Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
908

Năm 908 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 3, Đường Ai Đế (vị vua cuối cùng của nhà Đường vừa bị phế truất năm 907) bị Chu Ôn sai người đầu độc giết chết khi mới 15 tuổi. Điều này chấm dứt hoàn toàn hy vọng khôi phục nhà Đường.
 Đầu tháng 5, vua Vương Kiến của Tiền Thục cho xử tử con nuôi kế vị tiềm năng Vương Tông Cơ. Nhà vua ra lệnh lưu đày những người cộng sự của Vương Tông Cơ . 
 Giữa tháng 5, Konstantinos VII được phong làm đồng hoàng đế Byzantine
 Giữa tháng 6, các tướng Trương Hạo và Từ Ôn ám sát Dương Ác, tôn Dương Long Diễn lên ngôi vua Ngô và Từ Văn làm nhiếp chính
 Đầu tháng 8, một lực lượng Hungary xâm lược đã đánh bại quân đội Đông Frank dưới quyền Công tước Burchard , giết chết ông ta ở Eisenach, cùng với Công tước Egino và Rudolf I , giám mục của Würzburg . Người Hungary tàn phá Thuringia và Saxony về phía bắc đến tận Bremen, trở về nhà với nhiều chiến lợi phẩm.
 Giữa tháng 8, Al-Muqtadir trở thành Khalip (vua) ở tuổi 13 sau cái chết của anh trai. Triều đại của ông đánh dấu sự bắt đầu suy yếu của đế chế do quyền lực rơi vào tay các quan chức và quân đội.
 Cuối tháng 8, Công tước Atenulf I của Benevento tấn công quân Saracen tại sông Garigliano , với sự hỗ trợ của Naples và Amalfi .
 Giữa tháng 9, trong liên minh với các vị vua Cerball mac Muirecáin của Leinster , Cathal mac Conchobair của Connacht , và Cellach mac Cerbaill của Osraige , Vua tối cao Flann Sinna đánh bại lực lượng của Vua Cormac mac Cuilennáin của Munster gần Castledermot ( County Kildare ).
 Giữa tháng 12, tướng Husayn ibn Hamdan làm đảo chính lật đổ tân Khalip, nhưng thất bại. Trong thời gian này, tuyết rơi dày đặc ở Baghdad

Sinh

 Al-Muttaqi , vua Abbasid (mất 968 )
 Guo Chong , tướng quân Trung Quốc (ngày tháng ước tính)
 Ibrahim ibn Sinan , nhà toán học thời Abbasid (mất năm 946 )
 Kiyohara no Motosuke , quý tộc Nhật Bản (mất 990 )

Mất

 Ngày 23 tháng 2 – Lý Trọng Công , Thống đốc Sa Đà (sinh năm 856 )
 Ngày 25 tháng 3 – Lý Khánh , tướng quân Trung Quốc
 Ngày 26 tháng 3 – Ai , hoàng đế nhà Đường (sinh năm 892 )
 Ngày 25 tháng 4 – Trương Văn Vi , Thủ tướng Trung Quốc
 9 tháng 6 - Yang Wo , hoàng đế nước Ngô (s. 886 )
 Ngày 18 tháng 6 – Trương Hạo , tướng lĩnh Trung Quốc
 Ngày 3 tháng 8
 Burchard , công tước xứ Thuringia
 Egino , công tước xứ Thuringia
 Rudolf I , giám mục của Würzburg
 13 tháng 8 - Al-Muktafi , vương quốc Abbasid
 Ngày 13 tháng 9 – Cormac mac Cuilennáin , vua của Munster ( Ireland )
 Ngày 17 tháng 12
 Al-Abbas ibn al-Hasan al-Jarjara'i , vizier Abbasid
 Abdallah ibn al-Mu'tazz , nhà thơ Abbasid (s. 861 )
 Blaise xứ Amorion , tu sĩ và nhà truyền giáo người Byzantine.
 Cléirchén mac Murchadh , vua của Maigh Seóla (Ireland)
 Denewulf , giám mục của Winchester
 Li Sijian , lãnh chúa và thống đốc Trung Quốc.
 Remigius xứ Auxerre , học giả người Frank
 Vương Thập Phàm , lãnh chúa Trung Quốc (s. 874 )
 Xuefeng Yicun , thiền sư Trung Quốc (s. 822 )

Tham khảo

Năm 908
909

Năm 909 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Giữa tháng 1, ngày cuối cùng theo Lịch đếm dài Mesoamerica
 Tháng 2, Khúc Hạo áp dụng đường lối trị nước nhân bản, giảm nhẹ tô thuế và bớt các thủ tục phiền hà để nhân dân được yên ổn làm ăn. Ông sử dụng đường lối đối ngoại mềm dẻo với các triều đại phương Bắc (nhà Hậu Lương) để duy trì nền độc lập thực tế.
 Giữa tháng 3, Abdullah al-Mahdi Billah tự tuyên bố là Caliph (lãnh đạo tối cao) và thành lập vương triều Fatimid ở Tunisia ngày nay, chấm dứt sự thống trị của nhà Aghlabid và tạo ra một đối trọng quyền lực với nhà Abbasid ở Baghdad. Kế nhiệm là al-Qa'im bi-Amr Allah
 Cuối tháng 4, Vương Thẩm Tri thành lập nước Mân với kinh đô là Phúc Châu (trước đây gọi là Trường Lạc ). Vua nước Mân cố gắng thu hút các học giả để giúp xây dựng một bộ máy hành chính và hệ thống thuế hiệu quả. Kế nhiệm là Vương Diên Hàn
 Mùa thu, Knud I lật đổ Sigtrygg Gnupasson của nhà Olof rồi lên ngôi vua Đan Mạch, cai trị ở vùng đất phía đông. Kế nhiệm là Gorm Già
 Khoảng tháng 11, trận chiến giữa hai anh em Lưu Thủ Quang và Lưu Thủ Văn tại Cửu Túc
 Cuối năm, Giám mục Asser của Sherborne qua đời. Giáo phận của ông bị chia tách thành các giáo phận mới ở Wells , Crediton , Ramsbury và Sonning

Sinh

 Æthelwold , giám mục của Winchester (hoặc năm 904 )
 Tháng 12 – Ar-Radi , Abbasid caliph (mất 940 )
 Dunstan , tổng giám mục Canterbury (mất năm 988 )
 Fujiwara no Morosuke , chính khách Nhật Bản (mất 960 )
 Shen Lun , học giả kiêm quan lại người Trung Quốc (mất năm 987 )
 Thomas of Lesbos , vị thánh Byzantine (mất khoảng 947 )

Mất

 Ngày 18 tháng 4 – Dionysius II , Thượng phụ Chính thống Syriac của Antioch
 Ngày 9 tháng 5 – Adalgar , tổng giám mục Bremen
 Aribo của Áo , bá tước người Frank
 Asser , giám mục của Sherborne (ngày tháng ước tính)
 Cadell ap Rhodri , vua xứ Seisyllwg ( xứ Wales )
 Cerball mac Muirecáin , vua của Leinster ( Ireland )
 Fujiwara no Tokihira , chính khách Nhật Bản (s. 871 )
 Gerald xứ Aurillac , quý tộc người Frank (sinh năm 855 )
 Lạc Âm , chính khách và nhà thơ Trung Quốc (sinh năm 833 )
 Muhammad ibn Dawud al-Zahiri , nhà thần học Hồi giáo (s. 868 )
 Sochlachan mac Diarmata , vua của Uí Maine (Ireland)
 Wighelm , giám mục của Selsey

Tham khảo

Năm 909
910

Năm 910 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Mùa xuân, Khúc Hạo tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý từ trung ương đến cấp xã (giáp, xã); thực hiện triệt để "khoan thư sức dân" giúp người dân yên vui, no đủ
 Mùa hè, Alfonso III của Asturias bị buộc phải thoái vị và chia vương quốc cho ba người con trai. Con trai cả, García I , trở thành vua của León . Con trai thứ hai, Ordoño II , trị vì ở Galicia , trong khi con trai thứ ba, Fruela II , nhận được Asturias với Oviedo là kinh đô.
 Giữa tháng 6, quân Hungary đánh thắng liên tiếp quân Đông Frank ở hai trận Augsburg (12/6) và Rednitz (22/6), buộc Vua Louis IV và các công quốc phải cống nạp.
 Đầu tháng 8, liên quân Wessex và Mercia do Edward chỉ huy đánh bại quân Viking tại trận Tettenhall; ba vua Viking tử trận lần lượt là Eowils và Halfdan cùng một người không rõ tên. 
 Khoảng tháng 9, Tu viện Cluny (Pháp) được thành lập, trở thành tu viện lớn nhất phương Tây và đặt trực tiếp dưới quyền Tòa Thánh.
 Khoảng tháng 11, Gabriel I được bầu làm Giáo hoàng của Giáo hội Chính thống Coptic tại Ai Cập.

Sinh

 Hedwig của Saxony, mẹ của Hugh Capet
 Phạm Bạch Hổ

Mất
 23 tháng 12 - Naum of Preslav, học giả tiếng Bulgaria
 Vua Alfonso III của Leon
 Wei Zhuang

Tham khảo

Năm 910
911

Năm 911 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 3, người Kutama nổi dậy chống Đế quốc Fatimid.
 Giữa tháng 4, Giáo hoàng Sergius III qua đời. Giới quý tộc La Mã cử Anastasius III kế vị ông làm giáo hoàng thứ 120 của Giáo hội Công giáo. Kế nhiệm là Lando
 Cuối tháng 9, Louis IV băng hà tại Frankfurt am Main. Các công tước quyết định bầu Konrad làm vua Đông Frank, Charles làm vua của Lotharingia
 Mùa thu, vua Charles III ký với Rollo (thủ lĩnh Viking) bản hiệp ước Saint-Clair-sur-Epte, chính thức thành lập công quốc Norman
 Cuối năm, trong khi người Hungary liên tục cướp bóc các vùng Franconia và Burgundy, quân Fatimid đã mở cuộc tấn công vào Sicily (phía nam bán đảo Ý)

Sinh

 Hassan ibn Ali Kalbi , tiểu vương Fatimid (mất 964 )
 Gozlin , bá tước xứ Ardennes
 Minamoto no Shitagō , nhà thơ waka Nhật Bản (mất 983 )
 Willa xứ Tuscany , hoàng hậu của Ý (hoặc 912 )

Mất
 Bá tước Aethelred của Mercia, chồng của Ethelfleda
 Louis trẻ em, người cai trị thuộc dòng Carolingian cuối cùng của Đông Franks
 Lưu Yin
 Đức Giáo hoàng Sergius III
 Wilfred II Borrel, bá tước Barcelona

Tham khảo

Năm 911
912

Năm 912 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 3, tân vương Đức Konrad I không được phần lớn các quý tộc thừa nhận ngôi vị, mặc dù chỉ có công tước Franconia và Swabia thừa nhận
 Khoảng tháng 4, Euthymius I bị phế truất khỏi chức vụ Thượng phụ Constantinople , và Nicholas Mystikos được phục chức.
 Cuối tháng 4, đại công Oleg mất, con trai cả Igor kế vị
 Giữa tháng 5, Hoàng đế Leo VI qua đời. Em trai Alexandros III kế vị cùng cháu trai Konstantinos VII
 Giữa tháng 7, Hoàng đế Chu Ôn (Chu Toàn Trung) - người chấm dứt nhà Đường - bị chính con trai mình là Chu Hữu Khuê ám sát để cướp ngôi. Sự kiện này khiến nhà Hậu Lương suy yếu, tạo cơ hội cho các quốc gia khác trong thời Ngũ đại Thập quốc trỗi dậy.
 Khoảng tháng 8, Ordoño II của Galicia tiếp tục cướp phá các thành phố Mérida và Évora để đưa Kito giáo lan rộng ra toàn vương quốc 
 Giữa tháng 10, Abd al-Rahman III kế vị ông nội Abdullah ibn Muhammad làm tiểu vương của Córdoba ( Al-Andalus ). Ông là một trong những nhà cai trị vĩ đại nhất lịch sử Hồi giáo, người sau này đưa vùng đất này trở thành trung tâm văn hóa và khoa học của thế giới.

Sinh

 Otto I , Hoàng đế của Đế quốc La Mã Thần thánh (mất năm 973 )
 Alberic II , hoàng tử và công tước xứ Spoleto (mất 954 )
 Frederick I , Công tước xứ Thượng Lorraine (ngày tháng ước tính)
 Hyejong , vua của Goryeo ( Hàn Quốc ) (mất 945 )
 Mã Hy Phạm, người cai trị nước Sở (mất năm 951 )
 Minamoto no Mitsunaka , quý tộc và samurai Nhật Bản (mất 997 )
 Nakatsukasa , nhà thơ waka Nhật Bản (mất 991 )
 Nikephoros II , hoàng đế của Đế quốc Byzantine (mất năm 969 )
 Pelagius của Córdoba , vị tử đạo Kitô giáo (mất 926 )
 Ryōgen , nhà sư và trụ trì người Nhật Bản (mất năm 985 )
 Willa xứ Tuscany , hoàng hậu của Ý (hoặc 911 )

Mất

 Ngày 11 tháng 5 – Leo VI , hoàng đế của Đế quốc Byzantine (sinh năm 866 )
 Ngày 18 tháng 7 – Chu Ôn , hoàng đế Hậu Lương (sinh năm 852 )
 15 tháng 10 - Abdullah ibn Muhammad , tiểu vương Hồi giáo (s. 844 )
 Ngày 25 tháng 10 – Rudolph I , vua xứ Burgundy (sinh năm 859 )
 Ngày 30 tháng 11 – Otto I , Công tước xứ Saxony
 Ahmad ibn Yusuf , nhà toán học Hồi giáo (sinh năm 835 )
 Guanxiu , nhà sư và nhà thơ Phật giáo Trung Quốc (sinh năm 832 )
 Hermenegildo Gutiérrez , nhà quý tộc Galicia
 Hyogong , vua của Silla (Hàn Quốc) (sinh năm 885 )
 Ibn Khordadbeh , nhà địa lý người Ba Tư
 Notker người nói lắp , một tu sĩ dòng Benedictine.
 Oleg xứ Novgorod , hoàng tử Varangian
 Pietro Tribuno , Doge của Venice (ngày tháng ước tính)
 Qusta ibn Luqa , bác sĩ người Syria gốc Melkite (s. 820 )
 Rudalt , quý tộc người Breton (ngày tháng ước tính)
 Smbat I , vua Armenia (ngày tháng ước tính)
 Wilferth , giám mục của Lichfield (ngày tháng ước tính)
 Chu Hữu Văn , hoàng tử Hậu Lương

Tham khảo

Năm 912
913

Năm 913 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 3, liên quân của Arnulf (công tước xứ Bavaria), Erchanger và Burchard II (công tước xứ Swabia) đánh bại người Hungary cướp bóc tại Aschbach gần sông Inn ( nước Đức hiện đại )
 Khoảng tháng 4, Vua Edward the Elder bắt đầu bằng việc "tái chinh phục" Danelaw và chiếm đóng Essex .
 Đầu tháng 6, Hoàng đế Alexander qua đời sau một triều đại ngắn ngủi (chỉ 1 năm) vì kiệt sức khi chơi môn thể thao tzykanion ( tên gọi của môn polo trong văn hóa Byzantine). Konstantine VII (mới 7 tuổi) lên ngôi dưới quyền nhiếp chính. Điều này dẫn đến sự tranh giành quyền lực gay gắt giữa các phe phái trong triều đình.
 Giữa tháng 6, triều đình Byzantine dẹp tan cuộc nổi dậy của Constantine Doukas (người tranh ngôi với Konstantinos VII)
 Đầu tháng 7, Giáo hoàng Anastasius III băng hà tại Rome. Hồng y phó tế Lando được quý tộc họ Tusculum bầu lên ngôi Giáo hoàng mới
 Tháng 8, Simeon I của Đế chế Bulgaria , phát động một chiến dịch dẫn đầu một đội quân Bulgaria lớn và tiến đến Constantinople mà không gặp phải sự kháng cự nào. Người Bulgaria bao vây thủ đô Byzantine và xây dựng các hào từ Sừng Vàng đến Cổng Vàng ở Biển Marmara .  Sau các cuộc đàm phán, cuộc bao vây được dỡ bỏ và Simeon được công nhận là hoàng đế của người Bulgaria.

Sinh
 Nguyễn Tất Tố - Danh tướng nhà Ngô
 al-Mansur bi-Nasr Allah , Caliph Fatimid (mất 953)
 Gerberga , nữ hoàng và nhiếp chính người Frank (ngày tháng ước tính)
 Shabbethai Donnolo , bác sĩ người Do Thái (mất năm 982 )
 Theobald I , quý tộc người Frank (mất năm 975 )

Mất

 Anastasius III , Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo
 Constantine Doukas , tướng lĩnh Byzantine
 Eadwulf II , người cai trị (quan chức cấp cao ) của Northumbria
 Torpaid mac Taicthech , nhà thơ người Ireland
 Vương Nguyên Anh , hoàng tử Trung Quốc (s. 892 )
 Chu Hữu Khuê, hoàng đế Hậu Lương

Tham khảo

Năm 913
914

Năm 914 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Mùa xuân, Thái hậu Zoe Karbonopsina lãnh đạo một cuộc đảo chính cung điện ở Constantinople lật đổ Thượng phụ Nicholas Mystikos khỏi vị trí nhiếp chính đối với con trai bà, Hoàng đế Konstantine VII
 Giữa tháng 1, vua Ahmad bị các nô lệ ám sát mà mất. Con trai 8 tuổi của ông, Nasr II , kế vị dưới sự nhiếp chính của tể tướng Abu Abdallah al-Jayhani 
 Nửa cuối tháng 1, vua García I qua đời tại Zamora (Tây Ban Nha). Em trai của ông là Ordoño II làm vua của Galicia và León. Kế vị tiếp theo là anh cả Fruela II
 Khoảng tháng 2, người Viking tàn phá bờ biển xứ Wales và tiến lên sông Severn . Họ bắt giữ Giám mục Cyfeilliog của Ergyng , và ông được Vua Edward Già chuộc lại . Người Viking bị đánh bại bởi quân lính từ Hereford và Gloucester 
 Khoảng tháng 3, Hasan al-Utrush tái lập sự cai trị của triều đại Zaydid đối với tỉnh Tabaristan ( Bắc Iran ), sau 14 năm bị triều đại Samanid chiếm đóng. Ông trở thành người cai trị mới ( emir ) và các quý tộc Zaydid chấp nhận quyền lực của ông.
 Khoảng cuối tháng 3, Yusuf Ibn Abi'l-Saj mở cuộc tấn công xâm lược lãnh thổ Gruzia, với mục đích củng cố quyền lực Ả Rập đang dần suy yếu và sự kiểm soát của Hồi giáo đối với các tiểu quốc Gruzia
 Đầu tháng 4, Giáo hoàng Lando qua đời. Các quý tộc quyết định đưa Ioannes (tổng giám mục Ravenna) lên ngôi Giáo hoàng với tông hiệu Gioan X. Kế nhiệm là Leo VI
 Khoảng tháng 4, Công chúa Aethelflaed (con gái Alfred Đại đế), nữ vương xứ Mercia, đã đẩy lui người Viking và xây dựng một loạt pháo đài để bảo vệ lãnh thổ, chuẩn bị cho việc thống nhất nước Anh.
 Mùa hè, Sa hoàng Simeon I của Bulgaria đánh chiếm thành phố Adrianople (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ) từ tay đế quốc Byzantine, khẳng định vị thế cường quốc của Bulgaria.
 Khoảng tháng 7, người Viking thiết lập một khu định cư gần Waterford (Ireland)
 Khoảng cuối tháng 7, người Saracens từ Lazio tiến đánh nhiều thành phố thuộc vùng Lãnh thổ Giáo hoàng; trong khi một đạo quân của triều đình Córdoba đổ bộ vào Seville
 Tháng 12, sau nhiều đợt tấn công mạnh mẽ vào Ai Cập, Đế chế Fatimid (Hồi giáo) chiếm được thành phố Alexandria và vùng Barka, mở rộng quyền kiểm soát tại vùng đất này (tức Ai Cập)

Sinh

 Al-Muti , vị caliph của triều đại Abbasid (mất năm 974 )
 Lý Tùng Hậu, hoàng đế Hậu Đường (mất năm 934 )
 Luitgarde , phu nhân công tước xứ Normandy (mất năm 978 )
 Thạch Trọng Quý , hoàng đế Hậu Tấn (mất 974)
 Valtoke Gormsson , quý tộc Viking (mất năm 985 )

Mất

 Ngày 19 tháng 1 – García I , vua của León ( Tây Ban Nha )
 31 tháng 12 - Ibn Hawshab , người sáng lập cộng đồng Isma'ili ở Yemen
 Abu Sa'id al-Jannabi , người sáng lập Bahrain (hoặc 913 )
 Bárid mac Oitir , thủ lĩnh người Viking
 Gobron , chỉ huy quân sự người Gruzia
 John Eladas , nhiếp chính Byzantine
 Krishna II của Rashtrakuta
 Lando , giáo hoàng của Giáo hội Công giáo
 Lưu Nhân Cung , lãnh chúa Trung Quốc
 Lưu Thủ Quang , lãnh chúa Trung Quốc

Tham khảo

Năm 914
915

Năm 915 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Đầu năm, nhà Hậu Lương rơi vào hỗn loạn sau khi Chu Hữu Trinh lên ngôi hoàng đế. Các thế lực như nước Tấn (nhà Hậu Đường tương lai) bắt đầu tấn công mạnh mẽ vào biên giới Hậu Lương
 Khoảng tháng 3, Nữ vương Aethelflaed của xứ Mercia tiếp tục củng cố hệ thống pháo đài (burhs), đẩy lùi tầm ảnh hưởng của người Viking và chuẩn bị cho sự thống nhất nước Anh dưới thời em trai bà là Edward Trưởng giả.
 Mùa hè, liên quân Cơ đốc giáo do Giáo hoàng John X lãnh đạo và hải quân Byzantine bao vây, tiêu diệt hoàn toàn quân Ả Rập (Saracen) tại trại Garigliano.
 Tháng 7, quân Magyar do Zoltán lãnh đạo đánh phá các vùng Swabia, Franconia, Saxony và đốt cháy thành phố Bremen.
 Tháng 12, Giáo hoàng John X phong vương cho Berengar I thành Hoàng đế La Mã Thần thánh tại Rome, thay cho Ludwig III "Mù". Kế nhiệm tiếp theo là Otto

Sinh

 Al-Hakam II , vương quốc Umayyad (mất 976 )
 Abu Shakur Balkhi , nhà thơ Ba Tư
 Adalbert I , quý tộc người Frank (ngày tháng ước tính)
 Al-Mutanabbi , nhà thơ Hồi giáo (mất 965 )
 Boleslaus I , công tước xứ Bohemia (ngày tháng ước tính)
 Hasdai ibn Shaprut , nhà ngoại giao Do Thái (mất năm 970 )

Mất

 Abu Salih Mansur , thống đốc Samanid
 Al-Nasa'i , học giả Hồi giáo và người biên soạn hadith.
 Bi'dah al-Kabirah, ca sĩ, và từng là nô lệ của Arib. 
 Bertila của Spoleto , nữ hoàng của Ý
 Cutheard , giám mục của Lindisfarne
 Domnall mac Áeda , vua xứ Ailech ( Ireland )
 Gonzalo Fernandez , bá tước xứ Castile
 Gregory IV , công tước xứ Naples
 Leoluca , tu viện trưởng người Sicilia (ngày tháng ước tính)
 Ratbod , tổng giám mục của Trier
 Regino xứ Prüm , tu viện trưởng người Đức

Tham khảo

Năm 915
916

Năm 916 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 3, người Berber ở Agrigento nổi dậy và phế truất Tiểu vương độc lập Ahmed ibn Khorob, yêu cầu vua Fatimid trao cho họ quyền tự trị
 Giữa tháng 3, Thủ lĩnh Da Luật A Bảo Cơ chính thức lên ngôi hoàng đế, lập nên nhà Khiết Đan (sau này là nhà Liêu). Đây là một cường quốc quân sự ở phía Bắc Trung Quốc, gây áp lực cực lớn lên các triều đại phong kiến Trung Nguyên suốt hàng trăm năm sau.
 Khoảng tháng 5, Lady Æthelflæd , con gái của cố Quốc vương Alfred Đại đế và là góa phụ của Bá tước Æthelred xứ Mercia , phái một đội quân vào Brycheiniog để trả thù cho vụ sát hại tu viện trưởng Mercia Ecbryht và những người bạn đồng hành của ông.
 Khoảng tháng 8, sau những chiến thắng liên tiếp trước Byzantine, Simeon I chính thức tự xưng là "Hoàng đế (Tsar) của người Bulgaria và người Hy Lạp". Bulgaria trở thành quốc gia hùng mạnh nhất vùng Balkan.
 Cuối năm, Clement xứ Ohrid , học giả, nhà văn và người khai sáng cho người Slav và người Bulgaria , đã qua đời. Ông được coi là giám mục đầu tiên của Giáo hội Chính thống Bulgaria và là người sáng lập trường phái văn học Slav đầu tiên . Clement được chôn cất tại tu viện của ông, Thánh Panteleimon , ở Ohrid (nay thuộc Bắc Macedonia ).
 Khoảng tháng 12, Vương quốc León dời đô từ Oviedo về thành phố León, đánh dấu bước tiến quan trọng trong công cuộc tái chiếm đất đai (Reconquista) từ người Hồi giáo.

Sinh

 22 tháng 6 - Sayf al-Dawla , tiểu vương Hamdanid (mất 967 )
 Theodoric I , quý tộc người Đức (ngày tháng ước tính)
 Nguyên Tông , hoàng đế Nam Đường (mất năm 961 )

Mất

 Anarawd ap Rhodri , vua của Gwynedd
 Bencion , quý tộc người Frank
 Clement xứ Ohrid , học giả người Bulgaria
 Tighearnach ua Cleirigh , vua xứ Aidhne
 Theodora , nữ chính trị gia La Mã
 Ziyadat Allah III , tiểu vương Aghlabid

Tham khảo

Năm 916
917

Năm 917 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Mùa hè, quân Viking Na Uy dưới sự chỉ huy của Sigtrygg Caech đánh bại và giết chết vua Augaire mac Ailella của Leinster trong trận chiến. Sigtrygg tái chiếm Dublin và tự xưng vương, trong khi người họ hàng của ông là Ragnall ua Ímair trở về Anh để trở thành vua của Northumbria .
 Cuối tháng 8, Sa hoàng Simeon I (Bulgaria) đánh tan quân Byzantine tại trận Achelous và Katasyrtai, trở thành bá chủ thực tế của bán đảo Balkan. Ông cũng biến Serbia thành quốc gia bù nhìn.
 Mùa thu, Liên minh các vua Cơ đốc giáo đánh bại quân Hồi giáo Umayyad tại trận San Esteban de Gormaz, hành quyết tướng Abi-Abda.
 Đầu tháng 9, Lưu Nghiễm lập ra nước Đại Việt (sau đổi tên thành Nam Hán) tại vùng Quảng Đông, Quảng Tây ngày nay, tự xưng hoàng đế.
 Khoảng tháng 10, người Hungary tàn phá Thụy Sĩ, Pháp và buộc Bavaria, Swabia phải cống nạp.
 Khoảng tháng 11, Khúc Hạo mất, con trai Khúc Thừa Mỹ lên cầm quyền chức Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ.
 Khoảng tháng 12, Nữ vương Æthelflæd và Vua Edward Già liên tiếp đánh bại người Viking Đan Mạch, chiếm đóng các pháo đài quan trọng như Derby và Tempsford.

Sinh

 Kyunyeo , nhà thơ Hàn Quốc (mất 973 )
 Ibn Battah al-Ukbari , nhà thần học người Ả Rập (mất 997 )
 Kamo no Yasunori , cố vấn tinh thần người Nhật (mất 977 )
 Theophylactus , tộc trưởng của Constantinople (mất 956 )

Mất
 Khúc Hạo, vị Tiết độ sứ thứ 2 thời Tự chủ của Việt Nam

Tham khảo

Năm 917
918

Năm 918 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 5, quân Viking của Ragnall đánh bại liên quân Scotland - Bernicia tại trận Corbridge. 
 Mùa hè, Nữ vương Æthelflæd qua đời sau khi chiếm được Leicester, con gái bà là Ælfwynn kế vị. Cùng thời gian này, Vua Edward Già tiếp quản Stamford và buộc các lãnh chúa xứ Wales phục tùng.
 Cuối tháng 7, tướng Vương Kiến thành lập Vương triều Cao Ly ở bán đảo Triều Tiên
 Khoảng tháng 9, Hoàng đế Thái Tổ nhà Khiết Đan chiếm đóng và xây dựng Thượng Kinh (Nội Mông), trở thành kinh đô của nhà Liêu.
 Cuối tháng 12, Conrad I băng hà tại dinh thự của mình ở Lâu đài Weilburg sau khi bị thương ở trận chiến chống công tước Arnulf. Nhà vua nhờ người em trai Eberhard III dâng vương miện cho Heinrich I. Kế nhiệm là Otto I

Sinh

 Minamoto no Hiromasa , quý tộc Nhật Bản (mất 980 )

Mất

 Ngày 12 tháng 6 – Æthelflæd , nữ bá tước xứ Mercia ( sinh năm 870)
 Ngày 6 tháng 7 – William I , Công tước xứ Aquitaine (sinh năm 875 )
 Ngày 10 tháng 9 – Baldwin II, bá tước Flanders
 Cung Duệ, vua Hậu Cao Câu Ly
 Miyoshi Kiyotsura , học giả người Nhật (sn. 847 )
 Ottir người Na Uy.

Tham khảo

Năm 918
919

Năm 919 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 2, người Pueblo cổ đại sinh sống ở vùng Four Corners , bắt đầu xây dựng Pueblo Bonito , thuộc hẻm núi Chaco ngày nay ở New Mexico (thời gian ước tính).
 Cuối tháng 3, Đô đốc Romanos Lekapenos thâu tóm quyền lực, trở thành nhiếp chính cho Konstantine VII và gả con gái cho hoàng đế để củng cố vị thế.
 Đầu tháng 4, Nhà Fatimid phát động cuộc tấn công vào quân Abbasid để chiếm Ai Cập, nhưng bất thành
 Đầu tháng 5, Mara Takla Haymanot qua đời, kế vị của triều đại Zagwe ở Ethiopia là con trai cả Tatadim. 
 Cuối tháng 5, Heinrich I được bầu làm vua Đông Frank, đặt nền móng cho sự thống nhất các công quốc Đức dù bị Bavaria phản đối.
 Mùa hè, người Magyar lại tấn công Bavaria và Bắc Ý , cướp phá thung lũng Po
 Khoảng tháng 7, quân Ngô Việt (do thái tử Tiền Nguyên Quán chỉ huy) đánh bại Ngô (do Bành Thành Chương chỉ huy) ở trận hải chiến Lang Son Giang, quan Từ Ôn sau đó phải làm trung gian cầu hòa giữa hai nước
 Giữa tháng 9, Vua Edward Già sáp nhập Mercia vào Wessex. Tại Ireland, Cao vương Niall Glúndub tử trận trong cuộc chiến chống quân Viking tại Dublin.

Sinh

 Liêu Thế Tông, hoàng đế nhà Liêu (mất năm 951 )
 García I , vua của Pamplona (mất năm 970 )
 Lý Thành , họa sĩ Trung Quốc (mất năm 967 )
 Mạnh Sưởng, hoàng đế Hậu Thục (mất năm 965 )
 Theinhko , vua của triều đại Pagan (mất năm 956 )

Mất

 11 tháng 8 - Dhuka al-Rumi , thống đốc Abbasid của Ai Cập 
 Ngày 28 tháng 8 – Hà Quý , tướng quân Trung Quốc (sinh năm 858 )
 Ngày 14 tháng 9 – Niall Glúndub , Quốc vương tối cao của Ireland
 Justan III , người cai trị triều đại Justanid ( Iran )
 Khusrau Firuz , người cai trị của triều đại Justanid.
 Mara Takla Haymanot , người cai trị Ethiopia
 Solomon III , giám mục của Constance

Tham khảo

Năm 919
920

Năm 920 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 2, các quý tộc của Lotharingia dưới sự lãnh đạo của Gilbert nổi dậy chống lại Charles III. Họ công nhận Heinrich I là người cai trị của họ. Charles xâm lược Lotharingia đến tận Pfeddersheim (gần Worms ), nhưng rút lui khi biết rằng Heinrich đang huy động một đội quân để tấn công Vương quốc Tây Frank .
 Khoảng tháng 3, Heinrich chinh phục Utrecht (nay thuộc Hà Lan ), nơi đã nằm dưới sự cai trị của người Viking trong 70 năm. Lúc này, Giám mục của Utrecht dời trụ sở từ Deventer về Utrecht
 Khoảng tháng 4, Hoàng đế Liêu Thái Tổ của Đế quốc Khitan ra lệnh cho người Khitan áp dụng chữ viết , dẫn đến sự ra đời của "chữ viết lớn" của người Khitan.
 Khoảng tháng 6, Cao vương Ealdred I của Bernicia ( Northumbria ) quy phục Wessex. Trong thời gian này, Hywel Dda hợp nhất Dyfed và Seisyllwg , thành lập một vương quốc mới được gọi là Deheubarth 
 Mùa hè, các nhà biên niên sử Hồi giáo ở Baghdad ghi lại một mùa hè lạnh bất thường 
 Nửa cuối tháng 7, liên quân Cơ đốc giáo từ Navarre và Léon bị đánh bại trước quân Hồi giáo tại Pamplona
 Cuối tháng 7, lực lượng Hồi giáo của Abd-ar-Rahman III đánh bại liên quân Thiên chúa giáo trong trận Valdejunquera
 Khoảng tháng 9, Đế chế Ghana ở Châu Phi bước vào thời hoàng kim
 Nửa cuối tháng 12, Romanos I được tấn phong làm đồng hoàng đế với Hoàng đế Constantine VII, người khi đó còn nhỏ tuổi. Mặc dù Konstantine vẫn giữ vị trí chính thức là người đứng đầu trong danh sách nghi thức, Romanos trở thành người cai trị duy nhất.

Sinh

 Dunash ben Labrat , nhà bình luận Do Thái người Tây Ban Nha (mất năm 990 )
 Fujiwara no Morotada , chính khách Nhật Bản (mất năm 969 )
 Gao Baorong , vua Nam Bình ( Thập quốc ) (mất 960 )
 Goltregoda , nữ bá tước và nhiếp chính người Frank (mất 963 )
 Guntram Giàu Có , người sáng lập Nhà Habsburg (mất năm 973 )
 Haakon I , vua Na Uy (ngày tháng ước tính)
 Hugh xứ Vermandois , tổng giám mục người Frank (mất năm 962 )
 Nam Hán Thương Đế , hoàng đế nhà Nam Hán (mất năm 943 )
 Nam Hán Trung Tông, hoàng đế nhà Nam Hán (mất năm 958)
 Liutprand của Cremona , giám mục Lombard (mất năm 972 )
 Louis IV , vua của Vương quốc Tây Frank (hoặc năm 921 )
 Megingoz , bá tước Guelders (ngày tháng ước tính)
 Menahem ben Saruq , nhà ngữ văn người Do Thái gốc Tây Ban Nha (mất 970 )
 Minamoto no Masanobu , quý tộc Nhật Bản

Mất

 Æthelweard , con trai của Alfred Đại đế (hoặc 922 )
 Ahmad ibn Sahl , thống đốc Samanid
 Brahma Pala , vua xứ Kamarupa
 Georgios I , người cai trị Makuria ( Ai Cập )
 Harumichi no Tsuraki , nhà thơ Nhật Bản
 Mael Macduach , vua xứ Hy Fiachrach ( Ireland )
 Raymond I , bá tước xứ Pallars và Ribagorza ( Tây Ban Nha )

Tham khảo

Năm 920
921

Năm 921 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 3, quân đội Bulgaria dưới sự chỉ huy của tể tướng Theodore Sigritsa đánh bại quân đội Byzantine ở Pegae (ngoại ô Constantinople). Sau trận chiến, quân Bulgaria đốt cháy các cung điện ở Pegae ("Mùa xuân") và tàn phá khu vực phía bắc Vịnh Sừng Vàng
 Khoảng tháng 5, sau khi đánh bại quân Idrisid và chiếm Tlemcen và Fez, Đế chế Fatimid thiết lập thủ đô mới ở Ifriqiya , al-Mahdiya trên bờ biển Tunisia 
 Mùa hè, Heinrich I đánh bại Arnulf II "Xấu xa" trong hai chiến dịch. Arnulf bị bao vây tại Regensburg và buộc phải chấp nhận đàm phán hòa bình, công nhận Henry là người cai trị duy nhất của Vương quốc Đông Frank 
 Giữa tháng 6, phái đoàn ngoại giao được cử từ Baghdad để thiết lập các tuyến đường thương mại giữa Đế chế Abbasid hướng tới Bukhara ( Uzbekistan hiện đại ). Ahmad ibn Fadlan , một nhà ngoại giao và du khách Ả Rập , đã liên lạc với Almış , İltäbär (vua chư hầu dưới thời Khazar ) của Volga Bulgaria , thay mặt cho Caliph al-Muqtadir .
 Khoảng cuối tháng 6, quân đội Sajid dưới sự chỉ huy của Yusuf Beshir xâm lược Armenia và bao vây vua Ashot II gần hồ Sevan .
 Khoảng tháng 7, sau khi tàn phá phần lớn các cứ điểm của Byzantine, Landulf I được các quý tộc Apulia phong làm stratego (thống đốc) của Theme Longobardia .
 Giữa tháng 9, Ludmila xứ Bohemia và góa phụ của Bořivoj I , bị con dâu Drahomíra sát hại tại Tetín (nay thuộc Cộng hòa Séc )
 Đầu tháng 11, Charles III và Heinrich I ký một hiệp ước hòa bình hay 'hiệp ước hữu nghị' ( amicitia ) tại một buổi lễ trên một con tàu ở giữa sông Rhine (nay thuộc Bonn), công nhận biên giới giữa hai vương quốc Frank của họ

Sinh

 Ngày 21 tháng 2 – Abe no Seimei , nhà chiêm tinh người Nhật Bản (mất năm 1005 )
 Ngày 27 tháng 10 – Thế Tông , hoàng đế nhà Hậu Chu (mất năm 959 )
 Edmund I ( Đại đế ), vua nước Anh (mất năm 946 )
 Ja'far ibn al-Furat , Ikhshidid và Fatimid vizier (mất 1001 )
 Louis IV , vua của Vương quốc Tây Frank (hoặc năm 920 )

Mất

 13 tháng 2 - Vratislaus I , công tước xứ Bohemia
 15 tháng 9 - Ludmila , nữ công tước Bohemia
 Alexios Mosele , đô đốc Byzantine
 Elvira Menéndez , nữ hoàng của Galicia và León
 Harusindan , người cai trị Gilites ( Iran )

Tham khảo

Năm 921
922

Năm 922 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Tháng 3, Mansur al-Hallaj , một nhà văn huyền bí người Ba Tư, bị kết án tử hình vì bị Khalip coi là kẻ phiến loạn
 Mùa hè, Hoàng đế Romanos I cử quân đội Byzantine đẩy lùi một cuộc tấn công khác của người Bulgaria ở ngoại ô Constantinople 
 Tháng 7, Charles III bị các quý tộc Tây Frank lật đổ, đưa Robert I kế vị vua Tây Frank
 Khoảng tháng 8, Berengar I bị Adalbert I nổi dậy phế truất, đưa Rudolph II lên ngôi vua Ý. Kế vì tiếp theo là Hugh

Sinh

 Hedwig of Nordgau , nữ bá tước Luxemburg (ngày gần đúng)
 Ibn Abi Zayd , giáo sĩ và học giả Hồi giáo (mất năm 996 )
 Ki no Tokibumi , quý tộc và nhà thơ waka người Nhật Bản (mất năm 996)
 Sigfried , người sáng lập Luxembourg (ngày tháng ước tính)
 Vương Phổ , Mã tướng và nhà văn Trung Quốc (mất năm 982 )

Mất

 Ngày 20 tháng 2 – Theodora , nữ hoàng Byzantine
 Ngày 26 tháng 3 – Mansur al-Hallaj , nhà văn Huyền học người Ba Tư
 Æthelweard , con trai của Alfred Đại đế của Anh (hoặc năm 920 )
 Al-Nayrizi , nhà toán học và thiên văn học người Ba Tư (sinh năm 865 )
 Fortún Garcés ("Nhà sư"), vua của Pamplona
 Galindo II Aznárez , bá tước xứ Aragon ( Tây Ban Nha )

Tham khảo

Năm 922
Mitsubishi Triton

Mitsubishi Triton là một dòng xe bán tải do công ty ô tô Mitsubishi sản xuất. Ban đầu, từ năm 1978 đến năm 1986, ở Nhật Bản, xe có tên là Mitsubishi Forte. Sau đó được đổi thành Strada. Tại Hoa Kỳ, hai phiên bản nhập khẩu của xe Forte được Chrysler Corporation bán ra kể từ năm 1979 có tên là Dodge Ram 50 và Plymouth Arrow Truck. Năm 1982, khi Mitsubishi tự mình nhập khẩu loại xe này để trực tiếp bán trên thị trường Hoa Kỳ, xe được gọi là Mighty Max và kể từ đó nhãn hiệu Plymouth cũng chấm dứt. Trên hầu hết các thị trường xuất khẩu, xe này được gọi bằng tên L200 mặc dù nó còn được gọi là Rodeo, Colt Bakkie, Storm, Magnum cùng nhiều cái tên khác.

Triton thế hệ thứ 4 được sản xuất bởi Mitsubishi Motors (Thailand), một công ty con của Mitsubishi tại Thái Lan. Xe ra mắt vào năm 2005; là thiết kế của Akinori Nakanishi và được xuất khẩu tới 140 thị trường trên toàn cầu. Tổng số lượng xe bán ra của 3 thế hệ trước đã vượt qua con số 2,8 triệu trên toàn thế giới.

Tháng 12 năm 2008, Mitsubishi Triton thế hệ thứ 4 được chính thức giới thiệu vào thị trường Việt Nam bởi Công ty TNHH liên doanh sản xuất ô tô Ngôi Sao, một công ty con của Mitsubishi tại Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web chính thức về Mitsubishi Triton  (bằng tiếng Nhật)

Triton
Xe phân loại theo nhãn hiệu
Xe bán tải
Xe hai cầu
Xe chủ động cầu sau
Xe của thập niên 1970
Xe của thập niên 1980
Xe của thập niên 1990
Xe của thập niên 2000
Xe của thập niên 2010
Xe được giới thiệu năm 1978
Thành phố Sejong

Thành phố Sejong (세종특별자치시 Hanja: 世宗特別自治市, Hán-Việt: Thế Tông đặc biệt tự trị thị) là một thành phố được xây dựng ở Hàn Quốc và đã xây xong vào năm 2012. Đầu năm 2007, chính phủ Hàn Quốc quyết định thiết lập một huyện hành chính đặc biệt để làm nơi đặt trụ sở làm việc của chín bộ, bốn cơ quan quốc gia hiện đang đặt tại Seoul trên một khu vực đang thuộc địa phận tỉnh Chungcheongnam, gần Daejeon. Huyện mới sẽ được đặt tên là thành phố tự trị đặc biệt Sejong. Phương án tạo ra các thành phố được đề xướng thực hiện sau khi cố tổng thống Roh Moo-hyun đã thất bại trong việc thực hiện việc di dời thủ đô quốc gia từ Seoul đến khu vực này. Thành phố này được đặt tên theo vua Triều Tiên Thế Tông, người có công trong việc tạo ra bảng chữ cái của Triều Tiên. Thành phố này dự kiến sẽ có 500.000 dân.

Thủ đô hành chính

Văn phòng thủ tướng (PMO) là cơ quan chính phủ đầu tiên dời về Sejong. 140 nhân viên của PMO sẽ bắt đầu làm việc tại đây từ ngày thứ Hai 17 tháng 9. 552 viên chức còn lại của PMO cùng các Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp, Bộ Môi trường và đất, Ủy ban Thương mại sẽ lần lượt chuyển về Sejong trong thời gian tới.

Sejong chính thức trở thành "thành phố tự trị đặc biệt" vào tháng 7/2012. Dự kiến đây sẽ là nơi tập trung mới của 16 bộ và 20 cơ quan trực thuộc các bộ - hiện đang đóng tại Seoul cùng những khu vực lân cận. Việc di chuyển trụ sở của 36 cơ quan này kèm theo khoảng 10.000 công chức nhà nước sẽ hoàn thành vào năm 2014. Nếu theo đúng quy hoạch, ước tính dân số tại Sejong sẽ tăng từ 121.000 người năm 2012 lên 300.000 người vào năm 2020 và nửa triệu người năm 2030 khi việc xây dựng các cơ sở hạ tầng hoàn tất.

Tên gọi
Thành phố Sejong (Thế Tông) được đặt theo tên của vị vua Thế Tông của nhà Triều Tiên, là cha đẻ của bảng chữ cái ký âm dùng cho tiếng Triều Tiên hiện nay.

Trước khi có tên Sejong, nó được gọi là huyện Yeongi (연기, 燕岐).

Hành chính
Hansol-dong và Jochiwon-eup là trung tâm của đô thị, toàn thành phố Sejong được chia ra thành 11 đơn vị hành chính cấp 2, gồm có: 1 phường (dong, động), 1 thị trấn (eup, ấp) và 9 xã (myeon, diện).

Tham khảo

Đọc thêm 

 Kang, Jeongmuk. "A Study on the Future Sustainability of Sejong, South Korea's Multifunctional Administrative City, Focusing on Implementation of Transit Oriented Development." (Master's Thesis) ( ) Uppsala University Department of Earth Sciences. Examensarbete i Hållbar Utveckling 93.
 Rahn, Kim. "Mini-capital Sejong City opens" (Archive). The Korea Times. July 1, 2012.
 Ser, Myo-ma and Chun In-sung. "Ministries to start Sejong City move" ( ). Joongang Daily. December 12, 2013.

Liên kết ngoài 

  
 Multifunctional Administrative City Construction Agency (MACCA)

Thành phố của Hàn Quốc
923

Năm 923 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Đầu năm, Harshavarman I mất, em trai lên ngôi vua Đế quốc Angkor, hiệu Ishanavarman II 
 Giữa tháng 6, Robert I tử trận tại Soissons. Dù phe Robert thắng trận, Charles III vẫn bị bắt giam. Rudolph (con rể của Robert) được bầu làm vua mới.
 Cuối tháng 7, Rudolph II đánh bại Berengar I tại trận Fiorenzuola, buộc Berengar phải thoái vị và nhường quyền cai trị nước Ý.
 Giữa tháng 8, nghĩa quân Qarmatian chiếm đóng và cướp phá thành phố Basra (Iraq ngày nay).
 Giữa tháng 11, Hậu Đường Trang Tông diệt nhà Hậu Lương tại Trung Quốc, thành lập triều Hậu Đường

Sinh

 Suzaku , hoàng đế Nhật Bản (mất năm 952 )
 Abū Hayyān al-Tawhīdī , trí thức Hồi giáo (mất 1023 )
 Al-Shaykh al-Saduq , học giả Hồi giáo (ngày tháng ước tính)
 Eadred (hoặc Edred ), vua nước Anh (mất năm 955 )
 Fujiwara no Nakafumi , nhà thơ waka người Nhật (mất 992 )
 Jeongjong , vua Goryeo ( Hàn Quốc ) (mất 949 )

Mất

 15 tháng 11 – Vương Ngạn Chương, danh tướng nhà Hậu Lương thời Ngũ đại Thập quốc.
 Abu Bakr al-Khallal , học giả và luật gia Hồi giáo (sinh năm 848)
 Adarnase IV , hoàng tử Iberia / Kartli ( Georgia )
 Badr al-Hammami ( Người Lớn ), tướng quân nhà Abbasid.
 Gurgen I , hoàng tử Tao-Klarjeti (Georgia)
 Harshavarman I , vua của Angkor ( Campuchia )
 Ibn Khuzaymah , học giả và nhà nghiên cứu Hadith Hồi giáo (sinh năm 837 )
 Muhammad ibn Jarir al-Tabari , học giả người Ba Tư (sn. 839 )

Tham khảo

Năm 923
925

Năm 925 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Đầu tháng 1, Hashim ibn Muhammad trở thành người cai trị mới của Banu Tujib , một quốc gia Ả Rập ở Tây Ban Nha, sau khi cha ông là Muhammad al-Anqar al-Tujibi đã qua đời.
 Khoảng tháng 3, Ha-Mim tự xưng là nhà tiên tri và sứ giả của đạo Hồi , giữa những người Berber Ghomara gần thành phố Tétouan ( Ma-rốc ngày nay ).
 Cuối tháng 6, Stephen II trở thành Thượng phụ Đại kết Constantinople mới và người đứng đầu Giáo hội Chính thống Đông phương, kế vị Nicholas I.
 Đầu tháng 7, Fruela II của León và Galicia , qua đời và tạm thời được kế vị bởi con trai ông, Alfonso Fróilaz .
 Giữa tháng 7, sau khi Alfonso Fróilaz lên ngôi vua; tân vương liên minh với vua Pamplona mới, cùng Sancho Ordóñez , Alfonso và Ramiro (con trai của cố quốc vương Ordoño II) nổi dậy và đánh đuổi người anh em họ Alfonso đến vùng biên giới phía đông của Asturias , sau đó chia vương quốc cho nhau. Alfonso IV nhận vương miện của León , và Sancho được tôn làm vua của Galicia
 Khoảng tháng 8, Alberic I mưa chiếm nước Ý, nhưng bị Giáo hoàng đánh đuổi. Ông ta lại âm mưu cầu viện người Magyars, nhưng bị đám đông sát hại ở Orte. Kế vị là Boniface I
 Đầu tháng 9, lễ đăng quang của Æthelstan với tư cách là Vua của người Anglo-Saxon (bao gồm các vương quốc thống nhất Wessex và Mercia) diễn ra trên đảo Anh tại Kingston upon Thames
 Nửa đầu tháng 12, Jimeno II trở thành Vua mới của Navarre ở Tây Ban Nha sau khi anh trai ông, Vua Sancho I qua đời
 Giữa tháng 12, Hậu Đường phế truất Vương Diễn, Tiền Thục diệt vong
 Cuối tháng 12, Vương Diên Hàn lên ngôi vua Mân, sau khi vua cha Vương Thẩm Tri mất. Kế vị là Vương Diên Quân

Sinh

 Basil Lekapenos , tể tướng Đế quốc Byzantine (mất năm 985 ) (ngày tháng ước tính)
 Conrad I , vua xứ Burgundy (ngày tháng ước tính)
 Fujiwara no Kanemichi , chính khách Nhật Bản (mất 977 )
 Gerberga , nữ quý tộc người Frank (ngày tháng ước tính)
 Gwangjong (tên thật: Wang So), vua của Goryeo (mất năm 975 )
 John I Tzimiskes , hoàng đế Byzantine (ngày tháng ước tính)
 Judith , nữ công tước nhiếp chính xứ Bavaria ( mất năm 985)

Mất

 Ngày 23 tháng 5 – Triệu Quang Ân , tể tướng thời Hậu Đường
 Tháng 7 – Fruela II , vua của Asturias và León
 Ngày 10 tháng 12 – Sancho I , vua của Pamplona
 28 tháng 12 - Vương Tông Bật , tướng quân Tiền Thục
 Ngày 30 tháng 12 – Vương Thẩm Tri , người sáng lập nước Mân (sinh năm 862 )
 Alberic I , công tước xứ Spoleto (ngày tháng ước tính)

Tham khảo

Năm 925
926

Năm 926 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Mùa xuân, Rudolph II của Burgundy bị các quý tộc Ý lật đổ. Hugh xứ Provence , người cai trị thực tế của Hạ Burgundy , được bầu làm vua của Ý .
 Khoảng tháng 4, Vua Æthelstan của Wessex và Mercia sáp nhập Northumbria , và buộc xứ Wales và Strathclyde phải chấp nhận chủ quyền của ông cùng với người Pict và người Scots
 Giữa tháng 5, vua Hậu Đường Trang Tông bị quân nổi loạn ám sát. Kế vị triều Hậu Đường là con nuôi với hiệu Hậu Đường Minh Tông
 Khoảng tháng 6, quân Croatia của Tomislav đánh bại Bulgaria tại vùng núi phía Đông Bosnia . Sa hoàng Simeon I gặp thất bại đầu tiên trước Croatia , nhưng đã nhiều lần tràn vào Tây Balkan 
 Đầu tháng 9, vua Liêu Thái Tổ qua đời. Con trai là Đức Quang lên ngôi hiệu Liêu Thái Tông

Sinh

 Murakami , hoàng đế Nhật Bản (mất năm 967 )
 Lưu Quân , hoàng đế nhà Bắc Hán (mất năm 968 )
 Ordoño III , vua của León (ngày gần đúng)
 Ordoño IV , vua León (ngày gần đúng)
 Phạm Thị Trân , ca sĩ hát chèo người Việt Nam (mất 976 )

Mất

 Liêu Thái Tổ, người sáng lập nhà Liêu ( s.872 )
 William II , Công tước xứ Aquitaine
 Abdallah ibn Muhammad al-Khaqani , vizier Abbasid (hoặc 927 )
 Alogobotur , quý tộc Bulgaria (ngày tháng ước tính)
 Ero Fernández , ông trùm người Galicia

Tham khảo

Năm 926
927

Năm 927 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 3, Giáo hội Chính thống Bulgaria được Tòa Thượng phụ Constantinople công nhận là giáo hội tự trị .
 Cuối tháng 5, sa hoàng Simeon I qua đời. Con cả là Petar I lên ngôi, cưới công chúa Maria của Byzantine để hiện thực hóa hiệp ước hòa bình
 Mùa hè, quân Hungary chiến đấu ở Rome, giúp đỡ Bá tước Peter chống lại Giáo hoàng John X. Sau đó, họ tiến về miền nam nước Ý và chinh phục các thành phố Taranto và Oria .
 Giữa tháng 7, Æthelstan của Wessex được nhiều vua láng giềng quy phục và nhận được lời cam kết từ Vua Constantine II của Scotland rằng ông sẽ không liên minh với các vị vua Viking
 Giữa tháng 8, dưới sự lãnh đạo của Sabir người Slav , quân Fatimid từ Sicily chiếm đóng và phá hủy Taranto. Chúng bắt phần lớn dân cư làm nô lệ.
 Đầu tháng 11, người Qarmatian xâm lược Iraq

Sinh
 Tống Thái Tổ, vua khai quốc nhà Tống ở Trung Quốc (mất 976)

Mất

Tham khảo

Năm 927
928

Năm 928 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 2, Ishanavarman II mất, người chú Jayavarman IV kế vị làm vua đế quốc Khmer. Tân vương Khmer chọn Koh Ker làm kinh đô mới. Kế vị tiếp theo là Harshavarman II
 Khoảng tháng 4, vua Ralph đã phải nhượng vùng Laon cho lãnh chúa Herbert II , bá tước xứ Vermandois để đổi lấy yên ổn ngai vàng Pháp (Tây Francia)
 Tháng 5, Giáo hoàng Gioan X bị phế truất và giam cầm theo lệnh của Thượng nghị sĩ La Mã Marozia. Bà ta cử Leo (giám mục La Mã) lên kế vị, tông hiệu Giáo hoàng Leo VI. Kế nhiệm là Stephen VII
 Đầu tháng 6, Ludwig III Mù băng hà tại Arles. Ông được kế vị bởi người em rể là Hugh I , vua nước Ý .
 Khoảng tháng 8, Hywel Dda của Deheubarth (xứ Wales) thực hiện một cuộc hành hương đến Rome. 
 Mùa đông, Heinrich  khuất phục người Slav Polabia sống ở biên giới phía đông. Sau đó, ông hành quân chống lại các bộ lạc Hevelli người Slav và chiếm lấy thủ đô Brandenburg của họ . Henry xâm lược vùng đất Glomacze ở thung lũng Elbe giữa , nơi ông bao vây và phá hủy lâu đài chính có tên là Gana (sau này là Albrechtsburg ) ở Meissen ( Saxony ).

Sinh

 Dub mac Mail Coluīm , vua Scotland (mất 967 )
 Pietro I Orseolo , Doge của Venice (mất năm 987 )

Mất

 Diogo Fernandes , bá tước Bồ Đào Nha
 Ishanavarman II , vua của Đế quốc Khmer
 John X , Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo
 Siyahchashm , người cai trị Justanid ( mahdi )
 Tomislav , công tước và vua của Croatia

Tham khảo

Năm 928
929

Năm 929 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Giữa tháng 1, Emir Abd al-Rahman III của Córdoba, Tây Ban Nha , tự xưng là caliph và thành lập Caliphate của Córdoba. Kế nhiệm là Al-Hakam II
 Đầu tháng 2, Guy (người tình của Marozia) mất, em trai Lambert (con trai của Adalbert II) lên chức Hầu tước Tuscany
 Khoảng giữa tháng 2, Marozia cử giám mục Stephen lên chức Giáo hoàng La Mã mới, tông hiệu Giáo hoàng Stephen VII. Kế vị là con trai của Marozia có hiệu Giáo hoàng Gioan XI
 Đầu năm, Heinrich lần lượt đánh chiếm Gana và chiếm đóng Bohemia
 Mùa hè, Thủ lĩnh Sabir đánh bại hạm đội Byzantine, chiếm Termoli (Ý) rồi mang chiến lợi phẩm về châu Phi. Cùng thời gian này, quân Saxon đánh bại quân Slav trong trận Lenzen.
 Mùa thu, vua Mpu Sindok dời kinh đô vương quốc Mataram từ Trung Java sang Đông Java, có thể do núi lửa phun trào hoặc bị ngoại xâm.
 Đầu tháng 10, cựu vương Charles III (Tây Francia) qua đời trong ngục, giúp Rudolph củng cố quyền lực trước các đối thủ.

Sinh

 Saigū no Nyōgo (Công chúa Kishi), nhà thơ waka Nhật Bản (mất 985 )
 William , tổng giám mục của Mainz (mất năm 968 )

Mất

 Charles the Simple , vua người Frank (sinh năm 879 )
 Abu Ali al-Husayn ibn Ahmad al-Madhara'i , giám đốc tài chính của Abbasid
 Abu'l-Musafir al-Fath , tiểu vương Sajid của Azerbaijan ( Iran )
 Al-Battani , nhà thiên văn học và toán học Hồi giáo
 Ashot II , vua Armenia (ngày tháng ước tính)
 Indra III , người cai trị Rashtrakuta ( Ấn Độ )
 Padla II , hoàng tử Kakheti ( Georgia )

Tham khảo

Năm 929
930

Năm 930 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Giữa tháng 1, Abu Tahir al-Jannabi lãnh đạo người Qarmatians, đã cướp phá Mecca , xúc phạm Giếng Zamzam và mang Hòn Đá Đen về quê hương của họ ở Đông Ả Rập
 Khoảng tháng 3, Mardavij ibn Ziyar làm cuộc nổi dậy lật đổ triều đại Sallarid và bộ tộc Asfar, thành lập triều đại Ziyarid cai trị các lãnh thổ cũ của Asfar, bao gồm Rey , Qazvin, Zanjan , Abhar , Qom và Karaj (hiện nay thuộc Iran)
 Khoảng tháng 4, Althing , nghị viện của Iceland , được thành lập tại þingvellir ("Cánh đồng Thing"). Các tù trưởng từ nhiều bộ lạc khác nhau tập trung trong 2 tuần tại một thing (hội nghị) để giải quyết tranh chấp, sắp xếp hôn nhân , v.v.; nó vẫn tồn tại đến thế kỷ 21 , là nghị viện lâu đời nhất thế giới của Cộng đồng Iceland .
 Khoảng tháng 7, Bishopwearmouth được thành lập và định cư ở phía đông bắc nước Anh, sau khi Æthelstan ban tặng vùng đất này cho Giám mục Durham .
 Đầu tháng 10 (tháng 9 âm lịch) vua Nam Hán là Lưu Cung sai Lương Khắc Trinh (tức Lý Khắc Chính) đem quân sang đánh cướp nước Việt, đánh bại Khúc Thừa Mỹ
 Nửa cuối tháng 10, Thiên hoàng Daigo thoái vị nhường ngôi cho con trai 7 tuổi Suzaku. Trong khi đó, Thái thượng hoàng Uda tiếp tục nắm quyền lực Nhật Bản (cho đến năm 931)
 Khoảng cuối tháng 10, quốc đảo Usan -guk độc lập của Hàn Quốc trở thành một quốc gia được Goryeo bảo hộ .
 Cuối tháng 10, Dương Đình Nghệ bắt đầu nổi dậy chống quân xâm lược Nam Hán
 Khoảng tháng 11, Gia Luật Bội lên đường sang đất Trung Quốc

Sinh

 Alferius , tu sĩ và thánh người Ý (mất năm 1050 )
 Boleslaus II , công tước xứ Bohemia (mất 999 )
 Gisulf I , hoàng tử xứ Salerno (mất năm 977 )
 Herbert xứ Wetterau , nhà quý tộc người Đức (mất 992 )
 Lambert xứ Chalon , quý tộc người Frank (mất năm 978 )
 Liudolf của Swabia (ngày gần đúng) (mất 957 )
 Mieszko I , hoàng tử Ba Lan (ước tính) (mất năm 992 )
 Nikon the Metanoeite , tu sĩ Byzantine (mất 998 )

Mất

 Tiểu Thanh , tể tướng Hậu Lương (sinh năm 862 )
 Hucbald , nhà tu sĩ người Frank và nhà lý luận âm nhạc
 Amoghavarsha II , người cai trị Rashtrakuta ( Ấn Độ )
 García II Sánchez , công tước xứ Gascony (ngày gần đúng)
 Sharwin II , người cai trị triều đại Bavand ( Iran )

Tham khảo

Năm 930
931

Năm 931 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Mùa xuân, Hugh II nhượng xứ Thượng Burgundy cho Rudolph II rồi chính thức lên ngôi vua Ý, đưa con trai Lothar II làm vua Lombardia
 Khoảng tháng 2, quân đội Córdoba xâm lược và chinh phục thành phố Ceuta từ tay triều Banu Isam của người Berber
 Giữa tháng 3, Giáo hoàng Stephen VII qua đời. Ngài được kế vị bởi John XI (ở tuổi 20) trở thành vị giáo hoàng thứ 125 của Giáo hội Công giáo . Mẹ của ngài, Marozia, là nữ thượng nghị sĩ và nữ quý tộc quyền lực của Rome . Kế nhiệm là Leo VII
 Khoảng cuối tháng 3, Harald I (vua Na Uy đầu tiên) qua đời. Ông chia vương quốc cho nhiều người con trai của mình (khoảng 25 năm trước) để lập lại hòa bình. Không thể đi lại khắp đất nước và thực hiện các nhiệm vụ hoàng gia, Harald trao quyền cho người con trai yêu quý nhất của mình là Eric Bloodaxe. Kế nhiệm tiếp theo là Haakon I "Tốt bụng"
 Cuối tháng 4 (tháng 3 âm lịch), Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam Hán lần thứ nhất, giành lại quyền tự chủ cho Việt Nam. Dương Đình Nghệ làm Tiết độ sứ (thay cho Lý Tiến). Ông bị người kế nhiệm Kiều Công Tiễn ám sát đầu năm 937
 Khoảng tháng 5, Vua Morgan Hen của Glywysing và Gwent ( Wales ) phục tùng quyền thống trị của Vua Æthelstan , và tham dự triều đình của ông cùng với các Vua Hywel Dda của Deheubarth và Idwal Foel của Gwynedd .
 Khoảng tháng 6, Alfonso IV bị em trai Ramiro II bức phải nhường ngôi vua León. Tân vương sau đó cho làm mù ba người con trai của Alfonso và Fruela để họ không thể cai trị; đồng thời mở rộng biên giới về phía đông (gần đến dãy Pyrenees ) và chiếm Burgos cùng vùng đất xung quanh. Vùng đất này sau đó được biết đến với tên gọi Bá quốc Castile
 Mùa thu, Tiểu vương Mardavij ibn Ziyar đánh bại và giết chết đối thủ Asfar ibn Shiruya . Ông nhanh chóng chinh phục các thành phố Hamadan , Dinavar và Kashan của triều đại Abbasid , và cuối cùng là toàn bộ vùng Isfahan , nơi trở thành kinh đô của ông. Mardavij bổ nhiệm em trai mình là Vushmgir làm thống đốc Amol ( Iran ngày nay ).
 Mùa đông, tác phẩm Nómina Leonesa , ghi chép về các vị vua của Asturias và León, được xuất bản

Sinh

 Adelaide , nữ nhiếp chính của Đế quốc La Mã Thần thánh (mất năm 999 )
 Boris II , người cai trị ( sa hoàng ) của Đế quốc Bulgaria (mất năm 977 )

Mất

 Abu'l-Fadl al-Isfahani , lãnh đạo tôn giáo Ba Tư
 Asfar ibn Shiruya , lãnh đạo quân đội Iran
 Bard Boinne , nhà thơ người Ireland và tù trưởng Ollam
 Béatrice xứ Vermandois , nữ hoàng người Frank
 Gausbert , bá tước xứ Empúries và Roussillon
 Cổ Toàn Vũ , tướng quân nhà Đường (sinh năm 864 )
 Harald I , vua Na Uy (ngày tháng ước tính)
 Hrotheweard (hoặc Lodeward ), tổng giám mục York
 Ibn Masarra , nhà tu khổ hạnh và học giả Hồi giáo (sinh năm 883 )
 Christopher Lekapenos , đồng hoàng đế Byzantine
 Robert II , giám mục thành Tours (ngày tháng ước tính)
 Rollo , thủ lĩnh và bá tước người Viking (ngày tháng ước tính)

Tham khảo

Năm 931
945

Năm 945 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Cao Ly Định Tông lên ngôi, kế vị Cao Ly Huệ Tông.

Loạn 12 sứ quân từ năm 945 đến năm 968.

Sinh

 Đào Cam Mộc-Thái sư Á vương công thần nhà Lý (m. 1015)

Mất

Tham khảo

Năm 945