Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Globalbeauties

Globalbeauties (địa chỉ Globalbeauties.com) là một website nổi tiếng và uy tín hàng đầu thế giới chuyên tổng hợp tin tức, phản ánh, phân tích, dự đoán kết quả về các cuộc thi sắc đẹp (hoa hậu) quốc tế.

Globalbeauties chú trọng đến 5 cuộc thi sắc đẹp lớn nhất toàn cầu là: Hoa hậu Hoàn vũ, Hoa hậu Thế giới, Hoa hậu Hành Tinh Quốc tế, Hoa hậu Quốc tế, Hoa hậu Trái Đất, Hoa hậu Siêu quốc gia,

Globalbeauties từng đánh giá Hoa hậu hoàn vũ là một cuộc thi sắc đẹp quốc tế lớn nhất hành tinh và khốc liệt nhất thế giới vào năm 2012.

Thông tin

Globalbeauties được thành lập năm 1998, có trụ sở tại Sao Paulo (Brasil). Trang web này là nơi cập nhật thông tin khá đầy đủ, nhanh chóng về các cuộc thi hoa hậu tổ chức tại các quốc gia và trên thế giới. Globalbeauties chú trọng đến 5 cuộc thi sắc đẹp lớn nhất toàn cầu là: Hoa hậu Hoàn vũ, Hoa hậu Thế giới, Hoa hậu Hòa bình Quốc tế, Hoa hậu Quốc tế, Hoa hậu Siêu quốc gia. Trang web này có bảng xếp thứ hạng các quốc gia trên đấu trường sắc đẹp quốc tế được tổng kết từ thành tích đạt được của quốc gia đó tại 5 cuộc thi lớn nhất này. Trước đây, trang web này quan tâm thêm đến hai cuộc thi sắc đẹp khác là Hoa hậu Trái Đất và Nữ hoàng Du lịch Quốc tế. Nhưng vào năm 2012, scandal mua bán giải thưởng của Hoa hậu Trái Đất gây rúng động thế giới. Sau đó, Globalbeauties đã quyết định loại cuộc thi ra khỏi hệ thống xét giải. Trường hợp tương tự với Nữ hoàng Du lịch Quốc tế cũng xảy ra vào năm 2014.

Globalbeauties ngoài cập nhật diễn biến các cuộc thi hoa hậu quốc tế còn là nơi phân tích, dự đoán kết quả các cuộc thi bởi các chuyên gia sắc đẹp có uy tín và nhiều kinh nghiệm. Do đó, trang web này là nơi tham khảo quan trọng của giới cá cược - các nhà cái của các cuộc thi sắc đẹp. Globalbeauties cũng là đối tác trực tuyến hàng đầu cho các tạp chí quốc tế về sắc đẹp.

Trong khi các cuộc thi sắc đẹp quốc tế đang diễn ra, cũng như nhiều trang web sắc đẹp khác, Globalbeauties.com cũng thường đưa ra dự đoán, lựa chọn của mình cho các ngôi vị. Tuy nhiên, do chỉ quan sát từ bên ngoài, không được tiếp xúc trực tiếp với từng thí sinh nên những dự đoán thường không trùng khớp, so với kết quả chính thức do Ban giám khảo các cuộc thi chấm điểm và lựa chọn.

Ngoài ra, Globalbeauties cũng có hệ thống các giải thưởng theo bình chọn riêng của trang web độc lập với kết quả chính thức của các cuộc thi sắc đẹp. Định kỳ hàng năm, Globalbeauties cũng tổ chức bình chọn các giải thưởng lớn như: Hoa hậu của năm, Hoa hậu gợi cảm nhất...Bình chọn được thực hiện bởi các thành viên Ban giám khảo mạng làm việc tại Globalbeauties, danh sách bình chọn là các người đẹp đã từng tham dự các cuộc thi sắc đẹp trên thế giới diễn ra trong năm.

Ngoài các cuộc thi hoa hậu dành cho nữ, Globalbeauties cũng tổng hợp tin tức về các cuộc thi sắc đẹp dành cho nam như Mr World, Manhunt International...

Chú thích

Cuộc thi sắc đẹp
Heimberg

Heimberg có thể dùng để chỉ:

Địa danh

Đức
Heimberg, Saxony-Anhalt, Saxony-Anhalt
Heimberg, Baden-Württemberg, in the municipality of Niederstetten, Baden-Württemberg
Heimberg (Deuerling), in the municipality of Regensburg, Bavaria
Heimberg (Fischach), in the municipality of Augsburg, Bavaria
Heimberg (Irschenberg), in the municipality of Miesbach, Bavaria
Heimberg (Oberbergkirchen), in the municipality of Mühldorf, Bavaria

Các quốc gia khác
 Heimberg, Switzerland, in the Canton of Bern
 Heimberg, Austria, in Haag, Lower Austria

Nhân danh 

 Lothar Heimberg
 Alex Heimberg, also known as Miss Understood, New York drag queen

Họ người Đức
Trang định hướng địa danh
Cộng đồng Kinh tế Tây Phi

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS; cũng được gọi là CEDEAO trong tiếng Pháp là tiếng Bồ Đào Nha) là một tổ chức hợp tác kinh tế khu vực của 15 quốc gia vùng Tây Phi, được được thành lập vào ngày 28 tháng 5 năm 1975 theo Hiệp ước Lagos. Cộng đồng Kinh tế Tây Phi có diện tích 5.112.903 km² và dân số 251.646.263 người (ước tính năm 2006). GDP (PPP) của cộng đồng là 342.519 triệu đô la Mỹ, bình quân đầu người là 1,361 đô la Mỹ.

Hợp tác kinh tế giữa các thành viên trong khối phát triển chậm chạp khiến cho tổ chức này phải sửa đổi Hiệp ước Lagos vào năm 1993 cho phép một sự hợp tác lỏng lẻo hơn giữa các nước thành viên. Tiến triển quan trọng nhất của tổ chức này là thành lập được Liên minh Kinh tế và Tiền tệ Tây Phi vào năm 1994 với 8 nước thành viên của tổ chức tham gia (Guinea-Bissau tham gia từ năm 1997), sử dụng đồng franc CFA Tây Phi. Tiến triển quan trọng nữa là kế hoạch thành lập Khu vực Tiền tệ Tây Phi sử dụng đồng Eco chung cho 5 nước thành viên của tổ chức.

Năm 2024, chính phủ quân quản của Niger, Burkina Faso và Mali cùng tuyên bố rút khỏi Cộng đồng Tây Phi sau khi bị đình chỉ tư cách thành viên vì đảo chính tại những quốc gia này. Tuyên bố của ba nước có hiệu lực vào ngày 29 tháng 1 năm 2025. Ba nước sau đó thành lập Liên minh các quốc gia Sahel nhằm tiến tới thiết lập một liên bang giữa ba nước.

Cơ cấu tổ chức

Nghị viện 
Nghị viện ECOWAS gồm 115 thành viên, số lượng thành viên được phân bổ dựa theo dân số của các quốc gia thành viên. Chủ tịch Nghị viện là người đứng đầu Nghị viện.

Quốc gia thành viên 
Các nước tham gia Liên minh Kinh tế và Tiền tệ gồm: Benin, Burkina Faso, Bờ Biển Ngà, Mali, Niger, Senegal, Togo và Guinea-Bissau. Tuy nhiên, do đảo chính, các nước Burkina Faso, Guinee, Mali, Niger đã bị ECOWAS đình chỉ tham gia.

Các nước có ý định tham gia Khu vực Tiền tệ gồm: Gambia, Ghana, Guinea, Nigeria và Sierra Leone. Liberia.

Ngôn ngữ làm việc của tổ chức này là Anh, Pháp, Tây Ban Nha. Trụ sở chính đặt tại Abuja, Nigeria.

Xem thêm 
 Eco (tiền)

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 

Liên minh thuế quan
Tổ chức kinh tế quốc tế
Quan sát viên Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc
Tổ chức có trụ sở tại Abuja
Liên minh châu Phi
Cộng đồng Kinh tế Khu vực của Liên minh châu Phi
Tổ chức quốc tế châu Phi

Liên minh siêu quốc gia
Khối thương mại
Khởi đầu năm 1975 ở châu Phi
Tổ chức thành lập năm 1975
Trường Kỳ

Trường Kỳ (1946 - 2009), có tên đầy đủ là Joseph Vũ Trường Kỳ, là một nhạc sĩ gốc Việt tại hải ngoại, là một trong những người tiên phong khai sinh phong trào nhạc trẻ Sài Gòn trước năm 1975 và là nhà biên khảo về tân nhạc Việt Nam. Cùng với Tùng Giang và Nam Lộc, ông được mệnh danh là vua nhạc trẻ từ những thập niên 60 và 70 tại Việt Nam Cộng hòa.

Tiểu sử
Trường Kỳ sinh ngày 29 tháng 3 năm 1946 tại Hà Nội. Ngoài việc sáng tác ca khúc và viết lời Việt cho các ca khúc nước ngoài, ông còn viết phóng sự cho báo Kịch Ảnh, Màn Ảnh, phụ trách trang nhạc trẻ trên nhật báo Sống của nhà văn Chu Tử, cộng tác với các báo Tinh Hoa, Chính Luận, Tiền Tuyến, Thứ Tư.... Ông cũng là người viết tiểu thuyết. Tác phẩm Tuổi choai choai của ông đã được dựng thành phim Vết chân hoang.

Sau 1975, sau khi vượt biên, Trường Kỳ định cư ở Canada từ năm 1980, tiếp tục sinh hoạt văn nghệ, cộng tác với nhiều tờ báo ở Canada cũng như ở Hoa Kỳ.

Những năm cuối đời, ông cộng tác với Đài Tiếng nói Hoa Kỳ trong chương trình "Nghệ sĩ và đời sống", chương trình phát thanh hàng tuần vào khuya thứ bảy về âm nhạc Việt và đời sống nghệ sĩ.

Sáng chủ nhật 22 tháng 3 năm 2009, ông cảm thấy mệt và được cấp cứu chuyển vào bệnh viện thành phố Mississauga, Ontario, Canada và sau đó 1 giờ, ông đã từ trần tại nơi đây, để lại người con gái duy nhất và vợ của ông tại thành phố Montreal, tỉnh Quebec, Canada.

Những tác phẩm nổi tiếng của ông gồm có "Biết Đến Thuở Nào" (chung với Tùng Giang), "Khi Ta Hai Mươi", "Rồi Mai Đây", "Yêu Nhau Đi", "Như Một Giấc Mơ",...

Xem thêm
 Nam Lộc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vua Nhạc Trẻ, ký giả TRƯỜNG KỲ vừa đột ngột qua đời , Calitoday, 2009, đăng lại tại 
 22 tháng 10 năm 88873357/853530.html Trường Kỳ - Rong chơi cuối trời quên lãng , VOA, 21.03.2010
 Chuyên mục về âm nhạc của Trường Kỳ trên đài VOA

Sinh năm 1946
Mất năm 2009
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc vàng
Nhạc sĩ gốc Việt
Người Canada gốc Việt
Người Hà Nội
Giải SAG cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất

Giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho nữ diễn viên đóng vai chính xuất sắc (tiếng Anh: Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Leading Role) là một trong các giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh Hoa Kỳ dành cho nữ diễn viên đóng vai chính trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc.

Ghi chú

"†" chỉ nữ diễn viên đoạt giải Oscar cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.
"‡" chỉ nữ diễn viên được đề cử ở hạng mục trên.

So sánh tuyệt đối

Các người đoạt giải và các người được đề cử

Thập niên 1990

Thập niên 2000

2010s

Linh tinh 
Trong 21 năm qua, chỉ có 6 trường hợp mà nữ diễn viên đoạt giải này, kkông đoạt được giải Oscar. Đó là: 
1994: Foster (Nell) thua Lange (Blue Sky),
1999: Bening (American Beauty) thua Swank (Boys Don't Cry),
2002: Zellweger (Chicago) thua Kidman (The Hours) 
2007: Christie (Away From Her) thua Cotillard (La Vie en Rose).
2008: Streep (Doubt) thua Winslet (The Reader) 
2011: Davis (The Help) thua Streep (The Iron Lady)

Tham khảo

Giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh
Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Giải SAG cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất

Giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho nữ diễn viên đóng vai phụ xuất sắc (tiếng Anh: Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Supporting Role) là một giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh Hoa Kỳ dành cho nữ diễn viên đóng vai phụ trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất.

Ghi chú: 
"†" chỉ người đoạt giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất.

So sánh tuyệt đối

Người đoạt giải và người được đề cử

Thập niên 1990

Thập niên 2000

2010s

Tham khảo

Giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh
Giải cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Giải thưởng điện ảnh cho nữ diễn viên phụ
Cộng đồng Kinh tế châu Phi

]]
Cộng đồng Kinh tế châu Phi (tiếng Anh: African Economic Community, hay viết tắt là AEC) là một tổ chức hợp tác kinh tế giữa các nước thành viên của Liên minh châu Phi. AEC được thành lập theo Hiệp ước Abuja ký năm 1991 và có hiệu lực từ năm 1994.

Mục tiêu của AEC là tiến tới thành lập các khu vực thương mại tự do, các liên minh thuế quan, một thị trường chung, một ngân hàng trung ương chung, một đơn vị tiền tệ chung và do đó là thành lập một liên minh kinh tế và tiền tệ. Hiệp ước Abuja đã đề ra một lộ trình như sau để thực hiện AEC:
 Giai đoạn 1: đến năm 1999 sẽ thành lập các khối khu vực ở những vùng châu Phi còn chưa có khối kinh tế nào.
 Giai đoạn 2: đến năm 2007, củng cố hội nhập giữa các khối và tiến hành hài hòa các khối.
 Giai đoạn 3: đến năm 2017, thành lập một khu vực thương mại tự do và liên minh thuế quan trong từng khối.
 Giai đoạn 4: đến năm 2019, thành lập một liên minh thuế quan trên toàn lục địa.
 Giai đoạn 5: đến năm 2023 thành lập Thị trường Chung châu Phi trên toàn lục địa.
 Giai đoạn 6: đến năm 2028, thành lập một liên minh kinh tế tiền tệ (và do đó sẽ có một liên minh tiền tệ và nghị viện chung) trên toàn lục địa.
 Mọi thời kỳ chuyển tiếp đều phải kết thúc chậm nhất là vào năm 2034.

Cộng đồng Kinh tế châu Phi lấy một số hiệp định kinh tế khu vực làm trụ cột, gồm:
Liên minh Ả Rập Maghreb (UMA trên bản đồ)
Cộng đồng Sahel-Sahara (CEN_SAO)
Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS)
Thị trường chung Đông và Nam Phi (EACCAS)
Cộng đồng Đông Phi (EAC)
Cộng đồng Phát triển Nam Phi (SADC)

Tham khảo

Liên kết ngoài
A single African currency in our time? 
African leaders agree to form single market
African Union Official Website 
South African webpage on RECs
Pan-African Perspective

Kinh tế Liên minh châu Phi
Cộng đồng Kinh tế Khu vực của Liên minh châu Phi
Kinh tế năm 1991
Grafenried

Grafenried là một đô thị ở huyện Fraubrunnen ở bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 4,7 km², dân số năm 2005 là 912 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 

Đô thị của bang Bern
Đô thị cũ của bang Bern
Santa Cruz de Tenerife (tỉnh)

<noinclude>
Santa Cruz de Tenerife là một tỉnh của Tây Ban NHa, nằm ở phía tây cộng đồng tự trị quần đảo Canary. Tỉnh này gồm khoảng ½ phần Đại Tây Dương của quần đảo, gồm các đảo Tenerife, La Gomera, El Hierro, và La Palma.

Tỉnh lỵ là thành phố Santa Cruz de Tenerife nằm trên đảo Tenerife. Trong số 971.647 dân (năm 2006), có 24% sống ở tỉnh lỵ. Có 53 đô thị ở tỉnh này. Tỉnnh có 3 vườn quốc gia: vườn quốc gia Caldera de Taburiente ở La Palma, Vườn quốc gia Garajonay ở La Gomera, và vườn quốc gia Teide ở Tenerife, nơi có Teide – núi cao nhất Tây Ban Nha, là một núi lửa đã tắt.

Tỉnh được lập năm 1927.

Tham khảo

Tỉnh của Tây Ban Nha
Tỉnh Santa Cruz de Tenerife
Khởi đầu năm 1927 ở Tây Ban Nha
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1927
Jose Emidio de Almeida

Jose Emidio de Almeida (sinh ngày 18 tháng 11 năm 1979) là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil đã từng thi đấu cho câu lạc bộ SHB Đà Nẵng, Navibank Sài Gòn, Quảng Nam.

Thành tích cá nhân
Cầu thủ xuất sắc V-League mùa giải: 2007, 2008.
Vua phá lưới mùa giải 2007: 16 bàn
Vua phá lưới mùa giải 2007: 23 bàn

Chú thích

Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá nam
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Navibank Sài Gòn
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Quảng Nam
Cầu thủ bóng đá nam Brasil ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Việt Nam
Hyakujuu Sentai Gaoranger vs. Super Sentai

là một phim điện ảnh Hyakujuu Sentai Gaoranger thuộc loại video tokusatsu. Bộ phim kỉ niệm 25 Seri Super Sentai.

Các nhân vật

Mới
 .

Super Sentai quá khứ
/ - Thành viên J.A.K.Q. Dengekitai..
/ - Thành viên Choujuu Sentai Liveman.
  /  - Thành viên Denji Sentai Megaranger.
  /  - Thành viên Kyuukyuu Sentai GoGo-V.
 / - Thành viên Seijuu Sentai Gingaman.

Các chiến binh đỏ 
Himitsu Sentai Goranger (1975-1977): còn gọi là Aka Ranger
J.A.K.Q. Dengekitai (1977): Spade Ace
Battle Fever J (1979-1980): Battle Japan
Denshi Sentai Denziman (1980-1981): Denzi Red
Taiyou Sentai Sun Vulcan (1981-1982): Vul Eagle
Dai Sentai Goggle V (1982-1983): Goggle Red
Kagaku Sentai Dynaman (1983-1984): Dyna Red
Choudenshi Bioman (1984-1985): Red One
Dengeki Sentai Changeman (1985-1986): Change Dragon
Choushinsei Flashman (1986-1987): Red Flash
Hikari Sentai Maskman (1987-1988): Red Mask
Kousoku Sentai Turboranger (1989-1990): Red Turbo
Chikyuu Sentai Fiveman (1990-1991): Five Red
Choujin Sentai Jetman (1991-1992): Red Hawk
Kyōryū Sentai Zyuranger (1992-1993): TyrannoRanger
Gosei Sentai Dairanger (1993-1994): Ryuuranger
Ninja Sentai Kakuranger (1994-1995): NinjaRed
Chouriki Sentai Ohranger (1995-1996): OhRed
Gekisou Sentai Carranger (1996-1997): Red Racer
Denji Sentai Megaranger (1997-1998): MegaRed
Seijuu Sentai Gingaman (1998-1999): GingaRed
Kyuukyuu Sentai GoGoFive (1999-2000): GoRed
Mirai Sentai Timeranger (2000-2001): TimeRed

Xem thêm 
Super Sentai
Forever Red
GoGo Sentai Boukenger vs. Super Sentai

Tham khảo

Super Sentai
Kỉ niệm 25 Sentai
Gaoranger
Chi Lan hài

Chi Lan hài là một chi thuộc Họ Lan (Orchidaceae), được gọi là lan hài vì hoa có một cánh môi ở giữa có hình cái túi nhỏ nhìn giống như chiếc hài (giày phụ nữ thời phong kiến). Chi này chứa khoảng 80 loài đã được công nhận, trong đó có một số là lai ghép tự nhiên. Các loài lan hài này là bản địa của khu vực Hoa Nam, Ấn Độ, Đông Nam Á và các đảo trên Thái Bình Dương, và chúng tạo thành phân tông gọi là Paphiopedilinae chỉ chứa 1 chi này.

Theo sự thống kê, Việt Nam có khoảng 14 loài lan hài như: hài Thái (Paphiopedilum appletonianum), hài đẹp (Paph. bellatulum), hài vân (Paph. callosum), hài đốm (Paph. concolor), hài hồng (Paph. delenatii), hài trắng (Paph. emersonii), hài lục (Paph. gratrixianum), hài lùn (Paph. helenae), hài bắc (Paph. henryanum), hài hiệp (Paph. hiepii), hài lông (Paph. hirsutissimum), hài râu (Paph. parishii), hài tía (Paph. purpuratum) và hài vàng hay kim hài (Paph. villosum). Nhưng nhiều loài đang bị săn lùng và bị đe doạ tuyệt chủng.

Phân loại và hệ thống 
Tên gọi chi Paphiopedilum được Ernst Hugo Heinrich Pfitzer đề xuất năm 1886; nó có nguồn gốc từ Paphos (một thành phố trên đảo Síp) và từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại pedilon nghĩa là "hài, dép". Một điều trớ trêu là không có loài lan Paphiopedilum nào sinh sống trên đảo Síp – ít nhất là theo phân bố hiện nay. Nhưng trong suốt một thời gian dài người ta đã trộn các loài trong chi này với các họ hàng gần của chúng là chi Cypripedium, trên thực tế có loài sinh sống trong khu vực Địa Trung Hải. Paphiopedilum được công nhận là chi hợp lệ vào năm 1959, nhưng việc sử dụng các danh pháp khoa học chỉ hạn chế cho các loài ở khu vực Đông và Đông Nam Á.

Phân chia
Chi Paphiopedilum từng được chia ra thành nhiều phân chi, và sau đó thành các đoạn và phân đoạn:
 Phân chi Parvisepalum
 Phân chi Brachypetalum
 Phân chi Polyantha
 Đoạn Mastigopetalum
 Đoạn Polyantha
 Đoạn Mystropetalum
 Đoạn Stictopetalum
 Đoạn Paphiopedilum
 Đoạn Seratopetalum
 Đoạn Cymatopetalum
 Đoạn Thiopetalum
 Phân chi Sigmatopetalum
 Đoạn Spathopetalum
 Phân đoạn Macronidium
 Phân đoạn Spathopetalum
 Đoạn Blepharopetalum
 Đoạn Mastersianum
 Đoạn Punctatum
 Đoạn Barbata
 Phân đoạn Lorapetalum
 Phân đoạn Chloroneura
 Đoạn Planipetalum
 Đoạn Venustum
 Phân chi Cochlopetalum

Một số loài
Có nhiều loại lan hài, xem thêm: 
 Lan hài xanh (danh pháp khoa học: Paphiopedilum malipoense)
 Lan hài đốm (danh pháp khoa học: Paphiopedilum concolor)
 Lan hài xoắn (danh pháp khoa học: Paphiopedilum dianthum)
 Lan hài đài cuộn (Paphiopedilum appletoniaum)
 Lan hài đỏ (Paphiopedilum delenatii)
 Lan hài vàng hay lan hài Hêlen (Paphiopedilum helenae) 
 Lan hài Hằng (Paphiopedilum hangianum)
Kim hài (Paphiopedium villosum)

Xem thêm
 Phân loại Họ Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Nơi duy nhất ở Việt Nam còn ba loài lan hài
 Bảo tồn lan hài Việt Nam

Cây trồng trong nhà
Lê Trọng Trải

Lê Trọng Trải (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1955 tại Yên Mô, tỉnh Ninh Bình) là nhà động vật học, bảo tồn thiên nhiên hàng đầu của Việt Nam. Ông hiện đang là Giám đốc của Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt (Viet Nature), một tổ chức khoa học thuộc Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Ông đã từng công tác tại:
 Viện điều tra quy hoạch rừng
 Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF)
 Tổ chức Tổ chức Bảo tồn Động vật hoang dã Thế giới (FFI)
 Tổ chức bảo vệ chim Quốc tế (BirdLife International)
Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt (Viet Nature)

Ông là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên:
 Nghiên cứu khả thi cho việc thành lập khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế và ĐăKrông, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam
 Dự án khả thi thành lập khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, tỉnh Thùa Thiên Huế và Đăkrông, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.
 Dự án đầu tư cho việc thành lập khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế, Việt Nam.
 Dự án đầu tư khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Linh, tỉnh Kon Tum, Việt Nam. Góp phần cho kế hoạch quản lý.
 Nghiên cứu khả thi cho việc thành lập khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, tỉnh Thanh Hoá, Việt Nam.
 Dự án đầu tư khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam. Góp phần cho kế hoạch quản lý.
 Dự án khả thi khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.
 Dự án đầu tư khu bảo tồn thiên nhiên Kon Ka Kinh (nay là vườn quốc gia Kon Ka Kinh), tỉnh Gia Lai, Việt Nam. Góp phần cho kế hoạch quản lý.
 Khảo sát nhanh Khu bảo tồn thiên nhiên Kalon Sông Mao (tỉnh Bình Thuận) và Lò Gò-Xa Mát (tỉnh Tây Ninh), Việt Nam.
 Nghiên cứu khả thi thành lập khu bảo tồn thiên nhiên Chu Prông, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.
 Nghiên cứu khả thi cho việc thành lập Khu Bảo tồn Thiên nhiên Khe Nét, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
 Mở rộng hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam cho thế kỷ 21. Phân tích hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam và đề xuất mở rộng phù hợp.
Ông và Nguyễn Cử là 2 tác giả đầu tiên của cuốn "Chim Việt Nam" được vẽ bởi Karen Philips. Ông Lê Trọng Trải có công tìm ra 4 loài chim mới là khướu vằn đầu đen, khướu Ngọc Linh, khướu Kon Ka Kinh... Ông cũng tìm ra loài mang Roosevelt ở Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

Nhà sinh học
Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Liên minh Ả Rập Maghreb

Liên minh Ả Rập Maghreb là một hiệp định thương mại nhằm thúc đẩy liên minh về kinh tế, chính trị giữa các nước Maghreb.

Ngay từ năm 1956, khi Tunisia và Maroc giành được độc lập, ý tưởng thành lập một liên minh như thế này đã được nêu ra. Nhưng phải đợi đến năm 1988, khi Hội nghị cấp cao Maghreb lần thứ nhất được tổ chức thì ý tưởng này mới trở thành chủ trương chính thức. Ngay năm sau, một hiệp định đã được Algérie, Libya, Mauritanie, Maroc, và Tunisia chính thức ký kết. Ngày 12 tháng 12 năm 1994, Ai Cập chính thức đệ đơn xin gia nhập Liên minh.

Liên minh đề ra các mục tiêu giảm và bỏ thuế quan và hàng rào phi thuế quan, thành lập khu vực thương mại tự do. Mục tiêu cuối cùng của hiệp định là tự do di chuyển hàng hóa và con người giữa các nước thành viên, thành lập một cộng đồng kinh tế giống như Cộng đồng châu Âu.

Liên minh rộng 5.782.140 km², có 84.185.073 dân. Tổng sản phẩm nội địa toàn khối là 491,276 tỷ dollar Mỹ, bình quân đầu người là 5.836 dollar. Trụ sở của tổ chức này đặt tại Rabat (Maroc). Ngôn ngữ làm việc là tiếng Ả Rập. Liên minh Ả Rập Maghreb là một trụ cột chính của Cộng đồng Kinh tế châu Phi.

Tham khảo 

 Bensouiah, Azeddine (26 June, 2002). "Stunted growth of the Arab Maghreb Union". Panapress.
 Francesco Tamburini, L'Union du Maghreb Arabe, ovvero l'utopia di una organizzazione regionale africana, en "Africa", N. 3, 2008, p. 405-428.

Liên kết ngoài 
 Website chính thức của Liên minh

Xem thêm 
 Cộng đồng Kinh tế Tây Phi
 Khu vực Thương mại Tự do Đại Ả Rập
 Khu vực Thương mại Tự do châu Âu - Địa Trung Hải

Kinh tế thế giới
Kinh tế châu Phi
Maghreb
Thống nhất Ả Rập
Tổ chức liên chính phủ thành lập theo hiệp ước
Khởi đầu năm 1989 ở châu Phi
Tổ chức thành lập năm 1988
Cộng đồng Kinh tế Khu vực của Liên minh châu Phi
Khối thương mại
Bánh cống

Bánh cống là một món ăn ở tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam, là đặc sản của người Khmer Nam bộ. Bánh có độ giòn và cách làm là bỏ bột chiên và tôm lên trong khuôn.
 
Bánh có màu hơi sậm chứ không tươi như những nơi khác nhưng lại có mùi thơm và cực kỳ hấp dẫn. Bánh không quá lớn cũng không quá nhỏ, trên mặt bánh, một con tôm nằm khoanh tròn trông rất hấp dẫn. Cắn vào một miếng, bột bánh giòn tan lan toả trong miệng, mùi vị thơm nức, đượm béo của ít mỡ sa,đậu xanh và thịt nữa. Nhưng bánh là hỗn hợp của thịt heo băm nhuyễn trộn với củ sắn và đậu xanh nguyên hột... Mọi thứ hoà quyện nhau tạo nên hương vị đặc trưng cho bánh cóng Sóc Trăng.

Bánh không quá nhiều mỡ như những nơi khác nên bánh hơi khô, độ béo vừa phải, không béo ngậy. Đặc biệt bánh không ăn với cải xanh, mà ăn với bắp cải, rau răm, xà lách, dắp cá. Chính điều này đã tạo nên nét riêng cho bánh cóng Sóc Trăng.

Bánh cóng nổi tiếng nhất ở chợ Đại Tâm, đường 976, thuộc xã Đại Tâm, ấp Đại Chi, huyện Mỹ Xuyên.  Nơi đây mới có được loại bánh cóng trứ danh do bàn tay của những người thợ đã có trên 20 năm tay nghề. Giá cả chỉ 2.000 đồng/cái, nhiều khi tiền xe nhiều hơn nhưng người ta vẫn tới chỉ vì muốn thưởng thức bánh cóng ngay trên đường làng.

Tham khảo

Đặc sản Sóc Trăng
Đặc sản Cần Thơ
cóng
Guggisberg

Guggisberg là một đô thị ở huyện Schwarzenburg ở bang Bern. Dân số tháng 12 năm 2018 là 1508 người.

Đô thị này nằm khoảng trung độ giữa Fribourg và Thun.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website  
 

Đô thị của bang Bern
Phú Lương (phường)

Phú Lương là một phường thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý 
Địa giới hành chính phường Phú Lương:
Phía Đông tiếp giáp các xã Đại Thanh, Bình Minh (ranh giới đi đường giao thông quy hoạch - ranh giới cấp huyện cũ)
Phía Tây tiếp giáp phường Dương Nội, Yên Nghĩa (đi theo ranh giới cấp xã cũ)
Phía Nam tiếp giáp xã Bình Minh (đi theo ranh giới cấp huyện cũ)
Phía Bắc tiếp giáp phường Kiến Hưng (đi theo ranh giới cấp xã hiện nay và đường sắt Hà Đông)

Lịch sử 
Trước đây, Phú Lương là một xã thuộc huyện Thanh Oai.

Ngày 23 tháng 9 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 107/2003/NĐ-CP. Theo đó, chuyển toàn bộ 694,36 ha diện tích tự nhiên và 15.378 người của xã Phú Lương về thị xã Hà Đông quản lý.

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, xã Phú Lương thuộc thành phố Hà Đông mới thành lập.

Ngày 8 tháng 5 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết 19/NQ-CP. Theo đó, thành lập quận Hà Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của quận Hà Đông và thành lập phường Phú Lương thuộc quận Hà Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của xã Phú Lương.

Sau khi thành lập, phường Phú Lương có 671,66 ha diện tích tự nhiên, dân số là 17.581 người.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Quốc hội Việt Nam quyết định sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Phú Lãm, một phần của phường Kiến Hưng, phường Phú Lương (quận Hà Đông cũ), xã Cự Khê (huyện Thanh Oai) và xã Hữu Hòa (huyện Thanh Trì) thành phường mới có tên gọi là phường Phú Lương.

Chú thích
Barcelona (tỉnh)

Barcelona là một tỉnh phía đông Tây Ban Nha, nằm ở trung tâm cộng đồng tự trị Catalonia. Tỉnh này giáp các tỉnh Tarragona, Lleida, Girona, và Địa Trung Hải.

Thủ phủ là Barcelona. Dân số tỉnh này năm 2007 khoảng 5.330.000 người, trong đó có 1.595.110 người sống ở tỉnh lỵ Barcelona.

Các đô thị quan trọng trong tỉnh này gồm L'Hospitalet de Llobregat, Badalona, Cerdanyola del Vallès, Martorell, Mataró, Granollers, Sabadell, Terrassa, Sitges, Igualada, Vic, Manresa, Berga.
Xem thêm danh sách các đô thị tại Barcelona.

Tham khảo

Tỉnh của Tây Ban Nha
Tỉnh của Catalunya
Cáceres (tỉnh)

Cáceres là một tỉnh ở phía tây Tây Ban Nha, phía bắc cộng đồng tự trị Extremadura. Tỉnh này giáp các tỉnh Salamanca, Ávila, Toledo, Badajoz, và Bồ Đào Nha.

Thủ phủ tỉnh là Cáceres. Các thành phố khác gồm Plasencia và Trujillo – nơi sinh của Francisco Pizarro González. Xem danh sách các đô thị tại Cáceres. Tỉnh có 411.531 dân (2007), trong đó 1/5 sống ở tỉnh lỵ.

Tham khảo

Tỉnh của Tây Ban Nha
Asturias

Asturias (;  ; ), tên chính thức Công quốc Asturias (; ), là một cộng đồng tự trị trong Vương quốc Tây Ban Nha, tên cũ là Vương quốc Asturias thời Trung cổ. Cộng đồng này nằm ở bờ biển phía bắc của Tây Ban Nha, đối diện biển Cantabria (Mar Cantábrico, tên Tây Ban Nha có nghĩa là vịnh Biscay).

Thành phố quan trọng nhất là tỉnh lỵ Oviedo, thành phố hải cảng và thành phố lớn nhất là Gijón, thành phố công nghiệp Avilés. Các thị xã khác có Mieres, Langreo (với La Felguera và Sama), Pola de Siero, Luarca, Cangas de Onís, Cangas del Narcea, Grado, Lena, Laviana, El Entrego, Villaviciosa, Vegadeo, and Llanes. Xem danh sách các đô thị tại Asturias, Comarca của Asturias.

Asturias về phía đông giáp Cantabria, phía nam giáp Castilla và León, phía tây giáp Galicia (Lugo), còn phía bắc giáp biển Cantabria.

Xem thêm
 Vương quốc Asturias
 Danh sách quân chủ Asturias

Tham khảo 

 Bowen-Jones, H. and W.B. Fisher. Spain: An Introductory Geography. New York: Praeger, 1966.
 Dresner, Denise, ed. Guide to the World. Phoenix: Oryx Press, 1998. S.v. "Asturias"
 Encyclopedia Americana. Danbury: Grolier, 2002. S.v. "Asturias"
 Merriam-Webster's Geographical Dictionary. Springfield: Merriam-Webster, 1997. S.v. "Asturias"

Liên kết ngoài 

 Chính quyền Công quốc Asturias - Trang mạng chính thức 
 News of Asturias 
 InfoAsturias - Trang du lịch chính thức

Vùng hành chính Tây Ban Nha
Tỉnh của Tây Ban Nha
Cộng đồng Do Thái

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Bộ Cá chình họng túi

Cá chình họng túi (danh pháp khoa học: Saccopharyngiformes) là các loài cá dạng cá chình sống ở độ sâu lớn, là một trong những nhóm cá kì dị nhất dưới lòng biển sâu. Phần lớn các loài là cá biển sâu thiếu sáng nên chúng ít khi được nhìn thấy, thường chỉ được biết đến từ một ít các mẫu vật. Một số loài đáng chú ý là cá chình bồ nông, cá chình đuôi cộc và cá chình họng túi. Nghiên cứu rộng khắp về nhóm cá này vẫn chưa thể tiến hành do chúng chỉ được quan sát gián tiếp, với một số loài chỉ được biết đến ở dạng ấu trùng. Tất cả các họ (ngoại trừ các cá thể cực hiếm thấy của họ mới đề xuất Neoceymatidae chỉ được biết đến ở đông nam Đại Tây Dương) đều được tìm thấy trong các đại dương chính như Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương.

Đặc trưng 
Saccopharyngiformes có quan hệ họ hàng gần với bộ Cá chình (Anguilliformes) và gần đây được coi là nhánh phái sinh trong phạm vi Anguilliformes, mặc dù các loài trong nhóm cá này có nhiều điểm khác biệt với phần còn lại của bộ Anguilliformes mở rộng. Đáng chú ý là chúng không có xương đối ngẫu, xương mang cá, xương sườn hay bong bóng. Giống như nhiều loài cá chình khác, chúng không có vảy và vây chậu. Các đoạn cơ của chúng hình chữ V chứ không phải hình chữ W ở tất cả các loài cá khác, và đường bên của chúng không có lỗ rỗng mà bị biến đổi thành các nhóm ống nhỏ (tiểu quản) nâng cao. Hàm của chúng rất lớn, với các răng nhỏ và một số loài đáng chú ý ở chỗ có thể ăn thịt các loại cá to lớn hơn chúng. Một số loài trong các họ Eurypharyngidae và Saccopharyngidae là phát quang sinh học.

Giống như các loài cá chình khác, Saccopharyngiformes có ấu trùng leptocephalus, tuy nhiên ấu trùng của chúng cũng có một lượng các đặc trưng bất thường, như cơ thể sâu đáng kể ở Cyematidae, hàm dưới dài ở Eurypharyngidae và các chỗ phồng lên được nhuộm màu độc nhất vô nhị ở cuối ruột ở Saccopharyngidae và Eurypharyngidae.

Phân loại
Có 4 họ (họ thứ năm đề xuất năm 2018) xếp theo từng phân bộ:
 Phân bộ Cyematoidei
 Cyematidae: 1 chi, 1 loài (Cyema atrum).
 Monognathidae (có thể thuộc phân bộ Saccopharyngoidei): 1 chi (Monognathus), 15 loài.
 Phân bộ Saccopharyngoidei
 Eurypharyngidae: 1 chi, 1 loài (Eurypharynx pelecanoides).
 Saccopharyngidae:: 1 chi (Saccopharynx), 10 loài.
 Neocyematidae (đề xuất 2018): 1 chi, 1 loài (Neocyema erythrosoma). Cho đến nay vẫn xếp trong họ Cyematidae.

Phát sinh chủng loài
Phân tích phát sinh chủng loài gần đây cho thấy Saccopharyngiformes lồng sâu trong Anguilliformes. Trong một vài phân loại gần đây nó được gộp vào trong Anguilliformes như là phân bộ Saccopharyngoidei. Mối quan hệ có lẽ đúng của nó được đơn giản hóa như biểu đồ sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
http://www.cbif.gc.ca/pls/itisca/next?taxa=&p_format=&p_ifx=&p_lang=fr&v_tsn=553136
http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/classification/Saccopharyngiformes.html
http://www.ubio.org/browser/details.php?namebankID=113922

Sinh vật phát quang
Cá biển sâu
Chân giống khổng lồ

Chân giống khổng lồ (còn gọi là Bọ biển, Bọ cánh cứng đại dương, Gián biển, Bọ chân đều hay Rận biển) là một chi giáp xác lớn nhất trong bộ Chân đều, sống ở độ sâu hơn 700m. Nó trông rất giống con bọ cánh cứng. Bên cạnh đó, chân giống khổng lồ còn là các loài giáp xác ăn thịt. Chúng có nhiều ở vùng nước lạnh và sâu ở Đại Tây Dương, Thái Bình Dương, và Ấn Độ Dương. Bathynomus giganteus, loài điển hình, thường được coi là loài đẳng lập lớn nhất trên thế giới, mặc dù các loài Bathynomus tương đối kém được biết đến có thể đạt kích thước tương tự (ví dụ:, B. kensleyi).. Do nguồn thức ăn vô cùng khan hiếm, chúng dần quen với việc phải ăn bất cứ thứ gì rơi vãi từ tầng nước trên xuống và ăn thịt một số loài động vật nhỏ ở cùng ở độ sâu. Chiều dài mà chân giống khổng lồ có thể đạt tới là từ 19 đến 37 cm nhưng khi bị đe doạ chúng sẽ co tròn lại để được bảo vệ trong chiếc vỏ giáp xác rất cứng. Chân gống khổng lồ có cấu tạo vòm miệng khá phức tạp để đảm bảo đầy đủ các chức năng của một loài ăn thịt: đâm thủng, xâu xé, mổ bụng con mồi.
Chúng chủ yếu sống ở vùng biển ít biến động có độ sâu từ 170 đến hơn 2.100m, nơi có áp lực cao và nhiệt độ trung bình dưới 4 độ C như Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Các loài

Chi này có các loài sau (theo phân loại của WRMS ngày 1 tháng 7 năm 2014):
 Bathynomus affinis Richardson, 1910
 Bathynomus brucei Lowry & Dempsey, 2006
 Bathynomus bruscai Lowry & Dempsey, 2006
 Bathynomus crosnieri Lowry & Dempsey, 2006
 Bathynomus decemspinosus Shih, 1972
 Bathynomus doederleinii Ortmann, 1894
 Bathynomus giganteus A. Milne Edwards, 1879
 Bathynomus immanis Bruce, 1986
 Bathynomus kapala Griffin, 1975
 Bathynomus keablei Lowry & Dempsey, 2006
 Bathynomus kensleyi Lowry & Dempsey, 2006
 Bathynomus lowryi Bruce & Bussarawit, 2004
 Bathynomus miyarei Lemos de Castro, 1978
 Bathynomus obtusus Magalhaes & Young, 2003
 Bathynomus pelor Bruce, 1986
 Bathynomus propinquus Richardson, 1910
 Bathynomus raksasa 2018
 Bathynomus richeri Lowry & Dempsey, 2006

Chú thích

Tham khảo

 Bathynomus giganteus, l'isopode géant 
 Crustacés profonds capturés aux casiers aux Antilles françaises 
 Pêches expérimentales des crustacés profonds dans les eaux de la Martinique 
 
 

B
Kỳ Anh (định hướng)

Kỳ Anh có thể là:

Địa danh
 Xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.

 Địa danh cũ
 Thị xã Kỳ Anh thuộc tỉnh Hà Tĩnh
 Huyện Kỳ Anh thuộc tỉnh Hà Tĩnh
 Thị trấn Kỳ Anh, huyện lỵ huyện Kỳ Anh đến năm 2015; tương ứng với một phần của phường Hưng Trí thuộc thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần của phường Sông Trí, tỉnh Hà Tĩnh

Nhân danh
 Kỳ Anh Quận công, húy là Hồng Đĩnh, hoàng tử con vua Thiệu Trị
 Kỳ Anh (耆英; 1790–1858), đại thần thời Thanh. Từng làm Tổng đốc Lưỡng Quảng từ năm 1844 tới năm 1848.
Bản Cát Cát

Bản Cát Cát hay thôn Cát Cát là một làng dân tộc Mông thuộc xã Tả Van, tỉnh Lào Cai, Việt Nam, cách trung tâm thị xã 2 km. Đây là điểm tham quan hấp dẫn của du lịch Sa Pa nói riêng và Lào Cai nói chung.

Bản Cát Cát là nơi tập trung đông đúc đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Nằm dưới chân núi Hoàng Liên Sơn, bản Cát Cát được hình thành từ giữa thế kỷ 19 do một bộ phận dân tộc ít người quần tụ theo phương pháp mật tập (dựa vào sườn núi và quây quần bên nhau, các nóc nhà cách nhau chừng vài chục mét và sinh sống, trồng trọt canh tác ngay trên những sườn đồi quần cư). Gần nơi quần cư, họ còn trồng lúa, ngô trên các nương bậc thang hoàn toàn theo phương pháp thủ công. Họ biết trồng trọt, chăn nuôi, và bảo lưu khá tốt nhiều nghề thủ công truyền thống như trồng bông, lanh và dệt vải. Nơi đây xứng đáng được xem là điểm du lịch văn hóa vừa là du lịch sinh thái.

Khu tổ hợp du lịch

Du lịch văn hóa dân tộc ít người 

 Dệt thổ cẩm
Cát Cát là một bản làng của người dân tộc Mông còn bảo lưu khá tốt nhiều nghề thủ công truyền thống như: dệt thổ cẩm nhiều màu sắc và hoa văn như hoa văn mô phỏng cây, lá, hoa và muông thú, hoa văn góc cạnh... Với kỹ thuật nhuộm chàm và sau khi nhuộm được người Mông đánh bóng bằng cách lăn vải với khúc gỗ tròn trên phiến đá phẳng có bôi sáp ong. 
 Chế tác trang sức bằng bạc và bằng đồng
Có thể nói, nghề chế tác đồ trang sức bằng bạc hay bằng đồng, nhôm của bản Cát Cát tạo ra những sản phẩm tinh xảo. 

 Phong tục - tập quán
Phong tục tập quán của Bản Cát Cát còn bảo lưu những giá trị còn tồn tại nguyên gốc như tục kéo vợ và gầu tào. Ngoài ra, bản Cát Cát còn có nhiều món ăn với cách chế biến phong phú độc đáo: rượu ngô Mông, thắng cố, thịt hun khói "khăng gai", tiết canh gà, nhái nấu măng, bánh ngô, món đậu xị... 
 Kiến trúc nhà cửa người Mông ở bản Cát Cát là nhà ba gian lợp ván gỗ pơ mu. Bộ khung nhà là kèo ba cột ngang. Cột nhà đều được kê trên phiến đá tròn hoặc vuông. Vách nhà được lợp bằng gỗ xẻ, có 3 cửa ra vào: cửa chính ở gian giữa, 2 cửa phụ ở hai đầu nhà. Cửa chính nhà luôn được đóng kín, chỉ mở khi có việc lớn như đám cưới, tang ma, cúng ma vào dịp lễ Tết. Trong nhà có không gian thờ, sàn gác lương thực dự trữ, nơi ngủ, bếp và nơi tiếp khách.

Thác Cát Cát
Ruộng nương bậc thang, núi non hùng vĩ, khung cảnh tuyệt đẹp. Bản Cát Cát có cả núi non và thác ghềnh. Nổi bật nhất là Thác Cát Cát

Tham khảo

Thư mục
Đất Việt Mến Yêu của Phạm Côn Sơn, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin.

Xem thêm
Thác Bạc
Sa Pa
Du lịch Lào Cai
Sa Pa
H'Mông
Tứ đại phát minh

'''Tứ đại phát minh''' (四大發明) của người Trung Quốc gồm la bàn, thuốc súng, nghề làm giấy và nghề in
Kim chỉ nam xuất hiện từ thời Chiến Quốc, dùng nam châm thiên nhiên mài giũa mà thành và được đặt trên một địa bàn hình vuông. Bốn xung quanh địa bàn có 24 hướng, tức là 8 căn Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh,Tân, Nhâm, Quý và 12 chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Thềm có 4 duy: Càn, Khôn, Tốn, Cấn. Kim chỉ nam được gọi là La bàn từ thời đó. Lúc cân bằng mũi kim sẽ chỉ về phương Nam. Về sau cải tiến bằng cách từ hóa kim loại nhân tạo và không dùng nam châm thiên nhiên nữa. Ghi chép sử dụng kim chỉ nam trong hàng hải Trung Hoa sớm hơn phương Tây tới gần 100 năm. Kim chỉ nam của Trung Quốc bắt đầu truyền bá ra nước ngoài từ thời Tống, qua Ả Rập rồi tới châu Âu.

Người phát minh ra nghề làm giấy là hoạn quan Thái Luân. Ông dùng vỏ cây, sợi gai, vải rách... dùng để chế tạo ra giấy. Thực ra trước Thái Luân đã có nghề làm giấy ở Trung Quốc, có thể là từ thế kỷ thứ II trước Công nguyên, sớm hơn Thái Luân tới 100 năm. Cho nên Thái Luân chỉ được coi là người có công cải tiến kỹ thuật làm giấy ở Trung Quốc. Vào thời Triều Tống, tiền giấy Giao Tử phát hành sớm nhất ở Trung Quốc. Thuốc súng được phát minh ở Trung Quốc từ cách đây trên 1.000 năm. Đầu tiên là từ kali nitrát (potassium nitrate), diêm tiêu và than gỗ. Các nhà luyện đan triều Đường đã phát minh ra thuốc súng. Cuối triều Đường, đầu triều Tống lần đầu tiên thuốc nổ được dùng trong quân sự. Thời Bắc Tống đã có công binh xưởng tương đối lớn. Thuốc súng Trung Quốc về sau được truyền qua Ấn Độ rồi sang Ả Rập, qua Tây Ban Nha rồi đến nhiều nước ở châu Âu.

Phát minh của Trung Quốc
Bánh hoa hồng trắng

Bánh hoa hồng trắng, còn có tên gọi kép là bánh bao - bánh vạc, là một trong những loại đặc sản nổi tiếng nhất ở phố cổ Hội An. Có nguồn gốc từ há cảo của Trung Hoa, do chính người gốc Hoa đến Hội An sinh sống và lập nghiệp sáng tạo, bánh khi chế biến có tạo hình nhỏ nhắn, sở hữu màu trắng tinh khôi, vì thế nên bánh bao - bánh vạc còn được thực khách ưu ái gọi là hoa hồng trắng.

Giới thiệu sơ lược
Như tên gọi bánh bao - bánh vạc, một dĩa bánh gồm hai loại, dù cùng làm từ bột gạo, nhưng có hai loại nhân khác nhau và phải ăn cùng nhau với nước chấm riêng biệt mới có thể mang lại cảm giác ngon miệng đặc trưng riêng.

Cách làm
Nguyên liệu chính là bột gạo, lựa chọn từ loại gạo thơm, chắc hột nhất, được ngâm, rửa thật sạch sao cho không còn vỏ trấu, hột cỏ,... Sau đó đem gạo đã được làm sạch vào nước rồi xay thành bột. Tiếp theo là công đoạn chắt lọc bột với nước mà người dân Hội An hay gọi là "bòng" bột, làm khoảng 15 đến 20 lần cho đến khi bột lắng xuống và phần nước thì trong veo, thì chắt nước ra, nhào bột lại và cho ra một thau sạch.

Phần nhân bánh gồm hai loại. Bánh bao thì sử dụng nguyên liệu chính là tôm được giã kĩ thành chả và dùng các gia vị như hành, tiêu, muối,... đem xào cùng nhau. Bánh vạc cũng sử dụng chả tôm như bánh bao nhưng có thêm thịt heo, nấm mèo, măng tre, hành lá xắt nhỏ,...

Bột sau khi được "bòng" sẽ được nhồi thành khuôn dài, nhào nặn thành cục. Dùng hai ngón tay nhúng vào chén dầu thoa đều vào hai lòng bàn tay rồi sau đó ngắt từng cục bột, dùng ngón tay vê dần cục bột sao cho vỏ bánh thật mỏng và đều rồi lấy ngón tay cái nhấn vào giữa vỏ bánh để tạo khoảng trống nhồi nhân. Nhân được nhồi vào bánh một cách tỉ mỉ, với bánh được nặn to hơn là bánh vạc, còn bánh nhỏ là bánh bao. Sau khi được nặn xong thì bánh được cho vào xửng và chưng cách thủy trên bếp lửa khoảng từ 10 đến 15 phút là có thể thưởng thức ngay.

Chú thích

Tham khảo
 Bánh bao, bánh vạc 

Ẩm thực Quảng Nam
Hội An
Sái (họ)

Sái () là một họ của người Á Đông. Họ Sái không được xếp hạng trong Bách gia tính.

Nguồn gốc 
Theo Tả truyện, họ Sái có nguồn gốc từ họ Cơ, là hậu duệ của Chu công Đán. Chu công phong con trai thứ năm ở đất Sái, gọi là nước Sái. Sau nước Sái bị nước Trịnh diệt, con cháu lấy Sái làm họ. Con cháu nước Sái là Sái Trọng làm đại phu nước Trịnh.

Người Việt Nam họ Sái nổi tiếng 

 Sái Công Hồng, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Người Trung Quốc họ Sái nổi tiếng 
 Sái công Mưu Phụ, khanh sĩ Tây Chu.
 Sái Trọng, đại phu nước Trịnh thời Xuân Thu.
 Sái Tuân, một trong Vân Đài nhị thập bát tướng thời Tây Hán.
 Sái Dung, đại thần Tây Hán.

Tham khảo 
 Tả truyện

Chú thích 

Họ người Trung Quốc
Cantabria

Cantabria là một tỉnh và cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha. Thủ phủ là thành phố Santander. Tỉnh này phía đông giáp Cộng đồng tự trị Basque (tỉnh Biscay), về phía nam là Castile và León (các tỉnh: León, Palencia và Burgos), phía tây là Công quốc Asturias, phía bắc là biển Cantabria.

Cantabria thuộc Tây Ban Nha Xanh, tên gọi đặt cho dải đất giữa biển Cantabria và núi Cantabria ở phía bắc Tây Ban Nha. 
Cantabria là một trong những khu vực có nhiều địa điểm khảo cổ nhất thế giới. Khu vực có tranh hang động quan trọng nhất là động Altamira đã được UNESCO công nhận (cùng với 9 động khác ở Cantabria]]) di sản thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Camara de Comercio de Cantabria
 Travel guide and pictures of Cantabria 

Tây Ban Nha Xanh
Tỉnh của Tây Ban Nha
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng hành chính Tây Ban Nha
Sữa ong chúa

Sữa ong chúa là chất tiết ra từ ong mật được dùng làm chất dinh dưỡng nuôi ấu trùng, cũng như ong chúa trưởng thành. Sữa ong chúa được tiết ra từ các tuyến trong hầu dưới của ong thợ và nuôi dưỡng tất cả ấu trùng trong đàn, bất kể giới tính hay vị thế.

Trong quá trình một tổ ong đang tìm ra ong chúa mới, ong thợ sẽ kiến tạo tế bào ong chúa đặc biệt. Ấu trùng trong các tế bào này được cho ăn nhiều sữa ong chúa. Kiểu cho ăn này kích hoạt sự phát triển hình thái của ong chúa, bao gồm cả buồng trứng phát triển đầy đủ cần thiết để đẻ trứng.

Sữa ong chúa được bán rộng rãi trên thị trường như một loại thực phẩm chức năng. Đây là một loại thuốc thay thế thuộc danh mục liệu pháp châm nọc ong. Năm 2010, tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm đã có hành động pháp lý chống lại các công ty sử dụng tuyên bố vô căn cứ về lợi ích sức khỏe để tiếp thị sản phẩm sữa ong chúa. Các nghiên cứu được thực hiện kể từ đó đã phát hiện ra sữa ong chúa có khả năng tăng cường sản xuất collagen, giãn mạch, giảm tác động của hội chứng tiền kinh nguyệt, và như một phương pháp điều trị sau mãn kinh ở người, và chống lại bệnh Alzheimer ở động vật.

Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Nhưng điều đáng chú ý là sữa ong chúa chứa hormon và các chất đặc biệt có tác dụng củng cố và tăng cường sức khoẻ con người. Nó là thuốc rất bổ đặc biệt đối với người già, suy nhược, thiếu máu... Có nghiên cứu cho thấy trẻ em ăn nhiều sữa ong chúa sẽ dậy thì sớm hơn so với trẻ em cùng lứa.

Sữa ong chúa chứa một tỷ lệ đáng kể của protein, amino acid, lipid, vitamin và đường, và cũng có nhiều giá trị dinh dưỡng và dược lý.

Cụ thể, thành phần của nó bao gồm: protein, 22 loại amino acid, lipid (chủ yếu là acid béo 10-DHA), carbohydrate (chủ yếu là đường glucose, fructose), các vitamin (vitamin B1, vitamin B2, vitamin B3, vitamin B5, vitamin B6, vitamin B9,vitamin C, vitamin H, Inositol...) và các chất khoáng (K, Ca, Mg, Cu, Fe, Zn, Se, Li, Ga...). Sữa ong chúa không có các vitamin A, D, E và K.

Trong thực tế, các nghiên cứu khoa học đã chứng minh số lợi ích của sữa ong chúa với sức khỏe con người. Tuy nhiên, một số thí nghiệm trong phòng và trên cơ thể người cho thấy:

 Chất hoạt động làm giãn mạch và làm hạ huyết áp;
 Chất hoạt động làm giảm cholesterol;
 Chất chống ung thư.

Những lợi ích của sữa ong chúa với phụ nữ sau mãn kinh cũng được một nghiên cứu lâm sàng Nhật Bản đề cập, vì liên quan đến việc sản xuất estrogen. Tuy nhiên, kiến thức về tác động của loại thuốc trong dài hạn khi sử dụng sữa ong chúa lâu dài với phụ nữ sau mãn kinh, cũng như con người nói chung, vẫn chưa biết được đầy đủ.

Về những tác động tiêu cực có thể có sức khỏe con người, chỉ có một trường hợp viêm đường ruột liên quan đến tiêu chảy đã được báo cáo tại Nhật Bản vào năm 1997 sau khi dùng sữa ong chúa hàng ngày với liều lượng 10 ml trong vòng 25 ngày trên một người phụ nữ cao tuổi. Trường hợp này, liên quan đến tiêu thụ quá mức của sữa ong chúa, và không hấp thụ được hết.

Xem thêm 
 Mật ong

Tham khảo

Thực phẩm
Thuốc
Mỹ phẩm
Ong
Chất dinh dưỡng bổ sung
Sản phẩm động vật
Nuôi ong
Franc CFA Tây Phi

Franc CFA Tây Phi ( hoặc đơn giản là , mã ISO 4217: XOF; viết tắt: F.CFA) là đơn vị tiền tệ được sử dụng bởi tám quốc gia độc lập ở Tây Phi, tạo nên Liên minh kinh tế và tiền tệ Tây Phi (UEMOA): Bénin, Burkina Faso, Bờ Biển Ngà, Guinea-Bissau, Mali, Niger, Sénégal và Togo.

Từ viết tắt CFA là viết tắt của  (). Đồng tiền này được phát hành bởi Ngân hàng trung ương các quốc gia Tây Phi (BCEAO; ), đặt tại Dakar, Sénégal, cho các thành viên của UEMOA. Đồng franc được chia thành 100 centime nhưng chưa từng có đồng xu hoặc tiền giấy nào được phát hành với mệnh giá centime. Việc sản xuất tiền giấy franc CFA đã được thực hiện tại Chamalières bởi Ngân hàng Pháp kể từ khi thành lập vào năm 1945. Đồng franc CFA Trung Phi có giá trị tương đương với đồng franc CFA Tây Phi và đang được lưu hành ở một số quốc gia Trung Phi. Cả hai đều thường được gọi là franc CFA.

Vào tháng 12 năm 2019, có thông báo rằng đồng franc CFA Tây Phi sẽ được cải cách, bao gồm việc đổi tên thành eco và giảm vai trò của Pháp trong đồng tiền này. Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) rộng lớn hơn, trong đó các thành viên của UEMOA cũng là thành viên, có kế hoạch giới thiệu đồng tiền chung riêng cho các quốc gia thành viên, và tên gọi eco cũng đã được chính thức thông qua. Ngày ra mắt mục tiêu thứ năm được ấn định vào tháng 7 năm 2027.

Tham khảo

Tiền tệ châu Phi
Franc
Tỷ giá hối đoái cố định
Liên minh tiền tệ
Franc CFA Trung Phi

Franc CFA Trung Phi ( hoặc đơn giản là ; mã ISO: XAF; viết tắt: F.CFA) là đơn vị tiền tệ của sáu quốc gia độc lập ở Trung Phi: Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Tchad, Cộng hòa Congo, Guinea Xích đạo và Gabon. Sáu quốc gia này có tổng dân số 55,2 triệu người vào năm 2020, và tổng GDP hơn 100 tỷ đô la Mỹ (tính đến năm 2021).

Ngày 25 tháng 4 năm 2023, cuộc họp cấp bộ trưởng Cộng đồng Kinh tế và Tiền tệ Trung Phi (Cemac) và Pháp được tổ chức. Đặc biệt, chủ đề của đồng franc CFA đã được thảo luận. Về phía Pháp, bảo lãnh cung cấp cho đồng franc CFA và đảm bảo khả năng chuyển đổi của nó, được coi là một yếu tố ổn định kinh tế cho khu vực. Pháp vẫn “mở” và “sẵn sàng” để tiến hành cải cách hợp tác tiền tệ ở Trung Phi, chẳng hạn như nó đã có thể diễn ra ở Tây Phi. Pháp cho biết sẵn sàng tiếp nhận các đề xuất của CEMAC.

Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng XOF

Xem thêm 
 Cộng đồng Kinh tế Trung Phi
 Kinh tế Cameroon
 Kinh tế Cộng hòa Trung Phi
 Kinh tế Tchad
 Kinh tế Cộng hòa Congo
 Kinh tế Guinea Xích Đạo
 Kinh tế Gabon

Chú thích

Liên kết ngoài 

Tiền tệ châu Phi
Franc
Tỷ giá hối đoái cố định
Marc Ravalomanana

Marc Ravalomanana (sinh ngày 12 tháng 12 năm 1949) là Tổng thống Cộng hòa Madagascar từ tháng 5 năm 2002 đến tháng 3 năm 2009. Ông cũng là sáng lập viên của đảng Tiako I Madagasikara.

Ông đắc cử cuộc bầu cử tháng 12 năm 2001 và nhậm chức năm 2002 sau khi bạo động diễn ra và đối thủ Didier Ratsiraka phải lưu vong. Năm 2006 ông tái đắc cử nhiệm kỳ thứ nhì nhưng đến Tháng Ba năm 2009 thì bị truất trong cuộc đảo chính của quân đội đưa đối lập Andry Rajoelina lên cầm quyền.

Chú thích

Tổng thống Madagascar
Sinh năm 1949
Nhân vật còn sống
Ramatuelle

Ramatuelle là một xã ở tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur, Pháp. Xã này có diện tích 35,57 km², dân số năm 2006 là 2271 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 146 mét trên mực nước biển. Danh xưng dân địa phương trong tiếng Pháp là Ramatuellois.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Ramatuelle 
 Ramatuelle trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Trang mạng festival Jazz tại Ramatuelle

Xã của Var