Phước Mỹ Trung

Phước Mỹ Trung là một xã thuộc tỉnh Vĩnh Long, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phước Mỹ Trung nằm ở phía Bắc của tỉnh Vĩnh Long, cách phường Long Châu khoảng 50 km về phía Đông, cách phường An Hội khoảng 20 km về phía Tây Nam và cách phường Trà Vinh khoảng 40 km về phía Bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tân Thành Bình
Phía Tây giáp xã Vĩnh Thành
Phía nam giáp xã Hưng Khánh Trung và xã Nhuận Phú Tân
Phía bắc giáp phường Bến Tre với ranh giới là Sông Cái Cấm và xã Tiên Thủy với ranh giới là Sông Hàm Luông.

Xã Phước Mỹ Trung sau sắp xếp có diện tích 38,19 km², dân số năm 2024 là 36.526 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Hành chính 
Xã Phước Mỹ Trung được chia thành 24 ấp: Chợ Cũ, Chợ Mới, Gia Thạnh, Kinh Gãy, Mỹ Sơn Đông, Ông Thung, Phú Bình, Phú Thạnh, Phú Thuận, Phước Hậu, Phước Khánh, Phước Lý, Phước Trung, Ông Cốm, Tân Hòa Ngoài, Tân Hòa Trong, Tân Lợi, Tân Ngãi, Tân Thạnh, Tân Thuận Ngoài, Tân Thuận Trong, Thanh Hòa, Thủ Sở, Xóm Cối.

Lịch sử
Lịch sử Phước Mỹ Trung gắn liền với địa danh Ba Vát hay Ba Việt (từ tiếng Khmer là Pears Watt nghĩa là chùa Phật). Trong tác phẩm Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca của Nguyễn Liên Phong viết đề cập đến địa danh chợ Ba Vát hay Ba Việt ở huyện Tân Minh là một trong những ngôi chợ sầm uất, đồng thời là cảng thị nổi tiếng của tỉnh Bến Tre thời bấy giờ. Cảng thị Ba Vát được hình thành từ cuối thế kỷ XVII, phát triển mạnh mẽ trong suốt thế kỷ XVIII cho đến nửa đầu thế kỷ XIX. Nơi đây từng là nơi buôn bán của các thương nhân Việt - Hoa và Nhật Bản với các mặt hàng được buôn bán như đồ gốm sứ,... Trong sách Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài Đức miêu tả: "Nơi đây phố xá liền lạc, ghe thuyền đậu tiếp tục đến huyện lỵ Tân An. Cách đó 15 dặm rưỡi sông Mỏ Cày cũng có phố xá trù mật".

Ba Vát từng là nơi diễn ra trận chiến giữa quân Tây Sơn và quân của Tân Chính Vương Nguyễn Phúc Dương vào năm Đinh Dậu - 1777, làm cho vùng này suy tàn dần. Ngày 18 tháng 10 năm 1777, tướng Tây Sơn là Nguyễn Huệ đánh thắng trận tại Ba Vát, Nguyễn Phúc Đổng (anh của Nguyễn Ánh), cha con Chưởng cơ Trương Phúc Thận, Lưu Thủ Lượng, Tham mưu Nguyễn Danh Khoáng đều bị giết.

Trong thời kỳ thịnh vượng, Ba Vát được chọn làm lỵ sở của huyện Tân Minh. Sách Đại Nam nhất thống chí ghi nhận: Huyện trị Tân Minh chu vi 64 trượng, rào tre. Nguyên trước đặt làm huyện trị Tân An tại địa phận thôn Phước Hạnh xứ Ba Việt, năm Minh Mạng thứ 4 (1823) cải làm phủ trị Hoằng An, năm Tự Đức thứ 4 (1851) dẹp phủ Hoằng An đổi làm huyện Tân Minh.

Thời Pháp thuộc
Ngày 2 và 3 tháng 2 năm 1916, người dân khu vực chợ Ba Vát nổi loạn chống chính quyền thuộc địa do Tám Đang và thầy chín Sửu lãnh đạo. Họ phá nhà ông hương cả, chiếm công sở, đánh nhà ông phó tổng; tấn công công sở làng Phước Hạnh và công sở Tân Phú Tây, rồi đốt giấy tờ.

Làng Phước Mỹ Trung thuộc tổng Minh Thiện, quận Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre được thành lập vào năm 1927 trên cơ sở sáp nhập hai làng trước đó là Phước Hạnh và Trung Mỹ.

Thời Việt Nam Cộng hòa
Đến thời Việt Nam Cộng hòa, các làng được gọi là xã, xã Phước Mỹ Trung ban đầu thuộc quận Mỏ Cày, tỉnh Kiến Hòa (tên gọi lúc bấy giờ của tỉnh Bến Tre). Đến năm 1963, chính quyền tách một phần quận Mỏ Cày để thành lập quận mới Đôn Nhơn, xã Phước Mỹ Trung chuyển sang trực thuộc quận Đôn Nhơn. Quận lỵ Đôn Nhơn đặt tại Ba Vát, thuộc địa bàn xã Phước Mỹ Trung.

Ngày 9 tháng 4 năm 1964, khu vực này xảy ra một trận đánh lớn giữa quân Giải phóng miền Nam và quân lực Việt Nam Cộng hòa. Theo ghi chép lịch sử cách mạng, tiểu đoàn "Ó Vàng" của quân lực VNCH đã bị đánh bại, thiệt hại 5 xe thiết giáp, bị bắn rơi 1 máy bay trực thăng, bị đánh chìm 1 tàu chiến.

Sau năm 1975
Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra Nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam. Theo đó, đổi tên tỉnh Kiến Hòa thành tỉnh Bến Tre.

Khi này, các xã Phước Mỹ Trung, Tân Phú Tây, Thạnh Ngãi thuộc huyện Mỏ Cày và xã Phú Sơn thuộc huyện Chợ Lách của tỉnh Bến Tre.

Ngày 9 tháng 2 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 08/NĐ-CP điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường để thành lập xã, phường thuộc huyện Mỏ Cày, huyện Chợ Lách, thị xã Bến Tre; điều chỉnh địa giới hành chính huyện Mỏ Cày, huyện Chợ Lách để thành lập huyện Mỏ Cày Bắc thuộc tỉnh Bến Tre. Theo đó:

 Thành lập xã Phú Mỹ thuộc huyện Chợ Lách trên cơ sở điều chỉnh 713 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 6.132 người của xã Phú Sơn.
 Sau khi điều chỉnh, xã Phú Sơn còn lại 1.316 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 7.188 người.
 Thành lập huyện Mỏ Cày Bắc trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:
 11 xã của huyện Mỏ Cày trước đây: Thanh Tân, Thạnh Ngãi, Tân Phú Tây, Tân Thành Bình, Thành An, Phước Mỹ Trung, Tân Thanh Tây, Tân Bình, Nhuận Phú Tân, Hoà Lộc, Khánh Thạnh Tân
 2 xã của huyện Chợ Lách: Hưng Khánh Trung A và Phú Mỹ.
 Xã Phước Mỹ Trung là huyện lị thuộc huyện Mỏ Cày Bắc của tỉnh Bến Tre.
 Phần còn lại của huyện Mỏ Cày được đổi tên thành huyện Mỏ Cày Nam gồm thị trấn Mỏ Cày và 17 xã: Định Thuỷ, Phước Hiệp, An Thạnh, Đa Phước Hội, Thành Thới B, Bình Khánh Đông, Bình Khánh Tây, An Định, An Thới, Thành Thới A, Hương Mỹ, Cẩm Sơn, Ngãi Đăng, Minh Đức, Tân Trung, Tân Hội.
 Huyện Chợ Lách còn lại gồm thị trấn Chợ Lách và các xã: Hoà Nghĩa, Phú Phụng, Sơn Định, Vĩnh Bình, Long Thới, Tân Thiềng, Vĩnh Thành, Vĩnh Hoà, Phú Sơn, Hưng Khánh Trung B.
 Từ đây, các xã Phước Mỹ Trung, Thạnh Ngãi, Tân Phú Tây và Phú Mỹ thuộc huyện Mỏ Cày Bắc của tỉnh Bến Tre.

Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 724/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị trấn Tiên Thủy thuộc huyện Châu Thành, thị trấn Tiệm Tôm thuộc huyện Ba Tri và thị trấn Phước Mỹ Trung thuộc huyện Mỏ Cày Bắc của tỉnh Bến Tre (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị trấn Phước Mỹ Trung trên cơ sở toàn bộ 8,32 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 9.879 người của xã An Thủy.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long và Trà Vinh thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Vĩnh Long.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1687/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Vĩnh Long năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Phước Mỹ Trung và các xã Tân Phú Tây, Phú Mỹ, Thạnh Ngãi thuộc huyện Mỏ Cày Bắc của tỉnh Bến Tre trước đây thành xã mới có tên gọi là xã Phước Mỹ Trung (Khoản 67 Điều 1).

Giao thông
Xã Phước Mỹ Trung có tuyến Quốc lộ 57, nối với Quốc lộ 60 từ xã Mỏ Cày qua Chợ Lách nối với trung tâm hành chính của tỉnh Vĩnh Long tại phường Long Châu và Đường tỉnh 882 nối giữa Quốc lộ 60 và Quốc lộ 57.

Văn hóa
Đình Trung Mỹ toạ lạc tại ấp Phước Trung,xã Phước Mỹ Trung, được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ thứ XIX và được vua Tự Đức sắc phong thần năm 1852. Đây là nơi tổ chức 3 lệ cúng Giỗ Tổ Hùng Vương vào mùng 10 tháng 3; Hạ Điền Rằm, 16 tháng 4 và Thượng Điền Rằm, 16 tháng 11 âm lịch.

Ca dao xưa có câu:
Sông Bến Tre nhiều hang cá ngát,
Đường Ba Vát gió mát tận xương.

Vào năm 2003, Di chỉ khảo cổ cảng thị Ba Vát được phát hiện bởi một nông dân địa phương ở ấp Phước Lý trong lúc đào ao nuôi cá.

Hình ảnh

Xem thêm
 Cảng thị Ba Vát
 Trận Ba Vát, 1777
 Trận Ba Vát, 1964

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Sách

Tạp chí