Khoáng vật silicat

Khoáng vật silicat là lớp khoáng vật lớn nhất và quan trọng nhất trong các lớp khoáng vật tạo đá, chiếm khoảng 90% vỏ Trái Đất. Đặc trưng của lớp khoáng vật này là cấu trúc của gốc silicat. Các khoáng vật silicat đều chứa silic và oxy.

Silicat đảo
Silicat đảo ("nesosilicate", hay "orthosilicate"), gồm các tứ diện [SiO4]4− liên kết với nhau qua các cation kẽ hở.
Nhóm Phenacit
Phenacit - Be2SiO4
Willemit - Zn2SiO4
Nhóm Olivin
Forsterit - Mg2SiO4
Fayalit - Fe2SiO4
Nhóm Granat
Pyrop - Mg3Al2(SiO4)3
Almandin - Fe3Al2(SiO4)3
Spessartin - Mn3Al2(SiO4)3
Grossular - Ca3Al2(SiO4)3
Andradit - Ca3Fe2(SiO4)3
Uvarovit - Ca3Cr2(SiO4)3
Hydrogrossular - Ca3Al2Si2O8(SiO4)1-m(OH)4m
Nhóm Zircon
Zircon - ZrSiO4
Thorit - (Th,U)2SiO4

Nhóm Al2SiO5
Andalusit - Al2SiO5
Kyanit - Al2SiO5
Sillimanit - Al2SiO5
Dumortierit - Al6.5-7BO3(SiO4)3(O,OH)3
Topaz - Al2SiO4(F,OH)2
Staurolit - Fe2Al9(SiO4)4(O,OH)2
Nhóm Humit - (Mg,Fe)7(SiO4)3(F,OH)2
Norbergit - Mg3(SiO4)(F,OH)2
Chondrodit - Mg5(SiO4)(F,OH)2
Humit - Mg7(SiO4)(F,OH)2
Clinohumit - Mg9(SiO4)(F,OH)2
Datolit - CaBSiO4(OH)
Titanit - CaTiSiO5
Chloritoit - (Fe,Mg,Mn)2Al4Si2O10(OH)4

Silicat đảo kép
Silicat đảo kép ("sorosilicate") có hai nhóm tứ diện (Si2O7)6− (tỉ lệ 2:7).
Hemimorphit (calamin) - Zn4(Si2O7)(OH)2·H2O
Lawsonit - CaAl2(Si2O7)(OH)2·H2O
Ilvait - CaFe2+2Fe3+O(Si2O7)(OH)
Nhóm epidot (có cả hai gốc (SiO4)4− và (Si2O7)6−)
Epidot - Ca2(Al,Fe)3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
Zoisit - Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
Clinozoisit - Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
Tanzanit - Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
Allanit - Ca(Ce,La,Y,Ca)Al2(Fe2+,Fe3+)O(SiO4)(Si2O7)(OH)
Vesuvianit (idocrase) - Ca10(Mg,Fe)2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4

Silicat vòng
Silicat vòng ("cyclosilicate" hoặc "ring silicate"), gồm các tứ diện (SixO3x)2x- (tỉ lệ 1:3) liên kết với nhau bởi theo. Các vòng bao gồm 3-tứ diện (Si3O9)6-, 4-tứ diện  (Si4O12)8- và 6-tứ diện (Si6O18)12-.
 Vòng 3-tứ diện
 Benitoit - BaTi(Si3O9)
 Vòng 4-tứ diện
Axinit - (Ca,Fe,Mn)3Al2(BO3)(Si4O12)(OH)
 Vòng 6-tứ diện
Beryl/Emerald - Be3Al2(Si6O18)
Cordierit - (Mg,Fe)2Al3(Si5AlO18)
Tourmalin - (Na,Ca)(Al,Li,Mg)3-(Al,Fe,Mn)6(Si6O18)(BO3)3(OH)4

Silicat mạch
Silicat mạch ("inosilicate"), hoặc silicat dải, bao gồm các tứ diện silicat cài vào nhau thành mạch, các tứ diện có thể là SiO3 (tỉ lệ 1:3) đối với mạch đơn hoặc tứ diện Si4O11 (tỉ lệ 4:11) đối với mạch đôi.

Silicat mạch đơn
Nhóm Pyroxen
Enstatit - phụ nhóm orthoferrosilite
Enstatit - MgSiO3
Ferrosilit - FeSiO3
Pigeonit - Ca0.25(Mg,Fe)1.75Si2O6
Diopsid - phụ nhóm hedenbergite
Diopsid - CaMgSi2O6
Hedenbergit - CaFeSi2O6
Augit - (Ca,Na)(Mg,Fe,Al)(Si,Al)2O6
Phụ nhóm pyroxen natri
Jadeit - NaAlSi2O6
Aegirin (Acmit) - NaFe3+Si2O6
Spodumen - LiAlSi2O6
Nhóm Pyroxenoit
Wollastonit - CaSiO3
Rhodonit - MnSiO3
Pectolit - NaCa2(Si3O8)(OH)

Silicat mạch đôi
Nhóm Amphibol
Anthophyllit - (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2
Phụ nhóm Cumingtonit
Cummingtonit - Fe2Mg5Si8O22(OH)2
Grunerit - Fe7Si8O22(OH)2
Phụ nhóm Tremolit
Tremolit - Ca2Mg5Si8O22(OH)2
Actinolit - Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
Hornblend - (Ca,Na)2-3(Mg,Fe,Al)5Si6(Al,Si)2O22(OH)2
Phụ nhóm amphibol natri
Glaucophan - Na2Mg3Al2Si8O22(OH)
Riebeckit (asbestos) - Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
Arfvedsonit - Na3(Fe,Mg)4FeSi8O22(OH)2

Silicat lớp
Silicat lớp ("phyllosilicate" hoặc "sheet silicate") (tiếng Hy Lạp φύλλον phyllon, gồm nhiều tấm (lớp) tứ diện silicat Si2O5 nối với nhau (tỉ lệ 2:5).

Nhóm serpentin
Antigorit - Mg3Si2O5(OH)4
Chrysotil - Mg3Si2O5(OH)4
Lizardit - Mg3Si2O5(OH)4
Nhóm khoáng vật sét
Kaolinit - Al2Si2O5(OH)4
Illit - (K,H3O)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10[(OH)2,(H2O)]
Smectit -
Montmorillonit - (Na,Ca)0.33(Al,Mg)2(Si4O10)(OH)2·nH2O
Vermiculit - (MgFe,Al)3(Al,Si)4O10(OH)2·4H2O
Talc - Mg3Si4O10(OH)2
Palygorskit - (Mg,Al)2Si4O10(OH)·4(H2O)
Pyrophyllit - Al2Si4O10(OH)2
Nhóm mica
Biotit - K(Mg,Fe)3(AlSi3O10)(OH)2
Muscovit - KAl2(AlSi3O10)(OH)2
Phlogopit - KMg3Si4O10(OH)2
Lepidolit - K(Li,Al)2-3(AlSi3O10)(OH)2
Margarit - CaAl2(Al2Si2O10)(OH)2
Glauconit - (K,Na)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10(OH)2
Nhóm clorit
Clorit - (Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2•(Mg,Fe)3(OH)6

Silicat khung
Silicat khung ("tectosilicate "hoặc "framework silicate"), gồm khung tứ diện silicat  SiO2 (tỉ lệ 1:2) trong không gian ba chiều. Nhóm này chiếm gần 75% trong vỏ Trái Đất. Silicat khung đều là nhôm silicat trừ nhóm thạch anh.

Nhóm thạch anh
Thạch anh - SiO2
Tridymit - SiO2
Cristobalit - SiO2
Nhóm fenspat
Alkali-fenspat
Fenspat kali
Microclin - KAlSi3O8
Orthocla - KAlSi3O8
Sanidin - KAlSi3O8
Anorthocla - (Na,K)AlSi3O8
Albit - NaAlSi3O8
Plagiocla fenspat
Anbit - NaAlSi3O8
Oligocla - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 4:1)
Andesin - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 3:2)
Labradorit - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 2:3)
Bytownit - (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 1:4)
Anorthit - CaAl2Si2O8
Nhóm fenspathoit
Nosean - Na8Al6Si6O24(SO4)
Cancrinit - Na6Ca2(CO3,Al6Si6O24).2H2O
Leucit - KAlSi2O6
Nephelin - (Na,K)AlSiO4
Sodalit - Na8(AlSiO4)6Cl2
Hauyn - (Na,Ca)4-8Al6Si6(O,S)24(SO4,Cl)1-2
Lazurit - (Na,Ca)8(AlSiO4)6(SO4,S,Cl)2
Petalit - LiAlSi4O10
Scapolit group
Marialit - Na4(AlSi3O8)3(Cl2,CO3,SO4)
Meionit - Ca4(Al2Si2O8)3(Cl2CO3,SO4)
Analcim - NaAlSi2O6•H2O
Nhóm zeolit
Natrolit - Na2Al2Si3O10•2H2O
Chabazit - CaAl2Si4O12•6H2O
Heulandit - CaAl2Si7O18•6H2O
Stilbit - NaCa2Al5Si13O36•17H2O

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mineral.galleries 
Minerals.net 
Mindat.org, mineral database 
Webmineral.com

*