Hữu Châu

Nguyễn Hữu Châu (sinh ngày 22 tháng 1 năm 1966), thường được biết đến với nghệ danh Hữu Châu, là một nam diễn viên người Việt Nam.

Tiểu sử
Hữu Châu sinh ngày 22 tháng 1 năm 1966 tại Sài Gòn trong một dòng họ có truyền thống về cải lương. Cha ông là nghệ sĩ Hữu Thình, mẹ ông là nữ nghệ sĩ Thanh Lệ, bà nội ông là Nguyễn Thị Thơ, chủ đoàn hát Thanh Minh, là một trong 5 gánh hát cải lương lớn nhất đất Sài Gòn vào thời điểm đó, bà nổi tiếng một thời qua biệt danh "Bầu của những ông bà bầu gánh hát cải lương", cô ông là nữ nghệ sĩ Thanh Nga, ngay cả chú ông cũng là một nghệ sĩ có tên tuổi - Nghệ sĩ ưu tú Bảo Quốc, người em trai ông là nghệ sĩ Hữu Lộc.

Tuy vậy nhưng thời gian sau này, cuộc đời ông đã chịu nhiều đau thương vì những người thân trong gia đình ông lần lượt ra đi. Năm 1978, cô ông là nữ nghệ sĩ Thanh Nga, nổi tiếng một thời qua các vai diễn trên sân khấu cải lương Sài Gòn thập niên 1970, vợ chồng bà bị kẻ xấu dùng súng sát hại ngay trước cổng nhà riêng sau khi đi biểu diễn về Tiếp đó vào năm 1979 là cái chết của anh ông, diễn viên múa Hữu Hải, trong một lần theo đoàn hát Thanh Minh đi lưu diễn ở miền Bắc đã qua đời vì chứng xuất huyết bao tử, an táng tại tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn). Bất hạnh đến với ông không chỉ dừng lại đó, vào cuối năm 1980, cha ông là nghệ sĩ Hữu Thìn đột ngột qua đời do bị kẻ xấu ám hại. Em ông là nghệ sĩ Hữu Lộc đã qua đời ngày 17 tháng 5 năm 2010 do tai nạn giao thông. Và gần đây nhất, chú ông là nghệ sĩ cải lương Chí Tiên cũng đã qua đời ngày 19 tháng 6 năm 2016 do bệnh gan. Ngoài những người được nêu trên thì ông còn một người chú là tác giả Đào Chí Tiên đã tự tử lúc 22 tuổi (không rõ năm mất)

Sau thống nhất đất nước năm 1975, cả miền Nam bước vào thời kỳ bao cấp, hàng loạt doanh nghiệp tư nhân trở thành doanh nghiệp nhà nước. Năm 1981, đoàn hát Thanh Minh do bà ông làm chủ phải tập thể hóa theo chủ trương lúc bấy giờ. Đến năm 1988 thì bà qua đời do chứng xuất huyết não. Ông tâm sự: "Sự qua đời sớm của cha tôi nghệ sĩ Hữu Thìn, cô tôi nghệ sĩ Thanh Nga và bà nội tôi bà bầu Thơ là một thiệt thòi lớn cho cuộc đời nghệ sĩ của tôi. Tôi cảm thấy quá bơ vơ khi bước vào nghề hát, cũng may còn có bạn bè, chú bác nghệ sĩ và chú Bảo Quốc thương mến, đó cũng là niềm an ủi để tôi hành nghề sinh sống và kiếm tiền nuôi mẹ và hai em".

Sự nghiệp 
Năm 1985, Hữu Châu tốt nghiệp Trường Nghệ thuật Sân khấu 2, nhưng sân khấu kịch thời điểm đó của Việt Nam vẫn chưa khởi sắc, chuyện kiếm được một vị trí hay vai diễn tốt trong một đơn vị hoạt động nghệ thuật đối với sinh viên mới ra trường như ông thật sự là một điều rất khó khăn, ông đã phải quay sang làm nhiều công việc như: bơm xe, đi cắt cây đường phố và cuối cùng là mở một sạp báo nhỏ để kiếm thêm thu nhập, nuôi mẹ và các em nhưng cũng là một biện pháp để ông "chờ thời".

Một thời gian sau, ông gia nhập đoàn kịch nói Kim Cương, đây cũng là nơi ông diễn vai đầu tiên trong cuộc đời mình với vai thầy bói trong vở kịch Hoàng tử và con gái lão chăn cừu. Để lại nhiều ấn tượng sau vai diễn đầu tiên đó, ông được mời tham gia nhiều vở khác như: Lá sầu riêng, Nhơn danh công lý và vở Người tình trễ xe.

Vào khoảng thời gian thập niên 1990, sân khấu hài miền Nam bắt đầu phát triển mạnh, ông cũng nung nấu ý định thử sức với thể loại nghệ thuật này. Năm 1988, ông gia nhập nhóm hài lấy nghệ danh của chú ông - nghệ sĩ Bảo Quốc, cùng tham gia nhóm hài này gồm có: Bảo Quốc, Kim Xuân, Chí Hiếu, Hồng Loan và Hữu Châu. Trong lĩnh vực hài kịch, ông bộc lộ khả năng diễn hài tốt với nét diễn tự nhiên, rặt chất Nam bộ, và thường để lại ấn tượng đối với người xem. Theo nhóm hài này được hơn một năm ông tách khỏi nhóm và đầu quân "Câu lạc bộ Sân khấu Nhỏ".

Cuối năm 1990, ông và Hữu Nghĩa thành lập nhóm hài mang tên hai người, ngoài ra còn có sự cộng tác của một số nghệ sĩ khác. Đến năm 1991, ông tách riêng ra, lập nhóm tấu hài mang tên ông, diễn viên gồm có Hữu Châu, Tấn Thi, Trung Dân, Trinh Trinh. Năm 1994, ông và nghệ sĩ Minh Nhí thành lập nhóm hài chỉ hai người diễn và lấy tên là "Ban Song tấu hài". Thời gian này, sân khấu kịch Thành phố bắt đầu nổi lên một nghệ sĩ hài Hữu Châu thành công với các vai diễn ấn tượng, là một trong những nghệ sĩ hài đắt show nhất thời điểm bấy giờ, một số vở diễn tiêu biểu của ông như: Thầy đồ, Ai lấy, Hội ngộ, Người giàu cũng khóc, Ba giai tứ xuất, Nồi cháo gà và Sống giả chết giả.

Nổi tiếng với hài kịch nhưng ông vẫn mặn mà hơn với thể loại chính kịch, ông từng tâm sự: "...Dù đi tấu hài kiếm được đủ tiền nuôi mẹ nuôi em, chớ tôi vẫn mong được hát trong một vai đàng hoàng...". Những vai diễn mà ông tâm đắc nhất đều là những vai chính kịch và đặc biệt là ông rất có duyên với các vai ông lão, ông có một gia tài đồ sộ về các nhân vật này với hơn 100 vai già và 10 vai nữ, một số vở tiêu biểu trong số đó như: vai đạo sĩ trong vở "Đời luận anh hùng" của soạn giả Lê Chí Trung, với vở diễn này, ông đã đoạt Huy chương vàng Hội diễn toàn quốc năm 1990, đây cũng là một trong những vai diễn đầu tiên làm nên tên tuổi của ông, vai ông Cả trong vở Cái tráp vàng (Mai Vàng năm 2000), kế đó là vai chàng công tử đào hoa nhưng bạc mệnh Ferdinand trong vở Âm mưu và tình yêu, đây là một nhân vật hết lòng với người yêu nhưng lại mù quáng rơi vào cạm bẫy để rồi mang lại cho chính người mình yêu một cái chết đầy bi thảm, vai chính Nguyễn Trãi trong vở Bí mật vườn Lệ Chi, đây là vai diễn mà ông đầu tư công sức nhiều nhất, đến nỗi khi vở diễn đang đến hồi cao trào, ông đột ngột ngã quỵ vì quá đuối sức sau thời gian tập luyện căng thẳng (nhưng ngay sau đó ông đã trở lại sân khấu và tiếp tục diễn), đây cũng là vở diễn mà ông giành được giải "Nam nghệ sĩ kịch nói được yêu thích nhất" tại giải Mai Vàng năm 2007. Ngoài ra còn phải kể đến các vai như ông Vạn Tuế trong vở Lò heo quay và vai ông Minh trong vở kịch Anh sui chị sui.

Ngoài lĩnh vực sân khấu hài - kịch, ông còn tham gia vào một số bộ phim điện ảnh và truyền hình như: vai ông Bảy trong phim Đam mê, vai ông Bình trong phim Cuộc chiến hoa hồng của đạo diễn Đinh Đức Liêm, vai Hoàng trong phim Cái bóng bên chồng, vai thầy thể dục trong phim hài Giải cứu thần chết. Bên cạnh đó, ông cũng thử sức với vai trò là một đạo diễn sân khấu, ông đã dàn dựng thành công một số vở diễn như: Quan huyện về làng.

Bên cạnh sân khấu hài - kịch, diễn xuất phim và vai trò đạo diễn sân khấu, Hữu Châu trong những năm gần đây cũng "tái xuất" tham gia diễn xuất nhiều vai kép "độc" trên sân khấu cải lương như Thái thú Tô Định trong tuồng Tiếng trống Mê Linh (2023), vai Quan huyện trong tuồng Bên cầu dệt lụa (2020)... Sự "tái xuất" của Hữu Châu trên sân khấu cải lương thu hút sự chú ý và yêu thích mạnh mẽ từ khán giả và các nghệ sĩ đồng nghiệp.

Do những đóng góp và thành tựu của mình trong nghệ thuật, ông được Nhà nước Việt Nam trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 2012.

Danh sách tác phẩm

Cải lương 

 Tiếng trống Mê Linh (vai Tô Định) (2014,2022 đều vai Tô Định)
 Bên cầu dệt lụa (vai Quan huyện) (2020)
 Lá sầu riêng (bản cải lương) (vai Cậu Út) (2020)
 Sông dài (vai Dương Lâm) (2021)
 Tô Ánh Nguyệt (vai Ông Cả) (2008)
 Lôi vũ (bản cải lương) (vai Lỗ Quý) (2010)
 Ngao sò ốc hến (vai Quan huyện) (2014)

Kịch
12 bà mụ: vai quan khâm sai (2002)
Ai lấy
Âm mưu và Tình yêu: vai Ferdinand (những năm 1980, năm 2000 vai tể tướng Walter)
Ba giai tứ xuất
Bí mật vườn Lệ Chi: vai Nguyễn Trãi (2000)
Cái tráp vàng: vai ông Cả Khiết (2000)
Cậu Đồng: vai ông Phán (1998)
Cô chủ quán xinh đẹp: vai ông Đang (2002)
Cưới vợ cho ai: vai ông Sáu (2013)
Dạ cổ hoài lang: vai ông Năm
Đừng nói lời vĩnh biệt: vai Bình
Đời luận anh hùng: vai lão ẩn sĩ (1990)
Đứa con tiền kiếp: vai Tèo (1994)
Lôi Vũ: vai Lỗ Quý (1986)
Hoàng tử và con gái lão chăn cừu: vai thầy bói (1986)
Hội ngộ
Lá sầu riêng
Lò heo quay: vai ông Vạn Tuế
Nhơn danh công lý
Người tình trễ xe
Người giàu cũng khóc
Nồi cháo gà
Othello: vai Othello (1985)
Ông sui bà sui: vai ông Minh
Sống giả chết giả
Thầy đồ
Tiếng vạc sành: vai cậu út Hòa (2003)
Tin ở hoa hồng: vai Toản (2003)
Tình gần: vai ông Năm (1998)
Táo Xuân Nhâm Dần 2022 - Nghĩa tình nhân gian (THVL): vai Ngọc Hoàng (2022)
Táo Xuân Quý Mão 2023 - Phúc nhân gian - Xuân Khải hoàn: vai Ngọc Hoàng (2023)
Trùm lừa: vai Bạch Hồ (2002)
Lẩu trăn: vai ông Hai Cò
Ngũ quý kỳ phùng: vai đại ca tướng cướp Hiền Thục
Giáng Hương (2023) vai Ba Hoài
Ngôi nhà trong mây (2023) vai Ông Hoàng
Duyên thệ (2023) vai Ông Thanh
Ngũ quý tương phùng (2023) vai Tướng cướp Hiền Thục
Những con ma nhà hát (2024) vai Nữ kịch sĩ Giáng Hương
Chuyến đò định mệnh (2024) vai Nhà sư
13 đức thầy – Đức thầy 13 (2025) vai Quan huyện Phước
Xóm vịt trời (2025) vai Ông Lực
Hạc Vỹ Lan (2025) vai Chú Tư
Chung nhà (2026) vai anh Sĩ
Người đi ngược dòng (2026)
Ngôi nhà không có đàn ông (2026) vai Ông Thiện
Trò chơi hoàn hảo (2026) vai Nhật Minh
Và nhiều vở kịch khác

Kịch Idecaf (Ngày xửa ngày xưa)
2000: Tấm Cám: vai Dì ghẻ
2002: Dế mèn phiêu lưu ký: vai kiến nhóc
2002: Hoàng tử Sọ Dừa: vai công tử Nhâm
2003: Cô bé Lọ Lem: vai Mèo vàng
2003: Người đẹp và quái vật: vai anh Tom
2004: Công chúa Chích Chòe: vai chó sói Mỹ Lệ Tuyền
2005: Aladdin và đủ thứ thần: vai phù thủy A-la-chiên
2005: Huyền thoại Nữ thần Lee Kim Chi: vai Chúa quỷ Kim Nam Châm
2006: Nàng Bạch Tuyết lạc 7 chú lùn: vai Gương Thần
2006: Natra đại náo Thủy cung: vai Thái tử Ngao Bính
2007: Sơn Tinh Thủy Tinh: vai Dã Tràng
2007: Hoàng tử Ai Cập: vai Bò cạp Diêm Dúa
2007: Cô bé tí hon lạc vào xứ sở thần tiên: vai Phù thủy Hạnh
2008: Chuyện thần tiên xứ Phù Tang: vai Nữ thần Bóng Đêm
2008: Phù Đổng Thiên Vương - Lá cờ thêu sáu chữ vàng: vai sứ thần nước láng giềng
2009: Chàng Lang Thang và nàng Tùy Tiện: vai thần Lung Linh/nữ khách Trung Quốc
2009: Phù thủy lắm chiêu: vai quái nhân Nu Nơ Nọc
2009: Tề Thiên Đại Thánh đại chiến Hồng Hài Nhi: vai Hồng Hung Hăng
2010: Cậu bé Khoai Lang Tây và 3 bà tiên: vai bà tiên Vanila/bé Hoa Hồng
2010: Võ công tiểu quái: vai công tử Bột
2011: An-ly và thần băng giá: vai thần Ru Ngủ
2011: Tề Thiên Đại Thánh đại náo thiên cung: vai Tây Vương Mẫu
2011: Những đứa con của rồng: vai Nhũ mẫu Bạch Tuộc
2012: Chúa tể muôn loài: vai Đà điểu mẹ
2013: Hoàng tử xấu xí và cô gái Tóc Vàng: vai Quỷ chúa
2014: Cuộc chiến của ông kẹ và các bà mẹ: thần Hy Vọng
2015: Nàng công chúa đi lạc: thần Giao/Công nương Mũm
2016: Bảo tàng quái vật: phù thủy Da Tái
2017: Hoàng tử-công chúa và 9 vị Thần bị bắt: vai Thổ địa
2018: Alibaba với đầy đủ 40 tên cướp với lại cây đèn thần của Aladdin nữa đó: Abu Khaxan
2018: Cuộc chiến phiêu lưu của cậu bé hạnh phúc: vai Cào Cào 
2019: Truy tìm thủy long kiếm: Ma Le - Lê Lộn
2022: Cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng Sinbad-Đại chiến nàng Tiên Cá: Tiên cá Bà Ngoại Mê Mê
2023: Nàng công chúa và chiếc áo tầm gai: vai Pháp sư Ba Mắt
Và nhiều vở kịch khác

Phim

MV

Đạo diễn sân khấu

Giải thưởng

Tham khảo

Xem thêm
Hữu Châu sợ yêu 
Hữu Châu & hạnh phúc sững sờ 
Nguyễn Trãi – Vai diễn tỏa sáng của Hữu Châu

Liên kết ngoài 
 

Nghệ sĩ hài Việt Nam
Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Đạo diễn sân khấu Việt Nam
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Nghệ sĩ cải lương
Người Sài Gòn
Người giành giải Mai vàng
Người họ Nguyễn tại Việt Nam