Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Friedrich Hirzebruch

Friedrich Ernst Peter Hirzebruch (17 tháng 10 năm 1927 – 27 tháng 5 năm 2012) là một nhà toán học người Đức, nghiên cứu về tô pô học, đa tạp phức và hình học đại số; ông cũng là một trong những nhà toán học hàng đầu của thế kỷ 20.

Cuộc đời

Hirzebruch sinh ra ở Hamm, Westphalia. Ông học tại đại học Münster từ 1945–1950, với một năm học ởETH Zürich. 
Sau đó ông vào làm việc tại Erlangen, sau đó là tại IAS ở Princeton, New Jersey trong các năm 1952-1954. Sau một năm tại đại học Princeton (1955–1956), ông trở thành giáo sư tại đại học Bonn, và tiếp tục giữ chức vụ này khi ông được bầu làm giám đốc Viện Toán học Max Planck năm 1981. 
Có hơn 300 người đã tham dự buổi chúc mừng sinh nhật lần thứ 80 của ông tại Bonn năm 2007.

Định lý Hirzebruch–Riemann–Roch (1954) cho các đa tạp phức là một sự phát triển lớn và nhanh chóng trở thành một dòng phát triển xung quanh định lý Riemann–Roch cổ điển; nó cũng là tiền thân của định lý chỉ số Atiyah–Singer. Cuốn sách của Hirzebruch Neue topologische Methoden in der algebraischen Geometrie (1956) là một cuốn sách cơ bản cho 'phương pháp mới' của lý thuyết bó trong hình học đại số phức. Ông cùng với Michael Atiyah đã viết các bài báo đặt nền tảng cho K-lý thuyết, và ông hợp tác với Armand Borel về lý thuyết các lớp đặc trưng. Trong những nghiên cứu sau đó của ông cùng với Don Zagier đã cung cấp một lý thuyết chi tiết về các mặt modular Hilbert.

Hirzebruch là thành viên nước ngoài của nhiều hội và viện hàn lâm, bao gồm Viện hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, Viện hàn lâm Khoa học Nga, và Viện hàn lâm Khoa học Pháp.

Xem thêm
Dãy phổ Atiyah–Hirzebruch
Định lý dấu hiệu Hirzebruch
Mặt Hirzebruch

Chú thích

Liên kết ngoài
 
 MacTutor entry for Hirzebruch 

Sinh năm 1927
Mất năm 2012
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Nhà toán học Đức
Người đoạt giải Wolf Toán học
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Baltic

Baltic có thể là:
 Các nước Baltic, bao gồm Litva, Latvia, Estonia
 Biển Baltic, biển nội địa châu Âu
 Vùng Baltic, đề cập đến những sự kết hợp hơi khác nhau giữa các quốc gia trong khu vực chung quanh Biển Baltic ở Bắc Âu.
 Nhóm ngôn ngữ gốc Balt (Baltic languages)
 Người Balt hoặc Người Baltic
 Air Baltic hoặc airBaltic: hãng Hàng không của Latvia
 RMS Baltic, một con tàu đi biển thuộc sở hữu của công ty White Star Line nước Anh
 Baltica, một lục địa cổ

 Liên quan
 Con đường Baltic
 Chiến dịch Baltic
 Hạm đội Baltic
 Hổ phách Baltic
 Vật dị thường biển Baltic

Địa danh tại Mỹ 
Baltic, Connecticut
Baltic, Ohio
Baltic, Nam Dakota
Mu'a (Tongatapu)

Mu'a là một thành phố nhỏ ở các huyện Hahake (phía đông) trên đảo Tongatapu, và nó đã là kinh đô nhiều năm của Tonga. Nó được chia thành các làng Lapaha và Tatakamotonga, nằm gần Talasiu và nổi tiếng với các cổ langi (các ngôi mộ chôn cất hoàng gia).
Mu'a nằm dọc theo phía đông của đầm phá Tongatapu. Ngoại trừ một vùng rộng từ 50 mét đến 200 mét dọc theo bờ biển là vùng đất bùn thấp (ngày nay phần lớn được chôn lấp bằng đá), phần còn lại của làng là trên cao, vùng đất đỏ núi lửa màu mỡ.
Theo điều tra dân số năm 1996, thành phố này có 3.900 người.

Hầu hết mọi người của Lapaha là tín đồ Công giáo Rôma.
Tatakamotonga có một trường tiểu học của chính phủ nằm ở phía tây bắc của làng và trường trung học của các nhà thờ Wesleyan (Tapunisiliva, chi nhánh phía đông của trường trung học Tupou) ở phía đông bắc. Lapaha có một trường tiểu học của chính phủ và trường trung học của nhà thờ Công giáo La Mã (Takuilau) ở cuối phía đông của làng.

Tham khảo

Tonga
Thủ đô cựu quốc gia
Quận Cocke, Tennessee

Quận Cocke là một quận nằm trong tiểu bang Tennessee. Quận này tạo là một phần của vùng thống kê tiểu đô thị Newport, tiểu bang Tennessee, được coi là một thành phần của vùng thống kê kết hợp Follette Knoxville-Sevierville-La. Tại thời điểm năm 2000, dân số quận là 33.565 người. Ước tính năm 2005 dân số quận này là 34.929 người. quận lỵ của nó là Newport .
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 443 dặm vuông (1.147,4  km²), trong đó 434 dặm vuông (1.124,1  km²) là đất và 9 dặm vuông (23,3  km²) (1,97%) là nước. Một phần của quận nằm trong ranh giới của Vườn quốc gia Great Smoky Mountains. Điểm cao nhất của quận là Old Black với độ cao 1.942 mét (6.370 ft). [3]

Tham khảo

Quận của Tennessee
Khởi đầu năm 1797
Quận của Appalachia
Đông Tennessee
Thập niên 1860

Thập niên 1860 là thập niên diễn ra từ năm 1860 đến 1869.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh 
Nội chiến Hoa Kỳ (1861—1865).

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo
Vũ Công (định hướng)

Vũ Công có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Địa danh cũ
 Xã Vũ Công (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Hồng Vũ, tỉnh Hưng Yên

Trung Quốc
 Huyện Vũ Công thuộc thành phố Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây

Khác 
 Vũ Công là thụy hiệu của một số vị quân chủ.
 Vũ công là danh từ chỉ những người làm nghề khiêu vũ.
 Phiên âm khác của võ công.
Vũ Bình (định hướng)

Vũ Bình có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Địa danh cũ
 Xã Vũ Bình (huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình);
 Xã Vũ Bình (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Hồng Vũ, tỉnh Hưng Yên.

Trung Quốc
 Huyện Vũ Bình thuộc địa cấp thị Long Nham, tỉnh Phúc Kiến.
Vũ Thắng (định hướng)

Vũ Thắng có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Địa danh cũ
 Xã Vũ Thắng (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình); nay là một phần của xã Hồng Vũ, tỉnh Hưng Yên

Trung Quốc
 Huyện Vũ Thắng, địa cấp thị Quảng An, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.

Nhân danh
 Vũ Thắng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên (1981-1985), Việt Nam
Nam Ngạn (phường)

Nam Ngạn là một phường cũ thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý 
Phường Nam Ngạn là phường nội ô của thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Long Anh
Phía tây giáp phường Đông Thọ
Phía nam giáp các phường Đông Hải, Đông Hương và Trường Thi
Phía bắc giáp phường Hàm Rồng.

Phường Nam Ngạn có diện tích 2,64 km², dân số năm 1999 là 9.827 người, mật độ dân số đạt người/km².

Phường Nam Ngạn được bao bọc bởi ba con sông: phía bắc là Sông Mã, phía đông có sông Cầu Cốc, phía tây là sông Thọ Hạc.

Lịch sử 
Trước cách mạng tháng Tám, phường Nam Ngạn gồm làng Nam Ngạn và một xóm của làng Hương Bào Nội, một xóm của làng Đức Thọ Vạn và ấp Văn Tập, các làng và ấp này đều thuộc tổng Thọ Hạc, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Sau cách mạng tháng Tám đến giữa năm 1946, thuộc xã Nam Sơn Thọ và từ năm 1946 đến năm 1954 thuộc xã Đông Thọ, đều thuộc huyện Đông Sơn.

Từ cuối năm 1954, xã Đông Thọ chia thành hai xã là Đông Thọ và Đông Giang, Nam Ngạn thuộc xã Đông Giang.

Năm 1963, xã Đông Giang sáp nhập vào thị xã Thanh Hóa và thành lập tiểu khu Nam Ngạn trên cơ sở phần còn lại của xã Đông Giang.

Tháng 8 năm 1981, cùng với các tiểu khu khác, tiểu khu Nam Ngạn chuyển thành phường Nam Ngạn.

Tháng 6 năm 1994, thành lập phường Trường Thi trên cơ sở một phần diện tích và dân số của phường Nam Ngạn.

Văn hóa

Di tích
 Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa: Nằm trên đường Trần Hưng Đạo.
 Tượng đài Nam Ngạn chiến thắng.
 Chùa Mật Đa - di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
 Chùa Hương Quang Tự - di tích lịch sử cấp quốc gia.

Chiến tranh chống Mỹ 
Kỳ tích bắn rơi 47 chiếc máy bay hiện đại của Mỹ trong 2 ngày 3 - 4/4/1965 có đóng góp không nhỏ của quân và dân phường Nam Ngạn. Trong trận chiến đấu đó, chị Ngô Thị Tuyển và đại đội dân quân Nam Ngạn đã được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 14/6/1972 trên đoạn đê Sông Mã thuộc địa phận 2 làng Nam Ngạn và Hàm Rồng, gần 400 dân công đã hy sinh do bom Mỹ trong quá trình đắp đê. Trong đó có hơn 300 các cô gái ở lứa tuổi đôi mươi là các nữ sinh, giáo sinh, giáo viên ở các trường trung cấp thương nghiệp, trung cấp Y Thanh Hóa... Một công trình tưởng niệm chuẩn bị được xây dựng để tưởng nhớ những người đã ngã xuống.

Nhân dân Nam Ngạn đã phải chịu những thiệt hại rất to lớn trong chiến tranh chống Mỹ. 2 lần bị máy bay B52 rải thảm, 6 lần bị pháo kích từ biển vào, tổng cộng đã có 3.550 quả bom các loại, trong đó có 627 quả bom phá, 58 quả bom nổ chậm, hàng ngàn quả bom bi, đạn rốc két và các loại bom đạn khác; làm cho hàng trăm người chết, hàng trăm ngôi nhà bị phá hủy, hàng chục mẫu ruộng biến thành hố bom, bình quân mỗi người dân Nam Ngạn phải hứng chịu 13 quả bom.

Danh nhân
Ngô Thị Tuyển - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Nguyễn Thị Hằng - nguyên thứ trưởng Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội.

Chú thích

Xem thêm
Quỳnh Hải (định hướng)

Quỳnh Hải có thể là:

Việt Nam
 Địa danh cũ
 Xã Quỳnh Hải (huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình); nay là một phần xã Quỳnh Phụ, tỉnh Hưng Yên

Trung Quốc
 Thành phố cấp huyện Quỳnh Hải thuộc tỉnh Hải Nam
Nam Ngạn, Trùng Khánh

Nam Ngạn (tiếng Trung giản thể: 南岸区, Hán Việt: Nam Ngạn khu) là một quận tại thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này giáp các quận: Ba Nam, Giang Bắc, Du Bắc. Về mặt hành chính, Nam Ngạn được chia làm 6 nhai đạo biện sự xứ và 9 trấn. Diện tích quận này là 274 km2, dân số 550.000 người.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Trùng Khánh
Thụy An (định hướng)

Thụy An có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Địa danh cũ
 Xã Thụy An (huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội); nay là một phần các xã Suối Hai và Quảng Oai
 Xã cũ Thụy An thuộc huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã An Tân cùng huyện.

Trung Quốc
 Thành phố cấp huyện Thụy An thuộc thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang

Tên người
 Thụy An (1916-1989), nhà văn Việt Nam.
Xương vai

Trong giải phẫu học, xương vai là xương nối giữa xương cánh tay với xương đòn.

Xương vai tạo thành một phần phía sau của bả vai. Ở người, xương vai là một xương dẹt, có hình tam giác, nằm ở phía sau bên của lồng ngực.

Cấu trúc

Bề mặt

Mặt sườn (mặt trước) 
Mặt sườn [Hình 1] là một mặt lõm tạo thành hố dưới vai.

Mặt lưng (mặt sau)

Bờ 

Xương vai có ba bờ:

 Bờ trên

 Bờ ngoài

 Bờ trong

Góc 

Xương vai có ba góc:
 Góc trên được bao bọc bởi cơ thang
 Góc dưới được bao bọc bởi cơ lưng rộng.
 Góc ngoài có ổ chảo xương vai.

Mỏm cùng vai

Chức năng
Những cơ sau được gắn với xương vai:

Động tác 

Cử động của xương vai được mang lại bởi các cơ xương vai:

Nâng lên, Hạ xuống, Duỗi ra, Co lại, Xoay ra ngoài, Xoay vào trong, Anterior Tilting và Posterior Tilting.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  - "Joints of the Upper Extremity: Scapula"

Bones of the upper limb
Flat bones
Shoulder

Xương dẹt
Vai
Tân Việt (định hướng)

Tân Việt có thể là:

Địa danh 
 Địa danh cũ
 Xã Tân Việt (huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Bình Giang, thành phố Hải Phòng
 Xã Tân Việt, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương
 Xã Tân Việt, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên
 Xã cũ Tân Việt thuộc thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh; nay là một phần của xã Việt Dân, thành phố Đông Triều
 Xã cũ Tân Việt thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần các xã Bắc Hùng và Bắc Việt.
 Xã cũ Tân Việt thuộc huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng; nay là một phần xã Nam Quang.

Khác
 Một tên gọi khác của Tân Việt Cách mệnh Đảng: đảng Tân Việt.
Phố Hàng Mã

Phố Hàng Mã (行禡) là một trong những hàng phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, thuộc phường Hoàn Kiếm. Khi người Pháp đặt chân lên Bắc Kỳ (1872), phố có tên tiếng Pháp là Rue du Cuivre. Nơi đây có nghề thủ công truyền thống làm đồ mã dùng cho công việc cúng lễ và đồ trang trí bằng giấy.

Đặc điểm, vị trí
Phố Hàng Mã trước 2025 thuộc phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm; nay thuộc phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Phố nằm theo hướng Đông - Tây, trải dài trên 300m. Đầu phía Đông của phố là ngã tư giao với Hàng Đường, Hàng Ngang và Hàng Chiếu. Đầu phía Tây của phố là ngã ba giao với Phùng Hưng và đường tầu hỏa.

Hàng Mã nằm ở vị trí cách chợ Đồng Xuân 100m về phía Nam và cách Hồ Hoàn Kiếm 700m về phía Bắc.

Lịch sử
Ngày xưa thuộc đất thôn Vĩnh Thái và thôn An Phú, tổng Hậu Túc (sau đổi là tổng Đồng Xuân), huyện Thọ Xương cũ. Sau đó, thôn Vĩnh Thái đổi thành thôn Vĩnh Hanh. Hai thôn này nằm hai bên bờ sông Tô Lịch, đoạn sông này đã bị lấp, hình thành dải phố với hai dãy nhà đối diện. Thời Pháp phố Hàng Mã được đặt tên chung là Rue du Cuivre với phố Hàng Đồng bây giờ. Dân ở đây gồm một số gia đình người làng Tân Khai đến định cư mở cửa hàng bán giấy và đồ mã dùng cho công việc cúng lễ theo tập tục phương Đông, và đồ hàng giấy dùng trong trang trí.

Lịch sử Hàng Mã còn nổi tiếng với kiến trúc đặc trưng của phố cổ Hà Nội là những ngôi nhà hình ống và nhà chồng diêm. Nhà hình ống với bề rộng có hạn, nhưng người dân đã khéo léo kết hợp không gian ở, thờ phụng, nghỉ ngơi, sản xuất và công việc buôn bán. Nhà chồng diêm là loại nhà hai tầng có cửa giả hoặc cửa sổ cỡ nhỏ mở ra phía mặt đường phố, những ngôi nhà như thế này ngoài mái ngói hắt nghiêng ra ngoài mặt phố còn có mái tranh vẩy thêm ra hè để che mưa nắng cho cửa nhà hoặc cửa hàng buôn bán.

Công việc buôn bán trên phố Hàng Mã thực sự đông đúc bắt đầu trước ngày Rằm tháng 7 Âm lịch khoảng một tháng, và từ ngày 24 tháng Chạp ngay sau lễ Tết Ông Công ông Táo đến tận trưa ngày 30 Tết Âm lịch (còn gọi là tết Nguyên Đán).

Xem thêm 
 Khu phố cổ Hà Nội
 Chợ Đồng Xuân
 Phố Hàng Chiếu

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Thông tin về phố Hàng Mã 
 Phố Hàng Mã rực rỡ ngày giáp Tết 

M
Tôn giáo tại Việt Nam
Văn hóa Hà Nội
Địa lý Hà Nội
Isuzu

ōi, Shinagawa Ward, Tokyo.)]]
, () là một công ty sản xuất ô tô của Nhật Bản, trụ sở chính ở Tokyo. Năm 2005, Isuzu trở thành hãng lớn nhất thế giới sản xuất các dòng xe tải từ trung bình đến hạng nặng. Nó có cơ sở sản xuất nằm ở các thành phố và tỉnh của Nhật Bản như Fujisawa, Tochigi, Hokkaidō. Isuzu nổi tiếng về sản xuất các xe thương mại và động cơ diesel. Vào năm 2009, Isuzu đã sản xuất được 21 triệu động cơ diesel. Động cơ diesel của Isuzu được các hãng ô tô khác như Renault, Opel và General Motors sử dụng.

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Website của Isuzu
 Website của Isuzu tiếng Nhật

Công ty sản xuất xe hơi Nhật Bản
Nhãn hiệu General Motors
Chỉ số Nikkei 225
Hệ thống thông tin
Công nghệ phương tiện giao thông
Đức Xương (định hướng)

Đức Xương có thể là:

Trung Quốc 
 Huyện Đức Xương thuộc Châu tự trị dân tộc Di Lương Sơn, tỉnh Tứ Xuyên

Việt Nam 
 Địa danh cũ
 Xã Đức Xương (huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Trường Tân, thành phố Hải Phòng
111 TCN

Năm 111 trước công nguyên (TCN) là một năm trong lịch Julius.

Sinh

Mất 

 Triệu Dương Vương, vua nước Nam Việt.

Sự kiện

 Nhà Hán chiếm được Nam Việt cũ và chia lại thành 3 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam (bao gồm Bắc Trung Bộ đến Quảng Nam ngày nay), gộp với 6 châu của Trung Quốc thành châu Giao.

Tham khảo 

Năm 111 TCN
Lai Vu (định hướng)

Lai Vu có thể là:

Việt Nam 
 Địa danh cũ
 Xã Lai Vu (huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Lai Khê, thành phố Hải Phòng.

Trung Quốc 
 Địa cấp thị cũ Lai Vu thuộc tỉnh Sơn Đông, giải thể năm 2019; nay là một phần địa cấp thị Tế Nam.
 Khu Lai Vu thuộc địa cấp thị Tế Nam, tỉnh Sơn Đông (trước đây là khu Lai Thành thuộc địa cấp thị Lai Vu).
Hoàng Văn Tuấn

Hoàng Văn Tuấn (1823-1892) là một viên quan nhà Nguyễn theo đường lối kháng Pháp ở cuối thế kỷ 19 trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử sơ lược
Hoàng Văn Tuấn sinh năm Quý Mùi (1823) tại làng Đô Hoàng, xã Yên Thành, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

Khoảng cuối năm 1858, ông theo đoàn nghĩa dũng của Hoàng giáp Phạm Văn Nghị vào Huế xin vua Tự Đức cho ra Đà Nẵng đánh đuổi quân Pháp, nhưng nhà vua không cho nên cả đoàn đành phải quay về.

Khoa thi Hương năm Bính Tý (1876), ông thi đỗ giải nguyên, được bổ làm Tri huyện Nam Xang (tức huyện Lý Nhân, thuộc tỉnh Hà Nam ngày nay).

Năm 1873, quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất. Thành bị đánh hạ, tướng giữ thành là Nguyễn Tri Phương bị thương rồi mất. Sau đó, các thành ở Hải Dương, Ninh Bình và Nam Định cũng lần lượt bị quân Pháp tiến chiếm. Căm giận, Hoàng văn Tuấn cùng văn thân trong huyện mộ quân rồi tham gia lực lượng của Phạm Văn Nghị kình chống lại, giữ vững được Ý Yên và Phong Doanh.
 
Năm 1874, triều đình Huế ký Hòa ước Giáp Tuất với Pháp, Hoàng Văn Tuấn bất bình cáo quan về làng.
 
Năm 1883, quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai. Thành lại bị đánh hạ, tướng giữ thành là Hoàng Diệu treo cổ tuẫn tiết. Hoàng Văn Tuấn lại cùng với các bạn đồng chí hướng mộ quân chống ngăn.

Năm 1884, sau khi ký Hòa ước Giáp Thân với Pháp, triều đình Huế ra lệnh quan quân ở Bắc Kỳ bãi binh. Vì chống lệnh, Hoàng Văn Tuấn bị bắt giam ở nhà lao Ninh Bình, rồi bị kết án tù đày 10 năm. Sau, nhờ người quen vận động nên ông được thả, chịu sự quản thúc ở quê nhà.

Năm Nhâm Thìn (1892), ông lâm bệnh nặng rồi mất, thọ 69 tuổi.

Thơ Hoàng Văn Tuấn
Sinh thời, ông có làm nhiều thơ văn, nhưng thất lạc gần hết, nay chỉ còn lại ít bài thơ chữ Hán. Giới thiệu một bài:

Xem thêm 
 Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất
 Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai

Sách tham khảo
Nhiều người soạn (Nguyễn Văn Huyên chủ biên), Văn học yêu nước & cách mạng Hà Nam Ninh (tập 1). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1981, tr. 157-159.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1992, tr. 266-267.

Chú thích

Tham khảo

Quan lại nhà Nguyễn
Người Nam Định
Quan quân chống Pháp (1858-1884)
179 TCN

Năm 179 trước công nguyên (TCN) là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Triệu Đà sáp nhập Âu Lạc vào Nam Việt, chia Âu Lạc thành 2 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân.
Âu Lạc bị chiếm do An Dương Vương chủ quan, rơi vào bẫy của Triệu Đà.

Sinh ngày

Mất
An Dương Vương

Tham khảo

Năm 179 TCN
Quyết Thắng (định hướng)

Quyết Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Quyết Thắng, tỉnh Thái Nguyên
 Xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng
 Xã Quyết Thắng, tỉnh Phú Thọ

 Địa danh cũ
 Phường Quyết Thắng (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai); nay là một phần của phường Trấn Biên thuộc tỉnh
 Phường Quyết Thắng (thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum); nay là một phần phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi
 Phường Quyết Thắng, thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
 Phường Quyết Thắng, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La
 Xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
 Xã Quyết Thắng (thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Ái Quốc, thành phố Hải Phòng
 Xã Quyết Thắng (huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Vĩnh Lại, thành phố Hải Phòng.
 Xã Quyết Thắng, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Xã Quyết Thắng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Quyết Thắng, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
Nidwalden

Nidwalden là một trong số 26 bang của Thụy Sĩ và nằm ở khu vực nói tiếng Đức của Thụy Sĩ. Thủ phủ bang Nidwalden đóng ở thành phố.

Tham khảo 

Bang của Thụy Sĩ

Khởi đầu thiên niên kỷ 1 TCN
Khu dân cư thành lập thiên niên kỷ 1 TCN
Aargau

Aargau ( , ), chính thức là bang Aargau (; ; ; ), là một trong 26 bang của Thụy Sĩ. Aargau bao gồm 11 huyện và thủ phủ của bang là Aarau.

Aargau là một trong những bang nằm bên phần phía bắc của Thụy Sĩ. Nó nằm ở hạ lưu của sông Aare, và đó là lý do tại sao bang được gọi là Aargau (từ này có nghĩa là "tỉnh Aare"). Ngoài ra, Aargau là một trong những bang đông dân nhất của Thụy Sĩ và ngoài ra, Aargau cũng thuộc về một trong những bang nói tiếng Đức của Thuỵ Sĩ.

Tên gọi 
Tên gọi của bang Aargau bắt nguồn từ sông Aare chảy qua bang và từ này cũng là thành phần của hai từ Aare (sông Aare chảy qua bang) và Gau (một dạng đơn vị thời Trung Cổ, tương đương với một tỉnh/xứ ngày nay, vào đầu thời Trung Cổ còn được gọi là "Aaregau")

Địa lý 
Thủ phủ của bang là Aarau, nằm ở biên giới phía tây trên sông Aare. Aargau giáp với bang Baden-Württemberg, Đức, ở phía bắc thông qua sông Rhein. Về phía tây, Aargau giáp với các bang Basel-Landschaft, Solothurn và Bern, bang Lucerne nằm ở phía nam và các bang Zürich và Zug ở phía đông. Tổng diện tích của bang là 1.404 km2. Ngoài sông Rhein, bang có hai con sông lớn là Aare và Reuss.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official website 
 
 Official statistics

Bang của Thụy Sĩ
Aargau
Vaccinium fuscatum

Vaccinium fuscatum, thường được gọi là quả việt quất đen, là một loài thực vật có hoa trong họ cây thạch thảo (Ericaceae). Nó có nguồn gốc từ khu vực phía đông đến Bắc Mỹ, nó được tìm thấy ở Canada và Hoa Kỳ. Môi trường sống tự nhiên điển hình của nó là các khu vực ẩm ướt như đầm lầy, pocosin và đầm lầy.

Vaccinium fuscatum là một loại cây bụi rụng lá thẳng đứng. Nó có thể được phân biệt với Vaccinium corymbosum trông tương tự bởi thân và bề mặt lá abicular có lông tơ với những sợi lông bẩn thỉu, và trái cây màu sẫm của nó thiếu một lớp phủ glaucous. Ngoài ra, nó có thời gian nở hoa sớm hơn, sản xuất hoa vào đầu mùa xuân.

Tài liệu tham khảo 

Thực vật Bắc Mỹ
Chi Việt quất
Thực vật Đông Canada
Thực vật Đông Nam Hoa Kỳ
Thực vật Đông Bắc Hoa Kỳ
Pop 100

Pop 100 là một bảng xếp hạng âm nhạc của tạp chí Billboard, Hoa Kỳ. Bảng xếp hạng ra mắt lần đầu vào tháng 2 năm 2005, được in hàng tuần trên tạp chí và chấm dứt vào năm 2009. Bảng xếp hạng bao gồm các ca khúc dựa theo tần số phát thanh ở các đài phát thanh top 40, vào doanh số đĩa và doanh số tải về.

Lịch sử
Việc thành lập Pop 100 là ý tưởng của Michael Ellis, người sau này đã trở thành phó tổng biên tập tạp chí.

Khi Pop 100 được xuất bản, Hot 100 cũng đã thay đổi cơ chế xếp hạng của mình. Doanh số nhạc số đã được thêm vào các tiêu chí xếp hạng của các bài hát, trong khi trước đó chỉ tần số phát thanh và doanh số đĩa được sử dụng.

Một bảng xếp hạng Pop 100 Airplay cũng đã được phát hành cùng với Pop 100, và cũng chấm dứt gần như cùng thời điểm với Pop 100.

Billboard đã tuyên bố chính thức sự chấm dứt của Pop 100 vào ngày 10 tháng 6 năm 2006. Pop 100 vẫn tiếp tục được phát hành sau đó, nhưng không trong báo in mà trên billboard.biz, cho đến khi chấm dứt hoàn toàn ngày 10 tháng 4 năm 2010.

Danh sách đĩa đơn quán quân Pop 100
Dưới đây là danh sách toàn bộ các bài hát đã đạt vị trí quán quân của bảng xếp hạng Pop 100 kể từ ngày đầu tiên phát hành tháng 2 năm 2005 đến khi chấm dứt tháng 6 năm 2009. Điểm phát thanh được biên soạn dựa trên hệ thống đếm điện tử của Nielsen Broadcast Data Systems tại khoảng 115 đài phát thanh Top 40.

Ngày phát hành đầu tiên của bảng xếp hạng là 12 tháng 2 năm 2005, với đĩa đơn quán quân đầu tiên "1, 2 Step" của Ciara và Missy Elliott. Đĩa đơn quán quân của bảng xếp hạng cuối cùng ngày 27 tháng 6 năm 2009 là "Boom Boom Pow" của Black Eyed Peas.

 ↓↑ - nghĩa là bài hát ở vị trí quán quân trong nhiều tuần không liên tiếp.

Chú thích

Bảng xếp hạng Billboard
Khởi đầu năm 2005
Chấm dứt năm 2009
Hoa Kỳ năm 2005
Hoa Kỳ năm 2009
Khởi đầu năm 2005 ở Hoa Kỳ
Vaccinium myrtillus

Bạn có thể tham khảo nội dung hoàn chỉnh trên trang web Wiki tiếng Thụy Điển 
Vaccinium myrtillus là một loại cây của Việt quất quả đen hay ỏng ảnh, thuộc chi Việt quất. Đây vừa là một cây ăn quả vừa là một cây thuốc.

Miêu tả 
Cây bụi thấp, có quả màu xanh đen, hình dạng gần giống như quả nho, vị ngọt. Dạng hoang dại của cây phổ biến ở châu Âu và Anh Quốc; dạng cây trồng phổ biến ở Bắc Mỹ và nhiều nơi khác.

Cây mọc nhiều ở vùng miền trung Thụy Điển. Đây là loại quả phổ biến và chiếm khoảng 17% diện tích của đất nước này.

Công dụng

Quả 
Quả của cây Việt quất quả đen đã được dùng ở châu Âu từ 1000 năm trước đây như một vị thuốc chữa các bệnh tuần hoàn, tiêu chảy, tăng cường thị lực và nhiều công dụng khác.

Quả có chứa chất chống oxy hóa.

Việt quất cũng là một cây ăn quả, với quả được dùng làm bánh kẹo, cất rượu.

Lá 
Lá của cây được dùng để chữa nhiều bệnh, trong đó có cả đái tháo đường.

Xem thêm 

chi Việt quất
Huckleberry

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài 
U.S. National Institute of Health: Bilberry webpage 

Chi Việt quất
Cây thuốc
Thực vật châu Á
Thực vật châu Âu
Thực vật Nga
Thực vật Na Uy
Thực vật Bắc Mỹ
Thực vật Oregon
Thực vật Tây Hoa Kỳ
Thực vật Đông Bắc Á
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Alaska
Thực vật Greenland
Thực vật Iceland
Thực vật Tây Canada
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Nam Tarawa

Tarawa Nam () là thủ đô chính thức của Cộng hòa Kiribati  trên đảo san hô Tarawa. 
Trung tâm dân số của Tarawa Nam bao gồm tất cả các hòn đảo nhỏ giữa Bairiki (về phía tây) đến Temaiku và Bonriki về phía đông. Tất cả các hòn đảo nhỏ nằm tách biệt một lần được tham gia bằng các cầu nối, tạo thành một hòn dài trên các rạn san hô dọc theo bờ phía nam của phá Tarawa. Ngoài ra còn có một đường đắp cao tương đối mới Đường nối Nhật Bản kết nối Tarawa Nam đến Betio bên ngoài Tarawa Nam. Tarawa Nam nằm ở toạ độ 1 ° 19 ' vĩ Bắc, 172 ° 58' kinh Đông (1,31667, 172,9667).

Tham khảo

Tarawa
Thủ đô châu Đại Dương

Khu dân cư ở Kiribati
Fuerte Olimpo

Fuerte Olimpo là một thành phố ở Paraguay. Đây là thủ phủ của tỉnh Alto Paraguay. Thủ phủ của vùng Alto Paraguay, cách xa 838 km so với Asunción, nằm bên sông Paraguay, ban đầu gọi là Fuerte Bordón. Thành phố này còn được gọi là "la Puerta de entrada al Pantanal", lối vào Pantanal. Fuerte Olimpo nằm về phía đông của Chaco Boreal về bờ phía đông của sông Paraguay gần sông Blanco, phía bắc là khu vực đất ẩm được bao quanh bởi một km lớn 4 bức tường dài.

Tham khảo

Khu dân cư ở Paraguay
Pantanal
Danh sách bài hát về Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh

Dưới đây là danh sách những ca khúc về Sài Gòn và nay là Thành phố Hồ Chí Minh, tuy nhiên cho đến nay, tên Sài Gòn vẫn được sử dụng trong nhiều ca khúc và phương tiện thông tin hiện nay.

Sài Gòn từng là thủ đô Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975 và hiện nay là trung tâm kinh tế quan trọng của Việt Nam, cũng là nơi tập trung nhiều ca sĩ, nhạc sĩ và có sinh hoạt văn nghệ phong phú nhất trong cả nước Việt Nam, nên những sáng tác về Sài Gòn rất đa dạng, từ nhạc vàng, nhạc trữ tình, nhạc đỏ, nhạc hải ngoại, nhạc trẻ đến nhạc rock, rap...

Danh sách

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 10 bài hát nổi tiếng về Sài Gòn, VnExpress, 30/4/2015

*
Sài Gòn
Văn hóa Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh
Đại dịch hạch Marseille

Đại dịch hạch tại Marseille là một trong những vụ bùng phát lớn của dịch hạch châu Âu xảy ra vào thế kỷ 18. Lây nhiễm đến dân cư thành phố Marseille, Pháp vào năm 1720, căn bệnh đã giết chết 100.000 người trong thành phố và các tỉnh lân cận. Tuy nhiên, Marseille nhanh chóng phục hồi khỏi cuộc đại bùng phát bệnh dịch. Hoạt động kinh tế chỉ mất vài năm để phục hồi, nhờ hoạt động thương mại mở rộng đến Tây Indies và Mỹ Latinh. Đến thời điểm năm 1765, mức dân số tăng đã đạt lại số nhân khẩu trước năm 1720.

Chú thích

Tham khảo

Marseille
Thảm họa năm 1720
Lịch sử châu Âu
Lịch sử Marseille
Ashkelon

Ashkelon hoặc Ashqelon (; , ), cũng gọi là Ascalon (; , Askálōn; , ''), là một thành phố ven biển ở Huyện Nam của Israel trên bờ Địa Trung Hải, 50 km (31 dặm) về phía nam của Tel Aviv. Cảng biển cổ xưa của Ashkelon có từ thời kỳ đồ đá mới. Trong quá trình lịch sử của nó, khu vực này đã từng nằm dứơi sự cai trị của người Canaan, người Philistin, dân Do Thái, người Assyria, người Babylon, người Hy Lạp, người Phoenicia, người La Mã, người Ba Tư, người Ai Cập và quân Thập tự chinh, cho đến khi nó đã bị phá hủy bởi nhà Mamluk vào năm 1270.

Thành phố hiện đại của Ashkelon phát triển từ thị trấn Ả Rập al-Majdal (tiếng Ả Rập: المجدل hoặc tiếng Ả Rập: مجدل عسقلان, tiếng Do Thái: אל - מג 'דל, מגדל), được thành lập vào thế kỷ 16, dưới thời cai trị Đế quốc Ottoman. Sau đó nó được một phần của British mandate và đã bị Israel chiếm trong chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948, vào ngày 05 tháng 11 năm 1948.

Ashkelon có dân số 111.700 người. Thành phố có bãi biển đẹp, là một điểm đến hấp dẫn cho các gia đình trẻ, cũng như cho các cặp vợ chồng về hưu.

 Thành phố kết nghĩa 
Ashkelon kết nghĩa với:

  Côte Saint-Luc, Quebec, Canada
  Grodno, Belarus
  Tín Dương, Trung Quốc
  Iquique, Chile
  Aix-en-Provence, Pháp
  Vani, Gruzia
  Kutaisi, Gruzia
  Aviano, Ý
  Berlin-Pankow, Đức
  Sopot, Ba Lan
  Entebbe, Uganda
  Portland, Oregon, Hoa Kỳ
  Baltimore, Maryland, Hoa Kỳ
  Sacramento, California, Hoa Kỳ

 Tham khảo 

 Thư mục 

 
 
 
 

 
 
 . 
 
 
  
 
 
 

 
 

 Liên kết ngoài 

 Ashkelon City Council
 "Ashkelon, ancient city of the sea", National Geographic'', January 2001
 Ancient Ashkelon —University of Chicago
 English information on Ashkelon—Ashkelon Volunteers
 Welcome To The City of al-Majdal Asqalan

Di tích cổ đại ở Israel
Thành phố Canaan
Thành phố ven biển Israel
Địa danh Thập tự chinh
Thành phố trong Kinh Thánh Hebrew
Xung đột Gaza-Israel
Di tích trung cổ ở Israel
Thành phố Philistine
Thành phố Phoenicia
Khu định cư thời đại đồ đá mới
Di tích thời đại đồ đồng ở Israel
Di tích thời đại đồ sắt ở Israel
Thành phố ở quận Nam (Israel)
Thành phố thánh địa
Bài toán mảng con lớn nhất

Trong khoa học máy tính, bài toán tìm mảng con lớn nhất là bài toán tìm một mảng con liên tục của một mảng một chiều chứa cả số dương và số âm sao cho mảng con này có tổng các phần tử là lớn nhất. Ví dụ: mảng −2, 1, −3, 4, −1, 2, 1, −5, 4 có mảng con lớn nhất là 4, −1, 2, 1 với tổng là 6.

Thuật toán Kadane 
Thuật toán Kadane quét qua các phần tử của mảng, tính tại từng vị trí tổng lớn nhất có thể của các mảng con kết thúc tại vị trí đó. Mảng con này có thể rỗng khi tổng của các phần tử bằng 0 hoặc có thể chứa nhiều hơn một phần tử so với mảng con lớn nhất tại vị trí trước đó.

Thuật toán của chương trình được viết bằng ngôn ngữ Python.

def max_subarray(A):
    max_ending_here = max_so_far = 0
    for x in A:
        max_ending_here = max(0, max_ending_here + x)
        max_so_far = max(max_so_far, max_ending_here)
    return max_so_far

Thuật toán của chương trình được viết bằng ngôn ngữ C++17.

long long max_ending_here = 0;
long long max_so_far = 0;
for (int x : A)
{
    max_ending_here = max(0LL, max_ending_here + A[i]);
    max_so_far = max(max_ending_here, max_so_far);
}

Thuật toán này tính toán dựa trên cấu trúc con tối ưu (mảng con lớn nhất tại một vị trí được tính toán đơn giản từ các bài toán con nhỏ hơn là mảng con lớn nhất tại vị trí trước đó) nên thuật toán này thuộc dạng bài toán quy hoạch động.

Tổng quát hóa 
Bài toán này có thể được tổng quát hóa lên các mảng nhiều chiều hơn. Tuy nhiên khi đó việc giải bài toán sẽ phức tạp hơn.

Tham khảo

Quy hoạch động
Thuật toán tối ưu hóa
Bài toán thời gian đa thức
Việt quất xanh

Việt quất xanh, hay Blueberry, còn gọi là việt quất, là loại thực vật có hoa sống lâu năm, thuộc đoạn Cyanococcus, chi Vaccinium. Loại hoa quả phổ biến nhất trong đoạn Cyanococcus là quả việt quất, có xuất xứ từ Bắc Mỹ (cho đến những năm 1930, loại việt quất tán cao mới được đưa vào châu Âu).

Cây việt quất thường mọc thẳng đứng, nhưng đôi khi cũng có dạng mọc sát mặt đất, kích thước từ 10 cm đến 4m. Trong sản xuất thương mại, loài việt quất dạng nhỏ thường được gọi là "Việt quất tán thấp" (hay còn gọi là việt quất hoang dã), loại việt quất dạng to thường được gọi là "Việt quất tán cao".

Danh sách loài
Dưới đây là một số loài được xếp vào nhóm việt quất xanh được ghi nhận trong Flora of New Brunswick, xuất bản 1986 bởi Harold R. Hinds và Plants of the Pacific Northwest coast, xuất bản 1994 bởi Pojar và MacKinnon

Vaccinium alaskaense: Việt quất xanh Alaskan
Vaccinium angustifolium: Việt quất xanh bụi thấp
Vaccinium boreale: Việt quất xanh phương Bắc
Vaccinium caesariense: Việt quất xanh New Jersey
Vaccinium corymbosum: Việt quất xanh bụi cao phương Bắc
Vaccinium constablaei
Vaccinium darrowii
Vaccinium elliottii
Vaccinium formosum 
Vaccinium fuscatum (syn. V. atrococcum)
Vaccinium hirsutum 
Vaccinium myrsinites 
Vaccinium myrtilloides Vaccinium operium Vaccinium pallidum Vaccinium simulatum Vaccinium tenellum Vaccinium virgatum (syn. V. ashei)

Ngoài ra cũng có một số loài việt quất có màu xanh thuộc chi Vaccinium:Vaccinium koreanumVaccinium myrtillus Vaccinium uliginosumXem thêm
Việt quất

 Hình ảnh 

Chú thích

Tham khảo

 Retamales, J.B. / Hancock, J.F. (2012). Blueberries (Crop Production Science in Horticulture). CABI. ISBN 978-1-84593-826-0
  Google books link
 Wright, Virginia (2011). The Wild Blueberry Book''. Down East Books. ISBN 978-0-89272-939-5

Liên kết ngoài
 David E. Yarborough, Wild Blueberry Culture in Maine  umaine.edu
 The Blueberry Bulletin  rutgers.edu
 Clayton-Greene, K. International Society for Horticultural Science, The Blueberry Industry in Australia: An Overview
Mark Gaskell, University of California Cooperative Extension Strategies for Off-Season Blueberry Production on Coastal California Small Farms  (pdf file) (2006).

Chi Việt quất
Cây bụi
Cây thuốc
Thực vật Bắc Mỹ
Cây thuốc Bắc Mỹ
Nắp ấm lông

Nắp ấm lông (danh pháp khoa học: Nepenthes villosa), là một loài nắp ấm nhiệt đới đặc hữu của núi Kinabalu và núi Tambuyukon cận kề ở phía đông bắc Borneo. Nó phát triển ở khu vực có độ cao hơn bất kỳ loài nắp ấm Borneo nào khác, ở khu vực có độ cao trên 3.200 m. N. villosa có đặc trưng là có lông măng phát triển cao và phức tạp, điều này phân biệt nó với các loài có quan hệ họ hàng gần là N. edwardsiana và N. macrophylla.
Nepenthes villosa được Joseph Dalton Hooker chính thức miêu tả năm 1852. Mô tả về loài này đã được xuất bản trong Icones plantarum và kèm theo hình minh họa.

Loài này lần đầu tiên được Hugh Low thu thập vào năm 1858, khi ông lần thứ hai trèo lên núi Kinabalu cùng với Spenser St John.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 51. Nepenthes villosa HOOK. F. Danser, B.H. 1928. In: The Nepenthaceae of the Netherlands Indies. Bulletin du Jardin Botanique de Buitenzorg, Série III, 9(3–4): 249–438.
 
 
 

V
Thực vật ăn thịt
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 1852
Mark David Chapman

Mark David Chapman (sinh ngày 10 tháng 5 năm 1955) là một tù nhân Mỹ, là hung thủ ám sát thành viên ban nhạc The Beatles John Lennon vào tối ngày 8 tháng 12 năm 1980. Mark Chapman đã bắn Lennon khi anh và vợ là Yoko Ono đang trên đường trở lại căn hộ của họ ở Thành phố New York. Chapman bắn Lennon bốn phát ở phía sau, bên ngoài căn hộ The Dakota. Sau khi bắn chết Lennon, Chapman vẫn ở lại hiện trường cho đến khi bị cảnh sát bắt, và đã nhận tội giết người này. Mark Chapman đã bị kết án tù từ 20 năm đến chung thân và đã bị giam tù tại Khu Phục hồi nhân phẩm ở Attica và Wende, New York từ năm 1981. Sau khi mãn hạn tù 20 năm tối thiểu (1981-2000), cứ 2 năm 1 lần, Chapman nộp đơn xin tha bổng nhưng đều bị khước từ. Tất cả là 7 lần và lần gần nhất là vào 08/2012 đều bị từ chối bởi Yoko Ono.

Tham khảo

Sinh năm 1955
John Lennon
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Nhân vật còn sống
Tội phạm Mỹ thế kỷ 20
Tội phạm ở New York
Kẻ giết người nam giới
Người Forth Worth, Texas
Greccio

Greccio là một đô thị thuộc tỉnh Rieti trong vùng Lazio, miền trung nước Ý. Đô thị này cách tỉnh lỵ Rieti 16 km về phía tây bắc. Dân số năm 2008 là 1529 người.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rieti
Sân bay quốc tế Queen Alia

Sân bay quốc tế Queen Alia (mã IATA: AMM, mã ICAO: OJAI) (tiếng Ả Rập: مطار الملكة علياء الدولي; chuyển tự: Matar al-Malikah 'Alya' ad-Dowaly) là sân bay lớn nhất của Jordan là nằm trong khu vực Zizya, 20 dặm Anh (32 km) về phía nam của Amman. Sân bay này có ba nhà ga: hai ga hành khách, một ga hàng. Nó là trung tâm nhà của hãng hàng không Royal Jordanian Airlines, hãng hàng không quốc gia của Jordan, sân bay cũng là một trung tâm lớn cho Jazeera Airways và Jordan Aviation. Sân bay đã được xây dựng vào năm 1983.

Sân bay này được đặt tên theo hoàng hậu Alia, người vợ thứ ba của vua Hussein của Jordan, người đã chết trong một tai nạn máy bay trực thăng vào năm 1977.

Hãng hàng không và tuyến bay

Vận chuyển hành khách

Vận tải hàng hoá

Tham khảo 

Sân bay Jordan
Amman
Công trình xây dựng Amman
Royal Jordanian

Royal Jordanian là hãng hàng không có trụ sở chính tại Housing Bank Commercial Center ở Amman, Jordan, với các tuyến bay theo lịch trình quốc tế trên bốn lục địa từ căn cứ chính tại Sân bay quốc tế Queen Alia ở Amman (AMM) Jordan. Royal Jordanian (RJ) là một thành viên của Tổ chức các hãng Air Ả Rập và Oneworld, liên minh hàng không toàn cầu. RJ giành được giải "Trung tâm Hàng không châu Á Thái Bình Dương", giải "Airline Turnaround năm 2006". Hãng này cung ứng 500 chuyến bay mỗi tuần, với ít nhất là 110 lượt chuyến khởi hành hàng ngày. Trong năm 2005 công ty đã có thể mua từ viết tắt và mã IATA "RJ" làm một địa chỉ trên mạng Internet, RJ.com. Hoàng gia Jordan đã được bình chọn là "Hãng hàng không của năm 2007" do Tạp chí Air Finance Journal tiến hành.

Tham khảo

Hãng hàng không Jordan
Thành viên của Tổ chức các hãng hàng không Ả Rập
198 TCN

Năm 198 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

 Triệu Cơ (汉朝; là tình nhân của Lưu Bang và mẹ ruột của Lưu Trường; thế kỷ 3—198 TCN)

Tham khảo

Năm 198 TCN
Quận Adams, Wisconsin

Quận Adams là một quận nằm ở tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Đến thời điểm năm 2000, dân số quận này là 18.643 người. Quận có diện tích 1678 km². Quận lỵ và thành phố lớn nhất của nó là Friendship. Quận được lập từ quận Portage. Quận được đặt tên theo John Quincy Adams (1767-1848) - tổng thống Hoa Kỳ giai đoạn 1825 - 1829.

Tham khảo

Quận của Wisconsin
Khởi đầu năm 1853 ở Wisconsin
Khu dân cư thành lập năm 1853
Quận Ashland, Wisconsin

Quận Ashland là một quận nằm ở tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Đến thời điểm năm 2000, dân số quận này là 16.866 người. Quận có diện tích 1044 km². Quận lỵ và thành phố lớn nhất của quận là Ashland. Quận được lập  năm 1860 từ quận La Pointe.

Dân số

Tham khảo

Quận của Wisconsin
Khu dân cư thành lập năm 1860
Hàm sinc

Trong toán học, hàm sinc, ký hiệu là sinc(x) hoặc đôi khi là Sa(x), là một hàm giải tích có hai định nghĩa tương đương tương tự nhau. Trong xử lý tín hiệu số, hàm số sinc chuẩn được định nghĩa là

.

Nó được xem là định nghĩa chuẩn vì tất cả các giá trị của hàm tại các điểm x nguyên là bằng nhau.

Trong toán học, khái niệm hàm sinc không chuẩn còn được gọi là si(x) được định nghĩa là

.

Điểm khác nhau duy nhất giữa hai định nghĩa là sự nhân giá trị của biến với thừa số π. Trong cả hai trường hợp, giá trị của hàm số tại điểm kì dị 0 được hiểu là có giá trị giới hạn bằng 1.

.

Khái niệm "sinc" () được viết tắt từ tên đầy đủ hàm này trong tiếng Latin là sinus cardinalis, do Phillip M. Woodward đưa ra lần đầu tiên vào năm 1953.

Giao với trục hoành

Hàm sinc không chuẩn cắt trục hoành tại những điểm là bội số của kπ, với k là số nguyên khác 0, và đạt cực trị tại các điểm giao với hàm số cosin, tức là những điểm x=ξ và sin(ξ)/ξ = cos(ξ), lúc đó thì đạo hàm của [sin(x)/x]' = 0.

 với 

 với

Biến đổi
Hàm sinc chuẩn có thể biến đổi như sau:

Và cũng có thể biến đổi theo hàm Gamma  bằng công thức Euler áp dụng cho hàm chẳn:

Cũng theo công thức Euler:

Chuỗi Taylor:

Biến đổi Fourier
Biến đổi Fourier của một hàm sinc (tần số thường) là một hàm rect(f):

Với hàm rect được định nghĩa như sau:
.

Biến đổi Fourier của hàm rect trên cũng thu được một hàm sinc:
.

Ứng dụng thực tế công thức này để tạo thành bộ lọc sinc như các bộ lọc thông thấp hay brick-wall. Trường hợp đặc biệt trong biến đổi Fourier này:

là một tích phân suy rộng và không phải là một tích phân Lebesgue hội tụ, như:

Những tính chất của hàm sinc chuẩn được ứng dụng trong việc tái lập các mẫu của những hàm có giới hạn băng thông:
Là một hàm nội suy, tức là sinc(0) = 1, và sinc(k) = 0 với k là số tự nhiên khác 0.
Hàm xk(t) = sinc(t−k) (k là số tự nhiên) hình thành một hệ cơ sở trực chuẩn (orthonormal basic) của các hàm có băng thông giới hạn trong không gian hàm Lp: L2(R) với tần số góc cao nhất ωH=π (có nghĩa là tần số chu kỳ cao nhất ƒH=1/2).

Đạo hàm
Đạo hàm bậc n của hàm:
, với x ≠ 0.
Có dạng:

Từ đó suy ra:

Cực trị
Giá trị gần đúng của hoành độ x tại cực trị thứ n với n ≥ 1 có thể tính bằng công thức:

Với giá trị n lẻ tương ứng với điểm cực tiểu, n chẳn tương ứng với điểm cực đại. Đồ thị hàm số đối xứng qua trục tung và đạt cực đại lớn nhất tại vị trí ξ0 = (0,1).

Chú thích

Liên kết ngoài

Xử lý tín hiệu
Hàm toán học
Tōdō Heisuke

là tổ trưởng đội số 8 Shinsengumi, sau trở thành vệ sĩ Goryou (đảng Godaiji). Tên đầy đủ của ông là Tōdō Heisuke Fujiwara no Yoshitora.

Lai lịch
Tōdō xuất thân từ Edo, Tỉnh Musashi (nay là Tokyo). Nguồn gốc xuất thân của ông rất ít được biết đến. Mặc dù có thuyết nói rằng ông là đứa con ngoài giá thú của Tōdō Takayuki, lãnh chúa đời thứ 11 của phiên Tsu, dù thuyết này vẫn còn gây tranh cãi. Tuy nhiên một luận cứ đã được sử dụng để ủng hộ thuyết này là việc ông sở hữu một thanh kiếm được thợ rèn Kaneshige Kazusa no suke người mà dưới sự bảo trợ của phiên Tsu rèn cho, đó là một thanh kiếm mà ít rōnin nào có được, cho dù nó là một di sản. Một điểm nữa ám chỉ rằng di sản của phiên Tsu chính là tên gọi chính thức của nó (諱; imina), Yoshitora (宜虎), đó chính là chữ kanji khá phổ biến cho cái tên Tōdō là tên của lãnh chúa phiên Tsu, Tōdō Takatora (藤堂高虎).

Tōdō là người thực hành tuyệt kỹ Hokushin Ittō-ryu, được huấn luyện tại võ đường Chiba Shusaku Narimasa. Tuy nhiên theo một số nguồn tư liệu ghi chép, thì ông được huấn luyện tại võ đường Itō Kashitarō để thay thế võ đường cũ.

Vào khoảng năm 1862, ông bắt đầu dùng bữa tại Shieikan của Kondou Isami

Thời kỳ Shinsengumi 
Vào năm 1863, Tōdō gia nhập Roshigumi với Kondō và một số thành viên khác của Shieikan. Sau khi Shinsengumi được thành lập, Tōdō trở thành phó cục trưởng thứ nhất và sau trở thành tổ trưởng đội số 8 vào năm 1865.

Một số nguồn tư liệu khác cho rằng ông là người chủ chốt trong việc ám sát Serizawa Kamo (Cục trưởng đầu tiên của Shinsengumi)

Tōdō bị thương trên trán khi tham gia sự kiện Ikedaya vào ngày 8 tháng 7 năm 1864.

Cái chết 
Tōdō, sau đó gia nhập vào nhóm ly khai Goryōeji của Itō Kashitarō, rời khỏi Shinsengumi, nhưng bị giết trong thời gian diễn ra sự kiện Aburakoji vào ngày 13 tháng 12 năm 1867.

Theo lời của Shinsengumi Tenmatsuki Nagakura Shinpachi thì, Kondō đã tha chết cho Tōdō. Tuy nhiên, Tōdō bị một thành viên mới giết chết là Miura Tsunesaburō.

Chú thích

Xem thêm
Kikuchi Akira. Shinsengumi Hyakuichi no Nazo. Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha, 2000. ISBN 440401998X
Nagakura, Shinpachi. "Shinsengumi Tenmatsuki". Tokyo; Shin Jinbutsu Ōraisha, 1998. ISBN 4404026706
Ōishi Manabu. Shinsengumi: Saigo no Bushi no Jitsuzō. Tokyo: Chūō-kōron shinsha, 2004.
Tsuri Yōichi. Shinsengumi Seishi. Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha, 1998.
Yamamura, Tatsuya. Shinsengumi Kenkyaku-Den. Tokyo: PHP Kenkyūjo, 1998. ISBN 4569601766

Sinh năm 1844
Mất năm 1867
Samurai
Shinsengumi
Kiếm sĩ Nhật Bản
Đại học Bonn

Đại học Bonn, tên chính thức là Đại học Rheinische Friedrich Wilhelms Bonn () là một trường đại học nghiên cứu công lập tại Bonn, Đức. Được thành lập dưới hình thức hiện tại vào năm 1818 từ các tổ chức giáo dục đại học khác, Đại học Bonn là một trong những trường đại học hàng đầu ở Đức. Đại học Bonn cung cấp một số lượng lớn các chương trình đại học và sau đại học trong nhiều chuyên ngành, thư viện của trường có hơn hai triệu đầu sách. Đại học Bonn có 525 giáo sư và 27.800 sinh viên. Trong số các cựu sinh viên và giảng viên đáng chú ý của nó là bảy người đoạt Giải Nobel, hai người đoạt Huy chương Fields, 12 người đoạt Giải Gottfried Wilhelm Leibniz, Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI, Joseph Goebbels, Karl Marx, Friedrich

Lịch sử 
Tiền thân của trường là Kurkölnische Akademie Bonn được thành lập vào năm 1777 bởi Maximilian Frederick của Königsegg-Rothenfels, hoàng tử-đại cử tri của Köln. Trong tinh thần Khai sáng, các học viện mới chủ trương không giáo phái. Học viện này đã có trường học  thần học, luật, dược và nghiên cứu nói chung. Năm 1784 hoàng đế Joseph II cấp học viện quyền cấp bằng  học thuật (Licentiat và tiến sĩ), chuyển học viện thành trường đại học. Học viện này đã bị đóng cửa vào năm 1798 sau khi tả ngạn của sông Rhine bị Pháp chiếm đóng trong Chiến tranh Cách mạng Pháp.

Người sáng lập đại học Frederick William III của Phổ. Rhineland trở thành một phần của Phổ vào năm 1815 do kết quả của Hội nghị Vienna. Ngay sau khi chiếm giữ của Rheineland vào ngày 05 tháng 4 năm 1815, vua Phổ Friedrich Wilhelm III hứa sẽ thành lập một trường đại học mới ở tỉnh Rhine mới. Vào thời gian này không có trường đại học ở Rhineland, do tất cả ba trường đại học đã tồn tại cho đến cuối thế kỷ 18 đã bị đóng cửa vì sự chiếm đóng của Pháp. Kurkölnische Akademie Bonn là một trong ba trường đại học. Hai trường khác là Trường Đại học Công giáo La Mã và Đại học Köln Tin Lành Duisburg

Nhân vật nổi tiếng 
 Harald zur Hausen, cựu sinh viên: Giải Nobel sinh lý học hay y học 2008
 Reinhard Selten, giáo viên: Giải Nobel kinh tế 1994
 Wolfgang Paul, giáo viên: Giải Nobel vật lý 1989
 Luigi Pirandello, cựu sinh viên: Giải Nobel văn học 1934
 Otto Wallach, giáo viên: Giải Nobel Hóa học 1910
 Paul Johann Ludwig von Heyse, cựu sinh viên: Giải Nobel văn học 1910
 Philipp Lenard, giáo viên: Giải Nobel vật lý 1905
 Gerd Faltings: Huy chương Fields 1986
 Maxim Kontsevich: Huy chương Fields 1998

Trong số các cựu sinh viên và giảng viên đáng chú ý của trường có Giáo hoàng Biển Đức XVI, Heinrich Heine, Heinrich Hertz, Friedrich Hirzebruch, Karl Marx, Friedrich Nietzsche, Friedrich August Kekulé von Stradonitz, Joseph Schumpeter, Konrad Adenauer, Max Ernst, Constantin Carathéodory, Joseph Goebbels, Karl Weierstrass, Barth Karl và Samson Raphael Hirsch.

Xem thêm 

 Đại học Tự do Berlin
 Đại học Hamburg
 Đại học Göttingen

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Trường đại học và cao đẳng Đức
Rheinland

Rheinland là tên gọi chung cho các khu vực thuộc Đức nằm dọc theo khu vực Trung và Hạ sông Rhine giữa Bingen và biên giới Hà Lan, tuy nhiên nó không được định biên giới rõ ràng. Về phía tây, khu vực trải dài đến biên giới với Luxembourg, Bỉ và Hà Lan; về phía đông, khu vực này chỉ bao gồm các thị xã, thành phố dọc theo sông.

Ngoại trừ Saarland, khu vực này ít nhiều tương ứng với việc sử dụng hiện đại của thuật ngữ.

Giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, thuật ngữ "Rheinland" bao gồm khu quân sự và khu vực bị chiếm đóng về phía tây của sông Rhine, bao gồm đầu cầu bên bờ đông. Sau sự sụp đổ của đế quốc Pháp ở đầu thế kỷ 19, các khu vực nói tiếng Đức và tiếng Hà Lan (tỉnh Jülich-Kleve-Berg) tại khu vực trung lưu và hạ lưu sông Rhine đã được sáp nhập vào Vương quốc Phổ. Chính quyền Phổ tổ chức lại lãnh thổ thành tỉnh Rhein (còn gọi là Phổ Rhein), một thuật ngữ tiếp tục trong tên của các bang của Đức Rheinland-Pfalz và Nordrhein-Westfalen. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phần phía tây của Rheinland bị phe Hiệp ước chiếm đóng, sau đó bị phi quân sự theo Hiệp ước Versailles. Các lực lượng Đức đã tái quân sự hóa lãnh thổ này vào năm 1936, ba năm trước khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Một số trong những thành phố lớn hơn trong vùng Rheinland bao gồm Aachen, Bonn, Köln, Duisburg, Düsseldorf, Koblenz, Krefeld, Leverkusen, Trier.
Bayern gọi tên vùng phía bên trái của sông Rhein mà trước đây thuộc về mình ban đầu Rheinkreis, sau đó Rheinpfalz (bây giờ là vùng Pfalz thuộc bang Rheinland-Pfalz), còn công quốc Hessen gọi vùng phía bên trái sông Rhein của mình là Rheinhessen (bây giờ thuộc Rheinland-Pfalz).

Chú thích

Vùng của Nordrhein-Westfalen
Vùng của Rheinland-Pfalz
Vùng rượu vang Đức