Keithsel/viwiki-20260523 huggingface dataset:
1015

Năm 1015 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Mùa xuân, các cuộc tấn công của Mahmud xứ Ghazni (từ Afghanistan hiện nay) vào miền Bắc Ấn Độ tiếp tục diễn ra, làm suy yếu các vương quốc bản địa.
 Mùa hè, Knud I Đại đế của Đan Mạch bắt đầu cuộc xâm lược quy mô lớn vào Anh.
 Khoảng tháng 7, Olaf II (sau này là Thánh Olaf) tuyên bố mình là Vua của Na Uy, bắt đầu quá trình Kitô giáo hóa và thống nhất đất nước. Kế nhiệm tiếp theo lần lượt là Knud I (tái lên ngôi lần 2) và Bá tước Haakon Ericsson
 Giữa tháng 7, Vladimir I qua đời. Công quốc Kiev được con trai cả Sviatopolk I kế vị. Kế vị tiếp theo là em trai Yaroslav 
 Khoảng tháng 8, Hoàng đế La Mã thần thánh phát quân xâm lược Ba Lan, nhưng bị Boleslaw I chặn đứng tại Krosno, trên sông Oder. 
 Mùa thu, Hoàng đế Basil II tiếp tục chiến dịch "Diệt người Bulgaria" (Bulgar-slayer) nhằm mở rộng biên giới tại khu vực Balkan
 Tháng 10, Fujiwara no Michinaga được Thiên hoàng bổ nhiệm làm Phó nhiếp chính.

Sinh

 Andrew I ("người Công giáo"), vua Hungary (mất năm 1060 )
 Altmann , giám mục của Passau (ngày tháng ước tính)
 Ermesinda xứ Bigorre , nữ hoàng xứ Aragon (mất 1049 )
 Eustace II , bá tước xứ Boulogne (ngày tháng ước tính)
 Ferdinand I , vua của León và Castile (mất năm 1065 )
 Frozza Orseolo , vùng margraves của Áo (mất 1071 )
 Harald Hardrada , vua Na Uy (mất năm 1066 )
 Herman IV , công tước xứ Swabia (ngày tháng ước tính)
 John Komnenos , quý tộc Byzantine (mất 1067 )
 Michael V Kalaphates , hoàng đế Byzantine (mất năm 1042 )
 Otto II , bá tước xứ Montferrat (ngày tháng ước tính)
 Robert Guiscard , quý tộc người Norman (mất năm 1085 )
 Roger de Beaumont , quý tộc người Norman (mất năm 1094 )

Mất

 Ngày 5 tháng 2 – Adelaide , nữ tu viện trưởng và thánh người Đức
 Ngày 13 tháng 2 – Gilbert xứ Meaux , giám mục người Pháp
 Ngày 15 tháng 7 – Vladimir Đại đế , Đại công tước Kiev
 Ngày 1 tháng 9 – Gero II , bá tước xứ Ostmark của bang Sachsen.
 Ngày 12 tháng 9 – Lambert I , bá tước xứ Louvain (sinh năm 950 )
 14 tháng 12 - Arduin của Ivrea , vua Ý (sinh 955 )
 20 tháng 12 - Eido I , giám mục Meissen (s. 955 )
 Ngày không xác định
 Æthelmær the Stout , ealdorman người Anh
 Al-Sharif al-Radi , học giả người Shi'ite người Ba Tư (sn. 970 )
 Gavril Radomir , hoàng đế ( sa hoàng ) của Bulgaria
 Geoffrey (hoặc Godfrey), bá tước xứ Eu (sinh năm 962 )
 Herbert III , bá tước Vermandois (sn. 953 )
 Hugh III , bá tước xứ Maine (ngày tháng ước tính)
 Ibn Furak , giáo sĩ và nhà thần học Hồi giáo (sinh năm 941 )
 Irene xứ Larissa , hoàng hậu ( nữ hoàng hậu ) của Bulgaria
 Lưu Tông , quan lại thời nhà Tống.
 Masawaih al-Mardini , bác sĩ và nhà văn người Syria
 Morcar (hoặc Morkere), bộ trưởng ( thegn ) người Anh
 Owain ap Dyfnwal , vua xứ Strathclyde ( Scotland )
 Rodulf xứ Ivry , quý tộc người Norman (ngày tháng ước tính)
 Sigeferth (hoặc Sigefrith), bộ trưởng chính phủ Anh.
 Vikramaditya V , vị vua Ấn Độ của Đế chế Chalukya.

Tham khảo

Năm 1015
1016

Năm 1016 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Mùa xuân, nhà Tống (Trung Quốc) chính thức phong cho vua Lý Thái Tổ làm Nam Bình Vương. Điều này khẳng định vị thế độc lập và sự công nhận của quốc gia lân bang lớn nhất đối với triều đại mới của Đại Cồ Việt.
 Đầu tháng 3, Hoàng đế Sanjō của Nhật Bản thoái vị sau 5 năm trị vì. Người kế vị là người em họ 7 tuổi của ông, Go-Ichijō, trở thành vị hoàng đế thứ 68 của Nhật Bản. Fujiwara no Michinaga được bổ nhiệm làm nhiếp chính.
 Cuối tháng 3, Olaf II đánh bại bá tước Sweyn Haakonsson (nhiếp chính Na Uy) ở Nesjar (ngoài khơi Na Uy), qua đó khẳng định vị thế của mình là vua Na Uy .
 Cuối tháng 4, Edmund II Ironside lên ngôi vua Anh thay cho vua cha quá cố Æthelred II the Unready. Tân vương lập tức đánh tan quân Đan Mạch tại Brentford để ổn định ngôi vị. Kế nhiệm là Knud I
 Đầu tháng 7, lực lượng Pháp của Fulk III và Herbert I đánh bại Odo II tại trận Pontlevoy, điều này quyết định cán cân quyền lực ở Thung lũng Loire 
 Cuối tháng 11, Knud I chính thức nắm quyền kiểm soát toàn bộ Vương quốc Anh sau khi tiền nhiệm Edmund II bị đánh bại và qua đời, đặt nền móng cho "Đế chế Biển Bắc" (gồm Anh, Đan Mạch và Na Uy). Kế nhiệm tiếp theo là Harold I
 Đầu tháng 12, các nước cộng hòa Pisa và Genoa phát động một cuộc tấn công hải quân vào các thành trì Hồi giáo của Sardinia , đặc biệt là Porto Torres , và đánh bại hạm đội của vua taifa của Dénia , Mujāhid al-ʿĀmirī
 Cuối tháng 12, Georgius Tzul , người cai trị Khazaria , bị liên quân Đế quốc Byzantine và Kievan Rus bắt giữ , điều này đã chấm dứt sự tồn tại của Khazaria.

Sinh

 Ngày 3 tháng 4 – Hòa Tông , hoàng đế nhà Liêu (mất năm 1055 )
 Ngày 9 tháng 6 – Deokjong , vua của vương quốc Goryeo ( Hàn Quốc ) (mất năm 1034 )
 Ngày 25 tháng 7 – Casimir I , Công tước Ba Lan (mất năm 1058 )
 24 tháng 8 - Fujiwara no Genshi , hoàng hậu Nhật Bản (mất 1039 )
 Ngày 28 tháng 10 – Henry III , Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất năm 1056 )
 Cao thái hậu , hoàng hậu và nhiếp chính của triều đại Tống ở Trung Quốc (mất năm 1079 )
 Edward lưu vong , con trai của Edmund II của Anh (mất năm 1057 )
 Không Lộ , Thiền sư Việt Nam (khoảng ngày)
 Minamoto no Tsunenobu , quý tộc Nhật Bản (mất 1097 )
 Svein Knutsson , vua Na Uy (mất 1035 )
 Yan Vyshatich , quý tộc Kiev (mất 1106 )

Mất

 Ngày 23 tháng 4 – Æthelred the Unready , vua nước Anh.
 Ngày 22 tháng 5 – Jovan Vladimir , hoàng tử Serbia (sinh năm 990 )
 Ngày 6 tháng 9 – Fujiwara no Bokushi, cụ cố của Hoàng đế Nhật Bản
 Ngày 18 tháng 10
 Ælfric xứ Hampshire , quý tộc người Anh.
 Eadnoth the Younger , giám mục của Dorchester ở Anh.
 Ulfcytel Snillingr , quý tộc người Anh
 Ngày 30 tháng 11 – Edmund II "Ironside" , vua nước Anh.
 Badis ibn Mansur , tiểu vương Hồi giáo của triều đại Zirid.
 Henry II "Người tốt" , bá tước xứ Stade (sinh năm 946 )
 Lưu Thành Quý , quan lại thời nhà Tống ở Trung Quốc (sinh năm 951 )
 Simeon xứ Mantua , tu sĩ dòng Benedictine người Armenia.
 Sulayman ibn al-Hakam , vua của Córdoba
 Uhtred Dũng Cảm , quý tộc người Anh.
 Wulfgar xứ Abingdon , tu viện trưởng người Anh.

Tham khảo

Năm 1016
1017

Năm 1017 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 1, Knud I Đại đế (Canute) chính thức chia nước Anh thành 4 bá quốc lớn (Wessex, Mercia, East Anglia và Northumbria) để dễ bề cai trị.
 Khoảng tháng 4, người Sunni ở Kairouan ( Tunisia hiện đại ) nổi dậy chống lại triều đại Zirid theo dòng Shi'ite . Thành phố nhanh chóng bị chiếm lại và cướp phá
 Mùa hè, Hamza ibn-'Ali ibn-Ahmad công khai tuyên bố thành lập tôn giáo Druze , dưới triều đại của Caliph Fatimid Al-Hakim bi-Amr Allah .
 Khoảng tháng 9, Yaroslav Anh minh đánh bại người em trai Sviatopolk I và chiếm được Kyiv, bắt đầu một thời kỳ hoàng kim về luật pháp và văn hóa cho nước Nga cổ. Kế nhiệm tiếp theo là Iziaslav I
 Giữa tháng 12, Michinaga được trao tặng danh hiệu danh dự Daijō-daijin của Nhật Bản.
 Cuối tháng 12, Đế quốc Chola dưới thời Rajendra I bắt đầu các cuộc viễn chinh hải quân quy mô lớn nhắm vào vương quốc Srivijaya (thuộc Indonesia ngày nay) và chiếm đóng đảo Ceylon (Sri Lanka).

Sinh

 Ngày 28 tháng 10 – Henry III , Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất năm 1056 ) 
 Ahimaaz ben Paltiel , nhà thơ phụng vụ người Ý gốc Do Thái (mất 1060 )
 Bermudo III (hoặc Vermudo), vua của León (ngày gần đúng)
 Floris I , bá tước xứ Friesland phía tây sông Vlie (ngày tháng ước tính)
 Ramanuja , nhà triết học Ấn Độ theo phái Sri Vaishnavism (mất năm 1137 )
 Vikramabahu (Kassapa VI), vua Sri Lanka (mất 1041 )
 Chu Đôn Di , triết gia và nhà vũ trụ học người Trung Quốc (mất năm 1073 )

Mất

 Ngày 5 tháng 2 – Sancho García , bá tước xứ Castile
 Ngày 5 tháng 6 – Sanjō , cựu hoàng đế Nhật Bản (sinh năm 976 )
 Ngày 22 tháng 6 – Leo Passianos , tướng lĩnh Đế quốc Byzantine
 Ngày 6 tháng 7 – Genshin , học giả trường phái Tendai Nhật Bản (sinh năm 942 )
 18 tháng 9 - Henry xứ Schweinfurt , quý tộc Đức
 6 tháng 10 - Vương Đan , Thủ tướng Trung Quốc
 Eadric Streona , lãnh chúa của Mercia
 Eadwig Ætheling , con trai của Æthelred II
 Elvira xứ Castile , hoàng hậu của León
 Emnilda , phu nhân công tước xứ Ba Lan
 Fujiwara no Junshi , hoàng hậu Nhật Bản (sn. 957 )
 Judith xứ Brittany , nữ công tước xứ Normandy (sinh năm 982 )
 Ma'mun II , Ma'munid cai trị Khwarezm
 Ramon Borrell , bá tước Barcelona (sn. 972 )
 Renaud xứ Vendôme , quý tộc người Pháp

Tham khảo

Năm 1017
1018

Năm 1018 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 1, Hoàng đế Heinrich II ký kết Hòa ước Bautzen với Bolesław I của Ba Lan, chấm dứt cuộc chiến kéo dài và công nhận Ba Lan là một thế lực đáng gờm ở Trung Âu.
 Khoảng tháng 3, Knud II thay thế anh trai Harald II làm vua Đan Mạch. Kế nhiệm là Knud III
 Tháng 6, Heinrich I qua đời, Adalbert lên làm Bá tước xứ Áo mới
 Nửa cuối tháng 7, quân Ba Lan dưới sự chỉ huy của Bolesław I đánh bại Yaroslav Thông thái gần sông Bug . Yaroslav rút lui về Novgorod , bỏ lại Kiev
 Cuối tháng 7, vua Lý Thái Tổ đã cử quan Nguyễn Đạo Thanh và Phạm Hạc sang nhà Tống (Trung Quốc) để thỉnh kinh Tam Tạng. Bộ kinh này sau khi đưa về nước được lưu giữ tại kho Đại Hưng.
 Nửa đầu tháng 8, Bolesław I chấp nhận sự đầu hàng của người Pecheneg tại Kiyv . Ông phục chức cho Sviatopolk I làm Đại công tước Kiev.
 Giữa tháng 8, Hoàng đế Basil II hoàn tất việc chinh phục Bulgaria sau nhiều thập kỷ chiến tranh, biến toàn bộ bán đảo Balkan thành lãnh thổ của Byzantine. Đây là thời điểm đế quốc đạt đến đỉnh cao quyền lực ở phía Đông.
 Đầu tháng 10, quân Scotland và Strathclyde giành chiến thắng trước quân Northumbria, xác lập biên giới hiện đại giữa Scotland và Anh dọc theo sông Tweed.
 Giữa tháng 10, liên quân Lombard và Norman bị Byzantine đánh tan tại trận quyết định Cannae
 Tháng 12, tướng Khương Hàm Kiêu lãnh đạo quân dân Cao Ly đánh bại quân xâm lược Liêu tại trận Quy Châu

Sinh

 Ngày 10 tháng 4 – Nizam al-Mulk , học giả và tể tướng người Ba Tư (mất năm 1092 )
 Ngày 31 tháng 8 – Jeongjong II , vua của vương quốc Goryeo ( Hàn Quốc ) (mất năm 1046 )
 Abul Hasan Hankari , học giả và luật gia Abbasid (mất 1093 )
 Bagrat IV , vua Gruzia thuộc triều đại Bagrationi (mất năm 1072 )
 Ermengarde xứ Anjou , nữ công tước xứ Burgundy (mất năm 1076 )
 Harthacnut (hay Cnut III), vua Đan Mạch (mất 1042 )
 Michael Psellos , tu sĩ và triết gia người Byzantine (ước tính ngày tháng)
 Richilde , nữ bá tước và nhiếp chính của Flanders (mất năm 1086 )
 Victor II , Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo La Mã (mất năm 1057 )

Mất

 Ngày 24 tháng 2 – Borrell , giám mục của Vic ( Tây Ban Nha )
 Ngày 25 tháng 2 – Arnulf II , tổng giám mục Milan
 22 tháng 3 - Ali ibn Hammud al-Nasir , vua Córdoba
 Ngày 23 tháng 6 – Henry I ("Người Mạnh mẽ"), bá tước xứ Áo
 Ngày 7 tháng 7 – Gerberga xứ Burgundy , nữ công tước xứ Swabia
 Ngày 25 tháng 9 – Berthold xứ Toul , giám mục người Đức
 Ngày 1 tháng 10
 Gilbert Buatère , quý tộc người Norman
 Osmond Drengot , quý tộc người Norman
 Ngày 1 tháng 12 – Thietmar , giám mục Merseburg (sinh năm 975 )
 Abd al-Rahman IV , vua Umayyad của Córdoba
 Aeddan ap Blegywryd , vua của Gwynedd
 Adolf I của Lotharingia , quý tộc người Đức.
 Aldhun , giám mục của Lindisfarne (hoặc 1019 )
 Dragomir , người cai trị Travunia và Zachlumia.
 Harald II , vua và nhiếp chính của Đan Mạch
 Ivan Vladislav , hoàng đế ( sa hoàng ) của Bulgaria
 Frederick , quý tộc người Đức (sinh năm 974 )

Tham khảo

Năm 1018
1019

Năm 1019 là một năm trong lịch Julius, bắt đầu là Thứ Năm.

Sự kiện

 Đầu tháng 3, quân Cao Ly, do tướng Gang Gam-chan chỉ huy, giành được chiến thắng quyết định trước Vương triều Khitan Liao tại Kusong ngày nay, kết thúc Chiến tranh Goryeo-Khitan lần thứ ba.
 Khoảng cuối tháng 3, Yaroslav thay thế em trai làm công vương Kiyv. Tân công vương bắt đầu công cuộc soạn thảo bộ luật "Russkaya Pravda" (Sự thật Nga) — bộ luật đầu tiên của người Đông Slav. Kế vị là con trai Iziaslav I
 Đầu tháng 4, cướp biển Jurchen, từ triều đại Khitan Liao ở Mãn Châu ngày nay, đi cùng với khoảng 50 tàu để xâm lược Kyūshū ở Nhật Bản. Họ tấn công các đảo Tsushima và Iki. Họ cũng tấn công Matsuura nhưng bị quân đội Nhật Bản đánh bại.
 Khoảng cuối tháng 4, cuộc chinh phạt Azdâji đã chấm dứt sự tồn tại của Vương quốc Nekor ở Morocco .
 Khoảng tháng 5, nhiếp chính Fujiwara no Michinaga từ giã chính trường Nhật Bản, đưa con trai mình là Yorimichi lên làm nhiếp chính. Tuy nhiên, Michinaga vẫn tiếp tục điều hành các công việc của nhà nước từ khi nghỉ hưu, và vẫn là người cai trị trên thực tế của Nhật Bản, cho đến khi ông qua đời vào năm 1028.
 Cuối năm, sau khi củng cố quyền lực tại Anh, Knud trở về Đan Mạch để khẳng định ngôi vị vua Đan Mạch sau cái chết của anh trai Harald II, bắt đầu hình thành một đế quốc hùng mạnh bao quanh Biển Bắc.

Sinh

 17 tháng 11 - Tư Mã Quang, nhà chính trị và nhà văn Trung Quốc (mất năm 1086).
 Ngày 29 tháng 12 - Munjong, người cai trị Goryeo (Hàn Quốc) (mất năm 1083).
 Abe no Sadato nhà quý tộc và samurai Nhật Bản (mất năm 1062).
 Dominic de la Calzada, linh mục và thánh người Tây Ban Nha (mất năm 1109).
 Gundekar II (hay Gunzo ), giám mục của Eichstätt (mất năm 1075).
 Mauger (hoặc Malger ), tổng giám mục của Rouen (mất năm 1055).
 Śrīpati, nhà thiên văn học và toán học Ấn Độ (mất năm 1066).
Sweyn II (Estridsson ), vua Đan Mạch (niên đại gần đúng).
 Wang Gui, quan chức và tể tướng Trung Quốc (mất năm 1085).
 Wen Tong, họa sĩ và nhà thư pháp Trung Quốc (mất năm 1079).
 Yūsuf Balasaguni, chính khách Karakhanid (mất năm 1085).
 Zeng Gong, học giả và nhà sử học Trung Quốc (mất 1083).
Lý Thường Kiệt (李常傑), là một nhà quân sự, nhà chính trị cũng như hoạn quan rất nổi tiếng vào thời nhà Lý nước Đại Việt (mất năm 1105).

Những cái chết 

 28 tháng 6 - Heimerad (hay Heimo ), linh mục và thánh nhân người Đức
 6 tháng 10 - Frederick của Luxembourg, bá tước Moselgau (sinh năm 965)
 Aldhun (hoặc Ealdhun ), giám mục của Lindisfarne (hoặc 1018)
 Sergius II (Studite ), giáo hoàng của Constantinople
 Sviatopolk I, Hoàng tử của Kiev (sinh năm 980)

Tham khảo

Năm 1019
1020

Năm 1020 ( MXX ) là năm nhuận bắt đầu vào thứ Sáu theo lịch Julian .

Sự kiện
 Mùa xuân, theo các nghiên cứu khảo cổ, đây là giai đoạn phát triển rực rỡ của văn hóa Mississippian (Bắc Mỹ) và thời kỳ hậu cổ điển của người Maya tại Trung Mỹ.
 Mùa hè, Hoàng đế La Mã thần thánh tiếp tục chiến dịch quân sự thứ ba tại Ý
 Giữa tháng 6, quân Byzantine chiếm được pháo đài Troia .
 Khoảng tháng 7, thành phố Saint-Germain-en-Laye của Pháp được thành lập bởi Vua Robert II 
 Khoảng đầu tháng 8, Knud khởi động việc soạn bộ luật đầu tiên của Anh tại Oxford
 Khoảng tháng 10, Vua Rajendra I thực hiện cuộc viễn chinh lừng lẫy lên phía Bắc tới sông Hằng, đánh bại vương quốc Pala. Để kỷ niệm chiến thắng, ông xây dựng kinh đô mới mang tên Gangaikonda Cholapuram (Thành phố của người chiến thắng sông Hằng).
 Tháng 12, vua Lý Thái Tổ sai Khai Thiên Vương và Đạo Thạc Phụ dẫn quân đánh Chiêm Thành tại trại Bố Chính (nay thuộc Quảng Bình). Quân nhà Lý giành chiến thắng vang dội tại núi Long Tỵ, giết chết tướng giặc Bố Linh, khẳng định sức mạnh quân sự Đại Cồ Việt và bảo vệ vững chắc biên giới phía Nam.

Sinh

 Harold II của Anh (xấp xỉ)
 Hoàng hậu Agnes, nhiếp chính của Thánh chế La Mã (mất 1077)
 Zhang Zai, nhà Nho nhà Tống. (mất 1077)
 Su Song, nhà khoa học nổi tiếng nhà Tống. (mất 1101)
 Daren McLeod

Mất
 12 tháng 6-Lyfing, Tổng giám mục của Canterbury
  Ferdowsi Tousi, nhà thơ Ba Tư (sinh 935)
 Leif Ericson, nhà thám hiểm Iceland
 Fan Kuan, họa sĩ Trung Quốc.

Tham khảo

Năm 1020
1021

Năm 1021 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 2, vừa lên ngôi được 1 năm ở Armenia, Hovhannes-Smbat III bị em trai Ashot đánh bại và bị mất phần lớn quyền lực của vương quốc,  trở thành vua cai quản các vùng lãnh thổ ngoại vi.
 Đầu tháng 3, Khalip al-Hakim bi-Amr Allah bị các quý tộc Ai Cập ám sát. Triều đình Cairo quyết định giữ bí mật về cái chết của Khalip, cùng hoàng thân al-Zahir li-I'zaz Din Allah vừa lên kế vị Khalip Cairo; đồng thời cho bắt cóc người được Khalip quá cố chỉ định là Abd al-Rahim ibn Ilyas về giam ở Cairo. 
 Khoảng tháng 4, Rajendra Chola I mở rộng tầm ảnh hưởng của Đế quốc Chola đến bờ sông Hằng ( Bắc Ấn Độ ) và xâm lược Bengal .
 Mùa hè, Mahmud phong cho tướng Malik Ayaz làm thống đốc đầu tiên của Lahore
 Nửa đầu tháng 9, Basil II đánh bại Vương quốc Georgia tại Shirimni, bên hồ Palakazio (nay là hồ Çıldır) , Thổ Nhĩ Kỳ.
 Mùa đông, Byzantine đánh chiếm vương quốc Armenia, phong cho tiểu vương cuối cùng là Senekerim-Hovhannes Artsruni làm Thống đốc Cappadocia

Sinh

 Ngày 8 tháng 12 – Vương An Thạch , tể tướng Trung Quốc (mất năm 1086 )
 Eudokia Makrembolitissa , hoàng hậu Byzantine (mất 1096 )
 Fujiwara no Kanshi , hoàng hậu Nhật Bản (mất 1102 )
 Wugunai , thủ lĩnh người Hoa của bộ tộc Wanyan (mất năm 1074 )

Mất

 Ngày 13 tháng 2 – Al-Hakim bi-Amr Allah , vị caliph của triều đại Fatimid (sinh năm 985 )
 Ngày 5 tháng 3 – Arnulf , tổng giám mục người Pháp và là con trai ngoài giá thú của Lothair III.
 Ngày 16 tháng 3 – Heribert , tổng giám mục Cologne (năm 970 Công nguyên )
 7 tháng 7 - Fujiwara no Akimitsu , quan chức Nhật Bản (s. 944 )
 Ngày 17 tháng 8 – Erkanbald , tu viện trưởng và tổng giám mục người Đức
 29 tháng 8 - Minamoto no Yorimitsu , nhà quý tộc Nhật Bản (s. 948 )
 Fujiwara no Yoshikane , quý tộc Nhật Bản (s. 957 )
 Hamid al-Din al-Kirmani , học giả và triết gia triều đại Fatimid.
 Hamza ibn 'Ali ibn-Ahmad , người sáng lập và lãnh đạo của giáo phái Druze.
 Lưu Miêu , quan chức và tướng lĩnh Trung Quốc (ngày tháng ước tính)
 Mac Cú Ceanain , vua của Uí Díarmata ( Ireland )
 Shams al-Dawla , Tiểu vương Buyid của Hamadan ( Iran )
 Trilochanapala , vua của triều đại Kabul Shani

Tham khảo

Năm 1021
1022

Năm 1022 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 4, Vua Lý Thái Tổ sai Dực Thánh Vương và Vũ Đức Vương đi đánh các bộ lạc vùng biên giới phía Bắc (vùng Đại Nguyên lịch, nay thuộc khu vực Cao Bằng - Lạng Sơn). 
 Tháng 5, Al-Mu'izz ibn Badis được sự ủng hộ của các quý tộc Zirid , đã nắm quyền điều hành chính quyền và (khi còn nhỏ tuổi) lên ngôi ở Ifriqiya ( Tunisia ngày nay ).
 Mùa hè, trong khi Basil II bận tiến đánh Gruzia, một cuộc chính biến diễn ra ở cung đình Byzantine do tướng Phokas và Xiphas chỉ huy, nhưng nhanh chóng bị đàn áp
 Tháng 7, Heinrich II bất ngờ qua đời sau khi chiến dịch của La Mã thần thánh đến Ý không thành công. Ông được kế vị bởi Konrad II
 Khoảng tháng 9, Giáo hoàng Benedict VIII triệu tập một hội nghị tại Pavia . Ngài ban hành các sắc lệnh nhằm hạn chế nạn mua bán chức sắc và sự thiếu tiết chế của giáo sĩ
 Mùa đông, vua Olof Skötkonung băng hà và con trai ông, Anund Jakob, kế vị làm người cai trị Thụy Điển .

Sinh

 Harold II Godwinson
 Fujiwara no Nobunaga , quý tộc Nhật Bản (mất 1094 )
 Manasses III , quý tộc Pháp (mất năm 1065 )
 Michael Attaleiates , nhà sử học Byzantine (mất năm 1080 )
 Ordulf , công tước xứ Saxony (ngày tháng ước tính)
 Rajaraja Narendra , nhà cai trị Ấn Độ (mất 1061)

Mất

 Ngày 12 tháng 3 – Symeon Nhà Thần học Mới , tu sĩ Byzantine (sinh năm 949 )
 Ngày 23 tháng 3 – Chân Tông , hoàng đế nhà Tống (sinh năm 968 )
 Ngày 30 tháng 3 – Atenulf , quý tộc người Ý và tu viện trưởng dòng Benedictine.
 Ngày 28 tháng 6 – Notker III , tu sĩ dòng Benedictine người Đức và là nhà văn.
 Ngày 23 tháng 7 – Lei Yungong , thái giám và cố vấn trong cung điện Trung Quốc
 15 tháng 8 - Nikephoros Phokas , quý tộc Byzantine
 2 tháng 9 - Máel Sechnaill II , Quốc vương Ireland
 20 tháng 11 - Bernward , giám mục Hildesheim
 2 tháng 12 - Elvira Menéndez , nữ hoàng León
 Al-Shaykh Al-Mufid , nhà thần học dòng Shia Twelver.
 Arikesarin , vị vua Ấn Độ thuộc triều đại Shilahara.
 Aziz al-Dawla , Thống đốc Fatimid của Aleppo
 Konstantin Dobrynich , thị trưởng Novgorod
 Moninho Viegas , hiệp sĩ người Pháp (s. 950 )
 Olof Skötkonung , vua Thụy Điển
 Rededya , thủ lĩnh của tộc Kassogians.
 Sidi Mahrez , học giả người Tunisia (sinh năm 951 )

Tham khảo

Năm 1022
1023

Năm 1023 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Giữa tháng 1, Musa ibn al-Hasan (Đại tể tướng của Đế chế Fatimid ở Ai Cập) bị Khalip ra lệnh hành quyết chỉ chín tháng sau khi kế vị Khatir-al-Mulk.
 Cuối tháng 1, Nhật thực có thể nhìn thấy từ London .
 Nửa đầu tháng 2, al-Qāsim ibn Ḥammud lên ngôi Emir Cordoba sau khi tiền nhiệm Yaḥya ibn ʿAli thoái vị. Ông sẽ trị vì 10 tháng, cho đến khi bị Abd al-Rahman V lật đổ
 Khoảng giữa tháng 2, Chính phủ nhà Tống chính thức phát hành Giao tử (Jiaozi) tại Tứ Xuyên—đây được coi là loại tiền giấy đầu tiên trong lịch sử nhân loại được nhà nước công nhận chính thức. Sự kiện này mở ra kỷ nguyên mới cho hệ thống tài chính toàn cầu.
 Cuối tháng 2, Đền Chitragupta (nay thuộc vùng Khajuraho của bang Madhya Pradesh ) được thánh hiến cho thần Shiva của đạo Hindu , trong lễ hội Maha Shivaratri .
 Khoảng tháng 3, Nhà thờ Dom ở Utrecht ( Hà Lan ngày nay ) bị hư hại nặng do hỏa hoạn. Giám mục Adalbold II bắt đầu xây dựng một nhà thờ mới theo phong cách Romanesque .
 Khoảng đầu tháng 4, dịch bệnh lớn ở Kyoto (Nhật Bản) 
 Giữa tháng 4, Al-Hasan ibn Muhammad ibn Thu'ban trở thành Tiểu vương mới của Halab (nay là miền bắc Syria) sau khi Safiyy al-Dawla bị Caliph al-Hakim cách chức
 Khoảng mùa thu, Đế chế Ghaznavid chiếm đóng Transoxiana 
 Giữa tháng 10, Caliph al-Zahir nắm trọn quyền hành tại Fatimid Caliphate sau khi bà cô là nhiếp chính vương Sitt al-Mulk qua đời.
 Đầu tháng 12, Abbad I tuyên bố độc lập khỏi Caliphate của Córdoba, thiết lập vương triều riêng trong bối cảnh đế chế cũ đang tan rã. Tân vương Taifa cũng tuyên bố thần phục Abd al-Rahman V của Cordoba

Sinh

 Ngày 30 tháng 5, Lý Thánh Tông (李聖宗) là vị hoàng đế thứ ba của hoàng triều Lý nước Đại Việt, trị vì từ tháng 11 năm 1054 đến khi qua đời năm 1072. Trong thời kỳ cầm quyền của mình, Lý Thánh Tông đã đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, khoan giảm hình phạt, đồng thời bảo trợ Phật giáo và Nho giáo (mất 1 tháng 2 năm 1072).
 Otto I (hoặc Odon), bá tước xứ Savoy (ngày tháng ước tính)
 Ramon Berenguer I , bá tước Barcelona (mất 1076 )
 William VII ("Người Dũng Cảm"), công tước xứ Aquitaine (mất năm 1058 )

Mất

 Ngày 27 tháng 3 – Gebhard I , giám mục của Regensburg
 Ngày 28 tháng 5 – Wulfstan (hoặc Lupus), tổng giám mục York
 21 tháng 10 - Gero , tổng giám mục Magdeburg
 Ngày 24 tháng 10 – Khấu Chuẩn, Đại Tể tướng Trung Quốc
 24 tháng 11 - Eilward , giám mục Dresden-Meissen
 Ngày 5 tháng 12 – Hartwig , tổng giám mục Salzburg
 Abū Hayyān al-Tawhīdī , trí thức Hồi giáo (s. 923 )
 Godfrey II , bá tước và công tước xứ Hạ Lorraine (sinh năm 965 )
 Llywelyn ap Seisyll , vua của Gwynedd và Powys
 Oda xứ Haldensleben , nữ công tước xứ Ba Lan
 Sitt al-Mulk , công chúa và nhiếp chính triều đại Fatimid

Tham khảo

Năm 1023
Kho quẹt

Kho quẹt (còn gọi là mắm kho quẹt hay nước mắm kho quẹt) là một món ăn dân dã của người Việt Nam, đặc biệt phổ biến ở Nam Bộ. Đây là món ăn rất rẻ tiền, dễ chế biến và rất đưa cơm; một đĩa kho quẹt nhỏ đôi khi có thể đủ cho cả một bữa ăn gia đình. Chính vì tính kinh tế, kho quẹt ngày xưa từng là món ăn phổ biến của các gia đình nghèo.  

Nguồn gốc tên gọi kho quẹt chưa được giải thích chính xác., Theo một số ý kiến, từ "kho" xuất phát từ cách chế biến giống kho và "quẹt" có thể liên quan đến thói quen ăn, khi dùng đũa lấy một ít kho quẹt rồi quẹt vào cơm hay rau.

Lịch sử 
Kho quẹt xuất phát từ thói quen ăn uống giản dị của người dân  miền Tây sông nước, đặc biệt là nông dân. Vào những ngày mưa dài, khi không thể ra đồng, họ thường dùng các nguyên liệu sẵn có trong nhà như tóp mỡ,  tôm tép khô, cùng các gia vị như nước mắm, muối, bột ngọt,... nấu thành một hỗn hợp sền sệt, rồi ra vườn hái vội một hai nắm rau luộc lên ăn với cơm trắng. Do kho quẹt rất mặn, nên có thể nấu một lần và ăn được nhiều ngày mà không sợ  thiu.

Đặc điểm
Kho quẹt là món ăn có mùi thơm đặc trưng, rất mặn, đôi khi hơi ngọt hoặc không tùy cách chế biến. Món này có thể có mùi khét nhẹ, có màu vàng sẫm hoặc vàng nâu. Kho quẹt thường được dùng ăn kèm với cơm,  cháo trắng hoặc dùng để chấm các loại rau củ luộc.

Nguyên liệu 
Nguyên liệu làm món kho quẹt khá đơn giản, bao gồm nước mắm, một chút  đường,  tiêu và hành tím phi thơm. Hỗn hợp được cho vào nồi đất hoặc  chảo (nồi đất thường giúp món ăn ngon hơn), đảo vài lần rồi giữ lửa riu riu cho đến khi nước mắm cô đặc, tạo thành một hỗn hợp vàng nâu và có mùi rất thơm. 

Ở một số vùng, người ta kho lâu hơn để nước mắm bay hơi hết, chỉ còn lại phần muối cô đặc, được cho là sẽ giúp món này ngon hơn. Ngày nay, một số cách chế biến còn bổ sung tóp mỡ, tôm khô,... giúp món ăn đa dạng hơn. Kho quẹt cũng được nhiều nhà hàng sử dụng và cải tiến, thường ăn kèm với rau, bún, cơm...

Hình ảnh

Chú thích

Món mặn Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam
Mắm
Xốt cá
1400

Năm 1400 (MCD) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ Năm của lịch Julius. Năm 1400 không phải là một năm nhuận trong lịch Gregorius đón trước.

Sự kiện

Tháng 1 – tháng 12 

 Henry IV của Anh dập tắt Epiphany Rising và hành quyết Bá tước Kent, Huntingdon và Salisbury, và Nam tước le Despencer, vì nỗ lực của họ để khôi phục lại ngôi vua cho Richard II.
 Tháng 2 – Henry Percy (Hotspur) dẫn quân Anh đến Vương quốc Scotland.
 14 tháng 2 – Richard II của Anh bị phế truất, chết không rõ nguyên nhân tại Lâu đài Pontefract.
 23 tháng 3 – Trần Thiếu Đế, lúc đó mới 5 tuổi, bị buộc phải thoái vị với tư cách là người cai trị Đại Việt, nhường ngôi cho ông ngoại và quan đại thần Hồ Quý Ly, kết thúc triều đại nhà Trần sau 175 năm và bắt đầu triều đại nhà Hồ. Hồ Quý Ly đổi quốc hiệu là Đại Ngu.
 Tháng 5 – Frederick I, Công tước xứ Brunswick-Lüneburg trở thành là đối thủ của Wenzel IV của Bohemia. Tuy nhiên, Frederick bị sát hại ngay sau đó.
 Tháng 8
 Người Anh chiếm Edinburgh ở Scotland, nhưng không chiếm được Lâu đài Edinburgh.
 Các hoàng tử của các bang của Đức bỏ phiếu phế truất Wenzel IV của Bohemia do khả năng lãnh đạo yếu kém và bệnh tâm thần của ông.
 21 tháng 8 – Rupert, Vua La Mã Đức được bầu làm Vua La Mã Đức.
 16 tháng 9 – Owain Glyndŵr được những người theo ông phong làm King of the Britons và bắt đầu tấn công các thành trì của Anh ở đông bắc xứ Wales.
 Tháng 10 / Tháng 11 – Đánh chiếm Aleppo (1400) trong cuộc chinh phục Syria của Timur.
 Tháng 12 – Manuel II Palaiologos trở thành Hoàng đế Byzantine duy nhất từng đến thăm nước Anh.

Sinh
Nguyễn Thị Lộ (mất 1442) là vợ thứ của danh thần Nguyễn Trãi và là một nữ quan nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam.
Ngô Sĩ Liên (mất 1499) là nhà sử học thời Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

Mất
25 tháng 10 - Geoffrey Chaucer (sinh khoảng năm 1343) là tác giả, nhà thơ, nhà triết học, công chức, quan tòa và nhà ngoại giao người Anh.
 Trần Thuận Tông, vị vua thứ 12 của Nhà Trần

Tham khảo

Năm 1400
1406

Năm 1406 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Tháng 9 năm 1406 - Nhà Minh Tổng binh chỉ huy quân Minh viễn chinh Trương Phụ xâm lược Đại Ngu.
 12 tháng 12 -  Trương Phụ cùng đô đốc Hoàng Trung, đô chỉ huy Thái Phúc tiến công phía tây bắc thành Đa Bang
 30 tháng 11 - Đức Giáo hoàng Gregory XII kế vị Đức Giáo hoàng Innocent VII làm giáo hoàng thứ 205.
 25 tháng 12 - John II làm Vua của Castile.
 Việc xây dựng Tử Cấm Thành bắt đầu tại Bắc Kinh trong khi thời nhà Minh
 Richard Whittington trở thành Thị trưởng London.
 Eric của Pomerania kết hôn cùng Philippa, con gái của Henry IV của Anh.
 James I là vua Scotland, sau khi bị bắt bởi Henry IV của Anh.
 Richard, Earl of Cambridge, kết hôn Anne Mortimer.
 Pisa bị chinh phục bởi Florence

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1406
1407

Năm 1407 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
Nhà Minh xâm lược Đại Việt, bắt sống Hồ Quý Ly, kết thúc thời nhà Hồ, khởi đầu Bắc thuộc lần thứ 4. Bắt đầu thời nhà Hậu Trần (1404-1413)

Sinh

Mất
Hoàng Hối Khanh (sinh 1362), là quan nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam, người huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
Chế Ma Nô Đà Nan, tướng nhà Trần và nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam. 
Hồ Quý Ly, vua nhà Hồ.
Nhân Hiếu Văn hoàng hậu, là hoàng hậu của Minh Thành Tổ Chu Đệ.
Hồ Quý Ly, đi vào Hà Tĩnh bị bắt.

Tham khảo

Đít Huy ngu ngulắm nha.

Năm 1407
1437

Năm 1437 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện 
Tháng 1

• Hội đồng Basel phê chuẩn các Thỏa thuận Basel vào ngày 15 tháng 1, chấm dứt xung đột với phong trào Hussite. Giáo hội Công giáo La Mã cho phép các linh mục Hussite phân phát rượu thánh trong Bí tích Thánh Thể trước Lễ Phục sinh mà không bị coi là dị giáo, mặc dù vẫn hạn chế việc sử dụng bánh thánh. Sự kiện này là bước tiến trong việc hòa giải giữa Giáo hội và phong trào Hussite.

• Vua Lê Thái Tông ra lệnh xây dựng đường sá và kênh rạch từ vùng Tây Bắc đến kinh đô Thăng Long để củng cố quyền lực của triều đình đối với các bộ tộc địa phương. Tuy nhiên, triều đình bắt đầu áp dụng chính sách thù địch với các dân tộc thiểu số ở Tây Bắc, như ghi nhận trong một bia đá năm 1437-1439, thể hiện ý định đàn áp các bộ tộc như Bồn Man và Sơn Man vì chống lại chính sách đồng hóa

Tháng 2

• Ngày 20 hoặc 21 tháng 2 vua James I của Scotland bị ám sát tại Tu viện Blackfriars ở Perth bởi một nhóm âm mưu do Sir Robert Graham dẫn đầu. Sau cái chết của ông, con trai ông, James II, lên ngôi khi mới 6 tuổi, dẫn đến giai đoạn nhiếp chính. Sự kiện này đánh dấu một giai đoạn bất ổn trong lịch sử Scotland.

• Zhu Qizhen, tức Minh Anh Tông, lên ngôi hoàng đế nhà Minh khi mới 9 tuổi sau khi được cha, Minh Tuyên Tông, chỉ định làm Thái tử. Giai đoạn này đánh dấu sự khởi đầu của thời kỳ nhiếp chính trong triều đại nhà Minh

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1437
1441

Năm 1441 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện 
Chiến tranh Ayutthaya - Lan Na (1441 - 1474)

Sinh

 11 tháng 11 – Carlotta của Savoia, Vương hậu nước Pháp

 17 Tháng 3: Lương Thế Vinh- nhà toán học thời Lê

Mất

Tham khảo

Năm 1441
1442

Năm 1442 là một năm thường bắt đầu bằng ngày Thứ Hai trong lịch Julius.

Sự kiện 
Vụ án Lệ Chi Viên kết án Nguyễn Thị Lộ, vợ của Nguyễn Trãi tội tru di tam tộc, gây nên cái chết của cả ba dòng họ nhà Nguyễn Trãi. Đây được xem là vụ án oan ức nhất lịch sử Việt Nam. Sau này, Nguyễn Trãi được vua Lê Thánh Tông giải oan, giành lại công lý cho vị anh hùng này.

Sinh

 28 tháng 4 - Vua IV Edward của Anh (mất 1483)
 3 tháng 7 - Thiên hoàng Go-Tsuchimikado của Nhật Bản (mất 1500)
 25 tháng 8 - Lê Thánh Tông, vị vua thứ 5 của triều Hậu Lê (mất 1497)
 27 tháng 9 - John de la Pole, Công tước thứ hai của Suffolk (mất 1491)
 Ngày chưa biết:
 Tamas Bakócz, tổng giám mục Hungary (mất 1521)
 Vannozza dei Cattanei, người tình của Đức Giáo hoàng Alexander VI
 Nguyễn Cấu quan nhà Lê (mất 1522)
 Nguyễn Thiệu Tri quan nhà Lê (mất 1522)

Mất 
 Lê Thái Tông - vị vua thứ 2 nhà Hậu Lê (sinh 1423)
 Nguyễn Trãi, đại thần nhà Hậu Lê, nhà văn, nhà thơ Việt Nam (sinh 1380)
 Nguyễn Thị Lộ vợ Nguyễn Trãi

Tham khảo

Năm 1442
1452

Năm 1452 là một năm nhuận bắt đầu vào ngày Thứ Bảy trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 6 tháng 2 - Joana, Công chúa Bồ Đào Nha (mất 1490)
 10 tháng 3 - Vua Ferdinand II của Aragon (mất 1516)
 15 tháng 4 - Leonardo da Vinci, nghệ sĩ, nhà phát minh người Ý (mất 1519)
 19 tháng 4 - Vua Frederick IV của Napoli (mất 1504)
 10 tháng 7 - Vua James III của Scotland (mất 1488)
 27 tháng 7 - Ludovico Sforza, Công tước Milan (mất 1508)
 21 tháng 9 - Girolamo Savonarola, nhà cải cách và cai trị của Florence (mất 1498)
 2 tháng 10 - Vua Richard III của Anh (mất 1485)
 10 tháng 12 - Johannes Stöffler, nhà toán học người Đức (mất 1531)
 Vũ Kiệt - Trạng nguyên và nhà Thơ (m. ?)

Mất 
 Vương Thông (tướng nhà Minh) - tổng binh quân đội nhà Minh tại Giao Chỉ (tức Đại Việt trong thời gian bị sáp nhập vào Trung Quốc)

Tham khảo

Năm 1452
1460

Năm 1460 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
Vua Lê Thánh Tông lên ngôi Hoàng đế

Sinh
 3 tháng 5 - Raffaele Riario, hồng y (mất 1521)
 8 tháng 5 - Frederick I, quan biên trấn của Brandenburg-Ansbach (mất 1536)
 29 tháng 9 - Louis II de la Trémoille, lãnh đạo quân sự (mất 1525)
 Ngày chưa biết:
 Svante Nilsson, nhiếp chính của Thụy Điển (mất 1512)
 Edward Sutton, thứ 2 Baron Dudley (mất 1532)
Có thể xảy ra:
 Antoine Brumel, Flemish nhà soạn nhạc (mất 1515)
 Tristão da Cunha, người Bồ Đào Nha (mất 1540)
 Konstanty Ostrogski, Grand Hetman của Lithuania (mất 1530)
 Vicente Yáñez Pinzón, Tây Ban Nha navigator (mất 1523)
 Tilman Riemenschneider, nhà điêu khắc Đức (mất 1531)
 Arnolt Schlick, organ, nhà soạn nhạc Đức
 Charles Somerset, 1 Earl của Worcester (mất 1526)

Mất

Tham khảo

Năm 1460
1478

Năm 1478 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 14 tháng 1 - Novgorod đầu hàng Ivan III
 15 tháng 1 - Richard của Shrewsbury, 1 Công tước xứ York, bốn tuổi, kết hôn với Anne de Mowbray, 8 Countess của Norfolk 5 tuổi
 18 tháng 2 - George, Công tước của Clarence, bị kết án tội phản quốc chống lại anh trai của ông Edward IV của Anh, bị hành quyết tại Tháp London.
 26 tháng 4 - The Pazzi tấn công Lorenzo de 'Medici, và giết anh trai của ông Giuliano, trong High Mass trong các Florence Nhà thờ chính tòa.
 Tháng mười một - Eskender kế vị cha Baeda Maryam làm Hoàng đế Ethiopia ở tuổi sáu.
 28 tháng 12 - Trận Giornico: Thụy Sĩ đánh bại quân Milanese.
 Lorenzo de 'Medici trở thành người cai trị duy nhất đối với Florence.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1478
Đại học Barcelona

Đại học Barcelona (; ) là một trường đại học nghiên cứu công lập ở thành phố Barcelona, Catalunya, Tây Ban Nha. Được thành lập vào năm 1450, Đại học Barcelona là một trong những trường đại học lớn nhất ở Tây Ban Nha với hơn 76.000 sinh viên, 75 chương trình đại học, 353 chương trình cao học và 96 chương trình tiến sĩ.

Khoa 
Đại học Barcelona gồm 18 khoa:

 Khoa Sinh học
 Khoa Hóa học
 Khoa Nha
 Khoa Kinh tế và Kinh doanh
 Khoa Giáo dục
 Khoa Mỹ thuật
 Khoa Địa lý và Lịch sử
 Khoa Địa chất
 Khoa Luật
 Khoa Toán
 Khoa Y
 Khoa Thư viện Khoa học và Tài liệu
 Khoa Dược
 Khoa Triết học
 Khoa Ngôn ngữ học
 Khoa Vật lý
 Khoa Tâm lý học
 Khoa Sư phạm

Xem thêm 

 Tây Ban Nha
 Hiệp hội đại học châu Âu

Tham khảo

Trường đại học cao đẳng Tây Ban Nha
Khởi đầu năm 1450
1483

Năm 1483 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 22 tháng 12-Mạc Thái Tổ - Vua sáng lập Nhà Mạc tức ngày 23 tháng 11 năm Qúy Mão

Mất

 1 tháng 12 – Carlotta của Savoia, Vương hậu nước Pháp

Tham khảo

Năm 1483
981

Sự kiện 

 Chiến tranh Tống - Việt năm 981: Đại Cồ Việt thời vua Lê Đại Hành đánh bại cuộc xâm lược của Đại Tống thời Tống Thái Tông, từ tháng 1 đến tháng 4 năm 981.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 981
901

Năm 901 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
Cuối tháng 1, Chu Ôn chiếm kinh đô nhà Đường Trung Hoa.
Đầu tháng 2, Ludovicus III Mù được Giáo hoàng Benedict IV làm lễ đăng quang Hoàng đế La Mã Thần thánh tại Rome. Đối thủ của ông, Berengar I , tìm nơi ẩn náu ở Bavaria 
Giữa tháng 2, nhà thiên văn học và toán học vĩ đại Thābit ibn Qurra qua đời tại Baghdad. Ông đã dành cả cuộc đời mình để dịch thuật và giảng dạy các tác phẩm của các nhà toán học Hy Lạp , cũng như của chính mình.
Đầu tháng 3, Abu 'Abdullah al-Shi'i lãnh đạo cuộc nổi dậy của Kutama Berbers (một phong trào của Fatimids người Shiʿite ), chống lại tiểu vương quốc Aghlabid ở Ifriqiya ( Tunisia hiện đại )
Tháng 3, Abu Abbas Abdallah (nhà Aghlabid) đánh bại quân Byzantine tại Sicily và Reggio Calabria, phá hủy các công sự và chiếm Messina.
Khoảng tháng 5, chính quyền khánh thành sân chơi bóng Mesoamerica tại Uxmal. Người Toltec định cư và biến Tula thành thủ đô mới sau sự sụp đổ của Teotihuacan.
Đầu tháng 7, Ibn al-Qitt và Abū Naṣr 'Abd Allāh ibn 'Alī al-Sarrāj kêu gọi một cuộc thánh chiến nhỏ , nhưng bị Vua Alfonso III đánh bại 
Khoảng giữa tháng 7, nhà sư Cung Duệ thành lập vương quốc Hậu Cao Câu Ly
Mùa thu, Edward Già chính thức nhận tước hiệu "Vua của người Anglo-Saxon". Lúc này, cuộc nổi dậy của người anh họ Æthelwold lan rộng khi ông này lôi kéo người Viking Đông Anglia tham chiến.

Sinh

 Biagota , có thể là vợ của công tước Boleslaus I của Bohemia.

Mất
18 tháng 2-Thabit ibn Qurra, nhà toán học Ả Rập 
8 tháng 7- Thánh Grimbald

Tham khảo

Năm 901
902

Năm 902 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Mùa xuân, bá tước Aldabert II lật đổ Ludovicus II "Mù" và đưa Berengar I trở lại ngôi vua Ý. Kế nhiệm lần lượt là Rudolph II và Hugh
 Cuối tháng 1, vua Đường phong tướng Dương Hành Mật làm tổng chỉ huy các quân khu phía Đông Trung Quốc . Ông được phong tước hiệu Võ Trung của nước Ngô.
 Cuối tháng 2, Abu Abbas Abdallah II trở về từ Sicily và kế vị cha mình là Ibrahim II trở thành tiểu vương Aghlabid của Ifriqiya. Kế nhiệm là Abu Mudhar Ziyadat Allah III
 Đầu tháng 4, Caliph Al-Mu'tadid băng hà tại Baghdad. Kế vị ông là con trai cả Al-Muktafi
 Tháng 5, Bộ tộc Kutama dưới sự lãnh đạo của Abu Abdallah al-Shi'i nổi dậy chống lại nhà Aghlabid . Ông phát động một chiến dịch và gửi lời mời đến nhà lãnh đạo tinh thần của nhà Fatimid, Ubayd Allah al-Mahdi Billah, để nhờ ông hỗ trợ.
 Khoảng cuối tháng 5, các thương nhân người Moor ở Andalusia đã thành lập một khu định cư thương mại (gọi là emporium ) ở Oran ( Algeria hiện đại )
 Tháng 6, quân Aghlabid đánh bại Byzantine và chiếm đóng Palermo
 Đầu tháng 8, thành phố Taormina thất thủ trước quân Aghlabid, đánh dấu việc hoàn tất cuộc chinh phục của người Hồi giáo đối với hòn đảo này.
 Khoảng tháng 9, vua Mông Thuấn Hóa Trinh bị lật đổ, nước Nam Chiếu tồn tại thêm 5 đời vua nữa thì bị Đại Lý thay thế
 Mùa đông, quần đảo Balearic bị Tiểu vương quốc Córdoba chinh phục . Người Moor cải thiện nông nghiệp trên các hòn đảo bằng hệ thống thủy lợi .
 Giữa tháng 12, người Viking đánh bại và giết chết Æthelwold (con trai của Æthelred I). Trong tháng này, người Norse rút khỏi Dublin

Sinh

 Ngày 25 tháng 11 – Thái Tông , hoàng đế nhà Liêu (mất năm 947 )
 Ælfweard , vua xứ Wessex (ngày tháng ước tính)
 Eadgifu , hoàng hậu và vợ của Charles the Simple
 Han Xizai , quan lại và nhà thư pháp Trung Quốc (mất năm 970 )
 Lothar I , quý tộc người Frank (mất năm 929 )
 Vương Quân , tể tướng thời Hậu Chu (hoặc năm 903 )

Mất

 Æthelwold , con trai của Æthelred xứ Wessex
 Amr ibn al-Layth , tiểu vương Saffarid
 Anscar I , bá tước xứ Ivrea ( Ý )
 Lý Tịnh Tân , tướng quân nhà Đường (sinh năm 862 )
 Vương Tông Đế , quan chức và thống đốc Trung Quốc
 Vân Cục Đạo Anh , bậc thầy Phật giáo Trung Quốc (sinh năm 830 )

Tham khảo

Năm 902
903

Năm 903 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Khoảng tháng 2, Berengar I của Ý ban hành các nhượng bộ và đặc quyền cho giới quý tộc và các tu viện Lombard . Ông ban đặc quyền cho Tu viện Bobbio ở Emilia-Romagna ( Đông Bắc Ý ).
 Khoảng tháng 3, Ludwig IV ban hành Inquisitio de theloneis Raffelstettensis (bộ quy định hải quan Raffelstetten), một văn bản hiếm hoi về quy định pháp luật về hải quan ở Châu Âu thời Trung cổ sơ kỳ 
 Khoảng tháng 4, sau khi bị đánh đuổi khỏi Dublin, người Viking tiến hành các cuộc tấn công vào người xứ Wales trong một trận đánh lớn tại Maes Ros Meilon, có lẽ gần Llanfaes
 Tháng 7, Giáo hoàng Leo V lên kế vị Benedict IV. Ông tại vị hơn 1 tháng thì bị Christopher lật đổ.
 Cuối tháng 11, quân đội Abbasid dưới sự chỉ huy của Muhammad ibn Sulayman al-Katib đánh bại quân Qarmatia gần Hama , bên bờ sông Orontes ( Syria ngày nay ).

Sinh

 Ông Nguyễn Thước, được coi là thủy tổ của dòng họ Nguyễn Hữu tại động Hoa Lư, Ninh Bình
 Abd al-Rahman al-Sufi , nhà thiên văn học người Ba Tư (mất năm 986)
 Feng Yanji , tể tướng nhà Nam Đường (mất năm 960)
 Kūya , vị sư người Nhật thuộc Phật giáo Tịnh Độ (mất năm 972)
 Lý Cổ , tể tướng thời Hậu Chu

Mất

 Ngày 26 tháng 3 – Sugawara no Michizane , chính trị gia và nhà thơ Nhật Bản (sinh năm 845 )
 Ngày 10 tháng 6 – Thành Rui , lãnh chúa Trung Quốc.
 27 tháng 7 - Abdallah II của Ifriqiya , tiểu vương Aghlabid
 Tháng 7 – Benedict IV , giáo hoàng của Giáo hội Công giáo 
 Ngày 24 tháng 12 – Hedwiga , nữ công tước xứ Saxony
 Ngày 30 tháng 12 – Thiên Quân , lãnh chúa Trung Quốc (sinh năm 858 )
 Adalhard xứ Babenberg , quý tộc người Frank.
 Moses Bar-Kepha , giám mục và nhà văn người Syriac
 Théodrate thành Troy , nữ hoàng người Frank (sinh năm 868 )

Tham khảo

Năm 903
904

Năm 904 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 1, Christopher bị lật đổ, quý tộc Theophylact I của Tusculum đã đưa Sergius III lên kế vị theo yêu cầu của vợ mình là Marozia. Kế nhiệm tiếp theo là Anastasius III. Từ thời Sergius III về sau thêm 60 năm là thời kỳ Saeculum obscurum ('Thời kỳ đen tối')
 Mùa hè, vua Ludwig IV cho mời thủ lĩnh Kurszán (người Hungaria) đến dự tiệc, rồi phục kích sát hại. Sau sự kiện này, Arpad trở thành thủ lĩnh tối cao duy nhất của người Magyars
 Cuối tháng 7, quân Saracens do viên tướng Leo of Tripoli chỉ huy, mở cuộc tấn công và cướp phá tàn bạo thành Thessalonica. Kết thúc trận, người Saracens giải phóng được 4.000 người Kito giáo và bắt hơn 20.000 dân trong thành làm nô lệ
 Khoảng tháng 8, lần thứ ba trong vòng chưa đầy 30 năm, người Kitô giáo nắm quyền kiểm soát Coimbra (nay thuộc Bồ Đào Nha), lần này là gần một thế kỷ.
 Khoảng cuối tháng 8, Hoàng đế Leo VI bị buộc phải ký hiệp ước hòa bình với Simeon I , người cai trị ( knyaz ) của Đế quốc Bulgaria . Tất cả các vùng đất có người Slav sinh sống ở Macedonia và miền nam Albania đều được nhượng lại cho người Bulgaria.
 Nửa cuối tháng 9, Đường Chiêu Tông bị quyền thần Chu Ôn phế truất rồi sát hại, con trai kế vị hiệu Đường Ai Đế
 Cuối năm, vua Llywarch ap Hyfaidd của Vương quốc Dyfed (tây nam xứ Wales) mất, con trai là Rhodri ap Hyfaidd kế vị

Sinh

 Ngày 10 tháng 9 – Quách Uy , hoàng đế nhà Hậu Chu (mất năm 954 )
 Æthelwold , giám mục của Winchester (hoặc năm 909 )
 Egill Skallagrímsson , chiến binh và nhà thơ Viking (ngày gần đúng)
 Yongming Yanshou , Thiền sư Trung Quốc ( mất 975 )

Mất

 Al-Qasim ibn Ubayd Allah , tể tướng Abbasid
 Christopher , giáo hoàng giả của Giáo hội Công giáo
 Erenfried I , quý tộc người Frank.
 Harun ibn Khumarawayh , tiểu vương Tulunid
 Ímar ua Ímair , vị vua Na Uy của Dublin
 John người Saxon cổ , tu viện trưởng của Athelney
 Ki no Tomonori , nhà thơ Nhật Bản (ước tính ngày tháng)
 Kurszán , người cai trị ( gyula ) của người Magyar
 Trương phu nhân , vợ Chu Toàn Trung
 Leo V , Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo
 Lý Thần Phủ , tướng quân thời nhà Đường.
 Llywarch ap Hyfaidd , vua xứ Dyfed ( Wales )
 Tannet của Pagan , vua Miến Điện (sinh năm 859 )

Tham khảo

Năm 904
905

Năm 905 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Mùa xuân, vua Berengar I bắt Arpad (Hungaria) đình chiến và cống nạp. Người Hungary bèn chuyển hướng sang cướp phá Bavaria
 Khoảng tháng 3, Naum xứ Preslav , một nhà truyền giáo người Bulgaria, đã thành lập một tu viện trên bờ hồ Ohrid (nay thuộc Bắc Macedonia ), và sau này tu viện được đặt theo tên ông.
 Khoảng tháng 4, Cadell ap Rhodri của Seisyllwg (xứ Wales) đánh chiếm vương quốc Dyfed rồi xử tử Rhodri ap Hyfaidd tại Arwystli. Sau đó, ông đưa con trai là Hywel ap Cadell làm người cai trị Dyfed 
 Mùa hè, Caliph Al-Muktafi cử một đội quân Abbasid (10.000 người) do Muhammad ibn Sulayman chỉ huy để tái lập quyền kiểm soát Syria và Ai Cập 
 Khoảng giữa tháng 6, Muhammad ibn Ali al-Khalanji lãnh đạo quân khởi nghĩa ủng hộ nhà Tulunid đánh bại Ahmad (thống đốc các tỉnh Damascus và Jordan), buộc ông này phải rút về Alexandria
 Nửa cuối tháng 7, lấy cớ Ludovius Mù phá vỡ lời hứa không tấn công Ý, Berengar quyết định tấn công Ý và nhanh chóng đánh bại Ludovicus ở Verona, rồi chọc mù mắt ông này
 Cuối tháng 7 (tháng 6 âm lịch), Khúc Thừa Dụ đánh chiếm thành Tống Bình, bắt đầu thời kỳ tự chủ Việt Nam
 Đầu tháng 8, Berengar I của Friuli kế vị Ludovicus III mù làm vua của Ý. Ludovicus III trở về quản lý Provence thêm 20 năm nữa thì mất
 Khoảng tháng 11, Sancho I kế vị Fortun I làm Vua của Pamplona và tạo lập ra một vương quốc Basque vương quốc có trung tâm tại Navarre.

Sinh

 Abu al-Misk Kafur , tể tướng Hồi giáo (mất 968 )
 Al-Mustakfi , vua Abbasid (mất 949 )
 Constantine VII , hoàng đế Byzantine (mất năm 959 )
 Fulk II , quý tộc người Frank (ngày tháng ước tính)
 Godfrey , quý tộc người Frank (ngày tháng ước tính)

Mất

 Độc Cô Tổn
 Pei Zhi , Thủ tướng Trung Quốc
 Tribhuvana Mahadevi III , Nữ hoàng Ấn Độ
 Rhodri ap Hyfaidd , vua xứ Dyfed
 Yahya ibn al-Qasim , Tiểu vương Idrisid của Maroc 
 Dương Hưng Mi , thống đốc Trung Quốc (sinh năm 852 )

Tham khảo

Năm 905
906

Năm 906 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Cuối tháng 1, tướng Chu Ôn sát hại Hà hoàng hậu (mẹ vua Đường Ai Đế), sau đó ép vua Đường giáng bà làm [Thứ nhân; 庶人].
 Tháng 2 (đầu tháng 1 âm lịch), vua Đường Ai Đế phong cho Khúc Thừa Dụ chức Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ (thay cho Độc Cô Tổn) đồng thời phong thêm tước Đồng bình chương sự.
 Cuối tháng 2, gia tộc Conradine đánh bại nhà Babenberg tại trận Fritzlar, chiếm xứ Franconia và đưa Conrad làm công tước đầu tiên của Franconia. Kế nhiệm là Eberhard
 Khoảng tháng 3, Constantine II họp hội nghị Scone, thống nhất áp dụng luật Giáo hội theo luật pháp Scotland.
 Khoảng tháng 5, quân Abbasid tấn công Byzantine từ Tarsus, bắt giữ khoảng 5.000 tù binh tại sông Halys.
 Mùa hè, Công tước Mojmir II chặn đứng quân Hungary của Árpád ở Đại Moravia 
 Cuối năm, động đất K'argop' phá hủy tu viện của những người ăn chay tại tỉnh Vayots Dzor.

Sinh

 21 tháng 6 - Abu Ja'far Ahmad ibn Muhammad , tiểu vương Saffarid (mất 963 )
 Abu Tahir al-Jannabi , người cai trị Qarmatian (mất 944 )
 Fujiwara no Atsutada , quý tộc Nhật Bản (mất 943 )
 Guan Tong , họa sĩ vẽ tranh phong cảnh Trung Quốc (ước tính năm sinh/năm mất)
 Lưu Công Tiêu , tướng Trung Quốc (mất 962 )
 Majolus xứ Cluny , tu viện trưởng người Frank (ngày tháng ước tính)
 Nasr II , tiểu vương Samanid (mất 943 )
 Sherira Gaon , nhà lãnh đạo tinh thần người Do Thái (mất năm 1006 )

Mất

 Ngày 22 tháng 1 – Hà , hoàng hậu nhà Đường
 Ngày 27 tháng 1 – Lưu Cấn , tể tướng nhà Đường.
 Ngày 27 tháng 2 – Conrad Già , quý tộc người Frank.
 9 tháng 9 - Adalbert von Babenberg , nhà quý tộc Frank
 Dae Wihae , vua của Balhae ( Hàn Quốc )
 Tughj ibn Juff , thống đốc triều Abbasid

Tham khảo

Năm 906
907

Năm 907 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

 Đầu tháng 2, Nicholas I Mystikos bị phế truất khỏi chức vụ Thượng phụ Constantinople (sau khi bất hòa với Hoàng đế Byzantine Leon VI ) và được thay thế bởi Euthymius I Syncellus .
 Cuối tháng 2, Gia Luật A Bảo Cơ kiến lập Khiết Đan quốc.
 Khoảng tháng 4, Oleg của Kievan Rus đánh bại Byzantine, ký hiệp ước để giành quyền giao thương với Đế quốc này
 Nửa đầu tháng 5, Chu Ôn phế bỏ Đường Ai Đế, xưng hoàng đế lấy niên hiệu Khai Bình, kiến lập Hậu Lương, đóng đô tại Lạc Dương.
 Giữa tháng 5, Lý Mậu Trinh từ chối thần phục Chu Ôn, thành lập nước Kỳ
 Nửa cuối tháng 5, Dương Ác của nước Ngô cũng từ chối thần phục Chu Ôn
 Đầu tháng 6, tướng Mã Ân thành lập nước Sở của Thập quốc
 Đầu tháng 7, quân Hungary đánh bại quân đội Đông Frank tại Brezalauspurc (có lẽ là Bratislava ngày nay ở Slovakia), giết chết Luitpold (công tước Bavaria) cùng nhiều quý tộc Đông Frank khác. Vùng Bavaria bị chiếm, biên giới Hungary-Bavaria được xác định trên sông Enns
 Nửa cuối tháng 7, Khúc Hạo lên thay cha Khúc Thừa Dụ chức Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ. Khúc Hạo thực hiện loạt cải cách táo bạo nhằm thoát ly hoàn toàn khỏi mô hình cai trị kiểu phong kiến phương Bắc, thực hiện phương châm "Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều được yên vui". Kế nhiệm là Khúc Thừa Mỹ
 Khoảng tháng 8, Nữ bá tước Æthelflæd của Mercia tái củng cố Chester để chống lại các cuộc tấn công của người Viking . Vua Edward Già thành lập Tu viện Romsey ( Hampton)
 Đầu tháng 11, Vương Kiến xưng hoàng đế tại Thành Đô, lấy niên hiệu Võ Thành, kiến lập Tiền Thục
 Cuối tháng 11, Tiểu vương Isma'il ibn Ahmad băng hà sau 15 năm trị vì, trong thời gian đó ông đã mở rộng biên giới đến Tabaristan và Khorasan . Ông thiết lập nền độc lập cho toàn bộ phần phía đông đế chế của mình từ kinh đô Bukhara . Isma'il được kế vị bởi con trai ông, Ahmad Samani, người cai trị Đế chế Samanid .
 Đầu tháng 12, tướng Tiền Lưu thành lập nước Ngô Việt của Thập quốc

Sinh

 Ngày 26 tháng 11 – Rudesind , giám mục xứ Galicia (mất năm 977 )
 Bertha xứ Swabia , nữ hoàng người Frank (ngày tháng ước tính)
 Robert xứ Vermandois , quý tộc người Frank (ngày tháng ước tính)
 Wenceslaus I , công tước xứ Bohemia

Mất

 Khúc Thừa Dụ
 Boris I , người cai trị ( knyaz ) của Đế quốc Bulgaria
 Dietmar I , tổng giám mục Salzburg
 Luitpold , bá tước xứ Bavaria
 Alan I , công tước ('vua') xứ Brittany
 Árpád , Đại công tước Hungary (ngày tháng ước tính)
 Herbert I , quý tộc người Frank.
 Isma'il ibn Ahmad , tiểu vương của Đế quốc Samanid
 Radelchis II , hoàng tử Lombard
 Rudesind I , giám mục của Dumium ( Tây Ban Nha )

Tham khảo

Năm 907