Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
Marche

Marche () là một vùng của Ý. Marche được biết đến với truyền thống làm giày, với các loại giày tốt và xa xỉ nhất nước Ý được sản xuất tại đây. Vùng này nằm ở miền Trung đất nước, giáp với Emilia-Romagna và cộng hòa San Marino về phía bắc, Toscana về phía tây, Umbria về phía tây nam, Abruzzo và Lazio về phía nam và biển Adriatic về phía đông.

Hành chính

Liên kết ngoài

 Official regional website
 Map of Marche 
 Marche Voyager
 Gazetteer of the Marche
 Le Marche Guide
 Vacanze Mare Marche
 Le Marche Video English

Tham khảo 

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng của Ý
Trentino-Nam Tirol

Trentino-Nam Tirol (, ; ; ; Austro-Bavarian: Trentino-Sidtiroul) là một khu vực tự trị ở miền bắc Ý. Nó gồm hai tỉnh: Trentino và Nam Tirol. Vùng này là một phần của Đế quốc Áo-Hung trong quá khứ, và Đế quốc Áo và Đế quốc La Mã Thần thánh từ thế kỷ 8 trước khi thuộc về Ý vào năm 1919.

Cùng với bang Tirol của Áo, vùng này được gọi chung là Tirol.

Hành chính

Chú thích

Liên kết ngoài 

 Official site of Trentino-Alto Adige/Südtirol 

Trentino-Nam Tirol
Vùng tự trị của Ý
Thung lũng Aosta

Thung lũng Aosta (  (văn phạm) hay  (đại chúng);  / (văn phạm) hay  (thông thường); ) là một vùng bán tự trị ở miền tây bắc Ý. Nó giáp với Auvergne-Rhône-Alpes, Pháp về phía tây, Valais, Thụy Sĩ về phía bắc và vùng Piedmont về phía nam và đông.

Trên một diện tích  và dân số 128.000, đây là vùng nhỏ nhất, ít dân nhất và cũng thưa dân nhất của Ý. Đây là vùng duy nhất của Ý không được chia thành vùng (tỉnh Aosta được giải thể năm 1945). Chức năng quản lý cấp tỉnh được trao cho chính phủ vùng. Thung lũng Aosta được chia ra làm 74 comuni (xã).

Tiếng Ý và tiếng Pháp là các ngôn ngữ chính thức, dù đa số cư dân còn nói Valdôtain, một phương ngữ tiếng Arpitan (Franco-Provençal), như bản ngữ; khoảng một nửa dân số nói cả ba ngôn ngữ.

Thủ phủ vùng là Aosta.

Văn hóa

Ẩm thực
Ẩm thực Thung lũng Aosta mang nét đơn giản và tập trung vào những loại thực phẩm như khoai tây, polenta; pho mát và thịt; và bánh mì đen. Nhiều món được thêm vào Fontina, một loại pho mát, được làm từ sữa bò bắt nguồn từ nơi đây. Nó là thành phần của món súp à la vâpeuleunèntse (Valpelline). Những loại pho mát khác được làm trong vùng là Toma và Seras. Fromadzo (Valdôtain nghĩa là pho mát) đã được làm từ thế kỷ 15.

Đặc sản khu vực, ngoài Fontina, là Motzetta (thịt sơn dương Chamois sấy khô, làm như prosciutto), Vallée d'Aoste Lard d'Arnad (một món thịt mỡ lên muối), Vallée d’Aoste Jambon de Bosses (một loại giăm bông), và bánh mì đen.

Bộ sưu tập ảnh

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Website of the Aosta Valley Regional Authority
 Image Vallée - Aosta Valley's landscape photo gallery
 Weather forecast and map of the Aosta Valley
Associazione regionale Pro Loco Valle D'Aosta / Association régionale des syndicats d'initiative Vallée d'Aoste 

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng của Ý
Tỉnh của Ý
Vùng rượu vang Ý
Bari (thành phố)

Bari ( ) (phương ngữ Bari: Bare; ; , Bárion) là thủ phủ của vùng Apulia, nằm kế biển Adriatic, tại Ý. Đây là trung tâm kinh tế quan trọng thứ hai ở đất liền Nam Ý sau Napoli, và là một thành phố cảng và đại học nổi tiếng. Nội ô thành phố có dân số 319.579, rộng hơn , còn đô thị có 700.000 dân. Vùng đô thị rộng hơn có khoảng 1,3 triệu người.

Bari được tạo nên từ nhiều mảng đô thị khác nhau. Ở mạn bắc là khu phố cổ trên một bán đảo giữa hai hải cảng hiện đại, với Vương cung Thành đường Thánh Nicholas, Thành thờ lớn San Sabino (1035–1171) và lâu đài Hohenstaufen (được xây cho Frederick II). Ở mạn nam là phố Murat (theo tên Joachim Murat), phần lõi hiện đại của thành phố, với một promenade (phố đi bộ cạnh bờ biển) và khu mua sắm lớn (via Sparano và via Argiro).

Tham khảo

Đọc thêm 
 Vito Antonio Melchiorre. 2001. Note storiche su Bari.
 Glenn B. Infield. 1973. Disaster at Bari. Ace Books. New York, N.Y.

Liên kết ngoài 
 City of Bari 
 Province of Bari 
 Region of Apulia
 Bari Karol Wojtyla Airport
 University of Bari
 Polytechnic of Bari
 Niccolò Piccinni Music Conservatory
 AS Bari Football Club
 AMTAB – Urban Transport company
 Petruzzelli and Theaters of Bari Lyrical Symphonic Foundation
 Teatro Pubblico Pugliese (Apulian Public Theater)
 Fiera del Levante Exhibition Centre
 Worldfacts: "Bari, Italy"
 Catholic Encyclopedia;"Bari"
 Port of Bari Video Introduction
Molise

Molise () là một vùng ở Nam Ý. Cho tới năm 1963, nó là một phần của Abruzzi e Molise, cùng với Abruzzo. Quyết định tách rời hai vùng này không có hiệu lực cho tới năm 1970, khiến Molise trở thành vùng "trẻ" nhất nước Ý. Vùng này rộng  (nhỏ thứ nhì, sau Thung lũng Aosta) và có dân số 313.348 người (1 tháng 1 năm 2015)

Vùng này được chia làm hai tỉnh, được đặt theo tên của thủ phủ mỗi tỉnh: Campobasso và Isernia. Campobasso đóng vai trò thủ phủ vùng.

Hành chính 
Molise gồm hai tỉnh:

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official Site of the Regione Molise  
 Molise Region information site  

Vùng của Ý
Trần Kim

Trần Kim (chữ Hán: 陈金, phồn thể: 陳金, bính âm: Chén Jīn; sinh 10 tháng 1 năm 1986 tại Hàm Đan, Hà Bắc, Trung Quốc) là cựu vận động viên cầu lông Trung Quốc. Anh là nhà vô địch cầu lông thế giới năm 2010, sau khi thắng Taufik Hidayat trong trận chung kết Giải vô địch cầu lông thế giới 2010 tại Paris.

Sự nghiệp
Kể từ khi giành được chức vô địch trẻ châu Á năm 2004, Trần Kim dần trở thành một vận động viên hàng đầu thế giới. Các danh hiệu anh có được là các giải Ba Lan (2004), Pháp (2004), Đức (2006), Thuỵ Sĩ (2007), và Macau (2007) mở rộng. Ngoài ra, Trần còn vô địch Giải cầu lông Masters Trung Quốc năm 2006. Đến năm 2008, anh đoạt được danh hiệu lớn nhất trong sự nghiệp đến lúc đó là chức vô địch Giải cầu lông toàn Anh, vượt qua đồng đội và số 1 thế giới lúc đó là Lâm Đan. Tuy nhiên, tại thế vận hội Bắc Kinh 2008, Trần thua Lâm Đan ở bán kết và nhận huy chương đòng sau khi thắng Lee Hyun-il của Hàn Quốc. Anh còn giành huy chương đồng tại Giải vô địch cầu lông thế giới 2007 và huy chương bạc tại Giải vô địch cầu lông châu Á 2008. Trần là thành viên của đội tuyển cầu lông Trung Quốc vô địch Thomas Cup bốn lần liền (2004, 2006, 2008 và 2010). Tại Giải vô địch cầu lông thế giới 2009, Trần Kim giành huy chương bạc sau khi thua Lâm Đan ở chung kết. Tháng 8 năm 2010, tại Giải vô địch cầu lông thế giới 2010 ở Paris, tuy chỉ được xếp hạt giống số 4 nhưng Trần Kim đã giành ngôi vô địch sau khi đánh bại Taufik Hidayat 21-13, 21-15 ở chung kết. Đây là chức vô địch thế giới đầu tiên của anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiểu sử - trên trang chủ Thế vận hội Bắc Kinh 2008
Blog của Trần Kim

Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2008
Carl Philipp Emanuel Bach

Carl Philipp Emanuel Bach (8 tháng 3 năm 1714 - 14 tháng 12 năm 1788) là một nhà soạn nhạc người Đức, người con trai thứ hai trong ba người con của nhạc sĩ lừng danh Johann Sebastian Bach và Maria Barbara Bach. Ông là một nhà soạn nhạc quan trọng trong giai đoạn chuyển giao giữa thời kỳ Baroque và thời kỳ Cổ điển và là một trong những người sáng lập của phong cách cổ điển. Ông đã làm việc trong cung đình của vua Friedrich II Đại Đế nước Phổ (còn gọi là "Friedrich Độc đáo"), với tư cách là người chơi bàn phím dương cầm của nhà vua.

Nhạc cụ 
Trong các buổi biểu diễn của mình Carl Philipp Emanuel Bach đã trình diễn trên các nhạc cụ (clavichord và fortepiano) được chế tạo bởi Gottfried Silbermann, một nhà chế tạo nhạc cụ bàn phím nổi tiếng tại thời điểm đó. Vào năm 2020, nhà chế tạo đàn piano đương đại Paul McNulty đã chế tạo ra một bản sao của cây đàn Gottfried Silbermann 1749. Bản sao này ông chế tạo cho nhà âm nhạc học Malcolm Bilson.

Danh sách đĩa nhạc 

 Edna Stern, Amandine Beyer. Carl Philipp Emanuel Bach. 4 Sonatas for Violin and fortepiano. Fortepiano Walter (Paul McNulty)
 Les Adieux, Andreas Staier. Carl Philipp Emanuel Bach. Chamber Music - Quartets for Fortepiano. Fortepiano (Christopher Clarke)
 Gustav Leonhardt. Carl Philipp Emanuel Bach. Concerto No 1 in D Minor. Clavicembalo Blanchet (Down)

Chú thích

Tham khảo
 Christopher M. Clark, Iron kingdom: the rise and downfall of Prussia, 1600-1947, Harvard University Press, 2006. ISBN 0674023854.

Liên kết ngoài
A Tribute to Carl Philipp Emanuel Bach - Sketch of the composer's life with extensive references.
Complete Catalogue  of C.P.E. Bach's oeuvre (French)
Website of the edition Carl Philipp Emanuel Bach: The Complete Works.
Finding the Lost Manuscripts of C.P.E. Bach Greater Boston Arts

Sinh năm 1714
Mất năm 1788
Nhà soạn nhạc Đức
Nghệ sĩ piano cổ điển Đức
Gia đình Bach
Giảng viên âm nhạc
Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể

Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) () - là một liên minh quân sự bao gồm các nước Nga, Armenia, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan. Được thành lập tại Tashkent vào ngày 15 tháng 5 năm 1992, tổng thống của các nước nói trên đã ký hiến chương thành lập tổ chức này (trong thời gian này tổng thống Uzbekistan cũng ký vào thỏa thuận để trở thành thành viên của tổ chức CSTO, nhưng sau đó đã rút khỏi tổ chức 2 lần: lần 1 1999-2006 và lần 2 2012-nay).

Ngày 7 tháng 10 năm 2002, tại hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS) ở Chisinau, Tổng thống Armenia, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Nga và Tajikistan đã thông qua Hiến chương CSTO. Vào tháng 12 năm 2003, Hiến chương CSTO đã được đăng ký với Ban Thư ký Liên hợp quốc. Năm 2004, Tổ chức đã nhận được tư cách Quan sát viên Đại hội đồng Liên hợp quốc

Thành viên

Thành viên hiện tại
  (2002)
 (2002)
 (2002)
 (2002)
  (2002)
  (2002)

Quan sát viên
  (2013)
  (2013)

Ứng cử viên tiềm năng
 

Cựu thành viên
  (tham gia năm 1994, tách ra năm 1999)
  (tham gia năm 1994, tách ra năm 1999)
  (tham gia năm 1994 (tham gia lần 2 năm 2006, tách ra năm 1999-2006 và năm 2012)

Tham khảo

Liên kết 

 Trang thông tin chính thức (bằng tiếng Nga)
 Trang thông tin chính thức (tiếng Anh)
 Hiến chương của Tổ chức 

Cộng đồng các Quốc gia Độc lập
Tổ chức quân sự quốc tế
Quan hệ đa phương Nga
Quân sự Nga
Quan sát viên Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc
Tổ chức liên chính phủ thành lập theo hiệp ước
Pittsburgh

Pittsburgh là thành phố lớn thứ 2 ở tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ và là quận lỵ của quận Allegheny. Đây là thành phố lớn nhất nằm ở vùng Appalachia và là vùng đô thị lớn thứ 22 ở Mỹ.
Trung tâm Pittsburgh vẫn giữ được đáng kể ảnh hưởng đến kinh tế, xếp hạng thứ 25 tại Hoa Kỳ về số việc làm ở lõi đô thị và thứ 6 về mật độ công việc. Hình dạng đặc trưng của quận kinh doanh trung tâm Pittsburgh là một đường hình tam giác của sự hội tụ của các con sông Allegheny và Monongahela, tạo thành sông Ohio. Thành phố có 151 tòa nhà cao tầng, 446 cây cầu, hai tuyến đường sắt leo dốc, và một pháo đài trước cách mạng. Pittsburgh được biết đến một cách thông tục là "Thành phố của những cây cầu" và "Thành phố thép" đối với cầu và cơ sở sản xuất thép trước đây.

Tuy thành phố đã nổi tiếng với ngành công nghiệp thép trong quá khứ, ngày nay nền kinh tế phần lớn là dựa vào y tế, giáo dục, công nghệ, robot, và dịch vụ tài chính. Sự suy sụp của ngành công nghiệp thép không để lại các nhà máy thép trong thành phố Pittsburgh và chỉ có hai nhà máy còn lại trong hạt, mặc dù hơn 300 doanh nghiệp liên quan đến sản xuất thép vẫn còn trong khu vực. Ngược lại, khu vực hỗ trợ 1.600 công ty công nghệ khác nhau, từ một khuôn viên Google đến các đơn vị khởi động nhỏ. Thành phố có các khu công nghiệp phát triển lại bị bỏ rơi với mua sắm mới, nhà ở và văn phòng, chẳng hạn như tác phẩm SouthSide và Quảng trường Bakery.

Dù đã phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế trong những năm 1980 khi ngành công nghiệp thép khu vực suy yếu, Pittsburgh mạnh về kinh tế. Thị trường nhà ở tại Pittsburgh tương đối ổn định và thành phố đã thêm công ăn việc làm trong năm 2008 ngay cả khi Đại suy thoái đang diễn ra. Xu hướng kinh tế tích cực này là trái ngược với những năm 1980, khi Pittsburgh bị mất cơ sở sản xuất thép và điện tử, và công việc của công ty trong dầu (Gulf Oil), điện tử (Westinghouse), hóa chất (Koppers) và các ngành công nghiệp quốc phòng (Rockwell International).

Pittsburgh là một trong những trung tâm giáo dục nổi tiếng trong nước Mỹ với thứ hạng cao của các quận hạt cũng như hội tụ nhiều trường đại học danh tiếng như: CMU, University of Pittsburgh, Dusquesne University,...

Chú thích

Liên kết

 City of Pittsburgh Government 
 Pittsburgh Convention and Visitors Bureau - Tourism

 Historic Pittsburgh Maps Collection
 PittsburghTODAY Regional benchmarks and statistics

Thành phố của Pennsylvania
Vùng đô thị Pittsburgh
Thành phố ở quận Allegheny, Pennsylvania
Quận lỵ Pennsyvania
Khu dân cư ở Pennsylvania trên sông Ohio
Thành phố cảng nội địa Hoa Kỳ
Trung tâm công nghiệp Hoa Kỳ thời kỳ đầu
Khu dân cư trên sông Monongahela
Raleigh, North Carolina

Raleigh là thành phố thủ phủ của tiểu bang Bắc Carolina và là quận lỵ của Quận Wake. Raleigh nổi tiếng với biệt danh "thành phố của những cây sồi". Theo Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, tính đến ngày 1 tháng 7 năm 2019, thành phố có dân số ước tính 474,069 người với diện tích 369.85 km² (142.8 dặm vuông), đưa nó trở thành một trong những thành phố phát triển nhanh nhất và cũng là thành phố lớn thứ 45 ở Mỹ. Thành phố Raleigh được đặt tên theo Sir Walter Raleigh.

Lịch sử

Địa lý

Khí hậu

Kinh tế

Nhân khẩu

Văn hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official website of Raleigh, NC
 Raleigh Chamber of Commerce
 From Crossroads to Capitol: the Founding and Early History of Raleigh, N.C. 
 

Thành phố của North Carolina
Newark, New Jersey

Newark là thành phố lớn nhất của tiểu bang New Jersey, quận lỵ của Quận Essex. Newark có dân số 281.402, đây là thành phố tự trị lớn nhất ở New Jersey và là thành phố có dân số lớn thứ 65 ở Mỹ. Newark là nơi đặt trụ sở của vài tập đoàn lớn, trong đó có Prudential Financial.

Ghi chú

Liên kết 

 The City of Newark, New Jersey 
 A guide to downtown buildings in Newark  produced by The Star-Ledger
 1911 Britannica article
 Go Newark  - Guide to news, culture, history, and leisure activities in and around Newark.
 Map of Newark 
 "The Once and Future Newark" film 
 Revolution '67 - Documentary about the Newark, New Jersey race riots of 1967
 "Newark: A Brief History"  on PBS website
 "A Walk Through Newark"
 Newarkology Website
 Old Newark
 US Census Bureau - Newark - QuickFacts 
 The Daily Newarker blog 
 Brazilian Community in New Jersey 
 Unified Vailsburg Service Organization www.uvso.org UVSO is a community development non-profit serving the Vailsburg section of Newark (West Ward)
 Newark New Jersey Guide 

Newark, New Jersey
Núi Sinabung

Núi Sinabung (tiếng Indonesia: Gunung Sinabung) là một núi lửa tầng được hình thành trong Pleistocen-Holocen có thành phần andesit và dacit ở cao nguyên của Karo Regency Karo, Bắc Sumatra, Indonesia. Đỉnh Sinabung có độ cao 2.460m, cư ly cách thành phố Medan trên đảo Sumatra khoảng 60 km về phía tây nam
Nhiều dòng dung nham trên hai sườn được hình thành từ lần phun trào gần nhất năm 1600. Các hoạt động phun khí (các vết nứt thoát ra hơi nước, khí và dung nham) đã được nhìn thấy lần cuối tại đỉnh vào năm 1912, nhưng không có tài liệu ghi nhận các sự kiện khác đã xảy ra cho đến khi phun trào trong vào ngày 29 tháng 8 năm 2010.
Sáng sớm ngày 29/8, miệng núi lửa này thổi cát và tro bụi vào không khí, tạo thành một cột bụi có độ cao khoảng 1.500 m. Dung nham chỉ chảy gần miệng núi lửa này. 
Chính quyền địa phương đã thực hiện chiến dịch sơ tán người dân sống gần núi lửa Sinabung từ ngày 27/8, ngay sau khi người ta phát hiện những dấu hiệu phun trào của nó. Khoảng 10.000 người được đưa tới các tòa nhà chính quyền, thánh đường và trung tâm dành cho người sơ tán tại hai thành phố toạ lạc gần núi lửa.

Tham khảo 

Núi lửa dạng tầng
Núi Indonesia
Thiên tai năm 2010
Thiên tai năm 2013
Thiên tai năm 2014
Thiên tai năm 2016
Thiên tai năm 2018
Núi lửa dạng tầng Holocen
VSK-94

VSK-94 (tiếng Nga:ВСК-94, Войсковой Снайперский Комплекс) là loại súng bắn tỉa hãm thanh sử dụng loại đạn 9x39mm được phát triển bởi Cục thiết kế công cụ KBP của Nga như một mẫu thay thế với chi phí thấp cho loại súng VSS Vintorez. Loại súng này được phát triển từ khẩu 9A-91. Các khẩu VSK-94 được thiết kế để có thể tấn công một cách chính xác mục tiêu trong phạm vi 400m. VSK-94 được trang bị và sử dụng một cách giới hạn trong các lực lượng thực thi pháp luật ở Nga.

Thiết kế 
VSK-94 sử dụng hệ cơ chế nạp đạn bằng khí nén với hệ thống thống trích khí của 9A-91 cùng với thoi nạp đạn xoay. Các bộ phận của súng được làm bằng các thép ép. Khung báng súng, tay cầm và tay cầm cò súng bằng nhựa tổng hợp.

VSK-94 được trang bị ống nhắm PSO-1 4X cũng như hệ thống ngắm bằng điểm ruồi tiêu chuẩn của khẩu 9A-91.

Nòng là một ống hãm thanh cũng như chống chớp sáng khi bắn. Loại súng này có hai chế độ bắn là từng viên và tự động với nút chọn chế độ bắn cũng như khóa an toàn nằm ở phía trên cò súng. Nó có thể tháo ra thành nhiều phần để dễ bảo trì và vận chuyển.

Súng sử dụng loại đạn 9x39mm bao gồm luôn cả loại đạn PAB-9 xuyên giáp cũng như các loại đạn tiêu chuẩn SP-5 và SP-6 cùng hộp đạn có thể chứa 20 viên.

Liên kết ngoài 

KBP Instrument Design Bureau – official site 
Modern Firearms 
VSK-94 Bắn thử nghiệm không dùng ống nhắm

Súng ngắm
Súng Nga
Sd.Kfz. 4

SdKfz 4 Gleisketten-Lastkraftwagen (biệt danh: Maultier) là tên một loại xe bán xích chuyên vận chuyển của Đức Quốc xã sử dụng trong thế chiến II.

Phát triển 
SdKfz 4 được phát triển vào năm 1941 nhằm chuyên chở trong điều kiện có tuyết và bùn.Ngoài ra, SdKfz 4 còn được sử dụng để kéo một số loại pháo phòng không và xe tăng.

Có tổng cộng 22.500 chiếc SdKfz 4 được sản xuất tính đến năm 1944.Vào năm 1942, nó chính thức được phát triển thành dàn pháo phản lực 15 cm Panzerwerfer 42, có khoảng 300 dàn được sản xuất.

Đa phần xe SdKfz 4 đều sử dụng động cơ British Carden-Lloyd hoặc Type L 4500 R(sử dụng trong xe háp-trắc PzKpfw).Động cơ 6 xi-lanh, 5 số tiến và một số lùi-có thể cho tốc độ tối đa khoảng 40 km/h.SdKfz 4 được trang bị rađiô FuG Spr Gf.

SdKfz 4 được trang bị súng máy hạng nhẹ 7.92mm MG34 hoặc MG42-có thể quay 270 độ và nâng hết cỡ được 80 độ.

Tham khảo

Xe háp-trắc trong thế chiến II
Xe háp-trắc của Đức
Kazan

Kazan (; , '') là thành phố thủ phủ của Cộng hòa Tatarstan, Nga, nằm ở nơi hội lưu của sông Volga và sông Kazanka trong lãnh thổ Nga ở châu Âu.

Thành phố được thành lập từ cuối thế kỷ XIII và hiện nay là thành phố lớn thứ năm của Nga. Trong Chiến tranh Xô-Đức, rất nhiều nhà máy quân sự của Liên Xô được di chuyển về Kazan, làm cho Kazan trở thành một trung tâm công nghiệp quốc phòng. Sau chiến tranh, Kazan tiếp tục là trung tâm công nghiệp và khoa học của Liên Xô và Nga. Tháng 4, 2009 Văn phòng Sáng chế Nga đã chứng nhận quyền của thành phố Kazan được gọi là "Thủ đô thứ ba" của Nga (sau Moskva và Sankt Petersburg). Năm 2009, thành phố được chọn là "thủ đô thể thao của Nga". Kazan nổi tiếng vì sự pha trộn văn hóa Tatar và văn hóa Nga. Tuy thành phố từng bị chiếm đóng và phá hủy phần lớn trọng Loạn Pugachev hồi giữa thế kỷ XVIII, song đã được khôi phục. Pháo đài Kazan Kremli của thành phố được xếp hạng là di sản thế giới.

 Tên gọi 
Nguồn gốc tên gọi của thành phố vẫn chưa được biết chắc chắn. Từ qazan trong tiếng Tatar có nghĩa là 'nồi đun' hay 'vạc'. Qazan'' ban đầu là tên của một loại chảo nấu ăn đặc biệt.

Khí hậu

Dân số

Hành chính 
Kazan được chia làm 7 quận:

Du lịch 
Có hơn 40 khách sạn trong thành phố, gồm có:

Cảnh quan

Tham khảo

Chú thích

Liên kết ngoài 
  Official site of the city 
  Kazan Business Directory
  Kazan millenium
  Universiade Kazan 2013 
 The history of Islamic religion in Kazan
 Images of the Kazan Kremlin and famous Mosque Interactive Google Maps Kazan Kremlin
 http://www.kazan-memory.uni-tuebingen.de/indexee.html  - Student project about Kazan's history (central aspects: memory, religion)

Xem thêm 

Thành phố và thị trấn ở Tatarstan
Khởi đầu thế kỷ 11 ở Châu Âu
Thủ đô nước cộng hòa thuộc Nga
Khu dân cư trên sông Volga
Tỉnh Kazan
Nga thế kỷ 11
Thessaloniki

Thessaloniki (), Thessalonica, hay Salonica là thành phố lớn thứ hai ở Hy Lạp và là thủ phủ của vùng Macedonia. Tên trang trọng của nó là Συμпρωτεύουσα (Symprotévousa), gợi nhớ tới thời kỳ lịch sử khi nó là thành phố Συμβασιλεύουσα (Symvasilévousa) của Đế quốc Byzantine. Theo thống kê dân số năm 2001,thành phố tự trị Thessaloniki có dân số 363,987, vùng đô thị là 800,764 và khu vực đô thị bao trùm (LUZ) của Thessaloniki có khoảng 995,766 dân cư sinh sống (2004).

Lịch sử

Địa lý

Khí hậu

Nhân khẩu

Văn hóa

Thể thao

Tham khảo

Thư mục 
Apostolos Papagiannopoulos,Monuments of Thessaloniki, Rekos Ltd, date unknown.
Apostolos P. Vacalopoulos, A History of Thessaloniki, Institute for Balkan Studies,1972.
 John R. Melville-Jones, 'Venice and Thessalonica 1423-1430 Vol I, The Venetian Accounts, Vol. II, the Greek Accounts, Unipress, Padova, 2002 and 2006 (the latter work contains English translations of accounts of the events of this period by St Symeon of Thessaloniki và John Anagnostes).
Thessaloniki: Tourist guide and street map, A. Kessopoulos, MalliareÌ„s-Paideia, 1988.
Mark Mazower, Salonica, City of Ghosts: Christians, Muslims and Jews, 1430-1950, 2004, ISBN 0-375-41298-0.
Thessaloniki City Guide, Axon Publications, 2002.
 Eugenia Russell, St Demetrius of Thessalonica; Cult and Devotion in the Middle Ages, Peter Lang, Oxford, 2010. ISBN 978-3-0343-0181-7
James C. Skedros, Saint Demetrios of Thessaloniki: Civic Patron and Divine Protector, 4th-7Th Centuries (Harvard Theological Studies), Trinity Press International (1999).
Vilma Hastaoglou-Martinidis (ed.), Restructuring the City: International Urban Design Competitions for Thessaloniki, Andreas Papadakis, 1999.
 Matthieu Ghilardi, Dynamiques spatiales et reconstitutions paléogéographiques de la plaine de Thessalonique (Grèce) à l'Holocène récent, 2007. Thèse de Doctorat de l'Université de Paris 12 Val-de-Marne, 475 p.

Liên kết ngoài

Chính phủ
Municipality of Thessaloniki
Thessaloniki Port Authority
ΟΑΣΘ - Organisation of Urban Transport of Thessaloniki (Greek & English)
Thessaloniki - Photo Archive Documents 1900-1980

Văn hóa
Thessaloniki Concert Hall Organisation
Thessaloniki Film Festival
Thessaloniki - Old postcards 
Thessaloniki Info & Links
Thessaloniki360 Virtual City Guide 
Thessaloniki Tsimiski.gr street 

Thành phố của Hy Lạp
Di sản thế giới tại Hy Lạp
Du lịch Hy Lạp
Nassau, Bahamas

Nassau là thủ đô, thành phố lớn nhất, và trung tâm thương mại của Thịnh vượng chung Bahamas. Thành phố có dân số ước tính là khoảng 274.400 người (2016), hay 70% tổng dân số Bahamas. Sân bay quốc tế Lynden Pindling, sân bay chính của Bahamas, nằm cách trung tâm Nassau khoảng  về phía tây, có những chuyến bay thường nhật đến những thành phố lớn của Canada, Caribbe, Vương quốc Liên hiệp và Hoa Kỳ. Thành phố tọa lạc trên đảo New Providence, và đóng vai trò như một khu thương mại trung tâm. Nassau về lịch sử từng là một thành lũy của cướp biển. Tên thành phố được đặt để vinh danh William III của Anh, Vương công của Orange-Nassau.

Nassau bắt đầu phát triển vào cuối thế kỷ 18, do sự nhập cư của hàng nghìn người Mỹ trung thành với Anh và nô lệ của họ đến Bahamas sau cuộc cách mạng Hoa Kỳ. Nhiều trong số họ định cư ở Nassau và cuối cùng đông dân hơn cả số dân trước đó.

Theo sự tăng dân số của Nassau, khu vực đô thị cũng mở rộng. Ngày nay, thành phố chiếm phần lớn đảo New Providence và đảo Paradise lân cận.

Địa lý

Tọa lạc trên đảo New Providence, Nassau mang sự pha trộn đầy màu sắc về kiến trúc với một hải cảng đông đúc. Khí hậu nhiệt đới và vẻ đẹp tự nhiên của Bahamas khiến Nassau trở thành phố một địa điểm du lịch nổi tiếng.

Nassau phát triển ngay cạnh hải cảng. New Providence cung cấp 200 km² đất đai tương đối bằng phẳng kèm theo những rặng đồi thấp không ảnh hưởng đến sự định cư. Ở giữa đảo có nhiều hồ nhỏ thông với biển.

Thành phố nằm gần với Hoa Kỳ (cách Miami, Florida 290 km về phía đông-đông nam), giúp nó có cơ hội phát triển thành một khu nghỉ dưỡng, nhất là sau khi Hoa Kỳ ban hành luật cấm du lịch đến Cuba năm 1963.

Khí hậu
Nassau có khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ tương đối ổn định quanh năm. Nhiệt độ mùa hè đạt khoảng 32 °C (90 °F) và những tháng mùa đông có nhiệt từ , hiếm khi thấp dưới .

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Official Website for Bahamas Government

Khu dân cư ở Bahamas
Khởi đầu thế kỷ 17 ở Bắc Mỹ
Toledo, Ohio

Toledo là thành phố đông dân thứ tư của tiểu bang Hoa Kỳ Ohio và là quận lỵ của quận Lucas. Thành phố tự trị này nằm ở đông bắc Ohio phía cuối bờ tây hồ Erie và giáp với tiểu bang Michigan. Thành phố được thành lập năm 1833 bên bờ tây của sông Maumee. Toledo nổi tiếng với ngành công nghiệp thủy tinh và lắp ráp ô tô.

Ghi chú

Liên kết ngoài 

 Trang chủ
 Greater Toledo Convention và Visitors Bureau 
 Toledo, Ohio, 1876 từ Thư viện kỹ thuật số Thế giới
 Toledo, Ohio (Britannica)

Quận lỵ Ohio

Thành phố của Ohio
Thành phố ở quận Lucas, Ohio
Khu dân cư trên hồ Erie ở Hoa Kỳ
Khởi đầu năm 1833
Ohio 1833
Thành phố cảng nội địa Hoa Kỳ
Riverside, California

Riverside là thành phố quận lỵ ở quận Riverside, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Thành phố này được đặt tên Riverside (nghĩa là "bờ sông") vì vị trí nằm cạnh sông Santa Ana, đây là thành phố lớn nhất ở vùng đô thị Riverside-San Bernardino-Ontario tại Nam California và là thành phố nội địa lớn thứ 4 ở California sau Fresno, Sacramento, và Bakersfield. Riverside nằm cách Los Angeles khoảng 97 km (60 dặm) về phía đông, đây là thành phố lớn thứ 64 của Hoa Kỳ và là thành phố lớn thứ 12 ở California. Tính tới năm 2009, Riverside có dân số ước tính 300.430 người.

Tham khảo

Liên kết

City of Riverside
Riverside History 

Thành phố của California

Thành phố ở quận Riverside, California
Quận lỵ California
Inland Empire
Khu dân cư ở quận Riverside, California
Khu dân cư thành lập năm 1883
Corpus Christi, Texas

Corpus Christi (), còn gọi là Corpus, là một thành phố ven biển nằm ở vùng Nam Texas thuộc tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Thành phố là quận lỵ của quận Nueces, ngoài ra địa phận của nó còn nằm trên các quận Aransas, Kleberg, và San Patricio. Dân số ước tính năm 2017 là 325.605, đứng thứ 8 trong danh sách các thành phố lớn nhất của tiểu bang.

Tên của thành phố được viết bằng tiếng Latinh nghĩa là Mình Thánh Chúa, được đặt bởi nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Alonso Álvarez de Pineda vào năm 1519, khi ông phát hiện nơi đây vào ngày Lễ Mình và Máu Thánh Chúa Kitô (Corpus Christi) của đạo Công giáo. Thành phố còn có biệt danh là "Thành phố lấp lánh bên bờ biển".

Vùng đô thị Corpus Christi có dân số ước tính 442.600 người. Vì vậy, khu vực này được coi là trung tâm của khu vực thống kê kết hợp Corpus Christi-Kingsville gồm sáu quận, với dân số ước tính vào năm 2013 là 516,793 người. Cảng Corpus Christi đứng thứ năm trong số các cảng lớn của Hoa Kỳ. Ngoài ra, khu vực này còn có sân bay quốc tế Corpus Christi.

Lịch sử

Corpus Christi được sáng lập vào năm 1839 bởi Đại tá Henry Lawrence Kinney và William P. Aubrey, ban đầu được biết đến như là Bưu điện Thương mại Kinney hay Nông trại Kinney. Nơi này từng là trung tâm cung cấp vật tư cho một đội quân cách mạng Mexico cách đó 25 dặm về phía Tây. Vào tháng 7 năm 1845, quân đội Hoa Kỳ đã chỉ đạo Tướng Zachary Taylor thiết lập một trại quân sự tại đây để chuẩn bị cho cuộc chiến với Mexico, và họ đã ở lại đây cho đến tháng 3 năm 1846. Khoảng một năm sau, khu định cư này được chính thức đặt tên là Corpus Christi và được thành lập vào ngày 9 tháng 9 năm 1852.

Nơi đây đã diễn ra cuộc nội chiến Hoa Kỳ giữa hai phe Liên minh miền nam và Liên minh miền Bắc, được gọi là trận Corpus Christi 

Cảng Corpus Christi được khai trương vào năm 1926, và Trạm Không quân Corpus Christi được đưa vào hoạt động vào năm 1941.

Vào ngày 14 tháng 9 năm 1919, một cơn bão lớn đã quét qua thành phố, cướp đi sinh mạng của hàng trăm người. Sau thảm họa, chỉ có ba công trình trên bãi biển phía Bắc là còn đứng vững. Các đê biển đã được xây dựng nhằm bảo vệ thành phố. Mặc dù thành phố đã gánh chịu thiệt hại từ cơn bão Celia vào năm 1970 và cơn bão Allen vào năm 1980, thiệt hại từ cơn bão Ike năm 2008 lại ít hơn đáng kể.

Ghi chú

Liên kết 

 Corpus Christi Convention and Visitors Bureau
 City of Corpus Christi
 Corpus Christi Chamber of Commerce 

 Corpus Christi on Panoramio 
 Corpus Christi Public Libraries
 Corpus Christi Downtown Management District 
 K Space Contemporary, contemporary art gallery
 Corpus Christi Area Parks 
 Corpus Christi Public Library Digital Archive , features local history photographs and materials
 Corpus Christi Museum of Science and History 
 Organizational chart for Corpus Christi's municipal government

Thành phố của Texas
Thành phố ven biển
Corpus Christi, Texas
Thành phố ở quận Kleberg, Texas
Thành phố ven biển ở Texas
Saint Paul, Minnesota

Saint Paul là thủ phủ và là thành phố đông dân thứ hai ở tiểu bang Hoa Kỳ Minnesota. Thành phố nằm ở bờ bắc sông Mississippi, đoạn hạ nguồn nhánh giao với sông Minnesota và tiếp giáp với Minneapolis, thành phố lớn nhất ở Minnesota. Được biết đến là "Hai thành phố song sinh", hai thành phố này hình thành nên vùng đô thị Minneapolis-Saint Paul, vùng đô thị lớn thứ 13 ở Mỹ với dân số trên 3.5 triệu người. Theo ước tính năm 2000, Saint Paul có dân số ước tính 287.151 người. Thành phố là quận lỵ của quận Ramsey, quận nhỏ nhất và cũng là quận có mật độ dân số dày đặc nhất ở Minnesota.

Ghi chú

Liên kết ngoài 

 City of Saint Paul – Official site
 City of Saint Paul – Department of Parks and Recreation, a list of city parks, programming, recreation centers, opening hours and other information.
 Official Tourism site – Visitor Information 
 Saint Paul Almanac - Singular guidebook to Minnesota's capital city 
 List of Saint Paul buildings, places and tours on Placeography 
 Ramsey County and St. Paul Historical Society 

Thành phố của Minnesota
Quận lỵ Minnesota
Thành phố ở quận Ramsey, Minnesota
Khu dân cư thành lập năm 1848
Khởi đầu năm 1848 ở Wisconsin
Minneapolis–Saint Paul
Lexington, Kentucky

Lexington là thành phố lớn thứ hai ở tiểu bang Kentucky và là thành phố lớn thứ 65 ở Mỹ. Dân số thành phố năm 2009 ước tính 296.545 người, dân số vùng đô thị là 470.849 người và dân số khu vực thống kê kết hợp là 688.707 người.

Ghi chú

Liên kết
 Official website of Lexington, Kentucky
 Official website of Downtown Lexington Corporation
 Lexington Kentucky: The Athens of the West, a National Park Service Discover Our Shared Heritage Travel Itinerary
 Downloadable PDF and Plain text versions of George Washington Ranck's 1872 book, History of Lexington, Kentucky

Thành phố của Kentucky
Bánh bò

Bánh bò là một loại bánh có xuất xứ và phổ biến tại Việt Nam. Bánh bò là một loại bánh xốp làm từ: bột gạo, nước cốt dừa, đường và men. Mặt bánh có rất nhiều bong bóng nhỏ do có nhiều lỗ khí trong bánh. Bánh bò nói chung được ăn như món tráng miệng hoặc ăn với chả,...

Theo tự điển Đại Nam quốc âm tự vị của Paulus Huỳnh Tịnh Của, bánh này có tên "bánh bò" là vì nó "giống cái vú con bò". Tuy nhiên, có người giải thích rằng, trong quá trình ủ bột với men, bột sẽ "bò" lên trên vành tô bột.

Phân loại 
Bánh bò nướng: loại bánh được thực hiện bằng phương pháp nướng từ bột nhào len mên dạng rắn, thường được làm với kích thước lớn, và khi ăn được cắt thành miếng tam giác. Bên trong hơi vàng hoặc trắng, phần mặt và rìa có màu vàng (nâu) do nước cốt dừa cháy, giòn. Loại bánh này được ăn riêng.

Bánh bò hấp: là loại bánh hấp không có thành phần nước cốt dừa trong bột lỏng. Những chiếc bánh loại này thường có dạng tròn nhỏ với nhiều màu trắng (không pha màu), vàng (từ đường thốt nốt), hồng hoặc tím (màu từ lá cẩm), xanh lá (từ lá dứa). Đôi khi, loại bánh hấp này cũng được làm thành mảng lớn và cắt nhỏ thành miếng tam giác hoặc chữ nhật như bánh bò nướng. Loại bánh này có thể được ăn riêng hoặc ăn kẹp với bánh tiêu hoặc ăn trong dĩa với nước cốt dừa rắc muối mè.

Bánh bò sữa (nướng) là một dạng bánh mới, xuất hiện từ khoảng thập niên 2000. Thành phần nước cốt dừa truyền thống được thay bằng sữa. Cũng như bánh bò hấp, bột bánh ở dạng lỏng. Bánh được làm chín bằng phương pháp nướng chảo.

Bánh bò dừa là dạng bánh mới nhất được ghi nhận cuối thập niên 2000, có xuất xứ không rõ. Loại bánh này khác biệt hẳn so với các loại trên ở điểm bánh không còn tơi xốp với nhiều bóng khí. Bánh này khá dai, có khi chai cứng trong một lớp vỏ nhẵn mịn. Khác biệt lớn nhất so với bánh truyền thống là phần bột bánh dạng lỏng được làm từ bột mì, bột nổi và trứng gà. Bánh được nướng bằng một loại khuôn đặc trưng gọi là khuôn chuồn chuồn để được dạng trụ rỗng. Khi lớp vỏ trụ chín, người làm cho vào lòng khuôn dừa sợi đã sao với đường và đậu xanh rồi đổ bột tiếp lên mặt trên và lật khuôn nướng tiếp. Thành phẩm là có dạng trụ tròn hoặc tròn dẹp như bánh crêpe.

Món ăn tương tự 
Tại vùng Quảng Đông, Trung Quốc có một loại bánh tương tự bánh bò được gọi là bạch đường cao () - nghĩa là "bánh đường trắng", loại bánh này hơi chua và bỏ qua thành phần nước cốt dừa - một thành phần không thể thiếu trong bánh bò ở Việt Nam.

Trong ẩm thực Nam Ấn có loại bánh idli có cách làm tương tự nhưng idli không có vị ngọt.

Chú thích

Liên kết ngoài 

 cách làmBánh bò hấp 
 cách làm Bánh bò nướng  
 thảo luận về bánh bò nướng

Ẩm thực Việt Nam
Bánh Việt Nam
Món ngọt Việt Nam
Bánh ngọt
Máy đo phổ từ Alpha

Máy đo phổ từ Alpha (Alpha Magnetic Spectrometer-AMS) là một thiết bị nghiên cứu vật lý hạt được chế tạo và cho chạy thử nghiệm gắn trên trạm vũ trụ Quốc tế nhằm tìm kiếm các dạng vật chất khác thường thông qua các bức xạ từ vũ trụ, bao gồm vật chất lạ, vật chất tối, phản vật chất.

Lịch sử

Chức năng, nhiệm vụ

Vận hành

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 AMS Collaboration Homepage 
 AMS Homepage tại CERN
 AMS Homepage  tại Johnson Space Center
 NASA AMS-02 Project Fact Sheet 
 An animated movie of the STS-134 mission showing the installation of AMS-02 (72MB) 
 Alpha Magnetic Spectrometer - image collection - AMS-02 on Facebook 

 Máy đo phổ từ Alpha có thể phát hiện phản vũ trụ 

Vật lý hạt
Thí nghiệm tia vũ trụ
Thành phần của trạm vũ trụ quốc tế
Thí nghiệm tìm kiếm vật chất tối
Vịnh Đà Nẵng

Vịnh Đà Nẵng, còn có các tên gọi khác là Vũng Thùng, Vịnh Hàn hay Vịnh Tourane, là vịnh ven bờ biển tại thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Đây là một vùng vịnh khá rộng, tương đối sâu và kín gió, ít sóng, thuận tiện cho tàu thuyền ra vào và tránh gió bão khi đi ngang qua miền Trung.

Vịnh được giới hạn bởi núi Hải Vân và bán đảo Sơn Trà, có diện tích 116 km², chu vi là 46 km. Chiều dọc vịnh theo hướng Bắc Nam là 16 km, chiều ngang theo hướng Đông Tây là 10 km. Vịnh có độ sâu trung bình 8–10 m. Địa hình đáy vịnh trũng dần từ bờ ra giữa vịnh nhưng trũng không đều, có cấu tạo chủ yếu là cát, một số nơi có san hô, đá núi chìm dưới nước. Bên trên lớp cát là lớp bùn tích tụ qua nhiều năm chiếm đến 80% diện tích đáy vịnh.

Xem thêm
Danh sách vũng vịnh ven bờ biển Việt Nam
Sông Hàn

Chú thích

Đà Nẵng
Địa lý Đà Nẵng
Du lịch Đà Nẵng
Tiếng Gruzia

Tiếng Gruzia hay Tiếng Georgia (ქართული ენა chuyển tự kartuli ena, ) là một ngôn ngữ Kartvelia được nói bởi người Gruzia, và là ngôn ngữ chính thức của Gruzia.

Tiếng Gruzia có một hệ thống chữ viết riêng, hệ chữ viết tiếng Gruzia.

Tiếng Gruzia là ngôn ngữ viết của cả những dân tộc nói các ngôn ngữ Kartvelia khác tại Gruzia: người Svan, người Mingrelia và người Laz.

Phân loại
Tiếng Gruzia là ngôn ngữ Kartvelia phổ biến nhất. Ngữ hệ Kartvelia còn gồm có tiếng Svan, tiếng Mingrelia (chủ yếu được nói tại Tây Bắc Gruzia) và tiếng Laz (được nói dọc theo một phần bờ biển Đen của Thổ Nhĩ Kỳ, từ Melyat, Rize tới biên giới Gruzia).

Phương ngữ

Tiếng Gruzia có các phương ngữ Imereti, Racha-Lechkhumi, Guria, Adjara, Imerkhevi (tại Thổ Nhĩ Kỳ), Kartli, Kakheti, Saingilo (tại Azerbaijan), Tusheti, Khevsureti, Khevi, Pshavi, Fereydan (tại Iran), Mtiuleti và Meskheti.

Lịch sử

Lịch sử tiếng Gruzia có thể được chia thành:
Tiếng Gruzia cổ thời đầu: thế kỷ V-8
Tiếng Gruzia cổ cổ điển: thế kỷ IX–11
Tiếng Gruzia trung đại: thế kỷ XI/12–17/18
Tiếng Gruzia hiện đại: thế kỷ XVII/18 – nay

Tiếng Gruzia có chung một ngôn ngữ tổ tiên với tiếng Svan/Mingrelia/Laz. Tiếng Gruzia bắt đầu tách khỏi những ngôn ngữ Kartvelia khác vào khoảng thiên niên kỷ 1 TCN tại vương quốc Iberia (không liên quan đến bán đảo Iberia). Tiếng Gruzia nói có lẽ được nhắc đến lần đầu tiên trong một đoạn văn viết của nhà ngữ pháp học Marcus Cornelius Fronto từ thế kỷ thứ II: Fronto mường tượng cách người Iberia gọi hoàng đế Marcus Aurelius bằng "thứ tiếng khó hiểu" của họ.

Việc tiếng Gruzia phát triển thành ngôn ngữ viết là kết quả của việc người Gruzia cải đạo sang Kitô giáo vào giữa thế kỷ IV. Những văn bản tiếng Gruzia đầu tiên có niên đại từ thế kỷ V. Gruzia có một truyền thống văn học lâu đời. Tác phẩm văn học tiếng Gruzia cổ nhất còn sót lại là "Tsamebai tsmidisa Shushanikisi dedoplisai" () của Iakob Tsurtaveli, từ thế kỷ V.

Thể kỷ 11, tiếng Gruzia cổ phát triển thành tiếng Gruzia trung đại, đây là ngôn ngữ của vương quốc Gruzia trung cổ. Tác phẩm văn học kinh điển của Gruzia, "Vepkhistqaosani" (), được sáng tác bởi Shota Rustaveli vào thế kỷ XII.

Năm 1629, Alphabetum Ibericum sive Georgianum cum Oratione và Dittionario giorgiano e italiano trở thành hai quyển sách in tiếng Gruzia đầu tiên sử dụng công cụ in từ Rome. Đây được xem là khởi đầu của tiếng Gruzia hiện đại.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 

Ngữ hệ Kartvelia

Ngôn ngữ tại Thổ Nhĩ Kỳ
Ngôn ngữ tại Nga
Ngôn ngữ chắp dính
Ngôn ngữ tại Iran
Ngôn ngữ tại Gruzia
Ngôn ngữ tại Azerbaijan
Ngôn ngữ tại Abkhazia
Khởi đầu thế kỷ 5
Częstochowa

Czestochowa [t ͡ʂɛstɔxɔva] là một thành phố ở phía nam Ba Lan, bên sông Warta với 240.027 cư dân (thời điểm tháng 6 năm 2009). Thành phố thuộc tỉnh Silesia (bộ phận hành chính) từ năm 1999, và trước đây là thủ phủ của tỉnh Czestochowa (1975-1998). Tuy nhiên, Czestochowa trong lịch sử là một phần của Tiểu Ba Lan, không phải của Silesia và trước năm 1795 (xem: phân vùng của Ba Lan), nó đã thuộc về tỉnh Kraków.

Thành phố này nổi tiếng với các tu viện nổi tiếng của Pauline Jasna Góra đó là nhà của Jasnogórski Cudowny obraz Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej, đền thờ Đức mẹ đồng trinh Maria. Mỗi năm, hàng triệu khách hành hương từ khắp nơi trên thế giới đến Czestochowa để chiêm ngưỡng. Ngoài ra còn có một điểm khai quật thuộc văn hóa Lusatia và bảo tàng ở thành phố và các tàn tích của một lâu đài thời trung cổ ở Olsztyn, khoảng 25 km so với trung tâm thành phố.

Tham khảo 

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie
Thành phố thánh địa
Địa điểm Holocaust ở Ba Lan
Địa điểm hành hương Công giáo
Sosnowiec

Sosnowiec [sɔsnɔvjɛt S] (nghe) là một thành phố trong Zagłębie Dąbrowskie ở miền nam Ba Lan, gần Katowice. Nó là một trong những huyện trung tâm của liên minh đô thị Thượng Silesia - một đô thị với tổng dân số hơn hai triệu người ở Tây Nguyên Silesia, bên sông Brynica (nhánh của Vistula).

Thành phố nằm trong tỉnh Silesia của nó kể từ khi hình thành năm 1999. Trước đây, nó là một phần của tỉnh Katowice. Sosnowiec là một trong những thành phố của vùng đô thị có 2 triệu dân cùng với Katowice, và cũng là một phần của một vùng đô thị lớn hơn Silesia. Dân số của thành phố là 189.178 người (2022).

Tham khảo 

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie
Địa điểm Holocaust ở Ba Lan
Bytom

Bytom [bɨtɔm] (nghe) (tiếng Đức: Beuthen) là một thành phố ở Silesia thuộc miền nam Ba Lan, gần Katowice. Bytom nằm ở Tây Nguyên Silesia, bên sông Bytomka (nhánh của Kłodnica).

Thành phố này thuộc về tỉnh Silesia kể từ khi hình thành năm 1999. Trước đây thành phố thuộc tỉnh Katowice. Bytom là một trong những thành phố của vùng đô thị 2,7 triệu dân gồm cả Katowice và cũng thuộc vùng đô thị lớn hơn Silesia có dân số khoảng 5.294.000 người. Dân số của thành phố là 183.251 người (tháng 6 năm 2009). Bytom là nơi có Polonia Bytom, chơi tại Ekstraklasa kể từ mùa giải 2007-2008 và giành chiến thắng hai lần vào năm 1954 và năm 1962.

Tham khảo

Thị trấn của Śląskie

Huyện thành phố của Ba Lan
Địa điểm Holocaust ở Ba Lan
Thành phố ở Silesia
Thủ đô cựu quốc gia
Zabrze

Zabrze (tiếng Đức: 1915–1945: Hindenburg O.S., đầy đủ: Hindenburg in Oberschlesien, 1905–1915: Zabrze, tiếng Śląsk: Zobrze) là một thành phố tại Śląsk miền nam Ba Lan, gần Katowice. Nó tọa lạc trên cao nguyên Śląsk, cạnh bên sông Bytomka, một phụ lưu của sông Oder.

Tham khảo 

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie
Thành phố ở Silesia
Đào Cam Mộc

Đào Cam Mộc (; ? – 1015) là quan viên nhà Tiền Lê và đại thần nhà Lý trong lịch sử Việt Nam, được vua Lý phong đến tước Tín Nghĩa hầu, tước cao nhất cho các quan lại khai triều không thuộc dòng dõi hoàng tộc thời nhà Lý.

Thân thế 
Không rõ quê quán của Đào Cam Mộc. Năm 2007, trong bài viết Thái sư Á vương Đào Cam Mộc của Lê Thành Hiểu đăng trên Thăng Long - Hà Nội văn hiến (số 43, xuất bản tháng sáu năm 2007) ghi ông quê ở Ái Châu, cụ thể là làng Lang Thôn, xã Định Tiến, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá ngày nay. Tuy nhiên, tính xác thực của thông tin này bị nghi ngờ, do không hề tồn tại dấu tích gì về ông tại địa phương kể trên.

Căn cứ Tự phả chùa Đông Hải (Ninh Bình) viết vào thế kỷ XVI (chép lại vào thế kỷ XIX) thì Đào Cam Mộc từ nhỏ đã tu hành và lớn lên ở chùa Đông Hải (xã Khánh Phú, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình).

Hành trạng 
Năm 1005, Lê Long Đĩnh giết vua anh là Lê Trung Tông để lên ngôi. Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh băng hà, con trưởng Lê Cao Sạ vẫn còn ít tuổi, các hoàng thân lại có mưu đồ riêng. Đào Cam Mộc đang giữ chức Chi hậu là một chức quan nhỏ, bèn ngầm liên kết với sư Vạn Hạnh và mấy đại thần khác chờ cơ hội tôn quan Thân vệ Lý Công Uẩn lên thay.
 
Lý Thái Tổ lên làm vua, khai sáng nên cơ nghiệp nhà Lý, đã phong cho Đào Cam Mộc làm Nghĩa Tín hầu và gả con gái là An Quốc công chúa. Theo Thần phả làng Vũ Bị (viết vào thế kỷ XVI) thì Đào Cam Mộc tham gia khảo sát việc dời đô, đi qua Vũ Bị (xã Vũ Bản, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam), thấy đây là đất lành. Sau khi Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long, Đào Cam Mộc đón công chúa về Vũ Bị mở trang viên.

Tháng Giêng năm Ất Mão (1015), Đào Cam Mộc mất, Lý Thái Tổ truy tặng ông là Thái sư, tước Á vương.

Thờ phụng 
Hiện nay trong nhà Võ chỉ, ở bên trái đền Lý Bát Đế (Từ Sơn - Bắc Ninh) có đặt tượng thờ ba vị đại quan đã có công lớn giúp nhà Lý, đó là: Đào Cam Mộc, Lê Phụng Hiểu và Lý Thường Kiệt.

Huyện Yên Định tuyên bố trong huyện có ba nơi thờ phụng Đào Cam Mộc, nhưng cả ba nơi đều bị tàn phá sau chiến tranh, không thể tìm được thông tin cụ thể. Một trong số đó là chùa Hưng Phúc thực tế chỉ được xây dựng từ thế kỷ XVII, cách niên đại của Đào Cam Mộc rất xa. Trước đó, nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc đã đưa ra quan điểm không tồn tại dấu tích của Đào Cam Mộc trên đất Thanh Hóa.

Trong văn học 
Trong một số tiểu thuyết như Thầy tăng mở nước của Nguyễn Quỳnh, Đào Cam Mộc được miêu tả là quan lớn dưới hai triều Đinh, Tiền Lê, cũng là bậc trưởng bối, lớn hơn Lý Công Uẩn một thế hệ. Điều này có khả năng mâu thuẫn với lịch sử khi Đào Cam Mộc cưới con gái của Lý Công Uẩn.

Trong văn hoá đại chúng

Tham khảo 
 Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (tập 1). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1983, tr. 238-239.
 Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968, tr. 94-95.

Chú thích 

Quan lại nhà Tiền Lê
Quan lại nhà Lý
Người Hà Nam
Người Ninh Bình
Hầu tước nhà Lý
Vương tước truy phong Việt Nam
SV-98

SV-98 (Snaiperskaya Vintovka Model 1998) là súng bắn tỉa có khóa nòng trượt được thiết kế bởi Vladimir Stronskiy.

Thiết kế 
SV-98 thiết kế dựa trên khẩu súng trường thể thao Record 300 m nòng trơn cũng do Izhmash thiết kế. Theo nhà sản xuất thì SV-98 được thiết kế để tấn công rất nhiều mục tiêu khác nhau trong phạm vi 1000m.

Đặc điểm chính của SV-98 chính là nòng súng được gắn một cách tự do vào thân súng giúp gia tăng độ chính xác cũng như được mạ crôm. Hệ thống khóa nòng của SV-98 có thể trượt và xoay với ba móc khóa cố định viên đạn vào vị trí chính giữa khoang chứa đạn. Nòng súng có 4 rãnh xoắn vê phía tay phải dài 320 mm và bộ phận chống giật hay chống chớp sáng hình lồng chim có thể được gắn vào đầu nòng súng (các loại đạn đặc biệt thì cần các bộ phận chống chớp sáng đặc biệt).

SV-98 có hệ thống điểm ruồi có thể nhắm bắn tối đa trong phạm vi 600m và một thanh răng có thể gắn các ống nhắm của Nga hay của nước ngoài hay một số bộ phận nhìn có hệ thống thanh răng tương tự. Tuy nhiên nhà sản xuất đã ưu tiên cho loại ống nhắm 1P69 3-10x42 có tầm ngắm khoảng 1000m làm tiêu chuẩn của loại súng này.

Báng súng bằng gỗ ép được thiết kế cho thuận cả hai tay co thể điều chỉnh chiều dài và chiều cao cho thích hợp với gò má của xạ thủ. Phần tay cầm đằng trước của súng có gắn chân chống chữ V khi cần có thể bật ra sử dụng ngay và cũng tích hợp khả năng gắn thêm một chân chống chữ I để tạo thành một bệ chống ba chân giúp ổn định súng khi bắn. Một bao móc để giữ tay bám vào tay cầm có thể được gắn thêm để tiện cho xạ thủ có thể xoay khẩu súng theo các hướng khác nhau mà không cần sử dụng nhiều sức giữ khẩu súng khi tác chiến.

Hệ thống điểm hỏa của súng có trọng lượng là 1,0 đến 1,5 kg. Hệ thống khóa an toàn nằm sau bệ khóa nòng và nút khóa an toàn. Nó giữa cố định bộ khóa nòng khiến nó không thể di chuyển.

Hộp đạn bằng nhựa tổng hợp có thể chứa 10 viên. Với độ giật thấp, ít gây tiếng động và không tạo chớp sáng SV-98 được trang bị sử dụng cho chiến thuật bắn áp đảo. Một hệ thống chống ảo giác có thể được gắn vào giữa điểm ruồi và thước ngắm.

Liên kết ngoài 

 IZHMASH JSC official site: 7.62 mm sniper rifle SV-98 
 Modern Firearms SV-98 sniper rifle (Russia) 
 Sniper Central Russian SV-98
 Gun Club Russia SV-98: a new sniper rifle from Russia 
 Russian Small Arms SV-98 sniper rifle 
 Jane's SV-98 7.62 mm sniper rifle (Russian Federation), Sniper and special purpose rifles
 Giới thiệu sơ SV-98
 Bắn thử SV-98

Súng ngắm
Súng Nga
Súng 7,62 mm
Súng của Nhà máy Kalashnikov
Súng sử dụng đạn 7.62×54mmR
Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công Thương

Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn Công Thương (tên giao dịch: Saigon Bank for Industry and Trade, viết tắt: Saigonbank, SGB) là một ngân hàng tại Việt Nam, đây là ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên được thành lập tại Việt Nam.

Lịch sử
Saigonbank được thành lập vào ngày 16 tháng 10 năm 1987 với số vốn điều lệ ban đầu là 650 triệu đồng, trước khi Luật doanh nghiệp và Pháp lệnh Ngân hàng được ban hành.

Sau nhiều lần tăng vốn và mở rộng quy mô, hiện Saigonbank có vốn điều lệ đạt hơn 3.000 tỷ đồng và có lượng nhân viên hơn 1.500 người trải dài khắp cả nước với khoảng 90 điểm giao dịch.

Nổi bật
 Là ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên tại Việt Nam.
 Nhiều năm liền tài trợ cuộc thi Chuông vàng vọng cổ truyền hình của Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh.
 Huân chương Lao động hạng Ba (2007)

Tham khảo

Sài Gòn Công Thương
Huân chương Lao động hạng Ba
Tychy

Tychy ([tɨxɨ] (nghe), tiếng Đức: Tichau) là một thành phố ở Silesia, Ba Lan, khoảng 20 km (12 dặm Anh) về phía nam Katowice. Thành phố tọa lạc bên bờ phía nam so với huyện công nghiệp Thượng Silesia, thành phố Katowice về phía bắc, Mikołów về phía tây, Bieruń về phía đông và Kobiór về phía nam. Sông Gostynia, một nhánh của sông Vistula, chảy qua Tychy.

Từ năm 1999 Tychy thuộc tỉnh Silesia. Tychy cũng là một trong những thành phố sáng lập của Hiệp hội đô thị Upper Silesia.
Tychy nổi tiếng với ngành sản xuất bia bắt đầu từ những năm 1600. Kể từ năm 1950, Tychy đã phát triển nhanh chóng, chủ yếu là do kết quả của các chính sách sau chiến tranh của chính quyền Ba Lan để phân tán tán dân số của công nghiệp Thượng Silesia.

Tham khảo 

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie
Tỉnh Silesia
Tiếng Kurd

Tiếng Kurd (, ) là một dãy phương ngữ gồm các phương ngữ và ngôn ngữ liên quan đến nhau được nói bởi người Kurd ở Tây Á. Tiếng Kurd bao gồm ba nhóm phương ngữ gọi là Bắc Kurd (Kurmanji), Trung Kurd (Sorani), và Nam Kurd (Palewani). Một nhóm các ngôn ngữ Iran phi Kurd, gọi là nhóm ngôn ngữ Zaza–Gorani, cũng được nói bởi vài triệu người Kurd. Nghiên cứu năm 2009 ước tính rằng có từ 8 đến 20 triệu người bản ngữ tiếng Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ. Đa số người Kurd nói tiếng Bắc Kurd ("Kurmanji").

Ngày nay, có hai nhóm phương ngữ tiếng Kurd chính được dùng trong văn viết, là tiếng Bắc Kurd ở miền bắc vùng Kurdistan và tiếng Trung Kurd ở xa hơn về phía đông và nam. Tiếng Trung Kurd, cùng với tiếng Ả Rập, là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Iraq và trong tài liệu chính trị được gọi đơn giản là "tiếng Kurd". Nền văn học tiếng Kurd hầu như chỉ tập trung vào thơ cho đến đầu thế kỷ 20 khi xuất hiện nhiều tác giả theo đuổi nhiều phong cách hơn.

Xem thêm 
 Danh sách ngôn ngữ
 Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Học viện Người Kurd tại Paris
 Tiếng Kurd trên Bác khoa toàn thư Iran 
 Từ điển tiếng Kurd-tiếng Anh 

*
Ngôn ngữ tại Armenia
Ngôn ngữ tại Azerbaijan
Ngôn ngữ tại Thổ Nhĩ Kỳ
Ngôn ngữ tại Iran
Ngôn ngữ tại Israel
Ngôn ngữ tại Iraq
Ngôn ngữ tại Syria
Ngôn ngữ tại Liban
Ngôn ngữ chủ-tân-động
Ngữ chi Iran