Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Năm tội lớn

Năm tội lớn (sa. pañcānantaryāṇi karmāṇi), còn được gọi là Ngũ nghịch, Ngũ vô gián nghiệp là năm tội nặng nhất dẫn đến quả báo ngay lập tức, trong địa ngục Vô gián (vô gián, Phạn văn "ānantarya" nghĩa là ngay lập tức, không có gián đoạn), sau khi chết sa đoạ Địa ngục A tỳ (sa. Avici naraka). Chúng cụ thể là:
Giết cha (sát phụ, sa. pitṛghāta); 
Giết mẹ (sát mẫu, sa. mātṛghāta); 
Giết A-la-hán (sát A-la-hán; sa. arhadvadha); 
Làm thân Đức Phật chảy máu (xuất Phật thân huyết, sa. tathāgatasyāntike duṣṭacittarudhirotpadana) 
Chia rẽ Tăng-già (Phá hoà hợp tăng, sa. saṅghabheda).

Tài liệu tham khảo 
Fo Guang Ta-tz'u-tien. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Kala, Acharya. Buddhānusmṛti, A Glossary of Buddhist Terms. Mục từ ānantarya karma  trang 95.
Từ điển Phật học, nhóm Đạo Uyển biên soạn, Nhà xuất bản Tôn giáo, 2005.

Xem thêm
 Nghiệp

Tham khảo

Triết lý Phật giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Nghiệp
Trần Ngọc Lầu

Trần Ngọc Lầu (1863 - 1937), còn có tên khác là Trần Ngọc Dung hay Trần Ngọc Bích, tục danh: cô Ba Lào. Bà được xem là một nữ sĩ tiền phong của đất Vĩnh Long xưa, thuộc Việt nam.

Cuộc đời
Trần Ngọc Lầu, người ở tỉnh Vĩnh Long, là con của Thủ Khoa Trần Xuân Sanh. Do mẹ mất sớm, cha bà đã cưới thêm vợ sau, nhưng không may gặp phải người đanh đá, nên họ chung sống với nhau không lâu.

Khoảng năm 1867, sau khi sáu tỉnh Nam Kỳ đều thuộc Pháp và người vợ kế đã bỏ đi, cảnh sống càng thêm túng quẫn, nên cha con bà phải rời quê để đến Mỹ Tho tìm sinh kế. Ở nơi mới, ông Sanh làm nghề dạy học và hốt thuốc.

Là con nhà có học, xinh đẹp, biết làm thơ nên bà thường bị người khác phái trêu ghẹo. 
Trong Vĩnh Long xưa, tác giả Huỳnh Minh cho biết:
Từ thửa trẻ, bà đã cùng một bạn trai tên Nguyễn Hữu Đức (bút danh Phụng Lãm) yêu nhau. Ông này cũng là một khách tài hoa, văn chương lỗi lạc. Nhưng về sau, ông Đức đã phụ bà để cưới vợ giàu, khiến bà phải cười đau khóc hận. 

Theo sách Nam Kỳ Lục Tỉnh của nhà nghiên cứu Hứa Hoành, thì: Sau đó, Trần Xuân Sanh đến ở Phong Điền, Cần Thơ để dạy học. Ở đây, bà Trần Ngọc Lầu quen với cai tổng Lê Quang Chiểu, là người có chức quyền, giàu có và khá thành thạo thơ văn.
Và chính nhờ thơ văn mà hai người có dịp gần gũi, để rồi chẳng bao lâu bà Trần Ngọc Lầu chung sống với ông Chiểu như vợ chồng. Cuộc tình duyên nầy éo le, vì ông Chiểu đã có vợ nhà, lại còn đèo bòng nên gia cảnh ngày thêm lục đục. Bà Lầu chán ngán, âm thầm dứt tình về quê, mặc dầu đang có thai 4 tháng.

Về Vĩnh Long, bà phải gạt lệ bán bớt một số đất đai để trang trải nợ nần. Vì có nhiều lần tới lui toà án Vĩnh Long, bà có quen với một biện lý người Pháp đa tình tên Des Hameaux. Bởi cảm nghĩa cử cao đẹp của ông này, nên khi viên biện lý cầu hôn, bà nhận lời. Cuộc hôn nhân bất đắc dĩ kéo dài đến năm 1890, biện lý về Pháp và ở luôn bên đó. Từ đấy, bà sống an phận, lo nuôi dạy con...

Bà Trần Ngọc Lầu lâm bệnh mất năm 1937, thọ 74 tuổi.

Tác phẩm

Trần Ngọc Lầu có để lại tập thơ Ngọc Lầu thi tập.

Nhà biên khảo Huỳnh Minh đã nhận xét tập thơ như sau:
Thơ của bà thiên về tình cảm, lời thâm trầm, ý vị đậm đà. Phần lớn là thơ xướng họa giữa bà với ông Nguyễn Hữu Đức, tô đậm duyên dáng thiên tình sử, giữa giai nhân tài tử trong làng hàn mặc.

Trích:
Ngoài ra, bà cũng có làm một số bài thơ để nói lên tâm trạng của kẻ sĩ trước thời cuộc, trong số đó có những câu như:
Non sông không thoát cơn mơ mộng
Sóng gió như khêu nỗi bất bằng...
Ai ơi, vì nước không lo liệuKẻo đến chân rồi hết nói năng.(Qua Ba Bèo cảm tác'')

Trần Ngọc Lầu, sống cùng thời với Sương Nguyệt Anh (1864-1922), cũng là một nữ sĩ ở Bến Tre. 
Thời Pháp thuộc, phụ nữ được đi học, thành thạo việc văn chương, tính ra chẳng được mấy người. Mặc dù hôm nay, tác phẩm của họ ít còn được yêu chuộng, nhưng ngẫm chuyện "Sương Nguyệt Anh gãy gánh cuộc tình duyên ở buổi đầu, Trần Ngọc Lầu cũng sớm bị tình phụ bạc", vậy mà qua thi văn, vẫn thấy được một tấm lòng biết đau vì nạn nước, vẫn có được "những áng thơ nào thua kém hạng mày râu, thật là tinh hoa của xứ sở... Đôi tấm gương ấy thật đáng cho đời xưng tặng là nữ sĩ tiền phong của miền Nam văn vật.

Chú thích

Nhà thơ Việt Nam
Người Vĩnh Long
Lespinassière

Lespinassière là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Lespinassiérois.
Xã này nằm phía nam Montagne noire trong Minervois, Argent-Double

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lespinassière trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Le site de l'association Villages perchés en Montagne Noire 

Lespinassière
Luc-sur-Orbieu

Luc-sur-Orbieu là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. 
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Lucquois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức 
 Luc-sur-Orbieu trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Luc-sur-Orbieu
Iniö

Iniö là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan (Länsi-Suomen lääni) thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 253 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 63,86 km² (trừ phần mặt biển) trong đó có 0,17 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 3,97 người trên mỗi km².

Đô thị này sử dụng hai ngôn ngữ với đa số dùng tiếng Thụy Điển và thiểu số sử dụng tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  - bằng tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan

Đảo Phần Lan
Pargas
Đảo Phần Lan ở Baltic
Đô thị cũ của Phần Lan
Laitila

Laitila (), hay Letala trong tiếng Thụy Điển, là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 8.569 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 545,73 km² trong đó có 14,34 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 16,13 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.laitila.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Đô thị của vùng Tây Nam Phần Lan
Thành phố của Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1868
Koski Tl

Koski Tl () là một đô thị của Phần Lan. Tl means former tỉnh of Turun ja Porin lääni (now part of the province của Tây Phần Lan). Có một đô thị khác có tên Koski (Koski Hl, Hämeen lääni; now Hämeenkoski ở Nam Phần Lan).

Koski nằm ở Tây Nam Phần Lan vùng. Đô thị này có dân số 2.545 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 192,50 km² trong đó có 0,75 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 13,27 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.koski.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Đô thị của vùng Tây Nam Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1869
Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân

Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân là một lễ hội của người Hoa tại Phan Thiết. Lễ hội truyền thống này tiêu biểu cho phong tục tập quán và tín ngưỡng của người Hoa, ước mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cho một cuộc sống thanh bình, mọi người trong xã hội được ấm no hạnh phúc.

Thời điểm và nơi tổ chức 
Thông lệ, cứ 2 năm tổ chức một lần(vào năm chẳn) và đã được thực hiện từ hàng trăm năm trước. Nơi thường diễn ra các hoạt động chính là Chùa Ông (tức Quan Đế Miếu) tại phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng. Ngôi miếu này khởi nguyên là thờ Quan Công.

Các ngày tổ chức 
Lễ hội ngày thường được tổ chức trong 3 ngày với các sự kiện:

Ngày thứ nhất: (Phần Lễ)
Lễ Thỉnh Kiệu Bà Thiên Hậu
Lễ Thỉnh nước
Lễ Thỉnh Kinh
Lễ Thỉnh Kiệu thần Chiêu Ứng Công
Lễ Yết Quan Thánh
Hội quán Phúc Kiến ra mắt
Hội quán Quảng Đông ra mắt
Cáo Tiền Hiền
Lễ Chiêu vong linh Tiền Hiền

Ngày thứ hai: (Phần Lễ)
Hội Quán Triều Châu ra mắt
Hội Quán Hải Nam ra mắt
Đoàn Rồng Thanh Long Quan Đế Miếu
Lễ phóng sinh
Cúng ngọ
Cúng thí thực
Thả thuyền (cửa biển Phan Thiết)
Lễ Hoàn mãn

Ngày thứ ba: (Phần Hội)
Cao điểm của lễ hội:
Bắt đầu từ sáng sớm, Đoàn thỉnh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du. Thành viên trong đoàn gồm 900 người là thành viên các Hội Quán. Với băng rol mã lộ, băng rol đại kỳ, lồng đèn, bàn hương án, đoàn nhạc cổ,... (Theo thứ tự lần lượt là: Hội quán Phúc Kiến, Hội quán Quảng Đông, Hội quán Triều Châu, Hội quan Hải Nam, Quan Đế Miếu)

Các thành viên các hội quán chia ra làm tổ chức công việc:
Đi cà kheo
Gánh hoa, múa hoa
Múa Thái cực kiếm
Múa đèn,
Múa quạt,
Xe hoa Đồng tử bái Quan âm
Đội Tam Tạng thỉnh kinh
Đội Phước Lộc Thọ
Thần tài
Bao công xử án
Lân Sư Rồng cung đình
Kiệu Chiêu Ứng Công
Kiệu Bà Chúa Sanh Nương Nương
Kiệu Thiên Hậu Thánh Mẫu
Ngai Phước Đức Chánh Thần
Quan Bình cưỡi ngựa
Châu Xương
Lính hầu
Người cầm trống
Người dắt ngựa
Đội mang Bát Bửu (gồm 8 người hộ tống trước kiệu ông Quan Công)
Kiệu Quan Thánh
Đoàn rồng Thanh Long ...

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân du hành đường phố - Năm 2008 tại Phan Thiết

Lễ hội của người Hoa
Aura, Phần Lan

Aura () là một đô thị của Phần Lan. Đô thị này được lập năm 1917 từ các khu vực của Lieto và Pöytyä.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan và thuộc Varsinais-Suomi vùng. Đô thị này có dân số 3.699 người (thời điểm 31 tháng 12 năm 2005) và diện tích 95,44 km² trong đó có 0,35 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 38,03 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
Aura – Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Đô thị của vùng Tây Nam Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1917
Nagu

Nagu (), hay Nauvo () in Tiếng Phần Lan, là một đô thị của Phần Lan.

Đô thị này nằm ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.443 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 247.51 km² (trừ phần mặt biển) trong đó có 3.66 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 5.92 người trên mỗi km².

Đô thị này sử dụng hai thứ tiếng, đa số nói tiếng Thụy Điển và thiểu số nói tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  - bằng tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan, with some English
 Nagu parish  - The website of Nagu parish trong tiếng Thụy Điển
 Nagu IF  - The website of Nagu sports association trong tiếng Thụy Điển

Đảo Phần Lan
Pargas
Đảo Phần Lan ở Baltic
Särkisalo

Särkisalo (), hay Finby trong tiếng Thụy Điển, là một đô thị của Phần Lan, located mostly on Särkisalo island.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 710 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 82,85 km² (trừ phần mặt biển) trong đó có 1,06 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 8,68 người trên mỗi km².

Đô thị này sử dụng hai thứ tiếng, đa số nói tiếng Thụy Điển và thiểu số nói tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.sarkisalo.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Đảo Phần Lan
Đảo Phần Lan ở Baltic
Salo
Suomusjärvi

Suomusjärvi () là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.321 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 176,53 km² trong đó có 16,38 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 8,25 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.suomusjarvi.fi/  - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Salo
Tarvasjoki

Tarvasjoki () là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.941 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 102,51 km² trong đó có 0,35 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 19 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Các làng ở Tarvasjoki
Eura, Horrinen, Hungerla, Jauhola, Juva, Kallela, Karhula, Killala, Kirkonkylä, Kättylä, Liedonperä, Mäentaka, Satopää, Seppälä, Suitsula, Suurila, Takamaa, Tiensuu, Tuomarla, Tuorila, Tyllilä, Yrjöntylä.

Nhân vật nổi tiếng quê Tarvasjoki
Gustaf Mauritz Armfelt: sinh ra ở Juva, Tarvasjoki

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.tarvasjoki.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Khởi đầu năm 1869 ở Nga
Khu dân cư thành lập năm 1869
Quad play

Quad Play là dịch vụ tích hợp bốn trong một dựa trên nền mạng IP cho phép cung cấp gói dịch vụ tiện ích gồm thoại, dữ liệu, video và truy cập không dây. Dịch vụ Quad Play có nguồn gốc từ dịch vụ Triple play, một dịch vụ được phát triển từ những năm 2004, 2005.

Xu hướng phát triển dịch vụ
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ truy nhập không dây, đã mở ra thêm một chiều hướng đáng quan tâm, hứa hẹn đem lại nhiều tiện lợi hơn nữa cho người sử dụng. Xu hướng hội tụ của các công nghệ: giữa công nghệ không dây và có dây, giữa dịch vụ băng rộng, dịch vụ băng hẹp tạo ra các dịch vụ mới.

Sự ra đời của Quad Play
Với xu hướng hội tụ các công nghệ trên nền IP đã tạo ra dịch vụ Triple Play. Khi dịch vụ truy nhập không dây (di động) phát triển, sự kết hợp yếu tố di động cùng dịch vụ Triple play đã tạo nên một dịch vụ mới tích hợp được nhiều dịch hơn. Đó là Quad Play. Nói cách khác, dịch vụ Quad Play đảm bảo cho dịch vụ Triple Play có mặt mọi nơi mọi lúc, không phụ thuộc vào vị trí cụ thể của người sử dụng.

Sự phát triển dịch vụ Quad Play
Dịch vụ Quad Play được phát triển nhanh chóng ở Mỹ và Châu Âu. Một số hãng nổi tiếng cung cấp dịch vụ Quad Play như Sprint, Virgin Media, Neuf, Free, Orange, Telenet,...

Lợi ích
Khách hàng sử dụng dịch vụ Quad Play có thể xem các chương trình TV, phim theo yêu cầu trong khi đang tải nhạc và đọc các bài phỏng vấn nổi tiếng trên điện thoại. Đối với các dịch vụ khác, một khách hàng chỉ có thể nhận mỗi dịch vụ số từ một nhà cung cấp dịch vụ khác nhau, các nhà cung cấp dịch vụ Quad Play đem đến cho khách hàng cả bốn dịch vụ như một gói tích hợp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 
 
 
 PROVIDER CHALLENGES - TODAY 
  
 
  
  20Videoconferencing/Videoconferencing/2007092056996.shtml

Viễn thông
Thầy tào

Thầy Tào là người thầy cúng tại các tỉnh miền núi phía phía Bắc Việt Nam có đông người dân tộc thiểu số sinh sống là (người Tày, Nùng, Dao, Thái). Thầy tảo là một người chuyên về chức năng tín ngưỡng cao hơn cả thầy mo, trong các bản làng. Thầy Tào còn là người hiểu biết nhiều về văn hóa của dân tộc, biết chữ nho vì họ thường xuyên phải dùng những cuốn sách bằng chữ nho cổ trong những lần làm lễ cúng và họ còn là những người ghi lại những câu truyện cổ dân gian, các câu tục ngữ, các làn điệu dân ca của dân tộc để gìn giữ văn hóa truyền thống của dân tộc cho các thế hệ sau.
Thầy tảo cũng được coi là những nghệ nhân đang gìn giữ bản sắc dân tộc thể hiện qua những lễ hội cầu mùa, cầu mưa, ma chay,....

Đặc tính 
Để là được nghề người đó phải có công đức cao, có căn duyên hoặc gia đình có truyền thống, tính tình con người phải trầm lắng, hiền từ, không mưu cầu quá độ hoặc đố kỵ với kẻ hơn mình. Nghề thầy tào đại đa số hưởng thọ khá cao. 

Khả năng bói toán, xem số, giải hạn, làm các đám ma chay, giải hạn. Sống vô tư, liêm chính, không đòi hỏi tiền bạc lễ vật trước khi phải đi làm cho người dân, không phân biệt tầng lớp xã hội giàu hay nghèo. Mỗi khi nhà ai có việc chỉ cần đến nhà thầy tào thắp nhang thỉnh, thầy tào phải đi, trừ khi đau ốm hoặc đã đi làm đám khác. Được biết nếu không đi thì tự nhiên mặt mũi đỏ lên, lung túng phân vân không làm việc gì ra việc gì.

Phong tục của người Sán Dìu 
Mỗi dòng họ có một hoặc vài người theo học làm "nghề" thầy Tào. Học cách cúng ma, nâng sao, giải hạn, chọn hướng nhà, hướng đất, chọn ngày lành tháng tốt, cách xem lá số và học cả luân thường đạo lý. Gọi là nghề nhưng mỗi khi có người đến nhờ thì số lễ vật biếu cho các thầy Tào không đáng bao nhiêu so với công sức của họ bỏ ra và họ coi đây chỉ là việc làm phúc.

Phong tục của người Tày 
Cuộc sống tinh thần của người Tày, thầy Tào ở đẳng cấp cao nhất. Họ là những người có khả năng liên thông với thế giới linh hồn và thần thánh. Thầy Tào có rất nhiều công việc, nhưng công việc quan trọng bậc nhất - đưa linh hồn người chết về nơi yên nghỉ. Từ những nghi lễ của hình thức. Họ cho rằng, linh hồn của con người tồn tại như ý nghĩ. Nếu ý nghĩ của bạn chân thành, trong sáng khi chết đi, linh hồn bạn sẽ rực rỡ ánh hào quan, bay lượn ở tầng cao nhất của thế giới thần linh. Còn khi sống bạn có ý nghĩ xấu xa, cũng có nghĩa linh hồn bạn nặng nề, đen tối và bị chìm xuống tầng thấp nhất của thế giới linh hồn. Và cái thế giới tối tăm đó rất gần với thế giới vật chất của con người vì thế nó luôn đau đớn.

Họ còn có Bà then, cũng làm nghề như Thầy tào. Thông qua các bài Then để cúng giải trừ ma quỷ cứu người.Và thầy phù thủy (pụt) chuyên bói toán, giải hạn.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Thầy Tào trong tín ngưỡng dân tộc Sán Dìu
Thầy Tào và câu chuyện thần linh người Tày của A Sáng (Kỳ I) 

Tín ngưỡng dân gian Việt Nam
Văn hóa người Tày
Người Sán Dìu
Tháp Po Dam

Pô Dam hay Pô Tằm là một nhóm tháp Chăm ở làng Lạc Trị, xã Liên Hương, tỉnh Lâm Đồng. Tháp này xây để thờ vua Po Dam, hay còn gọi là Po Kathit (Bàn La Trà Duyệt) của người Chăm. Chưa xác định rõ thời gian xây dựng tháp nhưng qua so sánh về phong cách nghệ thuật, các nhà khảo cổ học chỉ tạm xác định tháp Po Dam cùng niên đại với các tháp phong cách Hòa Lai (Khánh Hòa), có thể ở cuối thế kỷ thứ 8 đầu thế kỷ thứ 9. Thế nhưng, khi đối chiếu với lịch sử Chăm Pa thì thấy niên đại trị vì của Po Dam là 1433 – 1460. Truyền thuyết Chăm kể rằng, đương thời đã có một cuộc thách đố về việc vua Klong Garai và Po Dam (khi ấy là quan đại thần) ai xây xong tháp trước, và Po Klong Garai đã chiến thắng.

Po Dam cũng là nhóm tháp khác biệt hơn so với các nhóm tháp Chăm thông thường vì nó được xây dưới chân đồi thay vì trên đỉnh đồi, các cửa chính quay về hướng Nam thay vì hướng Đông.

Tham khảo

Xem thêm
Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
Danh sách đền tháp Chăm Pa
Tháp Chăm

T
Đền thờ vua chúa Chăm Pa
Panduranga
Trấn Ninh (định hướng)

Trấn Ninh có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam 
 Xã Trấn Ninh, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn.
 Xứ Bồn Man, trước thế kỷ 15 là vương quốc cổ ở bán đảo Đông Dương. Thời Lê Sơ, vua Bồn Man là Cầm Công thần phục Đại Việt, vua Lê Thánh Tông liền lập phủ Trấn Ninh, chia đất ấy thành 7 huyện. Sau Chiến tranh Đại Việt – Lan Xang (1479–1480), các sự kiện ở Bồn Man không được lịch sử Đại Việt ghi chép cụ thể, nhưng sử Việt ghi nhận vùng này tiếp tục triều cống đúng quy định triều đình trong hơn 300 năm, đất rộng dân đông đứng đầu trong các Man (vùng đông người dân tộc thiểu số) Năm 1802 Gia Long đem thuộc quốc Trấn Ninh ban cho Vạn Tượng, đến thời Minh Mạng thì Việt Nam tái sáp nhập lãnh thổ này, gọi là phủ Trấn Ninh. Trấn Ninh (Nhà Nguyễn) bị người Pháp nhập vào lãnh thổ Lào thuộc Liên bang Đông Dương, nay là tỉnh Xiêng Khoảng của Lào.
 Lũy Trấn Ninh, tức lũy Thầy, lũy Nhật Lệ hay lũy Động Hải do Đào Duy Từ xây dựng ở Đồng Hới Quảng Bình, sau bị quân chúa Trịnh san phẳng. Rồi lại được Nguyễn Ánh cho đắp lại năm 1801 và đánh tan quân Tây Sơn ở đây năm 1802. Lũy này chạy từ núi Đâu Mâu tới cửa biển Nhật Lệ.

Trung Quốc 
 Huyện tự trị Trấn Ninh tỉnh Quý Châu Trung Quốc.

Xem thêm 
 Trận Trấn Ninh (1802)
Hằng số Fibonacci

Hằng số Fibonacci, hay còn gọi là Hằng số nghịch đảo Fibonacci, ký hiệu là ψ, được định nghĩa là tổng nghịch đảo của tất cả các số Fibonacci:

Tỉ lệ giữa hai số hạng liên tiếp trong tổng này sẽ dần tiến đến tỉ lệ vàng. Bởi vì các phần tử này đều nhỏ hơn 1, sử dụng kiểm nghiệm tỉ lệ có thể chứng minh được rằng tổng này hội tụ.

Giá trị của ψ xấp xỉ bằng

Người ta chưa tìm ra được một công thức khác xấp xỉ giá trị của ψ, nhưng Gosper
đã mô tả một thuật toán có thể tính nhanh giá trị xấp xỉ của nó 
ψ là một số vô tỉ. Tính chất này được Paul Erdős, Ronald Graham và Leonard Carlitz đưa ra, được Richard André-Jeannin chứng minh năm 1989.

Chuỗi phân số liên tục của hằng số này:

Chú thích

Liên kết ngoài

Fibonacci
Số Fibonacci
Số vô tỉ
Lohéac

Lohéac (, Gallo: Lozeiac) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Lohéac được gọi là Lohéaciens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Lohéac 

Xã của Ille-et-Vilaine
Motorsport Pháp
Langon, Ille-et-Vilaine

Langon (, Gallo: Langon) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Langon được gọi là Langonnais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Village website (French) 
 Langon on the website of the Institut géographique national
 Langon on the website of Insee
 on the Quid website 
 Langon on a map of France
 City plan of Langon on Mapquest
 http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35012015 
 Description of the Corbinieres Viaduct 

Xã của Ille-et-Vilaine
Iffendic

Iffendic (pronounced Findic, , Gallo: Fendic) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Iffendic được gọi là Iffendicois.

Tham khảo

Based on the article in the French Wikipedia.

Liên kết ngoài
Official website  
French Ministry of Culture list for Iffendic 

Xã của Ille-et-Vilaine
Chevaigné

Chevaigné (, Gallo: Chaevaènyaé) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Chevaigné được gọi là Chevainéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website  
French Ministry of Culture list for Chevaigné 

Xã của Ille-et-Vilaine
Arnolf xứ Carinthia

Arnolf xứ Carinthia (, , , ; 850 – 8 tháng 12 năm 899) là vua Đông Frank của nhà Karolinger từ năm 887 và Hoàng đế La Mã Thần thánh từ năm 896 tới khi qua đời. Ông là con ngoài giá thú của Karlmann của Frank Đông và một cung nữ tên Liutswind, có gốc gác từ xứ Carantania, con gái của Bá tước Ernst. Ông thừa kế Công quốc Kärnten, một chư hầu của Frank và là hậu thân của Thân vương quốc Carantania từ vua cha, trong khi Ludwig III thừa kế Bayern và Charles Béo thừa kế vương quốc Ý năm 880.

Xem thêm 
 Phả hệ các vua Đức

Chú thích 

Vua Frank
Người Kärnten
Vương triều Caroling
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Vua Ý
Cesson-Sévigné

Cesson-Sévigné là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số

Người dân ở Cesson-Sévigné được gọi là Cessonnais.

Thị trấn kết nghĩa
  Waltrop, Đức
  Carrick-on-Shannon, Ireland

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Town official website  
 Cultural Heritage  

Xã của Ille-et-Vilaine
La Bouëxière

La Bouëxière () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cultural Heritage  
La Bouëxière website 
English translation of La Bouëxière website
Hambrücken website 

Xã của Ille-et-Vilaine
Betton, Ille-et-Vilaine

Betton (, Gallo: Beton) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số 
Người dân ở Betton được gọi là Bettonnais.

Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có số dân là 8547 người.Dân số ước tính vào năm 2006 là 9103 người.

Xem thêm 
 Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo 

 Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
 INSEE ;
 IGN

Liên kết ngoài 
 Official website  
 French Ministry of Culture list for Betton 

Xã của Ille-et-Vilaine
Bédée

Bédée (, Gallo: Bedésc) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Bédée được gọi là Bédéens.

Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có số dân là 3296 người.Dân số ước tính vào năm 2004 là 3442 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website  
French Ministry of Culture list for Bédée 

Xã của Ille-et-Vilaine
Ertuğrul

Ertoğrul hay Ertuğrul Ghazi (1198 ở Ahlat – 1281 Sögüt) là cha của Osman Bey, người sáng lập của Đế quốc Ottoman. Ertuğrul là thủ lĩnh của bộ lạc Kayı thuộc tộc người Thổ Oghuz.

Giống như hậu duệ, Ertuğrul xưng là Ghazi, chiến binh thần của Hồi giáo.

Vào thế kỷ 19, một tàu chiến Hải quân Ottoman được đặt theo tên ông - Ertuğrul.

Tham khảo 

 Tiểu sử Ertuğrul Được truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008.

Sinh năm 1198
Mất năm 1281
Nhà Ottoman
Người Đế quốc Ottoman thế kỷ 13
Vua Turk
Mất năm 1280
Chiến binh
Lollipop F

Lollipop còn gọi là Bổng Bổng Đường là một nhóm nhạc nổi tiếng Đài Loan từng được được các bạn trẻ rất yêu thích. Nhóm nổi tiếng từ khi đóng bộ phim "Vị ngọt macchiato", "Thất tinh anh hùng truyện" với nhóm nhạc nữ Hey Girl. Nhóm nam gồm 6 chàng trai được lựa chọn rất kĩ từ chương trình "Mô phạm Bổng Bổng Đường". Cụ thể gồm có:

1. Ngao Khuyển

2. Tiểu Dục

3. William

4. A Vỹ

5. Tiểu Kiệt

6. Vương Tử

Hiện nhóm đã tan rã và các chàng trai đều có sự nghiệp riêng. Thi thoảng các thành viên sẽ gặp gỡ, tụ họp và cùng tham gia chung ở các chương trình truyền hình.

Tham khảo

Ban nhạc Đài Loan
Nhóm nhạc thần tượng Đài Loan
Nhóm nhạc Mandopop
Ban nhạc thành lập năm 2006
Ban nhạc nam Đài Loan
LyX

LyX là một phần mềm soạn thảo văn bản theo kiểu hiển thị ý nghĩa (WYSWYM — What You See is What You Mean), trên nền tảng hệ thống sắp chữ LaTeX.

LyX có thể được xem như một phần mềm xử lý văn bản, ở cấp độ "cao" hơn so với LaTeX, nghĩa là người dùng không phải bận tâm viết mã lệnh để định dạng văn bản mà tập trung vào nội dung văn bản, vì hình thức văn bản được hiển thị.

Tuy nhiên khác với các phần mềm soạn thảo văn bản trong các bộ phần mềm văn phòng, như Microsoft Word hoặc OpenOffice Writer (theo xu hướng WYSWYG), LyX bắt buộc các văn bản cần tuân theo những quy tắc định dạng chuẩn ngầm định bởi LaTeX, chẳng hạn khoảng cách giữa các dòng không thể thay đổi tùy tiện. Do đó, không thể gõ nhiều lần Enter để giãn xa hai đoạn văn, vì như vậy là vi phạm quy tắc trình bày chung của văn bản.

Một điểm khác nữa so với các phần mềm văn phòng là LyX tạo ra các file dạng DVI, PS, PDF và trong máy cần có một chương trình xem file (viewer) riêng (như Adobe Reader, GSview, Evince, ...) để xem các file này trước khi in.

Tính năng 
 Cho phép gõ các công thức toán theo kiểu trực quan (như Microsoft Equation, MathType).
 Phông chữ Unicode, cho phép soạn thảo văn bản nhiều thứ tiếng.
 Có các mẫu văn bản khoa học chuẩn của các tổ chức AMS, IEEE, ...
 Kiểm tra lỗi chính tả 
 Theo dõi các sửa đổi trong những phiên bản khác nhau.
 Chèn hình vẽ (đơn và kép) vào trong văn bản
 Hỗ trợ tạo bảng
 Chuyển sang các định dạng HTML, OpenOffice Document
 Xem và chỉnh sửa các mã lệnh LaTeX của văn bản

Trong số các đặc điểm trong phiên bản mới, 1.6.4, có việc cải tiến công cụ nhập từ LaTeX (tex2lyx) và giao diện hỗ trợ gõ công thức hóa học (mhchem). Phiên bản 1.6.6 có tích hợp thư viện soát lỗi chính tả Enchant. Phiên bản 1.6.7 hoàn toàn tương thích với giao diện Qt 4.6.

Kĩ thuật phần mềm 
LyX được viết bởi ngôn ngữ lập trình C++ sử dụng bộ giao diện đồ họa Qt. LyX là phần mềm tự do, có thể tải về miễn phí mã nguồn cùng các Tập tin chạy trên nền Windows, Linux (Debian, Ubuntu, Red Hat, Fedora Core), và Mac OS X. Dung lượng của Tập tin chạy trong phiên bản mới nhất đã tăng lên đáng kể. Với bản cài đặt trên Windows, nếu như bản 1.5.3 có dung lượng 9.61 MB thì đến phiên bản 1.6.0 đã lên đến 19 MB.

LyX dùng bộ chương trình HìnhMagick để hiển thị các hình ảnh trong tài liệu soạn thảo.

Xem thêm 
 LaTeX
 Trình soạn thảo văn bản
 BaKoMa TeX
 GNU TeXmacs

Liên kết ngoài 
 Self-publishing with LyX . Sách viết bởi Alan Tyree.
 Got LyX? It does a Writing Good. Sách viết bởi Truoc Duong.
 LyX – the Zen of self-publishing. Sách viết bởi Truoc Duong.

Tham khảo 

TeX
WYSIWYM
Phần mềm tự do
Giấy phép GPL
Lập trình bằng C++
Qt
Phần mềm năm 1995
Phần mềm tự do đa nền tảng
Phần mềm tự do được lập trình bằng C++
Phần mềm sử dụng giấy phép GPL
Torre Annunziata

Torre Annunziata (; ) là một thành phố và thị xã thuộc tỉnh Napoli, vùng Campania, Ý. Thành phố này nằm bên vịnh Napoli dưới chân núi Vesuvius. Thành phố bị phá hủy trong đợt núi lửa Vesuvius phun trào vào năm 79 và năm 1631. Theo phương ngữ Napoli, thành phố được gọi là Torre Nunziata.

Kinh tế 
Thành phố Torre Annunziata là địa điểm quan trọng của nghề làm đồ sắt (Deriver, Dalmine), nghề chế biến thực phẩm và kỹ nghệ làm bột dẻo (nay còn hãng Pasta Setaro). Ngày nay các công nghiệp này vẫn hoạt động, kể cả nghề hàng hải, vũ trang và dược phẩm.
 
Mặc dù có vị trí thuận lợi, nhìn ra vịnh Napoli, các bãi biển cát đen do núi lửa phun ra và ngôi biệt thự kỳ diệu Villa Poppaea, Torre Annunziata ít được du khách tới thăm, vì họ sợ thành phố có liên hệ tới tổ chức Camorra (1 tổ chức tội phạm giống như mafia), và tiếng xấu là trung tâm của sự tống tiền, giết người, buôn bán ma túy và hối lộ.

Di chỉ khảo cổ 
Trên Tabula Peutingeriana (bản đồ các tuyến đường và thành phố chính của Đế quốc La Mã), Torre Annunziata được gọi là Oplontis''.

Từ năm 1964 tới năm 1984, trên lãnh thổ thị xã này, người ta đã phát hiện một biệt thự tráng lệ được xây từ thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên, dường như thuộc gia tộc Poppaea, và có thể thuộc Poppaea Sabina - hoàng hậu thứ hai của hoàng đế Nero - được gọi là Villa Poppaea. Gần đây nhất, một công trình xây dựng khác - biệt thự Crassus - cũng được khai quật. Người ta tìm được cả các đồ nữ trang được gia công theo một kỹ thuật tuyệt xảo của nghề kim hoàn.

Di chỉ khảo cổ Oplontis của Tore Annunzia đã được UNESCO đưa vào danh sách di sản thế giới cùng với Pompeii và Herculaneum từ năm 1997.

Phương ngữ 
Mặc dù chỉ là 1 thành phố tương đối nhỏ, chủ yếu là ngoại ô của thành phố Napoli, Torre Annunziata có phương ngữ độc đáo của riêng mình, hoàn toàn khác biệt với phương ngữ Napoli - nhất là về phát âm - được gọi là phương ngữ Torrese.

Các nhân vật nổi tiếng 
 Ernesto Cesàro (1859 - 1906), nhà toán học
 Dino De Laurentiis (1919), nhà sản xuất phim
 Luigi De Laurentiis (1917 - 1992), nhà sản xuất phim

Bảng kê phát triển dân số

Thành phố kết nghĩa 
  La Ciotat, Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 http://www.comune.torreannunziata.na.it/SitiArcheolog.htm 

Di sản thế giới tại Ý
Thành phố cổ
Comune của tỉnh Napoli
Thành phố và thị trấn ở Campania
Địa điểm khảo cổ tại Ý
Địa điểm du lịch tại Ý
Thị trấn ven biển Campania
Thành phố bị phá hủy
Di tích La Mã của Campania
Khu dân cư cũ ở Ý
Khu dân cư thành lập thiên niên kỷ 1 TCN
Mai tứ quý

Mai tứ quý (danh pháp hai phần: Ochna serrulata) là một loại hoa mai có hoa màu vàng thuộc chi Ochna của họ Ochnaceae, còn được gọi là nhị độ mai, tức mai nở hai lần, trước vàng (cánh hoa) sau đỏ (lá đài). Loại này nở hoa quanh năm, tùy theo đặc trưng của từng dạng mai, có tên gọi khác nhau, nó có nguồn gốc từ Nam Phi. Mai tứ quý Việt Nam cao khoảng 2-3m, còn những loài mai tứ quý ở Thái Lan và một số nước khác thuộc châu Á thì có thể cao đến 8m, hoa có đường kính khoảng 4 cm. Cây ra hoa từ tháng 2 đến tháng 5 DL, có trái từ tháng 4 đến tháng 6. Người ta có thể nhân giống mai tứ quý bằng hạt, chiết cành hoặc giâm cành.

Trên thế giới có nhiều loài mai vàng, đài hoa đỏ giống như mai tứ quý Việt Nam nên "mai tứ quý" nói chung có những tên khoa học khác nhau: Ochna atropurpurea; Ochna atropurpurea DC; Ochna integerrima; Ochna serrulata...

Người nước ngoài thường gọi mai tứ quý là "cây chuột Mickey" (Mickey-mouse plant), vì họ liên tưởng đài hoa đỏ và trái đen giống như gương mặt và chiếc quần của con chuột nổi tiếng này (chuột trong phim hoạt hình)

Mai tứ quý Việt Nam thường có hai tầng cánh, còn mai Mỹ chỉ có một tầng cánh, lá màu xanh đậm. Chúng sống trong môi trường có độ ẩm vừa phải, đất nhiều mùn và có ánh sáng từ 30 đến 50%.

Đặc tính 
Thường trên cây mai tứ quý hoa màu vàng, hoa nở lần đầu có 5 cánh màu vàng, các cánh hoa rơi rụng rồi năm đài hoa đổi thành màu đỏ, úp lại ôm lấy nhụy, trông giống như nụ hoa vừa nhú. Nhụy bên trong kết hạt rồi hạt to dần, đẩy 5 đài hoa bung ra trông như hoa mai đỏ vừa nở. Hạt ở giữa các cánh hoa có màu xanh khi còn non và đổi sang màu đen khi già.

Mai tứ quý là loại cây trồng làm cảnh lá xanh quanh năm, rất ít bị sâu bênh, vừa chịu nắng tốt lại có thể sống được nơi ít nắng và có thể xén cành để tạo thành hình cầu, hình nón, hình chóp hoặc để tự nhiên. Đây là loại cây có sức sống tốt, thích hợp trồng trang trí sân vườn nơi công cộng cũng như tư gia. Mai tứ quý vừa là loại cây trồng trang trí nhưng khi trồng lâu năm sẽ trở thành mai cổ thụ có giá trị, đặc điểm của mai tứ Quý là hay được dân chơi cây cảnh cắt cành nhỏ để lại các tay cành to và ghép các giống mai khác vào, đặc biệt hay được ghép nhiều nhất là ghép cúc thọ hương và mai giảo thủ đức, đặc điểm của cây sau ghép phát triển rất mạnh, nhanh cho ra hoa cành tốt tươi sau 7-10 tháng ghép.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài 
 

S
Cây cảnh
Thực vật Nam Phi
Thực vật xâm hại
Thực vật Lesotho
Thực vật Swaziland
Alajärvi

Alajärvi là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Nam Ostrobothnia. Đô thị này có dân số 8812 (31.8.2008) và diện tích 768,37 km² trong đó có 30,19 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 12,4 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Trang mạng chính thức

Đô thị của vùng Nam Ostrobothnia
Thành phố của Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1869
Töysä

Töysä là một đô thị ở Tây Phần Lan, vùng Nam Ostrobothnia. Đô thị này có dân số 3.206 người (năm 2003) và diện tích 309,82 km², trong đó có 11,52 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 10,7 người trên mỗi km². Phần lớn dân nói tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Đô thị của vùng Nam Ostrobothnia
Đô thị cũ của Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1865
Kaarina

Kaarina () (S:t Karins trong tiếng Thụy Điển) là một thành phố và đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan và giáp thị xã Turku, thủ phủ của Tây Phần Lan. Đô thị này có dân số 21.568 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 60,59 km² (trừ phần mặt biển) trong đó có 0,89 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 361,3 người trên mỗi km².
Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.kaarina.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Đô thị của vùng Tây Nam Phần Lan
Thành phố của Phần Lan
Thành phố ven biển ở Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1869
Somero

Somero () là một đô thị của Phần Lan, located in the tỉnh của Tây Phần Lan and part of the Tây Nam Phần Lan vùng. Đô thị này có dân số 9.684 người (thời điểm 31/12/2004) và diện tích 697,72 km², trong đó có 28,70 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 14,47 người trên mỗi square km. Somero chỉ dùng tiếng Phần Lan

Cư dân nổi bật 
Karita Mattila
Unto Mononen
M.A. Numminen
Rauli "Badding" Somerjoki
Kaari Utrio

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Trang mạng của đô thị Somero

Đô thị của vùng Tây Nam Phần Lan
Thành phố của Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1867
La Serpent

La Serpent là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Serpentois.

Hành chính

| || tháng 3 2001 || Alain Boursier ||align="center"| ||

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Serpent trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

La Serpent
Labastide-Esparbairenque

Labastide-Esparbairenque là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Labastidencs.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Labastide-Esparbairenque trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Le site de l'association Villages perchés en Montagne Noire 

Labastide-Esparbairenque
Labécède-Lauragais

Labécède-Lauragais là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Labécédois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Labécède-Lauragais trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 site de Labécède-Lauragais un village hors du temps 

Labecede-Lauragais
Noormarkku

Noormarkku (Norrmark trong tiếng Thụy Điển) là một đô thị cũ của Phần Lan. Ngày 1 tháng 1 năm 2010, Noormarkku được hợp nhất vào với Pori

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Satakunta. Đô thị này có dân số 6.127 người (năm 2003) và diện tích 332,78 km² trong đó có 15,83 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 19,3 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan. Đây là quê hương của dòng họ Ahlström.

Ở đây có Villa Mairea do kiến trúc sư Alvar Aalto thiết kế cho Maire và Harry Gullichsen (dòng họ Ahlström — Gullichsen).

Tham khảo

Đô thị cũ của Phần Lan
Pori
Khu dân cư giải thể năm 2010
Cá tiểu bạc

Cá tiểu bạc (Neosalanx tangkahkeii) hay còn gọi là cá bạc Trung Quốc, cá bạc mõm ngắn, là một loài thuộc họ cá ngần, sống đặc hữu ở vùng nước ngọt và nước lợ tại Trung Quốc. Mặc dù tên gọi phổ biến là "cá bạc", nhưng đây không phải là loài cá bạc duy nhất ở Trung Quốc, tuy nhiên phần lớn các loài trong họ cá này đều được tìm thấy ở quốc gia đó. 

Loài cá này được đánh bắt rộng rãi do là loài cá có giá trị cao và được nuôi phổ biến trong các hồ chứa lớn ở Trung Quốc. Ngoài việc được tiêu thụ ở châu Á, nó còn được xuất khẩu sang Nam Âu để thay thế cho loài cá bống trong suốt đắt tiền hơn, một loài cá Địa Trung Hải được sử dụng trong ẩm thực địa phương. Việc thay thế này thường được thực hiện công khai, nhưng đôi khi cũng được thực hiện một cách gian lận.

Trứng cá tiểu bạc từ Trung Quốc đã được đưa vào hồ thủy điện Thác Bà ở tỉnh Yên Bái vào năm 1995. Tuy nhiên, cá chỉ xuất hiện trong hồ 10 năm sau đó. Tháng 8 năm 2007, cá tiểu bạc đã xuất hiện rất nhiều trên hồ Thác Bà thuộc khu vực hai xã Mông Sơn và Phúc Ninh, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Thế nhưng, loài cá này đang đứng trước nguy cơ bị đánh bắt cạn kiệt khi hàng trăm hộ dân ở ven hồ, thuộc huyện Yên Bình và Lục Yên đầu tư mua sắm vó đèn để đánh bắt.

Ngoại hình
Neosalanx tangkahkeii đạt chiều dài tiêu chuẩn lên đến 6,3 cm. Chúng có thân mình trơn nhẵn, không có vảy, ngoại trừ cá đực có một đường vảy mỏng ở gốc đuôi. Thân cá có màu trắng đục và đầu trong suốt.

Tình trạng bảo tồn
Neosalanx tangkahkeii là một loài phân bố rộng rãi và được tìm thấy ở lưu vực sông Dương Tử và Hoàng Hà. Ở một số khu vực trong phạm vi phân bố, đây là loài có mật độ tương đối thấp và trong một cuộc khảo sát về năm loài cá nước ngọt ở sông Dương Tử, nó là loài ít phân bố và xuất hiện nhất. Ở một số khu vực, số lượng loài này đã giảm do mất môi trường sống, ô nhiễm và đánh bắt quá mức. Mặc dù vậy, nhìn chung loài này không được coi là bị đe dọa, được IUCN xếp vào nhóm ít lo ngại.

Là một loài du nhập
Đây là một trong ba loài cá tiểu bạc (hai loài còn lại là N. pseudotaihuensis và Protosalanx) đã được du nhập vào một số vùng của Trung Quốc, nơi chúng không sinh sống tự nhiên. Hầu hết các nỗ lực du nhập này đều thất bại, nhưng một số đã thành công. Tại các hồ ở Vân Nam, một số nỗ lực đã thành công và N. tangkahkeii hiện nay thường là loài cá phổ biến nhất ở đó. Ăn các loài giáp xác phù du và cá nhỏ, N. tangkahkeii đã cạnh tranh mạnh mẽ với một số loài cá bản địa trong các hồ này, khiến chúng trở nên hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng.

Tham khảo 

Cá nước ngọt
Neosalanx
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Loài cá đặc hữu của Trung Quốc
Thủy điện Thác Bà
Loài cá được mô tả năm 1931
Yên Bái
Đại học Phục Đán

Đại học Phục Đán là một đại học công lập tại Thượng Hải, Trung Quốc. Thành lập năm 1905 không lâu trước khi nhà Thanh sụp đổ, đại học Phục Đán là một trong những đại học hiện đại đầu tiên của Trung Quốc, cho đến nay đây vẫn là một trong những đại học hàng đầu tại đất nước này.

Lịch sử 
Năm 1905, nhà giáo dục và học giả nổi tiếng Mã Tương Bá (馬相伯) vận động thành lập một cơ sở giáo dục bậc đại học ở Thượng Hải lấy tên Trường công học Phục Đán (復旦公學) trong đó hai chữ Phúc Đán (復旦) được lấy từ bài thơ tứ ngôn Khanh vân ca ca ngợi vua Thuấn thuộc tập Thượng thư đại truyện (尚书大传), cụ thể là câu Nhật nguyệt quang hoa, đán phúc đán hề (日月光华，旦复旦兮) hay Nhật nguyệt chiếu rọi, ngày ngày huy hoàng. Ngày nay phúc đán còn có diễn ý là sự phục hưng của Trung Quốc quay trở lại ngày huy hoàng như thời Nghiêu Thuấn. Câu khẩu hiệu của trường: Bác học nhi đốc chí, thiết vấn nhi cận tư (博学而笃志，切问而近思) được lấy từ Luận ngữ (phần Tử trương) với nghĩa Sự học phải dùng hết ý chí, việc suy nghĩ hỏi han phải đi đến cùng.

Năm 1911 trong thời gian Cách mạng Tân Hợi trường phải đóng cửa một thời gian để làm trụ sở cho quân đội. Năm 1917 Phục Đán trở thành đại học tư với cái tên mới Đại học dân lập Phục Đán (私立復旦大學). Sau khi Chiến tranh Trung-Nhật nổ ra năm 1937, đại học Phục Đán sơ tán vào nội địa và lập cơ sở tạm thời tại Bắc Bội, Trùng Khánh. Ngày 25 tháng 12 năm 1941, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc quyết định chuyển Phục Đán trở lại thành đại học công lập với tên Đại học quốc lập Phục Đán (國立復旦大學). Năm 1946 sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, đại học quay trở lại cơ sở gốc ở Thượng Hải. Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập năm 1949, tên trường được rút ngắn thành Đại học Phục Đán. Ngày 27 tháng 4 năm 2000, Đại học Y Thượng Hải được sáp nhập vào Đại học Phục Đán.

Cơ sở đào tạo 

Đại học Phục Đán tính đến năm 2008 có 17 trường thành viên với 69 khoa, 73 chương trình đào tạo cử nhân, 201 chương trình đào tạo thạc sĩ và 134 chương trình đào tạo tiến sĩ. Tổng cộng Phục Đán có 45.000 sinh viên chưa kể 1.760 sinh viên người nước ngoài. Về mặt nghiên cứu trường có 77 viện nghiên cứu với 5 phòng thí nghiệm trọng điểm của Trung Quốc.

Tổng số giảng viên và nghiên cứu viên chính thức của đại học Phục Đán là 2.400 người trong đó có 1.350 giáo sư, phó giáo sư, 30 trong số đó là viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc. Sau khi sáp nhập Đại học Y Thượng Hải, Đại học Phục Đán có 8 bệnh viện kiêm cơ sở giảng dạy với đội ngũ 900 nhân viên.

Cựu sinh viên 
 Lý Lam Thanh, phó thủ tướng Trung Quốc
 Đường Gia Triền, bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Trường đại học và cao đẳng ở Thượng Hải
Đại học Phục Đán
Khởi đầu năm 1905 ở Trung Quốc
Konnevesi

Konnevesi là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Trung Phần Lan. Đô thị này có dân số 3.175 người (thời điểm năm 2003) và diện tích 681,37 km² trong đó có 166,66 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 4,7 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo 

Đô thị của vùng Trung Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1922
Pylkönmäki

Pylkönmäki là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Trung Phần Lan. Đô thị này có dân số 975 (2006) và diện tích 392.61 km² trong đó có 24.58 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 2.65 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Đô thị của vùng Trung Phần Lan
Đô thị cũ của Phần Lan
Kouvola

Kouvola là một thị xã ở đông nam Phần Lan. Thị xã này cách thủ đô Helsinki 134 km về phía đông bắc.

Trung tâm Kouvola nằm bên trong biên giới Phần Lan, thị xã này nằm ở điểm biên giới giữ Nga và Liên minh châu Âu. Thị xã này ban đầu đã phát triển quanh một giao lộ đường ray bắc-nam và đông-tây.

Vào năm 2009, 6 đô thị Kouvola, Kuusankoski, Elimäki, Anjalankoski, Valkeala và Jaala sẽ được sáp nhập để tạo thành đô thị mới Kouvola với 80.000 dân, là thành phố lớn thứ 10 ở Phần Lan.

Dân số năm 2003 là 31.3390 người, tổng diện tích là 45 km², trong đó 43,8 km² mặt đất và 1,2 km² mặt nước.

Kouvola thường được gọi là thành phố xấu xí nhất ở Phần Lan.

Xem thêm 
 Kotka

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang mạng chính thức của Kouvola 
 h2g2.com on Kouvola

Đô thị của vùng Kymenlaakso
Thành phố của Phần Lan
Khí hậu
Khu dân cư thành lập năm 1922
Pyhtää

Pyhtää bằng tiếng Phần Lan hay Pyttis trong tiếng Thụy Điển là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Nam Phần Lan and is part of the Kymenlaakso (tiếng Thụy Điển Kymmenedalen) vùng. Đô thị này có dân số 5.209 người (2003) và diện tích 297,27 km², trong đó có 8,92 km² (3,44 mi²) là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 18,1 người trên mỗi km² (46.9/mi²).

Đô thị này sử dụng hai thứ tiếng, đa số nói tiếng Thụy Điển và thiểu số nói tiếng Phần Lan.

Làng 
 Broby (tên trước đây Storkuppis) (Tiếng Phần Lan Siltakylä)
 Fagerö (tiếng Phần Lan Kaunissaari)
 Heinlax (tiếng Phần Lan Heinlahti)
 Hinkaböle
 Hirvikoski (tên trước đây Österhirvikoski)
 Klåsarö (tiếng Phần Lan Loosari)
 Malm (tiếng Phần Lan Malmi),
 Mogenpört (tiếng Phần Lan Munapirtti)
 Pörtnor (tiếng Phần Lan Pirtnuora)
 Stensnäs (tên trước đây Lillkuppis) (tiếng Phần Lan Kiviniemi)
 Storabborrfors (tiếng Phần Lan Suur-Ahvenkoski)
 Tuskas (tiếng Phần Lan Tuuski) (De jure thuộc Mogenpört)
 Västerby (tên trước đây Västerkuppis) (tiếng Phần Lan Länsikylä)
 Västerkvarnby (tiếng Phần Lan Länsimyllykylä)
 Västerkyrkoby (tiếng Phần Lan Länsikirkonkylä)
 Österkvarnby (tiếng Phần Lan Itämyllykylä)
 Österkyrkoby (tiếng Phần Lan Itäkirkonkylä)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của đô thị Pyhtää
 Bản đồ Pyhtää

Đô thị của vùng Kymenlaakso
Thành phố ven biển ở Phần Lan
Khu dân cư thành lập thập niên 1380
Kotka

Kotka (tiếng Phần Lan for đại bàng) là một thị xã và đô thị của Phần Lan.

Đô thị này nằm ở tỉnh Nam Phần Lan trong vùng Kymenlaakso. Đô thị này có dân số 54.860 người (2005) và diện tích 750 km² trong đó có 478 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 204 người trên mỗi km². Kotka là thị xã lớn nhất vùng Kymenlaakso. Trung tâm thị xã này nằm ở đảo Kotkas (Kotkansaari).

Thị xã này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang mạng chính thức của Kotka 
 Bản đồ Kotka

Đô thị của vùng Kymenlaakso
Thành phố của Phần Lan
Đại công quốc Phần Lan
Thành phố ven biển ở Phần Lan
Khu dân cư thành lập năm 1879
Jomala

Jomala là một đô thị của Åland, một lãnh thổ tự trị của Phần Lan.

Đô thị này có dân số 3.774 người (2007) và diện tích 143,01 km² trong đó có 1,02 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 26,5 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Thụy Điển.

Sân bay duy nhất ở Åland nằm ở Jomala.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
Trang mạng chính thức của Jomala 

Đô thị của Åland
Lemland

Lemland là một đô thị của Åland, một lãnh thổ tự trị của Phần Lan.

Đô thị này có dân số 1.773 người (thời điểm năm 2007) và diện tích 112,31 km² (excluding the sea) trong đó có 0,74 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 15,9 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Thụy Điển. Trước đây, tên đô thị này là "Lemlanti" trong các tài liệu bằng tiếng Phần Lan.

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Lemland

Tham khảo

Đô thị của Åland
Phố Wall

Phố Wall (tiếng Anh: Wall Street) là một tuyến phố dài tám ô phố trong khu tài chính của hạ Manhattan thuộc Thành phố New York, tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Con phố gần như chạy từ phía tây bắc xuống đông nam, bắt đầu từ phố Broadway và kết thúc tại phố South ở bờ sông Đông. Theo thời gian, thuật ngữ "phố Wall" nay nhằm ám chỉ đến thị trường tài chính của Hoa Kỳ nói chung.

Wall Street cũng là cách nói tắt để đề cập đến các tầm quan trọng tài chính có ảnh hưởng của ngành tài chính Mỹ, tập trung ở khu vực thành phố New York. Nhiều sàn giao dịch lớn của Mỹ vẫn đóng trụ sở ở phố Wall và quận tài chính, gồm NYSE, NASDAQ, AMEX, NYMEX và NYBOT.

Lịch sử

Hình thành 
Tên gọi của phố này xuất phát từ thực tế là vào thế kỷ 17, phố này là ranh giới phía bắc của khu định cư New Amsterdam. Trong những năm 1640, các khoanh đất và cư xá trong khu định cư được đánh dấu bằng cọc và hàng rào phiến gỗ thô sơ. 
Về sau, Peter Stuyvesant thay mặt Công ty Tây Ấn Hà Lan chỉ đạo nô lệ châu Phi và di dân da trắng, cộng tác với chính quyền thành phố để xây nên lớp tường cao 4 m vững chắc hơn.

Thế kỷ XIX 
Vào những năm đầu thế kỷ XIX, nơi đây bao gồm các khu dân cư và nhiều trụ sở của nhiều doanh nghiệp, tuy nhiên nhìn chung thì doanh nghiệp vẫn chiếm nhiều hơn. Theo nhà sử học Edwin G. Burrows thì "chuyện xưa kể lại rằng những người sống trong những ngôi nhà cạnh doanh nghiệp đó luôn bị tra tấn bởi tiếng ồn mỗi lần trao đổi, mua bán bởi chính các doanh nghiệp lân cận. Họ phàn nàn rằng cứ vậy mãi thì chắc họ chẳng thể làm được bất cứ việc gì ra hồn cả". Việc mở kênh đào Erie vào đầu thế kỷ XIX đã góp phần làm bùng nổ việc kinh doanh tại thành phố New York vốn đã khá phát triển trước đó. Từ khi trở thành cảng biển chính ở phía Đông duy nhất nối liền với các cảng trên Ngũ Đại Hồ bằng đường thủy, phố Wall trở thành trung tâm tài chính của Hoa Kỳ.

Thế kỉ XXI 
Năm 2001, Big Board, như một số người gọi là NYSE, được mô tả là "thị trường chứng khoán lớn nhất và uy tín nhất" trên thế giới. Khi Trung tâm Thương mại Thế giới bị phá hủy vào ngày 11 tháng 9 năm 2001 , các cuộc tấn công đã làm "tê liệt" mạng lưới thông tin liên lạc và phá hủy nhiều tòa nhà trong Khu Tài chính, mặc dù bản thân các tòa nhà ở Phố Wall chỉ bị thiệt hại nhỏ về vật chất. Đã có một ước tính cho rằng có tới 45% "không gian văn phòng tốt nhất" của Phố Wall đã bị phá hủy.

Chú thích

 Frontline: The Wall Street Fix - PBS

Liên kết ngoài 

 New York Songlines: Wall Street, du lịch ảo trực tuyến Phố Wall

Đường phố tại Thành phố New York
Chiếm lấy Phố Wall
Khu phố tài chính