mất 1868)
 10 tháng 9 - William Mason, chính trị gia người Mỹ (mất 1860)
 11 tháng 9 - Friedrich Kuhlau, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1832)
 18 tháng 9 - VIII Christian của Đan Mạch (mất 1848)
 24 tháng 9 - Charles Bianconi, doanh nhân Ý-Ailen (mất 1875)
 29 tháng 9 - Guadalupe Victoria, tổng thống Mexico (mất 1843)
 18 tháng 11
 12 tháng 12 - William L. Marcy, người Mỹ (mất 1857)
Không rõ ngày tháng sinh
 Jean-François Barrière, sử gia người Pháp
 Kim Jeonghui, người Hàn Quốc (mất 1856)
 Alexander Bryan Johnson, nhà triết học người Mỹ (mất 1867)

Mất
 Lê Hiển Tông, Vua nước Đại Việt (sinh 1717), năm Cảnh Hưng 46 (Ất Tỵ).
 Đoan Nam vương Trịnh Tông, Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài (sinh 1763)
 Friedrich II của Phổ - Tuyển hầu xứ Brandenburg (sinh ngày [2 1712)

Tham khảo

Năm 1786
Alexandria, Virginia

Alexandria là một thành phố nhỏ ở tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố này nằm trong Vùng đô thị Washington. Theo điều tra dân số năm 2020, thành phố có tổng dân số 159.467 người.
Nằm dọc theo bờ Tây của sông Potomac, Alexandria có cự ly khoảng 6 dặm (9,6 km) về phía nam trung tâm thành phố Washington, DC.

Giống như phần còn lại của miền bắc Virginia, cũng như trung tâm Maryland, Alexandria đã được thành lập nhờ vị trí gần thủ đô của quốc gia. Phần lớn dân cư là các chuyên gia làm việc trong các dịch vụ dân sự liên bang, quân đội Hoa Kỳ, hoặc các công ty tư nhân có hợp đồng cung cấp dịch vụ cho chính phủ liên bang. Một trong những đơn vị sử dụng lao động lớn nhất của Alexandria là Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ. Một đơn vị khác là Viện phân tích quốc phòng. Năm 2005, Văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ chuyển đến Alexandria và năm 2017, trụ sở của Quỹ Khoa học Quốc gia cũng vậy.

Trung tâm lịch sử của Alexandria được gọi là Phố cổ. Với sự tập trung của các cửa hàng, nhà hàng, cửa hàng đồ cổ và nhà hát, đây là một điểm thu hút lớn đối với tất cả những người sống ở Alexandria cũng như du khách. Giống như Old Town, nhiều khu phố Alexandria nhỏ gọn và có thể đi bộ. Đây là thành phố độc lập có thu nhập cao nhất và lớn thứ 7 ở Virginia.

Một phần lớn của Quận Fairfax liền kề, chủ yếu ở phía nam nhưng cũng ở phía tây thành phố, được đặt tên là "Alexandria", nhưng nó thuộc thẩm quyền của Quận Fairfax và tách biệt với thành phố; thành phố đôi khi được gọi là Thành phố Alexandria để tránh nhầm lẫn (xem đoạn "Vùng lân cận" bên dưới). Năm 1920, Đại hội đồng Virginia đã bỏ phiếu kết hợp những gì từng là Hạt Alexandria làm quận hạt Arlington để giảm thiểu nhầm lẫn.

Tham khảo

Thành phố của Virginia
Vùng đô thị Washington
Bắc Virginia
Khu dân cư Virginia trên sông Potomac
Giăm bông

Giăm bông (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp jambon /ʒɑ̃bɔ̃/), còn được viết là dăm bông, còn gọi là thịt nguội là một món ăn làm từ đùi heo có nguồn gốc từ các nước châu Âu. Khi chưa có tủ lạnh và tủ đông để bảo quản thịt lâu ngày, người dân đã ướp muối các đùi heo và phơi khô (giăm bông khô hoặc còn gọi là giăm bông sống), hoặc ướp muối và luộc trong nước dùng (giăm bông tươi hoặc giăm bông chín). Đây là một trong những món ăn phổ biến, tuy nhiên có những cảnh báo về nguy cơ ung thư khi ăn quá nhiều thịt nguội.

Phân loại
Thuật ngữ "ham" hay thịt nguội được dùng để gọi các sản phẩm thịt làm sẵn, thường được ăn lạnh và thường làm từ chân lợn. Tùy thuộc vào cách thức, chúng được ướp muối, luộc, rang, phơi khô hoặc hun khói. 
 Giăm bông hun khói xuất phát từ những vùng lạnh và ẩm, mà cả thịt ướp muối cũng có thể bị mốc vì độ ẩm. Những sản phẩm được biết tới nhiều là Westfälischer Schinken, Holsteiner Katenschinken, Ammerländer Schinken và Schwarzwälder Schinken, mà được hun khói bằng gỗ cây thông.
 Giăm bông treo khô thường được sản xuất ở các nước Nam Âu như Pháp, Tây Ban Nha và Ý, nơi khí hậu cho phép thịt được khô đi dần dần. Nổi tiếng là Prosciutto di Parma của Ý, được xát muối và treo khô trên hơn 1 năm. Cũng từ vùng này là loại giăm bông hiếm và đắt hơn, Culatello-giăm bông. 
 Giăm bông nấu ban đầu được chích nước muối có pha với gia vị. Lượng nước chích bằng khoảng 20% lượng thịt. Sau đó thịt được trụng nưới sôi rồi hun khói hoặc hun khói trước khi trụng. Do lượng nước cao giăm bông chín phải để ở chỗ lạnh và chỉ giữ được vài ngày. Một loại nổi tiếng là Prager Schinken (Pražská šunka) của vùng Bohemia, nó được kho hoặc được bọc trong bột bánh mì bỏ lò cũng được dùng trong các món ăn nóng.
 Giăm bông sống ướp mối được xát muối rồi sau đó treo lên phơi khô hay hun khói để giữ được lâu.
 Giăm bông Serrano của Tây Ban Nha cũng được chế biến tương tự nhưng thường thì được trộn nhiều gia vị hơn. Một đặc sản khác của nước này là Jamón Ibérico Bellota, còn được gọi là Pata-Negra-giăm bông, xuất phát từ thịt của heo đen nhà, nhưng thả ra sống hoang ăn hạt dẻ (bellota) trong các rừng hạt dẻ. ba loại giăm bông treo khô khác được ưa thích là San-Daniele-giăm bông của Ý, Bayonne-giăm bông (Jambon de Bayonne) từ vùng ở nước Pháp của Baskenland và Aoste-giăm bông (Jambon de Bosses) của Pháp ở vùng Savoyer Alpen. Cũng nổi tiếng là Presunto de Chaves từ Chaves ở Bồ Đào Nha. Giăm bông treo khô thường được cắt rất mỏng vì nó dai hơn.

Dinh dưỡng
Ăn nhiều giăm bông (khô hoặc tươi) không tốt cho sức khỏe vì để giữ thịt heo được màu đỏ thì người ta bỏ chất kali nitrat (được ghi trên các sản phẩm với ký hiệu E252, và phân tử hóa chất là KNO3, còn gọi là diêm tiêu), chất này nếu quá hàm lượng 2g/kg sẽ có nguy cơ trực tiếp dẫn đến ung thư.

Hình ảnh

Tham khảo 

Món ăn
Món ăn cổ đại
Charcuterie
Thức ăn mùa Giáng sinh
Thịt nguội
Thực phẩm Lễ Phục Sinh
Garde manger
Thịt hun khói
Thực phẩm Lễ Tạ ơn
Từ gốc Pháp
Sản phẩm động vật
1611

Năm 1611 (số La Mã: MDCXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Năm 1611 là năm thành lập tỉnh Phú yên:

Năm 1578, Chúa Nguyễn Hoàng cử Phù nghĩa hầu Lương Văn Chánh đưa lưu dân (những người nghèo không sản nghiệp) vào vùng đất từ nam đèo Cù Mông đến đèo Cả khai hoang lập ấp, chính thức mở đầu sự nghiệp khai phá xứ Đàng Trong của các chúa Nguyễn trong công cuộc Nam tiến vĩ đại.

Năm Tân Hợi 1611, sau 33 năm xây dựng vùng đất mới, làng mạc hình thành, Chúa Nguyễn Hoàng ban chiếu thành lập phủ Phú Yên trực thuộc Thừa tuyên Quảng Nam, là đơn vị hành chính cấp tỉnh thứ 13 của Đại Việt.

Năm 1613, trước lúc băng hà, chúa Nguyễn Hoàng trối trăng lại cho người con thứ sáu là Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên phải dựa vào vùng đất mới từ Hoành Sơn (đèo Ngang, Hà Tĩnh) đến Thạch Bi Sơn (núi Đá Bia, Phú Yên) để xây dựng cơ nghiệp muôn đời và tiếp tục mở rộng cương vực vào phía Nam.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1611
Tiếng Aram

Tiếng Aram(אַרָמָיָא Arāmāyā, , ) là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Semit, nằm trong ngữ hệ Phi-Á (Afroasiatic). Tiếng Aram là một phần của nhánh ngôn ngữ tây bắc Semit, trong nhánh này còn có các ngôn ngữ Canaan như tiếng Hebrew và tiếng Phoenicia. Tiếng Aram có lịch sử khoảng 3000 năm. Nó xuất hiện khoảng giữa thế kỷ XI và thế kỷ IX TCN.

Tiếng Aram cổ	đại

Tiếng Aram trung đại

Tiếng Aram hiện đại 
Những người nói nhiều nhất các phương ngữ Aram ngày nay chủ yếu là người Assyria

Tham khảo

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Ethnologue report for Aramaic
 Omniglot written Aramaic/Proto-Hebrew outline
 Jewish Language Research Website: Jewish Aramaic 
 Dictionary of Judeo-Aramaic 
 Comprehensive Aramaic Lexicon  (including editions of Targums) – at the Hebrew Union College, Cincinnati
 Aramaic Designs  – website offering various designs based on historical Aramaic scripts.
 The Aramaic Language and Its Classification - Efrem Yildiz, Journal of Assyrian Academic Studies 
 Aramaic Peshitta Bible Repository  – Many free Syriac Aramaic language research tools and the Syriac Peshitta Bible
 Aramaic Dictionary - search the online dictionary using English or Aramaic words, including many other options.
  Aramaico Brasil
  Semitisches Tonarchiv: Dokumentgruppe "Aramäisch"   – recordings of modern Aramaic
  cursodearameo.com.ar Free course of Assyrian Neo-Aramaic in Spanish
Tiếng Amhara

Tiếng Amhara ( '''', ) là một ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Semit của ngữ hệ Phi-Á, được nói tại Ethiopia. Đây là ngôn ngữ Semit phổ biến thứ nhì trên thế giới, sau tiếng Ả Rập, là ngôn ngữ hành chính chính thức của Cộng hòa Dân chủ Liên bang Ethiopia và cũng là ngôn ngữ hành chính hoặc chính thức của nhiều vùng bên trong hệ thống liên bang của Ethiopia.

Ngôn ngữ này là ngôn ngữ hành chính của chính phủ, của thương mại và giao tiếp, của quân đội và của Giáo hội Chính thống giáo Tewahedo Ethiopia từ ít nhất là thế kỷ XIII. Thống kê 2007 ghi nhận 22 triệu người nói bản ngữ và 15 triệu người nói như ngôn ngữ thứ hai tại Ethiopia. Tiếng Amhara còn được nói bởi khoảng 3 triệu người di cư sống ngoài Ethiopia. Đa số cộng đồng Do Thái Ethiopia tại Ethiopia và Israel nói tiếng Amhara. Hơn nữa, tiếng Amhara là ngôn ngữ thần thánh của tôn giáo Rastafari. Đây là ngôn ngữ phổ biến nhất tại vùng Sừng châu Phi.

Tham khảo

Ngữ hệ Phi-Á
Amhara
Lars Ahlfors

Lars Valerian Ahlfors (ngày 18 tháng 4 năm 1907 - ngày 11 tháng 10 năm 1996) là một nhà toán học sinh ra ở Phần Lan, nổi tiếng với đóng góp của ông trong lĩnh vực các mặt Riemann và giải tích phức.

Ahlfors sinh ra tại Helsinki, Phần Lan. Mẹ ông, Sievä Helander, chết lúc ông mới sinh. Cha của ông, Axel Ahlfors, là một giáo sư ngành kỹ thuật tại Đại học Công nghệ Helsinki. Gia đình Ahlfors nói tiếng Thụy Điển, do đó, đầu tiên cậu bé theo học một trường tư, nơi tất cả các lớp học đã được giảng dạy bằng tiếng Thụy Điển. Ahlfors học tại Đại học Helsinki từ năm 1924, tốt nghiệp năm 1928 có theo học Ernst Lindelöf và Rolf Nevanlinna. Ông đã giúp Nevanlinna vào năm 1929 với công việc của mình trên phỏng đoán Denjoy về số lượng các giá trị tiệm cận của một hàm toàn bộ. Ông đã hoàn thành tiến sĩ của trường Đại học Helsinki vào năm 1930.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ahlfors entry on Harvard University Mathematics department web site.
Papers of Lars Valerian Ahlfors: an inventory (Harvard University Archives)
Lars Valerian Ahlfors The MacTutor History of Mathematics page about Ahlfors
The Mathematics of Lars Valerian Ahlfors, Notices of the American Mathematical Society; vol. 45, no. 2 (tháng 2 năm 1998).
Lars Valerian Ahlfors (1907–1996) , Notices of the American Mathematical Society; vol. 45, no. 2 (tháng 2 năm 1998).

Người đoạt Huy chương Fields
Nhà toán học Phần Lan
Nhà toán học thế kỷ 20
Người đoạt giải Wolf Toán học
Mất năm 1996
Người Mỹ gốc Phần Lan
1518

Năm 1518 (số La Mã: MDXVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ trình bày đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Tháng 7 
 11 tháng 7: Lê Chiêu Tông dụ Trần Chân và thủ hạ vào cùng rồi giết chết.
 14 tháng 7: Nguyễn Kính, Nguyễn Áng, Cao Xuân Thì tấn công Thăng Long báo thù cho Trần Chân, Lê Chiêu Tông chạy trốn sang dinh Bồ Đề ở Gia Lâm.

Tháng 8 
 Lê Chiêu Tông hạ chỉ Nguyễn Hoằng Dụ và Mạc Đăng Dung ra quân đánh Nguyễn Kính.

Tháng 9 
 Trịnh Tuy và Nguyễn Sư làm phản lập Lê Bảng làm vua, niên hiệu Đại đức.

Sinh

Tháng 4
 22 tháng 4: Antoine của Navarra, cha của Henri IV của Pháp (m. 1561)

Tháng 7
 3 tháng 7: Lý Thời Trân, nhà châm cứu, nhà thảo dược học, nhà tự nhiên học, dược sĩ, bác sĩ, nhà văn người Trung Quốc (m. 1593)

Mất

Tháng 11
 20 tháng 11: Pierre de la Rue, Nhà soạn nhạc người Flemish (s. 1452)

Không rõ ngày
 Nguyễn Hoằng Dụ, tướng thời Lê sơ
 Trần Chân, tướng thời Lê sơ

Tham khảo

Năm 1518
1517

Năm 1517 (số La Mã: MDXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Tháng 7
 Trịnh Tuy và Nguyễn Hoằng Dụ đánh nhau.
 Lê Chiêu Tông hạ lệnh chém đầu Trịnh Duy Đại vì tội mưu phản.

Sinh

Tháng 6
 18 tháng 6: Thiên hoàng Ōgimachi của Nhật Bản (m. 1593)

Tháng 10
 17 tháng 10: Amalia xứ Kleve, công chúa và nhà văn người Đức (m. 1586)

Mất

Tháng 3
 7 tháng 3: María của Aragón và Castilla, Vương nữ Tây Ban Nha, Vương hậu Bồ Đào Nha (s. 1482)

Tháng 6
 7 tháng 6: Luca Pacioli, Nhà toán học, cộng sự của Leonardo da Vinci và là "cha đẻ của kế toán" (s. 1447)

Tham khảo

Năm 1517
1514

Năm 1514 (số La Mã: MDXIV) là một năm thường, bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất 
9 tháng 1 – Anne xứ Bretagne, Công tước xứ Bretagne và Vương hậu Pháp.

Tham khảo

Năm 1514
Laurent Schwartz

Laurent-Moïse Schwartz (5 tháng 3 năm 1915 – 4 tháng 7 năm 2002) là một nhà toán học người Pháp. Ông học đại học tại trường École normale supérieure, và giành được huy chương Fields năm 1950 cho những nghiên cứu của ông về lý thuyết phân phối, mang lại cách hiểu rõ ràng cho các đối tượng như hàm delta Dirac. Trong một thời gian dài ông dạy tại trường École polytechnique.

Ngoài công việc nghiên cứu khoa học, ông còn nổi tiếng là một người thẳng thắn, và thiên về chủ nghĩa cộng sản.

Tham khảo

Người đoạt Huy chương Fields
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học Pháp
Người Paris
Nhà toán học thế kỷ 21
Người Pháp gốc Do Thái
Mất năm 2002
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
1540

Năm 1540 (số La Mã: MDXL) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện 
Quân đội nhà Lê Trung Hưng do tướng Nguyễn Kim dẫn đầu chiếm được Nghệ An từ nhà Mạc và chính thức thành lập Nam triều.

Tháng 11 
 3 tháng 11: Mạc Thái Tổ dâng đất ngũ động hàng nhà Minh

Sinh
 không rõ - François Viète, nhà toán học người Pháp (m. 1603)

Mất

Tham khảo

Năm 1540
1553

Năm 1553 (số La Mã: MDLIII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Julius.

Sự kiện 
Tháng 9 năm 1553, một giáo dân Cơ Đốc người Nhật tên Bernard đặt chân lên đất Châu Âu cùng sư huynh của mình

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1553
1557

Năm 1557 (số La Mã: MDLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Julius.

Sự kiện

Tháng 7 
 Mạc Kính Điển cùng Phạm Quỳnh và Phạm Dao tiến đánh Nghệ An

Sinh

 15 tháng 2 - Vittoria Accoramboni, người Ý (mất 1585)
 24 tháng 2 - Mathias, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1619)
 31 tháng 5 - Sa hoàng Feodor I của Nga (mất 1598)
 15 tháng 8 - Liễu Hạnh Công Chúa (mất 1577)
 16 tháng 8 - Agostino Carracci, họa sĩ và nghệ sĩ đồ họa Ý (mất 1602)
 19 tháng 8 - Frederick I, Công tước của Württemberg (mất 1608)
 16 tháng 9 - Jacques Mauduit, nhà soạn nhạc Pháp (mất 1627)
 Ngày chưa biết:
 Julius Caesar, thẩm phán và chính trị gia người Anh (mất 1636)
 Giovanni Croce, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1609)
 Giovanni Gabrieli, nhà soạn nhạc Ý và organ (mất 1612)
 Balthasar Gérard, người ám át William I của Orange (mất 1584)
 Toda Katsushige, lãnh chúa Nhật Bản (mất 1600)
 Olaus Martini, Đức Tổng Giám mục của Uppsala (mất 1609)
 Thomas Morley, nhà soạn nhạc người Anh (mất 1602)
 Oda Nobutada, người Nhật Bản (mất 1582)

Mất
 Tháng 4: Lê Bá Ly (tướng lĩnh nhà Mạc và Lê)

Tham khảo

Năm 1557
1562

Năm 1562 (số La Mã: MDLXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 12 tháng 1 - Charles Emmanuel I, Công tước xứ Savoy (mất 1630)
 13 tháng 1 - Mark Alexander Boyd, nhà thơ người Scotland và người lính của tài sản (mất 1601)
 20 tháng 1 - Ottavio Rinuccini, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1621)
 Tháng tư / tháng - Jan Pieterszoon Sweelinck, nhà soạn nhạc Hà Lan (mất 1621)
 6 tháng 5 - Pietro Bernini, nhà điêu khắc người Ý (mất 1629)
 25 tháng 7 - Katō Kiyomasa, samurai của Nhật Bản (mất 1611)
 17 tháng 8 - (rửa tội) - Hans Leo Hassler, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1612)
 4 tháng 10 - Christian Sorensen Longomontanus, nhà thiên văn học Đan Mạch (mất 1647)
 19 tháng 10 - George Abbot, Đức Tổng Giám mục của Canterbury (mất 1633)
 25 tháng 11 - Lope de Vega, nhà thơ và nhà viết kịch Tây Ban Nha (mất 1635)
 Ngày chưa biết''''
 Isabella Andreini, nữ diễn viên người Ý (mất 1604)
 John Bull, nhà soạn nhạc người Anh (mất 1628)
 Henry Constable, nhà thơ người Anh (mất 1613)
 Samuel Daniel, nhà thơ người Anh và lịch sử (mất 1619)
 Francis Godwin, nhà văn người Anh và giám chức (mất 1633)
 Juan de Jáuregui, người đã cố gắng ám sát William I của Orange (mất 1582)
 Natsuka Masaie, daimyo Nhật Bản (mất 1600)
 Richard Neile, tiếng Anh cực trong nhà thờ (mất 1640)
 Penelope Blount, Countess của Devonshire (mất 1607)
 Henry Spelman, nhà khảo cổ An (mất 1641)
 Maeda Toshinaga, nhà quý tộc Nhật Bản (mất 1614)
 Cornelis van Haarlem, họa sĩ Hà Lan (mất 1638)
 Xu Guangqi, nhà nông học, nhà thiên văn học, và nhà toán học Trung Quốc (mất 1633)

Mất

Tham khảo

Năm 1562